Batumelebi

„ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობა“ საერთაშორისო ექსპერტების მონაწილეობით ვერიფიკაციის აპარატების, ვერიფიკაციის დამადასტურებელი ქვითრების, ვერიფიკაციის აპარატებში არსებული სიის და ამომრჩეველთა ერთიანი სიის აუდიტს ითხოვს.

„ჩვენ გვაქვს ფაქტები: ვნახეთ, რომ ვერიფიკაციის აპარატის გადატვირთვისა და გაჭედვის არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა. ვერიფიკაციის სერვერი არ კითხულობდა პირადობებს და უწევდათ ხელით შეყვანა.

დარღვეული იყო სინქრონიზაცია, კერძოდ ერთსა და იმავე უბანზე განთავსებული აპარატები სხვადასხვა მონაცემს აჩვენებდა.

უბანზე არსებობდა მაღალსიჩქარიანი 5G ინტერნეტ კავშირი, რომელიც ჩართული იყო სპეციალურ ელექტრონულ მოწყობილობა – პლანშეტში.

ამ ყველაფრის ფონზე, მოვითხოვთ, საერთაშორისო ექსპერტების მონაწილეობით ჩატარდეს ვერიფიკაციის აპარატების, ვერიფიკაციის დამადასტურებელი ქვითრების, ვერიფიკაციის აპარატებში არსებული სიის და ამომრჩეველთა ერთიანი სიის აუდიტი,“ – ამბობს თამარ კორძაია, „ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობის“ ერთ-ერთი ლიდერი.

26 ოქტომბერს ჩატარებულ არჩევნებში მონაწილეთა ხმების 99%-ზე მეტი უკვე დათვლილია. ცესკო-ს ბოლო მონაცემებით, მმართველ პარტიას 53.931% აქვს. „ოცნების“ გარდა, 5%-იანი ბარიერი გადალახა კიდევ ოთხმა პარტიამ/კოალიციამ.

ბარიერგადალახული ოპოზიციური პარტიები და საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი საპარლამენტო არჩევნების შედეგებს არ აღიარებენ.

„არ ვაღიარებ ამ არჩევნებს. ამ არჩევნების აღიარება არ შეიძლება. ეს იგივეა, რაც რუსეთის აქ შემოსვლის აღიარება, რუსეთის მიმართ საქართველოს დაქვემდებარების,“ – თქვა სალომე ზურაბიშვილმა გუშინ, 27 ოქტომბერს, ორბელიანების სასახლეში გამართული ბრიფინგისას.

ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წინასწარი მონაცემების თანახმად, საქართველოში თითქმის ყველა საარჩევნო უბანი დათვლილია და ხმათა უმრავლესობა „ქართულმა ოცნებამ“ მიიღო – 54.086 %, რაც 1 117 480 ხმაა.

რაც შეეხება ოპოზიციურ პარტიებს, ცესკოს წინასწარი მონაცემები ასე გამოიყურება:

• „კოალიცია ცვლილებისთვის გვარამია მელია გირჩი დროა“ – 10.923 % [225 680 ხმა]
• „ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობა“ – 10.122 % [209 137 ხმა]
• „ძლიერი საქართველო-ლელო, ხალხისთვის, თავისუფლებისთვის!“ – 8.781 % [181 424 ხმა]
• „გახარია საქართველოსთვის“ – 7.761 % [160 354 ხმა]

ეს ის პარტიები და ოპოზიციური გაერთიანებებია, რომლებმაც, ცესკოს ცნობით, გადალახეს 5-პროცენტიანი ბარიერი და პარლამენტში მოხვდებიან.

ასევე ცესკოს ცნობით, „გირჩმა“ ამომრჩეველთა ხმების 3.011% მიიღო – 62 217 ხმა, ხოლო „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსმა“ – 2.442 %, ანუ 50 463 ხმა.

არჩევნებში სულ 18 პოლიტიკური სუბიექტი მონაწილეობდა. დანარჩენმა პარტიებმა ვერ გადალახეს 1-პროცენტიანი ზღვარიც.

ცესკოს წინასწარი შედეგები მნიშვნელოვნადაა აცდენილი ტელეკომპანია „ფორმულას“ დაკვეთით, ორგანიზაცია Edison Research-ის მიერ ჩატარებული ეგზიტპოლის შედეგებს. Edison Research-ის ეგზიტპოლის თანახმად, „ოცნებამ“ მიიღო 40,9% პროცენტი, ცესკოს მონაცემები კი ყველაზე ახლოსაა ტელეკომპანია „იმედის“ დაკვეთით, ორგანიზაცია „გორბის“ მიერ ჩატარებულ ეგზიტპოლის მონაცემებთან, რომელმაც „ოცნებას“ 56.1 პროცენტი დაუწერა.

ცესკოს წინასწარ მონაცემებს მსხვილი ოპოზიციური პარტიების ნაწილი არ ეთანხმება.

გუშინ, 26 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, განცხადება გააკეთეს პოლიტიკურმა გაერთიანებებმა: „კოალიცია ცვლილებებისთვის“, „ძლიერი საქართველო“, „ერთიანობა – ნაციონალურმა მოძრაობამ“ და, ასევე გახარიას პარტიამ.

„კოალიცია ცვლილებებისთვის“ აცხადებს, რომ არ აღიარებს არჩევნების შედეგებს, ვინაიდან არჩევნები მოპარულია. იმავეს აცხადებს „ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობა“. ასევე, კოალიცია „ძლიერი საქართველო“ ამბობს, რომ ცესკოს მიერ გამოცხადებული წინასწარი შედეგები არ შეესაბამება მოქალაქეთა რეალურ ნებას.

რაც შეეხება გახარიას პარტიას, პარტიამ განაცხადა, რომ დაელოდებიან საბოლოო შედეგებს და აქვთ არჩევნების გაყალბების – მათ შორის ე.წ. „კარუსელის“ – და ამომრჩევლის მოსყიდვის მტკიცებულებები და პარტიამ უკვე შეიტანა საჩივრები შესაბამის ორგანოებში.

არჩევნების დასრულების შემდეგ განცხადება გააკეთა სამოქალაქო ორგანიზაციების კოალიციურმა სადამკვირვებლო მისიამ -„ჩემი ხმა“.

„აშკარა გახდა, რომ შემუშავებული იყო არჩევნების გაყალბების კომპლექსური სქემა, რომლის განხორციელებისთვისაც გამოყენებული იქნა ისეთი მეთოდები, როგორიცაა ვერიფიკაციის სისტემის მოშლა, მარკირების პროცედურების დარღვევა და დამკვირვებლებისათვის ამომრჩეველთა იდენტიფიკაციის პროცედურების დაკვირვებაზე ხელშეშლა.

დღის პირველ ნახევარში მასობრივად ჰქონდა ადგილი ამომრჩევლებისთვის ორი ან მეტი ბიულეტენის გადაცემას. ასევე, დაფიქსირდა შემთხვევებიც, როდესაც ბიულეტენებზე მმართველი პარტია უკვე მონიშნული იყო“, — აცხადებენ სადამკვირვებლო მისიაში.

„ჩემი ხმა“ საუბრობს ასევე წინასაარჩევნო პერიოდში პირადობის მოწმობების ჩამორთმევისა და „ქირაობის” ცნობებზე, რაც მათი თქმით, გაყალბების სქემის ნაწილი იყო.

მისიაში ამბობენ, რომ სადამკვირვებლო ორგანიზაციების წარმომადგენლებზე დღის მანძილზე ხორციელდებოდა უპრეცედენტო ზეწოლა, რაც მოიცავდა ფიზიკურ თავდასხმებს, სიტყვიერ შეურაცხყოფას, დაშინებას, უბნებიდან გაძევებას საფუძვლის გარეშე, რაშიც ზოგიერთ შემთხვევაში პოლიციაც იყო ჩართული. ეს ყველაფერი კი პროცესზე დაკვირვებას უმრავლეს შემთხვევაში შეუძლებელს ხდიდა.

_____________

ფოტოზე: არჩევნები ბათუმში. ფოტო: „ბათუმელები“

დაბა ხულოში, საარჩევნო უბანზე ხმის მისაცემად მისულმა ამომრჩეველმა, თინა აბულაძემ აღმოაჩინა, რომ მის ნაცვლად ხმა სხვას ჰქონდა მიცემული. მოქალაქემ ხმის მიცემა ვერ შეძლო. 

შემთხვევა 16:05 წუთზე მოხდა. საჩივარი შემთხვევის შესახებ ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წარმომადგენელმა, ირაკლი ჯორბენაძემ დააფიქსირა.

რაც შეეხება დაბა ხულოში დაწერილ სხვა საჩივრებს, მათი უმეტესი ნაწილი ეხება რეგისტრატორის მიერ ამომრჩევლისთვის ერთდროულად რამდენიმე ბიულეტენის გადაცმას. ამ მიზეზით ხულო 1-ელ საარჩევნო უბანზე სამი საჩივარი დაიწერა. საჩივრების შინაარსებიდან ჩანს, რომ მე-2, მე-3 და მე-4 რეგისტრატორები გადასცემდნენ რამდენიმე ბიულეტენს ამომრჩეველზე, აქედან მე-4 რეგისტრატორმა ერთხელ ერთდროულად სამი ბიულეტენი გადასცა ერთ ამომრჩეველს.

ამავე უბანზე საერთაშორისო გამჭვირვალობის დამკვირვებელმა დაფიქსირდა კიდევ ერთი საჩივარი, რომლის მიხედვითაც ნაკადის მომწესრიგებელი, მითითების მიუხედავად არ ამოწმებდა მარკირებას. რის გამოც უბნის თავმჯდომარემ გაფრთხილება მისცა რეგისტრატორებსა და ნაკადის მომწესრიგებელს. 

__

მთავარი ფოტო: წარწერა ვერიფიკაციის აპარატზე: „ამ უბანზე ამომრჩეველი უკვე ნამყოფია“

დღეს, 26 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნების მსვლელობისას, ბათუმში, საარჩევნო უბნებთან სავარაუდოდ „ქართული ოცნების“ კოორდინატორების მობილიზება შეინიშნება.

კერძოდ, ბათუმში, 72-ე საარჩევნო უბანთან თეთრ მიკროავტობუსში, ნომრით 777, სხედან ადამიანები სიებით, რომლებიც რეკავენ ტელეფონზე, არიან აგრესიულები.

მიკროავტობუსი იმყოფება საარჩევნო უბნიდან 100 მეტრის რადიუსზე ახლოს, რაც კანონდარღვევაა.

შემთხვევის ადგილზე გამოძახებულია პოლიცია.

კიდევ ერთი შემთხვევა დააფიქსირა „ბათუმელებმა“ ბათუმის 22-ე საარჩევნო უბანთან, სადაც დილიდან დგას ჯიპი, რომელშიც სხედან ადამიანები, დამკვირვებლების კითხვაზე, ვინ არიან, მათ კარი მიიხურეს და გადაღების დროს დატოვეს ტერიტორია.

კიდევ ერთი დაბურულშუშებიანი თეთრი მიკროავტობუსია გაჩერებული ბათუმის ნომერ მე-7 საარჩევნო უბანთან, სადაც ადამიანები სხედან სიებით. სავარაუდოდ, ისინი აღრიცხავენ უბანზე მოსულ ამომრჩევლებს.

ინავე პრობლემის შესახებ განაცხადეს დღეს დილის 10:00 საათზე, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ბათუმის ოფისში, მათ მიერ დაფიქსირებული დარღვევების შესახებ გაკეთებულ ბრიფინგზე –

„უბნებთან მობილიზებული არიან ქართული ოცნების წარმომადგენლები და ზეწოლას ახდენენ ამომრჩეველზე. დგანან სიებით” – განაცხადეს ბრიფინგზე.

დღეს, 26 ოქტომბერს, ქუთაისის 59-ე ოლქის 49-ე უბნიდან ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის დამკვირვებელი გააძევეს.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, საიას დამკვირვებელი ითხოვდა უბანზე არსებული სარეგისტრაციო მაგიდები ისე განეთავსებინათ, რომ დამკვირვებლებს საშუალება ჰქონოდათ, რეგისტრატორების ზურგს უკან დამდგარიყვნენ.

საუბნო კომისიის თავმჯდომარემ, ირმა ყურაშვილმა „ბათუმელებს“ დაუდასტურა, რომ მან ნამდვილად გააძევა საიას დამკვირვებელი – „საარჩევნო პროცესის ხელის შეშლისა და წიკვინისთვის”.

 

დღეს, 26 ოქტომბერს, ბათუმის #43 საარჩევნო უბანზე ხმის მიცემის პროცესი შეფერხდა. კომისიის წევრების თქმით, პროცესი მხოლოდ რამდენიმე წუთით შეყოვნდა, თუმცა ამომრჩევლები ამბობენ, რომ ხმის მიცემის პროცესი დაახლოებით ერთი საათით იყო შეფერხებული.

კომისიის წევრების განმარტებით, შეფერხების მიზეზი ხმის მთვლელ აპარატთან დაკავშირებული ტექნიკური ხარვეზი გახდა, აპარატი არ იღებდა საარჩევნო ბიულეტენებს.

„ბათუმელების“ ინფორმაციით, საარჩევნო უბანზე პროცედურის შეფერხებასთან დაკავშირებით საჩივარი არ დაწერილა.

 

დღეს, 26 ოქტომბერს, საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები მიმდინარეობს.

არჩევნებში წელს 18 პოლიტიკური სუბიექტი მონაწილეობს. ესენი არიან:

1. „ევროპელი დემოკრატები“ – 6
2. ქართული ოცნება – 41
3. „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი“ – 8
4. „გირჩი“- 36
5. „გახარია საქართველოსთვის“ – 25
6. „მემარცხენე ალიანსი“ – 26
7. „კოალიცია ცვლილებისთვის გვარამია მელია გირჩი დროა“ – 4
8. „ერთიანობა-ნაციონალური მოძრაობა“ – 5
9. „ძლიერი საქართველო-ლელო, ხალხისთვის, თავისუფლებისთვის!“ – 9
10. „შეცვალე საქართველო“ – 16
11. „საქართველო“ – 17
12. „ჩვენი გაერთიანებული საქართველო“ – 12
13. „ჩვენ“ – 23
14. ქართველ ერთობა – 27
15. ტრიბუნა – 21
16. საქართველოს ლეიბორისტული პარტია – 10
17. თავისუფალი საქართველო – 20
18. „საქართველოს ერთობისა და განვითარების პარტია“ – 3

არჩევნები დილის 8 საათზე დაიწყო და საღამოს, 20 საათამდე გაგრძელდება. 20:00 საათზე საარჩევნო უბნები დაიკეტება.

წელს საქართველოში არჩევნები პირველად ახალი, ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით მიმდინარეობს.

3030 საარჩევნო უბნიდან 2262 უბანზე ხმის მიცემა ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით იქნება შესაძლებელი, რაც ამომრჩეველთა 89%-ზე მეტს გულისხმობს. 768 უბანზე კი ხმის მიცემის პროცედურა ტრადიციული მეთოდით გაიმართება.

უბნებზე, სადაც ელექტრონული არჩევნები ტარდება, ბიულეტენის შევსებისას სპეციალური მარკერით უნდა გააფერადოთ თქვენთვის სასურველი მხოლოდ ერთი პარტიის სახელწოდების წინ არსებული წრე (წრის შიდა სივრცე). იმავე ბიულეტენზე სხვა პარტიის წინ არსებულ წრეში არაფერი ჩაწეროთ, არც გააფერადოთ და არც ხაზი გადაუსვათ.

აუცილებელია გაფერადება და არა შემოხაზვა. 

ბოლო მონაცემებით, ერთიან სიაში რეგისტრირებულია 3 508 294 ამომრჩეველი. მათგან 317 119 ამომრჩეველი აჭარაშია რეგისტრირებული.

აჭარაში, საპარლამენტო არჩევნების გარდა, მიმდინარეობს აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებიც. ამ არჩევნებში 11 პარტია მონაწილეობს. ესენი არიან: „გირჩი“, „ევროპელი დემოკრატები“, „ტრიბუნა“, „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი“, „გახარია საქართველოსთვის“, „თავისუფალი საქართველო“, „ძლიერი საქართველო -ლელო, ხალხისთვის, თავისუფლებისთვის“, „ქართული ოცნება-დემოკრატიული საქართველო“, „კოალიცია ცვლილებებისთვის – გვარამია მელია გირჩი დროა“, „ერთიანობა-ნაციონალური მოძრაობა“ და „ჩვენი გაერთიანებული საქართველო“.

 

წინასაარჩევნო აგიტაციის წესის დარღვევა – აგიტაცია, უკანონო აგიტაცია, იძულება, აგიტაცია საჯარო მოხელეების მხრიდან სამუშაო საათებში, ბიუჯეტით დაფინანსებული ღონისძიებების „ოცნების“ კანდიდატების სასარგებლოდ გამოყენება, სამსახურის მანქანების გამოყენება, გადასატანი ყუთის სიაში ამომრჩევლის რეგისტრაციის წესის დარღვევა, სარეგისტრაციო ჟურნალის წარმოების წესის დარღვევა – ამ და სხვა საკითხებზე საარჩევნო ოლქებსა და ცესკოში ასობით საჩივარი შევიდა.

ამ საჩივრების დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ არ არის განხილული. ნაწილის პასუხად კი საუბნო-საარჩევნო კომისიების წევრებს ახნა-განმარტებები დააწერინეს, ან ერთმა დაწერა და შემდეგ დააკოპირეს.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია [საია] ცესკოს წერს, რომ რუსთავის #25-ე საბავშვო ბაღის ხელმძღვანელმა, მანონი მეურმიშვილმა თანამშრომლებს „ქართული ოცნების“ შემაჯამებელ ღონისძიებაზე წასვლა აიძულა. საია მიუთითებს ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებაზე აგიტაციისთვის, რაც უკანონოა.

საიას თავმჯდომარე, ნონა ქურდოვანიძე ამ დარღვევასთან დაკავშირებულ საჩივარში დამრღვევის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმის შედგენას ითხოვს. საჩივარი 24 ოქტომბერს არის შესული ცესკოში, ის ჯერ განხილული არ არის.

საიას საჩივრის მიხედვით, გარდაბანში პედაგოგებს პროფესიული დღე ნაცვლად 27 ოქტომბრისა მიულოცეს 19 ოქტომბერს. ღონისძიებაზე პედაგოგებს გადასცეს სიმბოლური საჩუქრები და სამახსოვრო ბარათები: „ბარათზე მილოცვის ტექსტთან ერთად დატანილია „ოცნების“ პარტიული ნომერი. ღონისძიებაზე „ოცნების“ კანდიდატი სავალან მირზოევიც იმყოფებოდა.

საია აგიტაციის წესის დარღვევასა და რესურსის გამოყენებაზე მიუთითებს.

საჩივრები დაწერეს ასევე საარჩევნო უბნის უყურადღებოდ დატოვებისა და უფლებამოსილი პირების არყოფნის გამოც.

საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო წერს, რომ 2024 წლის 21 ოქტომბერს დევნილთა სამინისტროს ფეისბუქის გვერდზე გამოქვეყნდა ინფორმაცია, რომ აფხაზეთის იძულებით გადაადგილებულთა მინისტრი, დავით ფაცია ქობულეთში იძულებით გადაადგილებულ პირებს შეხვდა. აქვე სამინისტროს აქვს გაზიარებული თავად დავით ფაციას პოსტი, სადაც ის აღნიშნავს, რომ ქობულეთში შეხვედრაზე მასთან ერთად იმყოფებოდნენ „ოცნების“ კანდიდატები – გია ჭყონია და ცოტნე ანანიძე.

ხელვაჩაურიდან ცესკოში 12 საჩივარი შევიდა, მათ შორის 3 წინასაარჩევნო აგიტაციის წესის დარღვევას, 2 სარეგისტრაციო ჟურნალის წარმოებას, ხუთი კი გადასატანი ყუთის სიაში ამომრჩევლის რეგისტრაციას შეეხებოდა.

ამ საკითხთან დაკავშირებით ცესკომ საპასუხოდ შესაბამისი უბნების კომისიების წევრების ახსნა-განმარტებები ატვირთა. ამ ბარათებით რეალურად დარღვევა დასტურდება, თუმცა ცესკომ უბნის წევრების „მობოდიშება“ საკმარისად მიიჩნია.

ერთ-ერთ საჩივარში მომჩივანი წერს, რომ ხელვაჩაურის ოლქში #31-ე საარჩევნო უბანზე კედლის სიაში შეტანილი არ არის გადასატანი ყუთის სიაში დარეგისტრირებული ამომრჩევლები და არაერთი გაფრთხილების მოუხედავად ეს დარღვევა არ აღმოფხვრეს.

 

გადასატანი ყუთის სიის აღრიცხვის წესის დარღვევის გამო უჩივლა მომჩივანმა ხელვაჩაურის ოლქის 30-ე საუბნო-საარჩევნო კომისიას. მომჩივანი წერს, რომ კედლის სიაში გადასატანი ყუთის სიაში რეგისტრირებული ამომრჩევლები არ არიან დაფიქსირებული. ცესკო აქაც ახსნა-განმარტებას დასჯერდა, შინაარსი ზემოთ მითითებული შინაარსის იდენტურია.

„ლელომ“ გაასაჩივრა ასევე ცესკოს გადაწყვეტილება საუბნო-საარჩევნო კომისიის წევრთა ანაზღაურების შესახებ, ცესკოს განკარგულებით, საუბნო-საარჩევნო კომისიის წევრს ხელფასის სახით განესაზღვრა 390 ლარი, ხოლო პარტიის მიერ დანიშნული კომისიის წევრის – 260 ლარი.

„ლელომ“ თავის საჩივარში მიუთითა დისკრინიმაცილ მოპყრობაზე. ეს გადაწყვეტილება „ლელომ“ სასამართლოშიც გაასაჩივრა, მოსამართლე ციცინო როხვაძემ პირველ ინსტანციაში მოთხოვნა გადაწყვეტილების ბათილობაზე არ დააკმაყოფილა, რის შემდეგაც „ლელომ“ სააპელაციო საჩივარი შეიტანა, სარჩელი მეორე ინსტანციაში ჯერ განხილვაშია.

დალი თებიძე 25 წელია ქირით ცხოვრობს, რვა წელია მასთან ერთადაა მისი შვილი სოფო, რომელიც მოძალადე ქმრისგან წამოვიდა და დედასთან ზრდის ორ შვილს. ბავშვები 11 და 13 წლის არიან. ოჯახის შემოსავალი სოციალური დახმარება და სოფოს კონსულტანტობის ხელფასია, რომელიც საბაზისო საჭიროებებსაც კი ვერ სწვდება.

„უმცროს შვილიშვილს შაქრიანი დიაბეტი აქვს, ჯანდაცვიდან უფასოდ ეკუთვნის ჩხირები, სენსორი, წამლები, მაგრამ მაინც ბევრი რამ არის, რასაც ვერ ვუკეთებ. ბოლოს ექიმთან რომ მყავდა, მითხრა ჩიყვის და მუცლის ექოსკოპია გაუკეთეო, მაგრამ უსახსრობის გამო ვერ ვუკეთებ. 

მეორე ბავშვს კბილი სტკივა და ექიმთან ვერ მივიყვანე, 80 და 100 ლარი ღირს კბილის უბრალოდ „დაპლომბვა“ და ამოღება. როგორ მივიყვანო, რა ვქნა, მთელი ღამე ბავშვი კბილის ტკივილით ათენებს, ნუროფენს ვაძლევ, რომ გაუყუჩდეს“, – ჰყვება დალი, რომელსაც თავადაც ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს და გადაადგილება უჭირს.

„ქართლმა ოცნებამ“, რომელმაც თავისი წინასაარჩევნო კამპანია ანტიდასავლურ პროპაგანდაზე დააფუძნა, გასულ თვეში საკანონმდებლო ცვლილებების პაკეტი მიიღო, „ოჯახური ღირებულებებისა და არასრულწლოვანის დაცვის“ სახელწოდებით. თუმცა ამ კანონის შინაარსს რეალურად არაფერი აქვს საერთო სახელწოდების გაცხადებულ მიზანთან.

საკანონმდებლო ცვლილებების რეალური მიზანი ცენზურის დაწესება და ლგბტქი ადამიანებს დისკრიმინაციაა.

დალი მთავრობის ამგვარ პრიორიტეტებს „არაადეკვატურს“ უწოდებს და განმარტავს, რომ ქვეყანაში, სადაც ოჯახები ბავშვებს სიღარიბეში, უსახლკაროდ ზრდიან, სახელმწიფოს მთავარი საზრუნავი მათი სოციალური დაცვა უნდა იყოს:

„როგორც ჩანს, ჩემი ცხოვრებიდან გამომდინარე, სახელმწიფო [პრიორიტეტების განსაზღვრაში] არაადეკვატურია, მაგას არ აინტერესებს გაჭირვებული ხალხის ბედ-იღბალი – ვინ, სად და რანაირად ცხოვრობს. ამდენი აქცია ჩავატარეთ, არავინ გამოსულა, არც მოუსმენია… მაგათთვის საერთოდ ნულია ეს ჩვენი ცხოვრება.

უამრავი უსახლკარო ადამიანია ქუჩაში, ვინც „ბალოტებში“ [ჭაობში] ზრდიან მცირეწლოვან ბავშვებს. მთავრობაში ვინც არ უნდა მოვიდეს, პირველ რიგში, ჩვენისთანა გაჭირვებულ ხალხს უნდა დაეხმაროს, ოჯახები უნდა იყოს უზრუნველყოფილი ნორმალური საცხოვრისით, ბავშვები არ უნდა იძინებდნენ მშიერი და ჯანმრთელობის დაცვა უნდა იყოს სამინისტროს მხრიდან… მე მაგათგან დაცინვის და ქირდად აღების მეტი არაფერი არ გამიგია“, – ამბობს დალი. – „რაც არ უნდა შეიცვალოს და ვინც არ უნდა მოვიდეს, პირველ რიგში უნდა მოგვხედონ ხალხს – საცხოვრისი იქნება ეს თუ სხვა დახმარება“.

მერიაში რომ შევედი და ვიდეო ვაჩვენე რა პირობებში ვცხოვრობდი, მე დამცინა წარმომადგენელმა, ჩემ შვილებს მასეთ ბინაში რა უნდაო; აბა, ჩემს შვილებს რა უნდათ ისეთ ბინაში? ღმერთს ვფიცავარ თუ ვტყუოდე. „მე მამაჩემმა დამიტოვაო ჩემი ქონება და ჩემი ცხოვრებაო“. მე თუ მშობელმა ვერ დამიტოვა, იმიტომ მთავრობის წარმომადგენელმა ეს უნდა მითხრას და დამცინოს? – იხსენებს დალი.

სათემო ორგანიზაცია „პერიფერიას“ კოორდინატორი, აქტივისტი მარიამ ქაჯაია ამბობს, რომ კანონი, რომელიც თითქოს „არასრულწლოვანთა და ოჯახური ღირებულებების დაცვას“ ისახავს მიზნად, სწორედ ბავშვების და ოჯახების დაუცველობას, მათი რეალური საჭიროებებისთვის თვალის დახუჭვას და პრობლემების გადაფარვას ემსახურება:

„თუ ბავშვების და ოჯახების დაცვა გინდა, რატომ აშიმშილებ ბავშვებს, რატომ არ უზრუნველყოფ მათ სათანადო საცხოვრებელი პირობებით, ჯანდაცვაზე ხელმისაწვდომობით, საცხოვრისით?! რატომ ხდი მშობელს, მეურვეს იძულებულს ქვეყნიდან გადაიხვეწოს იმისთვის, რომ ნორმალური ანაზღაურების სამსახურში დასაქმდეს?! „ლგბტ პროპაგანდის“ აკრძალვით, ბავშვები არათუ ვერ დაპურდებიან, ეს კანონი ხელისუფლების ხელში მცდელობაა მოსახლეობა შეცდომაში შეიყვანოს და მძიმე პრობლემების მოგვარების დაპირების გაცემაზეც კი მოიხსნას პასუხისმგებლობა.

ფაქტობრივად, „ქართული ოცნება“ ხალხს, ამომრჩეველს იმავე სატყუარით იტყუებს ხაფანგში, რომელსაც ყოველი არჩევნების წინ მიმართავდა – აღვივებს სიძულვილს საზოგადოების ერთი ჯგუფის მიმართ და დანარჩენებს ამ სიძულვილის წარმოებას კარგ საქმედ უფუთავს; ფაქტობრივად, ეუბნება „იკმარეთ ანტი-ლგბტ კანონი, იკმარეთ, რომ ისედაც აკრძალულს ვკრძალავთ“.

სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2024 წლის სექტემბრის მონაცემებით, საქართველოში საარსებო შემწეობას 454 165 ადამიანი იღებს. აქედან, 16 წლამდე ასაკის 245 218 ბავშვია.

ეს რიცხვი, დაახლოებით, ამ ასაკის ბავშვების რაოდენობის დაახლოებით 30 პროცენტია. შესაბამისად, გამოდის, რომ საარსებო შემწეობას 16 წლამდე ასაკის ბავშვებიდან ყოველი მეოთხე იღებს.

რაც შეეხება ოჯახებს, საქართველოში საარსებო შემწეობა 126 973 ოჯახზე გაიცემა. გასულ წელს ეს რიცხვი 122 416 იყო.

დალი წლებია ბათუმში ე.წ. უსახლკაროთა აქციების მონაწილეა და მთავრობისგან ითხოვს ბინას:

„თითქმის ოთხი-ხუთი წელია ჩართული ვარ ამ აქციებში, მაგრამ უშედეგოდ. არავინ ყურადღებას არ გვაქცევს. 25 წელია ქირით ვცხოვრობ და მამისამართებენ ქედაში [სოფ. პირველი მაისი], სადაც დედაჩემს გადასცეს ბინა [დაზარალებულები ვართ, ავარიული იყო სახლი, გეოლოგიური დასკვნაც მაქვს], მაგრამ ძალიან პატარა ფართობია, ხუთი სული იქ ვერანაირად ვერ მოვთავსდებით. ამიტომ მინდა მე ჩემი თავშესაფარი მქონდეს, რომ ჩემი ბავშვები, ეს ორი ანგელოზი, ნორმალურ პირობებში გავზარდო და არა ქირიდან-ქირაში“.

სათანადო საცხოვრისით უზრუნველყოფა საქართველოში კვლავ ერთ-ერთ მწვავე პრობლემად რჩება. „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ „მიუხედავად საკითხზე მომუშავე არაერთი სუბიექტის რეკომენდაციისა, უსახლკარობისა და საცხოვრისის საჭიროების მიმართულებით საქართველოს ცენტრალურ ხელისუფლებას ჯერ კიდევ არ მოუხდენია პრობლემის მასშტაბის, ფორმებისა და გამომწვევი მიზეზების იდენტიფიცირება. 

რელევანტური მონაცემებისა და პოლიტიკური ნების არარსებობის პირობებში, შეუძლებელი ხდება ადამიანებისათვის მათ საჭიროებებზე მორგებული საცხოვრისის მისაწვდომობის უზრუნველყოფა“.

დალი თებიძე: „ვის უშენებენ ამდენი ცათამბჯენი რომ შენდება… ან კუნძული რად უნდა ადამიანს ბათუმში, ყველგან წყალდიდობა არის, მაგ კუნძულში რომ ფულებს ყრიან, უსახლკარო ხალხი შეიყვანონ, ზღვაში რომ ყრიან ამდენ ფულებს, ზღვაში. 

ვის უშენებენ ამდენ ცათამბჯენებს, ფეხს ვერ გადადგამ იმდენი უცხოელია და მე, მაგალითად, მთელი სეზონი ისე დამთავრდა, ბავშვები ვერც ზღვაზე გავიყვანე და ვერც ბულვარში, ეს არის სამართალი და ეს არის ადამიანობა?”

დალის ოჯახი მესამე ღამეს ათევს ახალ ნაქირავებში, რომელშიც ყოველ თვეში 500 ლარი უნდა გადაიხადონ. სახლში გაზი არ არის – „ბუხარს დავანთებ“, – მეუბნება ის. კედლებზე ჭერიდან ჩამოსული წყლის კვალი ჩანს. სახლში მხოლოდ ძველი და გაფუჭებული ტექნიკა დგას. 

დალი ამბობს, რომ ტელევიზორი არ აქვთ და მთავრობის წინასაარჩევნო კამპანიას, სრულად ვერ ადევნებს თვალ-ყურს, თუმცა მათი აღარ სჯერა:

„აღარ მჯერა მაგათი არაფერი, ისე მაქვს გული გატეხილი ამ ცხოვრებაზე, აღარც დაპირება მინდა, აღარც არჩევნები მინდა, მაგრამ არჩევნებზე მაინც მივალ, მე მაგათ ხმას არ მივცემ. ამდენი ხანია ქუჩაში ვარ, ოთხი წელია ვყვირივარ მომეხმარეთ, მომეხმარეთ, რამდენჯერ წვიმაში ეს ბავშვები გამიყვანია, ჩემი ხმა მაგენს არ ესმით, ამ ბავშვების ხმა მაგათ არ ესმით და მე მაგათ ჩემს ხმას არ მივცემ“, – ამბობს დალი.

დალი ოჯახის შემოსავალს ითვლის: „ჩემი სოციალური დახმარება 640 ლარია, რა ვქნა ჯანმრთელობიდან გამომდინარე მე ვეღარ ვმუშაობ ვერსად,  ხანდახან თურქეთში თუ გადავალ-გადმოვალ [გულისხმობს საზღვარზე სიგარეტის გადატანას], იმაზეც ერთი ამბავია, შვილი კი მუშაობს ერთ-ერთ მაღაზიაში 600-700 ლარი აქვს ხელფასი, მაგრამ არის რომ 6 რიცხვამდე ვერ იღებს ხელფასს. ეს ხელფასი ქირაში გადავიხადო თუ შაქრიან ბავშვს საჭმელი ვაჭამო?

ჩემს ჯანმრთელობაზე ზედმეტია ლაპარაკი. იმას ვცდილობთ, რა კაპიკსაც ვნახავთ ბავშვებს მოვასარგებლოთ, ყოველ დღე ბავშვს რომ ვუშვებ სკოლაში, თითო და ორ-ორი ლარი მაინც უნდა. ერთ ბავშვს რომ მისცემ შაქარი არ დაუვარდეს, ცუდად არ გახდეს, მეორე ბავშვს ხომ ვერ დატოვებ ისე, იმასაც უნდა. მე ხომ ციდან არ მიცვივა, არ არის, ფაქტიურად არ არის“. 

დალი იხსენებს, რომ ამ სახლში გადმოსვლამდე, სამი თვით სოფელ ყოროლისთავში იყვნენ იცხოვრეს. „ბებიასთან მომვლელად ვიყავი, თან ვუვლიდი, თან ვცხოვრობდით, მაგრამ იქიდან ბავშვები ვერ ვატარე სკოლაში, ბავშვები აღარ ვანერვიულე და ისევ ვიქირავეთ“.

ყოროლისთავში სწორედ იმიტომ წავიდნენ, რომ ქალაქში ქირას ვეღარ იხდიდნენ: „ძალიან „სირისტიან“ ოთახში ვიყავით, მეორე ბავშვი ავად გამიხდა, გაუჩნდა დაჩრდილვა, არანაირი წამლები არ მქონდა და იმ ქალმა [ექიმმა] საჩუქრად გაუკეთა ხუთი სეანსი“.

---

„ქართული ოცნების“ ჰომოფობიურ კანონს სამოქალაქო საზოგადოებამ, არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და ქვიარ აქტივისტებმა ფაშისტური უწოდეს. მათი შეფასებით, კანონი ქვიარების სიცოცხლეს საფრთხის ქვეშ აყენებს, ახალისებს ძალადობას და დისკრიმინაციას მათ მიმართ, იჭრება განათლების სფეროში, ზღუდავს სიტყვის და გამოხატვის თავისუფლებას.

2024 წელს „ოცნებამ“ 14 მილიონ 515 407 ლარი შეაგროვა წინასაარჩევნო კამპანიის დასაფინანსებლად. ამას დაემატა ის თანხაც, რომელსაც „ოცნება“ როგორც კვალიფიციური პარტია ბიუჯეტიდან იღებს. შემოწირულების ჯამით სხვა პარტიები 2 მილიონ ლარზე ვერ ავიდნენ. შესაბამისად, ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების შესაძლებლობა და პრაქტიკა საერთოდაც რომ დავივიწყოთ, „ოცნების“ ფინანსური უპირატესობა წინასაარჩევნო კამპანიისას 12 მილიონ ლარზე მეტია.

შედარებით მეტის შეგროვება შეძლეს კოალიციებმა ჯამურად მათი შექმნის დღიდან დღემდე.

„ძლიერი საქართველო – ლელო, ხალხისთვის, თავისუფლებისთვის“ მიღებულმა თანხამ კოალიციის შექმნიდან დღემდე 6 მილიონ 648 286 ლარი შეადგინა. აქ უნდა გავითვალისწინოთ რომ კოალიცია 4 პოლიტიკურ ჯგუფს აერთიანებს – ლელო, ანა დოლიძის ხალხისთვის, „თავისუფლების მოედანი“ და მოქალაქეები.

კოალიციამ „ცვლილებებისთვის – გვარამია, მელია, გირჩი“ – „რესპუბლიკელებთან“ ერთად 6 მილიონ 746 792 ლარი მიიღო შემოწირულობის სახით.

„ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობამ“ 1 მილიონ 939 016 ლარი შეაგროვა. ეს კოალიცია აერთიანებს ვაშაძის „სტრატეგია აღმაშენებელს“ და  „ევროპულ საქართველოს“.

„გახარია საქართველოსთვის“ არჩევნებში დამოუკიდებლად მონაწილეობს, მცდელობის მიუხედავად პარტიამ კოალიცია „ლელოსთან“ ვერ შექმნა. 2024 წლის იანვრიდან დღემდე ყოფილი პრემიერის პარტიამ 282 484 ლარი შეაგროვა.

ამ მონაცემებში არ შედის თანხები, რომლებიც პარტიებმა კოალიციის მიღმა ცალკე მიიღეს, თუმცა ეს თანხა არც ისე დიდია.

ვინ სწირავს თანხებს ოცნებას?  – სახელმწიფო უწყებების კონტრაქტორები, ანუ ისინი ვინც სახელმწიფო  სამშენებლო ბიზნესი და თავად „ოცნებასთან“ აფილირებული მოხელეები.

სახელმწიფო უწყებების კონტრაქტორებმა „ოცნების“ ყულაბის წინასაარჩევნოდ შესავსებად ამჯერადაც გამოიჩინეს თავი, მათ არც მშენებლები ჩამორჩნენ. ახალი არაფერია იმაში, რომ მას ვინც მაღალბიუჯეტიან ტენდერს იღებს არჩევნებზე დამკვეთის, „ოცნების“ წინაშე ანგარიშვალდებულებას ახსენებენ. ასევე მშენებელსაც, ვინც ქალაქში სარფიან ადგილზე სამშენებლოდ მიწის ნაკვეთის შეძენა შეძლო და ნებართვაც მიიღო მშენებლობის იმ პარამეტრებზე, რაც მას სურდა.

საქართველოში დამკვიდრებული მავნე პრაქტიკით, როცა ამომრჩევლის გადასახადებით შეგროვილ ფულს კონკრეტული პროექტისთვის ტენდერის გავლით ხარჯავენ, შემსრულებელს ეუბნებიან, რომ ანგარიშვალდებულია დამკვეთთან, ანუ, „ოცნებასთან“. სინამდვილეში კი დამკვეთი სახელმწიფო უწყებაა, რომელიც ამომრჩევლის ფულს, ანუ ბიუჯეტს ხარჯავს.

• რეკლამაში გადახდილი მილიონები

ანტიკორუფციული ბიუროსთვის წარდგენილი ანგარიშის მიხედვით, „ოცნებამ“ პოლიტიკური რეკლამისთვის 2024 წლის 27 აგვისტოდან 16 სექტემბრამდე პერიოდში 4 მილიონ 650 000 ლარი დახარჯა, ხოლო 17 სექტემბრიდან 7 ოქტომბრის ჩათვლით პერიოდში კიდევ – 3 მილიონ 684 623 ლარი, რაც ჯამში რვა მილიონზე მეტია. იგივე პერიოდში  კოალიცია „ძლიერი საქართველო – ლელო ხალხისთვის“ რეკლამის ხარჯი 4 მილიონ 487 579 ლარია, აქედან 2 მილიონ ლარზე მეტი სატელევიზიო ხარჯს შეადგენს.

„ერთიანობა – ნაციონალურმა მოძრაობამ“ რეკლამაში 550 760 ლარი დახარჯა. კოლაიციამ „ცვლილებებისთვის“ კი – 1 მილიონ 819 403 ლარი.

„ამომრჩევლის საარჩევნო უბნებთან დარჩენა ნიშნავს იმის ჩვენებას, რომ ჩვენ, მოქალაქეები, არავისთვის არაფრის დათმობას არ ვაპირებთ, მით უმეტეს ხმების, რომელიც ჩვენი ქვეყნის ბედს, ჩვენი შვილების მომავალს წყვეტს,“ – ამბობს გენო თებიძე, კოალიცია „ძლიერი საქართველოს“ ერთ-ერთი ლიდერი ბათუმში.

პოლიტიკოსს ვესაუბრეთ იმაზე, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია ამომრჩევლების საარჩევნო უბანთან დარჩენა მას შემდეგ, როცა ისინი არჩევანს გააკეთებენ? არის ეს ხმის დაცვის ეფექტური საშუალება ამომრჩევლის მხრიდან?

გენო თებიძე ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ პროდასავლურ კოალიციას ყველა უბანზე ეყოლება კომისიის წევრები და დამკვირვებლები, თუმცა თავად ამომრჩევლის ჩართულობა ხმების დაცვის პროცესში და იმის ჩვენება, რომ „მე ჩემს ხმას ვიცავ“ და შინ არ მივდივარ, ყველაზე ეფექტურია.

„ვიცით, რომ „ოცნება“ ყველა სიტუაციაში შეეცდება ეს პროცესი სათავისოდ გამოიყენოს. რომ შევანელოთ ეს და გაყალბების სურვილი მოვუკლათ, საჭიროა თითოეული ამომრჩევლის მხარდაჭერა ამ პროცესში.

„ოცნებას“ ისევ ეყოლებათ ყველა უბანზე თავისი „ქუჩის ბიჭები“, სპეცსამსახურის ადამიანები, ისინი ადგილზე ეცდებიან ამომრჩევლების დათანხმებას, გადაბირებას, შეშინებას… მე ვეტყოდი ამომრჩეველს, რომ შესაძლოა, მათ გარეთ თავი დაუქნიონ ამ ადამიანებს, არ შევიდნენ პოლემიკაში, რაც მთავარია, საარჩევნო კაბინაში ვერავინ ხედავს, რა არჩევანს გააკეთებენ ისინი.

ამომრჩევლის დარჩენა საარჩევნო უბანზე იქნება სტიმული ასევე იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც საარჩევნო კომისიებში მუშაობენ, ვგულისხმობ, პირველ რიგში, პროდასავლური ოპოზიციის წარმომადგენლებს, რომ ისინი არ შეშინდნენ და მყარად იდგნენ შიგნით ხმების დასაცავად. ეს იქნება გზავნილი ზოგადად კომისიისთვისაც, რომ ჩვენ მტკიცედ დავიცავთ ჩვენს ხმებს და გაყალბებას არ დავუშვებთ,“ – გვითხრა გენო თებიძემ.

რა არის საჭირო იმისთვის, რომ ხმების დაცვა დაპირისპირებაში არ გადაიზარდოს, თუ საარჩევნო უბნებთან იქნებიან „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლებიც და იქვე დარჩებიან ოპოზიციის მხარდამჭერებიც?

„ჩვენ ვიქნებით ყველა უბანთან მშვიდად და თუ ვინმე ეცდება სიტუაციის არევას, ამას წინ აღვუდგებით, არ მივცემთ უფლებას ხელისუფლებას, კონსტიტუციით მონიჭებული უფლება, ვიღაც ძველმა ბიჭებმა, თუ რუსეთიდან გადმოგდებულმა ივანიშვილმა დაგვახიოს თავზე.

მინდა, პირველ რიგში, ამომრჩეველი მშვიდად იყოს: ყველა უბანზე ჩვენ გვყავს გადამზადებული, პროფესიონალი ადამიანები, პატრიოტიზმით გამორჩეული ხალხი, მაგრამ საჭიროა მაქსიმალური აქტიურობა. ყველა ვაცნობიერებთ, რომ ეს არის არა რიგითი არჩევნები, არამედ ბრძოლა დასავლურ, ცივილურ სამყაროსა და რუსულ სამყაროს შორის. როგორ ქვეყანაში ვიცხოვრებთ, ეს ამომრჩევლის გადასაწყვეტია.

„ოცნება“ ცდილობს, დაშინებით, მოსყიდვით მიიყვანოს ამომრჩეველი, ჩვენ კი, ვალდებული ვართ, დავუპირისპიროთ ამას ჯანსაღი ამომრჩევლის ძალა, რომელიც გადაწყვეტს საქართველოს ბედს“, – ამბობს გენო თებიძე.

საქართველოს მთავრობა კერძო პირებზე პირდაპირი წესით ყიდის ან იჯარით გასცემს სახელმწიფო ქონებას, მაგრამ ხშირად ამ პირების ვინაობას უკანონოდ მალავს. შესაბამის განკარგულებებს [სადაც სახელმწიფო ქონების მიმღების ვინაობა დამალულია], რომლებსაც მთავრობა ასაჯაროებს, ხელს პრემიერი ირაკლი კობახიძე აწერს.

ირაკლი კობახიძე პრემიერობის დასაწყისში აცხადებდა და შემდეგაც არაერთხელ განაცხადა, რომ საქართველოს მთავრობის ყველა გადაწყვეტილება ქვეყნდება და ისინი სრულიად გამჭვირვალეა.

მთავრობას „გამჭვირვალობაზე“ აპელირება სჭირდება რუსული კანონის კონტექსტში, რომელიც „ქართულმა ოცნებამ“ არასამთავრობოებისა და დამოუკიდებელი მედიის გასაქრობად მიიღო. მთავრობა ამ ორგანიზაციებში დასაქმებული ადამიანებისგან განსაკუთრებული კატეგორიის ინფორმაციას ითხოვს, მაგალითად ისეთსაც კი, როგორიცაა სქესობრივი ცხოვრება ან რელიგიური აღმსარებლობა, მაგრამ თავად მალავს ყველაფერს, რაც საჯაროა და საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი.

„ბათუმელებმა“ 3 თვის წინაც დაწერა, რომ მთავრობა არათუ განკარგულების ტექსტში მალავს სახელებს, არამედ თვითონ განკარგულებებსაც კი მალავს და მათ არ აქვეყნებს. ნაწილი განკარგულებებისა მთავრობამ ჩვენი წერილობითი მოთხოვნის შემდეგ გაასაჯაროვა, ნაწილი კი დღემდე არ გამოუქვეყნებია და მოთხოვნის მიუხედავად არც ჩვენთვის მოუწოდებია

ამჯერად ისეთ განკარგულებებზე შევჩერდებით, რომლებსაც მთავრობა აქვეყნებს, მაგრამ განკარგულების ტექსტში წაშლილია და არ ჩანს იმ კერძო კომპანიებისა თუ ფიზიკური პირების სახელები, რომლებსაც სახელმწიფო ქონებას გადასცემს.

მთავრობის განკარგულების ასე არასრულად გამოქვეყნება კი, კანონდარღვევაა.

„მთავრობის რეგლამენტის მიხედვით, განკარგულებების ტექსტი სრულად უნდა გამოქვეყნდეს, თუ საგამონაკლისო შემთხვევა არ არის სახეზე და [სახელმწიფო] საიდუმლო ინფორმაციასთან არ გვაქვს საქმე. ზოგადად, განკარგულებებში საჯაროობას აქვს უპირატესობა. ნებისმიერ შემთხვევაში, შემსყიდველი პირების ზოგადი, a priori დაფარვა არ არის შესაბამისობაში მოქმედ კანონმდებლობასთან. განსაკუთრებით, როცა საქმე ეხება იურიდიულ პირებს – როცა ბიზნესს სახელმწიფო ქონება გადაეცემა და მას კონკრეტული პირობები უწესდება“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ ნიკა ბოლქვაძე – ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის [IDFI] იურისტი.

მაგალითად, მთავრობამ 2024 წლის 22 აგვისტოს განკარგულებით ჩხოროწყუში მდებარე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის სამი ნაკვეთი [ჯამში 2 254 კვადრატული მეტრი] და მასზე განთავსებული მშენებარე ნაგებობა პირდაპირი მიყიდვით, 41 800 ლარად, საკუთრებაში გადასცა კერძო პირს/კომპანიას, თუმცა გამოქვეყნებულ განკარგულებაში მთავრობამ დამალა ვის მიჰყიდა ეს ქონება.

მომავალ მესაკუთრეს კი, რომელიც მთავრობამ ინკოგნიტოდ დატოვა, გადაცემულ ქონებაზე არანაკლებ 100 ათასი ლარის ინვესტიციის განხორციელებაც დაავალა.

კიდევ ერთი, 2024 წლის 9 ოქტომბრის განკარგულებით, მთავრობამ სახელმწიფო ქონება კერძო პირს პირდაპირი წესით სენაკის სოფელ ნოქალაქევში მიჰყიდა და მისი ვინაობა ამ შემთხვევაშიც დამალა. ამავე განკარგულებით იგივე პირს მთავრობამ 49 წლით დამატებით მიწის ოთხი ნაკვეთი იჯარით გადასცა.

 

„ამ საკითხთან დაკავშირებით იმის თქმა შეიძლება, რომ სახელმწიფო ქონების პრივატიზებასთან დაკავშირებული ინფორმაცია განეკუთვნება საჯარო ინფორმაციას. განსაკუთრებით იმ შემთხვევებში, როდესაც პრივატიზაცია ხდება პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, ან უსასყიდლოდ [სიმბოლურ ფასად].

მთავრობის განკარგულებით, ქონების ამ ფორმით გადაცემა ხდება საგამონაკლისო შემთხვევებში, რომლებსაც „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს და მათ მიმართ განსაკუთრებით მაღალია საზოგადოებრივი ინტერესი.

ინფორმაციის საჯაროობას აქ უფრო მომეტებული ღირებულება იმიტომ გააჩნია, რომ მთავრობის განკარგულებით გამარტივებული წესით [პირდაპირი მიყიდვით] ხდება სახელმწიფო ქონების გადაცემა და ბევრ შემთხვევაში ეს დაკავშირებულია კონკრეტული საპრივატიზებო პირობების, ანუ ვალდებულებების შესრულებასთან, რაც შემდგომში უნდა გაკონტროლდეს“, – ამბობს ნიკა ბოლქვაძე.

იურისტის თქმით, 2024 წლის თებერვლიდან განახლდა მთავრობის განკარგულებების გამოქვეყნება, თუმცა წინა წლების განკარგულებები კვლავ არ არის ხელმისაწვდომი და ახლებიც, ზოგიერთ შემთხვევაში, სრულად არ დევს მთავრობის ვებგვერდზე.

„განკარგულებების ხელმისაწვდომობა, ზოგადად პრობლემური საკითხია. საგულისხმოა ის, რომ სწორედ სახელმწიფო ქონების დაკავშირებული განკარგულებების გაცემა არ ხდებოდა და დღესაც არ ხდება…

არ გვაწვდიან იმ კომპანიების/ფიზიკური პირების სიას, რომლებსაც პირდაპირი მიყიდვის ფორმით გადაეცათ სახელმწიფო ქონება, აგრეთვე არ გვაწვდიან ამ საპრივატიზებო ხელშეკრულებებს, მათ პირობებს, თუკი რაიმე შეიცვალა ამ პირობებში, სახელმწიფომ ხომ არ გადაუვადა ვალდებულების შესრულება და ა.შ. ეს ყველა ინფორმაცია არის მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის და კანონის მიხედვით უნდა ექვემდებარებოდეს საჯარო ინფორმაციის სახით გაცემას, თუმცა ჩვენ ვხედავთ, რომ მათი ხელმისაწვდომობა არ არის უზრუნველყოფილი“, – ამბობს ნიკა ბოლქვაძე.

მთავრობა დღეს აქვეყნებს ისეთ განკარგულებებსაც, რომლითაც კერძო პირებთან დადებულ ხელშეკრულებებში ცვლილებები შეაქვს, თუმცა ვინ არიან ეს პირები – გამოქვეყნებულ განკარგულებებში მთავრობა მალავს. მალავს იმ პირების ვინაობასაც, რომლებსაც სახელმწიფო ქონებას უცვლის. ასეთი უკანონო და უშინაარსო ფორმით განკარგულებების გამოქვეყნებას კი, მთავრობა საკუთარი საქმიანობის გამჭვირვალობად აფასებს

ხელშეკრულებებში ცვლილება ძირითადად კერძო სუბიექტების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების გადავადებას და სხვადასხვა შეღავათს ეხება, რომელსაც მას მთავრობა უწესებს. ასეთ ცვლილებებს მთავრობა კერძო სუბიექტისთვის „საქმიანობის ხელშეწყობის ღონისძიებას“ არქმევს. ასეთი ცვლილებების გარეშე ამ სუბიექტებს ბიუჯეტის სასარგებლოდ ჯარიმის ან პირგასამტეხლოს გადახდა დაეკისრებოდათ, ან უფრო მეტი – ვალდებულების დროული შეუსრულებლობისთვის ხელშეკრულება  შეუწყდებოდათ.

მაგალითად, ერთ-ერთ პირს, რომელსაც მთავრობა განკარგულებაში მალავს, 2019 წელს გაფორმებული ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება 2025 წლის 30 მაისამდე გადაუვადეს, ყოველგვარი დამატებითი პირობის გარეშე

უნდა აღინიშნოს, რომ ამ მხრივ მთავრობა ორმაგი სტანდარტით მუშაობს, ანუ ზოგჯერ განკარგულებებს ისე აქვეყნებს, რომ არ მალავს კერძო პირებთან გაფორმებულ ხელშეკრულებაში რა ცვლილება შეიტანა.

ამ თემაზე: ივანიშვილის კომპანია განმუხურში ვალდებულებებს აღარ შეასრულებს – კობახიძის განკარგულება

რაც შეეხება ქონების გადაცვლას – მაგალითად, მთავრობის 2024 წლის 7 ოქტომბრის განკარგულებით, სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს მიეცა უფლება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული, ქალაქ თბილისში, სოფელ ტაბახმელაში მდებარე 50 948 კვადრატული მეტრი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი საკუთრებაში გადასცეს კერძო პირს [თუ ვის, ამას მთავრობა მალავს], ოღონდ მცხეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მისაქციელში მდებარე მიწის ნაკვეთების სახელმწიფოსთვის გადმოცემის სანაცვლოდ.

ანუ, სახელმწიფო კერძო პირს ქონებას უცვლის.

ამასთან, ამავე განკარგულებით პირი, რომელსაც მთავრობა მალავს, ვალდებულია უძრავი ნივთების საბაზრო ღირებულებებს შორის არსებული სხვაობა – 4 584 645 ლარი შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმებიდან 24 თვეში დაფაროს:

მთავრობა იმ კომპანიების სახელსაც მალავს, რომლებსაც მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსს ანიჭებს. ასეთი სტატუსის მქონე საწარმოები კი მთელი რიგი შეღავათებით სარგებლობენ.

მთავრობა, მის მიერვე გასაჯაროებულ განკარგულებებში მალავს, თუ ვის გადასცემს იჯარით საძოვრებს, მიწის ნაკვეთებს, ასევე რომელ ფიზიკურ პირებს გადასცემს ბინებსა და მიწებს.

მთავრობამ 2024 წლის 20 მაისის განკარგულებით, დმანისში, მარნეულში, თეთრიწყაროში, ნინოწმინდასა და დედოფლისწყაროში 19 პირზე სამი წლით, ჯამში 18,5 მილიონი კვადრატული მეტრი [ანუ 1 854 ჰექტარი] საძოვარი გასცა იჯარით. საძოვრები მოიჯარეებს წლიური საიჯარო ქირის გადახდის სანაცვლოდ გადაეცათ, თუმცა მთავრობამ დამალა ვის გადასცა ეს საძოვრები.

„რაც შეეხება ფიზიკური პირების შემთხვევას, აქ, შეიძლება პერსონალურ მონაცემებზე აპელირებით იყოს კონკრეტული შემსყიდველი პირების მონაცემები დაფარული, მაგრამ, თითოეულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს საჯაროობისა და პერსონალური მონაცემების დაცულობის ფარგლები, რომელმა უნდა გადაწონოს თითოეულ შემთხვევაში.

განკარგულებით მოსაწესრიგებელი საკითხების ბუნების გათვალისწინებთ, საჯაროობას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს უმრავლეს შემთხვევაში. მეტიც, მაგალითად იხილეთ ეს განკარგულება, აქ სწორედ ფიზიკური პირებისთვის [ამ შემთხვევაში, დევნილებისთვის] გადაცემულ ქონებასთან დაკავშირებით არის მიღებული განკარგულება 2016 წელს და ამ განკარგულებაში არც ერთი ფიზიკური პირის მონაცემი არ არის დაფარული“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ ნიკა ბოლქვაძე.

ათეულობით დევნილ ოჯახს ბინა მთავრობამ მიმდინარე წელსაც გადასცა, თუმცა მთავრობის განკარგულებაში ბინის მიმღები პირების ვინაობები დამალულია. მაგალითად, 2024 წლის 8 აპრილის განკარგულებით დევნილებს ბინები გადაეცათ როგორც თბილისში, ასევე ქვეყნის სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში. ბინები კი უსასყიდლოდ შემდეგი ძირითადი პირობებით გადაეცათ:

• „ფიზიკური პირები ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის არ უნდა სარგებლობდნენ ან ფლობდნენ რაიმე საცხოვრებელ და არასაცხოვრებელ ფართობს, მოპოვებულს მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, გარდა ამავე დანართით გათვალისწინებული უძრავი ნივთისა;
• ფიზიკურ პირებს აღარ წარმოეშობათ უფლება, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, მოითხოვონ სახელმწიფოსაგან, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტისაგან ან სხვა პირისაგან რაიმე სახის კომპენსაცია ან უძრავი ნივთის საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემა, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევისა“, – აღნიშნულია მთავრობის  2024 წლის 8 აპრილის განკარგულებაში.

მთავრობის 2024 წლის პირველი აგვისტოს განკარგულებით სამი ბინა ბათუმშიც გაიცა სიმბოლურ 1 ლარად, ოღონდ თანადაფინანსებით – ადლიის ქუჩის 112 ნომერში.

ბათუმში, ადლიის ქუჩის N112-ში, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელთათვის ორი თერთმეტსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობა 2020 წელში უნდა დასრულებულიყო და პოლიციელებს ბინებიც უნდა მიეღოთ, თუმცა ეს ბინები 2023 წლის მაისში არ იყო დასრულებული.

აქედან გამომდინარე ბინები აქ დიდი ალბათობით პოლიციელებს გადაეცათ, თუმცა კონკრეტულად ვის – ეს მთავრობის მიერ გასაჯაროებული განკარგულების დანართში დამალულია:

„შესაბამისი ხელშეკრულების გაფორმებიდან 45 დღის ვადაში, ამ განკარგულების დანართით გათვალისწინებული პირების მიერ ამავე დანართით გათვალისწინებული შესაბამისი ბინის მშენებლობის ღირებულების 60%-ის 45 518 ლარის გადახდის უზრუნველსაყოფად, სს „ლიბერთი ბანკთან“ შესაბამისი ხელშეკრულებ(ებ)ის გაფორმება საბანკო კრედიტის გაცემის მიზნით ან/და შესაბამისი თანხის განთავსება ამავე ბანკში არსებულ საკუთარ ანგარიშ(ებ)ზე.“ – წერია მთავრობის 2024 წლის პირველი აგვისტოს განკარგულებაში.

მთავრობას დღემდე არ გამოუქვეყნებია 2024 წლის N267; N361; N425; N591; N879; N986; N987 განკარგულებები და ისინი წერილობითი მოთხოვნის მიუხედავად არც „ბათუმელებს“ მიაწოდა. ჩვენი წერილის შემდეგ კი მთავრობამ კიდევ შვიდი განკარგულება დამალა: NN: 1044, 1047, 1209, 1210, 1314, 1315 და 1499.

________________________________________________________

რა ინფორმაციებს და განკარგულებებს მალავს მთავრობა ვრცლად ნახეთ ამ ბმულზე:

საქართველოს მთავრობა რუსულ გაზს ყიდულობს, მაგრამ ხელშეკრულებებს ასაიდუმლოებს

See more

 

საქართველოს პრეზიდენტი, სალომე ზურაბიშვილი საქართველოს მოქალაქეებს მიმართავს და არჩევნებზე წასვლისკენ მოუწოდებს.

„მიდით არჩევნებზე, ნურაფრის გიშინიათ. საჭიროა, რომ ამ ქვეყნის მომავალი იყოს გადაწყვეტილი თქვენი ხმით. ნურავინ დარჩება სახლში, თქვენი გადასაწყვეტია ხვალინდელი საქართველო როგორი იქნება.

მადლობა ყველას, ვინც დღეს რიგში დგას იმისთვის, რომ ჩავიდეს თავის რეგიონში და იქიდან მისცეს ხმა, რადგან იქ არის ჩაწერილი. რაც არ უნდა სირთულეები იყოს, ტრანსპორტი არ იყოს, რაც არ უნდა სირთულეები იყოს, თქვენ მაინც მიდიხართ და თქვენ ხმას მისცემთ საქართველოს.

მადლობა ჩვენს მოქალაქეებს დიასპორაში, რომლებიც იბრძვიან იმისთვის, რომ მათი ხმა ისმოდეს და მათი ხმა გაისმება ხვალ.

მადლობა იმ ახალგაზრდებს, რომლებიც ჩართული არიან, ჩანან და ხვალაც მისცემენ ხმა იმ პარტიას, რომელიც აირჩიეს.

ვერავინ ვერ ნახავს, ვის მიეცით თქვენ ხმა და ხვალ ამის გამო, ვერავინ დაგსჯით. არანაირი რევანში არ იქნება არცერთი მხრიდან, ეს არის ჩემი, როგორც ყველას პრეზიდენტის დაპირება“, – ამბობს სალომე ზურაბიშვილი.

ხვალ, 26 ოქტომბერს, საქართველოში საპარლამენტო არჩევნებია.

აჭარაში, საპარლამენტო არჩევნების პარალელურად აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებიც ტარდება.

მოსახლეობის დიდი ნაწილი, ამ არჩევნებს რეფერენდუმის მნიშვნელობას ანიჭებს, რადგან მიაჩნიათ, რომ სწორედ ამ არჩევნების შედეგები განსაზღვრავს საქართველოს სამომავლო კურსს თუ ქვეყნის ინტეგრაციას ევროკავშირში.

მოამზადა ნათია კაპანაძემ

___

ხვალ, 26 ოქტომბერს, საქართველოს პარლამენტის არჩევნები გაიმართება. საქართველოს მოქალაქეები ოთხი წლის ვადით 150 დეპუტატს აირჩევენ პროპორციული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე. წინასაარჩევნო პროცესი 2024 წლის 27 აგვისტოს დაიწყო და გაგრძელდება 25 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ მნიშვნელოვან პერიოდში ხელისუფლება მედიასთან ბოიკოტის რეჟიმში რჩებოდა. 

როცა ხელისუფლების წარმომადგენლები მედიასთან კომუნიკაციას თავს არიდებდნენ, მკითხველი კიდევ უფრო აქტიურად ინტერესდებოდა და ეძებდა სანდო წყაროებს.  

2 თვის განმავლობაში „ბათუმელები“ მკითხველს მრავალფეროვან მასალებს სთავაზობდა. აუდიტორია განსაკუთრებული ინტერესით აკვირდებოდნენ ისეთ თემებს, როგორიც იყო პოლიტიკური პროგრამები, პოლიტიკური დებატები და კანდიდატების განცხადებები. მათთვის მნიშვნელოვანი იყო, როგორ გეგმავდნენ კანდიდატები ქალაქის პრობლემების მოგვარებას და რა საჭიროებები იკვეთებოდა ადგილობრივ დონეზე:

წინასაარჩევნო პერიოდში „ბათუმელების“ მკითხველი ყველაზე ხშირად ამ ტიპის თემებით ინტერესდებოდა: 

1.  „მთელი ცხოვრება ვმალავდი, რომ გეი ვარ, მაგრამ ოჯახმა მაინც გაიგო“ – 39 წლის ქვიარის ისტორია
2. „შავი ზღვის ჩუმი მკვლელები“ – ოთხი ქვეყანა ზღვიდან მიტოვებული ბადეების ამოღებას იწყებს  
3. რუსეთი დაუსწრებლად ასამართლებს ქართველ სნაიპერ ქალს, რომელიც უკრაინაში იბრძვის
4. ფარულად მოპოვებული ფაილები „ოცნების“ ოფისიდან  
5. ბათუმში ცეკვის მასწავლებელმა ბავშვს სცემა – დაწყებულია გამოძიება | ვიდეო  
6. რა თქვა განათლების ახალმა მინისტრმა კონსტიტუციაში ქორწინების დეფინიციის განსაზღვრაზე  
7. ლავროვი ზურაბიშვილზე: ვერ გამოიყენა რუსეთთან მეგობრობის შენარჩუნების კარგი შესაძლებლობა  
8. კარნაუხოვი ივანიშვილის დაანონსებულ ბოდიშს მემორიალთან დაჩოქილი ვილი ბრანდტის ფოტოთი ეხმაურება  
9. რა ელის „ოცნების“ კოორდინატორს, რომელიც ამომრჩეველს ურეკავს – იურისტის განმარტება  
10. „გაოცებული ვარ, რა უნდოდათ ჩვენგან?“ – ვინ ამოიღო პედაგოგები დასაჯილდოებელთა სიიდან 
11. ოცნების აგიტატორი „ოცნებას“ სასამართლოში უჩივის – „ყელიდან ნავთობის სუნი ამომდის“| ვიდეო 
12. საქართველომ აღიაროს ოსი ხალხის გენოციდი, ომის დაწყება და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა – ოსი პოლიტიკოსი 
13. ბათუმის საბაგიროსთან რესტორანს აშენებენ, აქ ზღვა ამოავსეს და ტომრებით შემორკალეს – ნებართვა მერიამ გასცა
14. რეესტრმა შშმ აქტივისტის მონაცემები გამოაქვეყნა – „გვატყუებენ, რომ რუსული კანონი არ შეგვეხება“ 
15. ქალი 30 სული პირუტყვით მთაში – „გაყინვა მელის, არ მაქვს ბოსელი და არც სახლი“ | ვიდეო 
16. „შეგვეძლო გვეცხოვრა ერთ სახელმწიფოში, რუსეთში!“ – რუსული პროპაგანდა კობახიძის განცხადებაზე 
17. „ოცნებას“ ყველაზე მეტად ეშინია რუსეთის, პირადი ლიკვიდაციის შიშია – აშშ-ის უნივერსიტეტის ქართველი პროფესორი 
18. კალაძემ შვილი ფრანგულ ძვირადღირებულ სკოლაში შეიყვანა, მაშინ როცა „ოცნება“ ხალხს ევროპით აშინებს 
19. ბათუმის შემოვლითი გზა, რომელიც დღეს მთავრობამ გახსნა, მანქანებისთვის გადაკეტილია
20. „გაოგნებულები და გაბრაზებულები ვართ“ – ილიაუნის რექტორი პირობით აკრედიტაციაზე 

ავტორი: ნათია კაპანაძე

____

„არ მეგულება ემიგრანტი, ვინც არ ნატრობს საქართველოში დაბრუნებას. ჩვენ, ემიგრანტები ამისთვის ვიბრძვით და ვშრომობთ. 26 ოქტომბერს უნდა ავირჩიოთ ჩვენი ქვეყნის ევროპული მომავალი. ყველანი უნდა წავიდეთ არჩევნებზე“, – თქვა ნიუ იორკში, თბილისობის  საღამოზე გამოსვლისას, მუსიკოსმა თამრიკო დავითაშვილმა.

მეგობრებთან ერთად თბილისობა პირველად 2005 წელს ჩაატარა ნიუ იორკში და 26 მაისს, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს, Wall Street-ზე პირველად აღმართა ქართული დროშა. 2009 წლიდან კი მისმა კომპანიამ STVR წამოიწყო დაჯილდოების ყოველწლიური ცერემონიალი „ქართველები ამერიკაში“.

მას შემდეგ, წელიწადში ერთხელ ქართული კულტურას ამერიკელ მეგობრებს აცნობენ და წარმატებულ ქართველებს აჯილდოებენ. ქართველების ღონისძიებას ნიუ იორკის მერი და სენატორების წარმომადგენლებიც კი ესწებიან ხოლმე.

• ქალბატონო თამრიკო, თქვენ რატომ წამოხვედით საცხოვრებლად ამერიკაში?

26 წელია ამერიკაში ვცხოვრობ. სამშობლო შიმშილის გამო არ დამიტოვებია. სხვა მიზეზი მქონდა – როგორც ხელოვანი საქართველოში გამანადგურეს. იმ დროში პროგრესული ადამიანები არ უყვარდათ, ფაქტობრივად დაბლოკილი ვიყავი ყველგან.

ამერიკამ კი უამრავი შესაძლებლობა მომცა. აქ შრომა ფასობს. წლების განმავლობაში სხვადასხვა შტატში ვმართავდი კონცერტებს, დარბაზები სულ ივსებოდა. მე ქართულად ვმღეროდი, თუმცა ჩემი მსმენელი ძირითადად რუსულ ენოვანი ხალხი იყო.

2008 წელს, როცა რუსეთმა ჩვენი ტერიტორიები მიიტაცა და ომი დაიწყო, შევწყვიტე კონცერტები. არ შემეძლო მემღერა რუსებისთვის. იყო ძალიან დიდი შემოთავაზებები, 50-60 და 70 ათას დოლარიან პროექტებზე ვთქვი უარი. ამის შემდეგ მე და ჩემმა მეგობრებმა დავაფუძნეთ კომპანია „ქართველები ამერიკაში“. მას შემდეგ, ერთი დღე არ მიცხოვრია ჩემ ქვეყანაზე ფიქრის გარეშე.

იცით, მე საქართველოში სულ ინგლისურ ენაზე ვმღეროდი, ამერიკაში რომ ჩამოვედი, შემდეგ დავიწყე სიმღერა ქართულად. ემიგრაციაში უფრო გავაანალიზე, რამდენად ძლიერ მყვარებია ჩემი ქვეყანა. ჩემი ქვეყნის ისტორია. ჩვენ ხელისუფლებას კი უნდა  ჩვენი ქვეყნის ისტორია წაშალოს.

ჩვენი ისტორიული არჩევანია ევროპა. ისტორიის გადაწერის უფლებას არავის არ მივცემთ.

• თქვენთვის რას ნიშნავს ევროპა?

ევროპა ჩემთვის თავისუფლებაა. თავისუფლების გარეშე არ არსებობს არც ერთი სიკეთე დედამიწაზე. ვისაც სურს ღირსეული მომავალი, კარგი განათლება და ჯანდაცვის სისტემა, თავისუფალი მედია და დამოუკიდებელი სასამართლო, ღირსეული სამუშაო და ღირსეული სიბერე, უნდა აირჩიოს ევროპა.

ახლა ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ მალე გავხდეთ ევროკავშირის წევრები. 26 ოქტომბრის არჩევნები არის ბრძოლა თავისუფლებისთვის და ქართველმა ხალხმა ამ ბრძოლაში უნდა გაიმარჯვოს.

მჯერა, ერთად გავიმარჯვებთ!

ევროპა ჩემთვის ერის გადარჩენის და უნიკალურობის შენარჩუნების შანსია. ჩვენი ენა და კულტურა მხოლოდ ასე გადარჩება. ამერიკაში ქართული სკოლებია, კულტურის ცენტრები – აქ ყველა ვცდილობთ უფრო პოპულარული გახდეს ქართველი ხალხის შექმნილი სიკეთეები.

ჩვენს ერთ-ერთ ღონისძიებას ნიუ იორკის მერი ესწრებოდა, თითქმის ორი საათი იჯდა დარბაზში, ქართულ ენაზე მიმყავდა შეხვედრა, მერს კი თარჯიმანი ჰყავდა, ღონისძიების დასრულებამდე დარბაზიდან არ გასულა.

ჩვენ გავაცანით ამერიკაში მცხოვრები წარმატებული ექიმები, პროფესორები, სტუდენტები. უფრო ხელშესახები რომ გამხდარიყო რა დიდი სიკეთის მოტანა შეგვიძლია ქართველებს დემოკრატიულ გარემოში, კარგი და საიმედო პარტნიორების დახმარებით.

ნიუ იორკის მერის ამ არცთუ უმნიშვნელო ჟესტითაც შემიძლია ვთქვა, ამერიკა და ევროპა აფასებს და პატივს სცემს ჩვენი ქვეყნის ტრადიციებს, კულტურას.

ამჟამად, როცა ჩვენი საზოგადოება განაგრძობს პროგრესისკენ სწრაფვას, როგორ შეიძლება ხელისუფლებამ უარი თქვას ამ ღირებულ სიკეთეებზე? ჩვენი წარმატება დამოკიდებულია იმაზე, როგორ ვითანამშრომლებთ საერთაშორისო პარტნიორებთან და როგორ გამოვიყენებთ მათ მიერ გაწვდილ ხელს, რათა გავაძლიეროთ ჩვენი კულტურა და შევქმნათ უკეთესი მომავალი.

საქართველო ევროპის ნაწილია ისტორიულად, ჩვენი ვალდებულებაა არჩევნებზე წავიდეთ და ჩვენი წინაპრების მონაპოვარი დავიცვათ, ჩვენ შვილებს ევროპაში ცხოვრების შესაძლებლობას ვერავინ წაართმევს, ამის უფლებას ქართველი ხალხი არავის მისცემს.  ეს არჩევნები  ბრძოლაა, ჩვენ უნდა ვიომოთ ჩვენი ქვეყნის ევროპული მომავლისთვის.

მჯერა, ქართველი ხალხი ამ ბრძოლაში გავიმარჯვებთ.

რატომ არის 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნები საქართველოს მომავლისთვის უმნიშვნელოვანესი და რატომ წყვეტს შენი ერთი ხმა, შენი და ჩვენი ქვეყნის მომავალს? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის, ნინო დობორჯგინიძის მოსაზრებას გთავაზობთ.

„ამ წინასაარჩევნო პერიოდში, ალბათ, ყველაზე ხშირად ნათქვამი ფრაზაა, რომ 26 ოქტომბრის არჩევნები ისტორიულია. ამ ისტორიულობას ორი მხარე აქვს: ერთია ამ არჩევნების გამორჩეული, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჩვენი ქვეყნისთვის, ჩვენი საზოგადოებისთვის და მეორე, არანაკლებ მნიშვნელოვანი – თითოეული ჩვენგანის პასუხისმგებლობა ამ ისტორიული შედეგის მიმართ, პასუხისმგებლობა, რომელიც ნამდვილად გაივლის თითოეულის სინდისზე, იმიტომ რომ ამ შედეგს თაობები ქმნიდნენ და  ეწირებოდნენ.

არის კიდევ ერთი სრულიად უნიკალური რამ თითოეული ჩვენგანისთვის: აი, სწორედ ასეთ საყოველთაო მომენტში ჩაებმება თითოეული იმ საერთო ჯაჭვში, რასაც თაობებს შორის უწყვეტობას ვეძახით.

თითოეულ  ჩვენგანს განსაკუთრებული ემოციური ბმა აქვს თაობების უწყვეტ კავშირთან, ზოგს მეტი, ზოგს ნაკლები, ვისაც როგორ შეგვიძლია.

მაგრამ აი, 26 ოქტომბრისნაირ ისტორიულ დღეებში შენ, ერთი მოქალაქე, შენი ერთი გადამწყვეტი ხმით მხოლოდ ემოციურად კი არა, რეალურად ებმები ამ თაობების მემკვიდრეობით ჯაჭვში. თითქოს რაღაცნაირად უნდა გაფართოვდეს ეს წრე და თითოეული ჩავებათ ქართველი ათონელების, სულხან-საბას, ილიას, კოტე აფხაზის, ივანე ჯავახიშვილის და აი, მთელი ამ თაობების დიდ ჯაჭვში ჩვენი ერთი პატარა ხმით.

ზოგადად, პარტიულ ადამიანებს სხვა ქიმია აქვთ, ჩვენ, არაპარტიული კუთვნილების მოქალაქეებს განსაკუთრებული ღუზა, ემოციური კაუჭი გვაქვს ხოლმე, აი, რასაც ჩავეჭიდებით, რითაც იმ დიდ ჯაჭვს ვუკავშირდებით. ამ დღეებში ყველა ჩემი ტოლი ვინც მხვდებოდა, მეკითხებოდა, ქალბატონი მზექალას ინტერვიუ ნახე? ინოლას ის სიმღერა იცოდი? ხომ ხედავთ, როგორ შეგვკრა მათმა სიტყვებმა?

წარმოუდგენელია, ამ ერთობაში შენს მონაწილეობაზე უარი თქვა, არ გინდოდეს, რომ საკუთარი ხმით, შენი  წილი არჩევანით იყო ამ უწყვეტობის ნაწილი, კოტე აფხაზისა და გიორგი ანწუხელიძის მიერ გადარჩენილ თავისუფლებასთან დადგე“, – ამბობს ნინო დობორჯგინიძე.

ბათუმში გახარიას პარტიის საარჩევნო ბანერი ჩამოხიეს. სარეკლამო ბანერი ბათუმის შემოსასვლელში იყო განთავსებული, კერძო პირის საკუთრებაში არსებული შენობის სახურავზე. როგორც პარტიაში ამბობენ, სარეკლამო ფართი პარტიას არჩევნების დღის ჩათვლით ჰქონდა ნაქირავები.

„ბანერი განთავსებული იყო ქალაქის შემოსასვლელში. როგორც ჩანს ეს ძალიან აღიზიანებდათ, იმიტომ, რომ ისე ვერ შემოხვალ ბათუმში და ვერ გახვალ, ეს ადგილი თუ არ გაიარე. სწორედ ამიტომ წუხელ ვანდალურად ჩამოხიეს,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ „გახარია საქართველოსთვის“ წარმომადგენელმა აკაკი გვიანიძემ.

გვიანიძის ინფორმაციით საარჩევნო ბანერი დანითაა დასერილი.

„აშკარად ეტყობა ადამიანის ზემოქმედების კვალი, სპეციალურად, ვანდალურადაა ჩამოგლეჯილი.

ეს ყველაფერი დაემთხვა ბიძინა ივანიშვილის განცხადებას, რომელიც გახარიას და მისი გუნდის წევრებს ემუქრება ანგარიშსწორებით. ახლა უკვე კონკრეტულ ქმედებებში გადაითარგმნა ეს მუქარა,“ – ამბობს აკაკი გვიანიძე.

მისი თქმით პარტიის წარმომადგენლები უკვე დაუკავშირდნენ კომპანიას, ვისაც ეკუთვნის სარეკლამო ფართი, ასევე შენობის მეპატრონეს, რომელი შენობის თავზეც იყო განთავსებული ბანერი.

„სარეკლამო კომპანიის წარმომადგენელიც გაკვირვებული იყო. ეს შენობა დაკეტილი იყო და წესით აქ ვერავინ ვერ უნდა შემოსულიყო. ფართის მფლობელთან ვცდილობთ კავშირზე გასვლას. გვაინტერესებს, როგორ შემოვიდნენ უცხო პირები და როგორ გაანადგურეს ბანერი,“ – გვითხრა აკაკი გვიანიძემ.

პარტიამ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართა.

23 სექტემბერს არჩილ ბერიძე – „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო სიის წევრი ბათუმიდან, ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ დაფინანსებით ორგანიზებულ შეხვედრას დაესწრო და სტუდენტებს მიმართა. შეხვედრა პროექტ „დებატები 2024“-ს ფარგლებში შედგა.

არჩილ ბერიძე ამის შესახებ წერს და ფოტოებს აქვეყნებს საკუთარი ფეისბუქის გვერდზე. პოსტს უფინანსებს „ქართული ოცნება“. ამ გვერდს არჩილ ბერიძე წინასაარჩევნო კამპანიისთვის იყენებს და მისი ყველა აქტივობაც აქ თავის წინასაარჩევნო შეხვედრებს ეხება.

თავად ბერიძე წერს იმის შესახებაც, რომ მონაწილეობა სტუდენტების სიგელებით დაჯილდოებაშიც მიიღო.

საარჩევნო კოდექსი წინასაარჩევნო აგიტაციისა და კამპანიისას ადმინისტრაციული რესურსების გამოყენებას კრძალავს.

„ოცნების“ კანდიდატი წერს, რომ შეხვედრა ბათუმის რუსთაველის უნივერსიტეტში შედგა, თუმცა როგორც გადამოწმებით დგინდება, სტუდენტებს არჩილ ბერიძე გონიოში, ერთ-ერთ სასტუმროში შეხვდა.

„შეხვედრა უნივერსიტეტში არ იყო. უნივერსიტეტს გარეთ, სასტუმროში იყო 2-დღიანი ტრენინგი. ღამითაც დავრჩით“, – უთხრა „ბათუმელებს“ რეზო ოკუჯავამ, რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კულტურისა და სპორტის განყოფილების უფროსმა, რომელიც ასევე მონაწილეობდა შეხვედრაში.

„ამ პროექტის კოორდინატორი იყო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი სტუდენტი. მე მიმიწვიეს ტრენერად. დებატების მასწავლებელი ვარ რამდენი წელია. აჩიკო ბერიძე მოიწვიეს [სტუდენტებმა] რამდენადაც ვიცი, იმიტომ რომ ადრე ჩვენი უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო და ერთ-ერთი მოდებატე, მე როგორც ვიცი…

საუნივერსიტეტო პროექტებია. სტუდენტები მოიპოვებენ დაფინანსებას და აკეთებენ ამ პროექტებს. ეს იყო ბოლო პროექტი, თუ არ ვცდები, ამ წლის. მელანო ჩხაიძეა ამ პროექტის ხელმძღვანელი. სტუდენტები იყვნენ თვითმმართველობის წევრებიც და ისეთებიც, ვინც არ არიან თვითმმართველობაში“, – გვეუბნება ოკუჯავა.

რეზო ოკუჯავას ვკითხეთ, იყო თუ არა მისთვის პრობლემა ბერიძის ამ პროექტში ჩართულობა იმის გათვალისწინებით, რომ საარჩევნო კოდექსის მიხედვით ეს დარღვევაა. მით უფრო, რომ სხვა კანდიდატები ამ პროცესში არ მონაწილეობდნენ.

„ამ ყველაფერს თვითონ სტუდენტები აკეთებენ, ადმინისტრაცია არ ერევა, როგორც ვიცი. თქვენ როგორც განიხილავთ, გადამწყვეტი მნიშვნელობა მაგ კუთხით არ აქვს. ვფიქრობ, ასეთ რაღაცებთან შეხება თუ ექნებათ ახალგაზრდებს, რომლებიც არიან სხვადასხვა პარტიულ მოძრაობებში ჩართული… წლებია მაგას ვეუბნები, რომ მოდით, რაღაცები ისწავლეთ, ტრენინგებზე იარეთ…“ – გვითხრა რეზო ოკუჯავამ.

„ბათუმელებმა“ სცადა, „დებატები 2024“-ის შესახებ მეტი გაგვეგო. ბსუ-ს ვებგვერდზე პროექტის სესახებ ინფორმაცია ვერ მოვიძიეთ, ამიტომ ჩვენ დავუკავშირდით მელანო ჩხაიძეს, თუმცა მან სატელეფონო ზარებსა და შეტყობინებას არ უპასუხა.

ტელეფონი გაგვითიშა ბსუ-ს თვითმმართველობის თავმჯდომარემ, ლიკა დიასამიძემ, რომლისთვისაც ასევე პროექტის შესახებ გვინდოდა გვეკითხა. დიასამიძემ ფოტოები შეხვედრიდან ცალკე გამოაქვეყნა თავის ფეისბუქის გვერდზე და აჩიკო ბერიძეს მადლობა გადაუხადა სტუმრობისთვის.

„ბათუმელები“ დავუკავშირდით ბსუ-ს რექტორს, მერაბ ხალვაშს. მან გვითხრა, რომ ამ შეხვედრაზე ინფორმაცია არ აქვს.

„ღია სივრცე კავკასიას“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, იურისტი ირმა პავლიაშვილი ამბობს, რომ ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებასთან ან უკანონო აგიტაციასთან საქმე გვაქვს მაშინ, „როდესაც პოლიტიკური, საარჩევნო მიზნით ხდება [ღონისძიებებში] საჯარო მოხელეების ჩართვა… ბიუჯეტით დაფინანსებული ღონისძიებების გამოყენება“.

პავლიაშვილის თქმით, ამ შემთხვევაში „შეიძლება იკვეთებოდეს ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენების ნიშნები…

მნიშვნელოვანია, რომ წინასაარჩევნო პერიოდში საარჩევნო სუბიექტები თანასწორი უფლებებით და ვალდებულებებით სარგებლობენ. აკრძალულია ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენება – ერთ კონკრეტულ სუბიექტს რომ არ მიეცეს იმაზე მეტი შესაძლებლობა, რაც გავლენას მოახდენს არჩევნებზე და არჩევნების შედეგებზე.

შესაბამისად, მნიშვნელოვანია ამ ფაქტის უფრო სიღრმისეული შესწავლა, რადგან გაირკვეს პროექტი რა რესურსით დაფინანსდა. აქ იყო მხოლოდ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხები, თუ ასევე იკვეთება დონორების კონტრიბუცია.

ასევე, როდესაც ღონისძიება გაიმართა, კონკრეტულად ერთი პირი მოიწვიეს, თუ სხვა პირებსაც ჰქონდათ შესაძლებლობა, რომ დასწრებოდნენ ამ ღონისძიებას“.

ირმა პავლიაშვილის განმარტებით, „აგიტაცია ეს არის ნებისმიერი საჯარო მოქმედება, რომელიც ხელს უშლის, ან ხელს უწყობს სუბიექტის არჩევას. მნიშვნელოვანია, რომ თავად საარჩევნო სუბიექტის კანდიდატის წარმოდგენა უკვე აგიტაციის ნიშნებს შეიცავს, ამიტომ უნდა მოხდეს ამ ფაქტის სიღრმისეული შესწავლა.

პირველ ეტაპზე, შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ადგილი აქვს ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებას“.

___

ამავე თემაზე:

„ოცნების“ კანდიდატები ბიუჯეტით დაფინანსებულ ღონისძიებაზე – არის ეს უკანონო აგიტაცია?

 

რუსეთის რამდენმა მოქალაქემ მოითხოვა საქართველოს მოქალაქეობა და აქედან რამდენი განცხადება დაკმაყოფილდა – ეს ინფორმაცია იუსტიციის სამინისტროს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტომ არ მოგვაწოდა.

სააგენტოდან ვერ მივიღეთ ასევე ინფორმაცია, მთლიანობაში რამდენი ორმაგი [რუსეთის ფედერაციის და საქართველოს] მოქალაქეობის მქონე პირი ცხოვრობს დღეს საქართველოში, არადა ეს მოქალაქეები ირჩევენ საქართველოს პარლამენტს, აჭარაში რეგისტრირებულები კი აჭარის უმაღლეს საბჭოსაც.

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოდან „ბათუმელებმა“ სამი თვის წინ წერილობით შემდეგი ინფორმაცია გამოითხოვა:

• 2022 წლის 18 აგვისტოდან დღემდე [2024 წლის აგვისტომდე] პერიოდში რუსეთის რამდენმა მოქალაქემ მოითხოვა საქართველოს მოქალაქეობა, აქედან რამდენი განცხადება დაკმაყოფილდა [რამდენმა მიიღო საქართველოს მოქალაქეობა? რამდენს ეთქვა უარი?]
• 2022 წლის 18 აგვისტოდან დღემდე პერიოდში რუსეთის რამდენმა მოქალაქემ მოითხოვა საქართველოში მუდმივი მცხოვრების სტატუსი? რამდენმა მიიღო და რამდენს ერთქვა უარი?
• მთლიანობაში, დღევანდელი მდგომარეობით, რუსეთის რამდენ მოქალაქეს აქვს საქართველოში მუდმივი მცხოვრების სტატუსი?
• მთლიანობაში რამდენი ორმაგი [რუსეთის ფედერაციის და საქართველოს] მოქალაქეობის მქონე პირი ცხოვრობს დღევანდელი მონაცემებით საქართველოში? ასევე რუსეთის რამდენი მოქალაქე ცხოვრობს საქართველოში, რომლებსაც აქვთ საქართველოში მუდმივი ცხოვრების [ბინადრობის] სტატუსი?
• 2022 წლის 24 თებერვლიდან დღემდე პერიოდში რუსეთის ფედერაციიდან საქართველოში მიგრირებულ რამდენ მოქალაქეს აქვს საქართველოში არჩევნებში მონაწილეობის [ხმის მიცემის] უფლება დღევანდელი მდგომარეობით?

„ბათუმელების“ წერილი [ID: CA00412410277331] 31 ივლისს ელექტრონული სერვისების ერთიანი პორტალით გაიგზავნა და სააგენტოში იმავე დღეს დარეგისტრირდა [რეგ N: 153567].

სახელმწიფო სერვისების სააგენტოს წერილობით ვთხოვეთ, რომ მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, აღნიშნული მონაცემები მოეწოდებინა კანონით განსაზღვრულ უმოკლეს ვადაში, თუმცა, ჩვენი წერილი იუსტიციის ქვემდებარე სააგენტომ საერთოდ უპასუხოდ დატოვა.

„რაც შეეხება [რუსეთის მოქალაქეების მხრიდან] ბინადრობის მოთხოვნებს, ეს ინფორმაცია არის საჯარო. პრაქტიკულად ყოველდღე გავცემთ ამ ინფორმაციას“, – ეს განცხადება საქართველოს იუსტიციის მინისტრმა რატი ბრეგაძემ 2 წლის წინ გააკეთა.

სწორედ 2 წლის წინ, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ დაიწყეს რუსეთის მოქალაქეებმა საქართველოში მასობრივად შემოსვლა.

საზღვრის კვეთის მონაცემებს შსს აქვეყნებს. ბოლო მონაცემებით საქართველოში რუსეთიდან 720 142 პირი შემოვიდა – 6 თვის სტატისტიკა.

რუსეთის მოქალაქეები რჩებიან საქართველოში, აქვთ ბიზნესი, ითხოვენ ბინადრობას და მოქალაქეობას. მარტო 2020 წლის პირველი იანვრიდან 2023 წლის პირველ იანვრამდე პერიოდში საქართველოს მოქალაქეობა გამონაკლისი წესით მიანიჭეს რუსეთის 3 666 მოქალაქეს და განხილვაში იყო კიდევ 1 417 პირის განცხადება.

ვრცლად ამ თემაზე: საქართველოში ცხოვრების უფლება რუსეთის 16 567-მა მოქალაქემ მიიღო – 3 წლის მონაცემები

ფაქტია ისიც, რომ რუსეთის მოქალაქეები საქართველოში ინტენსიურად ყიდულობენ უძრავ ქონებას.

რუსეთის მოქალაქეების მიერ ქონების შეძენასთან და ბიზნესის რეგისტრაციასთან დაკავშირებული საჯარო ინფორმაცია კი ამ დრომდე არ მოგვაწოდა იუსტიციის სამინისტროს ქვემდებარე კიდევ ერთმა უწყებამ – საჯარო რეეტრმა.

„ბათუმელებმა“ წერილით [ID: CA00412410277634] საჯარო რეესტრსაც 2024 წლის 31 ივლისს მიმართა [რეგ N: 198075/17].

• აღსანიშნავია, რომ 2022 წლის პირველი მარტიდან 2023 წლის 26 აპრილამდე პერიოდში რუსეთის მოქალაქეებმა ზუსტად 7 709 ბინა, მთლიანობაში 424 449 კვადრატული მეტრი უძრავი ქონება შეიძინეს საქართველოში.
• მათვე იყიდეს 474 649 კვადრატული მეტრი მიწის ნაკვეთი: 265 049 კვადრატული მეტრი შენობა-ნაგებობის გარეშე [457 პირი, 604 მიწის ნაკვეთი], 209 600 კვადრატული მეტრი კი, შენობა-ნაგებობასთან ერთად [1028 პირი, 1074 მიწის ნაკვეთი].

საჯარო რეესტრიდან საჯარო ინფორმაცია სწორედ ამ სტატისტიკის განახლების მიზნით გამოვითხოვეთ, თუმცა ჩვენი წერილის მიღებიდან 2 კვირის შემდეგ, 2024 წლის 14 აგვისტოს რეესტრიდან მოგვწერეს, რომ

„საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში დაცული მონაცემების დიდი მოცულობისა და სააგენტოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების რაოდენობის გათვალისწინებით, თქვენს განცხადებაში მითითებული ინფორმაციის სრულად მომზადება მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ რესურსს და
შესაბამისად, გონივრულ ვადას საჭიროებს.

ამდენად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო განცხადებაში მითითებული ინფორმაციის/დოკუმენტაციის მიმდინარე კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში დამუშავებისა და მოწოდების ობიექტურ შესაძლებლობას მოკლებულია. შესაბამისად, თქვენ მიერ მოთხოვნილი ინფორმაცია მოგეწოდებათ მისი სრულად მოძიების შემდეგ.“

საჯარო რეესტრიდან ამ წერილის მიღებიდან ორ თვეზე მეტი გავიდა, მაგრამ მოთხოვნილი ინფორმაცია უწყებიდან არ მიგვიღია.

აღსანიშნავია ასევე, რომ როგორც „ბათუმელებმა“ ადრე გაარკვია, რუსეთის მოქალაქეები საქართველოში მიწის ნაკვეთებს სოფლებშიც ყიდულობენ. მიუხედავად აკრძალვისა, რუსეთის მოქალაქეზე სოფელში მიწის მიყიდვის მექანიზმი მაინც მარტივია.

___

ამ თემაზე ვრცლად „ბათუმელების“ არქივიდან:

რა ხდება ბარებში, რომლებიც მობილიზაციას გამოქცეულმა რუსებმა გახსნეს ბათუმში – VIDEO

See more