Batumelebi

2025 წლის სექტემბრიდან 2026 წლის 25 მარტის ჩათვლით პერიოდში, მას შემდეგ, რაც ბოტანიკური ბაღის დირექტორად თენგიზ ტარიელაძე დაინიშნა, შრომითი ურთიერთობა შეუწყდა 31 დასაქმებულს.

გათავისუფლებული პირების შესახებ „ბათუმელებმა“ 25 მარტს გამოითხოვა საჯარო ინფორმაცია. ბაღის ადმინისტრაციამ მონაცემები მოგვაწოდა და თანამშრომლების სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი დაგვიდასტურა.

ბაღის დირექტორის განმარტებით, შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის ინიციატორი 24 შემთხვევაში თავად დასაქმებულები იყვნენ.

„აღნიშნული შემთხვევებიდან 7 დასაქმებულის მიერ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დაკავშირებული იყო „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ შეზღუდვებთან, კერძოდ, სამსახურებრივი შეუთავსებლობის გარემოებასთან.

7 დასაქმებულს კი შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა დისციპლინური წარმოების შედეგად ისეთი საფუძვლებით, როგორებიცაა სამუშაო ადგილზე სისტემატური, არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობა ან ორგანიზაციის შინაგანაწესის ნორმების უხეში დარღვევა,“ – მოგვწერა ბოტანიკური ბაღის ადმინისტრაციამ.

რატომ გადაწყვიტა 17-მა თანამშრომელმა წასვლა, ამაზე კონკრეტული პასუხი ვერ მივიღეთ ბაღის ადმინისტრაციისგან.

მათ ასევე ვთხოვეთ მოეწოდებინათ ინფორმაცია, კონკრეტულად რომელი განყოფილებიდან გაუშვეს თანამშრომლები, თუმცა არც ეს დეტალები დაგვიზუსტეს ბაღის ადმინისტრაციაში და მოგვწერეს, რომ „ზემოაღნიშნული პირები, მათი ფუნქციური მოვალეობებიდან გამომდინარე, განაწილებულნი იყვნენ ორგანიზაციის სხვადასხვა სტრუქტურულ ქვედანაყოფში“.

ბოტანიკური ბაღის რამდენიმე თანამშრომელი „ბათუმელებს“ მარტში დაუკავშირდა, რომლებიც მიგვიყვნენ, რომ მას შემდეგ, რაც ბოტანიკურ ბაღში ახალი დირექტორი დაინიშნა, მებაღეების და სხვა დასაქმებული პერსონალის შრომითი პირობები მნიშვნელოვნად გაუარესდა.

თანამშრომლები ასევე საუბრობდნენ ახალი დირექტორის მხრიდან უხეშ მოპყრობასა და სიტყვიერ შეურაცხყოფაზე.

ერთ-ერთმა მეფუტკრემ უსაუბრა ფიზიკური ძალადობის შემთხვევაზეც.

თუმცა, მაშინ, ბოტანიკური ბაღის დირექტორმა „ბათუმელებთან“ უარყო თანამშრომლების მიმართ უხეში დამოკიდებულება და არც სამსახურიდან ვინმეს დათხოვნა დაადასტურა.

____________________

ამ თემაზე:

„რკინიგზას დაემატება თბილისი-ქუთაისის მიმართულება. აგვისტოში დასრულდება თბილისი-ბათუმის რკინიგზის რეაბილიტაცია, რის შედეგადაც გადაადგილების დრო ხუთნახევარი საათიდან შემცირდება 4-საათამდე, 1.5 საათით შევამცირებთ მგზავრობის დროს თბილისიდან ბათუმამდე,“ –  განაცხადა დღეს, 8 აპრილს, ირაკლი კობახიძემ.

ირაკლი კობახიძემ დღესვე სარკინიგზო მიმართულებით რამდენიმე სიახლე დააანონსა.

კერძოდ, კობახიძის თქმით, მიღებულია გადაწყვეტილება ბორჯომ-ბაკურიანის ისტორიული მატარებლის, ე.წ. „კუკუშკის“ რეაბილიტაციის თაობაზე. ეს მატარებელი 2020 წლიდან არ მუშაობს.

ასევე, რკინიგზას დაემატება თბილისი-ახალციხის რეისი, რომელიც 2009 წლიდან არ მუშაობდა.

„აგვისტოში დასრულდება თბილისი-ახალციხის რკინიგზის რეაბილიტაცია, რის შედეგადაც აღდგება აღნიშნული რეისი, რომელიც გაუქმებული იყო 2009 წლიდან და გადაადგილების დრო, ძველ დროსთან შედარებით, 6 საათიდან შემცირდება 3-საათამდე, ანუ განახევრდება მგზავრობის დრო თბილისი-ახალციხის მიმართულებაზე.

ასევე, მივიღეთ გადაწყვეტილება და ეს არის გეგმის ნაწილი – ბორჯომ-ბაკურიანის ისტორიული მატარებლის, ე.წ. „კუკუშკის“ რეაბილიტაციის თაობაზე.

სრული რეაბილიტაცია ჩაუტარდება როგორც მატარებელს, ისე სარკინიგზო ინფრასტრუქტურას, განხორციელდება 5 შესაბამისი სარკინიგზო სადგურის რეაბილიტაცია. ეს ხაზიც იყო 2020 წლიდან გაჩერებული და გეგმის მიხედვით, მატარებელი მომავალი წლის იანვრიდან მოემსახურება ჩვენს მოქალაქეებს და ჩვენი ქვეყნის სტუმრებს, ტურისტული თვალსაზრისითაც დიდი მნიშვნელობა აქვს რკინიგზის ამ ხაზის აღდგენას“, – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

მისივე თქმით, საქართველოს რკინიგზამ შეიმუშავა განვითარების 2026-2028 წლების სამოქმედო გეგმა, რომლის მიხედვითაც, შეისყიდიან 50 ახალ ლოკომოტივს, ასევე 1 500 ახალ ვაგონს.

„დავნერგავთ თანამედროვე სარკინიგზო სისტემებს, რის შედეგადაც გაუმჯობესდება საოპერაციო პროცესები და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, გაორმაგდება საქართველოს რკინიგზის გამტარუნარიანობა“, – თქვა ირაკლი კობახიძემ.

მისივე თქმით, 2 მლნ-დან 5 მლნ-მდე გაიზრდება მგზავრთა გადაყვანის წლიური მაჩვენებელი.

„შევისყიდით 10 ახალ სამგზავრო მატარებელს, ამის შედეგად, ყველა მაგისტრალური რეისი შესრულდება ახალი მატარებლებით, სამგზავრო გადაყვანები გახდება გაცილებით კომფორტული და სწრაფი, როგორც ჩვენი მოქალაქეებისთვის, ისე ქვეყნის სტუმრებისთვის. 2 მლნ-დან 5 მლნ-მდე გაიზრდება მგზავრთა გადაყვანის წლიური მაჩვენებელი,“- განაცხადა კობახიძემ.

სასმელი წყალი, ლუდი და სხვა სასმელები პლასტმასის ბოთლებით ისევ გაიყიდება. „ოცნების“ მთავრობამ გადაწყვეტილება შეცვალა.

დღეს, 8 აპრილს, მთავრობის სხდომაზე ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ ბიზნესსექტორთან ჰქონდა კონსულტაციები და კონსულტაციების შემდეგ თავის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას ცვლის:

„ამ კონსულტაციების შემდეგ 4 წლით გადაიდო პლასტმასის ბოთლებში სასმელის წარმოების იმპორტის და ბაზარზე განთავსების რეგუალციის ამოქმედება,“ – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

მთავრობის მიერ 2026 წელს მიღებული გადაწყვეტილებით, 2027 წლის 1-ელი თებერვლიდან უნდა აკრძალულიყო პლასტმასის ბოთლებში სასმელების წარმოება [გარდა ექსპორტის მიზნით], იმპორტი და ბაზარზე განთავსება.

ირაკლი კობახიძის თქმით, პლასტმასის ბოთლების მინით ჩანაცვლების რეგულაცია გადავადდა 2031 წლის პორველ თებერვლამდე.

აღსანიშნავია, რომ 2026 წლის პირველი აპრილიდან აკრძალულია პლასტმასისგან დამზადებული ჩანგლების, დანების, კოვზების, ჩხირების, თეფშების, საწრუპების, სასმლის მოსარევების, ასევე გაფართოებული პოლისტიროლისგან (EPS) დამზადებული სასურსათო კონტეინერების და მათი თავსახურების, ჭიქების და მათი თავსახურების რეალიზაცია. აღნიშნული პროდუქციის იმპორტი და წარმოება 2026 წლის პირველი იანვრიდან უკვე აკრძალულია.

ამასთან, 2026 წლის 1-ლი აპრილიდან საბიუჯეტო ორგანიზაციებს პლასტმასის ჭიქების, პლასტმასის კონტეინერებისა და პლასტმასის 3 ლიტრამდე ბოთლებით სასმელის სახელმწიფო შესყიდვა ეკრძალებათ. შეეხება თუ არა ამ რეგულაციას გადავადება ჯერ უცნობია.

ამ თემაზე: პარლამენტი 60 000 ბოთლ წყალში 58 000 ლარს იხდის, შარშან კი 22 ათასად იყიდა – მინის ბოთლები პლასტმასის ნაცვლად

2026 წლის 1 ივლისიდან საქართველოში ასევე უნდა აკრძალულიყო საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ მომხმარებლისთვის პლასტმასის ბოთლებით სასმელის მიწოდება, თუმცა მთავრობის დღევანდელი განცხადებიდან გამომდინარე ეს აკრძალვაც გაუქმდება

ამ თემაზე

„ივანიშვილისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფინანსური ინტერესია. ალიევთან შეხვედრაც დიდი ალბათობით მისთვის საინტერესო იყო იმით, რომ გაერკვია: ახალ ტრანსნაციონალურ პროექტებში, რომელსაც აშშ გვთავაზობს კავკასიისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში, კონკრეტულად ივანიშვილმა საკუთარი ფინანსური ინტერესები როგორ შეიძლება ჩადოს?“ – მიიჩნევს პოლიტოლოგი ლელა ჯეჯელავა. მას ივანიშვილის შუშის სასახლეში ალიევის სტუმრობაზე ვესაუბრეთ.

გარდა იმისა, რომ ამ შეხვედრით კიდევ ერთხელ გაესვა ხაზი ივანიშვილის არაფორმალურ მმართველობას, რასთან შეიძლება გვქონდეს საქმე? – პოლიტოლოგის დაკვირვებით, ტრამპი ალიევს რეგიონის ერთ-ერთ ლიდერად მოიაზრებს, აშშ-ს ინტერესები კი, რეგიონში მზარდია.

„ივანიშვილთან და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლებთან შეხვედრის დროსაც კარგად ჩანდა ალიევის სხეულის ენა, ჟესტები – ალიევი მხოლოდ სტუმრის ამპლუაში არ გრძნობდა თავს…“ – თავის დაკვირვებას გვიზიარებს პოლიტოლოგი. მას ამ შეხვედრის ყველაზე რეზონანსულ მომენტზეც ვკითხეთ: ალიევი და ივანიშვილი წინ მოდიან, უკან მოჰყვება ირაკლი კობახიძე…

„გუშინ რაც ჩვენ ვნახეთ: ორი ლიდერის უკან ადევნებული, სრულიად დაბნეული ადამიანი, რომელიც დაჟინებით ითხოვს ჩვენგან, პრემიერ-მინისტრი დამიძახეთო… ამ სცენის მერე როგორ შეიძლება ადამიანმა იფიქროს, რომ ივანიშვილი პატივს სცემს ქართველ ხალხს?

ან რა სტატუსით მასპინძლობდა ბიძინა ივანიშვილი ალიევს, როგორც ქვეყნის არაფორმალური ლიდერი? თუ ეს ასე არაა, როდის იყო ქვეყნის პრეზიდენტები პარტიის თავმჯდომარეებს ხვდებოდნენ? ის, რაც ხდება ჩვენს ქვეყანაში, აბსოლუტურად ამოვარდნილია ყოველგვარი პროტოკოლიდან კი არა – ზოგადად პოლიტიკური კანონზომიერების ჩარჩოდან,“ – ამბობს ლელა ჯეჯელავა.

„ბათუმელებმა“ პოლიტოლოგ ლელა ჯეჯელავასთან ინტერვიუ ჩაწერა:

• ქალბატონო ლელა, რა გამოჩნდა ყველაზე მნიშვნელოვანი ივანიშვილი-ალიევის შეხვედრაზე, რომელსაც ირაკლი კობახიძეც ესწრებოდა? 

ჩემთვის, ბუნებრივია, ყველაზე საინტერესო რჩება ალიევის ვიზიტის მიზანი – ის საკითხები, რომლებიც განხილული იყო ივანიშვილთან შეხვედრის დროს, მაგრამ, როგორც ჩანს, ამის შესახებ ჩვენ ინფორმაციას არავინ არ მოგვცემს. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ეს რეგიონის გეოპოლიტიკურ ვითარებას უკავშირდება, მათ შორის იმას, რომ სამხრეთ კავკასია შეერთებული შტატების სტრატეგიული ინტერესების ზონა გახდა.

მოგეხსენებათ, ტრამპს არ უყვარს სუსტები – მას უყვარს ძლიერები. ტრამპი ალიევს  ამ რეგიონის მთავარ პოლიტიკურ ფიგურად განიხილავს. ამიტომაც, დარწმუნებული ვარ, ალიევი სწორედ მომავალი პროექტების განსახილველად ჩამოვიდა, რაც უკავშირდება ე.წ. TRIPP-ს და ასე შემდეგ: საქართველო რამდენად არის მზად, რომ აღმოჩნდეს შეერთებული შტატების გეოსტრატეგიული ინტერესების კონტექსტში?

ბევრი რამ ვნახეთ ამ შეხვედრაზე. პირადად მაქვს ასეთი განცდა, შეიძლება ეს ძალიან სუბიექტურია, მაგრამ უკვე მერამდენედ მიჩნდება შეგრძნება, რომ ბიძინა ივანიშვილს ძალიან არ უყვარს თავისი ხალხი: ყოველ ჯერზე, როდესაც ის ამცირებს ხოლმე უკიდურესი ფორმით იმ ადამიანებს, ვისაც თვითონვე დაარქმევს ხოლმე პრემიერ-მინისტრის სახელს, ეს სწორედ ამას ნიშნავს – ივანიშვილი დასცინის ქართველ ხალხს.

გუშინ რაც ჩვენ ვნახეთ: ორი ლიდერის უკან ადევნებული, სრულიად დაბნეული ადამიანი, რომელიც დაჟინებით ითხოვს ჩვენგან, პრემიერ-მინისტრი დამიძახეთო და თან ამის გამო გვსჯის კიდეც პერიოდულად, ხომ? აი, როგორ შეიძლება ამ სცენის მერე ადამიანმა იფიქროს, რომ ივანიშვილი პატივს სცემს ქართველ ხალხს? აქ კობახიძის პატივისცემაზე არ არის ლაპარაკი, იმ ხალხის პატივისცემაზეა, ვისგანაც პრემიერ-მინისტრის დაძახებას დაჟინებით ითხოვს.

ივანიშვილი უკვე მერამდენედ აჩვენებს, რომ კობახიძე არავინ არ არის. კობახიძე, რომელიც ისტერიულად ითხოვს ლეგიტიმაციას ჩვენგან, იმასაც ვერ ახერხებს, ივანიშვილის გვერდით დადგეს და უკან აჩრდილივით არ მიჰყვებოდეს.

• დარღვეული იყო პროტოკოლი – მაგალითად, ალიევს მინისტრები წარუდგინა ივანიშვილმა, რომელიც არც ერთ თანამდებობაზე არ არის და არა ირაკლი კობახიძემ.

ეს სრული აცდენაა პროტოკოლისა. ჩვენ ისიც არ ვიცით, რა სტატუსით უმასპინძლა ბიძინა ივანიშვილმა ალიევს, როგორც ქვეყნის არაფორმალურმა ლიდერმა? თუ ეს ასე არაა, როდის იყო ქვეყნის პრეზიდენტები პარტიის თავმჯდომარეებს ხვდებოდნენ?

ის, რაც ხდება ჩვენს ქვეყანაში, აბსოლუტურად ამოვარდნილია ყოველგვარი პროტოკოლიდან კი არა – ზოგადად პოლიტიკური კანონზომიერების ჩარჩოდან.

• რა გზავნილი იყო ეს ივანიშვილისგან? 

ივანიშვილი გვაჩვენებს ქართველებს იმას, რომ ჩვენ ვართ უფლებააყრილი ადამიანები.

ის არ იძლევა საშუალებას უკვე მერამდენედ, რომ ჩვენი არჩევანი გავაკეთოთ. ის ხალხის არჩევანს ატრიალებს თავის სასარგებლოდ.

გვეუბნება, რომ მისთვის არ აქვს მნიშვნელობა, რა ჰქვია კონკრეტულ ადამიანს, რომელსაც დანიშნავს ქართველი ხალხის მწყემსად. ეგ არის ყველაზე უფრო მძიმე რეალობა და უკიდურესი შეურაცხყოფა.

• ივანიშვილი მანამდე არ შეხვედრია თბილისში ჩამოსულ ფაშინიანს, ასევე „ოცნების“ მოკავშირე ორბანს. ივანიშვილი ალიევამდე შეხვდა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტს, ალ ნაჰაიანს. ჩანს, რომ ივანიშვილი ისევ უფრო ფინანსური ინტერესის შესაბამისად მოქმედებს? 

რასაკვირველია ივანიშვილისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფინანსური ინტერესია. ალიევთან შეხვედრაც დიდი ალბათობით მისთვის საინტერესო იყო იმით, რომ გაერკვია: ახალ ტრანსნაციონალურ პროექტებში, რომელსაც კავკასიისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში გვთავაზობს აშშ, კონკრეტულად ივანიშვილმა საკუთარი ფინანსური ინტერესები როგორ შეიძლება ჩადოს?

ძალიან ბევრი ფაქტორია, რაც ახლა საქართველოს საკითხს ააქტიურებს. ერთია, ირანში მიმდინარე პროცესები. ჩვენ არ ვიცით, ხვალ რა მდგომარეობა იქნება ირანში – შეიძლება, საკომუნიკაციო მარშრუტები გადალაგდეს სრულად. ნებისმიერ შემთხვევაში სამხრეთის დერეფანი ყველაზე უფრო რენტაბელური და საინტერესოა.

ნებისმიერ გეოპოლიტიკურ კონფიგურაციაში, რომელსაც ახლა ამერიკის გეოსტრატეგიული ინტერესების უზრუნველყოფა შეუძლია, საქართველო ინტერესის ობიექტია.

• მიგაჩნიათ, რომ აშშ და ტრამპი არ განიხილავს ახალ კონფიგურაციას კავკასიაში საქართველოს გარეშე? 

არსებობს იმის შესაძლებლობა, რომ საქართველო დატოვონ თამაშგარე, მაგრამ ეს არ არის მომგებიანი. ჩემი აზრით, გაცილებით უფრო მომგებიანია ამერიკისთვის ივანიშვილის ხელისუფლების, როგორც დილემის მოშორება, ვიდრე პრობლემების საქართველოს გარეშე გადაწყვეტა.

• მაგრამ ივანიშვილს მიტაცებული აქვს ძალაუფლება და ცდილობს, მოკლას დემოკრატია. ამ ვითარებაში რას შეიძლება ველოდოთ ლოგიკურად?

ის, რომ ივანიშვილი საქართველოში დემოკრატიას კლავს, ტრამპის ადმინისტრაციისთვის არ არის ნომერ პირველი პრობლემა – მოგვწონს თუ არა, ეს ასეა.

თუმცა ბიძინა ივანიშვილი რომ არის სერიოზული პარტნიორი რუსეთ-ჩინეთ-ირანის, ეს არის ამერიკელებისთვის სერიოზული პრობლემა, რომელსაც ისინი ივანიშვილს არც ერთ შემთხვევაში არ გაუტარებენ.

• ალიევის თბილისში ვიზიტამდე საქართველომ გააძევა აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი. ეს მოხდა საერთაშორისო კანონმდებლობის დარღვევით. ეს რაში დასჭირდა ივანიშვილს, თქვენი აზრით? 

ეს იყო საშინელი მუხანათობა, ამას სხვა სახელი არ ეძებნება. ეს მაგონებს ფეოდალურ ეპოქას, როდესაც სტუმრად მისულ ფეოდალს მეორე უკეთებს ამ ტიპის საჩუქარს მონის სახით. ეს იყო ძალიან მდაბიო ჟესტი, რაც გააკეთა ხელისუფლებამ.

შეიძლება, ამას ასეთ დიდ მნიშვნელობას არ ანიჭებს თავად ივანიშვილი და ჩათვალა უბრალოდ, რომ ასიამოვნა იმით ალიევს – ადამიანი, რომელიც ალიევის მიერ დევნილი იყო ქვეყნიდან, გადასცა მას და ახლა ალიევს თავად შეუძლია ისე მოიქცეს, როგორც საჭიროდ ჩათვლის.

• დავით გარეჯი არ უხსენებიათ ალიევის თბილისში ვიზიტის დროს. 2020 წელს „ოცნების“ მთავარი წინასაარჩევნო სლოგანი ეს იყო: „დავით გარეჯი საქართველოა“… 

დავით გარეჯის საკითხი დასრულდა 2020 წელს, როდესაც „ოცნებამ“ ეს საკითხი აქცია შიდაპოლიტიკური სპეკულირების თემად. ამით აზერბაიჯანს სერიოზული სიურპრიზი მოუწყვეს. მანამდე დავით გარეჯი არ იყო შეტანილი ალბანური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში და შეიტანეს, გზა მიიყვანეს და ტურისტულ მარშრუტში ჩასვეს, დააყენეს მესაზღვრეები იქ, სადაც არ უნდა იდგნენ… პრაქტიკულად, 2020 წელს გარეჯი აზერბაიჯანს რეალურად დაუკანონეს ყოველგვარი პოლიტიკური განხილვის გარეშე.

ეს საკითხი უნდა ყოფილიყო პოლიტიკური განხილვის თემა ორ სახელმწიფოს შორის და უნდა მოეძებნათ შესაბამისი პოლიტიკური გადაწყვეტილება, რომელიც ორივე სახელმწიფოსთვის იქნებოდა მისაღები. ეს შანსი მოსპეს „ქოცებმა“ გარეჯის საარჩევნო საკითხად გადაქცევით.

აზერბაიჯანთან საზღვარი არ გვაქვს ბოლომდე დელიმიტირებული და დადგენილი. როდესაც აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის დასრულდება საზღვრის დელიმიტაცია-დემარკაცია, ეს პროცესი ორივე სახელმწიფოს დააყენებს დღის წესრიგში, ჩვენთან დაიწყოს ამ საკითხის განხილვა. აი, მაშინ ვნახავთ ყველა, რას ნიშნავდა 2020 წლის  „ქართული ოცნების“ მიერ წარმოებული დავით გარეჯის ეს უზნეო ოპერაცია. იქ მოვიმკით მაგის შედეგებს.

• როგორ ლიდერად ჩამოყალიბდა ამასობაში ალიევი? 

ალიევი ძლიერი პოლიტიკური ლიდერია. მას ასე განიხილავს საერთაშორისო პოლიტიკა დღეს, რომ ის არის რეგიონული მასშტაბის ლიდერი. გარკვეულწილად შეერთებულ შტატებს აქვს ასევე მცდელობა, ალიევის ფიგურით ერდოღანის დაბალანსებისა და ეს ძალიან მკაფიოდ ჩანს. ის იძენს უფრო დიდ მასშტაბს, ვიდრე, დავუშვათ, მხოლოდ აზერბაიჯანის სახელმწიფო მმართველი.

ივანიშვილთან და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლებთან შეხვედრის დროსაც კარგად ჩანდა ალიევის სხეულის ენა, ჟესტები – ალიევი მხოლოდ სტუმრის ამპლუაში არ გრძნობდა თავს.

აზერბაიჯანში დემოკრატიის ისეთი მოთხოვნა არ არის და არც ყოფილა არასდროს, როგორც ეს საქართველოშია. ჩვენ ორი განსხვავებული ქვეყანა ვართ, ორი განსხვავებული კულტურით, განსხვავებული ცხოვრების და, შესაბამისად, ჩვენი მოთხოვნები დემოკრატიაზე და აზერბაიჯანელი მოსახლეობისა ერთმანეთისაგან განსხვავდება.

დიახ, არ არის ალიევი დემოკრატი ლიდერი, ის არ მოსწონს ყველას ქვეყანაში და საკმაოდ ხისტია მისი დამოკიდებულება ოპონენტების მიმართ, მაგრამ ალიევი არის გამარჯვებული ლიდერი, რომელმაც ბევრი წლის შემდეგ ტერიტორიული მთლიანობა დაუბრუნა სახელმწიფოს.

ბუნებრივია, ეს ქვეყნის შიდა პოლიტიკაში მისდამი დამოკიდებულებას სრულიად სხვაგვარად წარმოაჩენს.

• ჩვენ სად ვართ ამ დროს?

ჩვენ არა ვართ, უბრალოდ.

ივანიშვილს არ ესმის, რომ მისი პოლიტიკა, რომელიც საქართველოს მიმართ იყო ასეთი, თუ შეიძლება ვიტყვი რუსულად: „ნიჟე ტრავი, ტიშე ვადი“, დღევანდელ რეალობაში აბსოლუტურად შეუსაბამოა. კიდევ ერთხელ ვამბობ: სუსტები არავის მოსწონს, განსაკუთრებით ამერიკის შეერთებული შტატების დღევანდელი ადმინისტრაციის პირობებში. დღეს ყველა ცდილობს იყოს ძლიერი ლიდერი, ძლიერი პოზიციებით და ძლიერი მოთხოვნებით საკუთარი სახელმწიფოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე. ახალი მსოფლიო წესრიგის კონტურების ფორმირებისას ერთადერთი ჩვენ ვართ, ვინც არავისგან არაფერს არ ვითხოვთ და არაფრის მიღებას არ ვცდილობთ.

ჩვენს საქმეს არავინ გააკეთებს – ეს კარგად უნდა გვახსოვდეს. 500 დღე კი არა, მეტიც რომ იყოს საჭირო, უნდა ვიყოთ პროტესტში. მთავარია, ამ პროტესტს ჰქონდეს შედეგი.

სუსის ამჟამინდელმა უფროსმა, მამუკა მდინარაძემ, პარლამენტში ყოფნისას, „გამჭვირვალობის“ მოტივით, მხარი დაუჭირა რუსულ კანონს. ხოლო სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსად დანიშვნის შემდეგ წაშალეს იმ წლების ქონებრივი დეკლარაციებიც კი, რომლებიც მას პარლამენტის წევრობის დროს ჰქონდა შევსებული.

„კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ კანონი სუსის უფროსსა და მის მოადგილეებს ქონებრივი დეკლარაციის წარდგენას ავალდებულებს. თუმცა არც მამუკა მდინარაძის და არც მისი მოადგილეების დეკლარაცია შესაბამის პორტალზე არ იძებნება. მიუხედავად იმისა, რომ სუს-ის ყოფილი უფროსების ქონებრივი დეკლარაციები ისევ ხელმისაწვდომია, მათ შორის, პატიმრობაში მყოფი გრიგოლ ლილუაშვილის.

„პუბლიკასთან“ საუბარში სუს-მა ხელმძღვანელი პირების მხრიდან დეკლარაციების საჯაროობის ვალდებულებას პარადოქსული უწოდა. მათ ახსენეს საერთაშორისო პრაქტიკაც და ის, რომ სუს-ის უფროსის დეკლარაციების ფარულობას დააკანონებენ კიდეც.

მდინარაძის გაუმჭვირვალე დეკლარაციების საკითხს ყოფილი პარლამენტარი და ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე 2014-2018 წლებში თეონა აქუბარდია გამოეხმაურა.

როდესაც კანონის უზენაესობა სავალდებულოა და კანონის დაცვა ევალება ყველას, რატომ ჩათვალა მამუკა მდინარაძემ, რომ მისი სახლის ან ავტომანქანის შესახებ ინფორმაცია საიდუმლო უნდა იყოს? – თეონა აქუბარდიას „ბათუმელები“ დაუკავშირდა და ამ საკითხის შეფასება სთხოვა.

• ქალბატონო თეონა, როგორც ვიცით, კანონი ჯერ არ შეუცვლიათ და ამის მიუხედავად, მაინც წაიშალა სისტემიდან მამუკა მდინარაძის ქონებრივი დეკლარაციები. რამდენად მისაღებია თუნდაც ის, რომ მისი დეპუტატობის დროინდელი დეკლარაციებიც კი დახურეს?

არ უნდა წაშლილიყო ეს ინფორმაცია – ისედაც უამრავ გვერდზეა გადატანილი და შეუძლებელია ამ დეკლარაციების გაქრობა. დეპუტატობა არანაირ კავშირში არ არის ამასთან და მაინც რა უნდა დამალოს, სახლი და მანქანა რომ აქვს? რატომ არის ეს უსაფრთხოებისთვის გამოწვევა, ამის არგუმენტია საჭირო.

თუ დაამტკიცებენ, რომ ეს უსაფრთხოებისთვის საჭიროა, მაშინ კანონში წერია, რომ სუს-ის უფროსი პირდაპირ არის ანგარიშვალდებული პარლამენტთან, თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტთან. ამ შემთხვევაში პარლამენტის თავდაცვის კომიტეტისთვის მისი დეკლარაცია უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, რომ გააკონტროლონ, ისე როგორც სუს-ის უწყება მთლიანად.

• დასავლეთის პრაქტიკაზე რომ საუბრობენ, აშშ-ს გულისხმობენ?

დიახ, ამერიკაში არის ასეო. სიმართლე გითხრათ, არ მიძებნია კონკრეტული ქვეყნების სამართლებრივი ანალიზი, ეს მათი ვალდებულებაა, თუმცა კორუფციის მკვლევარი „პუბლიკასთან“ საუბარში ამბობდა, რომ რიგ ქვეყნებში არის ასე. მაგრამ სადაც საჯარო არ არის დეკლარაცია, იქ პარლამენტი აკონტროლებს ან შესაბამისი სამსახური. თანაც ყველაფრის ასე კოპირება არ შეიძლება. უნდა გაითვალისწინო კონტექსტი.

საქართველოში სუს-ის ყოფილი უფროსი, გრიგოლ ლილუაშვილი ციხეშია კორუფციის ბრალდებით და თავდაცვის ყოფილი მინისტრიც ციხეშია – ეს ნიშნავს, რომ კორუფციის მაღალი რისკები არსებობს.

გრიგოლ ლილუაშვილი, რომელიც ყველაზე ხანგრძლივად ხელმძღვანელობდა სუს-ს და დღეს ციხეში სწორედ კორუფციის ბრალდებით ზის, დეკლარაციის საჯაროობას მისთვის ხელი არ შეუშლია იმაში, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქისგან ფული აეღო, როგორც ამას ბრალდება ამბობს. ამიტომ ეს ფაქტორები უნდა იყოს გათვალისწინებული.

კატასტროფული მდგომარეობაა კორუფციის მხრივ. აგერ თურმე უფასო სასადილოებიდან ბიუჯეტის 3 მილიონი ლარი იყო შეჭმული, ყველაზე უპოვარ ადამიანებსაც კი ჰპარავდნენ ფულს და რატომ არ უნდა იყოს საჯარო მდინარაძის დეკლარაცია?

სახელმწიფო უსაფრთხოება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და სუს-ის უფროსის დეკლარაციის საჯაროობის საფრთხე კარგად უნდა იყოს განმარტებული და არა მხოლოდ თითის გაშვერა დასავლეთისკენ, რომ თურმე იქ არის ასე.

დასავლური დემოკრატიების მაგალითები თუ უნდათ, მაშინ უშიშროების საბჭო რატომ გააუქმეს, რომელიც ყველა ქვეყანას აქვს, მათ შორის რუსეთს, აზერბაიჯანს, სომხეთს და დაზვერვის სამსახური რატომ შეუერთეს სუს-ს. აშშ-იც დაზვერვის და უსაფრთხოების სამსახურები ცალკეა.

• რადგან კანონი არ შეცვლილა, გამოდის, მდინარაძე დეკლარაციების გაუჩინარებით არსებულ კანონს არღვევს?

მე რომ არ შემევსო დეკლარაცია, 1000 ლარით დამაჯარიმებდნენ. რატომ არ არის კანონის ეს ვალდებულება გამოყენებული მდინარაძესთან მიმართებაში? თუ 2 აპრილს უწევდა დეკლარაციის შევსება, მაშინ ჯერ ემსჯელათ, შეეცვალათ კანონი და ისე წაეშალათ დეკლარაციები. ახლა კი, მდინარაძის რწმენის შესაბამისად მოხდა დეკლარაციების წაშლა და არა კანონის.

მაშინ, როცა მამუკა მდინარაძე იყო ვითომ „გამჭვირვალობის“ კანონის ავტორი (რომელსაც სამართლიანად შევარქვით „რუსული კანონი“) და ჩვენი ევროპული კურსის განვითარების საწინააღმდეგო მხარეს იდგა.

მხოლოდ და მხოლოდ მამუკა მდინარაძის დეკლარაციის საკითხში რატომ არის დასავლური პრაქტიკა მიმზიდველი და არა მთლიანად ეროვნული უსაფრთხოების არქიტექტურა, რომელიც განსაკუთრებით მოშალეს და დააზიანეს.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონისთვის სახელის თავიდან შესარჩევად, რეკლამის და სხვა სახის უფლებებით სარგებლობისათვის ელექტრონული აუქციონი გამოცხადდა.

აუქციონის წლიური საწყისი ღირებულება 1 750 000 ლარია და გამარჯვებულს დროებით სარგებლობაში გადაეცემა – ხელშეკრულების გაფორმებიდან 5 წლის ვადით.

აუქციონის ბიჯი 43 800 ლარია.

თანხა სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ განსაზღვრა.

აუქციონში გამარჯვებულს მიენიჭება უფლება, სახელი დაარქვას ბათუმის საფეხბურთო სტადიონს და შედეგად, განისაზღვრება სტადიონის ახალი სახელწოდებაც.

პირობის მიხედვით, აუქციონში გამარჯვებულის მიერ სტადიონისათვის შერჩეული ახალი სახელი უნდა შეესაბამებოდეს მსოფლიოში არსებულ ანალოგიურ პრაქტიკას, უნდა მოიცავდეს სიტყვა „არენას“. ხოლო საბოლოო დამტკიცებისათვის უნდა წარედგინოს შპს „აჭარის პროექტების მართვის კომპანიას“.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ აუქციონში გამარჯვებულს, ხელშეკრულების მოქმედების ვადით, სარგებლობის უფლებით გადასცემს ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე მდებარე ერთ ბიზნესლბოქსსა და 5 საპარკინგე ადგილს. ასევე აუქციონში გამარჯვებულს მიეცემა ბათუმის საფეხბურთო სტადიონის შიდა პერიმეტრზე რეკლამის ან/და სტადიონის ახალი სახელწოდების აღმნიშვნელი ბანერების განთავსების უფლება, არაუმეტეს 3 ბანერისა.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე გასამართი ღონისძიებების [მათ შორის სპორტული, კულტურული და ა.შ.] ბილეთებზე, ღონისძიების ჩატარების ადგილად მიეთითება სტადიონის ახალი სახელწოდება.

აქამდე ბათუმის სტადიონს ოფიციალურად „აჭარაბეთ არენა“ ერქვა და 2021 წლის 23 ივლისს იყო გაცემული ელექტრონული აუქციონით შერჩეულ კომპანიაზე.

ხელშეკრულებას ვადა 2026 წლის ივლისის ბოლოს ეწურება.

სწორედ ამიტომ გამოაცხადეს ახალი ელექტრონული აუქციონი, რომელიც 2026 წლის 16 აპრილს, დღის 3 საათზე დასრულდება.

აუქციონის შედეგების გათვალისწინებით გამარჯვებულთან დადებული ხელშეკრულება ძალაში შევა არაუადრეს 2026 წლის 23 ივლისისა და მოქმედი იქნება 5 წლის განმავლობაში.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ არის სახელმწიფო შპს, რომლის 100 პროცენტი წილის მფლობელი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაა.

პირველი აპრილიდან ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის წესი შეიცვალა. ამ ცვლილების მიხედვით, ზრდასრული ადამიანი ყოველ მე-14 დღეს უნდა გამოცხადდეს დისპანსერში ახალი რეცეპტის ასაღებად. ეს რეგიონში მცხოვრებ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირებს სერიოზულ პრობლემას შეუქმნის.

„ვინც ცხოვრობს რეგიონებში, თუნდაც პატარა ქალაქებში ან ისეთ ქალაქებში, სადაც არ არის ავტორიზებული აფთიაქები და დისპანსერი, თვეში ორჯერ მოუწევთ შორს, სხვა ქალაქში წასვლა იმისათვის, რომ ახალი რეცეპტი აიღონ.

ამას ფიზიკურად ვერ მოახერხებს ბევრი ადამიანი, რაც გამოიწვევს უარის თქმას მედიკამენტების მიღებაზე“, – ამბობს „ბათუმელებთან ევროპული ფსიქიატრიის სერვისის მომხმარებელთა და გადარჩენილთა ქსელის (ENUSP) თავმჯდომარე და შშმ ქალთა ორგანიზაციის – „პლატფორმა ახალი შესაძლებლობებისათვის“ (PNO) ერთ-ერთი დამფუძნებელი ოლგა კალინა.

ის იხსენებს ერთ-ერთ პაციენტს, რომელსაც ყაზბეგიდან მცხეთაში უწევს ჩასვლა მედიკამენტის ასაღებად.

„წარმოიდგინეთ, რომ ერთის ნაცვლად ახლა ორჯერ უნდა ჩამოვიდეს ამხელა მანძილზე ეს ადამიანი, რაც ძალიან დამღლელი პროცესია მისთვის.

ახლახან ვესაუბრე ერთ ქალს სტაციონარში, რომელიც ამბობდა, რომ მე კი არ ვარ წინააღმდეგი, რომ წამალი მივიღო, უბრალოდ დამიმთავრდა მედიკამენტები და ვეღარ მოვახერხე დროულად აღებაო. არ არის ახლოს დისპანსერი და თუ თვეში ერთხელ წასვლას და აღებას ვერ ახერხებს ადამიანი, ის თვეში ორჯერ როგორ მოახერხებს?

მაგალითად, ქვემო ქართლის რაიონში ვინც ცხოვრობს, იმათ ძირითადად რუსთავში უწევთ ჩამოსვლა წამლების ასაღებად და უფრო შორი მანძილის გავლაც უწევს ზოგიერთს.

ეს არ არის ადვილი პროცესი. პაციენტები ვერ ახერხებდნენ დროულად აღებას, შემდეგ იწურებოდა წამლის მარაგები და, ფაქტობრივად, ადამიანების ჯანმრთელობა უარესდებოდა, რის გამოც ხვდებოდნენ შემდეგ სტაციონარში“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, გარდა იმისა, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირთა პენსია 250 ლარია და ისედაც ვერ სწვდება მათ საჭიროებებს, ამას დაემატა მგზავრობის ხარჯიც.

ბევრ სოფელში არც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მოძრაობს და არც მიკროავტობუსი, რაც დამატებითი ბარიერია ბევრი პაციენტისთვის.

„ამ ყველაფერმა შესაძლოა გამოიწვიოს დისპროპორციული შრომა, რადგან თუ ამ ბარიერების გამო წამლის მიღებაზე უარს იტყვიან ადამიანები, ეს იქნება წყალში ჩაყრილი შრომა.

ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანების ნაწილი მუშაობს და არ სცალიათ, მაშინ მინდობილობა უნდა გააფორმონ სხვა პირზე და ესეც პრობლემაა. ვინც მარტო ცხოვრობს, მათთვის კიდევ უფრო რთულია შორ მანძილზე წასვლა და მედიკამენტის აღება.

მანძილის გარდა, წამლის ასაღებად მისულ პაციენტს მოუწევს რიგში დგომა.

გარდა ამისა, ექიმის შრომაც გაორმაგდება, რადგან ვისაც ქრონიკული მდგომარეობა გვაქვს და წლების მანძილზე ვიღებთ მედიკამენტებს, არ გვჭირდება ასე ხშირად ექიმთან ვიზიტი, ახლა კი ექიმმა დამატებითი დრო უნდა დახარჯოს და ეს დრო უნდა მოაკლოს სხვა, ახალ პაციენტებს, რომლებსაც უფრო მეტი გამოკვლევა და დაკვირვება სჭირდებათ.

ფაქტობრივად, ფსიქიატრებს მოუწევთ ორჯერ მეტი დატვირთვით მუშაობა, ვიდრე ახლა მუშაობენ. ეს არ არის სამართლიანი“, – ამბობს ოლგა.

მას ვკითხეთ, ამ ცვლილების შეტანამდე თუ ჰქონდათ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან კომუნიკაცია და თუ მოისმინეს რაიმე ხელშესახები არგუმენტი მათი მხრიდან, თუ რატომ ჩათვალეს საჭიროდ ამ ტიპის ცვლილებები?

ოლგა კალინას თქმით, მათ მხოლოდ ერთი ვერსია მოისმინეს იმის თაობაზე, რომ სახელმწიფო ვერ აკონტროლებდა ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის პროცესს.

მიზეზი არის კონტროლი წამლებზეო. ბევრი ექიმი გადაჭარბებულ დოზებს აძლევდა, ზოგს არ ჰქონდა ლიცენზია და ისე გასცემდნენო. გამოდის, სახელმწიფო პაციენტს ჩაგრავს იმის გამო, რომ ექიმს ვერ აკონტროლებს.

როგორც ნებისმიერი დანაშაულებრივი ქმედების შემთხვევაში, ასეთ დროსაც საჭიროა რეაგირება კონკრეტული შემთხვევიდან გამომდინარე, განხილვა და არა მთლიანად სისტემის აყირავება. პაციენტებს რომ შეუქმნან ასეთი საფრთხე და ბარიერები წამლის მისაღებად.

მასობრივად დავისჯებით ყველანი, ვინც დისპანსერებში მივდივართ წამლების მისაღებად. პაციენტების მდგომარეობას საერთოდ არ ითვალისწინებენ. ყველა ფიქრობს, რომ ჩვენთვის ძალიან ადვილია გასვლა და რიგებში დგომა ან ერთი ქალაქიდან მეორეში სიარული წამლისთვის.

ხშირ შემთხვევაში ადამიანს არ აქვს უნარი წავიდეს ასე შორ მანძილზე. იკარგება, აქვს ყურადღების, მეხსიერების პრობლემები, ან მძიმე დეპრესია აქვს და ისედაც უჭირს სახლიდან გასვლა. როგორ ფიქრობენ, ადვილი იქნება ამ ადამიანებისთვის ორჯერ გამოსვლა წამლის ასაღებად? არც ფსიქიატრების აზრი გაითვალისწინეს და არც პაციენტების. ბოლო დროს, ყველა კანონს ხომ კონსულტაციების გარეშე იღებენ და ყველანაირი უკუკავშირი მოშლილია“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, ამ პრობლემისგან თავის დაღწევის ერთადერთი გზა არსებობს – ძველ სისტემაზე დაბრუნება.

„ისედაც ბევრი რამ გააკეთეს, რაც გვიუარესებს მდგომარეობას. მაგალითად ის, რომ პირველი ოქტომბრიდან კერძო კომპანიებს აუკრძალეს ფსიქოტროპული წამლების შემოტანა და მხოლოდ სახელმწიფო კომპანიებს შეუძლიათ. ამის გამო, რამდენიმე წამალზე დეფიციტი შეიქმნა. ცალკე ბადრაგირებაში 200 ლარი უნდა დაიხარჯოს და ამის გამო წამლის ფასიც ეზრდებათ.

ხომ შეეძლოთ ამის კონტროლი, ვთქვათ, პერიოდულად ექიმის საქმიანობის, ჩანაწერების მონიტორინგით? მაგრამ ეს გზა აირჩიეს და ყველას გაგვირთულეს საქმე.

მივიღეთ გაორმაგებული შრომა ფსიქიატრების და ზედმეტი თავის ტკივილი პაციენტებისთვის. ბევრი ადამიანი წამლის გარეშე დარჩება და ამის გამო გაუმწვავდება მდგომარეობა. სტაციონარები კი ისედაც გადავსებულია და არ არის საკმარისი ადგილები“, – ამბობს ოლგა კალინა.

ქუთაისში რუსეთ – საქართველოს 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპულთა მემორიალი ისე განაახლეს, რომ მასზე დატანილ წარწერებში ოკუპანტი რუსეთი ნახსენები არ იყო.

ამასთან, ომის დაწყების თარიღად მემორიალზე მიუთითეს არა 7 აგვისტო, როდესაც რუსეთ-საქართველოს ომი დაიწყო, არამედ 8 აგვისტო.

სოციალურ ქსელში მემორიალის ამსახველი ფოტო-ვიდეომასალის გავრცელებას მოქალაქეთა პროტესტი მოჰყვა.

6 აპრილის საღამოს მემორიალიდან წარწერა მოხსნეს.

„რას ნიშნავს 8 აგვისტოს ომში დაღუპულ გმირთა მემორიალი? სად აწერია წელი და სად აწერია ვისთან გვქონდა ომი ან რას ნიშნავს უბრალოდ თარიღი 8 აგვისტო. მეომრები დაიღუპნენ მანამდეც და 8 აგვისტოს შემდეგაც.

თუ ეს მორიგი მოღალატეობრივი გადაწყვეტილებაა, რომ ამ ომს დაარქვან კონკრეტული სახელი – 8 აგვისტო, რაც პირდაპირ, რუსული პროპაგანდის ნაწილია, რადგან რუსეთი ამბობს, რომ ქართველებმა საომარი მოქმედებები დაიწყეს 8 აგვისტოს,“- ამბობს ქუთაისში მცხოვრები მიშა მუმლაძე.

მან ახალი მემორიალის ამსახველი ვიდეო ფეისბუქში გამოაქვეყნა და მისი დიზაინი შინაარსის გამო გააკრიტიკა.

მიშა მუმლაძეს „ბათუმელებიც“ ესაუბრა. მისი თქმით, მემორიალის ამ ფორმით გაკეთება აგვისტოს ომში დაღუპული გმირების შეურაცხყოფაა.

„სინამდვილეში, რუსეთი აწყობდა პროვოკაციებს და მან ბევრად ადრე დაიწყო ომი. საერთოდაც, რუსეთმა საქართველოში ომი 1801 წელს დაიწყო კახეთის ანექსიით,“-ამბობს მიშა მუმლაძე.

ის არ გამორიცხავს, რომ ამ ფაქტის გასაპროტესტებლად დღეს, 6 აპრილს, სხვა მოქალაქეებიც შეიკრიბონ მემორიალთან.

„ძველ ვერსიაზე 8 აგვისტო არ ეწერა, ახალ ვერსიაზე გაჩნდა და სწორედ ეს აჩენს ეჭვს. მე არსად მსმენია, რომ 8 აგვისტოს დაიწყო ომი.

გარდა ამისა, ხომ უნდა ეწეროს, ვინ გვებრძოდა ამ ომში? რომელ წელს მოხდა ეს ომი?

მომავალმა თაობამ ხომ უნდა ნახოს ეს მემორიალი და ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია, რომ ეს დეტალები მემორიალზე ეწეროს,“- გვითხრა მიშა მუმლაძემ.

მემორიალის რეაბილიტაციაზე ქუთაისის მერიამ 164 000-ლარიანი ტენდერი 2025 წლის 7 ივლისს გამოაცხადა.

ხელშეკრულება ამავე თანხაზე შპს „სანი 2020“-სთან გააფორმა.

მემორიალის სრულად განახლდების გარდა, ტერიტორიაზე უნდა მოწყობილიყო სკვერი, გამწვანება და განათება.

პროექტის მიხედვით, რეაბილიტირებული მემორიალის წინ ჯარისკაცის და ქალის სკულპტურაც უნდა დამატებულიყო.

ასე გამოიყურება მემორიალის ძველი ვერსია, სადაც აგვისტოს ომის თარიღად „8 აგვისტო“ არსად არ არის ნახსენები.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის დაუკავშირდა ქუთაისის მერიის პრესამსახურს და ჰკითხა, თუ ვისთან შეთანხმდა მემორიალზე განსათავსებელი წარწერის შინაარსი? რატომ არ არის ნახსენები „რუსეთ-საქართველოს ომი“ და ომის დაწყების წელი და თარიღი?

ქუთაისის მერიიდან პასუხის მიღების შემთხვევაში მათ კომენტარს აქვე შემოგთავაზებთ. 

2008 წლის აგვისტოს ომში იმერეთიდან 34 მებრძოლი დაიღუპა.

ახალი საკანონმდებლო ცვლილებების მიხედვით, პირი, რომელსაც ჯარში წასვლა უწევს და ამ დროს საზღვარგარეთ იმყოფება, ვალდებულია ქვეყანაში დაბრუნდეს და გამწვევ კომისიას მიმართოს.

საკანონმდებლო ცვლილების ინიციატორი თავდაცვის სამინისტროა.

ცვლილებები დღეს, 6 აპრილს პარლამენტში, თავდაცვისა და უსაფრთხოების კომიტეტზე პირველი მოსმენით განიხილეს.

კომიტეტზე სამინისტროს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე გრიგოლ გიორგაძე წარმოადგენდა.

ცვლილება შედის საქართველოს თავდაცვის კოდექსში და საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და შემოსვლის წესების შესახებ კანონში.

იცვლება პირის წვევამდელთა სამხედრო აღრიცხვაზე აყვანისა და წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევად გამოძახების პროცედურა.

კერძოდ, თუ პირი არ ჩაიბარებს უწყებას სამხედრო გაწვევის შესახებ, მაშინ ეს შეტყობინება/უწყება გამოქვეყნდება სამხედრო სამსახურში გაწვევაზე უფლებამოსილი ორგანოს ოფიციალურ ვებგვერდზე და ჩაითვლება ჩაბარებულად გამოქვეყნებიდან მე-7 დღეს.

ამ შემთხვევაში, პირი ვალდებული იქნება შეტყობინების/უწყების ოფიციალურად ჩაბარებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში, გამოცხადდეს წვევამდელის სამხედრო აღრიცხვის/წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევაზე უფლებამოსილ ორგანოში.

პროექტის მიხედვით, პირის ოჯახის წევრები, რომლებსაც შესაძლებელი იქნება ჩაბარდეს ზემოაღნიშნული უწყება, განისაზღვრება მთავრობის დადგენილებით.

თუ პირი წვევამდელის სამხედრო აღრიცხვაზე ასაყვანად არ გამოცხადდება, ის საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 196-ეს მუხლის  პირველი ნაწილის თანახმად, 1000 ლარით დაჯარიმდება.

ხოლო თუ პირი წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის მიზნით არ გამოცხადდება, სასკ-ის 197-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ასევე 1000 ლარით დაჯარიმდება.

რაც შეეხება ცვლილებებს კანონში „საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“, მე-18 მუხლის პირველი პუნქტში შევა შემდეგი ცვლილება – წინადადება „სათანადო შეტყობინების მიღებისთანავე“ შეიცვლება წინადადებით „სათანადო შეტყობინების/უწყების ჩაბარებისთანავე“.

ამ ჩანაწერით ყველა პირი, ვისაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში წასვლა უწევს, ვალდებული იქნება ჩამოვიდეს საქართველოში.

10 ბინა და 7 სარდაფი ბათუმში, 1 სახლი კურორტ ბეშუმში, მიწის ნაკვეთები ქობულეთში და ნახევარი მილიონი ლარი ქეში – ეს პარლამენტარ გიორგი ჭყონიას ქონების არასრული ჩამონათვალია.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატმა ქონებრივი დეკლარაცია 31 იანვარს შეავსო, საჯარო კი პირველ აპრილს გახდა.

დეკლარაციის მიხედვით, გიორგი ჭყონია ასევე ფლობს 8 ავტომობილს, რომელთა ჯამური ღირებულება 385 ათასი დოლარია.

ყველაზე ძვირადღირებული, 140 000 აშშ დოლარად შეფასებული Lexus LX600-ია, შემდეგ მოდის 70 000 აშშ დოლარად შეფასებული Porsche Cayenne. 50 ათას 50 ათასი აქვს გადახდილი Land Rover Defende-სა და Audi A8-ში.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატი გიორგი ჭყონია წერს, რომ 650 000 ლარს ნაღდი ფულის სახით ინახავს.

საბანკო ბარათებზე კი, დეკლარაციის შევსების მომენტში, 11 460 დოლარი, 218 ათასი ლარი და 21 320 ევრო ჰქონდა.

გიორგი ჭყონია დეკლარაციაში უთითებს, რომ წილებს ფლობს არაერთ კომპანიაში. თუმცა ეს წილები გადაცემული აქვს სხვა პირებზე სამართავად.

კერძოდ, გიორგი ჭყონია 100%-იან წილს ფლობს მემედ აბაშიძის ქუჩაზე მდებარე კაფე „ცენტრალში“, შპს „შალე კვირიკეში“, შპს „სახლი ძველ ბათუმში“, შპს „გზაში“, შპს „შატო კვირიკეში“, შპს „ცენტრალ მენეჯმენტ გრუპ საქართველოში“, შპს „თაუერ ჯგუფი პანორამა ლისიში“.

დეპუტატი 50 %-იან წილს ფლობს შემდეგ კომპანიებში: შპს „მობილია ბათუმი“, შპს „დიდი სახლი“, შპს „თ.გ. ჯგუფი საქართველო“.

გიორგი ჭყონიას შემოსავალი მისი დეკლარაციის მიხედვით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 112 689 ლარი იყო. ეს თანხა მან, როგორც დეპუტატმა მიიღო.

რაც შეეხება ბიზნესს, ბიზნესიდან გიორგი ჭყონიას შემოსავალმა 6 მილიონზე მეტი ლარი შეადგინა.

კერძოდ: შპს „გზა“ – 5 340 000 ლარი, შპს „ფიგოილი“ – 633 888 ლარი და შპს „სახლი“ – 230 000 ლარი.

დეპუტატს ყველა დიდი ბიზნესი ბანკ „ქართუში“ აქვს დაგირავებული.

მაგალითად, „შატო კვირიკეს“ 100 პროცენტი წილი მთლიანად ბიძინა ივანიშვილის ბანკ “ქართუშია” დაგირავებული. 

„ქართუშია“ დაგირავებული შპს „გზას“ 100 პროცენტი წილიც. 

გიორგი ჭყონიას „ქართუში“ კიდევ ორი კომპანიის: „ფიგოილის“[50%] და „ბათუმი ცენტრალის“[45%] წილებიც აქვს ჩადებული.

ამ თემაზე ნახეთ სტატია: 

დეკლარაციის მიხედვით, გიორგი ჭყონიას ორ ბანკში აქვს სასესხო ვალდებულებები.

კერძოდ,  თიბისი ბანკში აქვს იპოთეკური სესხი 800 ათასი ევროს ოდენობით 2034 წლამდე, იპოთეკური სესხი 165 ათასი ევროს ოდენობით 2030 წლამდე  იპოთეკური სესხი 150 ათასი ევროს ოდენობით (2031 წლამდე) და ორი სამომხმარებლო სესხი 200 ათასი (2031 წლამდე) და 250 ათასი ევროს (2033 წლამდე) ოდენობით.

საქართველოს ბანკში აქვს იპოთეკური სესხი 557 500 ევროს ოდენობით (2035 წლამდე), იპოთეკური სესხი 189 000 აშშ დოლარის ოდენობით (2031 წლამდე),  სტანდარტული სესხი 150 000 აშშ დოლარის ოდენობით (2032 წლამდე) და 80 000 აშშ დოლარი (2032 წლამდე).

გიორგი ჭყონია დეკლარაციაში არ უთითებს ოჯახის არცერთ წევრს.

თბილისში, ბეთლემის ქუჩაზე მდებარე მუშარაბიან სადარბაზოში ფოტოების გადაღება ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი ადგილია ფოტოსესიისათვის.

საქართველოში ჩამოსული ტურისტებისთვის კი ვიტრაჟებიანი სადარბაზოს ნახვა, ქვეყანაში აუცილებლად სანახავ ობიექტთა სიაშია.

რომ არა ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატისა და ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ფინანსური მხარდაჭერა, თბილისს შეიძლება ვერ გადაერჩინა ძველი ქალაქის კულტურული მარგალიტი – მუშარაბიანი სადარბაზო.

ეს არის ერთი მცირე ნიმუში იმისა, დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, როგორ დაეხმარნენ ევროპის ქვეყნები საქართველოს საკუთარი კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენაში.

ბეთლემის უბნის კომპლექსური კვლევა, კონსერვაციის გეგმა სრულად უცხოური დაფინანსებით მოხდა.

აქ ჩართული იყო მსოფლიო ძეგლთა ფონდი, სამუელ ჰ. კრესსის ფონდი, UNESCO კულტურული მემკვიდრეობის დივიზია და შვეიცარიის საგანგებო ვითარებათა ფონდი.

ხოლო ბეთლემის უბნის რევიტალიზაციის პროგრამაში – ბეთლემის უბნის ისტორიული ნაწილის აღდგენასა და მის კულტურულ-ტურისტულ სივრცედ გარდაქმნაში, ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატმა [Riksantikvaren] 846 329 აშშ დოლარი დახარჯა.

ხევსურეთში, არხოტის თემში, სოფელ ახიელში ცისკარაულების საგვარეულო კოშკის გადარჩენაც, ევროპული ფონდების დახმარებით მოხერხდა.

საქართველო-რუსეთის საზღვართან მდებარე შუა საუკუნეების კოშკის გამაგრება-რეაბილიტაცია საერთაშორისო ფონდმა ალიფმა (Aliph Foundation) დააფინანსა.

ფონდის პარტნიორები კი დიდი გამოცდილების მქონე ეროვნული ფონდების საერთაშორისო ორგანიზაცია (International National Trusts Organization (INTO) და ფრანგული კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში მოქმედი ორგანიზაცია – რამპარი (Rempart) იყვნენ.

ევროკავშირის და ევროკავშირის ქვეყნების როლი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვასა და კულტურული იდენტობის შენარჩუნებაში მნიშვნელოვანია.

წლების განმავლობაში ათობით მილიონია დახარჯული იმისათვის, რომ კონკრეტული ისტორიული ძეგლები გადაერჩინათ.

ეკლესიების, ციხე-სიმაგრეების თუ ძველი ქალაქების ცალკეული უბნების გადარჩენაში ათობით ევროპული ფონდი იყო ჩართული. ამ სტატიაში მხოლოდ რამდენიმეს შესახებ მოგიყვებით, რადგან სია ვრცელია.

მაგალითად, ნიდერლანდური პრინცი კლაუსის ფონდის დაფინანსებით აღადგინეს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო რეზიდენცია ნიქოზში, მას შემდეგ, რაც იქ რუსეთმა ბომბები ჩამოყარა.

მეხუთე საუკუნეში აგებული ეკლესია და სამონასტრო კომპლექსი, 2008 წლის 10 აგვისტოს დაიბომბა, რუსეთ-საქართველოს ომის დროს. დაბომბვის შედეგად დაიწვა ნიქოზის ისტორიული საეპისკოპოსო სასახლის ნაწილი.

საეპისკოპოსო სასახლის აღდგენა ნიდერლანდური ფონდის – პრინცი კლაუსის კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენის სწრაფი რეაგირების პროგრამის საშუალებით გახდა შესაძლებელი.

ასევე პრინცი კლაუსის ფონდის მიერ არის დაფინანსებული აბრეშუმის სახელმწიფო მუზეუმის დრენაჟის სისტემის რეაბილიტაციის სამუშაოები, კასპის მუნიციპალიტეტში მდებარე იკვის XI საუკუნის წმ. გიორგის სახელობის ტაძრის გადაუდებელი სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

ნიდერლანდებთან ერთად ნორვეგია ის ქვეყანაა, რომელსაც რამდენიმე მილიონი კრონი აქვს დახარჯული საქართველოში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების აღდგენა-გადარჩენაში.

საქართველოში ნორვეგიის საელჩოს მიერ „ბათუმელებისთვის“ მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატმა საქართველოში დაფინანსდა შემდეგი პროექტები:

• 2024 წელს 42 314 აშშ დოლარით დააფინანსა ხის კონსერვაციის კურსი საქართველოში.
• 2005-2019 წლები -„საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის არქივის დიგიტალიზაცია“ –  Riksantikvaren საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსთან 2005 წლიდან თანამშრომლობდა ეროვნულ, რეგიონულ და ადგილობრივ დონეზე მემკვიდრეობის მართვისა და მმართველობის გასაძლიერებლად. ნორვეგიამ ეს გრძელვადიანი თანამშრომლობა დაახლოებით 10.5 მილიონი ნორვეგიული კრონით (1 077 744 აშშ დოლარი) დააფინანსა.
• 2017-2021 წლებში 546 523 აშშ დოლარით დაფინანსდა თბილისის ისტორიულ ნაწილში, მეფე სოლომონ ბრძენის ქ. #33-ში მდებარე, ტრადიციული თბილისური საცხოვრებლის რესტავრაცია -კონსერვაცია.

• 2004-2011 წლებში ბეთლემის უბნის რევიტალიზაცია დაფინანსდა 846 329 აშშ დოლარით.
• 2012-2014 წლებში განხორციელდა პროექტი რეგიონული თანამშრომლობა კულტურული მემკვიდრეობის განვითარებისთვის. პროექტის 80% [400 001 ევრო] დააფინანსა EuroEast Culture-მ. პროექტში თანადამფინანსებელი იყო ნორვეგიული Riksantikvaren [30 000 ევრო].
• 2007-2008 წლებში 61 000.00 აშშ დოლარით დაფინანსდა გიორგი ჩიტაიას სახელობის ეთნოგრაფიული მუზეუმის რესტავრაცია. იუნესკოს/ნორვეგიის FIT პროექტის ფარგლებში.

გარდა ევროპის ცალკეული ქვეყნებისა და ფონდებისა, კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენა-რესტავრაციაში მილიონობით ევრო აქვს დახარჯული თავად ევროკავშირს.

ევროკავშირმა საქართველოში დააფინანსა ისტორიული ძეგლების რესტავრაცია – კონსერვაცია (ეკლესიები, ციხე-სიმაგრეები, ძველი ქალაქის უბნები).  

ევროკავშირის და აღმოსავლეთ პარტნიორობის კულტურის და შემოქმედებითი პროგრამის ფარგლებში კი გააძლიერა კულტურის სექტორი, დაეხმარა მუზეუმებსა და არქივებს განვითარებაში და მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა კულტურული მენეჯმენტის განვითარებაში.

საქართველოში ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული და განხორციელებული პროექტების შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ ნახოთ აქ.

ცნობისათვის, 1992 წლიდან დღემდე ევროკავშირმა საქართველოს 2.1 მილიარდ ევროზე მეტი ფინანსური დახმარება გამოუყო. 

აქედან, მხოლოდ კულტურის სფეროში განხორციელებული პროექტებისათვის 30 მილიონი ევრო დაიხარჯა.

ეს თანხა დაიხარჯა კულტურული მემკვიდრეობის რეაბილიტაციისთვის, სამუზეუმო სივრცეების განახლებისათვის, ასევე შემოქმედებით ინდუსტრიებსა და კულტურულ ტურიზმში.

„ბათუმელებმა“ ამ ეტაპისათვის მხოლოდ 2021-2022 წლებში განხორციელებულ პროექტებში დახარჯული თანხების მოძიება შეძლო.

ჯამურად 2 წლის განმავლობაში ევროკავშირს 25 490 996 ლარი აქვს დახარჯული სამუზეუმო სივრცეების რეაბილიტაციაში, საბავშვო ბაღებისა და სკოლების მშენებლობა-რემონტში, სპორტული დარბაზების მშენებლობასა და ინფრასტრუქტურის მოწყობაში.

გთავაზობთ მხოლოდ კულტურული დანიშნულების ობიექტების ჩამონათვალს, რომელთა რეაბილიტაციაშიც ევროკავშირის ფული დაიხარჯა.

მაგალითად:

• ევროკავშირმა 2021-22 წლებში 465 012 ლარით დააფინანსა გურჯაანში, ჯონ მალხაზ შალიკაშვილის სახელობის ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 815 131 ლარით დააფინანსა გურჯაანის კულტურის სახლის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 827 057 ლარით დააფინანსა საჩხერეში, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის-  „მოდინახეს ციხის“ მისასვლელისა და მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობის სამუშაოების.
• ევროკავშირმა 1 040 000 ლარით დააფინანსა ზესტაფონში, სოფელ ცხრაწყაროში ვარინკა წერეთლის სახელობის თეატრონის რეაბილიტაცია.

• ევროკავშირმა 264 999 ლარით დააფინანსა დაბა ხარაგაულში მდებარე დევების ქანდაკებებისა და მიმდებარე სკვერის რეკონსტრუქცია.
• ევროკავშირმა 1 092 914 ლარით დააფინანსა თერჯოლაში, მერიის ადმინისტრაციული შენობის მიმდებარედ არსებული ღია ამფითეატრისა და მასთან არსებული შენობა-ნაგებობების ფასადებისა და სკვერის მოწყობა-რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 249 999 ლარით დააფინანსა ჩოხატაურში, ნოდარ დუმბაძის სახლ-მუზეუმის რეაბილიტაცია და ეთნოგრაფიული სივრცეების მოწყობა.
• ევროკავშირმა 4 997 921 ლარით დააფინანსა  ქუთაისის ცენტრალურ მოედანზე მდებარე მუზეუმის ნაცვლად, რეკრეაციული ინფრასტრუტურის – მულტიფუნქციური საგამოფენო სივრცის მოწყობა.
• ევროკავშირმა 742 501 ლარით დააფინანსა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქისტაურში რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმთან მისასვლელი გზის რეაბილიტაცია და თანმხლები ინფრასტრუქტურის მოწყობა.
• ევროკავშირმა 613 168 ლარით დააფინანსა ლაგოდეხის მუსიკალური სკოლის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 279 175 ლარით დააფინანსა თელავში ისტორიულ ძეგლებსა და ტურისტულ საინფორმაციო დაფებზე QR კოდების განთავსება. ასევე QR კუბების და ენერგოეფექტური სკამების განთავსება ქალაქში.

ეს არ არის სრული ჩამონათვალი იმ მუზეუმებისა და კულტურული ცენტრებისა, რომელთა მშენებლობა, რეაბილიტაცია და განვითარება საქართველოში ევროკავშირის ფულით მოხდა.

პროგრამის EU4CULTURE ფარგლებში დამატებითი 7.85 მილიონი ევროს ინვესტიცია ჩაიდო საქართველოს რეგიონებში.

ამ პროგრამის ფარგლებში დაფინანსდა კულტურული ღონისძიებები და ფესტივალები, მხარდაჭერა მიიღეს ცალკეულმა არტისტებმა და კულტურის სფეროს პროფესიონალებმა.

პროგრამის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება იყო რეგიონული ქალაქების გაძლიერება. შეიქმნა კულტურული განვითარების სტრატეგიები და ქალაქებს გამოუყეს გრანტები 30 ათასიდან 300 ათას ევრომდე.

პროგრამის ფარგლებში გადამზადდა ათობით საჯარო მოხელე და კულტურის სფეროს წარმომადგენელი.

• როგორ დაეხმარა ევროკავშირი საქართველოს ქალაქებს

პროგრამის EU4CULTURE ფარგლებში 5-მა ქალაქმა საქართველოში – ახალციხემ, ქუთაისმა, ფოთმა, თელავმა და ზუგდიდმა მიიღო გრანტი 10 ათასი ევროს ოდენობით, რომლის მიზანი იყო რეგიონების ქალაქებში კულტურის განვითარებაში დახმარება.

მოგვიანებით სამ ქალაქს – ქუთაისს, ფოთსა და ზუგდიდს 30-30 ათასი ევროს გრანტი გადასცეს.

ფინალურ ეტაპზე კი 300 ათასი ევროს დაფინანსება მოიპოვა ზუგდიდმა კულტურის სტრატეგიის განსახორციელებლად.

ევროკავშირმა პროგრამის „უნარები დასაქმებისთვის“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეებზე 48.9 მილიონი ევრო დახარჯა.

ეს არის ევროკავშირის მხარდაჭერილი პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ადამიანების დასაქმების შესაძლებლობების გაუმჯობესებას, განსაკუთრებით ისეთ ქვეყნებში, სადაც შრომის ბაზარი სწრაფად იცვლება.

სტატიაში მოყვანილია ევროკავშირის და ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის მიერ საქართველოსადმი გაწეული დახმარების მხოლოდ მცირე ნაწილი.

„ბულვარის გენგეგმა არ არის მთელი ქალაქის გენგეგმა, ძალიან მარტივი იქნებოდა მასში შესატანი ცვლილებების საავტორო ჯგუფთან შეთანხმება. ყოველ შემთხვევაში, შეიძლებოდა ცვლილებების აუცილებლობის დასაბუთება – ესა და ეს გვინდა შევცვალოთო… ვეტყოდით ჩვენს აზრს: მისაღებია, თუ არ არის მისაღები ან როგორ იქნებოდა მისაღები“, – განმარტა ირაკლი ჟვანიამ, ბათუმის ბულვარის გენგეგმის ერთ-ერთმა ავტორმა „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში. 

ირაკლი ჟვანია არქიტექტორი და ქალაქმგეგმარებელია. მას, როგორც ბათუმის „ბულვარის გენგეგმის“ ერთ-ერთ ავტორს ვკითხეთ, რამდენად მისაღებია, როცა გენგეგმას, სპეციალისტების მიერ შექმნილ დოკუმენტს, მუნიციპალიტეტი თვითნებურად ცვლის და ავტორების მოსაზრებით საერთოდ არ ინტერესდება.

ბათუმის ბულვარის გენგეგმაში ცვლილებები საკრებულომ 30 მარტს დაამტკიცა.

სხდომაზე განმარტეს, რომ დოკუმენტი მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის და ცვლილების შეტანის უფლებაც აქვს.

ურბანისტი და არქიტექტორი ირაკლი ჟვანია „ბათუმელებთან“ განმარტავს, რამდენად მნიშვნელოვანია გადაწყვეტილების მიღება სპეციალისტების ჩართულობითა და მათი რეკომენდაციების გათვალისწინებით.

„საქართველოში ათწლეულებია მთელი პრობლემა ზუსტად იმაშია, რომ მუნიციპალიტეტის დონეზე მუდმივად იცვლება ის გეგმები, რომლებიც დამუშავებულია პროფესიონალების მიერ. არ ხდება ამ გეგმების სწორი აღსრულება, მუდმივად რაღაც ცვლილებები შეაქვთ. ვიმეორებ, შეიძლება იურიდიულად ჰქონდეთ ამის უფლება, მაგრამ არასწორია.

ქალაქის გენგეგმაც რომ ავიღოთ, ზონების ცვლილება იქნება თუ სხვა, საკრებულოს და მერიის სამსახურებს აქვთ პრეროგატივა, რომ შეცვალონ. ეს გასაგებია, რომ შეიძლება ყველა ცვლილება ავტორთან ვერ გაიარო, მაგრამ ბულვარი არ არის მთელი ქალაქი.“

ბათუმის ბულვარის გენგეგმის მომზადებაზე ბულვარის ადმინისტრაციამ ტენდერი 2019 წლის ივლისში გამოაცხადა. 27 სექტემბერს ხელშეკრულება „ბაუ დიზაინთან“ გააფორმეს. ამ კომპანიასთან ერთად იმუშავა „ურბიტექტურამ“.

დოკუმენტის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარი მილიონი ლარი დაიხარჯა, გენგემა ბულვარის ადმინისტრაციამ ჩაიბარა, ჩატარდა საჯარო განხილვები, რამდენიმე საკითხი კონსულტაციების შემდეგ დააზუსტეს, საბოლოოდ კი ბათუმის საკრებულომ ბულვარის განაშენიანების გეგმა 2022 წელს ხმაურისა და პროტესტის ფონზე დაამტკიცა.

ეს იმის გამო, რომ მის დამტკიცებამდე დოკუმენტში შპს „ამბასადორი ბათუმის“ მშენებარე ობიექტის შესახებ არსებული ჩანაწერი ამოიღეს. დოკუმენტში ეწერა, რომ ამბასადორის მშენებარე შენობა ბულვარისთვის შეუსაბამო იყო.

ბულვარის დამცველებმა „ამბასადორი ბათუმის“ სასტუმროს მშენებლობა ბულვარში უკანონოდ მიიჩნიეს და გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივრეს, თუმცა უშედეგოდ. კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ კანონი ძეგლის ტერიტორიაზე მსგავსი მასშტაბის შენობაზე ნებართვის გაცემა არ უშვებს.

სასამართლომ საჩივარი „თაროზე დადო“ და განხილვა დღემდე არ დაუწყია, უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით კი ნებართვის მოქმედება არ შეაჩერა – ბიზნესს ხელს ვერ შევუშლიო. სხვათა შორის, იგივე პოზიცია ჰქონდა აჭარის განათლების მინისტრს, როგორც კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ზემდგომი უწყების ხელმძღვანელს. ამასობაში, „ამბასადორი ბათუმმა“ სასტუმროს მშენებლობა უკვე დაასრულა.

წელს კი, გენგეგმის შეცვლის პარალელურად, როგორც ბათუმის მერია ამბობს, ბულვარს „უსახური და უნებართვო“ ობიექტებისგან ათავისუფლებს – აქამდე არსებული კაფეები, კლუბები და ჯიხურები ბულვარის იერ-სახეს არ შეესაბამებაო.

თუმცა, საიჯარო ხელშეკრულებების ვადების გაგრძელებას წელსაც ითხოვეს მოიჯარეებმა, მაგრამ მათი ობიექტები უკვე დაანგრიეს [სხვათა შორის, ბევრ მესაკუთრესთან გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებებს ვადა დიდი ხნის წინ გავიდა]. საიჯარო ხელშეკრულებების გაგრძელებაზე თანხმობა მხოლოდ „დიდი ფულის ძალის“ მქონე კომპანიებმა მიიღეს – შპს „ამბასადორი ბათუმმა“ და „სან-რემოს“ მფლობელმა კომპანიამ შპს „ხიდი 2006“-მა.

ბულვარის გენგეგმის თანახმად კი, ერთიანი მიდგომა უნდა იყოს კომერციული დაწესებულებების მიმართ, რომლებიც ძველ ბულვარში კაპიტალურ შენობებს ფლობენ.

რეალურად მუშაობს მერია უკვე დამტკიცებულ გენგეგმასთან თანხვედრაში რომ მოიყვანოს ბათუმის ბულვარი, თუ საქმე გვაქვს გავლენების მორიგ გადანაწილებასთან აჭარის ახალი თავმჯდომარისა და ბათუმის ახალი მერის პირობებში? – ეს მალე უფრო კარგად გამოჩნდება. ბულვარში მიწის ნაკვეთების ნაწილი აჭარის მთავრობის ბალანსზეა.

არქიტექტორი ირაკლი ჟვანია გვიხსნის, რომ ბულვარის მიმართ დამოკიდებულება გამოჩნდა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ბათუმის მერიამ დოკუმენტს სახელი შეუცვალა, საკრებულომ კი ის ახალი სახელით დაამტკიცა:

„განაშენიანების გეგმა არის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ქალაქმშენებლობითი დოკუმენტი. დამტკიცებამდე რამდენიმე თვით ადრე, თუ უშუალოდ დამტკიცების პროცედურის წინ, მას შეუცვალეს სათაური და დაარქვეს განვითარების გეგმა.

ეს იმას ნიშნავს, რომ ხელშეკრულება ფაქტობრივად დარღვეულია. ასეთ დოკუმენტს საქართველოს კანონმდებლობა არ იცნობს და ის შესასრულებლად სავალდებულო აღარ არის – სარეკომენდაციო ხასიათი აქვს.

ჩვენთან ასეთი რამ თავის დროზე არ ყოფილა შეთანხმებული. პირველივე ცვლილება, რაც დამტკიცებამდე გააკეთა საკრებულომ იყო ის, რომ „ამბასადორზე“ ჩანაწერი ამოიღეს. „ამბასადორი“ ჩვენ გვქონდა მონიშნული, როგორც შეუსაბამო ბულვართან და მისი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსთან, ეს ამოიღეს.

ამ ორი ცვლილების გამო ჩვენ გამოვთქვით პროტესტი იმით, რომ განხილვაზე მიწვეულები ვიყავით, ვემზადებოდით ჩასასვლელად და აღარ ჩავედით, რადგან ეს ჩვენი დოკუმენტი აღარ არის. ჩვენ ვერ მოვაწერდით ხელს იმას, რომ დოკუმენტს სახელი შეუცვალეს და ამბასადორზე ჩანაწერი ამოიღეს. ამიტომ აღარ მიკვირს, თუ იქ დაუკითხავად რაღაცებს ცვლიან.“ 

ბოლო ცვლილება ბულვარის განაშენიანების გეგმაში 30 მარტს დაამტკიცა საკრებულომ. ამ ცვლილებით, კაფე „არტ ბულვარი“ – იგივე „ჩაიხანა“ ფასადის ცვლილების ნაცვლად ექვემდებარება დემონტაჟს, როგორც ვიზუალით და ფუნქციით შეუსაბამო ობიექტი. მშენებარე რესტორანი „სან-რემო“ კი ბულვარის განაშენიანების გეგმაში აისახა, როგორც არსებული ობიექტი. გარდა ამისა, „ჰოლანდიური სახლი“ ექვემდებარება რეკონსტრუქციას, ნაცვლად ფასადის ცვლილებისა – გადაწყვიტა ბათუმის მერიამ და საკრებულოც დაეთანხმა.

ამ საკითხის განხილვისას ოპოზიციის წარმომადგენელს, რომელიც ცვლილების წინააღმდეგ გამოვიდა, ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილემ, ლევან დავითაძემ უპასუხა:

„ვეთანხმები ვაჟას, [გულისხმობს ოპოზიციონერ ვაჟა დარჩიას], რომ ძალიან მნიშვნელოვანი დოკუმენტია მიღებული, თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ნებისმიერი დოკუმენტი, რომელიც საპროექტო იქნება, გენერალური გეგმა თუ რაც იქნება, განიცდის ცვლილებას. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ  სწორედ ამ დოკუმენტზე დაყრდნობით ქალაქის ტერიტორიაზე უსახური, ვადაგასული ობიექტების დემონტაჟი ხორციელდება. რაც მნიშვნელოვანია ჩვენი ქალაქის იერ-სახისა და განვითარებისათვის“, – აუხსნა ლევან დავითაძემ საკრებულოს წევრებს.

ლევან დავითაძეს არ უთქვამს, როცა თავად იყო ვიცე-მერი რა გააკეთა იმისთვის, რომ ქალაქში, მით უმეტეს ძეგლის სტატუსის მქონე ბულვარში, უკანონო შენობები არ ყოფილიყო. ის ვიცე-მერად ყოფილმა მერმა – არჩილ ჩიქოვანმა 2021 წელს დანიშნა. 

რაც შეეხება გონივრულ დასაბუთებას, ლევან დავითაძის განმარტება ასეთია:

„მსგავს ობიექტებს შორის არსებობს სივრცეები, რომლებსაც აქვთ მიმდინარე საიჯარო ხელშეკრულებები და ბათუმის ურბანულ მეხსიერებაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებენ, მათ შორის განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს ბათუმში რესტორან სან-რემოს, ჩემს ბავშვობაში, ჩვენი მამების და თითოეული ჩვენგანის მეხსიერებას ალბათ ახსოვს რესტორანი სან-რემო, რომელიც იყო და არის ქალაქის ერთ-ერთი სავიზიტო ბარათი.

შესაბამისად, ქალაქის ინტერესებიდან გამომდინარე დღეს ვმსჯელობთ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ეყრდნობა გრძელვადიან სტრატეგიულ ხედვას და უზრუნველყოფს თანამედროვე მაღალი სტანდარტების ობიექტის შექმნას ქალაქში. ინვესტორი განახორციელებს მინიმუმ 10 მილიონ ლარზე მეტ ინვესტიციას, რაც ქალაქისთვის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ სარგებელს ნიშნავს“, – თქვა ლევან დავითაძემ და ისევ ჩამოთვალა სიკეთეები, რაც „ქალაქმა და ბიუჯეტმა“ უნდა მიიღოს „სან-რემოს“ მშენებარე რესტორნის პროექტიდან.“

ლევან დავითაძეს, როგორც საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილეს, ბიუჯეტის და ქალაქის ქონების, ასევე ქალაქთან დაკავშირებული სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების მართვა და კონტროლი ევალება. თუმცა, მას კითხვა არ უჩნდება, როგორ მოახერხა ერთმა კომპანიამ საიჯარო ხელშეკრულების 49 წლით მიღება და მეორემ ვერ? ქალაქში სივრცეების გადანაწილებას მხოლოდ „დიდი ფული“ განაპირობებს?

არც იმაზე უჩნდება კითხვა, ბულვარში სასტუმროს აშენების ნებართვა ვინ და როგორ გასცა? ვინ აპატია ამბასადორს არაერთი სანებართვო პირობის დარღვევა?

როცა ლევან დავითაძე ურბანულ მეხსიერებაზე საუბრობს და სან-რემოზე აკეთებს აქცენტს, რა პასუხი აქვს იმ მოქალაქეებისთვის, რომელთა ურბანულ მეხსიერებას შემორჩა, მაგალითად, კაფე „ტყუპები“ და არა „სან-რემო“? მხოლოდ ლევან დავითაძის ურბანული მეხსიერებაა მნიშვნელოვანი, თუ მისი ამომრჩევლისაც?

როცა ამბობს, გრძელვადიან სტრატეგიულ ხედვას ვეყრდნობითო, საინტერესოა ასეთი დოკუმენტი არსებობს ბულვართან დაკავშირებით, თუ თავის ხედვას გულისხმობს?

ვაჟა დარჩიას უნდოდა ამ კომენტარის შემდეგ მისთვის კითხვები დაესვა, მაგრამ საკრებულოს თავმჯდომარე ზედმიწევნით აქტიურად იცავს რეგლამენტს: „ორჯერ უკვე მოგეცი სიტყვა და რეგლამენტს ვერ დავარღვევო“.

იმედია, ის ანალოგიური მონდომებით ეცდება ქალაქის დაცვას  უკანონობისგან, როგორც რეგლამენტის დაცვას ცდილობს.

___

ბევრი ვერსია არსებობს იმის შესახებ, თუ რატომ გადაწყვიტეს წელს ბულვარში კაფეების და სხვა ობიექტების დაშლა.  აქამდე, საიჯარო ხელშეკრულების გასვლის შემდეგ, მოიჯარეები დაცლილ ინფრასტრუქტურაში ტოვებდნენ მეორად სამშენებლო მასალებს და გამოუსადეგარ ნივთებს, რაც შემდეგ სეზონამდე ბულვარის იერ-სახეს ამახინჯებდა. წლობით რჩებოდა კაპიტალური შენობები, ზოგჯერ შემოღობილი პლაჟით ამ შენობების გაგრძელებაზე და მასთან დაკავშირებული ნარჩენებიც.

პრაქტიკა აჩვენებდა იმასაც, რომ ახალ საკურორტო სეზონზე ამ შენობებში იგივე მოიჯარეები ბრუნდებოდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ კაფეების ბევრ მესაკუთრესთან გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულების ვადა დიდი ხანია იყო გასული.

მათ შორის იყვნენ ისინიც, რომელთა წინააღმდეგ ბათუმის მერიამ 2020 წელს, ლაშა კომახიძის მერობის დროს, სამართლებრივი დავა დაიწყო სახელმწიფოს ქონების არამართლზომიერი სარგებლობის მოტივით. დავის პარალელურად მოიჯარეები მუშაობას აგრძელებდნენ.

არ ვიცით, დასრულდა თუ არა ეს დავა, ბათუმის მერიაში ამ კითხვაზე არ გვიპასუხეს.

4 აპრილს მიუსაფარი ცხოველების დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნება.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ეხმიანება ამ დღეს და სოლიდარობას უცხადებს ცხოველთა დამცველებს.

მათ, ვინც ყოველდღიურად იბრძვის მიუსაფარი ცხოველების გადარჩენის და მათთვის არსებული მძიმე ვითარების შესამსუბუქებლად.

„ბოლო დღეები განსაკუთრებით მძიმე აღმოჩნდა ცხოველთა დამცველებისთვის. მიუსაფარი ცხოველების გაუჩინარების, მათ მიმართ სასტიკი მოპყრობის და გულგრილობის შესახებ საჯარო წყაროებში გავრცელებულმა ცნობებმა შეძრა საზოგადოების დიდი ნაწილი.

მიუსაფარი ცხოველების პრობლემების მიმართ სახელმწიფოს და საზოგადოების ნაწილის გულგრილმა დამოკიდებულებამ დღეს დაგვაყენა იმ მძიმე რეალობის წინაშე, რაც ქუჩაში მცხოვრები ცხოველების ყოველდღიურ ყოფაში მკაფიოდ იკვეთება – კერძოდ: მათი უკონტროლო გამრავლება, შიმშილი და წყლის დეფიციტი, დაავადებების ფართო გავრცელება, უფასო სამედიცინო სერვისების არარსებობა, ცხოველების მიმართ ძალადობისა და სასტიკი მოპყრობის გახშირებული შემთხვევები.

კრიზისს სავარაუდოდ იწვევს, ასევე, თავშესაფრების გადატვირთულობა და არასაკმარისი რესურსები, მუნიციპალური და სამედიცინო სერვისების არათანაბარი განვითარება რეგიონებში და მათ შორის, ცხოველთა იდენტიფიკაციისა და რეგისტრაციის სისტემის მიმართულებით არსებული კრიტიკული გამოწვევები, კანონის აღსრულების მექანიზმების გამართული სისტემური ჯაჭვის არარსებობა, ასევე საზოგადოების ნაწილში დაბალი ინფორმირებულობა პასუხისმგებლიანი პატრონობისა და ჰუმანური დამოკიდებულების შესახებ, რაც კიდევ უფრო ამძიმებს არსებულ მდგომარეობას,“- წერს საია.

საიას განცხადებით, მიუსაფარი ცხოველების პრობლემის მოგვარება სახელმწიფოს მხრიდან უნდა ეფუძნებოდეს ჰუმანურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს არა ძალადობრივ ან ფორმალურ, არამედ გრძელვადიან, ეთიკურ და ეფექტიან მიდგომებს, როგორიცაა მასშტაბური სტერილიზაცია/კასტრაცია, დიაგნოსტიკა, ვაქცინაცია, თავშესაფრების განვითარება და საზოგადოების ინფორმირებულობის ამაღლება, მიუსაფარ ცხოველებთან მომუშავე პირების შესაბამისი კვალიფიკაცია.

„ამ პროცესში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ პოლიტიკის შემქნელი და აღმასრულებელი აცნობიერებდეს, რამდენად ძლიერი სტრესია ცხოველისთვის მისი ბუნებრივი გარემოდან მოწყვეტა, გადაყვანა და შემდეგ სხვა ადგილას დაბრუნება, ან მისთვის უცნობ გარემოში მოთავსება.

მიუსაფარი ცხოველების პრობლემის მართვა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს მხოლოდ ეთიკური და ჰუმანური მიდგომების გამოყენებით. მიუსაფარ ცხოველბთან დაკავშირებული გამოწვევები არ გადაიჭრება მათი ერთი ადგილიდან გაქრობით და სხვა ადგილას გადაყვანით.

მით უფრო, იმ პირობებში, რომ გაურკვეველია სად უნდა მოხდეს აღნიშნული ცხოველების გადაყვანა და როგორ შეძლებენ კვებითი საჭიროების ან/ და სხვა გამოწვევების ფონზე გადარჩენას.

ამასთანავე, არსებითი მნიშვნელობა აქვს პროცესის გამჭვირვალობას და საზოგადოებრივი ჯგუფების ჩართულობას.

კერძოდ, ცხოველთა მოყვარულების, მოხალისეებისა და მიმკედლებლების ჩართულობა, მათთვის დროული და სრული ინფორმაციის მიწოდება მნიშვნელოვანია, რათა ჩამოყალიბდეს პროცესის მიმართ ნდობა და უზრუნველყოფილი იყოს თითოეული ცხოველის კეთილდღეობის კონტროლი.

ნებისმიერი ქმედება, რომელიც უკავშირდება სისასტიკეს ან არაჰუმანურ მოპყრობას, არა მხოლოდ არღვევს ცხოველთა დაცვის კანონმდებლობას და წარმოადგენს დანაშაულს, არამედ აზიანებს საზოგადოების მორალურ ფუნდამენტებსაც, ამიტომ სახელმწიფოს პოლიტიკა უნდა იყოს მკაფიოდ ორიენტირებული სიცოცხლის დაცვაზე, ტკივილის შემცირებაზე და პასუხისმგებლიანი, ცივილური გარემოს შექმნაზე.

აქვე, ხაზგასმით აღვნიშნავთ შემდეგს: 2024-2025 წლებში ქვეყანაში დემონსტრანტების მიმართ განხორციელდა სისტემური წამება/არასათანადო მოპყრობის შემთხვევები.

ერთი მხრივ, სახელმწიფოს მხრიდან გამოვლენილი ძალადობა და, მეორე მხრივ, ამ ფაქტების გამოუძიებლობა, კიდევ უფრო აძლიერებს განცდას, რომ, იქ სადაც, დაუცველია ადამიანი, დაუცველია ცხოველიც.

ამიტომ, ადამიანის უფლებების დაცვა და სამართლიანობის უზრუნველყოფა მხოლოდ ინდივიდების უსაფრთხოებას არ ემსახურება. ეს არის საფუძველი ჰუმანური, პასუხისმგებლიანი და თანასწორი საზოგადოების ჩამოყალიბებისთვის,“ – ნათქვამია საიას განცხადებაში.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია წერს, რომ ცხოველების მიმართ ჰუმანური დამოკიდებულება არის ის მინიმალური სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც შესაძლოა შეფასდეს, რამდენად ცივილიზებული და პასუხისმგებლიანია სახელმწიფო და საზოგადოება.

ამავე თემაზე: