ბათუმელი მეროშე, 59 წლის ზურაბ ჭავჭანიძე ისევ შიმშილობს. ადვოკატის, ნინო ლომინაძის თქმით, დღეს, 24 დეკემბერს, უკვე 39-ე დღეა, რაც ზურაბ ჭავჭანიძე შიმშილობს.
„გუშინ ვნახე ზურა, დაკლებულია ფიზიკურად ძალიან… ჩემი შიმშილის მიზანია, ყველამ დაინახოს სიმართლე და უნდა გამოფხიზლდნენ, საით მივდივართო,“ – გვიყვება ადვოკატი ნინო ლომინაძე. – „ყურადღებას მაქცევენ, ჯანმრთელობაზე მამოწმებენ და ექიმი მყავსო, ბადრაგებზეც ჩავეკითხე და კარგად მექცევიანო. ტელევიზორიც მიუტანეს,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ ნინო ლომინაძემ.
„მეხუთე დღეა, არ დაურეკავს… ბოლოს როცა ვესაუბრე, მითხრა, ჰაერზე გავდივარ ყოველ დღე ნახევარი საათითო, მარტო სითხეს ვიღებ, საჭმელსაც არ ვჭამო, არ ინერვიულო, ექიმი შემოდის და მამოწმებს, იმ საკანში ვარ, სადაც სხვებიც შიმშილობენო“, – ამბობს ზურაბ ჭავჭანიძის მეუღლე, მარინა გორჯელაძე.
ზურაბ ჭავჭანიძე ბათუმის პროევროპული საპროტესტო აქციის მედროშეა. მას პროკურატურა ედავება სისხლის სამართლის კოდექსის 19-222-ე მუხლის მეორე ნაწილის ა ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს სტრატეგიული და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობას ჯგუფურად და სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც გულისხმობს ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას. სასჯელის სახით ეს მუხლი 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. მისი ადვოკატის თქმით, ზურაბ ჭავჭანიძის საქმეში მხოლოდ ერთი ვიდეოკადრია, რომელზეც ზურაბ ჭავჭანიძე ჩანს დროშით ხელში.
9 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ პროცესზე ზურაბ ჭავჭანიძემ მოსამართლეს მიმართა:
„მე ვარ სოხუმელი და 15 ვაჟკაცი სოხუმში დამეღუპა საქართველოსთვის ბრძოლაში, იმისთვის, რომ ყველამ ვიცხოვროთ კარგ საქართველოში. ვილაპარაკებ ფაქტებით: რას ნიშნავს რუსული მმართველობა? მილიონამდე ქართველი მოკლეს, ყველა რუსი მმართველის ოცნებაა „საქართველო ქართველების გარეშე“.
მიუხედავად იმისა, ვინ ვართ და ვის ვემხრობით, მიმდინარეობს მიზანმიმართული გენოციდი, საქართველოს გაქრობა, გადაშენება, ან გადაჯიშება. ამის მაგალითებს ვხედავთ. „მე თუ კარგად ვარ, ცხოვრება აწყობილიაო“ – ფიქრობენ ადამიანები. ყველას გვემუქრება ხიფათი.
ნებისმიერი ძალადობის წინააღმდეგი ვარ მთელი ცხოვრებაა. „ღმერთი სიყვარულია, გიყვარდეთ“ – დიდ კედელზე მაქვს დაწერილი. სიკეთე, სიყვარული, პატიოსნება და კანონმორჩილება მამოძრავებს.
სუსის თანამშრომელი მოვიდა სახლში და მითხრა თვითონვე, ყველაფერი ვიცით შენზე და კარგი კაცი ხარო. ერთადერთი ჩემი მოწოდება არის სიკეთე და სიყვარული, „მე მოსისხლე მტერიც მიყვარს და თუ მიყვარს, მართლა მიყვარს“ – ესაა ქართული სულის გამოძახილი. პატიოსნებისა და სიყვარულის მეტი მე არაფერი გამაჩნია“, – თქვა სასამართლო სხდომაზე ზურაბ ჭავჭანიძემ.
კახეთში, ოჯახის წევრის მძევლად ხელში ჩაგდების ბრალდებით ერთი პირი დააკავეს.
„გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულმა მძევლად აიყვანა საკუთარი ბებია და სთხოვდა მისი ყოფილი მეუღლის საზღვარგარეთიდან ჩამოყვანას. წინააღმდეგ შემთხვევაში კი ბებიის სიცოცხლის მოსპობით იმუქრებოდა“, – ნათქვამია შინაგან საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში.
შსს-ს ინფორმაციით, ბრალდებული წარსულში ნასამართლევია და პირობითი მსჯავრის ქვეშ იმყოფებოდა.
უწყების ინფორმაციით, გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 11 პრიმა 144-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც 14 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
ბათუმი-სარფის ახალი გზის მშენებლობაზე გამოცხადებულ ტენდერში წინადადებების წარდგენის ბოლო ვადა 2026 წლის 20 იანვრამდე გადაწიეს.
საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობაზე საერთაშორისო ტენდერი 2025 წლის 5 ნოემბერს გამოაცხადა და წინადადებების წარდგენის ბოლო ვადა 2025 წლის 22 დეკემბერი იყო.
„საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი გატყობინებთ, რომ ბათუმი-სარფის გზის პროექტი, ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობა სატენდერო მოწვევაში განხორციელდა შემდეგი ცვლილება: სატენდერო წინადადებების წარდგენის ბოლო ვადა: 2026 წლის 20 იანვარი 16:00 სთ [თბილისის დროით].“ – წერია გზების დეპარტამენტის ვებგვერდზე. დეპარტამენტი ვადის გადაწევის მიზეზს არ უთითებს.
განახლება:ბათუმი[ჭოროხი]-სარფის ახალი გზის მშენებლობაზე გამოცხადებულ ტენდერში წინადადებების წარდგენის ბოლო ვადა კიდევ ერთხელ გადაწიეს. „სატენდერო წინადადებების წარდგენის ბოლო ვადა: 2026 წლის 10 თებერვალი 16:00 სთ (თბილისის დროით)“ – წერია გზების დეპარტამენტის განცხადებაში..
ბათუმი-სარფის ახალი გზის მშენებლობასთან დაკავშირებით გზების დეპარტამენტი კონსულტანტებსაც იწვევს. განსახლების გარე მონიტორინგის, გარემოს დაცვისა და პროექტის განხორციელების ადგილობრივი სპეციალისტების მომსახურებაზე ინტერესების გამოსახატად კი განცხადებები ჰქონდა გამოქვეყნებული.
ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობის პროექტი განხორციელდება აზიის განვითარების ბანკის სესხისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის თანადაფინანსებით. ფინანსთა სამინისტროს ინფორმაციით, გრძელვადიანი სესხის მოცულობა 306,6 მილიონი ევროა.
2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში ბათუმი-სარფის პროექტისთვის 68 მილიონი ლარია გაწერილი. [2026-2029 წლების კაპიტალური ბიუჯეტის დანართის მიხედვით კი, ბათუმი-სარფის გზისთვის ჯამში 895 მილიონი ლარია გაწერილი შემდეგნაირად: 2025 წელს – 35 მილიონი, 2026 წელს – 160 მილიონი, 2027 წელს – 200 მილიონი, 2028 წელს – 250 მილიონი და 2029 წელს – 250 მილიონი ლარი].
ბათუმი–სარფის გზის პროექტი ითვალისწინებს 11.3 კმ-იანი ორზოლიანი გზის, 7.6 კმ სიგრძის გვირაბის და 3 ხიდის, აქედან 1.47 კმ სიგრძის ვიადუკისა და 500 მ სიგრძის ზღვის ნაპირის გასამაგრებელი ნაგებობის მშენებლობას.
ახალი გზა დაიწყება ქალაქის სამრეწველო ზონაში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირთან [სადაც სპეციალური საგზაო კვანძით დაუკავშირდება ბათუმის შემოვლით გზას]; აშენდება ახალი ხიდი მდინარე ჭოროხზე; ახალი ხიდიდან გზა გაგრძელდება ახალსოფლისა და ჭარნალის ტერიტორიაზე და 7,6-კილომეტრიანი გვირაბით გამოვა სარფში [ანდრიას ჩანჩქერის მიმდებარედ], სადაც დაუკავშირდება სარფი-ბათუმის არსებულ გზას – აქ დაგეგმილია ზღვის სანაპიროს გამაგრება.
„ქართული ოცნების“ 2016 წლის საარჩევნო დაპირებით ბათუმი[ჭოროხი]-სარფის[თურქეთის საზღვარი] გზა კარგა ხნის აშენებული უნდა იყოს. სატენდერო მოწვევის დოკუმენტის მიხედვით კი, ამ გზის მშენებლობისთვის დაახლოებით 4 წელია გათვლილი [1 440 დღე – ხელშეკრულების გაფორმებიდან], ხოლო მომდევნო დაახლოებით 3 წელი [1080 დღე] – „დეფექტების შეტყობინების პერიოდი“ იქნება.
ბათუმის მერიის ინფორმაციით, პიროტექნიკური ნაწარმის იმპორტი, ექსპორტი, წარმოება ან რეალიზაცია, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ნებართვის გარეშე, გამოიწვევს პირის დაჯარიმებას 5 000 ლარით, სამართალდარღვევის საგნის კონფისკაციით ან კონფისკაციის გარეშე.
ქმედების განმეორებით ჩადენის შემთხვევაში პირი დაჯარიმდება 6 000 ლარით.
მათივე ინფორმაციით, დღეს, 24 დეკემბერს, გამოვლინდნენ დამრღვევი მეწარმე სუბიექტები, რომლებიც მუნიციპალურმა ინსპექციამ დააჯარიმა.
„დაიწერა საჯარიმო ქვითრები, რაც ითვალისწინებს 1000-ლარიან ჯარიმას პიროტექნიკის ფლობაზე და 5000-ლარიან ჯარიმას რეალიზაციაზე. განხორციელდა უნებართვო სარეალიზაციო პროდუქციის კონფისკაციაც“, – ამბობს მერია.
თუმცა, რამდენი პირი დააჯარიმეს, ამის შესახებ ბათუმის მერია ინფორმაციას არ ავრცელებს.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 24 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 200 370 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 090. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 449 ერთეული [+3]
ჯავშანტექნიკა – 23 796 ერთეული [+4]
საარტილერიო სისტემა – 35 376 ერთეული [+45]
MLRS – 1 579 ერთეული [+3]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 263 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 434 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 94 197 ერთეული [+1 031]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 107 ერთეული [+34]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 71 125 ერთეული [+159]
სპეცტექნიკა – 4 029 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 24 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
669 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
104 481 უპილოტო საფრენი აპარატი
640 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 696 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 634 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
32 122 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
49 878 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„ვტაქსაობ და კლიენტს ველოდებოდი ბინასთან, რადგან პარკინგზე თავისუფალი ადგილი არ იყო. ჩამოვიდა მგზავრი, ჩავისვი და წავედი. მალევე 100-ლარიანი ჯარიმა მომივიდა. ეს 18 დეკემბერს. ჯარიმა მომივიდა წინა დღითაც – 50 ლარი“, – გვიყვება დავითი, რომელიც ოჯახს ტაქსაობით არჩენს, მაგრამ ჯარიმების მასშტაბი და რაოდენობა აფიქრებს, რომ მალე სრულიად ხელცარიელი დარჩება, მით უფრო, რომ ჯარიმები იზრდება, ხოლო საპარკინგე ადგილები ბათუმში „ბრძოლით“ არის მოსაპოვებელი.
შს სამინისტროს ინიციატივით, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილებები შედის, რომლის მიხედვით, საგზაო უსაფრთხოების დარღვევაზე ჯარიმები იზრდება.
ახალ სამართალდარღვევად განისაზღვრება სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომა-გაჩერება, რაც გამოიწვევს დაჯარიმებას 100 ლარით.
საკანონმდებლო ცვლილება ჯერ საბოლოოდ დამტკიცებული არ არის, თუმცა მოსალოდნელ ჯარიმებს უკვე მოჰყვა ავტომანქანის მფლობელთა უკმაყოფილება – მათი თქმით, ჯარიმები იზრდება, საპარკინგე ადგილების რაოდენობა კი არა.
წელს ბათუმის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, მარტო ექვს თვეში, 46 948 სამართალდარღვევა დააფიქსირა ქალაქში.
აქედან 4 288 შემთხვევა დგომა-გაჩერებისა და სხვა ნიშნების დარღვევაზე მოდის. ამავე პერიოდში, ევაკუაციით საჯარიმოზე გადაიყვანეს 3177 ავტომობილი.
საპარკინგე ადგილების პრობლემა ბათუმში.
„ბათუმელები“ ავტომობილის მფლობელებს ესაუბრა და ჰკითხა, რას ფიქრობენ ჯარიმების დაანონსებულ ზრდაზე და რა შეიძლება გაკეთდეს ქალაქში საპარკინგე ადგილების დასამატებლად?
„აქვე მქონდა პატარა საქმე და გავაჩერე. პარკინგზე რომ გავაჩერო, სადღაც ანგისის სტადიონამდე მიწევს მისვლა“, – გვეუბნება ზაზა ცხოიძე, რომელსაც „ვოქსის“ გვერდით წრიულთან ჰყავდა ავტომობილი გაჩერებული.
მისი თქმით, პატრულმაც იცის, რომ ქალაქში საპარკინგე ადგილები არ არის და ცდილობენ ლოიალობა გამოიჩინონ.
„ახლაც არასწორად ვდგავარ, მაგრამ საავარიო სიტუაციას არ ვქმნი და ამის გამო ალბათ დამინდობენ. ქალაქი ისეა გადატვირთული, რომ მანქანას ვერ გააჩერებ. ნახეთ, რამდენი კორპუსია ამ მონაკვეთში. ეს კორპუსები 15 წელია აშენდა და არცერთს არ აქვს პარკინგისთვის ადგილი. კორპუსიდან რომ გამოხვალ, პირდაპირ ბორდიურები იწყება და სად უნდა გააჩერო მანქანა?
პრობლემა მაშინ მოგვარდება, როცა მერია არ გასცემს მშენებლობის ნებართვას, თუ პროექტში გათვალისწინებული არ არის პარკინგის ადგილი. პირველ რიგში, ეს საკითხია მოსაგვარებელი“, – ამბობს ზაზა ცხოიძე.
„პრობლემა მაშინ მოგვარდება, როცა მერია აღარ გასცემს მშენებლობის ნებართვას ისეთ პროექტებზე, სადაც პარკინგი გათვალისწინებული არ არის“ – მოქალაქე.
მისი თქმით, პრობლემას ქმნის ისიც, რომ არსებულ პარკინგებზე ბევრი ავტომობილი რამდენიმე დღე აყენია და სხვა მძღოლებს აღარ ეძლევათ დაპარკინგების საშუალება.
„ზოგი ორი დღით ტოვებს მანქანას. ეს უკვე პრობლემაა, რადგან ამ უბანში თუ ცხოვრობს ადამიანი, ვეღარ აჩერებს მანქანას. ასე გავიგე, თითქოს მერიამ გაამკაცრა წესები და აწი აღარ გასცემს მშენებლების ნებართვებს უპარკინგო პროექტებზეო. ვნახოთ“, – გვეუბნება ზაზა ცხოიძე.
კობალაძის ქუჩის კუთხეში ჰყავს გაჩერებული ავტომანქანა მალვინა დიასამიძეს, რომელიც ასევე საუბრობს პარკირების პრობლემაზე.
„პრობლემაა ყველა კუთხეში, ყველგან. ხშირად, მანქანა სადმე რომ გავაჩერო, 3-4 წრე უნდა დავარტყა. თუ არ არის ადგილი და აუცილებლად გვიწევს გაჩერება, რა თქმა უნდა, ვაჩერებთ და ვარღვევთ. ეს 100-ლარიანი ჯარიმაც არ არის ზომიერი, როცა მანქანის გასაჩერებელი ადგილი არ არის ქალაქში.
ჩემმა მეუღლემ გააჩერა შშმ პირების პარკინგზე, რადგან არსად არ იყო ადგილი და 200 ლარით დააჯარიმეს“, – ამბობს მალვინა დიასამიძე.
„ხედავთ, რომ გასაჩერებელი ადგილი არ არის. აი, ახლაც, რომ გამოიაროს პატრულმა დამაჯარიმებს. მე დისტრიბუტორი ვარ და ვალდებულება მაქვს, ნივთი მივუტანო პატრონს ადგილზე, მაგრამ კორპუსის ეზო ჩაკეტილია, არ გვიშვებენ, პარკინგზე ადგილი არ არის და მიწევს მანქანის არასწორად გაჩერება.
ალტერნატივა არ არსებობს. ეს ჯარიმები, რა თქმა უნდა, ტვირთად გვაწვება მძღოლებს, ისეთი თვე არ არის, 300-400 ლარი ჯარიმა არ გადავიხადო. გასაპროტესტებელია, რა თქმა უნდა“, – ამბობს ლაშა მოისწრაფიშვილი.
მძღოლების თქმით, ჯარიმების გამკაცრებამდე მერიამ პარკინგის პრობლემის მოგვარებაზე უნდა იზრუნოს.
იურა ჭაღალიძეს მიკროავტობუსი საპარკინგე ადგილზე ჰყავს გაჩერებული და ვაჭრობს. ამბობს, რომ ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს, მაღალსართულიან კორპუსში ცხოვრობს და პარკინგის საფასურიც გადახდილი აქვს, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ თავისუფალი ადგილი ყოველთვის დახვდება აქ.
„60 ლარი გადავიხადე პარკინგში, მაგრამ რადგან ადგილების პრობლემაა, ჩემი მეორე ავტომობილი აქედან შორს, ადლიაში მყავს გაჩერებული. პარკინგის კრიზისია. საფასური რომც გადაიხადო, მანქანას ვერ აჩერებ.
კორპუსში, სადაც ვცხოვრობ, ეზო გვაქვს, მაგრამ 800 ოჯახი ცხოვრობს და მანქანის ადგილი არის 30 მხოლოდ. აი, ეს საკითხია მოსაგვარებელი“, – ამბობს იურა ჭაღალიძე.
ლაშა ფერსელიძე ზუბალაშვილის ქუჩაზე ჩავწერეთ. ამბობს, რომ პირველი 100-ლარიანი ჯარიმა უკვე მიიღო მხოლოდ იმიტომ, რომ მანქანა რამდენიმე წამით გააჩერა არასწორ ადგილზე.
„ამხელა ჯარიმები არასამართლიანია – ქალაქში ავტომანქანები ბევრია, გასაჩერებელი ადგილი კი ნაკლები. პარკირების გამო ყოველდღე რომ ჯარიმა გამოგვიწერონ, ამის გადახდას ვერავინ შეძლებს“, – გვეუბნება ის.
„1000 ლარის ჯარიმა მაქვს უკვე საბარგულში. ვერ ვიხდი, მერე ალბათ გადავლენ მანქანის ყადაღაზე. რა თქმა უნდა, მძღოლებიც ვაშავებთ და უნდა დავჯარიმდეთ, როცა არასწორად ვაჩერებთ მანქანას, მაგრამ 100-ლარიანი ჯარიმა რა ამბავია, როცა პარკინგის ადგილი არაა“, – გვეუბნება მოქალაქე, რომელიც ვინაობას არ ამხელს „ზედმეტი თავის ტკივილის“ მოტივით.
ნაგვის ურნები ავტობუსის გაჩერებაზე ბათუმში.
მაღალი ჯარიმების მომხრეა თენგო ცინცაძე. მას ძველ ბათუმში, ფარნავაზ მეფის ქუჩაზე ვესაუბრეთ. ამბობს, რომ სახელმწიფოსთან პრეტენზიები არ აქვს, რადგან „რა ქნას მერიამ“, თუ ქალაქში ბევრი ავტომანქანა მოძრაობს?
„პრობლემა არა პარკინგების ნაკლებობაში, არამედ ბევრი ავტომანქანის არსებობაშია“, – გვეუბნება ის.
მისი აზრით, როცა მანქანა ბევრია, ჯარიმაც ბევრი იქნება.
„არის პარკინგებიც, უბრალოდ, მანქანებია ბევრი. მეც არაერთხელ გამიჩერებია მანქანა არასწორად და დაჯარიმებულიც ვარ, მაგრამ ვეთანხმები ამ ჯარიმებს, 200-ლარიანი რომ იყოს უკეთესია. არც ახლა დგას ჩემი მანქანა სწორად და თუ ჩამოივლის პატრული, დამაჯარიმებს. ეს ჩემი ბრალი იქნება და არა პატრულის ან სახელმწიფოსი“, – გვეუბნება თენგო ცინცაძე.
„ბიძინა ივანიშვილმა შექმნა პოსტსაბჭოთა სივრცისთვის დამახასიათებელი მმართველობის ანომალიური, კორუფციული სისტემა, რომლის მძევალიც შემიძლია ვთქვა, რომ თავადაცაა. მეჩვენება, რომ საჭირო მომენტში შესაძლოა, ეს ისრები მისკენაც იყოს მიმართული,“ – მიიჩნევს პოლიტიკოსი არმაზ ახვლედიანი. მას სუსის ყოფილი უფროსის, გრიგოლ ლილუაშვილის დაკავებაზე ვესაუბრეთ:
ვინ არის დამნაშავე, როცა უმაღლესი თანამდებობის პირებს, რომლებსაც კორუფციის წინააღმდეგ უნდა ებრძოლათ, მმართველი ძალის ვერსიით, თავად აღმოჩნდნენ კორუფციაში ჩართული?
„ახლა, ფაქტობრივად, ფარდა ჩამოიხსნა და ყველაფერი, ვფიქრობ, „ოცნების“ ყველაზე უფრო მწარე მომხრეებისთვისაც კი, ცხადზე ცხადია: სისტემა ლპება კორუფციის ჭაობში,“ – ამბობს არმაზ ახვლედიანი.
„ბათუმელებმა“ ინტერვიუ ჩაწერა არმაზ ახვლედიანთან, პოლიტიკოსთან, თბილისის პოლიტიკური სწავლების სკოლის დამფუძნებელთან, ასევე საქართველოს პარლამენტის ყოფილ წევრთან და „ქართული ოცნების“ ყოფილ აღმასრულებელ მდივანთან.
ბატონო არმაზ, რა ქვეყანა გვაქვს, როცა სუსის უფროსს ქრთამის აღების ბრალდებით აკავებენ? ვინ შეიძლება ასეთ სახელმწიფოში არ მოიპაროს, როცა აკავებენ სუსის ყოფილს უფროსს, ყოფილ პრემიერს, თავდაცვის ყოფილ მინისტრს…
„ქართული ოცნება” ყელამდე კორუფციაშია და ყარს. ეს პოლიტიკური ნაგავი სასწრაფოდ გასატანი და გადასაყრელია. როდესაც სახელმწიფოს უმაღლესი თანამდებობის პირები: პრემიერ-მინისტრი, სუს-ის უფროსი და სხვები არიან კორუფციაში ჩართულები, ისინი, ვინც კორუფციისგან უნდა იცავდნენ გარემოს, თავად არიან კორუფციის შემოქმედები, ეს ადასტურებს ერთადერთს: კორუფცია გახდა ამ რეჟიმის სახე, მისი სავიზიტო ბარათი, რაზეც ოპოზიციის არაერთი წარმომადგენელი, მეც მათ შორის, წლებია, ვსაუბრობთ.
თავად რეჟიმი წლების განმავლობაში მდიდრდება ამ ნაქურდალით და ამ გზით ახერხებს ძალაუფლების შენარჩუნებასა და საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირებას. ახლა, ფაქტობრივად, ფარდა ჩამოიხსნა და ყველაფერი, ვფიქრობ, „ოცნების” ყველაზე უფრო მწარე მომხრეებისთვისაც კი ცხადზე ცხადია: სისტემა ლპება კორუფციის ჭაობში.
არმაზ ახვლედიანი
ეს არის სისტემა, რომელიც არსით ანტიდემოკრატიულია, სისტემა, რომელმაც გააუქმა არჩევნები, როგორც ძალაუფლების შეცვლის ერთადერთი დემოკრატიული მექანიზმი; სისტემა, რომელმაც ფეხქვეშ გათელა კონსტიტუცია და საქართველოს ევროპული მისწრაფებები. ეს ყველაფერი იმდენად ურთიერთკავშირშია, რომ ამ სისტემის დაშლის, ამ მმართველობის ჩანაცვლების გარდა, გამოსავალი არ არსებობს.
ოდნავ ნორმალურ ვითარებაში ასეთი სკანდალის, მსგავსი ფაქტების შემდეგ, მმართველი ძალა მოიხდიდა ბოდიშს, გამოაცხადებდა და ჩაატარებდა სამართლიან, ვადამდელ არჩევნებს, რაც „ოცნების“ მმართველობის პირობებში შეუძლებელია.
თქვენ ამბობთ, რომ სისტემა ლპება კორუფციის ჭაობში, თუმცა „ოცნება“ ამ დრომდე ინარჩუნებს სახელისუფლებო ვერტიკალს. როგორ ახერხებს ამას ივანიშვილი, თქვენი დაკვირვებით? რა მოდელი შექმნა მან, ყველას მისცა მეტ-ნაკლებად ფულის შოვნის საშუალება და შემდეგ ეს კლანები ერთმანეთს დაუპირისპირა?
ამ ტიპის რეჟიმებისთვის კორუფცია შემადგენელი ნაწილია, კორუფციის გარეშე ავტორიტარული რეჟიმი ვერ ახერხებს საკუთარი თავის შენარჩუნებას. კორუფციაა მექანიზმი, რომლის მეშვეობითაც მდიდრდებიან ძალაუფლების მიმტაცებელი, პოლიტიკური სივრცის მაღალი თანამდებობის პირები. სწორედ კორუფციაა მექანიზმი, რომლის მეშვეობითაც საჭირო დროს შეუძლიათ დააშანტაჟონ და აკონტროლონ დაქვემდებარებული ადამიანები და კოლეგები.
ბიძინა ივანიშვილმა შექმნა პოსტსაბჭოთა სივრცისთვის დამახასიათებელი მმართველობის ანომალიური, კორუფციული სისტემა, რომლის მძევალიც შემიძლია ვთქვა, რომ თავადაცაა.
მეჩვენება, რომ საჭირო მომენტში შესაძლოა, ეს ისრები მისკენაც იყოს მიმართული.
ივანიშვილისკენ?
დიახ! სისტემის შექმნაში დამნაშავეა მისი შემქმნელი რეჟიმი, მისი შემოქმედი ივანიშვილი და ყველა, ვინც მისი თანამზრახველია ამ საქმეში. მაგრამ უნდა ვთქვათ, რომ იმავდროულად დამნაშავეა საზოგადოება – ჩვენ, ვინც დროულად ვერ შევძელით წინააღმდეგობა გაგვეწია ამ რეჟიმის ჩამოყალიბებისთვის, ვისაც არ გვქონდა სათანადო რეაგირება მაშინ, როცა კორუფცია იწყებდა გაფურჩქნას, როცა რეჟიმი ავლენდა ავტორიტარიზმის პირველ, მკაფიო ნიშნებს. ასე რომ, ეს პასუხისმგებლობა ორმხრივია.
რა გზით შეძლო ივანიშვილმადაენგრია ინსტიტუციები, რომლებიც მაინცდამაინც ძლიერი არასდროს ყოფილა, მაგრამ ახლა უკვე კომიკური ხასიათი შეიძინა, მაგალითად, სუსის გამოძიებამ…
ეს არც ერთ თვეში მომხდარა და არც ერთ წელში. წლების განმავლობაში მიზანმიმართულად, ნაბიჯ-ნაბიჯ ანგრევდა ივანიშვილი სახელმწიფოს უმთავრეს საყრდენებს – ინსტიტუციებს. იმ ინსტიტუციებს, რომლებიც თავად უნდა ქცეულიყო მონიტორინგის, კონტროლის, დამოუკიდებლობის, მიუკერძოებლობის მაგალითებად.
პირველ რიგში, სწორედ ეს ინსტიტუტები გადატეხა წელში ივანიშვილმა, დაიქვემდებარა იმით, რომ იქ დააყენა თავისი ერთგული ადამიანები. ასეთი იყო ლილუაშვილიც. ვინც მას გაუწია წინააღმდეგობა, ყველა აღმოჩნდა ამ გუნდის მიღმა.
2013 წელს, როცა მე ჯერ კიდევ ვიყავი „ქართულ ოცნებაში”, მკაფიო იყო, რომ მაშინდელ შინაგან საქმეთა მინისტრს, ირაკლი ღარიბაშვილს, ივანიშვილის უახლოეს ადამიანს, სწორედ ივანიშვილისგან ჰქონდა მწვანე ანთებული ყველაფერზე, ყოველგვარ უკანონობაზე. რა ვნახეთ საბოლოოდ? რა სკანდალში აღმოჩნდა ღარიბაშვილი? სწორედ ასეთი სქემაა ყველა სხვა მაღალი თანამდებობის პირთან მიმართებით წარსულში თუ დღეს.
ამიტომაც, კობახიძე სულ ტყუილად ცდილობს გვაჩვენოს, თითქოს ის ებრძვის კორუფციას. ის სრულად არის პასუხისმგებელი ამ კორუფციულ დანაშაულზე, რადგან ყველა დროში, 2015 წლიდან მოყოლებული, ის უმაღლეს პარტიულ და სახელმწიფო თანამდებობებზეა „ქართულ ოცნებაში” და არ მახსენდება, ოდესმე გაეპროტესტებინოს კორუფციული სქემები, სათანადო რეაგირება ჰქონოდა იმ მხილებაზე, რომელიც არაერთხელ ისმოდა პარლამენტის თუ სხვა ტრიბუნებიდან ოპოზიციის თუ შესაბამისი არასამთავრობო ორგანიზაციების მხრიდან.
რა ლოგიკით მიიჩნევენ ამ სქემაში მყოფი თანამდებობის პირები, რომ მათ ივანიშვილი არ შეეხება? გრიგოლ ლილუაშვილიც ივანიშვილის უახლოესი გარემოცვის წევრი იყო, „ქართუ ბანკის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეობდა, ვიდრე 2016 წელს პარლამენტარი გახდებოდა და 2017 წლიდან უკვე სუსში წავიდოდა…
ივანიშვილმა თავიდანვე შექმნა კლანების სისტემა, დაუპირისპირა ეს კლანები ერთმანეთს და ჩათვალა, რომ ამ დაპირისპირებით მხოლოდ თავად იხეირებდა.
ახლა, რა თქმა უნდა, კლანების ბრძოლის უმწვავესი ეტაპია. მეორე მხრივ, ეს ამბავი აჩვენებს, რომ არ არის გარანტირებული არავის „კეთილდღეობა”, მათ შორის არც დღევანდელი სუს-ის ხელმძღვანელის, არც რომელიმე სხვა თანამდებობის პირის.
კობახიძე თუ თავად არ არის კორუფციაში ჩაფლული, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ საჭირო მომენტში, თუ ეს დასჭირდა სისტემას და ივანიშვილს, არ შეახოცავენ ხელს მას, თუნდაც პოლიტიკური პასუხისმგებლობის კუთხით.
არც ისაა გამორიცხული, ივანიშვილს მოუძებნონ სათანადო სისუსტეები და თუ ამაზე საბოლოოდ დასტური მოვიდა მოსკოვიდან, ისრები მიიმართოს სისტემის შემქმნელის წინააღმდეგ.
უშვებთ იმასაც, რომ ივანიშვილიც შეიძლება აღმოჩნდეს განსასჯელისსკამზე?
დიახ, არ გამოვრიცხავ, რომ ასეც მოხდეს. ამ შემთხვევაში სისტემა შეეცდება იმის მტკიცებას, რასაც დღეს ამტკიცებს, რომ ის ღიაა და ებრძვის კორუფციას, რომ არავინაა ხელშეუხებელი და ასე შემდეგ.
რა თქმა უნდა, ამის გადატანა სისტემას გაუჭირდება, მაგრამ მოინელებს. სხვა საქმეა, ჩვენ, საზოგადოება, თუ მოვანელებინებთ, თუ კვლავ გავუტარებთ მას ქვეყნის ასე, დღისით-მზისით ღრღნის, შეჭმის ღია, აშკარა ფაქტებს.
უკვე „ოცნების” მიერვეა დადასტურებული საკმარისზე მეტი გარემოება იმისთვის, რომ მოვითხოვოთ ამ მთავრობის გადადგომა და დაუყოვნებლივ სამართლიანი არჩევნები. ის, ვინც დღეს „ოცნების” ციხეებშია [რეჟიმის ტყვეებს ვგულისხმობ], ყველა დაუყოვნებლივ უნდა გათავისუფლდეს. ისინი ციხეში სწორედ იმიტომ არიან, რომ ამხელდნენ ამ კორუმპირებულ სისტემას, ეწინააღმდეგებოდნენ ავტორიტარიზმს, კორუფციის უმთავრეს მკვებავს.
ლილუაშვილის დაკავებით კიდევ ერთხელ დადასტურდა ამ ტყვეების – პოლიტიკოსების, აქტივისტების თუ საზოგადოების სხვა სფეროს წარმომადგენლების, მათ შორის, უპირველესად, მზია ამაღლობელის სრული სიმართლე. სინდისის პატიმრების ადგილი უნდა დაიკავონ თავად „ოცნების“ ვაილიდერებმა, კორუმპირებულმა დიდმოხელეებმა, ივანიშვილის თამადობით.
მაგრამ, ცხადია, სისტემა თავის თავს არ განსჯის. საზოგადოებამ უნდა შევძლოთ ეს. მე ვსვამ კითხვას, ბანალურს, ერთი შეხედვით: კიდევ რა უნდა მოხდეს? კიდევ რა უნდა გავიგოთ, ვისი ყელამდე კორუფციის ჭაობში ყოფნის ამბავი უნდა დაგვიდასტურდეს, რომ ხმა ამოვიღოთ? მივხვდეთ, რომ ეს არის ანტიეროვნული რეჟიმი?
თუ საზოგადოება „ოცნების“ სისტემაზე ვერ შეძლებს პროტესტის გზით წნეხის გაზრდას, თავად სისტემის შიგნით არანაირ ძვრებს არ უნდა ველოდეთ?
ივანიშვილმა ისეთი სისტემა ააწყო, ამას პრაქტიკულად გამოვრიცხავ.
ვინ წარმოიდგენდა ერთი წლის წინ, რომ ლილუაშვილს, ყველაზე ძლიერ ლილუაშვილს, ივანიშვილის მთავარ საყრდენს, არათუ გაუშვებდნენ თანამდებობიდან, არამედ დააკავებდნენ კიდეც, თანაც ამ ბრალდებით… კაცმა არ იცის, ხვალ რა ბრალდებას წაუყენებენ, მაგალითად, გომელაურს. ზეგ კალაძეს, მთავარ კორუფციონერს საქართველოში.
და რა ხდება ამის შემდეგ? ჩვენ ამას ვუყურებთ, რამდენიმე ათეული ადამიანი ვაპროტესტებთ და საზოგადოებას არ ჰქონდეს ამაზე რეაგირება? რა თქმა უნდა, ასეთ შემთხვევაში ივანიშვილი კვლავ თავისას გაიტანს.
არ უნდა გავატანინოთ. აი, ეს არის ამოცანა!
სისტემის შიგნით ყველა დაზაფრული და შეშინებულია. ყველა ხვდება, რომ არავინაა დაცული, რადგან ვინც პირდაპირ ან ირიბად ამაში თანამონაწილეობს, რა თქმა უნდა, ნებისმიერი ხვდება, რომ შეიძლება აღმოჩნდეს განსასჯელის სკამზე. ამიტომაც, ცდილობს, იყოს მაქსიმალურად ლოიალური და დღეს არსებულ პოლიტიკურ კონიუნქტურას მოერგოს.
ერთადერთი გამოსავალი ისაა, რომ ეყოს სიმამაცე, სინდისი და ამ რეჟიმს არ ემსახუროს, მაგრამ ამას ისინი ვერ აკეთებენ, რადგან უმრავლესობა, როგორც უკვე გითხარით, ჩაფლულია კორუფციაში.
რა ლოგიკით თვლის „ოცნება“, რომ დამაჯერებელია ვინმესთვის ის, რომ თითქოს კორუფციას ებრძვიან?
„ოცნების” პროპაგანდას აღარ აინტერესებს, რა არის დამაჯერებელი და რა – არა.
ყველაფერი ცხადზე ცხადია, მაგრამ პროპაგანდა მაინც მუშაობს: დაშინებულია მოხელეთა დიდი ნაწილი, მაღალი თანამდებობის პირები, იმიტომ, რომ ისინი არიან ამ სისტემის, მათ შორის კორუფციული სისტემის, ნაწილი პირდაპირ თუ ირიბად.
ამ სისტემამ მოახერხა და დააშინა ხალხი. თითქმის ვეღარავინ ბედავს ხმის ამოღებას, ჩურჩულით ლაპარაკობენ. ამ პირობებში, „ოცნების“ რუსული პროპაგანდა დარწმუნებულია, რომ ნებისმიერ ტყუილს, ნებისმიერ აბსურდს გაიტანს. სამწუხაროდ, ასეა!
სწორედ ამიტომ, როგორც არასდროს, აქტუალურია ახალი პოლიტიკური დღის წესრიგის შექმნა. ჩვენ ვხვდებით, რომ სისტემა სწრაფად ეშვება კორუფციული და ანტიეროვნული ქმედებების დაღმართზე.
მეორე მხრივ, საზოგადოების დიდი ნაწილი შეშინებულია, პროპაგანდის გავლენის ქვეშ მოქცეული ვერ ახერხებს ამაზე სათანადოდ რეაგირებას.
რა არის გამოსავალი? უნდა შეიქმნას ახალი, წელში გამართული, ძლიერი პოლიტიკური გუნდი. სხვა გამოსავალს ვერ ვხედავ. უნდა ვიცოდეთ, რომ ვინც არ უნდა ამხილოს ამ კორუფციულმა სისტემამ თავის რიგებში, გადააგორებს და კვლავ განაგრძობს ქვეყნის შეჭმას, ჩვენი სიმდიდრეებით გამდიდრებას.
ამიტომაც, დგება დრო, როდესაც რეაგირება უნდა იყოს ჩვენი, საზოგადოების თუნდაც კრიტიკული ნაწილის მხრიდან, არა მხოლოდ პროტესტის ფორმით, არამედ სწორი პოლიტიკური დღის წესრიგის შექმნით. ეს, საუბედუროდ, ვერ მოახერხა არსებულმა პოლიტიკურმა ოპოზიციამ.
„ოცნების“ მთავრობის დადგენილებით, ადმინისტრაციულ ორგანოებში დასაქმებულთათვის 2026 წლის 5-6 იანვარი [ორშაბათი-სამშაბათი] უქმე დღეებად გამოცხადდა.
„ადმინისტრაციული ორგანო განსაზღვრავს მის დაქვემდებარებაში მყოფ/მის სისტემაში შემავალ სამსახურებს/მოსამსახურეებს, რომელთა მიმართაც არ გავრცელდება ეს დადგენილება, თუ მათი ფუნქციების შესრულება სახელმწიფო ხელისუფლების განხორციელებისა და საზოგადოების ნორმალური ფუნქციონირებისთვის წარმოადგენს გადაუდებელ აუცილებლობას.“ – წერია 2025 წლის 23 დეკემბრის დადგენილებაში, რომელსაც ხელს ირაკლი კობახიძე აწერს.
ამასთან, ეს დადგენილება არ ვრცელდება:
„საქართველოს ეროვნული ბანკის ზედამხედველობას დაქვემდებარებული პირების წინაშე შესასრულებელ ფინანსურ ვალდებულებებზე.
„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებულ საქმიანობაზე და სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებულ დავების განხილვის საბჭოს საქმიანობაზე.“
გამოდის, რომ საჯარო სამსახურებში დასაქმებულები [ზემოთ აღნიშნული გამონაკლისების გარდა] 1-ლი იანვრიდან 8 იანვრამდე დაისვენებენ: 1-2 იანვარი ახალი წლის დღეებია და უქმეა, 3-4 იანვარი შაბათ-კვირაა, ხოლო 7 იანვარი უქმე დღეა [შობა].
საკონსტიტუციო სასამართლომ დღეს, 23 დეკემბერს, არსებითად განიხილა ჟურნალისტ გიორგი არობელიძის სარჩელი პარლამენტის წინააღმდეგ. მოქალაქე ანტიკონსტიტუციურად მიიჩნევს კანონის იმ ჩანაწერს, რომლის საფუძველზეც იგი დააკავეს. ჟურნალისტი ბათუმში, ერთ-ერთ ბარში მას შემდეგ დააკავეს, როცა ის სხვის დაკავებას შეესწრო და პოლიციელებს ჰკითხა: რატომ აკავებთ?
ეს 2021 წლის ამბავია: ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის [პოლიციელის შეურაცხყოფა, ან კანონიერი მოთხოვნის დაუმორჩილებლობა] საფუძველზე დააკავესმედიაპლატფორმა „მაუწყებლის“ ჟურნალისტები – გიორგი არობელიძე და რატი რატიანი. მაშინ ჟურნალისტებმა თქვეს, რომ ერთ-ერთ ბარში იკითხეს, რატომ აკავებდნენ სხვა ადამიანებს. ჟურნალისტებს ბათუმის პოლიციის მე-6 განყოფილებაში სცემეს.
პოლიციელების მხრიდან ძალადობის საქმე არც ამ შემთხვევაში გამოუძიებია ვინმეს. სამაგიეროდ, 2022 წლის 28 თებერვალს ბათუმის საქალაქო სასამართლომ გიორგი არობელიძე სამართალდამრღვევად მიიჩნია და 2 ათასი ლარით დააჯარიმა.
ასკ-ის 173-ე მუხლით აკავებენ ძირითადად საპროტესტო აქციის მონაწილეებს. ეს მუხლი გულისხმობს პოლიციელის შეურაცხყოფას, ან პოლიციელის კანონიერი მოთხოვნის დაუმორჩილებლობას.
ამ მუხლით დააკავეს 2025 წლის 11 იანვრის აქციაზე მზია ამაღლობელი. შსს-ს ღობეზე სტიკერის გაკვრის გამო მზია ამაღლობელი ორჯერ გაასამართლეს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადგილი ჰქონდა წინააღმდეგობის გაწევას, თუმცა მოსამართლემ ვერ დაასახელა კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც ამას დაადასტურებდა.
„საქმეში არსებული ფაქტობრივი მონაცემები და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი მასალებით გიორგი არობელიძის მხრიდან გ.ლ-ის დაკავებაში პოლიციელებისთვის ხელშეშლა გამოვლინდა სიტყვიერ პროტესტში – გამოხატული ფრაზაში -„რატომ აკავებთ?“ – რაც ობიექტურად ვერ შეაფერხებდა საპოლიციო ღონისძიების განხორციელებას. სასამართლოს არ უმსჯელია მოსარჩელის მიერ წარმოთქმული სიტყვებით ინციდენტის კონკრეტული გარემოებებიდან გამომდინარე, თუ როგორ შეეშალა ხელი საპოლიციო ღონისძიების (დაკავების) განხორციელებასა და მართლწესრიგის უზრუნველყოფას,“ – აღნიშნულია სარჩელში.
მოსარჩელისთვის პრობლემურია სადავო ნორმის ის ნორმატიული შინაარსი, რომელიც საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სუბიექტების კანონიერი განკარგულებისადმი ან მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობად მიიჩნევს, სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლების მიმართ საპოლიციო ოპერაციის შეწყვეტის სიტყვიერ თხოვნას/მოთხოვნას [ვერბალურ მოწოდებას/პროტესტს, სპონტანურ მითითებას], რომელიც არ წარმოადგენს შეურაცხყოფას.
გიორგი არობელიძის აზრით, სადავო ნორმა არღვევს კონსტიტუციით გარანტირებულ გამოხატვის თავისუფლებას.
მოსარჩელე ასევე მიუთითებს, რომ გასაჩივრებულ ნორმას აქვს მსუსხავი ეფექტი პირის გამოხატვის თავისუფლებაზე, რაც განპირობებულია სადავო ნორმაში ბუნდოვანი ტერმინების არსებობით. მისი პოზიციით, გასაჩივრებული რეგულაცია იმაზე მეტად ზღუდავს პირის გამოხატვის თავისუფლებას, ვიდრე ეს განსაზღვრული ჰქონდა კანონმდებელს და ვიდრე ეს აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში.
„მიგვაჩნია, რომ დისპოზიციით გათვალისწინებული ალტერნატიული ქმედებებიდან კანონიერი განკარგულებისადმი ან მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის შინაარსი არის ბუნდოვანი და არ აკმაყოფილებს კანონის განჭვრეტადობისა და განსაზღვრულობის მოთხოვნებს…
კანონმდებელი არათუ არ აკონკრეტებს პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის განსაზღვრისას აღმასრულებელი სპეციალური პირის მოქმედების ფარგლებს, არამედ ანიჭებს მას შეუზღუდავ დისკრეციას დაადგინოს დაუმორჩილებლობის ფარგლები და შინაარსი.
კანონი არ იძლევა იმის განჭვრეტის შესაძლებლობას, თუ რა ქმედებებმა შეიძლება გამოიწვევს პირისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრება.
შესაბამისად, გადაწყვეტილებას იმის შესახებ, თუ რა ქმედებები ხდება ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი, იღებს მოთხოვნის გამცემი პირი და არა პარლამენტი. აღნიშნულის მკაფიო მაგალითია მოსარჩელის საქმე, როდესაც კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობად ისეთი ვერბალური გამოხატვა ჩაითვალა, რომელიც არ იყო შეურაცხყოფა და არც საპოლიციო ღონისძიების განხორციელებას უშლიდა ხელს/ არ ქმნიდა ხელშეშლის რეალურ საფრთხეს.
გარდა ამისა, სასამართლოს არ აქვს ერთგვაროვანი სახელმძღვანელო სტანდარტი, რითაც შეამოწმებს, თუ რა ქმედება უნდა ჩაითვალოს საპოლიციო ღონისძიების ხელშეშლად და რა არა, რასაც ურთიერთშეუსაბამო სასამართლო პრაქტიკაც მოწმობს, რაც ქვემოთ იქნება განხილული,“ – ვკითხულობთ სარჩელში.
საქმეს არსებითად განიხილა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიამ. ამ კოლეგიის თავმჯდომარე მოსამართლე მანანა კობახიძეა. თუ საკონსტიტუციო სასამართლო გიორგი არობელიძის სარჩელს დააკმაყოფილებს, პარლამენტს ამ მუხლის შეცვლა მოუწევს.
სასამართლომ ამ დრომდე არაერთი რეზონანსული საქმე განიხილა, მაგალითად „ფარული მოსმენების საქმე“, თუმცა ამ კონკრტული საქმის განხილვის დასრულებიდან უკვე 6 წელი გავიდა, სასამართლო კი, გადაწყვეტილებას არ იღებს.
მათივე ცნობით, დასავლეთ საქართველოს მუფთი ადამ შანთაძე დღეს, 23 დეკემბერს, სოფელ ცხმორისში იმყოფებოდა და მოსახლეობას დაჰპირდა, რომ მეჩეთს უახლოეს პერიოდში აღადგენენ.
ცხმორისის მინარეთიან მეჩეთს აჭარის უძრავი ძეგლის სტატუსი ჰქონდა. მისი პირველი სართული თლილი ქვით იყო ნაშენი, მეორე სართული კი – ხით.
ისტორიული წყაროების მიხედვით, ცხმორისის მეჩეთი 1892-1893 წლებში უნდა იყოს აშენებული. საბჭოთა პერიოდში სალოცავი დაკეტილი და უფუნქციო იყო.
ცხმორისის მეჩეთს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი 2006 წელს მიენიჭა.
ასე გამოიყურებოდა ცხმორისის მეჩეთი ხანძრამდე ფოტო: აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო
2025 წელს ზემო აჭარაში უკვე მეორე ისტორიული მეჩეთი დაიწვა. მიმდინარე წლის მარტში მეჩეთი დაიწვა ხულოში, სოფელ საციხურში.
The de facto security agency of Russian-occupied South Ossetia [KGB] has specified a new charge against the Akhalgori-based Georgian activist Tamar Mearakishvili, who is currently detained. She is “suspected of transmitting information to foreign media outlets affiliated with Georgian intelligence services.”
At this stage, even her family members are unaware of her whereabouts or other details regarding her detention.
Tamar Mearakishvili, an activist from Akhalgori, had formally lived without charges for eight years, though in practice her freedom of movement was restricted and she lived without official identification documents. She ran a small shop in Tskhinvali but continued her public activism — speaking about local issues and criticizing the local authorities.
According to the KGB, Mearakishvili, accused of espionage, “was used by media outlets in propagandistic activities to promote the interests of Georgia and its Western partners.”
“At this stage, the Republic’s General Prosecutor’s Office has opened a criminal case against the detainee. As part of the investigation, necessary operational, search, and investigative actions are being carried out to identify the suspect’s possible accomplices and connections within the territory of the Republic of South Ossetia,” the RES agency reports, citing the KGB.
According to a previous statement from the agency, investigators believe that a Georgian citizen present in South Ossetian territory “collected and transmitted information about strategically important objects of the Republic, thereby threatening the country’s security.”
Mearakishvili has previously been detained. Her identity documents were confiscated, and she was forbidden to leave the occupied territory.
She was first detained on August 16, 2017, by the so-called South Ossetian police near her home, without explanation or a proper warrant. Later, she was charged with defaming the “United Ossetia” party, illegally obtaining South Ossetian citizenship, and using false documents. These charges were dropped in 2023 due to a lack of evidence.
Because of the persecution in Tskhinvali, she repeatedly requested in-person meetings with Georgian government representatives and asked for assistance, but her requests were always denied.
“For four years I have been persecuted for civil activism at the behest of Bibilov — I have been formally charged in three criminal cases. For four years I have been unable to move freely. During all these years, I have had to attend several dozen court hearings and interrogations at the prosecutor’s office.
The Georgian authorities avoid raising my issue. If they mention me, it is only formal, and they know well themselves that this does nothing to improve my situation,” Mearakishvili stated in 2021.
Tamar Mearakishvili has been nominated by the Public Defender of Georgia for the UN and Václav Havel Human Rights Prizes for her tireless work defending the rights of populations affected by conflict. In 2018, the Embassy of the Kingdom of the Netherlands in Georgia awarded her a human rights distinction. That same year, the Heinrich Böll Foundation’s South Caucasus regional office named her a winner of the 2018 “Intervention Desirable” award.
სილქ დეველოპმენტში წლის ყველაზე ჯადოსნური სეზონი ოფიციალურად დაიწყო. 21 დეკემბერს კომპანიის ახალი გაყიდვების ოფისი ბათუმში საზეიმოდ განათდა. საღამომ სადღესასწაულო განწყობის, მუსიკის, ცქრიალა ღვინის, ფურშეტისა და, რაც მთავარია, საახალწლო გათამაშების ფონზე ჩაიარა, რომლის ფარგლებშიც ცერემონიის სტუმრები ექსკლუზიური საჩუქრებით დასაჩუქრდნენ.
ადგილზე გაიმართა სილქ დეველოპმენტის მიმდინარე პროექტის, სილქ თაუერსის ერთადერთი და განუმეორებელი საახალწლო შეთავაზების პრეზენტაციაც. ახალი წლის მოახლოებასთან ერთად უძრავ ქონებაში ინვესტიციის მსურველებს კომპანია სთავაზობს ახალ შესაძლებლობას, შეიძინონ ზღვისპირა აპარტამენტები ბათუმში და ისარგებლონ 12%-მდე წლიური უკუგებით (ROI).
Silk Towers მთელ შავიზღვისპირეთში გამორჩეული პროექტია, რომელზეც მსოფლიოში აღიარებული იაპონური არქიტექტურული სტუდია Kengo Kuma & Associates მუშაობს. ამავე სტუდიას ეკუთვნის ტოკიოს ოლიმპიური სტადიონი, Louis Vuitton-ის სათავო ოფისი და თანამედროვე არქიტექტურის სხვა შედევრები. გასაყიდად გათვალისწინებულია კომპლექსის მხოლოდ 46%, დანარჩენი კერძო იახტკლუბს, რეგიონში უდიდეს კაზინოს, მუნიციპალურ პარკს, სავაჭრო სივრცეებს, კაფე-რესტორნებს, სპორტულ-გამაჯანსაღებელ ცენტრებსა და მსოფლიო დონის სხვა ინფრასტრუქტურას დაეთმობა.
„სილქ დეველოპმენტისთვის თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი პროექტების განვითარება პრიორიტეტია, ახალი გაყიდვების ოფისი კი – ჩვენი გრძელვადიანი ხედვის ნაწილი. სილქ თაუერსი შავიზღვისპირეთის განვითარებაში ახალ სტანდარტს დაამკვიდრებს“ – ალექსანდრე ტოგონიძე, სილქ დეველოპმენტის ბიზნესის განვითარების დირექტორი.
მრავალფუნქციური კომპლექსი სანაპიროს პირველ ზოლში, ძველი ბათუმის ყველაზე პრესტიჟულ ლოკაციაზე, ალისა და ნინოს ქანდაკებისა და ანბანის კოშკის გვერდით აშენდება. სილქ დეველოპმენტის გაყიდვების ოფისი იქვე, თენგიზ აბულაძის 3-ში მდებარეობს.
შპს „ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის“ 100 პროცენტი წილი, რომელიც სახელმწიფო საკუთრებაშია, საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს მართვის უფლებით გადასცეს.
„შპს ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 100%-იანი წილი მართვის უფლებით, უსასყიდლოდ, პირდაპირი გადაცემის ფორმით,
არსებობის ვადით გადაეცეს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს,“ – აღნიშნულია „ოცნების“ მთავრობის 2025 წლის 18 დეკემბრის განკარგულებაში, რომელსაც ხელს ირაკლი კობახიძე აწერს.
კომპანიის წილის სამინისტროზე მართვის უფლებით გადაცემა საჯარო რეესტრში ჯერ ასახული არ არის.
„სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ, ამ განკარგულების შესრულების მიზნით უზრუნველყოს შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება,“ – წერია განკარგულებაში.
შპს „ანაკლიის საზღვაო ნავსადგური“ სახელმწიფომ 2023 წელს დააფუძნა.
საწყის ეტაპზე კომპანიამ უნდა უზრუნველყოფს საზღვაო ინფრასტუქტურის [ფსკერდაღრმავების, ტალღმტეხელის] პროექტირება და მშენებლობა.
ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობის დაწყება 8 წლის წინ დააანონსეს, თუმცა პორტი დღემდე არ აშენებულა.
2024 წლის მაისიდან საქართველოს ხელისუფლებას ანაკლიის პროექტის ტენდერში გამარჯვებულად გამოვლენილი ჰყავს ჩინურ-სინგაპურული კონსორციუმი, რომელთან ხელშეკრულების გაფორმების თარიღი გამუდმებით იცვლება, შესაბამისად, ამ კონსორციუმთან ხელშეკრულება დღემდე არ არის გაფორმებული.
მიუხედავად ამისა „ოცნების“ მთავრობის ეკონომიკის მინისტრი მარიამ ქვრივიშვილი აცხადებს, რომ „2029 წელს ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი მზად იქნება მიიღოს პირველი გემი და ტვირთების დამუშავება დაიწყოს“.
2017 წლის 24 დეკემბერს ანაკლიაში პორტის მშენებლობის დაწყება მაშინდელმა პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა და ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ დამფუძნებელმა, მამუკა ხაზარაძემ საზეიმო ვითარებაში გახსნეს.
საქართველოს მთავრობამ, – გიორგი გახარიას პრემიერობისას, – 2020 წლის 9 იანვარს განაცხადა, რომ ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს“, რომელსაც ანაკლიის პორტი უნდა აეშენებინა, ხელშეკრულებას უწყვეტდა.
საქართველოს მთავრობამ ანაკლიის პროექტისთვის კერძო პარტნიორის შერჩევის მიზნით ახალი შესარჩევი პროცესის გამოსაცხადებლად მოსამზადებელი სამუშაოები 2022 წლის მეორე ნახევარში დაიწყო.
ეკონომიკის მაშინდელმა მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა 2024 წლის 29 მაისს გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის პროექტის კერძო პარტნიორის შერჩევის პროცესი დასრულებული იყო და გამარჯვებული ოფიციალურად რამდენიმე დღეში გამოცხადდებოდა.
ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობისთვის შერჩეულია ჩინურ-სინგაპურული კონსორციუმი, რომლის წამყვანი კომპანია China Communications Construction Company Limited [CCCC] სანქცირებულია აშშ-ში, რასაც ეკონომიკის სამინისტრო მანიპულაციურად უარყოფდა.
პოლიტპატიმარი და სტუდენტი ზვიად ცეცხლაძე, რომელიც ციხეში გამოცდების ჩასაბარებლად ემზადება, შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონდე ადვოკატებს დახმარებას სთხოვს.
„პატარა დახმარება მესაჭიროება, გამოცდებს ვწერ და საგამოცდო საკითხებში ვემზადები. რამდენიმე საკითხის უკეთ გავლა მჭირდება სპეციალისტთან ვალდებულებით სამართალში და სანივთო სამართალში, (მათ შორის, კაზუსები). თუ ვინმე მოახერხებთ ადვოკატის სტატუსით შემოსვლას და 1-2 საათს მაინც დამითმობთ, უაღრესად მადლიერი დაგრჩებით,“ – წერს ზვიად ცეცხლაძე.
ზვიად ცეცხლაძის ციხიდან გამოგზავნილი წერილი მოძრაობა „დაფიონის“ გვერდზე გამოქვეყნდა.
ზვიად ცეცხლაძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის მეორე კურსის სტუდენტია და გასული წლის დეკემბერში სახელმწიფო გადატრიალების ორგანიზების ბრალდებით დააკავეს.
მან წინასწარპატიმრობაში თითქმის 9 თვე გაატარა.
2 სექტემბერს თბილისის საქალაქოს სასამართლოს მოსამართლე თამარ მჭედლიშვილმა ზვიად ცეცხლაძეს მუხლი გადაუკვალიფიცირა და დამნაშავედ ცნო სისხლის სამართლის 226-ე მუხლით გათვალისწინებულ დანაშაულში, რაც გულისხმობს ჯგუფური მოქმედების ორგანიზებას, რომელიც არღვევს საზოგადოებრივ წესრიგს, ან მასში აქტიური მონაწილეობას.
ამ მოსამართლემ სტუდენტ ზვიად ცეცხლაძეს 2 წლითა და 6 თვით პატიმრობა მიუსაჯა.
ყულევის მშენებარე ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის მფლობელი კომპანიის [შპს „ბლექ სი პეტროლიუმის“] წილის გირავნობის ხელშეკრულებაში თანხა 15 მილიონი აშშ დოლარით გაიზარდა და 65 მილიონი აშშ დოლარით განისაზღვრა. ამ თანხის ფარგლებში „ბლექ სი პეტროლიუმისთვის“ გადასაცემი თანხის [კრედიტის/სესხის] ოდენობა გაზარდა სახელმწიფომაც, თუმცა, ყველა თანმდევი დოკუმენტაცია კვლავ გაასაიდუმლოვა.
შპს „ბლექ სი პეტროლიუმის“ 100%-იანი წილი 30 წლით დაგირავებული იყო 50 მილიონ აშშ დოლარად. გირავნობის ხელშეკრულება 2024 წლის 25 ივლისს დაიდო, „ბაზისბანკს“, ბანკ „ქართუს“, „ხალიკბანკს“, „საქართველოს განვითარების ფონდს“ [სახელმწიფო ფონდი], შპს „თრეიდ სთოუნ იბერიასა“ და „ბლექ სი პეტროლიუმს“ შორის. „საქართველოს განვითარების ფონდის“ წილი კი ამ 50 მილიონი აშშ დოლარიდან, მინიმუმ 5 მილიონი დოლარი იყო.
გირავნობის ხელშეკრულებაში ცვლილება 2025 წლის 9 დეკემბერს შეიტანეს.
ამავე წლის 18 დეკემბერს კი, „ოცნების“ პრემიერმა ირაკლი კობახიძემ გამოსცა განკარგულება, რომლის მიხედვითაც ცვლილება შევიდა „შპს „ბლექ სი პეტროლიუმის“ მიერ წარმოდგენილი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის პროექტის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 18 ოქტომბრის განკარგულებაში.
ამ ცვლილებით, სახელმწიფო ფონდის მიერ ყულევის ქარხნის პროექტის დაფინანსების თანხა – 5 მილიონი აშშ დოლარი, გაიზარდა და ჯამში 8,2 მილიონი აშშ დოლარით განისაზღვრა.
ახალი განკარგულებით „საქართველოს განვითარების ფონდის“ მიერ განსახორციელებელი დაფინანსების ოდენობისა [5.7 მილიონი აშშ დოლარი და 2.5 მილიონი აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი] და სამეთვალყურეო საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების ფარგლებში, პროექტის პირობების განსაზღვრა/ცვლილება კი დირექტორთა საბჭომ უნდა უზრუნველყოს.
„ამასთან, საქართველოს მთავრობის თანხმობის გარეშე დაუშვებელია, სს „საქართველოს განვითარების ფონდის“ მხრიდან განსახორციელებელი დაფინანსების ოდენობამ გადააჭარბოს 5.7 მილიონ აშშ დოლარსა და 2.5 მილიონი აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, სესხის გაცემის დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის დოლარის გაყიდვის ოფიციალური კურსის შესაბამისად.“. – წერია „ოცნების“ მთავრობის ახალ განკარგულებაში.
ამ ახალი განკარგულების გამოცემის მიზნით წარმოდგენილი ყველა დოკუმენტაცია და ინფორმაცია, მათ შორის, განმარტებითი ბარათიც „ოცნების“ მთავრობის მიერ მიჩნეულ იქნა კომერციულ საიდუმლოებად.
შპს „ბლექ სი პეტროლიუმი“ყულევში ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას აშენებს. 2025 წლის 10 დეკემბრის ამონაწერით ამ კომპანიის წილებს ფლობენ შპს მკ კაპიტალი [70,66%] და შპს „დუნამის“ [29,34%].
„ბლექ სი პეტროლიუმის“ გენერალური დირექტორია დავით ფოცხვერია, ხოლო დირექტორი მიხეილ ჭკუასელი.
2025 წლის ოქტომბერში გავრცელდა ინფორმაცია ყულევის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის მიერ რუსული ნავთობის მიღების შესახებ.
„რუსულმა კომპანია „რუსნეფტმა“ ამ თვეში ნავთობის პირველი პარტია გაუგზავნა საქართველოში, ყულევში გახსნილ ახალ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანას,“ – დაწერა საინფორმაციო სააგენტო „როიტერსმა“ 21 ოქტომბერს, LSEG-ის გემების მონაცემებსა და ინდუსტრიულ წყაროებზე დაყრდნობით.
რუსული ნავთობის ყულევის ნავსადგურში შემოტანა დაადასტურა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმაც.
ყულევის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის მდებარეობის, მფლობელი კომპანიის მეწილეების, სახელმწიფოს მხრიდან პროექტში მონაწილეობასა და სხვა დეტალებზე ვრცლად ნახეთ ამ ბმულზე:
დღეს, 23 დეკემბერს, გენპროკურორმა გიორგი გვარაკიძემ, სუსის ყოფილი უფროსის, გრიგოლ ლილუაშვილისადმი ბრალის წარდგენისას თქვა, რომ ლილუაშვილი მფარველობდა თაღლითურ ქოლცენტრებს და თითქოს ამ ქოლცენტრების საშუალებით ფინანსდებოდა ოპოზიციური მედიასაშუალებები.
გამოძიების ვერსიით ერთგვარი შეთანხმება არსებობდა ოპოზიციურ მედიასა და ლილუაშვილს შორის. პროკურატურის ვერსიით, ოპოზიციური მედია განზრახ არ აშუქებდა ინფორმაციას „ლილუაშვილის მფარველობის ქვეშ არსებული თაღლითური ქოლცენტრების არსებობის შესახებ“.
ეს მაშინ, როცა სწორედ კრიტიკული და ოპოზიციური მედია ამზადებდა რეპორტაჟებს სუს-ის ყოფილი უფროსის სავარაუდო კავშირებზე ქოლცენტრებთან.
2022 წელს გრიგოლ ლილუაშვილმა ოპოზიციურ არხებს სასამართლოშიც უჩივლა ქოლცენტრებთან დაკავშირებით მომზადებული სიუჟეტების გამო.
ადვოკატი მარი კაპანაძე, რომელიც სასამართლოში „ფორმულას“ ინტერესებს იცავდა, ამბობს, რომ გრიგოლ ლილუაშვილის სარჩელი ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც საქართველოში უსაფუძვლო ცილისწამების საქმეებს (ე.წ. SLAPP-ებს) დაუდო საფუძველი.
1 ლარის გადახდა დააკისრა სასამართლომ „მთავარ არხსა“ და „ფორმულას“ გრიგოლ ლილუაშვილის შესახებ მომზადებული რეპორტაჟების გამო.
ლილუაშვილმა დავა სამივე ინსტანციის სასამართლოში მოიგო.
„ტელეკომპანიებს – „ფორმულას“ და „მთავარს“, ასევე ლევან ხაბეიშვილს მიადგა და დავობდა, ქოლცენტრების მფარველობას როგორ მაბრალებთ, ეგ ცილისწამებააო. მართლმსაჯულების სისტემამ მაშინ წარმოუდგენელი სისწრაფე გამოიჩინა და სამივე ინსტანციაში საქმის განხილვა წელიწადსა და რამდენიმე თვეში დასრულდა, რა თქმა უნდა, ლილუაშვილის გამარჯვებით“, – წერს ადვოკატი მარი კაპანაძე.
2022 წლის თებერვალში მაშინდელმა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსმა, გრიგოლ ლილუაშვილმა ორ კრიტიკულ ტელევიზიას – „მთავარ არხსა“ და „ფორმულას“ უჩივლა. ლილუაშვილმა ასევე სარჩელი შეიტანა ენმ-ის წევრ ლევან ხაბეიშვილის წინააღმდეგაც.
გრიგოლ ლილუაშვილის სახელით განცხადება მისმა ადვოკატმა, მამუკა ღვინიაშვილმა გააკეთა.
„როგორც გრიგოლ ლილუაშვილის ადვოკატი, ვაცხადებ, რომ „მთავარი არხისა“ და „ფორმულას“ ეთერებით გავრცელებული ინფორმაცია, ე.წ. ქოლცენტრების საქმიანობასთან, თაღლითურ, კრიმინალურ თუ ფულის მოპარვის სქემებთან ან რაიმე სახის დანაშაულებრივ ჯგუფებთან გრიგოლ ლილუაშვილის კავშირის შესახებ არის სრული სიცრუე და ცილისწამება. ცილისმწამებლური ინფორმაციის გავრცელებით შეილახა და ზიანი მიადგა გრიგოლ ლილუაშვილის სახელს, ღირსებასა და საქმიან რეპუტაციას“, – ამბობდა ღვინიაშვილი.
სარჩელით გრიგოლ ლილუაშვილი ითხოვდა „იმ ფაქტების უარყოფას, რომელიც არის სრული სიცრუე და ცილისწამება; მოპასუხეებისთვის ზიანის ანაზღაურების სახით სიმბოლურად ერთი ლარის დაკისრებას“.
Former State Security Service chief Grigol Liluashvili has been arrested on corruption charges, prosecutors say. He is accused of accepting millions of dollars in bribes between 2021 and 2023, including payments from a Turkish investor to lobby for wind power projects, bribes linked to gasification tenders, and proceeds from protecting fraudulent ‘call centers’. Prosecutors also allege he used his position to shield a scheme involving kickbacks in kindergarten procurement contracts in Tbilisi. Authorities say the investigation is ongoing and are seeking his pretrial detention.
The announcement was made by Chief Prosecutor Giorgi Gvarakidze.
According to him, Liluashvili is accused of accepting bribes in several criminal cases handled by the Prosecutor’s Office:
“First episode: In October 2022, Grigol Liluashvili [allegedly] accepted a bribe of USD 1 million from Turkish investor Çağatay Ülker through Romeo Mikautadze, who at the time was the First Deputy Minister of Economy and Sustainable Development. In exchange, Liluashvili was to lobby for the signing of a memorandum of cooperation related to the construction of wind power plants.
Second episode: In February 2022, again through Romeo Mikautadze, Liluashvili [allegedly] demanded and received GEL 1.5 million from Giorgi Khazalia, the founder of Expressservice 2008, in exchange for assistance in gasification tenders.
Third episode: This episode concerns the years 2021–2023, when, despite the state’s declared legal fight against them, dozens of fraudulent ‘call centers’ continued to operate in the country. According to witness testimonies, the vast majority of these ‘call centers’ were owned by a group of individuals who financed various opposition media outlets from the proceeds, while a smaller portion of the ‘call centers’ was primarily protected by Grigol Liluashvili. He [allegedly] carried out this activity through his relative, Sandro Liluashvili. As a result of this criminal activity, Grigol Liluashvili [allegedly] received approximately USD 1,365,000 in bribes, mediated by Sandro Liluashvili. Alongside gathering evidence against other individuals involved in the criminal scheme, the investigation is actively examining a version according to which Grigol Liluashvili, together with accomplices, ensured that the existence of fraudulent ‘call centers’ financing opposition media was not exposed, while opposition media outlets, in turn, refrained from reporting on the fraudulent ‘call centers’ operating under Liluashvili’s protection, despite being aware of this information.
Fourth episode: By abusing his official position, Grigol Liluashvili [allegedly] provided protection, in exchange for bribes, to his friend Kakhа Gvantseladze, the former director of the Tbilisi City Hall Kindergarten Management Agency. Gvantseladze [allegedly] received especially large sums of money in the form of bribes — so-called “kickbacks”— from business entities in connection with the signing of procurement contracts for kindergartens. Within this criminal scheme involving Liluashvili and Gvantseladze, Kakhaber Gvantseladze had also involved employees of the agency responsible for financial accounting, calculations, and monitoring. All of them have been formally charged with criminal liability”.
According to the Prosecutor’s Office, hundreds of investigative actions have been carried out in the case, including witness interviews whose testimonies confirm the commission of crimes by Grigol Liluashvili and others. Various pieces of evidence have also been seized, including video and audio recordings.
Grigol Liluashvili has been charged under Article 338, Part 2, subparagraph “c,” and Part 3, subparagraph “e,” of the Criminal Code of Georgia, which concerns accepting bribes in especially large amounts by an organized group acting by prior agreement. The offense carries a penalty of 11 to 15 years’ imprisonment.
The Prosecutor’s Office is seeking pretrial detention as a preventive measure for the former head of the State Security Service.
Contrary to the Prosecutor’s claim that opposition media deliberately avoided reporting on ‘call centers’ run by Grigol Liluashvili in exchange for his protection of other ‘call centers’ funding these outlets, it should be noted that it was precisely critical and opposition media that reported on the then–head of the State Security Service’s alleged ties to ‘call centers’.
In fact, in 2022, Liluashvili even sued opposition television channels over reports they had prepared about ‘call centers’.
Lawyer Mari Kapanadze, who represented TV Formula in court, said that Liluashvili’s lawsuit was one of the first cases in Georgia to lay the groundwork for baseless defamation lawsuits against the media, known as SLAPPs.
Liluashvili ultimately won the case at all three levels of the court system.
In addition to the television companies Formula and Pirveli, he also sued journalist Levan Khabeishvili.
“He went after TV Formula and Mtavari, as well as Levan Khabeishvili, claiming: ‘How can you accuse me of protecting ‘call centers’? That’s defamation.’ At the time, the justice system acted with incredible speed, and the case was concluded at all three instances within a year and a few months — of course, in Liluashvili’s favor,” wrote lawyer Mari Kapanadze.
ქრთამის აღების ბრალდებით დააკავეს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ყოფილი უფროსი გრიგოლ ლილუაშვილი.
სპეციალური ბრიფინგი საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში გენპროკურორმა გიორგი გვარაკიძემ გამართა.
პროკურატურის თანახმად, გრიგოლ ლილუაშვილს ბრალი რამდენიმე ეპიზოდში ედება.
“საქართველოს გენერალური პროკურატურისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ ერთობლივად ჩატარებული ოპერატიული და საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, დაკავებულია სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ყოფილი უფროსი გრიგოლ ლილუაშვილი, რომელსაც ბრალად ედება ქრთამის აღება ჩვენს წარმოებაში არსებულ რამდენიმე სისხლის სამართლის საქმეში.
პირველი ეპიზოდი: 2022 წლის ოქტომბრის თვეში, მან თურქი ინვესტორი ჩაღათაი ულქერისგან ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის იმჟამინდელი პირველი მოადგილის, რომეო მიქაუტაძის მეშვეობით ქრთამის სახით აიღო 1 მილიონი აშშ დოლარი, რათა მას ლობირება გაეწია ქარის ელექტროსადგურების მშენებლობასთან დაკავშირებულ ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმის გაფორმებისათვის.
მეორე ეპიზოდი: 2022 წლის თებერვლის თვეში, ამ შემთხვევაშიც რომეო მიქაუტაძის მეშვეობით, კომპანია ,,ექსპრესსერვისი 2008-ის’’ დამფუძნებელ გიორგი ხაჟალიას გაზიფიკაციის ტენდერებში დახმარების სანაცვლოდ მოსთხოვა და გამოართვა მილიონ ხუთასი ათასი ლარი.
მესამე ეპიზოდი შეეხება 2021-2023 წლებს, როდესაც მიუხედავად ამ მიმართულებით სახელმწიფოს მიერ დეკლარირებული სამართლებრივი ბრძოლისა, ქვეყანაში მაინც რჩებოდა რამდენიმე ათეული თაღლითური ქოლცენტრი.
მოწმეთა ჩვენებებით, აღნიშნული ქოლცენტრებიდან დიდი უმრავლესობა ეკუთვნოდა პირთა ჯგუფს, რომლებიც მიღებული შემოსავლებიდან სხვადასხვა ოპოზიციურ მედიასაშუალებას აფინანსებდნენ, ხოლო ქოლცენტრების შედარებით მცირე ნაწილის ძირითადი მფარველი იყო გრიგოლ ლილუაშვილი, რომელიც ამ საქმიანობას მისი ნათესავის, სანდრო ლილუაშვილის მეშვეობით ახორციელებდა.
აღნიშნული დანაშაულებრივი საქმიანობის შედეგად გრიგოლ ლილუაშვილმა ქრთამის სახით, სანდრო ლილუაშვილის შუამავლობით, დაახლოებით 1 365 000 აშშ დოლარი მიიღო.
საზოგადოებას აქვე ვაცნობებთ, რომ ხსენებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, გამოძიება დანაშაულებრივ სქემაში ჩართული სხვა პირების მიმართ მტკიცებულებების მოგროვებასთან ერთად ინტენსიურად მუშაობს ვერსიაზე, რომლის მიხედვითაც გრიგოლ ლილუაშვილი სხვა თანამზრახველებთან ერთად უზრუნველყოფდა, რომ არ გამჟღავნებულიყო ოპოზიციური მედიასაშუალებების დამფინანსებელი თაღლითური ქოლცენტრების არსებობა, ხოლო თავის მხრივ ოპოზიციური მედიასაშუალებები არ აშუქებდნენ ინფორმაციას ლილუაშვილის მფარველობის ქვეშ არსებული თაღლითური ქოლცენტრების არსებობის შესახებ, მიუხედავად იმისა, რომ მათ ეს ინფორმაცია გააჩნდათ.
მეოთხე ეპიზოდი: გრიგოლ ლილუაშვილი თავისი თანამდებობრივი მდგომარეობის გამოყენებით, ქრთამის აღების სანაცვლოდ, მფარველობას უწევდა თავის მეგობარს, თბილისის მერიის საბავშვო ბაგა-ბაღების მართვის სააგენტოს ყოფილ დირექტორს, კახა გვანცელაძეს, რომელიც საბავშვო ბაღების მიერ განსახორციელებელი შესყიდვების ხელშეკრულებების გაფორმებაში მეწარმე სუბიექტებისგან ქრთამის სახით განსაკუთრებით დიდი ოდენობის თანხებს, ე.წ. ,,ატკატებს’’ იღებდა.
ლილუაშვილი-გვანცელაძის ხსენებულ დანაშაულებრივ სქემაში კახაბერ გვანცელაძეს ჩართული ჰყავდა სააგენტოს ფინანსური აღრიცხვისა და გაანგარიშების, ასევე მონიტორინგის თანამშრომლები.
ყველა მათგანის მიმართ გამოტანილია დადგენილება ბრალდებულის სახით სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში მიცემის შესახებ.
სისხლის სამართლის საქმეზე ჩატარებულია ასეულობით საგამოძიებო მოქმედება, მათ შორის დაკითხულნი არიან მოწმეები, რომელთა ჩვენებებითაც დასტურდება გრიგოლ ლილუაშვილის და სხვათა მიერ დანაშაულის ჩადენის ფაქტი. ასევე ამოღებულია დანაშაულის დამადასტურებელი სხვადასხვა მტკიცებულება, მათ შორის ვიდეო და აუდიოჩანაწერები.
გრიგოლ ლილუაშვილს ბრალი ედება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 338-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გ ქვეპუნქტით და მე-3 ნაწილის ე ქვეპუნქტით, რაც წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ქრთამის აღებას გულისხმობს და სასჯელის სახით 11-დან 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
პროკურატურა ბრალდებულისთვის აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის შეფარდების შუამდგომლობით სასამართლოს კანონით დადგენილ ვადაში მიმართავს.
საქმეზე გამოძიება გრძელდება გრიგოლ ლილუაშვილის მიერ ჩადენილი სხვა დანაშაულების გამოვლენის და მასთან ერთად სავარაუდო დანაშაულებში მონაწილე პირების დადგენა-დაკავების მიზნით.
ქართველი სამართალდამცველები ვაგრძელებთ კორუფციასთან ბრძოლას მისი ისტორიულ მინიმუმამდე დაყვანის და მაქსიმალური პრევენციის მიზნით”,- განაცხადა საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა.
პროკურატურა სუსის ყოფილი უფროსისთვის აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობას ითხოვს.
პროკურატურა ცხადებს, რომ საქმეზე გამოძიება გრძელდება გრიგოლ ლილუაშვილის მიერ ჩადენილი სხვა დანაშაულების გამოვლენის და მასთან ერთად სავარაუდო დანაშაულებში მონაწილე პირების დადგენა-დაკავების მიზნით.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 23 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 199 280 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 420. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 446 ერთეული [+8]
ჯავშანტექნიკა – 23 792 ერთეული [+20]
საარტილერიო სისტემა – 35 331 ერთეული [+23]
MLRS – 1 576 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 263 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 434 ერთეული [+2]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 93 166 ერთეული [+453]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 073 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 70 966 ერთეული [+113]
სპეცტექნიკა – 4 029 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 23 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
669 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
104 146 უპილოტო საფრენი აპარატი
640 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 668 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 634 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
32 097 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
49 801 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„შემოსავლები ძალიან ასიმეტრიულად ნაწილდება – ანუ მხოლოდ მცირე ნაწილი გრძნობს ზრდის მნიშვნელოვან ტემპს… იმის ჩათვლით, რომ ინფლაციის ტემპი საგრძნობი იყო ბოლო პერიოდში, რეალური შემოსავლები კი არ გაიზარდა, არამედ შემცირდა, აი, ამ მაღალი ეკონომიკური ზრდის ფონზე. ეს არის მოცემულობა,“ – გვესაუბრება ეკონომიკის ექსპერტი აკაკი ცომაია. მას ვკითხეთ ირაკლი კობახიძის ბოლო განაცხადზე: საქართველოში ეკონომიკური ზრდა გვაქვს ევროპაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებლითო.
რატომ არ აისახება მოსახლეობის კეთილდღეობაზე, თუ რეალურად ეკონომიკის ზრდა გვაქვს ქვეყანაში?
„დღეს შენელებულია საქართველოში ეკონომიკური ზრდის პროცესი და ეს საბიუჯეტო შემოსავლების მონაცემებზეც აისახა. ბიუჯეტის შესრულება უჭირთ და მომავალი წლის ბიუჯეტიც პესიმისტურად არის დაგეგმილი. ეს დროებითი ფაქტორები იყო ყველაფერი ერთად და არაფერი ფუნდამენტური ცვლილებები საქართველოს ეკონომიკაში არ მომხდარა.
პირიქით, ჩვენ უფრო მეტად ვშორდებით დასავლეთს. დღეს საქართველოს ექსპორტის უდიდესი ნაწილი კი, ისევ ევროპის ქვეყნებზე მოდის,“ – ამბობს ეკონომიკის ექსპერტი.
„ბათუმელებმა“ ეკონომიკის ექსპერტთან, „საქართველოს უნივერსიტეტის“ პროფესორთან, აკაკი ცომაიასთან ინტერვიუ ჩაწერა:
ბატონო აკაკი, რა შეგიძლიათ თქვათ ირაკლი კობახიძის დღევანდელ განცხადებაზე: გასული ოთხი წლის განმავლობაში საქართველოს ეკონომიკურმა ზრდამ საშუალოდ 9,8 % შეადგინა, რაც ევროპაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელიაო.
დავიწყოთ იქიდან, რომ ჩვენ ვართ პირველი ამ მაჩვენებლით ევროპაში: ევროპა ბევრი ქვეყნისგან შედგება. ევროკავშირის განვითარებულ ქვეყნებში 3 და 4 %-იანი ეკონომიკური ზრდა ბევრად უფრო მაღალი შედეგის მქონეა, ვიდრე საქართველოში 10%-იანი ეკონომიკური ზრდა. ევროკავშირში განვითარებული ქვეყნები არიან, ხოლო განვითარებულ ქვეყნებში ეკონომიკური ზრდის მაღალი ტემპის მიღწევა უკავშირდება ძალზე დიდ ტექნოლოგიურ გარღვევებს.
რაც უფრო მაღალგანვითარებულია ქვეყანა, მით უფრო დიდი ტექნოლოგიური გარღვევა უნდა მოხდეს იმისათვის, რომ ეკონომიკური ზრდის ტემპი ამ ქვეყანაში იყოს მაღალი.
აკაკი ცომაია
განვითარებადი ქვეყნისთვის კი, 10%-იანი ეკონომიკური ზრდა აბსოლუტურად ნორმალური პროცესია – აუთვისებელი ეკონომიკაა და ცოტა მეტი ინვესტიციაა. შესაბამისად, ეს განაპირობებს ეკონომიკური ზრდის მაღალ ტემპს.
ეს არის ეკონომიკის ანა-ბანა, რომელიც, სამწუხაროდ, კობახიძემ არ იცის. მან არ იცის, რომ არ უნდა შეადაროს განვითარებადი ქვეყანა ეკონომიკური ზრდის ტემპით განვითარებული ქვეყნის ეკონომიკას. ეკონომიკის ზრდა, პირობითად, გერმანიაში 2-3%-იანი ზრდა ნამდვილად უდრის საქართველოში ეკონომიკურ ზრდას 10%-ით.
რასთან გვაქვს საქმე, როცა ეს ეკონომიკური ზრდა არ ცვლის უკეთესობისკენ ადამიანების ცხოვრებას? დღეს „ბათუმელებს“ ქუჩის გამოკითხვაც გვქონდა. მოქალაქეები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ პირიქით, მათი ცხოვრება გაძვირდა და გართულდა.
ეკონომიკური ზრდა უნდა აისახოს საზოგადოებაზე, მოსახლეობაზე. ადამიანმა უნდა იგრძნოს, რომ მისი შემოსავალი გაიზარდა. თუ ჩვენ ჩავხედავთ სტატისტიკასაც, დავინახავთ, რომ თითქოს საშუალო ხელფასი კი იზრდება, მაგრამ თუ ჩავუღრმავდებით ამ საკითხს, ვნახავთ, რომ მოსახლეობის 65-70%-მდე მათი ნომინალური შემოსავალი კვლავ 2000 ლარამდეა, 1500 ლარის მიდამოებში.
ეს ადასტურებს, რომ მოსახლეობის უმრავლესობაზე ეკონომიკური ზრდის ტემპი არ აისახება. შემოსავლები ძალიან ასიმეტრიულად ნაწილდება – ანუ მხოლოდ მცირე ნაწილი გრძნობს ზრდის საკმაოდ მნიშვნელოვან ტემპს. მოსახლეობის დიდი ნაწილის ნომინალური ხელფასი არ იცვლება, მედიანური ხელფასი კვლავ მცირეა [მართალია, ბოლო წელი არ გამოქვეყნებულა, მაგრამ ჩანს, რომ მედიანური ხელფასი არის მცირე]. ნომინალური ხელფასის გათვალისწინებით და იმის ჩათვლით, რომ ინფლაციის ტემპი საგრძნობი იყო ბოლო პერიოდში, რეალური შემოსავლები კი არ გაიზარდა, არამედ შემცირდა, აი, ამ მაღალი ეკონომიკური ზრდის ფონზე. ეს არის მოცემულობა.
მნიშვნელოვანია, გავაანალიზოთ, რამ გამოიწვია ბოლო 3-4 წლის განმავლობაში ეკონომიკური ზრდა? გვაქვს ე.წ. მოკლევადიანი და გრძელვადიანი ფაქტორები. მოდით, გრძელვადიან ფაქტორებს დავარქვათ ფუნდამენტური ფაქტორები. გრძელვადიანი ფაქტორებია, მაგალითად, ჩვენი პოზიცია საერთაშორისო ბაზარზე, რის გაკეთება შეგვიძლია ჩვენი რესურსებით – შეგვიძლია თუ არა საერთაშორისო ბაზარს შევთავაზოთ რაიმე ისეთი მნიშვნელოვანი, ან განსხვავებული რამ, ვთქვათ, რაღაც ახალი ტექნოლოგია, ან ახალი ინოვაციური პროდუქტი?
ამ მხრივ ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში არაფერი არ შეცვლილა და პირიქით, თანდათანობით უფრო მეტად მივდივართ იზოლაციის მიმართულებით.
მოკლევადიანი ფაქტორები კი ისაა, რაც გავლენას ახდენს რეგიონულ ეკონომიკაზე, მათ შორის, საგარეო ფაქტორები, რომლებიც შეიძლება იყოს პოზიტიური, შეიძლება იყოს ნეგატიურიც. მაგალითად, 2013-დან 2018 წლამდე საქართველოს ეკონომიკაზე ახდენდა გავლენას ნეგატიური ეკონომიკური ფაქტორები. თუ გახსოვთ „ქართული ოცნება” ლარის გაუფასურებას და ასე შემდეგ აბრალებდა საგარეო ფაქტორებს.
მას შემდეგ, რაც რუსეთი უკრაინაში შეიჭრა, რეგიონულ დონეზე გაჩნდა პოზიტიური ფაქტორები, რამაც საქართველოს ეკონომიკაზეც მოახდინა დადებითი გავლენა. საქართველო, როგორც სავაჭრო-სატრანზიტო ქვეყანა იქცა ბევრად უფრო საინტერესო ქვეყნად, ვიდრე მანამდე.
მეორე ფაქტორი უკავშირდებოდა საქართველოში დიდი რაოდენობის არარეზიდენტი ადამიანების შემოსვლას: ათიათასობით ფულიანი ადამიანი შემოვიდა საქართველოში, რომლებმაც აქ დაიწყეს ბიზნესის წარმოება. სავარაუდოდ, აგენტურაც შემოდის, მაგრამ ბევრი ისეთი ადამიანიც შემოვიდა, რომელთაც დაიწყეს აქ რეალური პროდუქტის შექმნა.
ასევე, მათ მოთხოვნა გაზარდეს უძრავი ქონების ბაზარზე, რამაც გამოიწვია უძრავი ქონების გაძვირება, ქირის გაძვირება, გაიზარდა მოთხოვნა საქონელსა და მომსახურებაზე.
ამას დაემატა ის, რომ მნიშვნელოვნად გაიზარდა ავტომობილების რეექსპორტი საქართველოს გავლით. რეექსპორტის მაჩვენებლები ასტრონომიულად გაიზარდა. ეს ყველაფერი, რაც მე ჩამოვთვალე, ითარგმნა ეკონომიკურ ზრდაში, რამაც გამოიწვია 2022 წელს, 2023 წელს მაღალ ინფლაციასთან ერთად დიდი ეკონომიკური ზრდა.
უძრავი ქონების ბაზარზე იმ პერიოდში დასაქმება მოიმატა, ვთქვათ, ვინმე უმუშევარი თუ იყო, გარკვეული შემოსავალი მიიღო. ეს ზრდა ნაწილობრივ შეეტყო სამშენებლო ბაზარსაც: სამშენებლო პროდუქტების გაყიდვების ნაწილშიც მოიმატა ადამიანების შემოსავლებმა, თუმცა, რა თქმა უნდა, ლომის წილი შემოსავლებისა წავიდა ვთქვათ ცემენტის მწარმოებლებზე, ბიზნესის მესაკუთრეებზე, დეველოპერებზე…
ანუ ძირითადად ისევ ბიზნესმენებმა იხეირეს?
სავარაუდოდ, კი. როგორც ამას სტატისტიკა გვეუბნება, საშუალო ხელფასი ამ სექტორებში მნიშვნელოვნად არ გაზრდილა. იყო ზრდა, მაგრამ არა მნიშვნელოვანი ზრდა. ძირითადად, დეველოპერების შემოსავლები გაიზარდა. ვინც აქირავებდა უძრავ ქონებას, პრინციპში მათი შემოსავლებიც გაიზარდა – ისე არ არის, რომ არავის შემოსავალი არ გაზრდილა.
ეკონომიკური ზრდის ეს სიკეთე საზოგადოების გარკვეულმა ნაწილმა ნამდვილად ნახა, მათ შორის, მაგალითად, ვინც ავტომობილების რეექსპორტს ახორციელებს, თუმცა ამ სექტორში ბევრი უცხოური კომპანია დარეგისტრირდა, დამატებითი კონკურენცია გაუჩნდათ ქართველ მეწარმეებს და შემოსავლების ნაწილს შესაბამისად ისინი იყოფენ.
ჯამში ეს სიკეთე საზოგადოების დიდ ნაწილთან არ მივიდა – ბევრი ადამიანის ნომინალური შემოსავალი არ გაზრდილა. ეს ნიშნავს იმას, რომ რეალური შემოსავალი, ფაქტობრივად, შემცირდა – ინფლაციაც საგრძნობი იყო 2022 წლიდან 2025 წლის ჩათვლით.
ინფლაციის მაჩვენებელი ისევ მაღალია, თუმცა უკვე კლებადი, ასევე „ოცნების“ მთავრობა ინარჩუნებს ვალუტის კურსის სტაბილურობას. ეს რის ხარჯზე მიიღწევა?
ვალუტის კურსი სტაბილურია იმიტომ, რომ ჯერჯერობით კაპიტალის გადინების პროცესი არ შეიმჩნევა. პირიქით, 2022 წლიდან არარეზიდენტმა პირებმა დიდი ოდენობის უცხოური ვალუტა შემოიტანეს საქართველოში. მთავრობამაც ხომ თქვა, რომ ერთ-ერთ სავალუტო ჯიხურში, მაგალითად, 600 მილიონი დოლარის კონვერტაცია განხორციელდა?
ეს მასშტაბური მოვლენაა საქართველოს ეკონომიკისთვის. ეჭვი, რა თქმა უნდა, არის, რომ ჩვეულებრივად ხდებოდა ფულის გათეთრება და უცხოური ვალუტა დიდი რაოდენობით შემოდიოდა საქართველოში. ამან, ცხადია, კურსის სტაბილურობაზე მოახდინა გავლენა.
თუ გათეთრდა ფული, ეს აისახებოდა ეკონომიკურ მაჩვენებლებზე?
ვალუტის გათეთრება ნიშნავს იმას, რომ ნაწილი ეკონომიკაში აისახება. იგივე იმ 600 მილიონი დოლარიდან თუ რაღაცა დარჩა საქართველოში [მაგალითად, უძრავი ქონება შეისყიდეს], კაპიტალის ცვლილება გიჩვენებთ, რომ ეკონომიკის ზრდის ერთ-ერთი წყარო არის. თუ ეს ფული დარჩა საქართველოში და ამ ფულით აქტივები შეისყიდეს – ანუ გათეთრდა, მაშინ ის ეკონომიკურ ზრდაზე, ცხადია, მოახდენდა გავლენას.
დღეს უკვე შენელებულია საქართველოში ეკონომიკური ზრდის პროცესი და ეს საბიუჯეტო შემოსავლების მონაცემებზეც აისახა. ბიუჯეტს შესრულება უჭირს და მომავალი წლის ბიუჯეტიც პესიმისტურად არის დაგეგმილი. ამბობენ, რომ 5%-ით გაიზრდება, მაგალითად, შემოსავლები ნომინალში. ეს ნიშნავს, რომ ფაქტობრივად მათ მიერ გაცხადებული პროგნოზი – რეალური ეკონომიკა 5%-ით გაიზრდება, ესეც კითხვის ნიშნის ქვეშ შეგვიძლია დავაყენოთ. ანუ პესიმისტურად უყურებენ მომავალს.
ყველაფერი დროებითი ფაქტორები იყო და ფუნდამენტური ცვლილებები საქართველოს ეკონომიკაში არ მომხდარა. პირიქით, ჩვენ უფრო მეტად ვშორდებით დასავლეთს. დღეს საქართველოს ექსპორტის უდიდესი ნაწილი ისევ ევროპის ქვეყნებზე მოდის.
მოკლევადიან ფაქტორებს თუ გამოვრიცხავთ და შევხედავთ ჩვენს მომავალს გრძელვადიან პერიოდში, ვხედავთ რუსეთთან დამოკიდებულების ზრდას, ევროპასთან გაუცხოებას, ევროპულ ტექნოლოგიებზე წვდომის გაუცხოებას, ვიზალიბერალიზაციის შეჩერებას. ამ პერსპექტივიდან ნიშნავს, რომ ჩვენი გრძელვადიანი ფაქტორები, რაც პასუხისმგებელია ჩვენი ეკონომიკის ზრდაზე – თანდათანობით ეკონომიკური მდგომარეობის დამძიმებას და გაუარესებას გამოიწვევს.
მაგალითად, აი, ხელშეკრულება გვითავდება ბუნებრივ აირზე. „ბრითიშ პეტროლიუმთან“ გვაქვს სალაპარაკო და აზერბაიჯანის ხელისუფლებასთან, არ ვიცით, როგორ განვითარდება პროცესი? ალტერნატივა არის „გაზპრომი“, რომელიც დიდი სიამოვნებით მოგაწვდით გაზს. თუ ენერგომატარებლები გაძვირდა ჩვენი დამოკიდებულება რუსეთზე მნიშვნელოვნად გაიზარდა – ეს ეკონომიკას ნამდვილად არ წაადგება.
ამდენად, ვერ ვიტყვი, რომ ამ ხელისუფლებას შეუძლია შეინარჩუნოს კარგი ეკონომიკა გრძელვადიან პერიოდში, მით უმეტეს, იმ ფონზე, რასაც აკეთებს – იზოლაცია ვერანაირად ვერ შეუწყობს ხელს ჩვენს ეკონომიკას. დროებითი ფაქტორები ყოველთვის წარმავალია და ჩვენ ვდგებით იმასთან პირისპირ, თუ რის თავი გვაქვს, რა არის ჩვენი პოტენციალი.
ჩვენ უნდა ვიყოთ კვლავ ნედლეულის მწარმოებელი ქვეყანა: გავყიდოთ ფერადი ლითონები, ღვინო და ხილი საზღვარგარეთ, თუ შეგვიძლია, მაგალითად, განათლების ექსპორტი განვახორციელოთ ან მაღალ ტექნოლოგიებში შევიჭრათ და რაღაც ახალი პროდუქტი მივაწოდოთ საერთაშორისო საზოგადოებას, რამაც უნდა გაზარდოს ჩვენი ცხოვრების დონე?
„ხელისუფლებავ, სახლი სუნთქვაა და არა ფუფუნება“ – ამ პლაკატით იდგა მაგული ფუტკარაძე ბათუმში ევროპის მოედანზე, სადაც „ქართული ოცნების“ აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე და ქალაქის მერი, ახალი წლის ნაძვის ხის ასანთებად მივიდნენ.
უსახლკარო ქალები, რომლებიც ერთ წელზე მეტია ხან მერიასთან დგანან, ხან ჯანდაცვის სამინისტროსთან და ხანაც აჭარის მთავრობის კარებთან, არც ამ დღეს შეიმჩნია „ოცნების“ მთავრობამ.
პლაკატები, რომელიც ხელში ეკავათ და რამდენიმე წუთით შეძლეს აფრიალება, რომ იქნებ ასე მაინც მიექციათ სულხან თამაზაშვილის ყურადღება, რომელიც აჭარაში „ოცნების“ მთავრობას წარმოადგენს, კედლად აღმართულმა დაცვის წევრებმა გადაფარეს. ერთმა მათგანმა ისიც კი სცადა, რომ პლაკატი წაერთმია უსახლკარო ქალისთვის, რომელიც მთავრობის სახლის კარებთან, მუყაოს ყუთში ჩაწვა და ამ ფორმით გააპროტესტა „ოცნების“ ხელისუფლების გულგრილობა მისი პრობლემის მიმართ.
„ქართული ოცნების“ აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე სულხან თამაზაშვილი, რომელიც ევროპის მოედანზე ნაძვის ხის ასანთებად მივიდა, გააღიზიანა „ბათუმელების“ კითხვამ, რატომ არ ხვდება უსახლკარო დედებს, რომლებიც მთელი წელია ცდილობენ მასთან შეხვედრას?
„თქვენ დგამთ შოუს. ახლა ამაზე სალაპარაკო დროა?“ – გამოგვძახა დაცვით გარშემორტყმულმა სულხან თამაზაშვილმა და საუბარი ახალი წლის მილოცვით გააგრძელა.
„გილოცავთ ახალ წელს, განსაკუთრებით ვულოცავ უსახლკაროებს, ისინი არიან ჩვენი სატკივარი“, – გვიპასუხა სულხან თამაზაშვილმა.
რას ნიშნავს, როცა ხელისუფლებაში მყოფი მაღალჩინოსანი არ ხვდება უსახლკარო მოქალაქეებს და რას აჩვენებს თამაზაშვილის კომენტარი, რომ „განსაკუთრებით“ ულოცავს ახალ წელს უსახლკაროებს? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ მალხაზ ჭკადუას ესაუბრა, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ წარმომადგენელს აჭარაში.
მალხაზ ჭკადუა
მალხაზ, უსახლკაროებს ვულოცავ ახალ წელსო, თქვა სულხან თამაზაშვილმა. ეს სარკაზმია თუ წინდაუხედაობა ჩანს ამაში?
აჭარის არალეგიტიმური მთავრობის თავმჯდომარეს ამ შემთხვევაში, ვფიქრობ, სიტყვაზე მეტად ემოცია გაექცა. ვერ შეიკავა თავი, რომ არ გამოეჩინა ძალიან აგრესიული დამოკიდებულება როგორც იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც მას ტრანსპარანტებით დახვდნენ, ასევე ჟურნალისტების მიმართ.
ეს ადამიანი არ არის დაჩვეული მისთვის არაკომფორტულ გარემოში კითხვების მოსმენას და კითხვებზე პასუხს, რადგან არალეგიტიმური ხელისუფლების და საზოგადოების ურთიერთობა მუდმივად ემსგავსება ცალ კარში თამაშს, როდესაც თვითონ ადგენენ თამაშის წესებსაც, ფორვარდებიც თვითონ არიან, მცველებიც და მეკარეებიც.
აჭარის მთავრობის არალეგიტიმურმა თავმჯდომარემ ძალიან დიდხანს შეიკავა თავი, რომ საჯარო სივრცეში არ გამოეჩინა საკუთარი თავი ისე, როგორც თქვენს გავრცელებულ კადრებში გამოჩნდა – აგრესიული, როგორც საქმიანი, ისე ადამიანური ურთიერთობისთვის შეუფერებელი ტონით. ფორმას იმიტომ ვაქცევ ყურადღებას, რომ ძალიან მნიშვნელოვანია ურთიერთობის რა ფორმა აქვს არჩეული. თუნდაც ხმის ტემბრი, ან რა ჟესტიკულაციაა, ან რა მანერები…
ძალიან დიდი აგრესია გამოავლინა სულხან თამაზაშვილმა, როგორც თქვენ მიმართ, ასევე თქვენი კოლეგის და ზოგადად იმ ადამიანების მიმართ, რომლებიც სამართლიანად ითხოვენ უკვე რამდენიმე თვეა მასთან შეხვედრას.
მეორეა უშუალოდ ამ განცხადების შინაარსი. როდესაც ის ამბობს, რომ უსახლკარო ადამიანები არიან აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის და, ზოგადად, აჭარის მთავრობის საზრუნავი და პრიორიტეტი – თუ ასეა, მაშინ სადღაც უნდა ვკითხულობდეთ ამას, ხომ?
2026 წლის ბიუჯეტის პროექტს თუ გადავხედავთ ან პრიორიტეტების დოკუმენტს, სიტყვა „უსახლკაროსაც“ კი ვერ იპოვით ვერსად, არათუ ცალკე პროგრამას.
ჩვენ ვიცით, რომ წლების წინ, ისევ და ისევ მედიის, სამოქალაქო სექტორის და უშუალოდ იმ ადამიანების აქტიურობის დამსახურებით დაიწყო ე.წ. ოცნების ქალაქში საცხოვრისის მშენებლობა, რომლებიც წლების განმავლობაში გაუსაძლის პირობებში იყვნენ.
ალბათ იმიტომ, რომ ამ ადამიანების დიდმა ნაწილმა უკიდურეს ზომას მიმართა მაშინ და კარვები გაშალა მთავრობის სახლის წინ.
დიახ, სანამ უკიდურესად არ დამძიმდა მდგომარეობა, სანამ ძალიან ხელშესახები არ გახდა ამ ადამიანების სიღარიბე და სასოწარკვეთილება, მაშინდელმა მთავრობამ არ მიიღო შესაბამისი ზომები. პრაქტიკულად, ოთხი წელი დასჭირდა თორნიკე რიჟვაძეს, მაშინდელ მთავრობის თავმჯდომარეს იმისთვის, რომ სოციალური სახლების მშენებლობის გადაწყვეტილება მიეღოთ „ოცნების ქალაქში“.
ეს არ ყოფილა მყისიერი რეაგირება მთავრობისგან, მიუხედავად იმისა, რომ ამ რეგიონში ეკომიგრაცია ერთ-ერთ მძიმე სოციალურ პრობლემას წარმოადგენს.
როცა პრიორიტეტი არის განსახლება, მაშინ სულ მცირე, საშუალოვადიანი განვითარების გეგმაში, რომელიც ატვირთულია აჭარის უმაღლესი საბჭოს ვებგვერდზე, უნდა ვკითხულობდეთ, წლიდან წლამდე რამდენი შეიძლება დაემატოს ამ პროგრამას საბიუჯეტო ასიგნებებიდან. იქ წერია დაახლოებით 9 მილიონი ლარი, ყოველ მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში. ასე ხედავს აჭარის მთავრობა ამ მიმართულებას.
ეკომიგრანტებთან დაკავშირებით, რაღაც პროგრამა მაინც მუშაობს, მაგრამ უსახლკარო მოქალაქეებისთვის, ფაქტობრივად არაფერია გათვალისწინებული ბიუჯეტში. თქვენ თუ გახსენდებათ რამე?
არ ვიცი. არც იმაში ვარ დარწმუნებული, რომ ბათუმის მერიას აქვს სრული მონაცემი, თუ რამდენი უსახლკარო მოქალაქეა აღრიცხული ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. არც იმაში ვარ დარწმუნებული, იცის თუ არა ბათუმის მერიამ, რას მოიცავს მისი საბინაო ფონდი, რამდენი ასეული ან თუნდაც ათასი კვადრატული საცხოვრებელი ფართობი აქვს მიღებული კომპანიებისგან საბინაო ფონდისთვის.
სხვათა შორის „ბათუმელებმა“ გამოვითხოვეთ ეს ინფორმაცია მერიიდან ადრე და აღმოჩნდა, რომ მერიას დაკეტილი ბინებიც აქვს, რომელიც შეუძლიათ გადასცენ უსახლკარო ადამიანებს.
საბინაო ფონდის მონაცემები, შეიძლება ყოველთვიურად ან ყოველ კვარტალურად იცვლებოდეს, რადგან ბათუმის სწრაფი მშენებლობის ტემპის გათვალისწინებით, უამრავი ისეთი კორპუსი სრულდება, სადაც მერიას წინასწარ შეიძლება ჰქონდეს გათვალისწინებული თავისი საბინაო ფონდისთვის გარკვეული საცხოვრებელი ფართები.
მაგრამ ჩვენ ვხედავთ მხოლოდ ერთ რამეს, როდესაც ბათუმის მერიას და, ზოგადად, ხელისუფლებას სჭირდება იმის ჩვენება, რომ ადამიანებზე ზრუნავენ, ან წინასაარჩევნოდ, კარნავალიზებულად გადასცემენ ბინებს მრავალშვილიან ოჯახებს ან წლების განმავლობაში გაწელილი სოციალური საცხოვრისის თუ სხვა ტიპის კორპუსების მშენებლობის ბოლოს, ისევ პოლიტიკური ქულების მისაღებად გადასცემენ ხოლმე გასაღებებს ოჯახებს. თუმცა, დოკუმენტის დონეზე არც სტრატეგია ვიცით, არც კონკრეტული სამოქმედო გეგმა, როგორ შეიძლება დააკმაყოფილოს აჭარის მთავრობამ საცხოვრისით უსახლკაროები.
უმძიმესი მდგომარეობაა. მაგალითად, ხელვაჩაურის ტერიტორიაზე, ახლახან დასრულდა სოციალური საცხოვრისის მშენებლობა, სადაც რამდენიმე ათეული ოჯახი დააკმაყოფილეს, მაგრამ ესენი იყვნენ ეკომიგრანტები.
ასევე მიუღებელია ის ტონი, რომლითაც მიმართავდა სულხან თამაზაშვილი ჟურნალისტებს. შენობით მიმართვა არა მგონია ეთიკური ფორმა იყოს ნებისმიერ საჯარო სივრცეში.
ჩინოვნიკების მხრიდან უხეშ მოპყრობასა და მიმართვაზე უსახლკარო ქალებიც საუბრობენ.
სინამდვილეში, ჩვენ ხომ არ გვინახავს სულხან თამაზაშვილი კამერებისა და ჩინოვნიკების გარეშე მოქალაქეებთან? იშვიათად ვხედავთ მას უშუალოდ მოქალაქეებთან კომუნიკაციის დროს და თუ აქვს კომუნიკაცია, ისიც სასათბურე პირობებშია – წინასწარ შეთანხმებულ ადამიანებთან. ეს არ გვაძლევს იმის საშუალებას, რომ დავაკვირდეთ ამ ადამიანის, როგორც თანამდებობის პირის ქცევას.
მას „ქართულმა ოცნებამ“ ჩააბარა ძალიან ბევრი სოციალური პრობლემით დატვირთული რეგიონი, სადაც ერთი მხრივ, ეკონომიკა, ბიუჯეტი იზრდება თურმე წლიდან წლამდე, მაგრამ რამდენად მიდის ეს ეკონომიკური სიკეთე თითოეულ ოჯახთან, რა წყდება მათ სასარგებლოდ, რატომ არ უმკლავდებიან ამ სოციალურ პრობლემებს, ჩვენ ეს არ ვიცით.
პრაქტიკულად, რეგიონში მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი სოციალურად დაუცველია და კიდევ უფრო მეტი ადამიანი ელის საკუთარ რიგს, რომ მიიღოს სახელმწიფოსგან რაღაცა ტიპის სოციალური მხარდაჭერა.
სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ხშირად იხარჯება ძალიან დიდი თანხა მდარე ხარისხის კონცერტებსა და სხვა კულტურულ ღონისძიებებზე. კოლოსალურ თანხებს ხარჯავენ ახალი წლის ღონისძიებებზე. წელსაც 400 ათას ლარზე მეტი დაიხარჯება საახალწლო გართობაზე, მაშინ როცა, ამ ნაძვის ხის წინ, უსახლკარო ადამიანები დგანან ტრანსპარანტებით და ღამის გასათევის პრობლემაზე ლაპარაკობენ. რა ჰქვია ამ მდგომარეობას?
2024 წლის წინასაარჩევნო პერიოდიდან მოყოლებული, ჩვენ ვხედავთ, რომ „ქართული ოცნება“ სხვადასხვა მუნიციპალიტეტის დონეზე მუდმივად ქმნის კარნავალიზაციის, ფესტივალებისა და ცეკვა-სიმღერის ატმოსფეროს, რომ თითქოს ყველაფერი კარგადაა ქვეყანაში.
ბევრი ისეთი ღონისძიება ჩაატარეს, რომლის შესახებ მანამდე არაფერი გვსმენია და ესეც ამ პოლიტიკის გაგრძელებაა.
მუდმივი კარნავალიზაცია ძალიან მნიშვნელოვანი პრობლემების საპირისპიროდ, რომ როგორღაც გადაფარონ ის მძიმე სოციალური პრობლემები, ვთქვათ ინფლაციით გამოწვეული ფასების ზრდა, საარსებო მინიმუმთან ხელმიუწვდომლობაც კი მოქალაქეების, რომელიც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს.
იმის გამო, რომ ბათუმი ტურისტული მიზიდულობის ქალაქია, უნდათ კარნავალიზაცია უფრო ბრჭყვიალა და გამოსაჩენი იყოს, ამიტომ 90 მომღერალი უნდა ამღერონ და რაღაც გაუთავებელი კონცერტები მართონ ევროპის მოედანზე.
ქალაქი, რომელიც ყოველდღიურად ორ ლარსაც კი არ ხარჯავს სოციალურად დაუცველების გამოკვებაზე უფასო სასადილოებში და სადაც ათეულობით ათასი ადამიანია სოციალურად დაუცველის ბაზაში.
სჭირდება თუ არა „ქართულ ოცნებას“ ამდენი ფულის დახარჯვა ამ ბრჭყვიალა დღესასწაულის შესაქმნელად? რა თქმა უნდა სჭირდება, რადგან ამგვარად ცდილობს დამალოს ყველა ის პრობლემა, რაც ადამიანებს აწუხებთ.
ეს ყველაფერი საბჭოთა ესთეტიკას გვაგონებს, სადაც ყოველთვის მთავრობის თავმჯდომარე, რაიკომის მდივანი, ვიღაც ადგილობრივი საბჭოს წარმომადგენელი გამოდიოდა – პრაქტიკულად მთელი ძალაუფლება, მთელი ეს ღონისძიება მათ გარშემო იყრიდა თავს. სად არის აქ ადამიანი, სად არის მოქალაქეზე ორიენტირებული პოლიტიკა, როგორც ეს მათ დოკუმენტში უწერიათ?
ამგვარ კოგნიტიურ დისონანსთან მივდივართ ხოლმე, რომ რეგიონში, სადაც პრაქტიკულად ყოველი მესამე ადამიანი სოციალურად დაუცველთა ბაზაში ელოდება რიგს, ხარჯავ ნახევარ მილიონს იმისთვის, რომ ვიღაცამ იმღეროს, აინთოს ნაძვის ხე, რომელიც აუცილებლად იტალიიდან უნდა ჩამოგვეტანა და აუცილებლად მილიონი ლარი უნდა გადაგვეხადა ამაში.
მიუნხენი რამდენად უფრო მდიდარია ვიდრე ბათუმი? მაგრამ არა მგონია მიუნხენში მილიონ ევროიანი ნაძვის ხე იდგეს. მაგალითად, ლონდონის საკრებულოს არცერთი მანქანა არ ემსახურება მუნიციპალურ დონეზე ბიუჯეტიდან, მაგრამ ბათუმის საკრებულოში 14 მანქანაა და ყველა ხარჯი ჩვენი ჯიბიდან გადის.
აქ სიღარიბე, ავტორიტარიზმის პარტნიორია. იმიტომ, რომ ყველაზე მეტად მანიპულირებადი და ყველაზე მეტად დაჩაგრული საზოგადოების სწორედ ის ფენაა, რომელსაც ძალიან დაბალი შემოსავალი აქვს და პრაქტიკულად, როგორც ფსიქოლოგები და სოციოლოგები ამბობენ, ასეთ მოცემულობაში, ღარიბ მოქალაქეებს ჩამორთმეული აქვთ ნამდვილი მოქალაქისთვის დამახასიათებელი კონტროლის განხორციელების უნარი და ხდებიან ხელისუფლებისთვის კლიენტები.
ერთი უსახლკარო ქალის თქმით, მერობის კანდიდატმა 1500 ლარი შესთავაზა გასაჩუმებლად. ამ ტიპის ურთიერთობას გულისხმობ?
რა თქმა უნდა. მოწყვლადი ადამიანები ყოველთვის არიან მთავარი სამიზნე – მათი ფიქრია, როგორ გადარჩნენ, შეძლონ საკუთარი შვილისთვის მედიკამენტების შეძენა, უნდა იპოვონ რაღაც ტიპის თავშესაფარი და ძალიან ადვილად ხდებიან სამიზნეები, როგორც წინასაარჩევნო პერიოდში, ისე არჩევნების შემდგომ.
ამ სახელმწიფოში გვჭირდება არა ერთჯერადი ცეკვა-თამაში, არამედ ადამიანზე და მოქალაქეზე, მის ღირსეულ ცხოვრებაზე ორიენტირებული პოლიტიკა.
თუ ამბობ, რომ ყველაზე მზარდი ეკონომიკა გაქვს ქვეყანაში, მაშინ, რატომ გყავს მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი – პრაქტიკულად 700 ათას ადამიანზე მეტი მოქალაქე სოციალურად დაუცველთა ბაზაში? რატომ არის საშუალო ხელფასი საქსტატის დათვლით 2000 ლარამდე და საარსებო მინიმუმი 300 ლარზე ნაკლები? იმიტომ, რომ ქვეყანაში თუ ვინმე მდიდრდება, მდიდრდება „ქართულ ოცნებასთან“ დაკავშირებული კლანი. ეს შეიძლება იყოს როგორც სამმოხელეო კლანი, ისე ბიზნეს დაჯგუფებები.
ხულოს მერია დაბა ხულოს საახალწლო მორთულობაზე 18 042 ლარს დახარჯავს.
ხულოს მერიამ გამარტივებული შესყიდვით გააფორმა ხელშეკრულება შპს „პაზლთან“. კომპანია მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტიდან 18 042 ლარს მიიღებს.
ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანიას ევალება საახალწლო ღონისძიების ორგანიზებისთვის საჭირო საქონლის მიწოდება/მონტაჟი.
კომპანია „პაზლმა“ დაბა ხულოში უნდა დაამონტაჟოს ილუმინაციები, მანათობელი LED დეკორაციები, ლედ ნათურები.
ამავე კომპანიამ უნდა შეიძინოს ნაძვის ხის სათამაშოები, ახალი წლის ღამეს გასაშვები ფოიერვერკი და უზრუნველყოს ასევე ფოიერვერკის გაშვება.
ხულოში საახალწლო ნაძვის ხე 21 დეკემბერს აანთეს. გაიმართა საახალწლო კონცერტიც, რომელიც ხულოს მერიის ინფორმაციით საქართველოს მთავრობის, კულტურის სამინისტროსა და სსიპ „შემოქმედებითი საქართველოს“ მხარდაჭერით ჩატარდა.
საქართველოს კულტურის სამინისტრომ 2-საათიანი ღონისძიების გამართვაში 106 ათასი ლარი დახარჯა.
ქართული ხორბლის კულტურის UNESCO-ს კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შეტანასთან დაკავშირებული ღონისძიება 14 დეკემბერს გაიმართა.
ღონისძიებას „ქართული ოცნების“ პრემიერი, პრეზიდენტი და მინისტრები ესწრებოდნენ.
სატენდერო დოკუმენტაციის მიხედვით, 106 ათასი ლარიდან ყველაზე მეტი თანხა, 23 500 ლარი დაიხარჯა ლაივეთერის ტრანსლირებისთვის, 18 867 ლარი დაიხარჯა ღონისძიების ოფიციალურ ნაწილზე, რომელშიც შედიოდა სცენის გაფორმება, ტრიბუნა, გახმოვანება და სცენასთან მოწყობილი დეკორაცია.
12 250 ლარი დაიხარჯა ფურშეტისთვის, 14 292 ლარი კი საორგანიზაციო ჯგუფის ხელფასებისთვის.
UNESCO-მ „ქართული ხორბლის კულტურა: ტრადიციები და რიტუალები“ კაცობრიობის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობით ნუსხაში შეიტანა. გადაწყვეტილება ინდოეთში, UNESCO-ს მთავრობათაშორისი კომიტეტის მე-20 სესიაზე მიიღეს.
საქართველოს პარლამენტის ინფორმაციით, მსოფლიო მასშტაბით, დღეისათვის აღწერილი ხორბლის 27 კულტურული და ველური სახეობიდან 14 სახეობა საქართველოშია აღმოჩენილი, საიდანაც 5 სახეობა ენდემურია.
„ქართული ხორბლის კულტურას“ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი 2018 წელს მიენიჭა. საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 27 მარტის დადგენილებით კი განესაზღვრა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ახალ თავმჯდომარედ თამარ ონიანი აირჩიეს. მან ამ პოსტზე ნონა ქურდოვანიძე შეცვალა, რომელიც 3 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა საიას.
საიაში არჩევნები დღეს, 22 დეკემბერს, გაიმართა.
თამარ ონიანი 2023 წლიდან დღემდე საიას ადამიანის უფლებების პროგრამის დირექტორი იყო, ხოლო, 2022 წლიდან – თავმჯდომარის მოადგილე და გამგეობის წევრი.
ოფიციალური ბიოგრაფიის მიხედვით, თამარ ონიანი არის 20-ზე მეტი სამართლებრივი კვლევის ხელმძღვანელი, იურიდიული სახელმძღვანელოების თანაავტორი. ასევე არის ევროპის საბჭოს სერტიფიცირებული ტრენერი ადამიანის უფლებათა სამართალში.
თამარ ონიანი სხვადასხვა დროს სწავლობდა ლივერპულის უნივერსიტეტში (ლივერპული, გაერთიანებული სამეფო), ლუდვიგ-მაქსიმილიანის უნივერსიტეტსა (მიუნხენი, გერმანია) და ვიადრინას ევროპულ უნივერსიტეტში (ფრანკფურტი, გერმანია).
თამარ ონიანმა საიაში მუშაობა 2018 წელს დაიწყო, სტრატეგიული სამართალწარმოების იურისტის პოზიციაზე, 2021 წლიდან კი ხელმძღვანელობდა საერთაშორისო სამართალწარმოების გუნდს.
თამარ ონიანი სტრასბურგში, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში აწარმოებდა / ხელმძღვანელობდა სტრატეგიული მნიშვნელობის სამართლებრივ დავებს, რომლებიც შეეხებოდა შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლებას, წამების აკრძალვას, ოკუპირებულ ტერიტორიებსა და საზღვრისპირა რეგიონებში უფლებადარღვევებს და სხვა.
თამარ ონიანი არის ჯონ სმიტის სასტიპენდიო პროგრამისა (2023-24 წწ.) და უფლებადამცველებისათვის სახაროვის ევროკავშირის პროგრამის (2022 წ.) მონაწილე.
საიას 2023 წლიდან დღემდე ნონა ქურდოვანიძე ხელმძღვანელობდა. მან სრულად ამოწურა უფლებამოსილების ვადა, საიას წესდების შესაბამისად, ქურდოვანიძეს აღარ ჰქონდა მორიგ კენჭისყრაში მონაწილეობის უფლება.
საავტომობილო გზების დეპარტამენტი მძღოლებს ახალი საგზაო ნიშნების განთავსების შესახებ აფრთხილებს.
დეპარტამენტის ცნობით, ქვეყნის მასშტაბით ავტომაგისტრალებზე დამონტაჟდა ახალი საგზაო ნიშნები, რომლებიც სატრანსპორტო საშუალებების კატეგორიის მიხედვით, დასაშვებ საშუალო სიჩქარეს ასახავს.
„მძღოლებს ვაცნობებთ, რომ მიმდინარე წლის 22 დეკემბრიდან შინაგან საქმეთა სამინისტრო იწყებს საშუალო სიჩქარის დიფერენცირებული კონტროლის მონაკვეთებში 80 კმ/სთ სიჩქარის გადაჭარბების დარღვევების ადმინისტრირებას.
გთხოვთ, ყურადღებით დააკვირდეთ საგზაო ნიშნებს და გაითვალისწინოთ მოქმედი წესები“ – წერს დეპარტამენტი.
ნიშნებზე მითითებულია იმ სატრანსპორტო საშუალებების კატეგორიები, რომელთათვისაც ავტომაგისტრალის გარკვეულ მონაკვეთებზე დასაშვები სიჩქარე შეადგენს არაუმეტეს 80 კმ/სთ-ს.
აღნიშვნები ეხება შემდეგ კატეგორიებს: “C”, “CE”, “C1”, “C1E”, “D”, “DE”, “D1”, “D1E” – დიდი და საშუალო სატვირთო ავტომობილები, მისაბმელიანი სატვირთოები, დიდი ავტობუსები, მინიავტობუსები და მისაბმელიანი ავტობუსები.
ნიშნები განთავსებულია სატრანსპორტო კვანძების გამოსასვლელებთან იმისთვის, რომ მძღოლებმა ავტომაგისტრალზე შესვლამდე წინასწარ და თვალსაჩინოდ მიიღონ ინფორმაცია მოძრაობის პირობების შესახებ. ეს მათ დაეხმარება სწორად დაგეგმონ გადაადგილება და უსაფრთხოდ განაგრძონ გზა.
„მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ეს შეზღუდვები ახალი არ არის, განსაზღვრულია „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 33-ე მუხლის მე-7 ნაწილის „დ“, „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებით და მოქმედებს 2013 წლიდან.
ახალი საგზაო ნიშნების განთავსება ემსახურება მხოლოდ იმას, რომ მძღოლებმა აღნიშნული წესების შესახებ ინფორმაცია მიიღონ წინასწარ, თვალსაჩინოდ და გასაგებად“ – იუწყება დეპარტამენტი.
რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში, ყუბანის ოლქის სოფელ ვოლნაში დრონის თავდასხმის შედეგად ორი გემი და ორი ნავმისადგომი დაზიანდა, შემთხვევის ადგილას კი ხანძარი გაჩნდა, დაახლოებით 1500 კვ.მეტრზე.
ინფორმაციას რუსული მედია ავრცელებს რუსეთის თავდაცვის სამინისტროზე დაყრდნობით.
სამინისტროს ცნობით, 21 დეკემბრის ღამეს და 22 დეკემბერს, დილით, კრასნოდარის მხარეში სამი დრონი ჩამოაგდეს, ორი შავი ზღვის თავზე და ერთი – ბრიანკის ოლქში.
ამ დრომდე არსებული ცნობებით, მსხვერპლი არ ყოფილა და ბორტზე მყოფი პირები ევაკუირებულნი არიან.
დღეს, 22 დეკემბერს, მოსკოვში, იასენევაიას ქუჩაზე მომხდარი აფეთქების შედეგად დაიღუპა რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ოპერატიული მომზადების დეპარტამენტის უფროსი, გენერალ-ლეიტენანტი ფანილ სარვაროვი.
ინფორმაციას სამთავრობო რუსული ახალი ამბების სააგენტო „ტასი“ ავრცელებს ოფიციალურ წყაროზე დაყრდნობით.
არსებული ინფორმაციით, აფეთქდა გენერლის ავტომობილის ქვეშ დამონტაჟებული ასაფეთქებელი მოწყობილობა და რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ოპერატიული მომზადების დეპარტამენტის უფროსი მიღებული ჭრილობების შედეგად გარდაიცვალა.
„ტასი“ წერს, რომ გამოძიების ერთ-ერთი ვერსია გენერლის აფეთქებას უკრაინულ სპეცსამსახურებს უკავშირებს.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 22 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 197 860 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 120. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 438 ერთეული [+3]
ჯავშანტექნიკა – 23 772 ერთეული [+2]
საარტილერიო სისტემა – 35 308 ერთეული [+10]
MLRS – 1 575 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 263 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 432 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 92 713 ერთეული [+109]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 073 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 70 853 ერთეული [+64]
სპეცტექნიკა – 4 029 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 22 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
669 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
104 090 უპილოტო საფრენი აპარატი
640 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 653 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 634 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
32 082 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
49 742 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
ხაშურში საეკლესიო ნივთების მოპარვის ბრალდებით 1 პირი დააკავეს.
შსს-ს ინფორმაციით, ბრალდებული „მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლა დაბა სურამში მდებარე ერთ-ერთი მონასტრის შესაწირ ყუთში არსებულ თანხას, საეკლესიო ნივთებს და შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა.
აღნიშნული მონასტერი დანაშაულში ბრალდებულმა პირმა წარსულშიც გაქურდა.
სამართალდამცველებმა ნაქურდალი თანხისა და მართლსაწინააღმდეგოდ მისაკუთრებული ნივთების ნაწილი ნივთმტკიცებად ამოიღეს“.
გამოძიება საქართველოს სსკ-ის 177-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც 5 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
ბათუმში განზრახ მკვლელობის მცდელობის ბრალდებით 1 პირი დააკავეს.
„გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულმა ბათუმში, ურთიერთშელაპარაკებისას, 2006 წელს დაბადებულ პირს, დანის გამოყენებით სხეულზე მრავლობითი დაზიანება მიაყენა და შემთხვევის ადგილიდან მიიმალა.
დაჭრილი სამედიცინო დაწესებულებაშია მოთავსებული.
პოლიციამ ბრალდებული ცხელ კვალზე დააკავა.
სამართალდამცველებმა დანაშაულის ჩადენის იარაღი – დანა ნივთმტკიცებად ამოიღეს“-ამბობს შსს.
მათივე ინფორმაციით, განზრახ მკვლელობის მცდელობის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 19-108-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც 15 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 21 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 196 740 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 130. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 435 ერთეული [+2]
ჯავშანტექნიკა – 23 770 ერთეული [+1]
საარტილერიო სისტემა – 35 298 ერთეული [+11]
MLRS – 1 575 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 263 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 432 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 92 604 ერთეული [+116]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 073 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 70 789 ერთეული [+68]
სპეცტექნიკა – 4 029 ერთეული [+1]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 21 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
669 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
104 014 უპილოტო საფრენი აპარატი
640 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 637 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 634 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
32 062 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
49 684 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
პროკურატურის ინფორმაციით, პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონო მოპოვების, შენახვისა და გამოყენების, ასევე თექვსმეტი წლის ასაკს მიუღწეველის მიმართ ჩადენილი გარყვნილი ქმედების ფაქტებზე ერთი პირი დააკავეს.
„გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებული სოციალური ქსელის – ,,Instagram”-ის ყალბი ანგარიშის მეშვეობით 14 წლის არასრულწლოვანთან მიმოწერას აწარმოებდა, რა დროსაც ინტიმური შინაარსის ვიდეომასალას უგზავნიდა.
ასევე, მუქარის და იძულების შედეგად, მოიპოვა და უკანონოდ ინახავდა დაზარალებულის პირადი ცხოვრების საიდუმლოს შემცველ ინტიმური შინაარსის ფოტო-ვიდეო მასალას, რომლის გავრცელების მუქარით, არასრულწლოვანს სხვა ინტიმური მასალის გაგზავნას და მასთან ურთიერთობის გაგრძელებას აიძულებდა.
ბრალდებული დაზარალებულის დაყოლიებას სხვადასხვა გზით ცდილობდა, მათ შორის, არასრულწლოვანს და მასთან დაკავშირებულ პირებს ანგარიშზე პერიოდულად თანხას ურიცხავდა.
ბრალდებულის მიერ ჩადენილი ქმედებების გამო, არასრულწლოვანმა სხეულზე თვითდაზიანებები მიიყენა“.
პროკურატურის ინფორმაციით, დაკავებულს ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 157 პრიმა მუხლის 1 ნაწილით (პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონო მოპოვება, შენახვა და გამოყენება) და 141 მუხლის 1 ნაწილით (თექვსმეტი წლის ასაკს მიუღწეველის მიმართ გარყვნილი ქმედება) წარედგინება, რაც სასჯელის სახედ და ზომად 9 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
