Batumelebi

საქართველოში ბავშვებზე ძალადობის, მათ შორის, სექსუალური ძალადობის შემთხვევები ისევ მაღალია. მაგალითად, ომბუდსმენის ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ოჯახში ძალადობის საფუძვლით 533 ბავშვი ცნეს დაზარალებულად.

აქედან, 219 ბავშვი განაცალკევეს ბიოლოგიური ოჯახისგან.

დაზარალებულად ცნობილი ბავშვებიდან 76 ბავშვი 5 წლამდე ასაკისაა, 188 ბავშვი 5-იდან 10 წლამდე, 191 ბავშვი 11-15 წლის და 78 ბავშვი, რომელზეც იძალადეს, 16-17 წლისაა. 

როგორც სახალხო დამცველი წერს ანგარიშში, ეს მონაცემები მაინც არ ასახავს რეალურ სურათს, სტატისტიკის წარმოებასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო.

„2025 წლის საქმისწარმოების ფარგლებში, 70 საქმე შეეხებოდა ბავშვთა მიმართ ოჯახში სხვადასხვა ფორმით ძალადობას. შესწავლის შედეგები მიუთითებს პოზიტიური მშობლობის კუთხით არსებულ გამოწვევებზეც.

განსაკუთრებით პრობლემურად რჩება ორივე მშობელთან ურთიერთობის საქმეები, სადაც, უმეტეს შემთხვევაში, ბავშვები წლების განმავლობაში განიცდიან ფსიქოლოგიურ ძალადობასა და მანიპულირებას მშობლებისა და ოჯახის სხვა წევრების მხრიდან.

ეს გამოწვეულია შესაბამისი სერვისების სიმწირით, დაგვიანებული და არაეფექტიანი რეაგირებით,“- წერს ომბუდსმენი.

სქესობრივი ძალადობა

სახალხო დამცველის ანგარიშის თანახმად, 2025 წელს ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის სხვადასხვა ფორმის და სექსუალური ექსპლოატაციის 176 შემთხვევა გამოვლინდა, რომელიც გადამისამართდა სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოში.

„გენერალური პროკურატურის მონაცემებით, სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებზე 189 ბავშვი ცნეს დაზარალებულად.

კონკრეტული ნაბიჯები ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის შესახებ ეროვნული კანონმდებლობის დასახვეწად თუ არსებული პრაქტიკის, სერვისების გასაძლიერებლად, არც 2025 წელს გადადგმულა,“- წერს სახალხო დამცველი.

მისივე ანგარიშის მიხედვით, ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობისა და სექსუალური ექსპლოატაციის შესახებ ეროვნული კანონმდებლობა, კვლავ საჭიროებს დახვეწას საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით.

„პრობლემას წარმოადგენს ძალადობაზე, ძალადობის მუქარასა და უმწეო მდგომარეობის გარემოებებზე დაფუძნებული კვალიფიკაცია, აგრეთვე ქვედა ასაკობრივი ზღვრის არარსებობა, რომლის ქვემოთ ბავშვთან სექსუალური ხასიათის შეღწევა პირდაპირ გაუპატიურებად დაკვალიფიცირდება.

უნდა აღინიშნოს, რომ  ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის დანაშაულებთან ბრძოლის მიმართულებით, მათ შორის, პოლიტიკის გამკაცრების, მონიტორინგის მექანიზმის დანერგვის, პრევენციისა და ბავშვების მხარდაჭერის კუთხით, ჯერ კიდევ 2024 წელს ინიცირებული ღონისძიებები ამ დრომდე არ განხორციელებულა.

წლიდან წლამდე გამოწვევად რჩება სექსუალურ ძალადობა განცდილი ბავშვებისა და მათი ოჯახების მდგრად მხარდაჭერასა და რეაბილიტაციაზე ორიენტირებული სერვისების მისაწვდომობა.

ერთადერთი სერვისი, რომელიც ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის დანაშაულებზე მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესში საგამოძიებო-საპროცესო მოქმედებების შედარებით ბავშვზე მორგებულ გარემოში წარმართვის შესაძლებლობას იძლევა და მათ გრძელვადიანი რეაბილიტაციის მომსახურებას აწვდის, „ძალადობის მსხვერპლი ბავშვებისთვის ფსიქოსოციალური მომსახურების ცენტრია”, რომელიც მხოლოდ თბილისში ფუნქციონირებს.

შესაბამისად, სერვისი გეოგრაფიულად მისაწვდომი არ არის,“- ნათქვამია ანგარიშში.

ამასთანავე, როგორც ომბუდსმენის ანგარიშში წერია, არასრულწლოვნის გამოკითხვის პროცესთან დაკავშირებული  გამოწვევები კვლავ უცვლელია.

„სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის საჭიროების შემთხვევაში, რეგიონში მყოფ ბავშვებს ისევ საათობით უწევთ მგზავრობა ცენტრში მისასვლელად, რაც ცალსახად არ შეესაბამება მსხვერპლზე მორგებულ, ბავშვზე ორიენტირებულ მიდგომასა და მნიშვნელოვნად ზრდის მეორეული ვიქტიმიზაციის რისკს,“-ნათქვამია ომბუდსმენის ანგარიშში.

_____________________

მსგავს თემაზე:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, ქრთამის აღების ფაქტზე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტლის ქუთაისის სამედიცინო ცენტრის განყოფილების უფროსი დააკავეს.

„ბრალდებულმა, წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, 3 000 ლარის სანაცვლოდ, წვევამდელ პირზე ყალბი მონაცემების შემცველი სამედიცინო დასკვნის გაცემა უზრუნველყო, რის საფუძველზეც ეს უკანასკნელი სამხედრო ვალდებულებისგან გათავისუფლებას შეძლებდა.

სასამართლოს განჩინებების საფუძველზე განხორციელებული ფარული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, მოპოვებულია აღნიშნული დანაშაულებრივი ქმედების ამსახველი აუდიო და ვიდეომტკიცებულებები“-აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

მათივე ინფორმაციით, გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 338-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 6-დან 9 წლამდე ვადით.

მზია ამაღლობელის საქმე ე.წ. უდოს კომისიაზე განიხილეს და გამოიტანეს გადაწყვეტილება, რომ პატიმარი არ შეიძლება ვადაზე ადრე გათავისუფლდეს, რადგან ის „დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას“.

მზია ამაღლობელი წელიწადი და სამი თვე უკანონო პატიმრობაშია. მას ორი წელი აქვს მისჯილი ბათუმის პოლიციის უფროს ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო.

მოქმედი კანონმდებლობით, ნაკლებად მძიმე დანაშაულში მსჯავრდებულები შესაძლებელია პატიმრობიდან ვადაზე ადრე გათავისუფლდნენ, თუკი სასჯელის ნახევარი მოიხადეს.

პატიმრების საქმეებს სპეციალური კომისია განიხილავს, რომელსაც ოფიციალურად სპეციალური პენიტენციური სამსახურის მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭო ჰქვია, თუმცა საქართველოში ე.წ. უდოს კომისიას ეძახიან.

უდოს კომისიაზე პატიმრის ვადაზე ადრე გათავისუფლების შუამდგომლობას აყენებს ციხის ადმინისტრაცია.

მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების შუამდგომლობით #5 პენიტენციურმა დაწესებულებამ უდოს კომისიას მიმდინარე წლის 12 იანვარს მიმართა.

შუამდგომლობაში #5 პენიტენციური დაწესებულება მიუთითებდა შემდეგ გარემოებებზე:

„დაწესებულებაში ყოფნის პერიოდში მზია ამაღლობელი ძირითადად სარგებლობს საბიბლიოთეკო მომსახურებით, თავისუფალ დროს დაკავებულია კითხვით და წერით. ამჟამად დაასრულა იაპონური ენის შემსწავლელი ონლაინკურსი. აღიარებს მომხდარ ფაქტს, თუმცა ამ შემთხვევას არ მიაკუთვნებს სისხლის სამართლის დანაშაულს.

ფსიქოლოგთან ინტერვიუირების პროცესში არ გამოკვეთილა მიდრეკილება ემოციური აგრესიისაკენ, ანტისოციალური ქცევისაკენ, ფსიქოლოგიური მოწყვლადობისაკენ. არ გამოკვეთილა რომელიმე ეს რისკ-ფაქტორი.

არის კეთილგანწყობილი თანამოსაუბრის მიმართ. ვიზუალურად მოწესრიგებული. დიალოგში ერთვის მარტივად, თხრობის სტილი თანმიმდევრული, ლოგიკურად აყალიბებს არგუმენტებს, ჯანსაღი კოგნიტური და სოციალური უნარებით.

აქვს მომავლის გეგმები. პირველ რიგში ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული გამოწვევების გამკლავება, უნდა აღიდგინოს შრომისუნარიანობა, ასევე გააგრძელოს მოღვაწეობა პროფესიულ ნიშაში.

შეთავაზებულ იქნა შემთხვევის მართვის პროცესში ჩართვა, თუმცა მან მოცემულ ეტაპზე უარი განაცხადა, რის მიზეზადაც მიუთითა მიმდინარე სასამართლო პროცესები, ხოლო პროცესების დასრულების შემდეგ, მან გამოხატა მზაობა ჩაერთოს ფსიქო-სარეაბილიტაციო პროგრამებში.

სასჯელის მოხდის პერიოდში დისციპლინური სახდელი არ დაკისრებია, ადმინისტრაციის მიერ წახალისებულია ორჯერ ხანმოკლე პაემნის უფლებით.

შემჩნეული არ არის დაწესებულების დღის განრიგის და რეჟიმის დარღვევებში, ასრულებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოვალეობებს.

კარგი ურთიერთობა აქვს მსჯავრდებულებთან, არ არის კონფლიქტური, თავაზიანია თანამშრომლებთან მიმართებაში. წარსულში არ არის ნასამართლევი“.

შუამდგომლობა  2026 წლის 9 მარტს განიხილა პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივმა საბჭომ, რომელიც 4 წევრისაგან შედგება:

• საბჭოს თავმჯდომარე თამარ გელოვანია (სპეციალური პენიტენციური სამსახურის წარმომადგენელი)
• წევრები: მარინა ყუფარაძე (სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი),
• ხატია თადიაშვილი (პრობაციის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელი)
• დავით ბუღაძე (საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, იუსტიციის სასწავლო ცენტრი).

მიუხედავად პენიტენციური დაწესებულების მიერ წარდგენილი დადებითი დახასიათებისა, კომისიამ უარი თქვა ვადაზე ადრე  გათავისუფლებაზე.

გადაწყვეტილებაში კი მიუთითა, რომ სასჯელის მოხდისას წახალისების ზომების გამოყენება არ მიაჩნია ამაღლობელის გათავისუფლების გადაწყვეტილებისთვის გასათვალისწინებელ გარემოებად.

საბჭოს გადაწყვეტილება მზია ამაღლობელს 30 მარტს ჩაჰბარდა.

„პენიტენციური დაწესებულების ადმინისტრაციიდან მოწოდებული მასალების თანახმად, მზია ამაღლობელი დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას – ანუ კვლავ დემონსტრაციულად რჩება იმ აზრზე, რომ მისი ქმედება არ წარმოადგენს დანაშაულს.

ასევე იგი სხვადასხვა მიზეზის მოშველიებით არ ერთვება ადმინისტრაციის მხრიდან მისთვის შეთავაზებულ სოციალურ პროგრამებში, რაც პირდაპირპროპორციულად არის დაკავშირებული მსჯავრდებულის რესოციალიზაციის პროცესთან.

ამ კრიტერიუმზე მსჯელობისას საბჭომ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია სწორედ იმ გარემოებას, რომ დღეის მდგომარეობით, სასჯელის მოხდილმა ნაწილმა არანაირი გავლენა არ მოახდინა მზია ამაღლობელის რესოციალიზაციის პროცესზე,“ – წერია პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭოს გადაწყვეტილებაში.

თავის გადაწყვეტილებაში საბჭო მიუთითებს, რომ „სასჯელის მიზანს წარმოადგენს სამართლიანობის აღდგენა. სამართლიანობის აღდგენის მიზანი კი მიღწეულია მაშინ, როცა სასჯელი საზოგადოებასა და დაზარალებულ პირს უბრუნებს სამართლიანობის უზენაესობის შეგრძნებას”.

საბჭომ დაადგინა, რომ მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღება “იქნება იმ მრავალრიცხოვანი სამართალდამცავის უპატივცემულობა, რომლებიც იცავენ ქვეყნის მართლწესრიგისა და კანონისადმი პატივისცემას“.

პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივმა საბჭომ დააადგინა, რომ მზია ამაღლობელის მიერ მოხდილმა სასჯელმა (14 თვე პატიმრობა) ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიერ ჩადენილი ქმედების გაცნობიერება, საზოგადოებრივი უშიშროების დაცვა და სამართლიანობის აღდგენა.

ცნობისათვის, პირობით ვადამდე გათავისუფლების საკითხის განხილვა საბჭოს მიერ დანიშნული სასჯელის ნახევრის მოხდის შემდგომ ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში (მზია ამაღლობელისთვის ბრალად შერაცხული ქმედება, სსკ-ის 353 ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედებაა) არის სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის და პენიტენციური კოდექსის იმპერატიული ნორმა, დანაწესი ,რისთვისაც არ მოითხოვება მსჯავრდებულის ან მისი ადვოკატის მიმართვა ან თანხმობა.

საკითხი განიხილება სასჯელის მოხდის დაწესებულების შუამდგომლობის საფუძველზე.

სასჯელაღსრულების დაწესებულება ვალდებულია ამგვარი შუამდგომლობით მიმართოს საბჭოს სასჯელის ნახევრის მოხდისთანავე.

პირობით ვადაზე ადრე გათავისუფლებისთვის კანონი არ ითხოვს დანაშაულის აღიარებას ან სინანულს.

მზია ამაღლობელის დაპატიმრების და შემდეგ მთელი სასამართლო პროცესების განმავლობაში „ქართული ოცნების“ მაღალჩინოსნები საჯარო განცხადებებში მისგან ბოდიშის მოხდას და მონანიებას ითხოვდნენ.

2 აპრილის მდგომარეობით, მზია ამაღლობელის სახელით ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში გაგზავნილი და რეგისტრირებულია სამი საჩივარი. 

მზია ამაღლობელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში გაასამართლეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო. 2025 წლის 6 აგვისტოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მზია ამაღლობელს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ. გადაწყვეტილება სამმა მოსამართლემ მიიღო- ნიკოლოზ მარგველაშვილმა, მარინა სირაძემ და ნანა ჯოხაძემ. უზენაესმა სასამართლომ კი მზია ამაღლობელის საჩივარი საერთოდ არ განიხილა.

ეს გადაწყვეტილება უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სამმა მოსამართლემ – ლევან თევზაძემ, მერაბ გაბინაშვილმა და მამუკა ვასაძემ მიიღო.

საქართველოში მზია ამაღლობელის საქმის განხილვა ყველა ინსტანციის სასამართლოში დასრულდა.

დავა სტრასბურგში გრძელდება.

სახალხო დამცველის ახალი ანგარიშის მიხედვით, ე.წ. ქურდულ სამყაროს ისევ აქვს გავლენა ციხეებში. ომბუდსმენს პატიმრებმა უთხრეს, რომ პრივილეგირებული პატიმრები „მაღალი კრიმინალური სტატუსის გამოყენებით“ ციხის ადმინისტრაციასთან არიან დაახლოებული.

„ამ პრაქტიკის არსებობა – ადმინისტრაციასთან დაახლოებული, პრივილეგირებული პატიმრები, მაღალი კრიმინალური სტატუსის გამოყენებით, გავლენას ახდენენ სხვა პატიმრებზე, აგვარებენ კონფლიქტებს და, მათ შორის, იძულების გზით აგროვებენ ე.წ. ობშიაკს, – დაადასტურეს იმ პატიმრებმა, რომლებსაც 2025 წელს მოუწიათ ზემოაღნიშნულ დაწესებულებებში ყოფნა,“ – აღნიშნულია სახალხო დამცველის ახალ ანგარიშში, სადაც 2025 წლის მონაცემებია მოცემული.

ციხეებში გავრცელებული პრაქტიკა აღწერილია ომბუდსმენის ანგარიშის სქოლიოში.

სახალხო დამცველის ინფორმაციით, ე.წ. მაყურებლების გავლენა პრობლემაა მე-14, მე-15 და მე-17 დაწესებულებებში.

„პატიმრების ძალადობისგან დაცვის თვალსაზრისით კვლავ გამოწვევად რჩება №14, №15 და №17 დაწესებულებებში პრივილეგირებული პატიმრების [ე.წ. მაყურებლების] დაწესებულებების მართვაში არაფორმალური მონაწილეობა, რაც არასათანადო მოპყრობის სერიოზულ საფრთხეს წარმოშობს და პატიმართა შორის ფიზიკურ და მძიმე ფსიქოლოგიურ ძალადობას იწვევს.

განსაკუთრებით საყურადღებოა, რომ სპეციალურმა პრევენციულმა ჯგუფმა პატიმრებისგან №11 არასრულწლოვანთა სარეაბილიტაციო დაწესებულებაში პატიმართა არაფორმალური იერარქიის არსებობის შესახებაც მიიღო ინფორმაცია.

არასრულწლოვან პატიმრებს შორის კრიმინალური სუბკულტურის გავლენების და მისი დაძლევის აუცილებლობაზე საუბრობდა ამავე დაწესებულების ერთ-ერთი თანამშრომელიც.

წამების პრევენციის ევროპული კომიტეტი თავის ანგარიშებში არაფორმალური ლიდერებისთვის უფლებამოსილების დელეგირების ფაქტებსა და ნახევრად ღია ტიპის დაწესებულებებში დამკვიდრებულ კრიმინალურ სუბკულტურაზე მიუთითებს. №17 და №14 დაწესებულებებში პატიმრების არაფორმალური იერარქიის აშკარა ნიშნებზე საუბრობს გაეროს წამების პრევენციის ქვეკომიტეტიც,“ – აღნიშნულია ომბუდსმენის ახალ ანგარიშში.

———

ამ თემაზე:

ბათუმელი ექიმი თამარ ნაკაშიძე ცხოველთა მოყვარულებს ძაღლების საყელოების გრავირებას უფასოდ სთავაზობს.

მისი თქმით, გრავირებული საყელოები ცხოველებს დაიცავს იმისგან, რომ ისინი ვინმემ დაუკითხავად არ აიყვანოს ქუჩიდან და არ დატოვოს მიუსაფარ ადგილებში.

„მთელი ოჯახი შეშფოთებული ვართ იმით, რაც ჩვენი ოთხფეხა მეგობრების ირგვლივ ხდება, რადგან მეც მყავს სახლში ორი ძაღლი.

მე და ჩემი მეუღლე ექიმები ვართ, მაგრამ ბათუმში გვაქვს დანადგარი და ვამზადებთ შინაური ცხოველებისთვის გრავირებულ ჟეტონებს, რომელზეც ცხოველის სახელი და მეპატრონის ტელეფონის ნომერია ამოტვიფრული.

ეს ჩვენი პატარა ოჯახური ბიზნესი და ჰობია. თუმცა, შეგვიძლია ბათუმში მცხოვრებ ცხოველთა მოყვარულებს უფასოდ დავუმზადოთ ასეთი ჟეტონები და ასე დავიცვათ ისინი, რომ აღარ აიყვანონ ისინი ქუჩიდან.

ძაღლი, რომელიც დადის ქუჩაში და არ აქვს რაიმე ნიშანი, რომ მას ჰყავს მეპატრონე ან შემკედლებელი, ხელს ჰკიდებენ და მიჰყავთ. მაგრამ თუ ძაღლს ექნება ჟეტონი, უნებართვოდ ვეღარ გადაიყვანენ“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ თამარ ნაკაშიძე.

რა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ ჟეტონზე ვინმე თავის ნომერს მიუთითებს, თუმცა შემდეგ აღარ იზრუნებს ამ ძაღლზე? – ვკითხეთ თამარს.

მისი თქმით, თუ საზოგადოება გარკვეულ პასუხისმგებლობას არ იგრძნობს მიუსაფარი ცხოველების მიმართ, მაშინ ისინი მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდებიან.

„მათი ბოლო იქნება კრემატორიუმი. როგორმე გავერთიანდეთ ბათუმელები და ერთად მოვიფიქროთ რამე. მე და ჩემმა მეუღლემ, ამჯერად ეს მოვიფიქრეთ – ჟეტონების გაკეთება ძაღლებისთვის, რომ ამ ფორმით მაინც შევძლოთ მათი გადარჩენა. ვიფიქრეთ, რომ თუ საყელური ექნება ძაღლს, მას გვერდს აუვლიან და აღარ გადაიყვანენ სხვაგან“, – ამბობს თამარ ნაკაშიძე.

მისი აზრით, მიუსაფარ ცხოველებთან დაკავშირებული პრობლემების მოგვარება სახელმწიფოს პირველ რიგში მეპატრონეების აღრიცხვიდან უნდა დაეწყო, რომ სცოდნოდა რამდენი ძაღლი ცხოვრობს შინაურ გარემოში და ქუჩაში აღმოჩენის შემთხვევაში ადვილად მომხდარიყო მეპატრონის იდენტიფიცირება.

„მეპატრონეებიდან უნდა დაწყებულიყო აღრიცხვა და კონტროლი, რომ ეს ძაღლები სახლიდან ქუჩაში აღარ აღმოჩნდნენ. ჩვენც ვხედავთ რამდენი ძაღლი დარბის ქალაქში. რამდენი ჰასკი გამოაგდეს გარეთ – მობეზრდათ. არ ვიცი, ეს როგორი ადამიანობაა.

ბევრს საყელოს გარეშე ჰყავს გაშვებული ძაღლი და ასეთი ცხოველებიც მიჰყავთ ხოლმე. ამიტომ, აუცილებელია პატრონიან ძაღლებსაც ჰქონდეთ ჟეტონი, სადაც ეწერება ძაღლის სახელი და პატრონის ნომერი.

კარგი იქნებოდა სახელმწიფოს ამაშიც ჩაედო გარკვეული რესურსი საწყის ეტაპზე მაინც, სანამ პირდაპირ ცხოველების დაჭერაზე გადავიდოდა. დარწმუნებული ვარ, გამოუჩნდებოდათ ამ ძაღლებს მზრუნველები“, – გვეუბნება ის.

თამარ ნაკაშიძე ბათუმში, ლუკა ასათიანის 105 ნომერი ცხოვრობს. „აქ გვიდგას გრავირების დანადგარიც და თუკი ვინმეს სურს, შინაური ან მიკედლებული ცხოველისთვის ჟეტონი დავუმზადოთ, შეუძლიათ დაგვიკავშირდნენ“, – ამბობს თამარი.

სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ ძაღლის საიდენტიფიკაციო საყურეების [ბირკა/საჭდე] და საყურის დასამაგრებელი ხელსაწყოს – აპლიკატორის შესყიდვაზე ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა.

სააგენტო 43 500 კომპლექტს საყურეს და 30 ცალ აპლიკატორს მაქსიმუმ 44 237 ლარად იყიდის. ტენდერში წინადადებების მიღება 2026 წლის 12 აპრილს დაიწყება და 14 აპრილს დასრულდება.

ტენდერის პირობის მიხედვით:

„საყურე ნიშანი უნდა შედგებოდეს ყვითელი ფერის, ერთი და იგივე საიდენტიფიკაციო ნომრის მქონე, ერთმანეთთან შეერთებადი/ჩაკეტვადი დედალი და მამალი ნაწილებისაგან. უნდა იყოს ელასტიკური, დამზადებული თერმოპლასტიკური პოლიურეთანის მასალისაგან, რომელიც შესაძლოა, შეიცავდეს უჟანგავი ლითონის ჩანართებს, ან დაბოლოებებს. უნდა იყოს ერთჯერადი გამოყენებისა და მდგრადი მაღალი და დაბალი ტემპერატურის მიმართ.

ამასთან, უნდა იძლეოდეს მასზე დატანილი ინფორმაციის წაკითხვის შესაძლებლობას ცხოველის სიცოცხლის განმავლობაში. საყურე ნიშანი დამაგრებისას არ უნდა საჭიროებდეს ცხოველის ყურის წინასწარ სავალდებულო დამუშავებას, დამაგრების შემდეგ არ უნდა იწვევდეს ტკივილს, ალერგიულ რეაქციებს, შეშუპებას, ანთებით პროცესებს, დაჩირქებას, ქსოვილის ნეკროზს და სხვა.

საყურის დიამეტრი უნდა იყოს – არანაკლებ 28 მმ – არაუმეტეს 30 მმ; ცხოველის იდენტიფიკაციისათვის არ უნდა გააჩნდეს ასაკობრივი შეზღუდვა. შეერთების/ჩაკეტვის შემდეგ დედალ და მამალ ნაწილებს შორის მანძილი უნდა იყოს არანაკლებ 7 მმ;

საყურე ნიშნის ორივე ნაწილზე აღნიშნული უნდა იყოს ცხოველის საიდენტიფიკაციო 8 ციფრიანი ნომერი არაბული ციფრებით. საყურე ნიშნები მარკირებული უნდა იყოს შემდეგი არაგანმეორებადი, მზარდი, თანამიმდევრული ნუმერაციით: GE 439 04001-დან GE 439 47500 ჩათვლით; ამოტვიფრული სიმბოლოები უნდა იყოს გარჩევადი წყლით, ან თეთრი სპირტით სველი ჩვრით გაწმენდის შემდეგაც…

მწარმოებელმა უნდა გასცეს საგარანტიო წერილი, რომლითაც აიღებს ვალდებულებას, იგივე მარკირებით არ დაამზადოს საყურე ნიშნები სხვა დამკვეთისთვის. მიმწოდებელი ვალდებულია, უზრუნველყოს აღნიშნული საგარანტიო წერილის წარმოდგენა“.

ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტმა, „ფასების ცხრილის უნდა მიუთითოს შესყიდვის ობიექტის დასახელება/მოდელი, იმ შემთხვევაში თუ შემოთავაზებულ შესყიდვის ობიექტს არ გააჩნია მოდელი, უნდა გააკეთოს ჩანაწერი აღნიშნულის შესახებ, მაგ: „ცხოველის საყურე/ბირკა (მოდელი არ გააჩნია)“.

სააგენტომ საყურეები და აპლიკატორები ტენდერში გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 60 დღის ვადაში უნდა მიიღოს.

• სურსათის ეროვნული სააგენტოს ძაღლის დასაჭერი სახელურიანი 364 ცალი მარყუჟის შესყიდვაზეც აქვს ტენდერი გამოცხადებული.

მარყუჟების შესყიდვაზე სააგენტომ ელექტრონული ტენდერი 436 800 ლარით გამოაცხადა, ანუ 1 ცალი მარყუჟის შესყიდვის მაქსიმალური ფასი 1 200 ლარია.

ამ თემაზე: სურსათის სააგენტო ძაღლის დასაჭერ მარყუჟებს ყიდულობს – ტენდერი 436 800 ლარით

განახლება: ტენდერებში წინადადებების მიღება 2026 წლის 14 აპრილს დასრულდა.

• შესყიდვების პორტალის მიხედვით ამ დროისთვის სააგენტოს შპს „ჯგ 20.26“ მარყუჟებს 95 500 ლარად სთავაზობს. აღნიშნული კომპანია 2026 წლის 10 მარტსაა რეგისტრირებული, ანუ ტენდერის გამოცხადებამდე 15 დღით ადრე. კომპანიის წილებს ფლობენ მარიამი ჭიპაშვილი /საქართველო/და ირაკლი ჯალაღონია /ორმაგი მოქალაქე საქართველო, რუსეთის ფედერაცია/. კომპანიის დირექტორია ირაკლი ჯალაღონია.
• ძაღლის საიდენტიფიკაციო საყურეებს კი სააგენტოს შპს „უნიფორმ თრეიდი“ სთავაზობს 19 575 ლარად. ეს კომპანია 2024 წელსაა რეგისტრირებული. მისი მესაკუთრე და დირექტორია ჯუმბერ ყიფიანი.
• ორთავე კომპანია სააგენტოს ჩინურ პროდუქციას სთავაზობს.
• ტენდერები შერჩევა-შეფასების ეტაპზეა, შესაბამისად, ჯერ უცნობია მონაწილეობენ თუ არა მათში სხვა პრეტენდენტებიც.

სურსათის ეროვნული სააგენტო აცხადებს, რომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა მიმდინარეობს, რომელიც ითვალისწინებს მიუსაფარი ცხოველების ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, კასტრაცია/სტერილიზაციას და ერთიან ბაზაში რეგისტრაციას.

თუმცა, როგორც ცხოველთა უფლებადამცველები აცხადებენ, სააგენტო ქუჩიდან აყვანილ ძაღლებს ბუნებრივ არეალში აღარ აბრუნებს და ხშირად მიტოვებულ ადგილებში ტოვებს, რაც ცხოველების მიმართ არაჰუმანური მოპყრობაა. ისინი ცხოველების გაუჩინარებაზეც საუბრობენ.

რა ხდება მიუსაფარ ძაღლებთან დაკავშირებით

თბილისში, ფილარმონიასთან მოქალაქეები გამოექომაგნენ მიუსაფარ ძაღლს, რომელიც ცხოველთა მონიტორინგის სამსახურმა დაიჭირა და წაიყვანა. სამსახურის წარმომადგენელმა მათ უთხრა, რომ ძაღლი ცოფზე ასაცრელად მიჰყავდა.

მოქალაქეები პროცესს ეჭვის თვალით უყურებდნენ ბოლო დღეებში გავრცელებული ცნობების ფონზე:

დღეს, 2 აპრილს, მოქალაქეები თბილისში ცხოველთა მუნიციპალურ თავშესაფართანაც შეიკრიბნენ:

მოგვიანებით თბილისის მერია გამოეხმაურა ცხოველთა თავშესაფართან მიმდინარე აქციას და განაცხადა, რომ მოქალაქეთა ჯგუფი შენობაში თვითნებურად შეიჭრა და ხელი შეუშალა თავშესაფრის ვეტერინარებს საქმიანობაში.

სურსათის ეროვნული სააგენტო ცხოველების გაქრობის / შესაძლო დაწვის შესახებ ინფორმაციას უსაფუძვლოს უწოდებს და აცხადებს, რომ „მსგავსი ხასიათის ტყუილების ტირაჟირება ყოველგვარ მორალურ ზღვარს სცდება და წარმოადგენს საზოგადოების შეცდომაში შეყვანის მიზანმიმართულ მცდელობას“.

აქციებს პერიოდულად მართავენ ცხოველთა მოყვარულები, დამცველები და კინოლოგები ბათუმშიც.

მათი მთავარი მოთხოვნა ამ ეტაპზე არის ის, რომ კანონმდებლობიდან ამოიღონ ჩანაწერი, რომელიც ქუჩაში აყვანილი ცხოველის გარკვეულ ლოკაციაზე უკან დაბრუნებას გამორიცხავს.

ამ თემაზე: „ამოიღეთ ძაღლების გაქრობის მუხლი კანონიდან“ – ცხოველთა დამცველების პროტესტი ბათუმში

„თუ ჩვენ გვექნება სწორი პოლიტიკა, აღვრიცხავთ ყველა პატრონიან ძაღლს და კატას, გვეცოდინება რამდენი პატრონიანი შინაური ცხოველი გვყავს ქვეყანაში, ავტომატურად ყველა მიტოვებულ შინაურ ცხოველზე გვექნება ინფორმაცია, თუ ვინ მიატოვა და მისი მეპატრონეები შესაბამის სანქციებს მიიღებენ.

თუ ქუჩაში არსებული მიუსაფარი მდედრი ძაღლების 70% გასტერილდა, მიუსაფრების რაოდენობა საგრძნობლად დაიკლებს და რა თქმა უნდა, შედეგი დაიდება. ამათ კი ყველაფერი დაიწყეს უკუღმა და არასწორად“, – ამბობს ცხოველთადამცველი მარიამ შეყილაძე.

ამ თემაზე:

დღეს, 2 აპრილს, აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პოსტზე „ქართული ოცნების“ წევრი ცოტნე ანანიძე აირჩიეს. ანანიძის გარდა სხვა კანდიდატურა არ ყოფილა წარდგენილი.

ყოფილმა თავმჯდომარემ, დავით გაბაიძემ ეს პოსტი 30 მარტს დატოვა. გაბაიძე ჯერჯერობით რჩება უმაღლესი საბჭოს რიგით წევრად, თუმცა როგორც მან ბრიფინგზე განაცხადა, არ არის გამორიცხული, რომ წევრის სტატუსიც დატოვოს.

დავით გაბაიძე აჭარის მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარის, თორნიკე რიჟვაძის ახლობელია. რიჟვაძემ, ოფიციალური ვერსიით, გასული წლის 7 ივლისს ცეცხლსასროლი იარაღით თვითმკვლელობა სცადა. თორნიკე რიჟვაძე სამკურნალოდ გერმანიაში გადაიყვანეს, თუმცა ამ ეტაპზე უცნობია, სად იმყოფება ის თავის ოჯახთან ერთად.

დავით გაბაიძის თანამდებობიდან წასვლას სწორედ რიჟვაძის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებს უკავშირებენ, თუმცა თავად დავით გაბაიძე ამას გამორიცხავს.

რაც შეეხება ცოტნე ანანიძეს, ის „ოცნების“ უმაღლეს საბჭოში ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტს იკავებდა, ამ თანამდებობაზე ის ასევე „ოცნების“ წევრმა, ლაშა სირაბიძემ შეცვალა.

_______________

ამ თემაზე:

2 აპრილი აუტიზმის შესახებ ცნობიერების ამაღლების მსოფლიო დღეა.

სპეციალისტების განმარტებით, აუტიზმი ნეიროგანვითარების თავისებურებაა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის სოციალურ კომუნიკაციაზე, ურთიერთობებსა და გარემოს აღქმაზე.

აუტიზმის შესახებ ცნობიერების ამაღლებაზე საუბრობს „ბათუმის დამოუკიდებელი ცხოვრების ცენტრი“.

მათი განმარტებით, „აუტიზმი ყველა ადამიანში სხვადასხვანაირად ვლინდება. ზოგს შეიძლება ჰქონდეს განსაკუთრებული ნიჭი მათემატიკაში ან ხელოვნებაში, ზოგს კი სჭირდებოდეს მხარდაჭერა ყოველდღიურ კომუნიკაციაში. თუმცა, ყველას აერთიანებს ერთი რამ – სამყაროსთან ურთიერთობის ინდივიდუალური გზა“.

ცენტრის განცხადებით, აუტიზმთან დაკავშირებით არაერთი მითია გავრცელებული. მაგალითად, ის, რომ აუტიზმი დაავადებაა.

„სინამდვილეში, აუტიზმი არის ნეიროგანვითარების თავისებურება, რაც იმას ნიშნავს, რომ აუტიზმის მქონე ადამიანების ტვინი განსხვავებულად „მუშაობს“ და აღიქვამს სამყაროს.

„სხვაგვარად ფიქრი“ ნიშნავს ახალ იდეებსა და უნიკალურ ხედვას, რაც ჩვენს საზოგადოებას მხოლოდ ამდიდრებს. ამიტომ შეეცადეთ დააფასოთ ნეირომრავალფეროვნება.

აუტისტური სპექტრის მქონე ადამიანებს ისევე სჭირდებათ სიყვარული და მეგობრობა, როგორც ყველას. თუმცა, შესაძლოა კომუნიკაციისთვის განსხვავებულ ფორმებს იყენებდნენ.

მითია ისიც, რომ აუტიზმი არის აღზრდის ბრალი. რეალურად, აუტიზმის განვითარებაში მოქმედებს გენეტიკური და ბიოლოგიური ფაქტორების ერთობლიობა და მას არანაირი კავშირი არ აქვს მშობლების აღზრდის მეთოდებთან“.

ცენტრის განმარტებით, მნიშვნელოვანია საზოგადოებამ მხარი დაუჭიროს აუტიზმის მქონე ადამიანებს და „გაგებით მოეკიდონ ატიპურ ქცევას“.

„ხშირად ხმაური, მკვეთრი განათება ან ხალხმრავალ გარემოში ყოფნა აუტიზმის მქონე ადამიანისთვის შესაძლოა, სტრესული აღმოჩნდეს. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია ამ ფაქტორების უარყოფითი გავლენის შემცირებაზე ფიქრი“.

აშშ-ს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) (2020 წლის) მონაცემებით, აუტიზმის შემთხვევების დინამიკა მზარდია.

სახალხო დამცველის 2026 წლის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში აუტიზმის მქონე პირები მათი უფლებებისა და თავისუფლებების განხორციელების პროცესში კვლავ არაერთი სისტემური გამოწვევის წინაშე დგანან.

„ამ დრომდე არ არის დანერგილი აუტიზმის მქონე პირთა ოჯახების ფსიქო-სოციალურ მხარდაჭერაზე ორიენტირებული სერვისები. საზოგადოებაში არსებული სტიგმის შემცველი დამოკიდებულება, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ჩართულობა და ინფორმაციის ნაკლებობა მნიშვნელოვნად აფერხებს აუტიზმის მქონე პირთა პოტენციალის სრულყოფილად რეალიზებას.

განსაკუთრებულ პრობლემას წარმოადგენს აუტიზმის მქონე პირთა ჯანმრთელობის დაცვის სერვისებზე წვდომა. სომატური ჯანმრთელობის სერვისების დაგეგმვის დროს უნივერსალური დიზაინის გაუთვალისწინებლობა, შემთხვევათა მოქნილი და მულტიპროფილური მართვის სისტემის არქონა, სამედიცინო სერვისების მიწოდების პროცესში გონივრული მისადაგების პრინციპის უგულებელყოფა, სამედიცინო პერსონალის ნაკლები ინფორმირებულობა და სათანადო კომუნიკაციის უნარ-ჩვევების არქონა – არსებითად აფერხებს აუტიზმის მქონე პირთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უფლებების დაცვას“ – წერს ომბუსმენი.

მისივე შეფასებით, მწვავედ დგას გეოგრაფიულად მისაწვდომის, ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული, დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშემწყობი სერვისების დეფიციტი.

„მუნიციპალიტეტებში არსებული სამიზნე პროგრამები სრულყოფილად ვერ ფარავს აუტიზმის მქონე ბავშვთა საჭიროებებს, ხოლო აუტიზმის მქონე ზრდასრულ პირთა აბილიტაცია-რეაბილიტაციის პროგრამები კვლავ არ არის დანერგილი.

ხარისხიანი და უწყვეტი ინკლუზიური განათლების უზრუნველსაყოფად აუცილებელია სკოლამდელი აღზრდისა და ზოგადი განათლების მიწოდების პროცესში აუტიზმის მქონე ბავშვთა საჭიროებების სრულყოფილად გათვალისწინება. ასევე, ქცევის პოზიტიური მართვის მხარდამჭერი, ეფექტური, მიზნობრივი პროგრამების დანერგვა. მნიშვნელოვანია სახელმწიფოს მიერ მოხდეს აუტიზმის მქონე პირთა ღია შრომის ბაზარზე დასაქმების აქტიური ხელშეწყობაც“ –  ნათქვამია ომბუდსმენის შეფასებაში.

__________________

ამ თემაზე:

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მზია ამაღლობელის სახელით გაგზავნილი მესამე საჩივარი დაარეგისტრირა, რომელიც 2025 წლის 12 იანვარს განხორციელებულ არასათანადო მოპყრობას ეხება.

საჩივარი საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ 2026 წლის 4 მარტს გაგზავნა და ევროპულმა სასამართლომ საქმე 1 კვირაში, 2026 წლის 11 მარტს, უკვე დაარეგისტრირა.

ინფორმაცია რეგისტრაციის შესახებ ორგანიზაციას 1 აპრილს ეცნობა.

სტრასბურგის სასამართლოში საიას გასაჩივრებული აქვს მზია ამაღლობელის კიდევ 2 საქმე: პირველი საქმე (no. 13661/25) ეხება მზია ამაღლობელის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონო გამოყენებას, სადაც საიამ უკვე წარადგინა წერილობითი შეპასუხება სახელმწიფოს პოზიციაზე, ხოლო მეორე საქმის საჩივარი (no. 36304/25), რომელიც უკავშირდება მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ დაკავებას და მასთან დაკავშირებულ დარღვევებს, ასევე, დარეგისტრირებულია

რაც შეეხება 4 მარტს გაგზავნილ საჩივარს:

„2025 წლის 12 იანვარს, დაახლოებით ღამის პირველ საათზე, აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან პოლიციამ მზია ამაღლობელი უკანონოდ და ძალადობრივი მეთოდებით დააკავა, რის შედეგადაც მან ფიზიკური დაზიანება მიიღო და დაეხა ქურთუკი. პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში შეყვანისას, ბათუმის პოლიციის უფროსი ირაკლი დგებუაძე, მას სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა, აგინებდა და „სისხლით დაჭერით“ ემუქრებოდა. მან პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში მზია ამაღლობელზე ფიზიკური ძალადობაც სცადა, თუმცა თანამშრომლებმა შეაკავეს.

მზია ამაღლობელის მიმართ არასათანადო მოპყრობა პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში გაგრძელდა. გარდა ამისა, მზია ამაღლობელს რამდენიმე საათის განმავლობაში არ მიეცა უფლება, ესარგებლა ადვოკატის მომსახურებით, მას ჩხრეკა ადვოკატების დასწრების გარეშე ჩაუტარდა და ხელბორკილები, დამცირების მიზნით, ზურგს უკან დაადეს, იმის გათვალისწინებით, რომ ამის არანაირი საჭიროება არ ყოფილა,“ – წერს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია მზია ამაღლობელის დაკავების დეტალების აღწერისას.

ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში წარდგენილი მესამე საჩივრით საია დავობს, რომ მზია ამაღლობელის მიმართ დაირღვა კონვენციით გათვალისწინებული ფუნდამენტური უფლებები:

• მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი (წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა) მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში (დისკრიმინაციის აკრძალვა),
• მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი (არაეფექტიანი გამოძიება),
• მე-8 (პირადი ცხოვრების დაცულობის უფლება),
• მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში (დისკრიმინაციის აკრძალვა),
• მე-13 (სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება) მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია განმარტავს:

„დამამცირებელი მოპყრობა (მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის მხრიდან გამოყენებული გაუმართლებელი ფიზიკური ძალა, რამაც სხეულის დაზიანებები გამოიწვია, სახეში შეფურთხება, წყლის მიწოდებისა და საპირფარეშოთი სარგებლობის აკრძალვა და გენდერული ნიშნით განხორციელებული მძიმე სიტყვიერი შეურაცხყოფა წარმოადგენს ღირსების შემლახველ მოპყრობას.

აღნიშნული ქმედებები მიზნად ისახავდა მზია ამაღლობელის დამცირებას დისკრიმინაციული მოტივით.

არაეფექტიანი გამოძიება (მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი): სახელმწიფომ ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის დამოუკიდებელი და ობიექტური გამოძიება, კერძოდ, საგამოძიებო უწყებამ შეისწავლა მხოლოდ პოლიციის დეპარტამენტის ერთი შესასვლელის ვიდეოჩანაწერი, საიდანაც მზია ამაღლობელი შენობაში საერთოდ არ შეუყვანიათ.

გამოძიების არაეფექტიანობას კიდევ უფრო მკაფიოს ხდის ის გარემოება, რომ ადვოკატის წერილზე, არსებობდა თუ არა შენობის პერიმეტრზე ვიდეოჩანაწერები, შსს-ს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრმა „112“-მა უპასუხა, რომ მოთხოვნილი პერიოდის ჩანაწერები საერთოდ არ მოიპოვებოდა.

გამოძიებამ არ გამოითხოვა ბათუმის მერიიდან დოკუმენტაცია, რომლითაც დადასტურდება, რომ გარე სათვალთვალო კამერა, რომელიც ბათუმის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელსა და ეზოს აღბეჭდავს, დამონტაჟდა 2025 წლის 11 იანვრის შემდგომ.

ასევე არ შეისწავლა მზია ამაღლობელის დაცვის უფლების დარღვევის მიზეზები და რეალური გარემოებები. ასევე არ არის მიღებული ერთ-ერთი ექსპერტიზის პასუხი.

გამოძიებამ რეაგირების გარეშე დატოვა პოლიციელთა ცრუ ჩვენებები: ირაკლი დგებუაძე ამტკიცებდა, რომ დაკავების შემდეგ აქციაზე დარჩა, თუმცა ვიდეოკადრებში ჩანს, რომ იგი მზიას ეზოში გაჰყვა და აგინებდა.

ასევე, ბერდია ფერაძე და გიორგი ბჟალავა თავს დამკავებლებად ასახელებენ, მაშინ, როცა კადრებით დასტურდება, რომ ბჟალავას დაკავებაში მონაწილეობა არ მიუღია.

გამოძიებამ არ დააიდენტიფიცირა და არ გამოკითხა რეალური დამკავებლები, რომლებიც მზიას მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის უშუალო მოწმეები არიან.

მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო პროცესზე ირაკლი დგებუაძემ აღიარა, რომ სწორედ ის აგინებს მზია ამაღლობელს, მზია ამაღლობელი დღემდე არ არის დაზარალებულად ცნობილი.

პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის ხელყოფა (მე-8 მუხლი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის შენობაში, ადვოკატის გარეშე ჩატარებული ჩხრეკა და ხელბორკილების გამოყენება ყოველგვარი უსაფრთხოების რისკის არარსებობის პირობებში, წარმოადგენს პირადი ცხოვრების დაცულობის უფლებაში გაუმართლებელ და არაპროპორციულ ჩარევას. ვინაიდან ეს ზომები მზია ამაღლობელის მიმართ მხოლოდ მისი დამცირების მიზნით, ცინიკური და გენდერულად დისკრიმინაციული მოტივით იქნა გამოყენებული და სცილდებოდა სამართლებრივ ფარგლებს.

სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება (მე-13 მუხლი მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში): ქვეყნის შიგნით არ არსებობს ეფექტიანი მექანიზმი, რათა პირმა მიიღოს დაზარალებულის სტატუსი.

მას შემდეგ, რაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახური გაუქმდა, საქმე აჭარის პროკურატურამ გადაიბარა და გამოიკვეთა მანკიერი პრაქტიკა.

კერძოდ, პროკურატურა მომჩივნის ადვოკატის მოთხოვნებს დაზარალებულის სტატუსის მინიჭების შესახებ წერილობით არ პასუხობს, სასამართლო კი, თავის მხრივ, ფორმალისტური მიდგომით უარს ამბობს საჩივრის განხილვაზე იმ მოტივით, რომ არ არსებობს პროკურატურის წერილობითი უარი. პროკურატურის მხრიდან პასუხის გაუცემლობამ და სასამართლოს ამგვარმა პოზიციამ მზია ამაღლობელი დატოვა დაცვის რეალური საშუალების გარეშე, რამაც შეუძლებელი გახადა დარღვეული უფლებების აღდგენა ეროვნულ დონეზე“.

მზია ამაღლობელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში გაასამართლეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო. 2025 წლის 6 აგვისტოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მზია ამაღლობელს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

განაჩენი ძალაში დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ. გადაწყვეტილება სამმა მოსამართლემ მიიღო- ნიკოლოზ მარგველაშვილმა, მარინა სირაძემ და ნანა ჯოხაძემ. უზენაესმა სასამართლომ კი მზია ამაღლობელის საჩივარი საერთოდ არ განიხილა.

ეს გადაწყვეტილება უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის სამმა მოსამართლემ – ლევან თევზაძემ, მერაბ გაბინაშვილმა და მამუკა ვასაძემ მიიღო.

  ამავე თემაზე:

კაფე „არტ ბულვარი“ – იგივე „ჩაიხანა“ ფასადის ცვლილების ნაცვლად ექვემდებარება დემონტაჟს, როგორც ვიზუალით და ფუნქციით შეუსაბამო ობიექტი. მშენებარე რესტორანი „სან-რემო“ კი ბულვარის განაშენიანების გეგმაში აისახა, როგორც არსებული ობიექტი.

გარდა ამისა, „ჰოლანდიური სახლი“ ექვემდებარება რეკონსტრუქციას, ნაცვლად ფასადის ცვლილებისა – გადაწყვიტა ბათუმის მერიამ და საკრებულოც დაეთანხმა.

30 მარტს ბათუმის მერიის მიერ დაინიცირებული ეს ცვლილებები საკრებულომ 2022 წელს დამტკიცებულ გენგეგმაში ასახა.

ეს არ არის პირველი და, როგორც ჩანს, არც ბოლო ცვლილება, რომელიც მერიამ საკრებულოსთან ერთად დოკუმენტში შეიტანა ისე, რომ გენგემის ავტორებისთვის არაფერი უკითხავს. ცხადია, არც საზოგადოებისთვის აუხსნია, ვისი ინტერესების გათვალისწინებით ცვლიან დოკუმენტს, რომელზეც სპეციალისტებმა იმუშავეს და რომლის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარ მილიონი ლარი დაიხარჯა.

არც საკრებულოსთვის წარდგენილ განკარგულების პროექტის განმარტებით ბარათში და არც საკრებულოს სხდომაზე არავის განუმარტავს, რატომ არის „სან-რემო“ თავისი ახალი ვიზუალით შესაბამისი და „არტ ბულვარი“ შეუსაბამო. 

მერიის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ სხდომაზე განაცხადა, რომ დოკუმენტი მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა და ისე შეცვლის, როგორც ეს საქმეს დასჭირდება.

„ბათუმის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული ბულვარის გენერალური გეგმა წარმოადგენს მუნიციპალურ საკუთრებას და ჩვენ, როგორც ქალაქდაგეგმარებისა და ურბანული პოლიტიკის განმსაზღვრელი უწყება, ვალდებულები ვართ გავითვალისწინოთ, როგორც სამართლებრივი, ასევე ისტორიულ-არქიტექტურული პრინციპები. მოვამზადოთ წინადადებები და საჭიროების შემთხვევაში მივმართოთ საკრებულოს გენგეგმაში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით“, – უთხრა ბათუმის მერიის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის ახალდანიშნულმა უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს, როცა სხდომაზე ცვლილების შესახებ ეს დოკუმენტი წარადგინა.

მეტიც, არჩილ გირკელიძემ სხდომაზე ფაქტობრივად დააანონსა, რომ ცვლილებები ბულვარის გენგემაში კიდევ იქნება.

„როგორც მოგეხსენებათ, ამ დრომდე მიმდინარეობს დამტკიცებული გენგეგმით განსაზღვრული შეუსაბამო ობიექტების დემონტაჟი, ასევე რამდენიმე ობიექტთან მიმართებაში წარმოებს სამართლებრივი პროცედურები და მათი სტატუსის დაზუსტების შემდეგ შევა დამატებითი ცვლილებები გენგემაში, რომლებსაც, სავარაუდოდ, შემდეგ სხდომებზე წარმოგიდგენთ.“

სხდომაზე მსხდომ „ოცნების“ უმრავლესობის წევრებს ამ საკითხზე არც პრეტენზია გამოუთქვამთ და არც კითხვები გასჩენიათ. საკითხის ასე დასმა მხოლოდ ოპოზიციამ გააპროტესტა.

„კი, არის ჩვენი საკუთრება, მაგრამ ჩვენს ჭკუაზე თუ შეგვეძლო იმის განსაზღვრა, რა იყო შესაბამისი და რა იყო შეუსაბამო, ამის დადგენა ექსპერტების გარეშე, ის დოკუმენტი რატომ გავაკეთებინეთ? – შეგახსენებთ ბატონო არჩილ, „ბაუ დიზაინის“ მთავარი რეკომენდაციაა, რომ ბულვარის სანაპირო ზოლში ე.წ. ყველა ფუნდამენტური ნაგებობა არის შეუსაბამო ბულვარის განვითარებასთან… რატომ არის ესენი შეუსაბამო და „სან-რემო“ შესაბამისი? ამ დოკუმენტში ასიათასობით ლარი გვაქვს გადახდილი. თუ ჩვენს ჭკუაზე უნდა გვეჭრა და და გვეკერა, რანაირი დოკუმენტია და რა აზრი აქვს მაშინ ასე მის მიღებას? “ – იკითხა ვაჟა დარჩიამ „ლელოდან“.

მერიის ურბანული პოლიტიკის სამსახურის ახალდანიშნულმა უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს განუმარტა, რომ საქმე სამართლებრივ საკითხებთან, ანუ ჯერ კიდევ მოქმედ იჯარებთან გვაქვს:

„სამართლებრივი პრინციპები დადგენილ გენგეგმაში გათვალისწინებული არ ყოფილა, კონკრეტულად ამ შემთხვევაში არსებობს მოქმედი იჯარა. ამ იჯარაში ამავე საკრებულოს პროექტით ცვლილებები შედის – 2067 წლამდე ექნება მესაკუთრეს მიწის ნაკვეთის განკარგვის უფლება, მათ შორის რესტორნის რეკონსტრუქციის უფლება. ჩვენ არ ვსაუბრობთ ახლა ნებართვის გაცემაზე, ჩვენ ვსაუბრობთ იმ მოცემულობის სამართლებრივად დადგენაზე, რაც გვაქვს ამ და სხვა ობიექტებთან მიმართებაში.“

ბათუმის ბულვარის გენგეგმის მომზადებაზე ბულვარის ადმინისტრაციამ ტენდერი 2019 წლის ივლისში გამოაცხადა. 27 სექტემბერს ხელშეკრულება „ბაუ დიზაინთან“ გააფორმეს. ამ კომპანიასთან ერთად იმუშავა „ურბიტექტურამ“.

დოკუმენტის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარი მილიონი ლარი დაიხარჯა, გენგემა ბულვარის ადმინისტრაციამ ჩაიბარა, ჩატარდა საჯარო განხილვები, რამდენიმე საკითხი კონსულტაციების შემდეგ დააზუსტეს, საბოლოოდ კი ბათუმის საკრებულომ ბულვარის განაშენიანების გეგმა 2022 წელს ხმაურისა და პროტესტის ფონზე დაამტკიცა. ეს იმის გამო, რომ მის დამტკიცებამდე დოკუმენტში შპს „ამბასადორი ბათუმის“ მშენებარე ობიექტის შესახებ არსებული ჩანაწერი ამოიღეს. ამ ჩანაწერის მიხედვით, ამბასადორის მშენებარე შენობა ბულვარისთვის შეუსაბამო ობიექტი იყო.

დოკუმენტი დაამტკიცეს, თუმცა მისი აღსრულება არ დაწყებულა – როგორც მერიაში, ასევე საკრებულოში განმარტავდნენ, რომ მას ეტაპობრივად აღასრულებდნენ. მეტიც, ამ დოკუმენტზე მომუშავე ჯგუფის რეკომენდაციებს მერია გადაწყვეტილებების მიღების დროს გაითვალისწინებდა. იმავეს ამბობდნენ მერიაში.

დღეს კი ბათუმის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის ახალდანიშნული სამსახურის უფროსი საკრებულოს განუმარტავს, რომ ბულვარში ანგრევენ იმ ობიექტებს, რომელთა მფლობელებსაც საქმის მოგვარების „ბერკეტი არ აქვთ“ და არ ეხებიან მათ, ვისაც ამის „ბერკეტი აქვს“…

„რაც თქვენც ახსენეთ, დემონტაჟი რომ მიმდინარეობს და ბევრი ობიექტი უკვე აღარ არსებობს ბულვარში, კიდევ გრძელდება ეს პროცესი. იქ არ ჰქონდათ ყოფილ მესაკუთრეებს იმის ბერკეტი, რომ შენარჩუნებულიყო ის, როგორც ნებართვიანი ობიექტი და მაგიტომაც დაინგრა.“ – განუმარტა არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს.

ბათუმის ბულვარში მიმდინარე პროცესი კარგად აჩვენებს, რომ საქმის „მოგვარების ბერკეტს“, როგორც ამას მერიის სამსახურის უფროსი უწოდებს, დიდი ფულის ძალა განაპირობებს: მოაგვარა შპს „ბათუმი ამბასადორმა“, რომელიც მაღალბიუჯეტიანი კომპანიაა და მოაგვარა „სან-რემომ“, რომელსაც ფლობს კომპანია „ხიდი 2006“, ანუ ედნარ პაპუნაიშვილი. მისი კომპანიები ბათუმში არაერთ მაღალბიუჯეტიან კომპლექსს აშენებენ.

როგორც ჩანს, ამ შემთხვევაში საქმე ისეთი „დიდი ფულის ძალასთან“ გვაქვს, რომელსაც შეუძლია ბათუმის ბულვარში, სანაპიროზე 1 ჰექტარზე მეტი ტერიტორია 50-წლიანი იჯარით მიიღოს.

რაც შეეხება იჯარას.

„სან რემოს“ მფლობელმა კომპანიამ – შპს „ხიდი 2006“-მა ბათუმის მერიასთან საიჯარო ხელშეკრულება 2018 წელს გააფორმა. ამ ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანიას ზღვისპირა პლაჟი – 11 138 კვ.მეტრი და მასზე განთავსებული შენობა პირდაპირი წესით და პირობით გადასცეს.

შპს „ხიდი 2006“-თან გაფორმებული ხელშეკრულება, ბათუმში, რუსთაველის ქ. №34-ში მდებარე პირსის გაფართოებასა და ღამის კლუბების მოწყობას ითვალისწინებდა. ხელშეკრუ­ლების თანახმად, სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაწყებულიყო არაუგვიანეს 2018 წლის ოქტომბრისა და დასრულებულიყო არაუგვიანეს 2019 წლის 31 დეკემბრისა.

კომპანიას ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად ნებართვები შესაბამისი უწყებებიდან კანონით გათვალისწინებული წესით უნდა მოეპოვებინა.

შპს ,,ხიდი 2006“-მა მშენებლობა მითითებულ ვადაში ვერ დაიწყო. როგორც საკრებულოს განმარტებით ბარათშია მოცემული, პროექტი გარემოს ეროვნულმა სააგენტომ დაიწუნა, რომელმაც დაწერა:

„სან-რემოს რესტორნის პირსის და შენობის სხვა ნაწილების რეკონსტრუქცია შესაძლებელია არსებული მოცულობების პირობებში ხიმინჯების რაოდენობის მომატების გარეშე. მდგრადობის მისაღწევად შესაძლებელია დეფორმირებული ხიმინჯების შეცვლა. სართულიანობის გაზრდის საჭიროების შემთხვევაში საჭიროა არსებული პირსისა და კარკასის დემონტაჟი და არსებული წესებისა და ნორმების, ზღვის სანაპიროს ჰიდრო და მორფოდინამიკური პირობების გათვალისწინებით ახალი პროექტის შედგენა.“

2019 წელს კომპანიამ შენიშვნების გასათვალისწინებლად ახალი ვადა მოითხოვა, შესაბამისი ცვლილება ხელშეკრულებაში მერიამ საკრებულოს თანხმობით შეიტანა – 2019 წლის ოქტომბერში. ამ დროს ბულვარის გეგნგეგმის მომზადებაზე ხელშეკრულება უკვე გაფორმებული იყო.

2019 წლის დეკემბერში კომპანია მერიას ხელშეკრულებაში ცვლილებაზე შეუთანხმდა. კომპანიას პირსის რეკოსტრუქციისა და გაფართოების სამუშაოების ვადად 2021 წლის 31 დეკემბერი განუსაზღვრეს. კომპანიმ 2020 წლის თებერვალში მშენებლობის ნებართვაც მიიღო. ამ დროს ბულვარის გენგეგმაზე მუშაობა დაწყებული იყო, პროექტში შემდეგი ცვლილების დროს კი – დამტკიცებული.

გასული წლის მარტში საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტის უფროსი, ბათუმის მერიის არქიტექტურის სამსახურის უფროსს სწერდა, რომ პროექტს სჭირდებოდა მთელი რიგი ღონისძიებები სახანძრო უსაფრთხოებისთვის. 2025 წლის აგვისტოში კომპანიას ამ შენიშვნების გათვალისწინება წერილობით მოსთხოვეს. „ბათუმელებისთვის“ ამ ეტაპზე უცნობია, რამდენად შეასრულა კომპანიამ მოთხოვნები სახანძრო უსაფრთხოებაზე.

სურსათის ეროვნული სააგენტო აცხადებს, რომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა მიმდინარეობს, რომელიც ითვალისწინებს მიუსაფარი ცხოველების ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, კასტრაცია/სტერილიზაციას და ერთიან ბაზაში რეგისტრაციას.

თუმცა, როგორც ცხოველთა უფლებადამცველები აცხადებენ, სააგენტო ქუჩიდან აყვანილ ძაღლებს ბუნებრივ არეალში აღარ აბრუნებს და ხშირად მიტოვებულ ადგილებში ტოვებს, რაც ცხოველების მიმართ არაჰუმანური მოპყრობაა.

ფეისბუქშიც ამ თემაზე ძალიან ბევრმა ცხოველთა დამცველმა გამოაქვეყნა კრიტიკული პოსტი – რომ სახელმწიფო ასეთი მიდგომით რეალურად მიუსაფარ ცხოველებს ანადგურებს, პრობლემას კი ვერ აგვარებს.

ფეისბუქში ასევე გავრცელდა ვიდეო, რომლის ავტორიც ამბობს, რომ გორთან ახლოს, მიუსაფარი ცხოველების თავშესაფრიდან მთელი ღამით ამოდიოდა კვამლი და იდგა მძაფრი სუნი.

ვიდეოს ავტორი ეჭვობდა, რომ შესაძლოა ქუჩიდან აყვანილი ცხოველების კრემაცია ხდებოდა, რასაც უარყოფს სურსათის ეროვნული სააგენტო. მათ განცხადებაც გაავრცელეს, სადაც წერენ, რომ მსგავსი ინფორმაცია არის „სიცრუე და საზოგადოების შეცდომაში შემყვანი“.

„ბათუმელები“ Zero Strays Georgia-ს დამფუძნებელს და ცხოველთადამცველ მარიამ შეყილაძეს ესაუბრა. ის ამ დღეებში ზუგდიდში იმყოფებოდა, სადაც სააგენტოს მიერ აყვანილი და შემდეგ, უკაცრიელ ადგილზე მიტოვებული ცხოველების მდგომარეობა შეისწავლა.

მისი თქმით, 30 მარტს სააგენტომ აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში ზუგდიდიდან დაახლოებით 65 ძაღლი გადაიყვანა ქუთაისის თავშესაფარში. ამ ფაქტის დაფიქსირება მოახერხა ერთ-ერთმა ადგილობრივმა მოხალისემ და ინფორმაცია სოციალურ მედიაში გაავრცელა.

„ძალიან დიდი აჟიოტაჟი მოჰყვა ამ ამბავს. სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ ამ 65 ძაღლიდან მხოლოდ 28 ძაღლი დააბრუნა დღეს ზუგდიდში და გვითხრა, რომ მხოლოდ იმ ძაღლებს აბრუნებდნენ, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ საყურე, ანუ იყვნენ გასტერილებული, კასტრირებული და აცრილები.

როცა ჩვენ ვეკითხებოდით სააგენტოს წარმომადგენლებს, რატომ მიჰყავდათ ასეთი ძაღლები თავშესაფრებში, გვპასუხობდნენ, რომ ცხოველები საჭიროებდნენ რევაქცინაციას. თუმცა დაბრუნებულ ცხოველებს იმავე საყურეებით აბრუნებდნენ, რითაც წაიყვანეს“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.

მას ვკითხეთ, განსხვავდება თუ არა სააგენტოს საყურე მოხალისეების მიერ გაკეთებული საყურისგან, რომ, ვთქვათ, გაარჩიოს დაინტერესებულმა პირმა, ნამდვილად თუ ჩაუტარდა ცხოველს რევაქცინაცია? მარიამი ამბობს, რომ ამაზე არ ფლობს ინფორმაციას.

„ყვითელი და წითელი საყურეები აქვთ მიუსაფარ აცრილ ძაღლებს. წითელი არის ოზურგეთის თავშესაფრის საყურეები და ყვითელი ჩვენი, მოხალისეების მიერ დამაგრებული გასტერილებულ ძაღლებზე. ჩვენ ვცნობთ ჩვენ მიერ გაკეთებულ საყურეებს, რადგან ვამოწმებთ ნომრებს და უკან დაბრუნებულ ძაღლებს ჰქონდათ იმავე ნომრის საყურეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სააგენტომ მოგვატყუა“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.

ის ასევე საუბრობს, სახელმწიფოს მხრიდან ცხოველების მიმართ არაჰუმანურ მოპყრობაზე.

„მე, პირადად, ვესწრებოდი ამ ძაღლების ზუგდიდში დაბრუნებას. მნიშვნელოვანი ფაქტი არის ის, რომ მიუსაფარ ცხოველებს აღარ აბრუნებენ პირვანდელი მიკედლების არეალში და ეს ძაღლებიც დატოვეს ხრიოკ ადგილზე, ტრასასთან, რომელსაც ჩვენ „სიკვდილის გზას“ ვეძახით, რადგან ამ გზაზე ყოველ მეორე დღეს მკვდარი ძაღლის ლეში გდია.

მიტოვებული ძაღლების სასაფლაოს ჰგავს ეს გზა, რადგან ძაღლების უმეტესობა მანქანის დაჯახების შედეგად კვდება.

ამ ტერიტორიაზე არის თხილის ქარხანა, მეტი არაფერი. არც ადამიანები არიან, არც კვების წყაროებია, არც დასაწყურებელი ადგილებია. ასეთ ვითარებაში ძაღლს მიკედლება არ შეუძლია. ძაღლი არის სოციალური არსება, რომელიც ეკედლება ხალხმრავალ ადგილებს, იქ, სადაც არის კვების წყაროები და არიან ადამიანები“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.

მისი თქმით, ცხოველთადამცველების მთავარი მოთხოვნაა, საპილოტე პროგრამა ჩატარდეს მაქსიმალურად სწორად, ჰუმანურად და წესების დაცვით. ყველა გადაყვანილი ძაღლი უნდა დაბრუნდეს პირვანდელ მიკედლების არეალში და არსად სხვაგან.

„ხრიოკსა და ტყეში ძაღლი თავს ვერ გადაირჩენს“, – ამბობს მარიამი.

მას ასევე ვკითხეთ, ხომ არ აქვს რაიმე დაზუსტებული ინფორმაცია გორის თავშესაფართან დაკავშირებით გავრცელებულ ვიდეოზე. მარიამ შეყილაძე ამბობს, რომ ამ საკითხზე არ ფლობს გადამოწმებულ ინფორმაციას.

„ჩვენ რაც გვაეჭვებს, არის ის, რომ უკვე სტერილური, კასტრირებული, აცრილი, საყურიანი ძაღლები გადაჰყავთ ამხელა კილომეტრებზე ქუთაისის თუ სხვა ქალაქების თავშესაფრებში. რისთვის? როცა ადგილზე შეიძლება ჩატარდეს ცოფის ვაქცინაციაც. თუ ახალი საყურის გაკეთება უნდათ, ეს ახალი საყურეც ადგილზე შეუძლიათ გაუკეთონ.

ამით დაიზოგება ჩვენი ბიუჯეტის თანხებიც, რომელსაც რეალურად სააგენტო ფლანგავს.

სახელმწიფომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა 2025 წელს დაიწყო, პირველ წელს თავშესაფარში 9 000 ძაღლი გადაიყვანეს სტერილიზაცია-კასტრაცია-ვაქცინაციის მიზნით. ცხოველთადამცველების თქმით, ძაღლების დიდი ნაწილი აღარ დაუბრუნებიათ მიკედლების პირვანდელ არეალში.

2026 წელს კი ახალი, 412-ე განკარგულება გამოიცა, რომლითაც 36 000-ზე მეტი მიუსაფარი ძაღლის სტერილიზაცია იგეგმება. თუმცა ამას დაემატა მუხლი, რომელიც ახლა უკვე კანონით კრძალავს მიუსაფარი ცხოველის ისეთ არეალში დაბრუნებას, სადაც არის სკოლა, საბავშვო ბაღი, კვების ობიექტები, სამედიცინო პუნქტები და ასე შემდეგ, რასაც უფლებადამცველები მწვავედ აკრიტიკებენ.

„არ უნდოდათ ამ ძაღლების უკან დაბრუნება და როცა ვეკითხებოდით სააგენტოს წარმომადგენლებს, თუ რას უპირებდნენ ამ ცხოველებს, იძახდნენ – „ბუნებაში ვაბრუნებთ“.

ბუნებაში დაბრუნებაში გულისხმობენ ალბათ რაღაც უკაცრიელ, ხრიოკ ადგილებში ცხოველების დატოვებას. ეს სრულიად მიუღებელია. საერთაშორისო გზამკვლევების მიხედვით, თუ ცხოველს პირვანდელ არეალში არ ვაბრუნებთ, მას ვწირავთ სიკვდილისთვის. მაშინ სტერილიზაციის პროგრამაც აზრს კარგავს და ტყუილად იფლანგება ბიუჯეტიც“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.

სურსათის ეროვნული სააგენტო წერს, რომ ცხოველების ვაქცინირებასთან ერთად, მიკროჩიპის გამოყენებით, ერთიან ბაზაში დაარეგისტრირებს პატრონიან ძაღლებს და სტერილიზაციას ჩაუტარებს ძუ ძაღლებს.

ახალი რეგულაციით, პასუხისმგებლობა დაეკისრება პირს, რომელიც რეგისტრირებულ ცხოველს ქუჩაში მიატოვებს. თუმცა, როგორც მარიამ შეყილაძე გვეუბნება, პატრონიანი ძაღლების რეგისტრაცია სააგენტოს ჯერ არ დაუწყია.

„როგორც ვიცი, ასეთი ძაღლების რეგისტრაცია ერთიან ბაზაში არ მიმდინარეობს და არც მიმკედლებლების ოფიციალური ბაზა არსებობს. მაგალითად, მე, ხუთი საკუთარი ძაღლი მყავს ზუგდიდში, მაგრამ არ ვიცი, სად და როგორ დავარეგისტრირო.

ამბობენ, რომ ამ მექანიზმს ეტაპობრივად შეიმუშავებენ, მაგრამ ვფიქრობ, რომ კონტროლი, პირველ რიგში, სწორედ სახლებიდან უნდა დაეწყოთ: რამდენიც არ უნდა ვსდიოთ ძაღლებს ქუჩაში, მაინც იმავე წრეზე ვივლით, თუ არ მოგვარდება ძაღლების აყვანის, პოპულაციისა და ზრუნვის საკითხი.

თუ ჩვენ გვექნება სწორი პოლიტიკა, აღვრიცხავთ ყველა პატრონიან ძაღლს და კატას, გვეცოდინება რამდენი პატრონიანი შინაური ცხოველი გვყავს ქვეყანაში, ავტომატურად ყველა მიტოვებულ შინაურ ცხოველზე გვექნება ინფორმაცია, თუ ვინ მიატოვა და მისი მეპატრონეები შესაბამის სანქციებს მიიღებენ.

თუ ქუჩაში არსებული მიუსაფარი მდედრი ძაღლების 70%  გასტერილდა, მიუსაფრების რაოდენობა საგრძნობლად დაიკლებს და რა თქმა უნდა, შედეგი დაიდება. ამათ კი ყველაფერი დაიწყეს უკუღმა და არასწორად“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.

ცხოველების მიმართ ჰუმანური მოპყრობის, კანონიდან არაჰუმანური მუხლის ამოღების და ცხოველების ბუნებრივ არეალში დაბრუნების მოთხოვნით, მოქალაქეები თბილისსა და სხვა ქალაქებში აპირებენ საპროტესტო აქციების გამართვას.

_________________

მთავარი ფოტო: მიუსაფარი ძაღლები/ფოტო: მარიამ შეყილაძის.

ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქართველოს 10 000 ევროს გადახდა დააკისრა, ბავშვზე სექსუალური ძალადობის საქმის არაეფექტიანი გამოძიებისთვის.

მიუხედავად იმისა, რომ ძალადობის მსხვერპლი უკვე 21 წლის გახდა, ის საქართველოს ჯერ დაზარალებულადაც კი არ უცნია. გამოძიება კი, ხუთის წლის შემდეგაც დაუსრულებელია.

რა ნაწილში გამოიჩინეს ქართველმა სამართალდამცველებმა გულგრილობა საქმის მიმართ, რატომ არ იმუშავეს ეფექტურად და რა ნაწილში დაირღვა  ბავშვის უფლება? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ამ საქმის ერთ-ერთ ადვოკატს თამარ ლუკავას ესაუბრა.

ბავშვის უფლებებს ევროპის სასამართლოში არასამთავრობო ორგანიზაცია „საფარი“ იცავდა.

• ქალბატონო თამარ, გვინდა დეტალურად განმარტოთ, რაში გამოიხატა საგამოძიებო უწყებების გულგრილობა საქმის გამოძიებისას, სად და როგორ დაარღვიეს 13 წლის ბავშვის უფლება, რა არ გააკეთა გამოძიებამ?

ძირითადი და პრობლემატური საკითხი არის გამოძიების გაჭიანურება და ის, რომ საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილება არ მიიღეს. შემაჯამებელ გადაწყვეტილებაში ვგულისხმობ იმას, რომ არასრულწლოვანს არ მიენიჭა დაზარალებულის სტატუსი და სავარაუდო დამნაშავე პირის მიმართ არ დაიწყო დევნა. ჩვენ ეს არაერთხელ მოვითხოვეთ, რადგან საქმეში იყო მთელი რიგი დარღვევები.

• მაგალითად? 

როდესაც არასრულწლოვანი „საფარში“ მოვიდა, პირველი ინფორმაცია, რაც მისგან მივიღეთ იყო ის, რომ არ იყო სრულად გამოკითხული, ანუ გამოძიებას მისგან არ ჰქონდა სრული ინფორმაცია მიღებული დანაშაულთან დაკავშირებით.

გამოკითხვის პროცესში დასვეს ისეთი შეკითხვები, რაც მატრავმირებელია დაზარალებულისთვის, არის ვიქტიმიზაციის გამომწვევი და არ არის შესაბამისი საქმესთან.

• როგორი იყო ეს კითხვები?

მაგალითად, ჰქონდა თუ არა რაიმე ემოციური მიჯაჭვულობა ამ პირთან, რომელიც სექსუალურად ძალადობდა მასზე. ასეთი ტიპის არაკორექტული კითხვები იყო დასმული, როცა ამას არანაირი შეხება საქმესთან არ აქვს. მით უმეტეს, ბავშვისთვის ასეთი კითხვის დასმა პირდაპირ მატრავმირებელია.

ასევე, ჩაატარეს სამედიცინო ექსპერტიზა, რომლის აუცილებლობა საერთოდ არ არსებობდა, ვინაიდან საქმეში საუბარი იყო სექსუალური ხასიათის სხვაგვარ ქმედებაზე და არა მაგალითად პენეტრაციაზე. დაზარალებული საუბრობდა, რომ ეს არ იყო გაუპატიურება ან გაუპატიურების მცდელობა. შესაბამისად, გინეკოლოგიური შემოწმების ჩატარების აუცილებლობა არ არსებობდა.

• რატომ გააკეთეს, მოისმინეთ ამაზე განმარტება?

სამწუხაროდ, ახსნა არ ჰქონდათ და ეს ძალიან ცუდი პრაქტიკაა, რაც იმ დროს ხდებოდა.

რადგან ბავშვი არ საუბრობს გაუპატიურებაზე ან მცდელობაზე, ჩვენ მოვითხოვდით არ ჩაეტარებინათ მისთვის გინეკოლოგიური შემოწმება. ეს არის საკმაოდ მატრავმირებელი ბავშვისთვის. სამწუხაროდ, არ გაითვალისწინეს.

ჩვენი ჩართულობით გამოიკითხა ბავშვი, მან მიაწოდა სრული ინფორმაცია გამოძიებას, შემდგომ გამოჰკითხეს მოწმეები, ბავშვს ჩაუტარდა ფსიქოლოგიური შეფასება და ფსიქოლოგის დასკვნაში მითითებულია, რომ ბავშვს იტანჯებოდა ამ ქმედებისგან, რომელიც განიცადა დამნაშავე პირის მხრიდან.

ჯერ კიდევ 2021 წელს საკმარისი მტკიცებულებები იყო საქმეში იმისთვის, რომ დაზარალებულის სტატუსი მიენიჭებინათ მსხვერპლისთვის და დაეწყოთ დევნა დამნაშავე პირის მიმართ. თუმცა 2022 წლამდე ჩვენ უშედეგოდ მივმართავდით დაზარალებულის სტატუსის მოთხოვნით პროკურატურას. შემდგომში უარი მივიღეთ პროკურატურიდან დადგენილებით დაზარალებულად ცნობაზე.

• რის საფუძველზე თქვა პროკურატურამ უარი?

არც ამაზე ყოფილა განმარტება დადგენილებაში. როგორც წესი, შაბლონური პასუხი მოდის პროკურატურიდან – რომ „არ არის საკმარისი მტკიცებულებები დაზარალებულად ცნობისთვის“, მაშინ როცა, საქმეში საკმარისი მტკიცებულებები არსებობდა.

• გამოძიების არაეფექტურობაზე მიუთითებს ევროპული სასამართლო, რომელ ნაწილში დააკლეს გამოძიება, ესეც რომ განვმარტოთ?

ბავშვის ფსიქოლოგიური შეფასება არ იყო გამოყენებული დასკვნაში, სადაც პირდაპირ იყო მითითებული, რომ ამ სქესობრივი დანაშაულიდან გამომდინარე ბავშვს ჰქონდა ტანჯვის განცდა. ბავშვის ჩვენებაა მნიშვნელოვანი, ასევე მოწმეთა ჩვენებები და სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც იმ დროისთვის საქმეში არსებობდა.

ეს დადგენილება გავასაჩივრეთ თბილისის საქალაქო სასამართლოში კანონით გათვალისწინებული წესით, თუმცა სასამართლოდანაც მივიღეთ უარი დაზარალებულის სტატუსზე. ეს უარიც იყო შაბლონური, არც აქ იყო განმარტებული მიზეზი, თუ რატომ გვითხრა უარი სასამართლომ დაზარალებულის სტატუსზე. შემდეგ, როცა ქვეყნის შიგნით არანაირი მექანიზმი არ დაგვრჩა იმისთვის, რომ დაზარალებულის სტატუსი მიგვეღო ბავშვის საქმეზე, გავასაჩივრეთ ევროპულ სასამართლოში.

• დაზარალებულის სტატუსი დღემდე არ აქვს ხომ მსხვერპლს?

არა, დაზარალებულის სტატუსი ახლაც არ აქვს ბავშვს, რომელიც უკვე გახდა სრულწლოვანი. არც საქმეა დასრულებული.

• ევროპის სასამართლო საუბრობს იმაზე, რომ გამოძიების პროცესში დაირღვა ბავშვის უფლებები. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 ანუ წამების, არაადამიანური და დამამცირებელ მოპყრობის აკრძალვის შესახებ მუხლი და მე-8 – პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის აკრძალვა. გამოძიების რა ეტაპზე მოხდა ეს?

ბავშვი გამოიკითხა არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალიზებულმა პირმა, თუმცა სტანდარტი დაცული არ ყოფილა – ბავშვს გამოძიების პროცესში დაუსვეს ისეთი კითხვები, რომელიც მატრავმირებელი იყო მისთვის.

გამოკითხვას ესწრებოდა ნდობით აღჭურვილი პირი და გამომძიებელი – მხოლოდ მას შემდეგ გამოიკითხა ბავშვი ფსიქოლოგის და სოციალური სამსახურის წარმომადგენლის თანდასწრებით, როცა ჩვენ ჩავერთეთ.

სახელმწიფომ შექმნა სპეციალიზებული დაწესებულება – ცალკე შენობაა გამოყოფილი სქესობრივი დანაშაულის მსხვერპლებისთვის, სადაც არასრულწლოვნები, ბავშვები მიჰყავთ. ამ შენობაში ხდება გამოკითხვა, ტარდება ყველა საგამოძიებო მოქმედება.

მიუხედავად იმისა, რომ გამოკითხვის ოთახი აღჭურვილია ვიდეოკამერებით და მიკროფონით, ბავშვს მაინც არ გამოჰკითხეს იმ პროცედურით, რა პროცედურითაც უნდა ტარდებოდეს ეს გამოკითხვა.

• როგორია ეს პროცედურა?

ოთახში ბავშვს უნდა კითხავდეს მხოლოდ ფსიქოლოგი და სხვა დამსწრე პირები, იქნება ეს გამომძიებელი, ადვოკატი თუ მისი სხვა წარმომადგენელი, სხვა ოთახიდან უნდა აკვირდებოდნენ პროცესს. 5 ადამიანი რომ არის ერთ ოთახში, სქესობრივ დანაშაულზე ინფორმაციის მიღება ბავშვისგან საკმაოდ რთულია.

• საერთაშორისო სტანდარტითაც ხომ ასეა, არ იცავენ ამ სტანდარტს?

სამწუხაროდ, ეს სტანდარტი არ არის დაცული, მიუხედავად იმისა, რომ ინფრასტრუქტურა არის ამისთვის მოწყობილი.

პრობლემაა ის არის, რომ საპროცესო კოდექსში არ გვაქვს ჩანაწერი, რომელიც ვიდეო -ვიზუალით გადაღებულ გამოკითხვას მტკიცებულებად დაურთავს საქმეს გამოძიებისას. იმისთვის, რომ მტკიცებულების სახე მიიღოს ჩვენებამ, ის აუცილებლად უნდა იყოს ბეჭდური ხასიათის. ვიდეო მასალა რომც გახსნან და მოისმინონ სასამართლოზე, ბავშვის მიყვანა მაინც საჭიროა.

• ანუ თქვენ ამბობთ, რომ ძალადობის მსხვერპლი ბავშვი სასამართლოზე აღარ უნდა გამოიკითხოს და ვიდეო-გამოკითხვა უნდა მიიღოს სასამართლომ მტკიცებულებად?

რა თქმა უნდა, ამას ვამბობთ წლებია, რომ ბავშვი არ შეიძლება სქესობრივ დანაშაულზე დაიკითხოს ბევრჯერ. საჭიროა გამოჰკითხოს მხოლოდ ერთხელ ფსიქოლოგმა, სხვა პირები კი ამ პროცესს სხვა ოთახიდან უნდა აკვირდებოდნენ და შემდეგ ეს ოქმი უნდა გამოიყენოს სასამართლომ.

• გამოკითხვის ჩაწერა ხომ ოფიციალურად მიმდინარეობს, რატომ არ იღებს სასამართლო ასეთ ჩანაწერს?

საპროცესო კოდექსში არ გვაქვს ჩანაწერი, რომელიც მტკიცებულებად აქცევს ამ ვიდეო და აუდიო ჩანაწერს.

• როგორ ფიქრობთ, რატომ არ შეაქვთ ცვლილება საპროცესო კოდექსში, რა უშლით ხელს?

2021 წელს, როდესაც ეს საქმე ჰქონდათ წარმოებაში, მაშინ ფიზიკურად ცალკე გამოყოფილი შენობაც არ არსებობდა ძალადობის მსხვერპლი ბავშვების გამოსაკითხად. ახლა არსებობს ეს შენობა, თუმცა მაინც არ გვაქვს შესაბამისი ჩანაწერი. თანაც, ასეთი შენობა მხოლოდ თბილისის ბაზაზე არსებობს და რეგიონებში არ არის ხელმისაწვდომი ძალადობის მსხვერპლებისთვის.

• სტრასბურგის შეფასებაში ნათქვამია, რომ სამართალდამცველებმა მამინაცვლის, ანუ სავარაუდო მოძალადის წინააღმდეგ არ დაიწყეს გამოძიება. იყო დაკითხული ეს კაცი?

ჩვენება მიცემული აქვს, თუმცა ჩვენების შინაარსი ჩვენთვის უცნობია, რადგან ბავშვს არ აქვს დაზარალებულის სტატუსი. შესაბამისად, საქმის მასალებს ჩვენ ვერ ვნახავთ.

• როგორ ფიქრობ, ის რაზეც სტრასბურგი საუბრობს, მხოლოდ გულგრილობაა თუ არაპროფესიონალიზმიც?

ალბათ ორივე. უმთავრესი პრობლემა მაინც კომპეტენციის ნაკლებობაა. მეორე, დამოკიდებულება პროკურატურის მხრიდან ასეთი ტიპის საქმეებზე, რადგან ფაქტი სახეზეა. 2021 წელს დაწყებულ გამოძიებაზე დღემდე არ არის შემაჯამებელი გადაწყვეტილება და ამ დარღვევებზე ისაუბრა ევროსასამართლომ, მათ შორის გამოძიების გაჭიანურებაზე.

• სახელმწიფო ვალდებულია აღასრულოს ევროსასამართლოს გადაწყვეტილება. ეს გადაწყვეტილება ითვალისწინებს 10 000 ევროს კომპენსაციას დაზარალებული ბავშვის სასარგებლოდ. შესაძლებელია, რომ ეს ნაწილი აღასრულოს საქართველომ, მაგრამ გამოძიება მაინც არ მიიყვანოს ბოლომდე და ისევ თაროზე შემოიდოს ეს საქმე?

კომპენსაციის ნაწილში აღსრულება ხდება, თუმცა სამწუხაროდ, გამოძიების ნაწილი კვლავ რჩება პრობლემა ზოგიერთ საქმეზე. თუმცა, გამოძიების ნაწილში ჩვენ გავაგრძელებთ წარმოებას.

„2025 წლის მონაცემებით, „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში“ ირიცხება 379 957 ბავშვი, რომელთაგან 23 322 პირველად დარეგისტრირდა,“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის ანგარიშში, რომელიც ეხება საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობას.

სახალხო დამცველის ცნობით, საანგარიშო წელს, საარსებო შემწეობის მიმღებ ბავშვთა რაოდენობამ 278 639, ხოლო აღნიშული დახმარების პირველადად მიმღებთა მაჩვენებელმა 12 868 შეადგინა.

საგულისხმოა, რომ ბაზაში რეგისტრირებულია 186 163 ოჯახი, სადაც ერთი ბავშვი მაინც ცხოვრობს, ხოლო საარსებო შემწეობას 129 329 ოჯახი იღებს.

„2025 წელს „კრიზისულ მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების გადაუდებელი დახმარების“ ქვეპროგრამაში 5 875 ოჯახი ჩაერთო, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება გასულ წელს ამ სერვისით მოსარგებლე ოჯახების რაოდენობას.

ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ ქვეპროგრამა თავისი ბუნებით რეაქტიული ხასიათისაა, იგი ვერ უზრუნველყოფს უკვე დამდგარი კრიზისის ეფექტიან დაძლევას.

წარმოების ფარგლებში შესწავლილი საქმეები კვლავაც მიუთითებს, რომ, მართალია, როგორც ცენტრალური, ისე ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ უზრუნველყოფილია ბავშვიანი ოჯახების შესაბამის სერვისებში ჩართვა, თუმცა ხსენებული პროგრამები ვერ ახდენს, ოჯახების საჭიროებების კვალდაკვალ, მათ გრძელვადიან გაძლიერებას, მხარდაჭერასა და დამოუკიდებელი ფუნქციონირების ხელშეწყობას,“-  ვკითხულობთ სახალხო დამცველის ანგარიშში.

ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ ბავშვის ბიოლოგიურ ოჯახში აღზრდის მხარდამჭერი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სერვისის, „დედათა და ბავშვთა თავშესაფრით უზრუნველყოფის ქვეპროგრამის“ ფარგლებში მოქმედებს 7 თავშესაფარი. მისი მომსახურებით გასულ წელს 75-მა სრულწლოვანმა და ორმა არასრულწლოვანმა დედამ, ასევე, 139-მა ბავშვმა ისარგებლა.

„დედათა და ბავშვთა თავშესაფრებთან დაკავშირებით, კვლავ უნდა აღინიშნოს სერვისის განვითარების საჭიროება, ბენეფიციართა ინდივიდუალური საჭიროებების უკეთ დასაკმაყოფილებლად, რათა თავშესაფრის დატოვების შემდგომ მათ შეძლონ მდგრადი სოციალური ფუნქციონირება.

ბავშვთა სიღარიბის რეალური მასშტაბებისა და მისი განმაპირობებელი ფაქტორების სისტემური და სიღრმისეული შეფასება ქვეყანაში დღემდე არასაკმარისად არის უზრუნველყოფილი.

სოციალური დაცვის პროგრამებში ჩართული ბავშვებისა და ოჯახების რაოდენობრივი მატების განმაპირობებელი ფაქტორი, ერთი მხრივ, შესაძლოა იყოს პროგრამების შესახებ ინფორმირებულობის ამაღლება, სოციალური დახმარების თანხის ზრდა, დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამის 4-წლიანი საშეღავათო პროგრამის ეფექტი, ასევე შეფასების მეთოდოლოგიის ცვლილება და რეგისტრაციის თავისებურებები.

თუმცა, მეორე მხრივ, აღნიშნული რაოდენობრივი მატება, ვერ აიხსნება მხოლოდ პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებით, ვინაიდან შესაბამის პროგრამებში ჩართვა თავისთავად მიუთითებს ოჯახების არსებულ სოციალურეკონომიკურ საჭიროებებზე.

ამდენად, სოციალური დაცვის პროგრამებში ჩართული ბავშვებისა და ოჯახების რაოდენობრივი ზრდის განმაპირობებელი გარემოებების დასადგენად, აუცილებელია არსებული სტატისტიკის სისტემური და კომპლექსური ანალიზი, რათა განისაზღვროს ბავშვთა სიღარიბის რეალური მასშტაბი, გამოვლინდეს მისი განმაპირობებელი ძირითადი ფაქტორები და გატარდეს შესაბამისი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკა,“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.

31 მარტს საქართველოს სახალხო დამცველმა პარლამენტს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიში წარუდგინა.

„2025 წელს,პენიტენციურ დაწესებულებაში/სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში გარდაიცვალა 24 პატიმარი, საიდანაც ორ შემთხვევაში სუიციდის ფაქტი დაფიქსირდა. ყველა ამ შემთხვევაზე გამოძიება დაწყებულია ერთი და იმავე მუხლით – სამსახურებრივი გულგრილობა, რამაც გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა,“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშში.

31 მარტს საქართველოს სახალხო დამცველმა პარლამენტს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიში წარუდგინა.

428-გვერდიან ანგარიშში ერთ-ერთი თავი ეთმობა სიცოცხლის უფლებას. სწორედ ამ თავშია საუბარი პატიმრების გარდაცვალების შემთხვევებსა და მათზე დაწყებულ გამოძიებაზე.

სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, სისხლისსამართლებრივი დევნა არც ერთ საქმეზე არ დაწყებულა. ერთ საქმეზე კი, პროკურატურამ პირი დაზარალებულის უფლებამონაცვლედ ცნო.

„სასამართლო ექსპერტიზა ყველა საქმეზე დაინიშნა, თუმცა საყურადღებოა, რომ 16 საქმეზე ექსპერტიზის დასკვნა (15 შემთხვევაში ეს არის სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა) კვლავ არ არის მიღებული, რაც სწრაფი, ეფექტიანი გამოძიების ხელშემშლელი გარემოებაა.

აქვე, ინფორმაციისთვის წარმოვადგენთ პენიტენციურ სისტემაში 2020-2025 წლებში პატიმართა გარდაცვალების მაჩვენებელს, მათ შორის, სუიციდის შემთხვევებს. უარყოფითი დინამიკა, სამწუხაროდ, მცირედად მზარდია.

კერძოდ, 2020 წელს სულ გარდაიცვალა 15 პატიმარი, აქედან 5 იყო სუიციდის შემთხვევა. 2021 წელს დაფიქსირდა 20 პატიმრის გარდაცვალების შემთხვევა, აქედან 3 იყო სუიციდი. ანალოგიური მაჩვენებელი შემდეგ წლებში ასე გამოიყურება: 2022 წელს -21/4, 2023 – 14/2, 2024 – 24/4, 2025 – 24/2“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის ანგარიშში.

ანგარიშში სახალხო დამცველი ექსპერტიზის გაჭიანურების სხვა შემთხვევების შესახებაც წერს.

ირკვევა, რომ ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სახალხო დამცველის აპარატს აღარ პასუხობს კითხვებზე, თუ რა მიზეზით ჭიანურდება ექსპერტიზის პასუხები სხვადასხვა საქმეზე.

„გარდა ბრალდებულების/მსჯავრდებულების გარდაცვალების შემთხვევებისა, ექსპერტიზის გაჭიანურების პრობლემა სახალხო დამცველის აპარატის მიერ შესწავლილი სხვა საქმეების ანალიზის საფუძველზეც გამოიკვეთა. აპარატის დაკვირვებით, ეს გამოწვევა, სამწუხაროდ, წლიდან წლამდე არ კარგავს აქტუალურობას, მათ შორის, სიცოცხლის უფლების საქმეებზე მიმდინარე გამოძიებების ჭრილში.

სახალხო დამცველის აპარატის მიერ სიცოცხლის ხელყოფის ფაქტებზე ინდივიდუალური საქმისწარმოების ფარგლებში შესწავლილ 3 შემთხვევაში, ექსპერტიზის დასკვნის გაჭიანურების საკითხი, საანგარიშო პერიოდშიც გამოიკვეთა.

კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნა, გამოძიებას, მისი დანიშვნიდან 2 წლის გასვლის შემდეგაც კი არ მიუღია.

გარდა სიცოცხლის ხელყოფის საქმეებისა, აპარატის წარმოებაში არსებულ საქმეზე, რომელიც ბრალდებულის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტზე დაწყებულ გამოძიებას შეეხებოდა, 18 თვის გასვლის მიუხედავად, დანიშნული ექსპერტიზის დასკვნა კვლავ არ არის მიღებული.

ამასთანავე, აღსანიშნავია, რომ თუკი გასულ წლებში, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სახალხო დამცველის აპარატს აწვდიდა ინფორმაციას ექსპერტიზის გაჭიანურების მიზეზების შესახებ, უკანასკნელ პერიოდში ექსპერტიზის ბიურო აპარატს შეკითხვებზე, კერძოდ, იმაზე, თუ რა მიზეზით ჭიანურდება დანიშნული ექსპერტიზის ჩატარება და დასკვნის დამკვეთისთვის (გამოძიება) გადაცემა, პასუხს აღარ სცემს,“ – ნათქვამია ანგარიშში.