Batumelebi

„სრული იზოლაცია დასავლეთისგან,“ – ასე უპასუხა კონსტიტუციონალისტმა ვახტანგ ხმალაძემ კითხვას, რა მოხდება, თუ დასავლეთი საქართველოში ჩატარებულ არჩევნების შედეგებს არ აღიარებს. ვახტანგ ხმალაძე „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლის დროს მმართველი კოალიციის დეპუტატი იყო.

„ბათუმელებმა“ ვახტანგ ხმალაძესთან ინტერვიუ ჩაწერა.

• თქვენი აზრით, რა შანსია, რომ დასავლურმა დემოკრატიულმა ქვეყნებმა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები ლეგიტიმურად მიიჩნიონ?

ბოლო დღეების განმავლობაში არჩევნების დღის დარღვევებზე არაერთი მტკიცებულება გამოჩნდა და შესაძლოა ამ დარღვევებმა არსებითი გავლენა მოახდინეს არჩევნების საბოლოო შედეგებზე. არაფერს ვამბობ იმ დარღვევებზე, რომელიც იყო არჩევნების დღემდე. მხედველობაში მაქვს მოსყიდვები, დაშინებები, პირადობის მოწმობების ჩამორთმევები, პირადი ნომრების შეგროვება, საჯარო მოხელეებს ავალდებულებდნენ თავიანთი ოჯახის წევრების პირადი ნომრები გადაეცათ „ქართული ოცნებისთვის“.

ერთ-ერთი მძიმე დარღვევა, რომელიც არჩევნების დღეს მოხდა, იყო არჩევნების ფარულობის დარღვევა. ისე ხდებოდა ელექტრონული აპარატებით ხმის მიცემა, რომ გარანტირებული არ აღმოჩნდა არჩევნების ფარულობის დაცვა, რაც კონსტიტუციური ვალდებულებაა.

არჩევნების დღეს გამოჩნდა ის, რომ დამკვირვებლებს ძალიან ბევრგან არ ეძლეოდათ საშუალება დაჰკვირვებოდნენ არჩევნების დროს ამომრჩევლის იდენტიფიკაციის პროცედურას. დაჰკვირვებოდნენ იმას, ამომრჩევლის რეგისტრაციისას პირადობის მოწმობისას აღნიშნული ფოტოსურათი შეესაბამებოდა თუ არა იმ ამომრჩეველს, ვისი პირადობის მოწმობაც წარადგინეს.

აღმოჩნდა საქართველოს პირველი ინსტანციის სასამართლოში ერთი მოსამართლე, რომელმაც ბათილად ცნო არჩევნები 30 საარჩევნო უბანზე იმ მოტივით, რომ არ იყო გარანტირებული ამომრჩეველთა ხმის მიცემის ფარულობის დაცვა.

ყოველივე ეს ძალიან მაღალი ალბათობით მიუთითებს იმაზე, რომ დემოკრატიული სახელმწიფოების მხრიდან არ იქნება აღიარებული არჩევნების შედეგები.

•  ეს რას გამოიწვევს?

პირველ რიგში გამოიწვევს საქართველოს იზოლაციას დემოკრატიული სახელმწიფოებისაგან. რეალურად საქართველოს ხელისუფლებასთან ურთიერთობის შეწყვეტას ამ სახელმწიფოების მხრიდან.

ალბათ დიპლომატიური წარმომადგენლობები და საელჩოები დარჩება ქვეყანაში, მაგრამ ხელისუფლებასთან არანაირი საქმიანი ურთიერთობა უკვე დემოკრატიულ სახელმწიფოებს არ ექნებათ. ასევე შეწყდება ყველანაირი ფინანსური დახმარება ამ  სახელმწიფოების მხრიდან.

აქვე მინდა ყველას შევახსენო, რომ ამ დახმარების დიდ ნაწილს იღებდა უშუალოდ ხელისუფლება, რომელიც სხვადასხვა პროგრამის შესასრულებლად იყენებდა ამ დაფინანსებას. მხოლოდ რაღაც ნაწილი მიდიოდა სამოქალაქო საზოგადოების დასახმარებლად. ეს ნაწილი ალბათ დარჩება, მაგრამ რაც შეეხება ხელისუფლების ფინანსურ დახმარებას, ეს უკვე აღარ იქნება. შესაბამისად, შეწყდება ისეთი პროექტები, რომელიც დასავლეთის დაფინანსებით კეთდებოდა.

• მაშინ რა ალტერნატივა რჩება საქართველოს?

რჩება ერთადერთი საშუალება, რომ ჰქონდეს ურთიერთობა ისეთი ტიპის სახელმწიფოებთან, როგორიც გახლავთ რუსეთი, ბელარუსი, ჩრდილოეთ კორეა, ვენესუელა, ჩინეთი, ანუ ისეთ სახელმწიფოებთან, რომლებიც არ მიიჩნევიან დემოკრატიულ სახელმწიფოებად.

ეს საქართველოს განვითარებას მკვეთრად შეუშლის ხელს. გაიზრდება საქართველოდან ემიგრაციის ტალღა. ემიგრაციაში სწორედ ის ადამიანები მიდიან, ვისაც აქვს საკმარისი ცოდნა და უნარები იმისათვის, რომ საქმე აკეთოს საზღვარგარეთის დემოკრატიულ ქვეყნებში.

საქართველოში შემცირდება საქმის კეთების მცოდნე ადამიანთა რაოდენობა, რაც ასევე მკვეთრად  გააუარესებს საქართველოს განვითარების შესაძლებლობას. მათ შორის ეკონომიკური განვითარების შესაძლებლობას. ალბათ ამას მოჰყვება ლარის დევალვაცია და ყველაფერი ეს აისახება საქართველოში მყოფი თითოეული პირის ცხოვრების ხარისხზე.

• თქვენი მოსაზრებით, რამდენად აქვს ფასი „ქართული ოცნებისთვის“ დასავლეთის მხრიდან აღიარებას? ზოგი ექსპერტი თვლის, რომ მხოლოდ სანქციები მოქმედებს „ოცნებაზე“ და არაფერი სხვა.

სანქციები მნიშვნელოვანი დარტყმა იქნება „ქართული ოცნების“ წევრებზე, პირველ რიგში მათზე, რომლებსაც უკავიათ მაღალი თანამდებობები. ვფიქრობ, ეს მათ სერიოზულად დააზარალებს.

კითხვა ასე უნდა დავსვათ – რა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ “ქართული ოცნება” დაკარგავს ხელისუფლებას. რა ზიანი შეიძლება მათ მიიღონ გარდა პოლიტიკურისა, რომ დაკარგეს ხელისუფლება?

თუ გავითვალისწინებთ კორუფციის და სწორედ ელიტური კორუფციის მაღალ დონეს სახელისუფლებო სტრუქტურებში, ამ სტრუქტურების თანამდებობის პირთა და მათთან დაახლოებულ სხვა პირთა სასარგებლოდ, ხელისუფლების შეცვლის შემთხვევაში ასევე არც თუ მცირეა იმის ალბათობა, რომ დაიწყოს ასეთი კორუფციული შემთხვევების გამოძიება.

კორუფციის დადასტურების შემთხვევაში ძალიან მაღალია სანქციების ხარისხი. სანქციები შეეხება როგორც უკანონოდ მოპოვებული ქონების ჩამორთმევას, ასევე დანაშაულის დამტკიცების შემთხვევაში, თავისუფლების აღკვეთასაც.

ძალიან რთული იქნება ამ კორუფციის შემთხვევების დამტკიცება, მაგრამ შეუძლებელი არ არის.

• ფიქრობთ, რომ დასავლეთის მხრიდან არჩევნების არ აღიარებაზე მეტი დანაკარგი „ქართული ოცნებისთვის“ ხელისუფლების დაკარგვა იქნება?

მე არ ვიცი რა არჩევანს გააკეთებენ. ერთი რამ გავითვალისწინოთ, საერთაშორისო სანქციები გავრცელდება არამხოლოდ ამ პირებზე, არამედ მათი ოჯახის წევრებზეც. აქ დაუდგებათ პრობლემა, როგორც საზღვარგარეთ ვიზიტების, ასევე თავიანთი შვილების დემოკრატიულ ქვეყნებში სასწავლებლად გაშვების. რადგან ბევრი მათგანის შვილი სწავლობს სწორედ ევროპაში, შეერთებულ შტატებსა და ბრიტანეთში. სანქციების შემთხვევაში მათ გამოაძევებენ იმ ქვეყნებიდან.

ყოველ შემთხვევაში ამის ალბათობა არის, რომ სანქციებმა ასეთი სახე მიიღოს.

მძიმე არჩევანის გაკეთება მოუწევთ მათ. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იქნება ეს სანქციები მათთვის, ვინც არ იყო შესული კორუფციულ გარიგებებში, მაგრამ მხარს უჭერს „ქართულ ოცნებას“.

ასეთ პირებს არჩევანის გაკეთების საშუალებაც კი არ ექნებათ.

რაც შეეხება ზოგადად ზიანს – ზიანი მოგადგებათ თქვენც, მეც და საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს, რომელსაც საქმიანი ვიზიტები სურს ევროპაში ან აშშ-ში, კულტურული ვიზიტი ან უბრალოდ მოგზაურობა. მათ მოუწევთ ისევ მრავალსაათიან რიგში დგომა საკონსულოებში ვიზის მისაღებად. თანაც არავითარი გარანტია არ ექნებათ იმისა, რომ ისინი ამ ვიზას მიიღებენ.

პრობლემა შეექმნებათ ემიგრაციაში მყოფ ჩვენს მოქალაქეებს, ვინც მუშაობს, ევროპაში, აშშ-ში ან ბრიტანეთში. მუშაობენ და ამით ინახავენ თავიანთ ოჯახებს. ეს მარტო ოჯახისთვის დახმარებაც არ გამოდის, რასაც ისინი აკეთებენ. ეს არის ფაქტობრივი 2-3 მილიარდიანი ინვესტიცია ყოველწლიურად საქართველოს ეკონომიკაში. თავისი ახლობლებისთვის გადმოგზავნილი ფულით, ეს ახლობლები აქ ყიდულობენ სურსათს, ტანსაცმელს, იხდიან კომუნალურ გადასახადებს, ზოგი ახერხებს იმასაც, რომ დაიწყოს ეკონომიკური საქმიანობა. ყველაფერ ამასაც შეექმნება პრობლემები. თვით ემიგრანტების ყოფნასაც შეიძლება შეექმნას პრობლემები იმ სახელმწიფოებში, სადაც არიან.

ასე რომ დარტყმა იქნება ძალიან მძიმე.

• ოპოზიცია ითხოვს ხელახალ არჩევნებს, ასევე უკვე ჩატარებული არჩევნების გამოძიებას. არ ჩანს იმის არანაირი ნიშანი, რომ ამას დასთანხმდება „ქართული ოცნება“. გაცხადებულად ამბობს ოპოზიცია, რომ არ შევა პარლამენტში და არ მისცემს ლეგიტიმაციას. სად არის ასეთ დროს გამოსავალი?

გამოსავალი არის რიგგარეშე არჩევნები. სხვა გამოსავალი არ არის. თუ ოპოზიცია უარს იტყვის მანდატებზე, პარლამენტში არ შევლენ, გააუქმებენ პარტიულ სიებს, ამის შედეგად ჩვენ გვეყოლება ერთპარტიული პარლამენტი.

მართალია, მას არ ექნება შესაძლებლობა მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომელსაც სჭირდება ხმების 3/5 ან 2/3, მაგრამ ყველაფერ დანარჩენ გადაწყვეტილებებს მიიღებს.

პარლამენტის ასეთი სტრუქტურა იქნება კიდევ ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი იმისა, რომ დემოკრატიულმა სახელმწიფოებმა საქართველო მოაქციონ იზოლაციაში.

• თუ იზოლაციაში იქნება ქვეყანა, ერთპარტიული პარლამენტი ეყოლება და ეკონომიკური კრიზისი იქნება ქვეყანაში, ეს შეეხება როგორც ოპოზიციურად განწყობილ ამომრჩეველს, ისე „ქართული ოცნების“ ამომრჩეველს. აქედან გამომდინარე, ხომ არ ფიქრობთ, რომ რიგგარეშე არჩევნები შეიძლება შედიოდეს თავად მმართველი პარტიის ამომრჩევლის ინტერესში?

გონივრული გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში „ქართული ოცნების“ ამომრჩეველსაც უნდა უნდოდეს ის, რომ საქართველო არ აღმოჩნდეს იზოლაციაში. აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ევროკავშირის კარი საქართველოსთვის დიდი ხნით აღმოჩნდება ჩაკეტილი და ამ კარის ჩაკეტვა ასევე იმოქმედებს თითოეული ჩვენგანის მდგომარეობაზე. როგორც ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით, ასევე იმოქმედებს ჩვენს ჯიბეზე, ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. ამიტომ გონივრული გადაწყვეტილება უნდა იყოს ხელახალი არჩევნები.

ხელახალი არჩევნები, რიგგარეშე არჩევნები, გამოიყენება ხოლმე  პოლიტიკური კრიზისის განსამუხტავად. უფრო მეტსაც გეტყვით: არაერთი შემთხვევა ყოფილა, როცა მმართველი პარტია ამა თუ იმ სახელმწიფოში ატყობს, რომ ეცემა მისი რეიტინგი და თავადვე იწვევს რიგგარეშე არჩევნებს იმისათვის, რომ მიიღოს ლეგიტიმაცია თავისივე ამომრჩევლებისგან.

ხელახალი არჩევნები ეს არ არის გაუგონარი რამ. იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს უაღრესად სერიოზული და საკმარისად დასაბუთებული ეჭვი იმისა, რომ არჩევნების შედეგები არ შეესაბამება ამომრჩეველთა განწყობას, ანუ ოფიციალური შედეგები არ ასახავს რეალურ მდგომარეობას, ყველა ეჭვის გასაფანტავად და ლეგიტიმაციის მისაღებად, უნდა გაიმართოს რიგგარეშე არჩევნები.

არჩევნები უნდა ჩატარდეს იმგვარად, რომ აღმოიფხვრას ის დარღვევები, რომელთა გამოც დადგა ეჭვქვეშ არჩევნების კანონიერების საკითხი.

აი, ეს არის გონივრული გამოსავალი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში მიმდინარეობს სასამართლო პროცესი, სადაც მოსამართლეთა კოლეგია მსჯელობს დაირღვა თუ არა ხმის ფარულობის უფლება 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე.

ხმის ფარულობის უფლებაზე საჩივარი ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას აქვს შეტანილი. დასავლეთ საქართველოში მდებარე საოლქო საარჩევნო კომისიების წინააღმდეგ შეტანილი საიას სააპელაციო საჩივრები ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ ერთ საქმედ გააერთიანა და დღეს, 5 ნოემბერს დაიწყო განხილვა.

დღევანდელ სხდომაზე განიხილება სხვა არასამთავრობო, სადამკვირვებლო ორგანიზაციების სააპელაციო საჩივრებიც, მათ შორის „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ და „ღია სივრცე კავკასიის“.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო საქმეს კოლეგიური შემადგენლობით განიხილავს, რომელშიც შედის ზაზა რამიშვილი (მომხსენებელი), ხათუნა ხომერიკი და შოთა სირაძე.

პროცესის დაწყებამდე „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველომ“ დააყენა მოსამართლე შოთა სირაძის აცილების საკითხი, რადგან ორგანიზაცია თვლის, რომ მოსამართლის პარტიული კავშირების გამო, ის ვერ იქნება მიუკერძოებელი.

„ამჟამინდელი მოსამართლე შოთა სირაძე ხობის საკრებულოს თანამდებობის პირი გახლდათ, იყო „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარი. ვინაიდან დღევანდელ პროცესში მესამე პირად არის პარტია „ქართული ოცნება“ ჩართული, მივიჩნიეთ, რომ მნიშვნელოვანი იყო, რისკებისგან დაგვეზღვია ეს პროცესი და დავაყენეთ მოსამართლის აცილების საკითხი, თუმცა არ დაკმაყოფილდა ჩვენი შუამდგომლობა და ბატონი შოთა კვლავ ზის კოლეგიაში,“ – განმარტა მედიასთან აცილების საკითხის დაყენება “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს” ქუთაისის ოფისის ხელმძღვანელმა, ლელა მოწონელიძემ.

მოსამართლეთა კოლეგიამ არ დააკმაყოფილა ექსპერიმენტის ჩატარების შუამდგომლობაც.

„ჩვენ ვითხოვეთ მოეტანათ დემონსტრაციისთვის ბიულეტენის ნიმუში, რა ტიპის ბიულეტენსაც იყენებდნენ არჩევნებზე, მარკერი და ჩარჩო კონვერტი, რათა ადგილზეც ჩაგვეტარებინა ექსპერიმენტი, თუმცა ეს შუამდგომლობაც არ დააკმაყოფილა სამწუხაროდ სასამართლომ,“ – განმარტა ლელა მოწონელიძემ.

• ვინ არის მოსამართლე შოთა სირაძე

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ვებგვერდზე გამოქვეყნებული ოფიციალური ინფორმაციის თანახმად, მოსამართლე შოთა სირაძე 2012-2014 წლებში იყო ხობის მუნიციპალიტეტის გამგეობის ადმინისტრაციული სამსახურის საორგანიზაციო განყოფილების გამგე; სამართლებრივი უზრუნველყოფის განყოფილების გამგე.

2014-2015 წლებში კი იყო ხობის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი, საკრებულოს იურიდიულ საკითხთა და ადამიანის უფლებათა დაცვის კომისიის თავმჯდომარე, ხობის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის თავმჯდომარე.

შოთა სირაძე არის საქართველოს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორის, ვაჟა სირაძის მამა.

ვაჟა სირაძე კი იმ მაღალჩინოსნებს შორისაა, ვის დასანქცირებასაც ევროპარლამენტარები ითხოვდნენ.

თბილისში, რუსული კანონის წინააღმდეგ მიმდინარე აქციების პარალელურად, 23 აპრილს ევროპარლამენტარი პეტრას აუსტრევიჩიუსი გამოვიდა ინიციატივით სანქციები დაწესებოდა საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორს, ვაჟა სირაძესა და განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის დირექტორს, ზვიად ხარაზიშვილს, იგივე „ხარებას“.

ევროპარლამენტარის თქმით, „ეს ადამიანები ეწინააღმდეგებოდნენ ქართველი ხალხის ნებას და აკავებდნენ მშვიდობიანი დემონსტრაციის მონაწილეებს“.

მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძემ, ცესკოს მსგავსად, ამომრჩევლის პასუხისმგებლობა დაინახა იმაში, თუ კი არჩევნებზე ხმის ფარულობა დაირღვა. თუმცა წუხელ, 4 ნოემბერს, თეთრიწყაროს მოსამართლემ მსგავს ფაქტებზე თქვა, რომ ხმების ფარულობა არჩევნებზე დაირღვა.

24 მოსამართლიდან მხოლოდ ერთმა, თეთრიწყაროს მოსამართლემ, ვლადიმერ ხუჭუამ თქვა, რომ ხმის ფარულობა დაირღვა. დღეს, 5 ნოემბერს, საიას სარჩელების განხილვა სააპელაციო სასამართლოებში გაგრძელდება.

„ბათუმელები“ ხელვაჩაურის რაიონული სასამართლოს მოსამართლის, გოჩა ფუტკარაძის დასაბუთებას გაეცნო იმაზე, თუ რატომ არ დააკმაყოფილა მოსამართლემ საიას სარჩელი:

„ამომრჩევლის მიერ სპეციალურ ჩარჩო-კონვერტში საარჩევნო ბიულეტენის სწორად მოთავსების, ხოლო შემდგომ ამომრჩევლის მიერ სპეციალური ჩარჩო-კონვერტით საარჩევნო ბიულეტენის ხმის დათვლის სპეციალურ ელექტრონულ აპარატში სწორად მოთავსების შემთხვევაში, შეუძლებელი იყო ხმის მიცემისა და საარჩევნო ბიულეტენის შევსების ფარულობის დარღვევა.

კერძოდ, შეუძლებელია გამოჩენილიყო, თუ რომელი საარჩევნო სუბიექტის წინ არსებული წრე გააფერადა ამომრჩეველმა. სპეციალური ჩარჩო-კონვერტში საარჩევნო ბიულეტენის დადგენილი წესით მოთავსების შემთხვევაში, სპეციალური ჩარჩო-კონვერტი მთლიანად ფარავდა საარჩევნო ბიულეტენებზე აღნიშნულ საარჩევნო სუბიექტების მონაცემებს,“ – წერს გადაწყვეტილებაში ხელვაჩაურის მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძე.

საია ხელვაჩაურის სასამართლოში ხელვაჩაურის, ქედის, შუახევის და ხულოს საარჩევნო ოლქებში უბნების შედეგების ბათილად ცნობას ითხოვდა. საუბარია იმ უბნებზე, სადაც არჩევნები ელექტრონულად ჩატარდა.

საიას არგუმენტები სასამართლოში ხმის ფარულობის დარღვევაზე ასეთია:

„იმ უბნებზე, სადაც არჩევნები ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდა, კენჭისყრის დღესვე გამოიკვეთა ხმის ფარულობის დარღვევის შემთხვევები, რომლებიც, გაანალიზების შემდეგ აღმოჩნდა იმდენად მასშტაბური, რომ ცხადყო საარჩევნო უფლების უმნიშვნელოვანესი პრინციპის, ხმის ფარულობის მასობრივი დარღვევა. აღნიშნული გამოიხატა მასში, რომ დაფიქსირებული ხმა ისახებოდა ბიულეტენის უკანა მხარეს. ფარულობის დაცვას ვერ უზრუნველყოფდა ვერც ჩარჩო კონვერტები, ეს გამოწვეული იყო, ერთი მხრივ, კონვერტის ზომით, ხოლო მეორე მხრივ იმით, რომ კომისიის წევრების [საარჩევნო ყუთისა და ხმის დათვლის სპეციალური ელექტრონული აპარატის ზედამხედველი კომისიის წევრი] მხრიდან გაცემული ბიულეტენის ჩარჩო-კონვერტში მოთავსების განმარტებული წესის დაცვის პირობებშიც კი ხმის მთვლელ აპარატში შეცურების მომენტში ბიულეტენის უკანა მხარე ნაწილ-ნაწილ ხილული ხდებოდა.

არჩევნების ფარულობის პრინციპი დაირღვა იმითაც, რომ საარჩევნო უბნების გახსნისთანავე [06:45 საათზე] „ქართული ოცნების” წარმომადგენლების მიერ უბნებზე მასობრივად განთავსდა ვიდეო-კამერები. საარჩევნო უბნებზე დამონტაჟებული ვიდეოკამერები, ზოგ შემთხვევაში, უყურებდა რეგისტრატორის მაგიდებს და ვერიფიკაციის აპარატებს, ზოგ შემთხვევაში კი – ხმის მიცემის კაბინებს და ძირითად საარჩევნო ყუთს. ამას გარდა, ზოგ კენჭისყრის შენობაში დამონტაჟებული იყო კამერა, რომელიც არ იყო დალუქული. შესაბამისად ადგილი ჰქონდა ხმის ფარულობის პრინციპის მასშტაბურ დარღვევას, რამაც ამომრჩეველთა თავისუფალ ნებაზეც მოახდინა გავლენა. შესაბამისად, დაირღვა არა მხოლოდ ფარულობის, არამედ ნების თავისუფალი გამოვლენის პრინციპები“.

სასამართლო სხდომაზე ხელვაჩაურის საოლქო კომისიის წარმომადგენლებს უთქვამთ, რომ საარჩევნო ბიულეტენის უკანა მხარეს ე.წ. „გაფერადებული წრის კვალის“ გამოჩენით ამომრჩევლის ნების სხვა ადამიანებისთვის შეცნობა ან აღქმა შეუძლებელია. „საარჩევნო ბიულეტენის უკანა გვერდზე ე.წ. გაფერადებული წრის კვალის გამოჩენა არ წარმოადგენს კენჭისყრის ფარულობისა და ამომრჩევლის ნების თავისუფალი გამოვლენის პრინციპის დარღვევას,“ – ვკითხულობთ ხელვაჩაურის სასამართლოს გადაწყვეტილებაში.

მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძე თავის გადაწყვეტილებაში ცესკოს არგუმენტებს იზიარებს:

„ამასთანავე, ცესკომ საარჩევნო ბიულეტენის ზომისა და არჩევნებში მონაწილე საარჩევნო სუბიექტების რაოდენობის გათვალისწინებით, დაამზადა ისეთი ზომის სპეციალური ჩარჩო-კონვერტი, რომელშიც საარჩევნო ბიულეტენის დადგენილი წესით მოთავსების შემთხვევაში, სრულად იქნებოდა უზრუნველყოფილი კენჭისყრის ფარულობა.

ამომრჩევლის მიერ საარჩევნო ბიულეტენის სპეციალურ ჩარჩო-კონვერტში არასწორად მოთავსების შემთხვევაშიც, ცესკოს მიერ დამზადებული საარჩევნო ბიულეტენის სისქისა და საარჩევნო ბიულეტენზე აღნიშნული საარჩევნო სუბიექტების სიმრავლის გათვალისწინებით, შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ ამა თუ იმ ამომრჩეველმა, რომელ საარჩევნო სუბიექტს მისცა ხმა, მით უმეტეს იმის გათვალისწინებით, რომ 2024 წლის 26 ოქტომბერს, გამოყენებულ საარჩევნო ბიულეტენის უკანა გვერდზე არ ჩანდა/ჩანს საარჩევნო სუბიექტების სახელწოდებები და რიგითი ნომრები, მათ შორის არც რიგითი ნომრების წინ არსებული წრეები.

აღსანიშნავია, რომ ცესკოს მიერ საარჩევნო ბიულეტენებისთვის შეძენილი ქაღალდი, რომელიც იყო მაღალი გრამაჟობის ოფსეტური ქაღალდი, შეძენილი იქნა საარჩევნო ბიულეტენების ტექსტის დამტკიცებამდე პერიოდში, მომწოდებელი კომპანია „სმარტმატიკისგან“ გაცემული რეკომენდაციის გათვალისწინებით. აღნიშნული რეკომენდაციით, საარჩევნო ელექტრონული აპარატებისთვის განკუთვნილი საარჩევნო ბიულეტენებისთვის ცესკოს უნდა შეეძინა ოფსეტური, 162 გრამიანი (+-20%) ქაღალდი. ცესკომ, კი შესაბამისი ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა, 190 გრამიანი ოფსეტური ქაღალდი, რომელიც უფრო სქელია, ვიდრე რეკომენდებული იყო მომწოდებელი კომპანიის მიერ.

კენჭისყრის დღეს, ამომრჩევლის იდენტიფიკაცია/ვერიფიკაცია ხორციელდება მხოლოდ ამომრჩეველთა რეგისტრატორი კომისიის წევრის მიერ. შესაბამისად, კენჭისყრაში მყოფ სხვა პირთა მიერ, პრაქტიკულად შეუძლებელია ამომრჩევლის იდენტიფიკაცია კენჭისყრაში მონაწილე ამომრჩეველთა და კენჭისყრის შენობაში მყოფ პირთა რაოდენობისა და საარჩევნო უბნების ადგილსამყოფლის გათვალისწინებით, რაც გულისხმობს იმ უბნებს და მათში ამომრჩეველთა რაოდენობას, სადაც ელექტრონული არჩევნები გაიმართა იმის თეორიულად დაშვების შემთხვევაშიც, თუ საარჩევნო ბიულეტენის უკანა გვერდზე ჩანს სპეციალური მარკერის კვალი. კენჭისყრის დღეს, კენჭისყრის შენობებში განთავსებულ ვიდეოკამერებთან.

ამომრჩევლის მიერ ბიულეტენის კონვერტში სწორად მოთავსების შემთხვევაში, შეუძლებელი იყო ხმის მიცემისა და საარჩევნო ბიულეტენის შევსების ფარულობის დარღვევა.

აღნიშნულს უზრუნველყოფდა არჩევნებზე გამოყენებული სპეციალური ჩარჩო-კონვერტის ფორმა (ზომა/სისქე) და საარჩევნო ბიულეტენის ფორმა (სისქე/ზომა). ცესკოს მიერ სპეციალური ჩარჩოკონვერტი დამზადებული იყო იმგვარი სისქის ქაღალდისგან და იმ მოცულობით, რომელშიც საარჩევნო ბიულეტენების დადგენილი წესით მოთავსების შემთხვევაში სრულად იყო დაცული ხმის ფარულობა.

სასამართლო მიაჩნია, რომ საოლქო საარჩევნო კომისიების დასაბუთება მოსარჩელის საჩივრების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში არის მართებული. სასამართლო სრულად იზიარებს მოპასუხეების პოზიციას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელეს საჩივრის განხილვისას კომისიისათვის არ წარუდგენია, რაიმე სახის მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებდა სარჩელში მოყვანილ სადაო ფაქტობრივ გარემოებებს. ნიშანდობლივია, რომ მოსარჩელეს არც სასამართლოსათვის წარმოუდგენია, რაიმე მტკიცებულება სადაო ადმინისტრაციული აქტების ბათილობის შესახებ, რომელიც ზოგადად მაინც დაადასტურებდა კომისიების მიერ მიღებული ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის ფაქტს,“ – ვკითხულობთ მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

გუშინ, 4 ნოემბერს, „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთმა ლიდერმა, შალვა პაპუაშვილმა პრეზენტაციისას წარმოადგინა საქართველოს რუკა, სადაც რუსეთის მიერ ოკუპირებული აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონები სათანადოდ არ აღიქმებოდა.

პაპუაშვილის პრეზენტაციას კრიტიკა მოჰყვა საზოგადოების მხრიდან, რის შემდეგაც „ოცნების“ კიდევ ერთმა ლიდერმა, მამუკა მდინარაძემ განაცხადა, რომ პაპუაშვილის პრეზენტაციაზე „რუკის ფერები კარგად არ აღიქმებოდა“.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექს 343^​1 მუხლის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის პრინციპის დარღვევის ამსახველი ელექტრონული რუკის შექმნა, ან მისი ბეჭდური გამოცემა ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.

სისხლის სამართლის კოდექსში 2020 წელს შესული ეს ცვლილება, რომელსაც პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი აწერს ხელს, ასეა ჩამოყალიბებული: „საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის პრინციპის დარღვევის ამსახველი ელექტრონული რუკის ან მისი ბეჭდური გამოცემის, აგრეთვე ასეთი გამოსახულების შემცველი სხვა საგნების დამზადება, წარმოება, რეკლამირება, გამოყენება, საქართველოში შემოტანა, გადაზიდვა, რეალიზება საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის შესახებ არასწორი ინფორმაციის გავრცელების მიზნით“.

შალვა პაპუაშვილმა დღეს, 5 ნოემბერსაც წარადგინა საქართველოს რუკა, თუმცა ამჯერად აფხაზეთი და ცხინვალის რეგიონი მასზე უფრო მკვეთრ, შავ ფერებშია წარმოდგენილი.

პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური „ბათუმელებისგან“ ოფიციალურად ითხოვს იმ მონაცემების მიწოდებას, რაც რედაქციამ ინფორმირებული პირისგან მოიპოვა და რის საფუძველზეც მოამზადა სტატია – „ფარულად მოპოვებული ფაილები ოცნების ოფისიდან“.

სტატია, რომლის ფარგლებში შესწავლილი და დამუშავებული ინფორმაციის შესახებ მონაცემებს ითხოვს „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური“, წარმოადგენს ჟურნალისტური საქმიანობის პროდუქტს. შესაბამისად, იგი მიღებულია ჟურნალისტური საქმიანობის ფარგლებში წყაროს მეშვეობით და მასზე სრულად ვრცელდება საქართველოს კონსტიტუციით გათვალისწინებული პრივილეგიები, კერძოდ:

• საქართველოს კონსტიტუციის მე-17 მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები თავისუფალია… საქართველოს კონსტიტუციის ეს ჩანაწერი იცავს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების ძირითად უფლებასა და შესაძლებლობას, იფუნქციონირონ მთავრობის კონტროლის, შეზღუდვებისა და ცენზურის გარეშე, დროულად მოიძიონ და მიაწოდონ საზოგადოებას ინფორმაცია და იდეები საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვან საკითხებზე სახელმწიფო ორგანოებისა თუ თანამდებობის პირების ჩაურევლად და სახელმწიფო საზღვრების მიუხედავად.

„სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის 1-ელი პუნქტის მიხედვით, პროფესიული საიდუმლოების წყარო დაცულია აბსოლუტური პრივილეგიით და არავის არ აქვს უფლება, მოითხოვოს ამ წყაროს გამხელა.

ჟურნალისტური წყაროს და ინფორმაციის დაცვის სამართლებრივ მნიშვნელობაზე, გარდა ზემოხსენებულისა, მეტყველებს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 50-ე მუხლი, რომელიც ჟურნალისტს ითვალისწინებს როგორც იმ პირს, რომელიც არ არის ვალდებული იყოს მოწმე.

გარდა ამისა, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის თანახმად, ჟურნალისტის მიმართ ფარული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებაც კი დაუშვებელია, როდესაც ეს არ უკავშირდება მათ მიერ პროფესიული საქმიანობის დროს კანონით დაცული ინფორმაციის მოპოვებას. 

საქართველოს კონსტიტუციისა და კანონმდებლობის თანახმად, მედიამ უნდა შეასრულოს „საზოგადოებრივი დარაჯის როლი“, ხელი შეუწყოს განსხვავებული იდეების გავრცელებას, საზოგადოებრივი პრობლემების სააშკარაოზე გამოტანას და მათზე საჯარო დისკუსიებს. მედიის თავისუფლება კი გულისხმობს ინსტიტუციურ-ორგანიზაციულ თავისუფლებას.

შესაბამისად, საქართველოს კონსტიტუციისა და სხვა კანონების საფუძველზე, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურისთვის მოთხოვნილი დოკუმენტაციის გადაცემა პირდაპირ იწვევს ჟურნალისტური საქმიანობის შედეგად მოპოვებული ინფორმაციის გავრცელებას, რითაც მოსალოდნელია ჟურნალისტური წყაროს კონფიდენციალურობის დარღვევა. აქედან გამომდინარე, „ბათუმელების“ რედაქცია  მოკლებულია შესაძლებლობას დააკმაყოფილოს პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის მოთხოვნა ინფორმაციის მიწოდების თაობაზე.

დამატებით უნდა ითქვას ისიც, რომ სტატიაში მოცემულია გარემოებები, რომლებიც მიუთითებს „ქართული ოცნების“ მიერ ამომრჩევლების პერსონალური მონაცემების, მათ შორის განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების მოპოვების, შეგროვების, დაჯგუფების ურთიერთდაკავშირებისა ან/და გამოყენების უპრეცედენტო მასშტაბზე. 

აღნიშნული მონაცემების ხასიათი (სტატუსი – მაგ: პატიმარი, პრობაციონერი, ნასამართლევი, ძებნაში მყოფი, სოციალურად დაუცველი, ნარკოდამოკიდებული, დევნილი, შემწეობის მიმღები, პენსიონერი, სტუდენტი), დასაქმების ადგილის, სასწავლებლის და სწავლების საფეხურის, მიღებული შემწეობების და დახმარების შესახებ ინფორმაცია) კი ცხადყოფს, რომ მონაცემები მოპოვებულია სხვადასხვა სახელმწიფო უწყებებსა და დაწესებულებიდან. 

შესაბამისად, ჩვენ მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაცია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურს აძლევს საკმარისზე მეტ საფუძველს შეამოწმოს შესაბამისი სახელმწიფო უწყებები, პარტია ,,ქართული ოცნება“, მათ შორის, მონაცემთა ბაზები და ამ ბაზებში მონაცემების დამუშავების კანონიერება. 

ამდენად, ვიმედოვნებთ, რომ დროულად მოხდება ზემოაღნიშნულ ფაქტებზე რეაგირება.

„ბათუმელებმა“ თავისი პოზიცია პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურს წერილობით უკვე აცნობა.

კომპანია „ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, დღეს, 5 ნოემბერს, 24:00 საათამდე წყალმომარაგება შეეზღუდათ განთიადისა და თამარის დასახლებებში, ბარცხანაში, წინსვლასა და ორთაბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე, შესახვევებსა და ჩიხებში, ადლიაში, ზღვისპირის, ჰელიმიშისა და ნიჟარაძის ქუჩებზე, ასევე აეროპორტის გზატკეცილზე მცხოვრებ აბონენტებს.

კომპანიის განცხადებით, წყლის შეწყვეტის მიზეზი სათავიდან წყალმომარაგების შეზღუდვაა.

მზია მეგრელიშვილი სოციალურად დაუცველი, მარტოხელა დედაა. 8 წელია ქირით ცხოვრობს, იქამდე კი შვილთან ერთად, ორი თავშესაფარი გამოიცვალა. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო სტანდარტული სამუშაო გრაფიკით მუშაობას ვერ ახერხებს და ძველ ბაზართან თავის გაზრდილ მცენარეებს ყიდის. 

მას აჭარის მთავრობის სახლის წინ, ეგრეთ წოდებული უსახლკაროების საპროტესტო აქციაზე შევხვდით.

„მთავრობისგან ვითხოვ, ჩემს შვილს ჰქონდეს კერა, მე რომ რამე დამემართოს ამ ნერვიულობაზე, ჩემი შვილი იყოს სადღაც იმიტომ, რომ ჯერ პატარაა, 13 წლისაა და იმას ჰქონდეს დასარჩენი, რომ ხვალ და ზეგ ქუჩაში ვინმეს რამე არ მოპაროს და ციხეში არ მოხვდეს. ამას ვითხოვ“, – გვიყვება თვალცრემლიანი.

მზია ამბობს, რომ საქართველოს სოციალური პოლიტიკა მის ოჯახს ვერ იცავს: 

„რა ორგანოშიც მივსულვარ სხვადასხვა საქმეზე, ვერსად დამეხმარნენ. მე არ მესადაგება დღევანდელი მთავრობის მიერ ჩამოყალიბებული პროგრამა, რაც სოციალურად დაუცველებისთვის არის. ჯანმრთელობაც რომ მიწყობდეს ხელს, სამუშაოზე ვერ ვდგავარ… ხალხი მარტო საჭმლის მოტანაზე ფიქრობს, უამრავი დრო იფანტება ტყუილაუბრალოდ, ასე ხალხი ვერ ამოვა სიღარიბიდან. დღეს დილას სამი საათი დავხარჯე [უფასო სასადილოდან] საჭმლის აღებაში, 11 საათზე წამოვედი და ორზე მოვიტანე აქ და რა… დღის საჭმელიც არ არის.

ალიმენტზე სააღსრულებო ბიუროში ყველა ზომას მივმართე, ჩავრთე ყველა, მარგველაშვილსაც მივწერე, პრეზიდენტის რეზიდენციასთანაც ვიჯექი და ვერანაირად აღსრულებამ ვერ გააკეთა ის, რაც გასაკეთებელია. [ყოფილი ქმარი] მუშაობს – ალიმენტის თანხას პრინციპულად არ მიხდის. ასე მითხრა, თუ ჩემ გვერდზე არ იქნები, ვერც შეჭამო“, – ჰყვება მზია.

საქართველოში ოჯახების მხარდაჭერა დღემდე პოლიტიკური პოპულიზმის ნაწილია, ამის ნათელი მაგალითია „ქართული ოცნების“ წინასაარჩევნო კამპანია, რომელიც ანტიდასავლურ პროპაგანდასა და ოჯახის ფასეულობებით მანიპულირებას დაეფუძნა. მიზანი ევროკავშირში საქართველოს წევრობის საწინააღმდეგო განწყობების დათესვა იყო, მაშინ, როცა რეალურად, ევროკავშირის ქვეყნებს ოჯახის მხარდაჭერის ბევრად უფრო გამართული პოლიტიკა აქვთ, ვიდრე საქართველოს.

ევროკავშირმა 2017 წელს შექმნა „სოციალური უფლებების ევროპული სვეტი“, რომელიც განმარტავს, თუ რა უნდა გააკეთოს ევროკავშირის ყველა ქვეყანამ სოციალური უფლებების გაძლიერებისთვის, რისთვისაც  ჩამოაყალიბა კონკრეტული ინიციატივები. იგი მოიცავს 20 საკვანძო პრინციპს, როგორიცაა: ხელმისაწვდომი განათლება, ხელმისაწვდომი და ხარისხიანი ჯანდაცვა, თანაბარი შესაძლებლობები, სიღარიბისგან დაცვა და სხვ. მათ შორის ორი უშუალოდ ოჯახების მხარდაჭერასთან დაკავშირებული პრინციპია  – „ბავშვზე ზრუნვა“ და „სამუშაოსა და ოჯახური ცხოვრების შეთავსება“.

ევროკავშირში ყველა ქვეყანა სთავაზობს ოჯახებს გარკვეულ შეღავათებს, მაგრამ მათი მოცულობა და პირობები განსხვავდება. საქართველოსა და ევროკავშირის ქვეყნებში არსებული ოჯახის მხარდაჭერის პოლიტიკის შესახებ სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ მომზადებულ  დოკუმენტში ისტორიულ-პოლიტიკური, დემოგრაფიული და ეკონომიკური მახასიათებლების მსგავსების გათვალისწინებით, საქართველოსთან ერთად, მიმოხილულია ესტონეთისა და ლიეტუვას გამოცდილება.

დოკუმენტიდან ვიგებთ, რომ ესტონეთმა და ლიეტუვამ [EU-ს წევრი სხვა სახელმწიფოების მსგავსად], ევროკავშირის 2021 წლის ინიციატივის მიხედვით, ბავშვთა სიღარიბესთან საბრძოლველად შეიმუშავეს ეროვნული სამოქმედო გეგმები, რომლებიც ფოკუსირებულია მშობელთა განათლებისა და დამხმარე სერვისების განვითარებაზე, სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვების მხარდაჭერის გაძლიერებაზე, ყოველთვიური ფულადი დახმარების ოდენობის გაზრდაზე, ბავშვთა საგანმანათლებლო დაწესებულებების ქსელის განვითარებასა და მიზნობრივი ჯგუფების მიერ განათლების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებაზე, მათ შორის უფასო სასკოლო კვების უზრუნველყოფასა და სკოლის შემდგომი აქტივობების ორგანიზებაზე.

სსც: 2022 წლის მონაცემებით, ესტონეთში სიღარიბისა და სოციალური გარიყულობის რისკის წინაშე ბავშვების 16,6% იმყოფება, ლიეტუვაში ეს რიცხვი უფრო მაღალია და 22,4% იყო, თუმცა, ორივე ქვეყნის მაჩვენებელი დაბალია ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელზე (24,7%).

რაც შეეხება საქართველოში არსებულ ვითარებას, სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2024 წლის სექტემბრის მონაცემებით, საქართველოში საარსებო შემწეობას 16 წლამდე ასაკის 245 218 ბავშვი იღებს. ეს რიცხვი, ამ ასაკის ბავშვების რაოდენობის დაახლოებით 30 %-ია. შესაბამისად, 16 წლამდე ასაკის ბავშვებიდან დაახლოებით ყოველი მეოთხე საარსებო შემწეობას იღებს.

ესტონეთსა და ლიეტუვაში ბავშვების/ოჯახების ფინანსური მხარდაჭერა უნივერსალური ხასიათისაა და ბავშვის დაბადებისთანავე იწყება. მისი მიზანი სახელმწიფოს მიერ ოჯახის გრძელვადიანი ფინანსური მხარდაჭერაა ბავშვის აღზრდის პროცესში. 

საქართველოში ბავშვსა და ოჯახზე ზრუნვის პოლიტიკის სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა არ არსებობს. „წლების განმავლობაში ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ საქართველოში ბავშვები განსაკუთრებით დაუცველები არიან სიღარიბისა და იმ რისკების მიმართ, რაც დაკავშირებულია მათი ცხოვრების არასათანადო დონესთან“, – წერია „სოციალური სამართლიანობის დაცვის“ დოკუმენტში.

კერძოდ, ესტონეთსა და ლიეტუვაში ბავშვის დაბადებიდან – 18 წლამდე გაიცემა უნივერსალური ხასიათის ყოველთვიური გასაცემელი (ესტონეთი 80 ევრო, ლიეტუვა 96 ევრო). დაბალი შემოსავლის მქონე ოჯახები, სადაც სამი ან მეტი ან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვია, იღებს დანამატს თითოეული ბავშვისთვის.

UNICEF-ის შეფასებით, ბავშვთა სიღარიბე მნიშვნელოვნად შემცირდება, თუ ფულადი დახმარება საქართველოშიც საყოველთაო იქნება, მაგალითად ისე, როგორც ეს ესტონეთსა და ლიეტუვას აქვს.

საქართველოში ოჯახების დაცვისა და სიღარიბის შემცირების მთავარი ინსტრუმენტი მიზნობრივი სოციალური დახმარების პროგრამაა, რომლის ფარგლებშიც გაიცემა სოციალური შემწეობა. სოციალური მომსახურების სააგენტოს წლევანდელი მონაცემებით, სოციალური დახმარების მონაცემთა ბაზაში რეგისტრირებულია 387 164 ოჯახი, სადაც ცხოვრობს 1 256 720 ადამიანი, მათგან საარსებო შემწეობას 454 165 ადამიანი (126 973 ოჯახი) იღებს.

მზია: „სოციალური? ძალიან არ მყოფნის, წარმოიდგინე, ზაფხულის პერიოდში, გაზაფხულზე, ბავშვთან ერთად ჭინჭარს ვკრეფდი პოლიგონზე და ბაზართან ვყიდდი. ჭინჭარს. ბავშვს ისე არ ვტოვებ, რომ სხვას შეხედოს, ვცდილობ ყველანაირად, ვქსოვ, ვკერავ … მაგრამ მიჭირს წამლებზე, ჩემი წამლების ფულს ვერ ვათავებ. 

ბოლოს საავადმყოფოში გადამიყვანეს, მერე აქ მოვედი [მთავრობის სახლთან], წამლის ფულის სათხოვნელად, დავიფიცე, 5 ლარი არ მაქვს მეთქი… არჩევნებზე ფულებს “აშიშინებდნენ” და მე რა მითხრეს იცით? შენ რომ ფული მოგცეთო მოქრთამვაში ჩაგვეთვლებაო და წამლის ფული არ მომცეს“.

საქართველოში, დახმარების მაძიებელი ოჯახები გადიან მათი ქონებისა და საცხოვრებელი პირობების შეფასების პროცედურას, რის მიხედვითაც ენიჭებათ კეთილდღეობის ქულა. შემწეობის მოცულობა ოჯახებისთვის მინიჭებული ქულების მიხედვით განსხვავდება და ოჯახის თითოეული (+16 წლის) წევრისთვის 30-დან 60 ლარამდეა. 120 000-ზე ნაკლები ქულის მქონე ოჯახები, 16 წლამდე ასაკის თითოეულ წევრზე, თვეში 200 ლარს იღებენ.

მზია მეგრელიშვილი მიიჩნევს, რომ ქონებისა და საცხოვრებელი პირობების შეფასების პროცედურა ხშირად უსამართლოა:

„სოციალურ შემწეობას ვიღებდი 320 ლარს, გადამოწმება გამიკეთეს და ჩამომიყვანეს 200 ლარზე, ბინაში ცხოვრობ პრესტიჟულშიო. თუ პრესტიჟულში არ იცხოვრე და პირობები არ გექნება, მაშინ ბავშვს გართმევენ. რა მნიშვნელობა აქვს ჩემთვის მითხარი, ორივე მხარეს ვართ დაჩაგრულები. ქირით ვცხოვრობ, ახლა გადასახდელი მაქვს“, – ამბობს ის.

მზია ამჟამად სოფელ ახალშენში ცხოვრობს და ქირაში 500 ლარს იხდის. „რომ შეხვიდე შიგნით, არ იცხოვრება, ფანჯრები არა აქვს, „ფეჩი“ არ მაქვს, ნორმალური აბანო არ მაქვს. მთავრობის დახმარებაზე კი არ მინდა ყოფნა, მივედი „იაფი სახლი“ რომ იყო, მაგრამ 500 ლარი ყოველთვიურად, როგორ გადამეხადა მითხარი, სამუშაო ხომ უნდა მქონდეს ისეთი, რომ მე ის გადავიხადო, არ მაქვს ის სამუშაოც და როგორ?“.

საქართველოს კანონმდებლობით ასევე გათვალისწინებულია დახმარება (340-დან 384 ლარამდე) შშმ ბავშვებისა და მარჩენალდაკარგული ბავშვებისთვის. თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ მარტოხელა დედები შშმ შვილებზე ზრუნვის მომატებული საჭიროების გამო ვერ ახერხებენ მუშაობას, ეს თანხა ოჯახის ზოგადი საჭიროებებზე იხარჯება.

38 წლის ილონა ლიჩევსკა სამი შშმ ბავშვის დედაა, ქმარს და ორ ტყუპ [8 წლის] გოგოს ეპილეფსია აქვთ. ოჯახი მეათე წელია ქირით ცხოვრობს. ოჯახის წევრების შშმ სტატუსით მიღებული პენსია მთლიანად ბანკის ვალში ეხარჯებათ, სოციალური შემწეობის [750 ლარი] უდიდეს ნაწილს კი ქირაში იხდიან. ილონა მთავრობის საბინაო პოლიტიკას აკრიტიკებს: 

„წარმოიდგინეთ ხელში მრჩება 100 ლარი, რა უნდა გავაკეთო? მითხარით, ჩვენნაირ ოჯახს მთავრობისგან ბინით უზრუნველყოფა არ ეკუთვნის? ეს აუცილებელია, ჩვენ რომ ახლა ბინა გვქონდეს, ვუმკურნალებდი ბავშვებს, ასე ძალიან ძნელია, ქირიდან ქირაში იხარჯება ფული. ველოდები 9 წელი. [„უსახლკაროთა“] აქციებშიც ვმონაწილეობ. ბოლოს რომ გავედი მთავრობის სახლთან, დამირეკეს და ერთჯერადად 3000 ლარი შემომთავაზეს, მაგრამ არ ავიღებ, სამი თვით რომ გადავიდე, მერე რა ვქნა?

ახლა ჩემი უფროსი შვილი, რომელიც ეტლში ზის, საოპერაციოა, 16 წლის გახდა და დაკარგა 200-ლარიანი დახმარება, ავადაა თუ არაა, მაგათთვის მნიშვნელობა არ აქვს. ვიღებთ 700 ლარს სოციალურს, დღევანდელი დღიდან 600 ლარს ვიხდი ქირას, პლუს კომუნალურებს“, – ამბობს ილონა. 

ილონა ლიჩევსკამ ერთი თვეა, რაც მაღაზიაში მოლარე-კონსულტანტად დაიწყო მუშაობა, ყოველ მესამე დღეს 24 საათიანი გრაფიკით მუშაობს: „ერთ თვეა დავიწყე მუშაობა მაღაზიაში მოლარე-კონსულტანტად, ვმუშაობ დილიდან დილამდე, ყოველ მესამე დღეს. ხელფასი უნდა გამოვიდეს 850 ლარი. წარმოიდგინეთ ეპილეფსიან ადამიანს ვტოვებ სამ ბავშვთან ერთად, 24 საათი ტელეფონზე უნდა მყავდეს, პატარებს [8 წლის] შაქარიც უვარდებათ, ქმარიც ნერვიულობს, ხან წნევა ეწევა და დავრბივარ აქეთ-იქეთ. ქმარი რასაც [სამრეცხაოში] მუშაობს გზის ფულზე ვხარჯავთ, ამ ადგილიდან მარშრუტიც არ არის ისეთი, რომ ბავშვები დღის ცენტრში და სკოლაში ვატარო, ბევრი გაცდენა აქვთ, არ მყოფნის გზის ფული“, – ჰყვება ის.

საქართველოში, ადგილობრივი თვითმმართველობებიც გასცემენ სხვადასხვა სახის დახმარებას, სხვადასხვა მოწყვლადობის მქონე ადამიანებზე, მაგრამ სისტემა, რომელიც თავს მოუყრიდა სოციალური ბენეფიტებისა და მათი მიმღებების შესახებ ინფორმაციას – არ არსებობს.

„ცალკეული კვლევა აჩვენებს, რომ მუნიციპალური პროგრამების დიზაინი და სამოქმედო არეალი მუნიციპალიტეტების მიხედვით განსხვავდება, თუმცა ძირითადი ნაწილი გარკვეული ჯგუფებისთვის ერთჯერად ფულად დახმარებას ითვალისწინებს. საგულისხმოა, რომ ხშირ შემთხვევაში მუნიციპალურ სოციალურ სერვისებში ჩართვა სოციალურად დაუცველი ოჯახების ქულებზეა მიბმული, რაც საარსებო შემწეობის სისტემის მიღმა დარჩენილ ადამიანებს მხარდაჭერის გარეშე ტოვებს“, – ვკითხულობთ სსც-ის დოკუმენტში.

სამუშაოსა და ოჯახური ცხოვრების შეთავსების პოლიტიკა, კიდევ ერთი კომპონენტია, რითაც ევროკავშირი ოჯახების მხარდაჭერას ცდილობს – იმისთვის, რომ მშობლებმა უკეთ დააბალანსონ სამუშაო და ოჯახური ცხოვრება, თანაბრად მოახერხონ ზრუნვასთან დაკავშირებული პასუხისმგებლობების გადანაწილება, ევროკავშირი სხვადასხვა დირექტივით არეგულირებს სამუშაო პირობებთან დაკავშირებულ უფლებებსა და გარანტიებს.

ოჯახისა და სამუშაოს შეთავსების მიზნით, საქართველოს კანონმდებლობით, ორივე მშობლისთვის გათვალისწინებულია ბავშვის მოვლისთვის ანაზღაურებადი შვებულების უფლება, რომლის ხანგრძლივობაც შესაბამისობაშია ევროკავშირის სტანდარტებთან, თუმცა გამოწვევად რჩება კერძო სექტორში დასაქმებულების ფინანსური გარანტიები – დამსაქმებლებისთვის ნებაყოფლობითია შეუნარჩუნებენ თუ არა ხელფასს ასეთ დასაქმებულს; არაფორმალურ სექტორში დასაქმებული ქალები/ოჯახები კი საერთოდ მხარდაჭერის მიღმა რჩებიან.

ოჯახური ცხოვრების შრომასთან დაბალანსების ნაწილში, მნიშვნელოვანი როლი აქვს სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების კომპონენტს, ვინაიდან ბავშვებზე ზრუნვა და შინშრომა დიდ გავლენას ახდენს ქალების დასაქმებაზე. 2022 წელს, ჩატარებული დროის გამოყენების კვლევის მიხედვით, საქართველოში ქალები შინშრომაში დაახლოებით, 5-ჯერ მეტ დროს ხარჯავენ, ვიდრე კაცები.

მაგალითად, ესტონეთში ბავშვებს შეუძლიათ 1.5 წლის ასაკიდან მიიღონ ადრეული განათლება, მიუხედავად იმისა, რომ ეს არასავალდებულოა, ბავშვების 94.6% დადის სკოლამდელ დაწესებულებაში. ადრეული განათლების ცენტრების 96% საჯაროა, ისინი ფინანსდებიან ბიუჯეტიდან, ასევე მშობლების შენატანებიდან და დონაციიდან. 

ლიეტუვაში ადრეული განათლების სისტემა ორ ნაწილს მოიცავს – დაბადებიდან 5 წლამდე არასავალდებულო ხასიათის მქონეა, სკოლის მოსამზადებელი პერიოდი, სადაც მშობლების კონტრიბუცია მხოლოდ ბავშვის კვების თანხაა; 5-7 წლამდე კი, დაწყებითი კლასისთვის მოსამზადებელი სავალდებულო პერიოდია, რომელიც სახელმწიფოს დაფინანსებაზე. საქართველოში სკოლამდელი აღზრდისა და განათლების სერვისი ნებაყოფლობითია და ვრცელდება ბავშვებზე 2-6 წლის ასაკამდე. 

სსც: ესტონეთში, 2023 წელს ქალების მონაწილეობა შრომის ბაზარზე 75.4% იყო, ლიეტუვაში – 72.6, რაც უსწრებს ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელს (65.7%). საქართველოში 2022 წლის მონაცემებით, სამუშაო ძალის მონაწილეობის დონე ქალებისთვის მხოლოდ 35.4 პროცენტია, 58.5 პროცენტი კი სამუშაო ძალის გარეთაა და შრომით ბაზარზე ნაკლები აქტიურობით გამოირჩევიან.

ევროკავშირში, ოჯახის მხარდაჭერის პოლიტიკის ნაწილია უმუშევრობისას ხელფასის გარეშე დარჩენილი ადამიანების უზრუნველყოფა მინიმალური შემოსავლით. ესტონეთში არსებობს უმუშევრობის შემწეობა, მათთვის, ვინც დაკარგა სამსახური ან სამუშაო ადგილის შეცვლაზე ფიქრობს (დღეში 11.7 ევრო). ლიეტუვაში მუშაობს უმუშევრობის დაზღვევის სისტემა, ის დაფინანსებულია უმუშევრობის დაზღვევის ფონდიდან, რომელიც ივსება დასაქმებულისა და დამსაქმებლის ყოველთვიური შენატანიდან. საქართველოში უმუშევრად დარჩენილი მოქალაქეებისთვის ასეთი სოციალური დაცვის გარანტიები არ არსებობს.

ოჯახების დაცვასთან დაკავშირებული სოციალური გარანტიების, მათ შორის ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობისა და პენსიების შესახებ ინფორმაციის ნახვა, ევროკავშირის წევრი ქვეყნების მიხევდით, შეგიძლიათ იხილოთ ამ ბმულზე.

___

მთავარი ფოტო: გაფუჭებული მაცივარი ერთ-ერთი სოციალურად დაუცველი ოჯახის სახლიდან. 2024 წლის ოქტომბერი.

 

---

ბათუმელებმა/ნეტგაზეთმა მიიღო დაფინანსება ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოსგან (USAID). ბათუმელები/ნეტგაზეთი ინარჩუნებს სრულ სარედაქციო დამოუკიდებლობას. ბათუმელების/ნეტგაზეთის მიერ გამოქვეყნებული მასალა არ ასახავს USAID-ის ან ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის პოზიციას.

„მოსამართლე გოჩა ფუტკარაძემ ჩაგვითვალა დადასტურებულად, რომ მარკერი გადადიოდა ბიულეტენის მეორე მხარეს,“ – ამბობს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურისტი ირმა აბაშიძე, რომელიც ხელვაჩაურში ითხოვდა საარჩევნო უბნების შედეგების ბათილად ცნობას.

ყველგან, სადაც ელექტრონულად ჩატარდა არჩევნები, საია ხმის ფარულობის დარღვევის მოტივით, საარჩევნო უბნების ბათილად ცნობას ითხოვდა. ქვეყნის მასშტაბით 23-მა მოსამართლემ ამ სარჩელების დაკმაყოფილებაზე გუშინ, 3 ნოემბერს გამართულ სხდომებზე უარი თქვა.

გამონაკლისი მხოლოდ თეთრიწყაროა, სადაც ჯერ გადაწყვეტილება არ მიუღიათ – აქ მოსამართლეს დაუკმაყოფილებია საიას შუამდგომლობა და დღევანდელ პროცესზე მოსამართლე ერთ-ერთი საარჩევნო უბნის ბიულეტენებს თავად დაათვალიერებს. თეთრიწყაროში მოსამართლე სავარაუდოდ დღეს, 4 ნოემბერს მიიღებს გადაწყვეტილებას.

ხელვაჩაურის მოსამართლეს, გოჩა ფუტკარაძეს კი, საიას შუამდგომლობის დაკმაყოფილებასა და ბიულეტენების დათვალიერებაზე უარი უთქვამს.

“მოსანაეთლემ თქცა, რომ თავად უკვე ნახა მედიაში ბიულეტენები, რომელსაც მარკერის კვალი ეტყობოდა.

ბათუმში საარჩევნო უბნების ბათილობაზე სარჩელი მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძეს განუხილავს, მას არაფერი განუმარტავს, თუმცა შემთხვევითობის პრინციპით შერჩეულ რომელიმე უბანზე ბიულეტენების დათვალიერებაზეც უარი უთქვამს და სარჩელის დაკმაყოფილებაზეც.

„ჩვენ გვქონდა წარდგენილი ფოტო და ვიდეომტკიცებულებები, რომ ბიულეტენებზე გამოხატული ამომრჩევლის ნება იყო აღქმადი,“ – ამბობს თამარ წულუკიძე, საიას აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელი. ის ყურადღებას ამახვილებს ბიულეტენის ჩარჩო კონვერტიდან ხმის მთვლელ აპარატში შეცურებაზე – იურისტებმა მოსამართლეებს არაერთი ვიდეო აჩვენეს, სადაც ნათლად ჩანს, რომ ბიულეტენის აპარატში შეცურების დროს აღქმადია, ვის დაუჭირა მხარი ამომრჩეველმა.

ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს კი, ამ პროცესზე დაკვირვება შეეძლო და ვიდეოს გადაღებაც.

„ბიულეტენის შეცურების დროს ეს იყო აღქმადი, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ბიულეტენს უკან აბრუნებდა ხმის მთვლელი აპარატი. მეთვალყურეს, რომელიც მთელი დღის განმავლობაში იდგა ყუთთან, შეეძლო დაედგინა, ვის მისცა მოქალაქემ ან არ მისცა ხმა. გარდა ამისა, უბნებზე იყო ვიდეოკამერები განთავსებული, რაც რიგ შემთხვევაში იღებდა კაბინას, ხმის მთვლელ აპარატს, მოქალაქის სახეც შეიძლება აღქმადი ყოფილიყო, ეს ვიდეოკამერებიც იყო დამატებითი საშუალება, რომ ფარულობა დარღვეულიყო. ეს დამატებით ინსტრუმენტად იქცა.

მოსამართლეებისთვის მეორე მხარის პოზიცია უფრო მისაღები აღმოჩნდა, რომ ჩარჩო კონვერტი ფარავდა ბიულეტენს, მაგრამ ეს კონვერტიც ვერ ფარავდა საკმარისად ბიულეტენს. მთელი საარჩევნო პროცესი დგას კითხვის ნიშნის ქვეშ, როცა ირღვევა ხმის ფარულობა, კონსტიტუციით გარანტირებული უფლება. მოსამართლეებმა, სამწუხაროდ, ვერ დაინახეს, რომ ეს უმნიშვნელოვანესი პრინციპი დარღვეულია,“ – გვითხრა თამარ წულუკიძემ.

ვერ დაინახეს ხმის ფარულობის პრინციპის დარღვევა მოსამართლეებმა, თუ ეს საქმეც აჩვენებს სასამართლოს დამოუკიდებლობის პრობლემას? – ვკითხეთ საიას იურისტს.

„ნებისმიერ ქვეყანაში სასამართლო სისტემა არის ინსტრუმენტი, რომ მან გაასწოროს შეცდომები, ხელისუფლების სხვა შტოების მიერ დაშვებულ შეცდომაზე მოახდინოს რეაგირება. ამ შემთხვევაში შეცდომა დაუშვა ცესკომ და დაარღვია ფარულობის პრინციპი, სასამართლომ კი არ გამოიყენა მისი მთავარი ინსტრუმენტი, გავლენა მოეხდინა მნიშვნელოვან პროცესებზე ქვეყანაში,“ – გვიპასუხა თამარ წულუკიძემ.

ბიულეტენის ზედა ნაწილში, რიგითობის შესაბამისად, დატანილი იყო ოპოზიციური პარტიების რიგითი ნომრები, ხოლო „ქართული ოცნების“ რიგითი ნომერი ამ სიაში იყო ბოლო. შესაბამისად, ბიულეტენის ზედა ნაწილზე გაჟონილი მარკირება იმის უტყუარი დადასტურება იყო, რომ ამომრჩეველმა ოპოზიციას მისცა ხმა. ამ ფაქტს ამომრჩეველში შეიძლება გამოეწვია შიში და დაძაბულობა.

მოამზადა ნათია კაპანაძემ

__________________

გაჟონვა არის სიტყვა, რომელიც საქართველოში განვითარებული მოვლენების შინაარსს სრულად გამოხატავს.

გასულ კვირას პოლიტიკური მოვლენების კულმინაცია სხვა რამ უნდა ყოფილიყო, საქართველოში საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდა. პროცესი ახალი, ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით მიმდინარეობდა. არჩევნებში წელს 18 პოლიტიკური სუბიექტს შორის უნდა გაეკეთებინა არჩევანი 3 508 294 რეგისტრირებულ ამომრჩეველს. ამის მიუხედავად, მთავარი საკითხი არა ახალშექმნილი პარლამენტის შემადგენლობა, არამედ სწორედ გაჟონვაა.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ (საია) 29 ოქტომბერს განაცხადა, რომ 2263 საარჩევნო უბნის შედეგების ბათილად ცნობას ითხოვს, სადაც არჩევნები ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდა. ეს კი, დაკმაყოფილების შემთხვევაში, გამოიწვევს ხელახალი არჩევნების ჩატარებას. ტექნოლოგიური უბნების შედეგების ბათილობა არსებით გავლენას ახდენს არჩევნების შედეგზე.

კენჭისყრის დღეს მასობრივად დაირღვა ამომრჩევლის ხმის ფარულობის პრინციპი, რაც არღვევს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულ საარჩევნო უფლებას. უფრო მარტივად რომ ვთქვათ, ბიულეტენებმა გაჟონა. 

საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიები ამბობენ, რომ „ქართულმა ოცნებამ გამოიყენა სახელმწიფო რესურსები თავისი კამპანიისთვის და ასევე ამომრჩევლების აქტივობის შესამცირებლად. ამაში ჩართო ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლები. მუდმივი დაშინება და ზეწოლა საჯარო მოხელეებზე იყო ნათელი. გარდა ამისა, „ქართული ოცნება“ აკონტროლებდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ბევრ წარმომადგენელს. ასევე, იყო დაშინება, რომ თუ ადგილობრივი მოსახლეობა მმართველ პარტიას არ მისცემდა ხმას, შეუწყვეტდა სოციალურ დახმარებას“. 

კენჭისყრის დღეს ხელისუფლებასთან დაკავშირებული ჯგუფები დევნიდნენ მედიას. კრიტიკული მედიის წარმომადგენლებისთვის კენჭისყრასთან დაკავშირებული ინფორმაციის მიღებისა და გავრცელების პროცესი იყო უკიდურესად მძიმე და საფრთხის შემცველი. ბოლო მონაცემებით, „მედიაომბუდსმენმა“ 2024 წლის 25 და 26 ოქტომბერს საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების გაშუქებისას მედიის წარმომადგენლების უფლებების დარღვევის 48 შემთხვევა დააფიქსირა. ორგანიზაციის ცნობით, დანაშაულებრივი ქმედებებით დაირღვა მინიმუმ 70 ჟურნალისტისა და ოპერატორის უფლება.

„ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას საპარლამენტო არჩევნებში სადავო გამარჯვებას ხუთი ქვეყანა (უნგრეთი, აზერბაიჯანი, სომხეთი, თურქეთი და ჩინეთი) ულოცავს. ამ დროისთვის საქართველოს ევროინტეგრაციის პროცესი შეჩერებულია. 

„უნდა ვაღიაროთ, რომ დღეისათვის საქართველოში რუსეთმა მოიგო…“ – განაცხადა უკრაინის პრეზიდენტმა, ვოლოდიმირ ზელენსკიმ. მისი მოსაზრება ემთხვევა საფრანგეთის ევროპათა საკითხების მინისტრი, ბენჯამინ ჰადადის განცხადებას, რომ საქართველოს არჩევნებში რუსეთი ჩაერია და ამით თავს დაესხა „ევროპულ იდეას, ევროპის ინტერესებს და მოსაზღვრე ქვეყნებში სტაბილურობას“.

„ნუ დაკარგავთ იმედს!“, – ასე ანუგეშებს საქართველოში ევროკავშირის ელჩი, პაველ ჰერჩინსკი საქართველოს მოსახლეობას, მათ, ვინც, „ოცნებისგან“ დაანონსებული დიქტატურის დამყარების წინააღმდეგ ქუჩაში პროტესტისთვის გამოდის. 

ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან წარწერები გამოჩნდა – „ქოცობა ტეხავს! განქოცდი! არა რუსეთს! არ დანებდე! არა რუსულ ოცნებას!“ ეს და სხვა ანტირუსული წარწერები, „ბათუმელების“ ინფორმაციით, ბსუს-თან ახალგაზრდებმა დატოვეს, რომლებიც არჩევნების შედეგებს არ ცნობენ და მიიჩნევენ, რომ მათი ხმები მოპარულია. ბულვარის ადმინისტრაცია წარწერებს შლის, თუმცა განწყობებმა უკვე გაჟონა. 

შაბათს გაჟონა კიდევ ერთმა ამბავმა – „ქართული ოცნება“ თითოეულ საარჩევნო უბანზე მიმაგრებული ე.წ. ქოლ-ცენტრით ატარებდა არჩევნებს. ტელეკომპანია „პირველის“ გადაცემა „ნოდარ მელაძის შაბათის“ თანახმად, „ოცნების“ ქოლ-ცენტრები საარჩევნო უბნებთან ახლოს მდებარეობდა, მათ შორის ჩუღურეთში საჯარო სკოლის დირექტორის კაბინეტში, ასევე უფასო სასადილოში.

ჟურნალისტიკაში რამდენიმე გამორჩეული ტერმინია დამკვიდრებული. მაგალითად:

“ინფორმაციის გაჟონვა” – დაფარული ამბის მოულოდნელი გავრცელებაა.

“ფულის გაჟონვა” – ხშირად გამოიყენება ბიზნესის კონტექსტში, რაც გულისხმობს შემოსავლის დაკარგვას არაეფექტურობის გამო.

“მონაცემთა გაჟონვა” – მიუთითებს სენსიტიური მონაცემების შემთხვევით ან მიზანმიმართულ გამჟღავნებაზე.

“სისტემური გაჟონვა” – აღწერს ხარვეზებს ან დეფექტებს, რაც პრობლემების ზედაპირზე ამოტანის წინაპირობაა.

გაჟონვისას, რამდენადაც თანმდევია შოკი, იმდენად დიდია ცვლილების შანსიც. ამ პროცესის შემდეგ იწყება პრობლემების გამოვლენა და შესაძლებელია ზიანების მასშტაბის შეფასება; ზოგჯერ მხოლოდ ამის შემდეგ იწყება გაუმჯობესება და უსაფრთხოების ზომების მიღება.

გასულ კვირას „ბათუმელების“ და „ნეტგაზეთის“ ჟურნალისტები პროფესიულ საქმიანობაში ხელშეშლის მიუხედავად, აქტიურად აშუქებდნენ მოვლენებს, რომლებიც პოლიტიკური ზეგავლენისა და ამომრჩეველთა ქცევის გააზრებისთვის მნიშვნელოვანია. 

ქვემოთ მითითებული ბმულებით შეგიძლიათ გაიხსენოთ გასული კვირის მნიშვნელოვანი დეტალები და საჭირო ინფორმაცია, რაც სადავო პროცესების უკეთ გაგებაში დაგეხმარებათ.

• არჩევნები

ოლქები არ ხდიან სადავოდ, რომ კამერები ყველგან იდგა და ბიულეტენები ჟონავდა – ქურდოვანიძე

„ჩემი ხმა“ : ცესკოს წინასწარი შედეგები არ ასახავს ქართველი ხალხის ნებას

„კოალიცია ცვლილებებისთვის“: არჩევნები მოპარულია, შედეგს არ ვაღიარებთ

„ძლიერი საქართველო“ – „რაც ცესკომ გამოაცხადა, აცდენილია ჩვენი მოქალაქეების ნებას“

„ერთიანობა – ნაციონალური მოძრაობა“: არ ვაღიარებთ „მოპარული არჩევნების შედეგებს“

რა თქვეს IRI-ს და NDI-ს წარმომადგენლებმა საპარლამენტო არჩევნებზე

„არჩევნები მასობრივად გააყალბეს“ – მოძრაობა „ტალღა“ 2 ნოემბრიდან აქციებს აანონსებს

„ამომრჩეველი მარკირების გარეშე შეიყვანეს კაბინაში და თავადაც შეჰყვნენ“ – დარღვევები ქუთაისში

პროკურატურამ დაიწყო ჩვენი დამკვირვებლების დაბარება – „ნაციონალური მოძრაობა“

გახარიას პარტია: მიმდინარეობს ბაზების ფალსიფიცირება

ბოკუჩავა: დიპლომატიურ კორპუსს წარვუდგინეთ გაყალბებების ამსახველი სამხილები

ბიძინა ივანიშვილმა არჩევნებზე დაარღვია კანონი – ანა ნაცვლიშვილი

მამუკა მდინარაძე ირწმუნება, რომ ოპოზიციამ “ოცნებას” ხმები მოჰპარა

„ხმა მისცა 5-მა მარკირებულმა პირმა“ – რა დააფიქსირეს ბათუმში საარჩევნო კომისიის წევრებმა

„ტიტუშკებს“ ბათუმში დისკომფორტი არავინ შეუქმნა – არჩევნები 2024

ხულოში უბანზე მისულ ამომრჩეველს მის ნაცვლად ხმა მიცემული დახვდა – საჩივრები

უსკო აცხადებს, რომ აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში „ოცნებამ“ ხმების 57 პროცენტი მიიღო

თურქეთში მცხოვრები ემიგრანტის თქმით, ემიგრანტების ნაწილი საარჩევნო სიაში არ აღმოჩნდა

საია აცხადებს, რომ მარნეულის მე-4 უბანზე მათ დამკვირვებელს, გიორგი გოცირიძეს სცემეს

ვაშინგტონის უბანზე ამომრჩევლები მოდიან და სიაში არ არიან – დამკვირვებელი

ვინ რამდენი ხმა მიიღო საზღვარგარეთ გახსნილ უბნებში

„არჩევნების შედეგები შესაძლოა სათანადოდ არ ასახავდეს ამომრჩევლების ნებას“ – ISFED

არჩევნებში მონაწილეობა 2 060 400-ზე მეტმა ამომრჩეველმა მიიღო

ენმ-ს ცენტრალურ ოფისს თავს დაესხნენ

“ამ ადამიანებს აქვთ ინფორმაციის დეფიციტი” – კობახიძე ხსნის, რატომ წააგეს საზღვარგარეთ გახსნილ საარჩევნო უბნებზე

კონსტიტუციონალისტი ხსნის, რომ ოპოზიციის ბოიკოტი პარლამენტს შეკრებაში ხელს ვერ შეუშლის

ძნელია, საღი აზრის მქონემ დაიჯეროს, რომ 350 ათასი ადამიანი ჩამოატარეს კარუსელებზე – ლევან იოსელიანი

ყოფილი სახალხო დამცველი მოქმედს უხსნის, როგორ მუშაობს საარჩევნო “კარუსელი”

#მევნახეგაყალბება — სოციალურ ქსელში კამპანია დაიწყო

მარნეულში არჩევნების გაყალბების ბრალდებით 2 ადამიანი დააკავეს

დამკვირვებლები ასახელებენ ძირითად სქემას, რომლითაც არჩევნები გაყალბდა

სამმა ოპოზიციურმა გაერთიანებამ 4 ნოემბერს რუსთაველზე აქცია დააანონსა

„ძლიერმა საქართველომ“ სიების გახსნის მოთხოვნით სასამართლოში სარჩელი შეიტანა

ISFED-ის ხელმძღვანელი განმარტავს, რა საარჩევნო ტაქტიკა გამოიყენა ხელისუფლებამ ემიგრანტების მიმართ

“ოცნება” თითოეულ უბანზე მიბმული ე.წ. ქოლ-ცენტრით ატარებდა არჩევნებს – TV PIRVELI

• პოლიტიკა 

არჩევნების გაყალბებაზე გამოძიება დაიწყო, პრეზიდენტი პროკურატურაში გამოკითხვაზე დაიბარეს

მედვედევი: ზურაბიშვილმა კონსტიტუცია დაარღვია, ამას, როგორც წესი, დაპატიმრება მოჰყვება

მედვედევის მიერ გაცემულ მითითებებს უცნაურად ემთხვევა – ზურაბიშვილი პროკურატურაში დაბარებაზე

ცესკო პროკურატურას სთხოვს, გამოიძიოს პრეზიდენტის და სხვების განცხადებები გაყალბებებზე

პრეზიდენტის თქმით, შს მინისტრ გომელაურს ვერ უკავშირდება – ვერც „სამთავრობო ხაზით“

ზესტაფონის ფერო მუშაობას წყვეტს, ჩერდება ჭიათურის მაღაროც – GM განმარტებას არ აკეთებს

„ალტ-ინფო“ აცხადებს, რომ არსებული ფორმატით ვეღარ გააგრძელებს მუშაობს

წელს რუსეთიდან 1,489,079 მოქალაქე შემოვიდა – სამი კვარტლის მონაცემები

ორბანი არ წარმოადგენს ევროკავშირს, ნუ მოიტყუებთ თავს – „ოცნების“ მთავრობის ექსმინისტრი

“დასავლეთი დასუსტდა, რუსეთი წამყვან როლს იბრუნებს” – სოხუმში “ოცნების გამარჯვებას” აფასებენ

თბილისის საქალაქო სასამართლომ სადიგოვი პატიმრობაში დატოვა

ამერიკული ორგანიზაციის თანამშრომლების თქმით, საბანკო ანგარიშებზე წვდომა უკანონოდ აქვთ შეზღუდული

• ინტერვიუ

„ოცნებას გარდაუვალის ცოტა ხნით გადადება შეუძლია“ – ინტერვიუ 

„დასავლეთი ხალხის რეაგირებას ელის. ჩანს, არ აპირებენ არჩევნების შედეგების ცნობას“ – ინტერვიუ

„არჩევნები არ იყო არც სამართლიანი და არც თავისუფალი“ – პარლამენტარები დასავლეთის 8 ქვეყნიდან

„ეუთოს ანგარიში ადასტურებს მრავალ დარღვევას, სირცხვილია“ – ლატვიის საგარეო საქმეთა მინისტრი

• უცხოეთის ამბები

„ნოემბერში შევაფასებთ სიტუაციას“ – შარლ მიშელი არჩევნებზე

ევროპარლამენტარი ფიქრობს, რომ საქართველოს ევროინტეგრაცია უახლოეს პერიოდში არ განახლდება

საქართველოში არჩევნები პუტინის მარიონეტებმა მოიპარეს — ბორის ჯონსონი

შეშფოთებული ვარ არჩევნებზე სისტემატურ დარღვევებზე სარწმუნო ბრალდებებით – უილსონი

„პრეზიდენტმა გამოაცხადა, რომ არჩევნები გაყალბდა, ხალხთან უნდა დავდგეთ“ – პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი

„შეშფოთებული ვარ ეუთო/ოდირის ანგარიშით არჩევნების შესახებ“ – ნორვეგიის საგარეო საქმეთა მინისტრი

„არავის აქვს ევროპული ოცნების მოპარვის უფლება, სოლიდარობა ქართველ ხალხს“ – ლატვიის პრეზიდენტი

დარღვევები და უწესრიგოები განმარტული უნდა იყოს – ბორელი

„ამ რთულ დროს ქართველ ხალხთან ვდგავართ“ – EU-ს 13 წევრის მინისტრები

„არჩევნების გაყალბებისა და ძალადობის ამბები შემაშფოთებელია“ – რასმუსენი

„შეშფოთებული ვარ დარღვევებით, რომლებზეც დამკვირვებლები ამბობენ“ – შვედეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი

„ეუთო/ოდირის წინასწარი მიგნებები ადასტურებს ჩვენ შეშფოთებას“ – საფრანგეთის ევროპის საქმეთა მინისტრი

„საქართველოს მთავრობამ პატივი უნდა სცეს დემოკრატიულ ღირებულებებს“ – ჩეხეთის საგარეო

„ქართველ ხალხს უფლება აქვს, იცოდეს, რა მოხდა შაბათს“ – ურსულა ფონ დერ ლაიენი

ნიკოლ ფაშინიანმა “ქართულ ოცნებას” საპარლამენტო არჩევნებში გამარჯვება მიულოცა

რუსი პროპაგანდისტი მარგარიტა სიმონიანი ქართველებს გამარჯვებას ულოცავს

ორბანი „ოცნებას“ გამარჯვებას ულოცავს – წინასწარი შედეგების გამოცხადებამდე

ზახაროვა ზურაბიშვილს მიმართავს – „სისულელეა იმის ფიქრი, რომ EU-ს სხვისთვის ევროპული მომავლის მინიჭება შეუძლია“

კრემლი ირწმუნება, რომ საქართველოს არჩევნებში არ ჩარეულა

„არ გვითქვამს, რომ დარღვევების გამოძიება მთავრობამ უნდა ჩაატაროს“ მეთიუ მილერი

შვედეთი წყვეტს თანამშრომლობას საქართველოს ხელისუფლებასთან

„ველოდით სამართლიან არჩევნებს, ვნახეთ რაღაც სხვა“ – შაჰინი და რიში

კანადის მთავრობა აპირებს, გადააფასოს ურთიერთობა საქართველოს მთავრობასთან

„წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომ არჩევნები არ ასახავს ხალხის ნებას“ – ჰელსინკის კომისია

ხუთი ნორდიკული ქვეყანა საპარლამენტო არჩევნებზე განცხადებას აქვეყნებს

„ნაცვლად კანონიერი არჩევნებისა, ხალხმა ფარსი მიიღო“ – სენატორი როჯერ უიკერი

ვაშინგტონის გამოხმაურება არჩევნების გამო გამოძიების დაწყებასა და პრეზიდენტის დაკითხვაზე

პიტერ ფიშერი: არჩევნები არ შეესაბამებოდა მოლოდინებს კანდიდატი ქვეყნისგან

“ხმის ფარულობა პოტენციურად კომპრომატირებული იყო დაკვირვების 25 პროცენტში” – ეუთო/ოდირი

„მოიხსენით ვარდისფერი სათვალე, EU-ის ანგარიში პროგრესზე არ მიუთითებს“ — ლიეტუვის ელჩი

კრამერი: არ უნდა აღიარდეს ამ არჩევნების ლეგიტიმურობა

• კვირის ამბავი

საია ყველა ელექტრონული უბნის შედეგის ბათილად ცნობას ითხოვს ფარულობის დარღვევის გამო

გარემოს ეროვნული სააგენტოს ცნობით, 3 ნოემბრიდან საქართველოს ტერიტორიაზე ატმოსფერულ ჰაერში ფიქსირდება მყარი ნაწილაკების (PM10, PM2.5) შემცველობის მატება.

სააგენტოს ცნობით, ჰაერში მყარი ნაწილაკების მატება ძირითადად ტრანსასაზღვრო დაბინძურებას უკავშირდება და სამხრეთ-დასავლეთიდან უდაბნოს მტვრის მასების გავრცელებით არის განპირობებული.

_____________

ფოტოზე: ავტომატური სადგური, რომელიც ჰაერის ხარისხს ამოწმებს

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ [საია] არჩევნებზე ხმის ფარულობის მასობრივად დარღვევის ფაქტი საერთო სასამართლოებში გაასაჩივრა.

საია 24 რაიონულ/საქალაქო სასამართლოში 73 საარჩევნო ოლქის გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს. ორგანიზაცია ყველა იმ უბნის (2263 უბანი) შედეგების ბათილად ცნობას ითხოვს, სადაც არჩევნები ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდა.

სასამართლო პროცესები შემჭიდროებულ ვადებში უნდა ჩატარდეს.

საიას საჩივრების დაკმაყოფილება გამოიწვევს ხელახალი არჩევნების ჩატარებას, რადგან ტექნოლოგიური უბნების შედეგების ბათილობა არსებით გავლენას ახდენს არჩევნების საბოლოო შედეგზე.

აქამდე საოლქო საარჩევნო კომისიებმა არ დააკმაყოფილეს საიას საჩივრები. საიას განცხადებით, საოლქო საარჩევნო კომისიებს პასუხისმგებლობა ამომრჩეველზე გადააქვთ და აცხადებენ, რომ შესაბამისი წესების დაცვის შემთხვევაში ხმის ფარულობა დაცული იქნებოდა.

„ჩვენ მტკიცებულებზე დაყრდნობით ვდავობთ, რომ კენჭისყრის დღეს მასობრივად დაირღვა ამომრჩევლის ხმის ფარულობის პრინციპი, რაც არღვევს საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებას“ – აცხადებს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია.

სასამართლო პროცესები მიმდინარეობს დღეს თბილისში, ბათუმში, გორში, ახალციხეში, მცხეთაში, ბოლნისში და საქართველოს სხვა ქალაქებსა და ადმინისტრაციულ ცენტრებში.

ორგანიზაციის ცნობით, პროცესი უკვე ჩატარდა რუსთავის სასამართლოში, თუმცა გადაწყვეტილების გამოცხადება გადაიდო. სამტრედიის სასამართლოში სხდომა დასრულდა, რომელზეც მოსამართლე გიორგი ლობჟანიძემ სარჩელი არ დააკმაყოფილა.

ბათუმში საქმეს დღეს, 3 ნოემბერს, მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძე განიხილავს.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია აცხადებს, რომ 2024 წლის არჩევნებზე კონსტიტუციით გარანტირებული თავისუფალი არჩევანის უფლება, რაც დაცულია ხმის მიცემის ფარულობის პრინციპით, მასობრივად დაირღვა.

ორგანიზაცია მიუთითებს ფაქტზე, რომ ბიულეტენების უკანა მხარეს გაფერადებული წრის კვალი რჩებოდა. ამასთანვე, თითქმის ყველა უბანზე დამონტაჟებული იყო „ქართული ოცნების“ კამერები, რომელიც მიმართული იყო ხმის მთვლელი/მიმღები აპარატისკენ.

_______________

ფოტოზე: 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში. ფოტო: „ბათუმელები“

„ქართული ოცნების“ აჭარის საარჩევნო შტაბის ხელმძღვანელი, აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი ირაკლი ჭეიშვილი ადასტურებს, რომ „ოცნება“ არჩევნებზე ქოლ-ცენტრების მეშვეობით მუშაობდა.

ამის შესახებ ჭეიშვილი ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე წერს და ასე ეხმიანება ტელეკომპანია „პირველის“ მიერ 2 ნოემბერს გავრცელებულ ჟურნალისტურ გამოძიებას იმის შესახებ, რომ „ქართული ოცნება“ თითოეულ საარჩევნო უბანზე მიმაგრებული ე.წ. ქოლ-ცენტრით ატარებდა არჩევნებს.

„…რაც შეეხება თვითონ ქოლცენტრს, კითხეთ იმ ოპოზიციონერებს ვისაც თავის დროზე ჩემთან უმუშავია შტაბში და ეხლა ოპოზიციაში არიან, დაგიდასტურებენ რომ ქოლცენტრი 2014 წლიდან გვქონდა, ვურეკავდით ჩვენს კოორდინატორებს და შეგვყავდა ინფორმაცია, თუ რამდენი ჩვენი მომხრე იყო უბანზე მისული. წელს განსხვავებით წინა წლებისა, ყველა უბანზე გავაკეთეთ პატარა-პატარა ქოლცენტრები, საიდანაც უფრო მარტივი გავხადეთ კომუნიკაცია უბნის უფროსებთან და ქოლცენტრის უფროსებს დავარქვით კაპიტნები. ბათუმში წლები გვქონდა ერთი ქოლცენტრი და წლევადელ არჩევნებზე გავხადეთ მეტი. ადამიანების ჯამი არ შეცვლილა“ – წერს ირაკლი ჭეიშვილი ფეისბუქზე [სტილი დაცულია].

ამავე თემაზე: „ოცნება“ თითოეულ უბანზე მიბმული ე.წ. ქოლ-ცენტრით ატარებდა არჩევნებს – TV PIRVELI

ირაკლი ჭეიშვილი „ოცნების“ საპარლამენტო სიის 98-ე ნომერი, აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი და აჭარაში „ოცნების“ საარჩევნო შტაბის ხელმძღვანელია. მისი პოლიტიკური კარიერა „ნაციონალური მოძრაობის“ დროს დაიწყო – 2006 წელს ჭეიშვილი ბათუმის მერის თანაშემწე იყო, 2007-2009 წლებში – აჭარის მთავრობის აპარატის პროტოკოლისა და მასმედიასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის მასმედიასთან ურთიერთობის განყოფილების უფროსი.

„ოცნების“ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ირაკლი ჭეიშვილი ჯერ აჭარის მთავრობის აპარატის უფროსი იყო, შემდეგ – ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარე, 2016 წლიდან კი აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი „ოცნებიდან“. იგი გასულ წლებშიც ხელმძღვანელობდა „ოცნების“ საარჩევნო შტაბს.

26 ოქტომბრის არჩევნებამდე 10 დღით ადრე „ბათუმელებმა“ გამოაქვეყნა სტატია – „ფარულად მოპოვებული ფაილები „ოცნების“ ოფისიდან“, რომელშიც მოთხრობილია, როგორ ამუშავებდა „ქართული ოცნება“ პარტიის ოფისებში ათობით ათასი ადამიანის შესახებ განსაკუთრებული კატეგორიის პირად მონაცემებს. არ არსებობს კანონიერი გზა, რომლითაც პოლიტიკურ პარტიას შეუძლია ამ მოცულობისა და შინაარსის მონაცემების შეგროვება და დამუშავება.

„ბათუმელების“ სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურმა განაცხადა, რომ დაიწყო აღნიშნული ფაქტის შესწავლა.

_____________

ფოტოზე: ირაკლი ჭეიშვილი/facebook

ამავე თემაზე: 

ფარულად მოპოვებული ფაილები „ოცნების“ ოფისიდან

See more

კოალიცია „ძლიერმა საქართველომ“ საქალაქო სასამართლოში სარჩელი შეიტანა ვერიფიკაციის აპარატებში ჩატვირთული სიების გასაჯაროების მოთხოვნით. კოალიცია აცხადებს, რომ სიებს ცესკო მიზანმიმართულად მალავს.

კოალიციის განცხადებით, მათ საოლქო კომისიებმა უარი უთხრეს აპარატებში ჩატვირთული სიების გასაჯაროებაზე, რაც ადასტურებს იმას, რომ ეს სიები არის დანაშაულის მთავარი სამხილი, რომელსაც მალავს საარჩევნო ადმინისტრაცია.

„ჩვენ პირველი დღიდან ვითხოვთ გაიხსნას სიები, რაც უტყუარად ატარებს დანაშაულის კვალს. ჩვენ ვამბობთ, რომ ჩადენილია დანაშაული, არჩევნების მიტაცება, თუ არაფერი არ აქვს დასამალი ხელისუფლებას და საარჩევნო ადმინისტრაციას, მაშინ ამ სიების გახსნა პრობლემა არ უნდა იყოს. ეს მოგვცემს შესაძლებლობას დავინახოთ გაყალბების სქემა, რომელიც გამოიყენა ხელისუფლებამ. ამიტომ არ ასაჯაროებენ ისინი ამ სიებს.

ჩვენ გვქონდა საჩივარი შეტანილი 73 საოლქო კომისიაში. ნაცვლად იმისა, რომ როგორც კანონი ავალდებულებდა ამ კომისიებს, დამოუკიდებლად განეხილათ ეს საკითხი, ცენტრალიზებული, არაკანონიერი დირექტივით წავიდნენ, ამიტომ ჩვენ სარჩელით მივმართავთ სასამართლოს და ბოლომდე, ყველა სამართლებრივ გზას გამოვიყენებთ, რომ დადასტურდეს ქართველი ხალხის ხმის უფლების მიტაცება და გაყალბება ხელისუფლების მხრიდან“ – განაცხადა „პირველის“ ეთერში ანა ნაცვლიშვილმა, კოალიციის ერთ-ერთმა ლიდერმა.

ასევე, გუშინ, პირველ ნოემბერს, პარტიამ „გახარია საქართველოსთვის“ მიმართა სასამართლოს, რომ აიძულოს ცესკო, დაიცვას ხმის მიცემის შესახებ ინფორმაცია, რაც გულისხმობს სერვერებზე არსებული ბაზების, ასევე ხმის მიცემის ელექტრონულ აპარატებში ამომრჩეველთა ერთიანი სიის შენახვას, რადგანაც არსებობს მონაცემთა ფალსიფიცირების რისკი. გახარიას პარტიის ერთ-ერთმა ლიდერმა, ნათია მეზვრიშვილმა განაცხადა, რომ მათ ხელთ არსებული ინფორმაციით, მიმდინარეობს ცესკოს სერვერებზე არსებული ბაზების ფალსიფიკაცია და ელექტრონულ აპარატებზე არსებული ინფორმაციის წაშლა.

• რა ხდება

საქართველოში 26 ოქტომბერს ჩატარებული არჩევნების შედეგების ლეგიტიმურობას არ აღიარებს ბარიერგადალახული არცერთი ოპოზიციური პარტია და პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი. როგორც პრეზიდენტი აცხადებს, არჩევნები ტოტალურად გაყალბდა.

ერთ-ერთი მექანიზმი, რითაც პარტიებს კენჭისყრის დღეს ე.წ. კარუსელების არსებობის დამტკიცება უნდათ, არის ბაზის შექმნა, სადაც მოქალაქეები შეძლებენ გადაამოწმონ, ფიქსირდება თუ არა მათი ხმა არჩევნებზე, რომელ უბანზე და როდის. პირობითად ემიგრანტი, რომელსაც რეალურად არჩევნებში მონაწილეობა არ მიუღია, თუ აღმოაჩენს, რომ ვიღაცამ მისი პირადი ნომრის გამოყენებით საქართველოში მისცა ხმა, ეს „კარუსელის“ დამადასტურებელი ფაქტი იქნება.

სამოქალაქო ორგანიზაციების სადამკვირვებლო მისიები აცხადებენ, რომ 26 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებზე კენჭისყრა მნიშვნელოვანი დარღვევების ფონზე, ძირითადად უთანასწორო, ძალადობრივ და დაძაბულ გარემოში წარიმართა, ამომრჩევლის ნებას არ ასახავს და ითხოვენ შედეგების გაბათილებას.

ეუთო/ოდირისა და ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის (PACE) სადამკვირვებლო მისია საუბრობს საარჩევნო ხმის ფარულობის დარღვევის რისკებზე, ასევე სხვა ტიპის დარღვევებზე. საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიის მიერ აღწერილი დარღვევების ნაწილი ტექნოლოგიებთანაა დაკავშირებული, ნაწილი კი, დაინტერესებული მხარეების მიერ პროცესში უხეშად ჩარევის მცდელობებთან.

აშშ და ევროკავშირის ქვეყნები კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებენ არჩევნების შედეგებს და დარღვევების გამოძიების საჭიროებაზე საუბრობენ.

_____________

ფოტოზე: ანა ნაცვლიშვილი. ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან.