Batumelebi

„თუკი აქამდე გვესმოდა, რომ ზარალი დაითვლებოდა ინდივიდუალურად, ამჯერად პირველად გააჟღერეს, რომ თურმე ჩვენ ვართ ეკომიგრანტები და 30 000 ლარია კანონით განსაზღვრული ეკომიგრანტებისთვის. ამას მოჰყვა უკმაყოფილება,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ მარიამ ბეროძე, დამეწყრილი სოფლის, კურსების მაცხოვრები.

მისი თქმით, 8 აპრილს, დამეწყრილ ოჯახებს გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენლები შეხვდნენ, რომლებსაც კითხვები დაუსვეს კომპენსაციაზე და მეწყრის განვითარების მიზეზებზე.

რატომ არის მიუღებელი შეთავაზებული კომპენსაცია და რას ითხოვს მოსახლეობა? – ამ თემაზე ვესაუბრეთ მარიამ ბეროძეს.

• მარიამ, რა ითქვა ამ შეხვედრაზე და კონკრეტულად რა იყო მიუღებელი მოსახლეობისთვის ამ შეთავაზებიდან?

სანამ ჩვენამდე მოვიდოდნენ და პრეზენტაციას ჩაატარებდნენ, რამდენიმე დღით ადრე, „საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა“ დაიწყო ინფორმაციის გავრცელება, რომ ამ სოფელში თურმე ისტორიულად ყოფილა მეწყრული კერები და მე-19 საუკუნეში ეს ადგილი დაცლილი იყოო.

გამოდის, რომ სანამ დასკვნას წარმოგვიდგენდნენ, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა ეს „დასკვნა“ მოიპოვა. როცა ჩვენ დავსვით კითხვები თუ საიდან ჰქონდათ ეს ინფორმაცია, არსებობს თუ არა რაიმე წყარო, მტკიცებულება, გვითხრეს, რომ მოკვლევის ერთ-ერთი მეთოდია ადამიანების გამოკითხვა და ჩვენც გამოვკითხეთ ერთი ადამიანი, რომელსაც ანონიმურად ვტოვებთო.

მთავარი სათქმელი რაც ჰქონდათ ჩვენთან, ის იყო, რომ კურსებში მეწყერი არის ბუნებრივი გზებით გამოწვეული და შახტები, კარიერები და ყველა სხვა ხელოვნური ჩარევა გარემოში, გამორიცხეს. გვეუბნებიან, რომ რაღაც გრუნტის წყლებია მთავარი პრობლემა, რომ ტერიტორიის მორფოლოგიური აგებულება, ტექტონიკაა ასეთი და ასე შემდეგ.

შემდეგ, როცა მოსახლეობამ დასვა კითხვები გზის აღდგენაზე და კომპენსაციის ოდენობაზე, გზის აღდგენაზე გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელმა უარი განაცხადა. თქვა, რომ ვერ გასცემს რეკომენდაციას იმ მიზეზით, რადგან სოფელი ისევ მეწყერსაშიში ზონაა და აქტიური პროცესებია.

თუმცა ერთ-ერთმა თანასოფლელმა ისაუბრა ალტერნატიულ გზებზე, რომელიც არსებობდა. აღმოჩნდა, რომ ეს საკითხიც არ ჰქონდათ ბოლომდე შესწავლილი და შეიძლება გამოვძებნოთ რაიმე გზაო.

• ამ შეხვედრაზე თუ ითქვა გარკვევით კომპენსაციაზე და რამდენი შეიძლება იყოს ეს?

პრეზენტაციაში არაფერი ეწერა ანაზღაურების ნაწილზე და რადგან მოსახლეობამ დასვა ეს კითხვები, შემდეგ დაიწყეს პასუხის გაცემა, რასაც მოჰყვა დიდი აჟიოტაჟი – რადგან თუკი აქამდე გვესმოდა, რომ ზარალი დაითვლებოდა ინდივიდუალურად, ამჯერად პირველად გააჟღერეს, რომ თურმე ჩვენ ვართ ეკომიგრანტები და 30 000 ლარია კანონით განსაზღვრული ეკომიგრანტებისთვის. ამას მოჰყვა უკმაყოფილება მოსახლეობის მხრიდან.

მოსახლეობის რეაქციის შემდეგ თქვეს, რომ ვმუშაობთ კომპენსაციის გაზრდაზეო, მაგრამ რამდენით გაიზრდება და რას მოიაზრებენ ამაში, არც ეს მოგვისმენია.

• თქვენი შეფასებით, რამდენი ლარი შეიძლება იყოს გონივრული თანხა, რომელიც უნდა მიიღონ დაზარალებულმა ოჯახებმა, თუ ისაუბრა ამაზე თავად მოსახლეობამ?

ეკომიგრანტების დახმარების თანხა 30 000 ლარი, 2012 წელს არის დადგენილი. მას შემდეგ, ბევრი რამ შეიცვალა ქვეყანაში. კოლოსალურად გაძვირდა უძრავი ქონება, ყველაფერზე აწეულია ფასები, შესაბამისად, ეს თანხა ვერანაირად ვერ იქნება ადეკვატური. არც ეკომიგრანტის სტატუსია პრობლემა, ჩვენი მთავარი მოთხოვნაა, სამართლიანად აგვინაზღაურონ ზარალი.

ქვეყანაში, სადაც ნახევარი მილიონი ლარი თეატრის განათებაზე იხარჯება, მილიონები კი ათას უაზრო პროექტებზე, მეწყერისგან დაზარალებულმა ოჯახებმა, რატომ არ უნდა მიიღონ ღირსეული ანაზღაურება?

როცა სხვა სოფლები დაიმეწყრა, 50 000 ლარი შესთავაზეს კომპენსაცია ადამიანებს, თუმცა დღეს, ეს თანხაც სათუოა. რადგან ძალიან მწვავე კამათი მოჰყვა ამ საკითხს, გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელმა ვერც კი დაასრულა საუბარი.

• ერთი ადამიანის მონაყოლზე დაყრდნობით გადაწყვიტეს, რომ მეწყერი ბუნებრივი პროცესით იყო გამოწვეული და ამიტომ არ გეკუთვნით მაღალი კომპენსაცია?

დიახ. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ამბობენ, ეს დასკვნები არ არის საბოლოოო. შემდეგ გვითხრეს, თუ დოკუმენტი გაინტერესებთ, გამოითხოვეთ ინფორმაციაო. რატომ უნდა მჭირდებოდეს დასკვნების გამოთხოვა, ხომ მოვიდნენ, მოეტანათ ეს წყაროები, დოკუმენტები და გაეცნოთ ჩვენთვის. ან კარგად მოეძიებინათ და ისე ესაუბრათ.

• დავუშვათ, მართლაც იყო მეწყერი ორი საუკუნის წინ ამ სოფელში, ეს რა კავშირშია კომპენსაციის საკითხთან?   

ამ ინფორმაციას ავრცელებენ რკინიგზის აშენების თარიღზე დაყრდნობით, რომ რკინიგზის აშენებამდე მოხდა ეს ყველაფერი, სავარაუდოდ მე-19 საუკუნეშიო. თუმცა ამის სხვა რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ.

• თუ მეწყერსაშიში იყო ეს ზონა, სტრატეგიული ობიექტი, ანუ რკინიგზა როგორ ააშენეს, მაშინაც ხომ უნდა ჰქონოდათ ეს ინფორმაცია?

კარგი კითხვაა, რეალურად ჩვენც იმავეს ვეკითხებით, რომ თუ იყო მეწყრული ზონა, მაშინ, რატომ აშენდა რკინიგზა, შემდეგ მაღაზიები, გასამართი სადგური, კომერციული ფართობები და ბევრი სხვა რამ. რატომ მისცეს უფლება ადამიანებს, რომ რაღაცები აეშენებინათ. მაგალითად, ჩემმა ბევრმა მეზობელმა სახლი გაყიდა ქუთაისში და კურსებში დაიწყო მშენებლობები. გარემოს ეროვნული სააგენტო ამბობს, ჩვენ ხომ არ გაგვიცია ლიცენზიები, პასუხისმგებლობას ვერ ავიღებთო.

• მეწყრის შემდეგ ხომ არ ყოფილხართ სოფელში და თუ მოახერხეთ რაიმეს გამოტანა სახლიდან?

ჩემი სახლი მთლიანად დანგრეული არ არის, მაგრამ წითელ ზონაშია, სახლის დამხმარე ნაგებობებია წაღებული და სახლზეც მომდგარია მეწყერი.

ერთადერთხელ მოგვცეს საშუალება, რომ მაშველებთან ერთად შევსულიყავით სოფელში და აუცილებელი ნივთები წამოგვეღო. ახლა არავის უშვებენ და ჩაკეტილია გზა.

ჩვენ არ გვყავდა საქონელი, მხოლოდ კატები გვყავდა. შინაური ცხოველები – ძროხები, გოჭები ვისაც ჰყავდა, როგორც ვიცით, გამოაყვანინეს ხალხს. იმიტომ, რომ ამ შეხვედრაზე ახსენეს ეს საკითხი. ძაღლებს და კატებს ალბათ თავშესაფარში წაიყვანენ, რადგან როცა ბინებს ვქირაობთ, მეპატრონეები ცხოველების შეყვანის უფლებას არ გვაძლევენ.

ქირის ფულს იხდის სახელმწიფო და როგორც გვითხრეს, 6 თვიდან ერთ წლამდე გაგრძელდება თანხის გადახდა.

იმერეთში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ კურსებში მეწყერი 12 მარტს, გამთენიისას ჩამოწვა, რის შედეგადაც 15 სახლი მთლიანად განადგურდა. მეწყრული ზონიდან 45 ოჯახია გაყვანილი.

______________

ამ თემაზე:

საია, რომელიც საპროტესტო აქციების კონტექსტში დაკავებული პირების სისხლის სამართლის საქმეებს აკვირდება, საგანგაშო გარემოებებზე საუბრობს, რომელიც, მათი დაკვირვებით, უთანაბრდება საქართველოს კონსტიტუციითა და ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ხელშეკრულებებით აკრძალულ, სისხლის სამართლის წესით დასჯად ქმედებებს (მათ შორის, გარემოებების მიხედვით, თითოეული შეიძლება გაუთანაბრდეს სსკ-ის 1441-ე, 1442-ე, 1443-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დანაშაულებს – წამებას, წამების მუქარას, დამამცირებელ ან არაადამიანურ მოპყრობას).

საიას განცხადებით, არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე სხვადასხვა დროს მიუთითა 17-მა პირმა, ხოლო 10-მა ისაუბრა პენიტენციურ დაწესებულებაში ისეთ პირობებზე, რაც შეიძლება გაუთანაბრდეს არასათანადო მოპყრობას.

არასათანადო მოპყრობის ნაწილში საია იცავს სახაროვის პრემიის ლაურეატის, „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, ჟურნალისტ მზია ამაღლობელისა და კიდევ ერთი პირის, საბა სხვიტარიძის ინტერესებს, „ხოლო ყველა სხვა საქმეზე ინფორმაცია ეყრდნობა სასამართლოს ღია სხდომებზე დაკვირვების პროცესში დასახელებული პირების მიერ გავრცელებულ ცნობებს, ასევე, შესაბამისი წყაროს მითითებით, მედიამონიტორინგის შედეგად მიღებულ მასალებს“.

დაკავების ან/და შემდგომ პერიოდში არასათანადო მოპყრობა

მზია ამაღლობელი: 2025 წლის 12 იანვარს, დაახლოებით ღამის პირველ საათზე, აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან პოლიციამ მზია ამაღლობელი უკანონოდ და ძალადობრივი მეთოდებით დააკავა. შედეგად, მან მიიღო ფიზიკური დაზიანება და დაეხა ქურთუკი.

პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში შეყვანისას, ბათუმის პოლიციის უფროსი, ირაკლი დგებუაძე მას სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა, აგინებდა და „სისხლით დაჭერით“ ემუქრებოდა. მან პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში მზია ამაღლობელზე ფიზიკური ძალადობაც სცადა, თუმცა საკუთარმა თანამშრომლებმა შეაკავეს.

მზია ამაღლობელის მიმართ არასათანადო მოპყრობა პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში გაგრძელდა, სადაც დგებუაძემ მზია ამაღლობელს სახეში შეაფურთხა, არ მისცა წყლის დალევის უფლება და აუკრძალა საპირფარეშოთი სარგებლობა.

გარდა ამისა, მზია ამაღლობელს რამდენიმე საათის განმავლობაში არ მიეცა უფლება, ესარგებლა ადვოკატის მომსახურებით. მას ჩხრეკა ადვოკატების დასწრების გარეშე ჩაუტარდა და ხელბორკილები, დამცირების მიზნით, ზურგს უკან დაადეს, მიუხედავად იმისა, რომ ამის არანაირი საჭიროება არ არსებობდა. საია ამ საქმეს უკვე სტრასბურგის სასამართლოში აწარმოებს. მზია ამაღლობელს პროკურატურა დაზარალებულის სტატუსსაც კი არ ანიჭებს.

საბა სხვიტარიძე: 2024 წლის 5 დეკემბერს, ღამის საათებში, საბა სხვიტარიძე, მამასთან, ზაზა სხვიტარიძესთან ერთად, გადაადგილდებოდა თბილისიდან გურიის მიმართულებით. ქალაქ ზესტაფონთან პოლიციამ ის ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე დააკავა და საპატრულო პოლიციის ავტომობილში ჩასვა.

ზაზა სხვიტარიძეს ჩამოართვეს მობილური ტელეფონი და არ მისცეს საშუალება, მომხდარის შესახებ ინფორმაცია ადვოკატისთვის მიეწოდებინა. მოთხოვნის მიუხედავად, შსს-ის წარმომადგენლებმა არ ჩართეს სამხრე კამერები და არ გააკეთეს არანაირი განმარტება დაკავების მიზეზთან დაკავშირებით.

გორთან ახლოს საბა სხვიტარიძე საპატრულო პოლიციის ავტომობილიდან გადასვეს „ტოიოტა ქემრის“ ავტომობილის უკანა სავარძელზე. ავტომობილში მასთან ერთად ჩაჯდა 4 ადამიანი და გაემართნენ თბილისის მიმართულებით. ამ ავტომობილში საბა სხვიტარიძეს აყენებდნენ სიტყვიერ შეურაცხყოფას. ერთ-ერთი პირი მას დაემუქრა ე.წ. დუბინკით გაუპატიურებით.

თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში მისვლისას სხვიტარიძე აიყვანეს მე-5 სართულზე, სადაც ამ ოთხმა პირმა დაიწყო მასზე ფსიქოლოგიური ძალადობა. მას სთხოვდნენ, რომ ეღიარებინა პოლიციელზე თავდასხმა. საბა სხვიტარიძე უარყოფდა დანაშაულის ჩადენას, რის შემდგომაც მასთან ოთახში შევიდა ხაკისფერ ტაქტიკურ სამოსიანი 4 ნიღბიანი პირი, რომლებმაც 5-10 წუთის განმავლობაში ფიზიკურად იძალადეს საბა სხვიტარიძეზე.

სცემდნენ ხელებითა და ფეხებით, ურტყამდნენ კიდურების, მუცლის, მკერდისა და თავის არეში, წაქცეულს ურტყეს ფეხები, მარცხენა ხელის ნეკა თითზე დააჭირეს ფეხი და სცადეს ხელის მოტეხვა.

ძალადობის შედეგად, საბა სხვიტარიძემ განიცადა ძლიერი ფიზიკური ტკივილი და ჰქონდა გონების დაკარგვის ეპიზოდი, მიიღო ტვინის შერყევა. ამის შემდგომ ოთახში კვლავ დაბრუნდა სხვიტარიძის ტრანსპორტირებაში მონაწილე 4 პირი და მისგან ისევ მოითხოვდნენ აღიარებით ჩვენებას. ემუქრებოდნენ, რომ პენიტენციურ დაწესებულებაში იგი მოხვდებოდა ე.წ. „ქათმების“ კამერაში.

სხვიტარიძის მიმართ ძალადობის კიდევ ერთი ეპიზოდი უკავშირდება ამავე შენობის მე-8 სართულზე აყვანას, სადაც ის შეიყვანეს ჯერ ერთ-ერთ ხელმძღვანელ პირთან, რომელმაც მას სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა, შემდგომ კი – გამომძიებელ სალომე ედიშერაშვილთან.

მას შემდეგ, რაც დარწმუნდნენ, რომ სხვიტარიძე კითხვებს არ პასუხობდა, ედიშერაშვილმა ოთახი დატოვა, ხოლო 5-მა პირმა საბა სხვიტარიძეზე ფიზიკურად იძალადა. ის გააკავეს, ურტყამდნენ ტანისა და თავის არეში, ასევე, თავზე გადაამტვრიეს ხის ნივთი, რომელიც იდო ედიშერაშვილის მაგიდაზე.

ტვინის შერყევის გამო, საბა სხვიტარიძეს კიდევ ერთხელ აერია გული, რის შემდგომაც შეწყდა მასზე ძალადობა. ოთახში დაბრუნდა ედიშერაშვილი, რომელმაც კვლავ დაიწყო კითხვების დასმა, რაზეც ისევ ვერ მიიღო პასუხები. ამის შემდეგ, დაახლოებით 05:00 საათზე, საბა სხვიტარიძე შეასახლეს დროებითი მოთავსების იზოლატორში. მისი დაზიანებები აღწერა იზოლატორის ექიმმა, ასევე, გადაუღეს ფოტოსურათები.

საბა სხვიტარიძე ცნობილია დაზარალებულად. საია საქმეში ჩაერთო 2026 წლის თებერვალში, რის შემდგომაც განახლდა საგამოძიებო მოქმედებები, გამოჰკითხეს საბას დედა და ძმა. საია განაგრძობს დაზარალებულის სახელით ამ საქმის წარმოებას ადგილობრივ და, საჭიროების შემთხვევაში, საერთაშორისო დონეზე.

რევაზ კიკნაძე: მიუთითებდა, რომ მას ფსიქოლოგიური ზეწოლისა და სიტყვიერი შეურაცხყოფის პირობებში აიძულებდნენ, ეღიარებინა დანაშაული და დაედანაშაულებინა სხვები, რაც გამოიწვევდა მის მიმართ სისტემის მხრიდან ლოიალურ დამოკიდებულებას.

იგი გატაცებული ჰყავდათ ლისის ტბის მიმდებარედ და ემუქრებოდნენ ცოცხლად დამარხვით. კიკნაძემ ასევე აღნიშნა, რომ ორთაჭალაში გადაყვანის შემდეგ კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში მასზე განხორციელდა შემდეგი შინაარსის მუქარა (ერთ-ერთი პირი: „დაბლა ჩავიყვანოთ და „კლიზმაზე“ დავსვათ ან შამპანურის ბოთლზე“; მეორემ უპასუხა: „შეიძლება გაეპაროს, ბინძური საქმეა, ხელთათმანები გავიკეთოთ“).

ნიკოლოზ კაცია: მიუთითებდა, რომ დაკავებისას მას ექცეოდნენ დამცინავად და შეურაცხმყოფელად, უწოდებდნენ „რიჟიკას“, ბილწსიტყვაობდნენ მისი მისამართით და ეუბნებოდნენ, რომ, რასაც ეტყოდნენ, ის უნდა დაედასტურებინა.

ანატოლი გიგაური: დაცვის მხარემ პროცესზე აღნიშნა, რომ გიგაურს თავად პოლიციელმა მიაყენა ფიზიკური დაზიანება სახის არეში მუშტის არაერთი დარტყმით და ეს ყველაფერი დასტურდებოდა ვიდეომტკიცებულებით.

დავით ხომერიკი: მიუთითებდა სექსუალური ძალადობის მუქარის, ფსიქოლოგიური და ფიზიკური ძალადობის, ასევე, გაშიშვლების ფაქტებზე.

დავით ლომიძე: მიუთითებდა, რომ სცემეს დაკავებისას. მას ჰქონდა ხერხემლის პრობლემები. ცემის შედეგად, გაურთულდა მდგომარეობა და დასჭირდა ოპერაცია.

თემურ ზასოხაშვილი: აღნიშნავდა, რომ სამართალდამცავები გაუსწორდნენ ფიზიკურად დაკავების დროს. ადვოკატის თქმით, ზაჰესის იზოლატორში მას, ლომიძის მსგავსად, ფსიქოლოგიური ზეწოლის ქვეშ აღიარებით ჩვენებაზე მოაწერინეს ხელი.

არჩილ მუსელიანცი: მიუთითებდა, რომ მას ემუქრებოდნენ და სთავაზობდნენ თანამშრომლობას. ეუბნებოდნენ, რომ ხელი დაედო პოლიტიკური თანამდებობის პირებისთვის.

ანასტასია ზინოვკინა: განმარტავდა, რომ მის მიმართ განხორციელდა სიცოცხლის მოსპობის მუქარა, ძალადობა, სექსუალური ძალადობის მუქარა. ერთ-ერთ პოლიციელს ხელი თავის სასქესო ორგანოზე ედო და ემუქრებოდა, თუ გაინძრეოდა, ამ ადგილით დასჯიდა. ის მოწმის და ვიდეოგადაღების გარეშე დააკავეს.

ზინოვკინამ მიუთითა, რომ შეეძლო იმ პოლიციელის ამოცნობა, რომელმაც მას ტელეფონი წაართვა. ამავე პოლიციელმა ჩაუდო ნარკოტიკი ქურთუკის ჯიბეში. ზინოვკინა იხსენებდა, რომ „პოლიციელი“ ემუქრებოდა, თუ გააგრძელებდა ქურთუკის ყურებას, მას „იხმარდა“. მას შემდეგ, რაც დაკავებულის ქურთუკში ნარკოტიკული საშუალება განათავსეს, ჩაცმა აიძულეს. მხოლოდ ამ „ოპერაციის“ შემდეგ დაიწყო ოფიციალური ჩხრეკა. ქალი ცდილობდა ყველაფრის დანახვას, თუმცა, ემუქრებოდნენ, რომ მასზე იძალადებდნენ, თუ აქეთ-იქით ყურებას გააგრძელებდა.

არტემ გრიბული: დაკავებისას აგრესიულ მოპყრობასა და სექსუალური ძალადობის მუქარაზე მიუთითებდა.

ალეკო ელისაშვილი: პირველი წარდგენის სხდომაზე განაცხადა, რომ დაკავებისას მანქანაში ჩასვეს და სცემეს.

თევდორე აბრამოვი: აღნიშნავდა, რომ ის პოლიციის სამმართველოში გადაყვანის შემდგომ გააშიშვლეს და ბუქნები აკეთებინეს. დასცინოდნენ საყურის და ტატუს გამო, შეურაცხმყოფელ სიტყვებს ეუბნებოდნენ აქციებთან კავშირისთვის.

თორნიკე მჭედლიშვილი: სასამართლო პროცესზე აღნიშნავდა, რომ დაკავების შემდგომ, გურჯაანიდან წამოყვანისას, მას აგინებდნენ, ჯანმრთელობის დაზიანებითა და გაუპატიურებით ემუქრებოდნენ, იყენებდნენ შემდეგ ფორმულირებას: „გიხმართ“.

ვახტანგ ფიცხელაური: აცხადებდა, რომ მის მიმართ ადგილი ჰქონდა ძალადობასა და შეურაცხყოფას, მათ შორის, ოჯახის მიმართულებით. იგი გადმოათრიეს მანქანიდან, ათრიეს გარკვეულ მანძილზე, მხრებში ჩაარტყეს სამჯერ და ემუქრებოდნენ: „ბურჭულაძეს ნუ უდგები გვერდით… ახლა ნახავ“.

როგორც პროცესზე გამოიკვეთა, ვახტანგ ფიცხელაურს ხელებსა და ტანზე აღენიშნებოდა ზედაპირული თვალსაჩინო დაზიანებები. მისი ადვოკატის თქმით, ფიცხელაური გაიტაცეს, მას დაკავების დროს არ განემარტა უფლებები და არც დაკავების ოქმის ასლი გადასცემია.

დავით ჟღენტი: მიუთითებდა, რომ დაკავებისას და შემდეგაც სცემეს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის (გდდ) თანამშრომლებმა. ადვოკატის განმარტებით, დაკავებისას მათ დავით ჟღენტი შეიყვანეს პრეზიდენტის სასახლეში, სადაც არაერთმა პირმა მასზე ფიზიკურად იძალადა. ადვოკატის თქმით, დავით ჟღენტს დაზიანებები აღენიშნებოდა თვალბუდის, თავის, ყელის, ხელების, ზურგის და მკერდის არეში.

ამირან დოლიშვილმა აღნიშნა, რომ დაკავებისას სახლში სპეცრაზმელმა დაარტყა.

• პენიტენციურ დაწესებულებაში არასათანადო მოპყრობა

10-მა ბრალდებულმა ისაუბრა პენიტენციურ დაწესებულებაში არსებულ მდგომარეობასა და მოპყრობაზე. კონკრეტულად: ნიკოლოზ კაცია, გიორგი ახობაძე, ინსაფ ალიევი, ზურაბ მენთეშაშვილი, დენის კულანინი, არტემ გრიბული, ანტონ ჩეჩინი, ნანა სანდერი, ნინო დათაშვილი, ანასტასია ზინოვკინა, თავად ან მათი უფლებადამცველების მეშვეობით, მიუთითებდნენ პენიტენციურ დაწესებულებაში არსებულ გამოწვევებზე.

მათი მონათხრობი ეხება, როგორც ელემენტარულ საცხოვრებელ პირობებს, ისე კვებას, უსაფრთხოებასა და სამედიცინო მომსახურებაზე წვდომას.

• კვება, ფინანსური რესურსები და უსაფრთხოება (ნიკოლოზ კაცია, ანასტასია ზინოვკინა)

საჯარო წყაროებით გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ნიკოლოზ კაციას პენიტენციურ დაწესებულებაში არ უზრუნველყოფდნენ საკვებით, ხოლო მის პირად საბანკო ანგარიშზე არსებული თანხებით სხვა მსჯავრდადებულები სარგებლობდნენ.

ამის თაობაზე საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატმაც გაავრცელა ინფორმაცია, რომლის თანახმად, ნიკოლოზ კაციამ სახალხო დამცველის რწმუნებულებთან შეხვედრისას მიუთითა პენიტენციურ დაწესებულებაში მისი უფლებების დარღვევის ფაქტებზე. 2025 წლის 21 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე ნიკოლოზ კაციამ აღნიშნა, რომ საბადრაგო სამსახურის თანამშრომლები პროცესამდე მას „ბუქნებს“ აკეთებინებდნენ.

ანასტასია ზინოვკინას ადვოკატი აღნიშნავდა, რომ ზინოვკინას აქვს ალერგია სტაფილოზე: „ამბობს, რომ სტაფილო ყველა საკვებშია და, ამის გამო ვერ იღებს იმ საჭმელს, რომელსაც ციხის ადმინისტრაცია სთავაზობს“.

ადგილობრივი კანონმდებლობით და საერთაშორისო აქტებით, პენიტენციური დაწესებულება ვალდებულია, უზრუნველყოს როგორც ბრალდებულთა და მსჯავრდადებულთა სათანადო კვება, აგრეთვე მათი სათანადო საცხოვრებელი პირობები. დაუშვებელია, მათი დასჯის მიზნით, არათუ საკვების მიცემაზე უარის თქმა, არამედ კალორიულობის შემცირებაც კი. აღნიშნული, შესაძლოა, შეიცავდეს წამების/არაადამიანური მოპყრობის ნიშნებს.

პენიტენციური სამსახური ვალდებულია, პატიმარი დაიცვას სხვა პატიმართა მხრიდან ძალადობისა და ექსპლუატაციისგან, ხოლო კვების შეზღუდვა ან მისით მანიპულაცია, შესაძლოა, წამების ან არაადამიანური მოპყრობის ნიშნებს შეიცავდეს.

საიამ სპეციალურ პენიტენციურ სამსახურს მოუწოდა, ნიკოლოზ კაციას მიმართ გამოყენებული პატიმრობა აღესრულებინა საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით და პენიტენციური კოდექსით გარანტირებული უფლებების დაცვით. ასევე, ორგანიზაციამ იმ დროისთვის არსებულ სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს ნიკოლოზ კაციას არაადამიანურ საპატიმრო პირობებზე რეაგირებისა და ეფექტიანი გამოძიებისკენ მოუწოდა.

ამასთან, სისხლის სამართლის საქმეების სასამართლო განხილვის ეტაპზე არაერთი ბრალდებული მიმართავდა პროტესტის უკიდურეს ფორმას – შიმშილობას.

საყურადღებოა, რომ პატიმრების მიერ შიმშილობის დაწყება არის პროტესტის უკიდურესი ფორმა, რომელიც მიმართულია, როგორც მათ მიმართ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმეების არსებითი გარემოებების, ასევე პენიტენციურ დაწესებულებაში არსებული სავარაუდო არასათანადო მოპყრობის/პირობების წინააღმდეგ.

ანტისანიტარია და საცხოვრებელი პირობები (გიორგი ახობაძე, ინსაფ ალიევი, ზურაბ მენთეშაშვილი, დენის კულანინი, არტემ გრიბული, ანტონ ჩეჩინი) რამდენიმე ბრალდებული პენიტენციურ დაწესებულებაში არსებულ სხვა პრობლემებზე მიუთითებდა.

კონკრეტულად:

2025 წლის 19 ივლისს საჯაროდ გავრცელდა გიორგი ახობაძის წერილი, რომელშიც ის მიუთითებდა დაწესებულებაში არსებულ გაუსაძლის სიცხესა და ვენტილაციის პრობლემაზე: „დიდი ხანია, ვითხოვთ ვენტილატორის შემოტანას მაღაზიაში, წარმოუდგენელი სიცხეა, ვიხრჩობით ფაქტიურად ამ კოლოფებში, შეუძლებელია ღამე ძილი. ორი კვირის განმავლობაში რანაირად შეიძლება ვენტილატორი ვერ მიეწოდებოდეს მაღაზიას“.

2025 წლის 11 აგვისტოს ინსაფ ალიევის ადვოკატმა განაცხადა, რომ ბრალდებულმა დაიწყო შიმშილობა. ადვოკატი აღნიშნავდა, რომ საკანში იყო ტარაკნები, რის გამოც, ალიევი და მისი თანამესაკნეები გადაიყვანეს სხვა საკანში, სადაც, ადვოკატის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით: „არ იყო წყალი და კანალიზაცია იყო გაჭედილი. მათ არ შეეძლოთ ხელ-პირის დაბანა და ჭურჭლის რეცხვა, რის გამოც, ვერ იღებდნენ საკვებს და, ფაქტობრივად, შეეზღუდათ წვდომა კვებაზე“.

პენიტენციურ დაწესებულებაში ტარაკნების არსებობასა და არაჰიგიენურ პირობებზე მიუთითებდა კიდევ ორი პატიმარი – ზურაბ მენთეშაშვილი და დენის კულანინი.

სახალხო დამცველის წარმომადგენელმა, რომელმაც დენის კულანინი მოინახულა, ვიზიტთან დაკავშირებით შედგენილ ოქმში მწვავე რეალობა ასახა. როგორც ის აღწერს, დენის კულანინმა აცნობა, რომ კარცერში გადაყვანის შემდგომ 1 კვირის განმავლობაში არ ჰქონდა საწოლი და ძირს მდებარე მატრასზე ეძინა.

არ ჰქონდა საშუალება, ესარგებლა საშხაპით და ელემენტარული ჰიგიენით. „[…] P.S. მსჯავრდებულმა მთხოვა, დამეთვალიერებინა საკარანტინე ოთახი. N2 საკარანტინე ოთახი არის მძიმე მდგომარეობაში. არის ტარაკნები (სკამზე ორი მკვდარი ტარაკანი ვნახე). ტუალეტი არის მძიმე მდგომარეობაში, არის ანტისანიტარია. საწოლის [ბალიშები] არის უბინძურესი,“ – აღნიშნავს სახალხო დამცველის წარმომადგენელი.

როგორც არტემ გრიბულის ადვოკატმა აღნიშნა, არტემ გრიბული და ანტონ ჩეჩინი გადაიყვანეს საკარანტინე სივრცეში, სადაც ასევე იყო ანტისანიტარია, ტარაკნები, დასვრილი კედლები და იატაკი.

•  სამედიცინო მომსახურებაზე შეზღუდული წვდომა (ნანა სანდერი, ნინო დათაშვილი, ანასტასია ზინოვკინა, ინსაფ ალიევი)

2025 წლის 11 აგვისტოს, სხვა გამოწვევებთან ერთად, ინსაფ ალიევის ადვოკატმა ისაუბრა პენიტენციურ დაწესებულებაში არასაკმარის სამედიცინო დახმარებაზე:

„ინსაფ ალიევს აქვს ჯანმრთელობის პრობლემები, საჭიროებს მედიკამენტებს და ნემსს ორ დღეში ერთხელ. მიუხედავად დაპირებისა, რომ მედიკამენტებს მიუტანდნენ, ამ დრომდე მას კვლავ შეზღუდული აქვს წვდომა მისთვის აუცილებელ სამკურნალო საშუალებებზე“.

4 ოქტომბრის მოვლენებთან დაკავშირებით დაკავებული ნანა სანდერი ასევე მიუთითებდა არასაკმარის სამედიცინო დახმარებაზე პენიტენციურ დაწესებულებაში და ამბობდა, რომ მას სჭირდებოდა მედიკამენტი, რომელიც არ მიუტანეს. მისივე თქმით, როდესაც ერთ-ერთ სხდომაზე დააანონსა შიმშილობა, საპყრობილეში დაბრუნებულს ციხის დირექტორი ნესტან ვერულაშვილი და ადმინისტრაციის სხვა თანამშრომლები ატერორებდნენ.

„[…] ჩემი შიმშილობის პერიოდში მომიტანეს ქსეროასლები იმისა, თუ ჩემი საპყრობილეში მიყვანის დღიდან რამდენჯერაც მქონდა მიმართული ექიმისთვის, ექთნისთვის, რომლებიც მანამდე მქონდა მოთხოვნილი. 20%-იც არ არის დაფიქსირებული იმ პრობლემებისა, რაც მე მაწუხებს. იმის მაგივრად, რომ ექიმზე, რომელიც პასუხისმგებელი იყო, რაღაც პასუხისმგებლობა დაეკისრებინა, მე მომიწყო ციხის დირექტორმა ტერორი.

[…] ჩემ მიმართ ციხეში მიყვანის პირველივე წუთებიდან განხორციელდა სისხლის სამართლის დანაშაული. ადამიანის ღირსების შემლახველი მოპყრობა, არაადამიანური მოპყრობა, რაც, როგორც ვიცი, 3 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით ისჯება. ამას დავამატოთ სექსუალური შევიწროება გაშიშვლების მოთხოვნით. ამაში მინიმუმ 5 ადამიანი იყო ჩართული. მათ შორის, ციხის დირექტორი და მისი მოადგილეები – მზია და დაჯი. არ ვიცი, შეიძლება ის ცუდი ადამიანი არ იყოს, მაგრამ ჩემ მიმართ ეს არის შერჩევითი დამოკიდებულება. არაადამიანობაა“ – აღნიშნა სასამართლო სხდომაზე ნანა სანდერმა.

პენიტენციურ დაწესებულებაში დროული სამედიცინო დახმარების პრობლემები გამოიკვეთა ნინო დათაშვილის შემთხვევაშიც. დაცვის მხარის აქტიური მოთხოვნისა და შუამდგომლობის მიუხედავად, საბოლოოდ, დათაშვილმა მხოლოდ პროკურატურის შუამდგომლობის საფუძველზე გირაოს სანაცვლოდ და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების მიზეზით დატოვა პენიტენციური დაწესებულება. საკუთარი ჯანმრთელობის გამოწვევებზე საუბრობდა და პენიტენციური დაწესებულებისგან შესაბამის მხარდაჭერას, მკურნალობას მოითხოვდა ანასტასია ზინოვკინაც.

არასათანადო სამედიცინო დახმარებაზე მიუთითებდა ანასტასია ზინოვკინას ადვოკატიც: „ზინოვკინას აღენიშნება ხერხემლის პრობლემები. მას ტკივილგამაყუჩებელს აძლევენ, მაგრამ ვერ მკურნალობენ. ასევე გაუმკაცრეს თავისუფლების აღკვეთის პირობები“.

• გამოძიების არაეფექტიანობა

„საერთო ჯამში, ზემოხსენებულ საქმეებზე გამოძიება ხასიათდება არაეფექტიანობით. ამასთან, სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის გაუქმებით, „ქართულმა ოცნებამ“ კიდევ ერთხელ, დემონსტრაციულად გამოხატა, რომ არ აპირებს საპოლიციო ძალადობის და არასათანადო მოპყრობის ეფექტიან გამოძიებას, ევროკავშირთან ასოცირების პროცესში ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულებას და ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების გათვალისწინებას.

აღსანიშნავია, რომ ეფექტიანი გამოძიება მოითხოვს ხუთ კრიტერიუმს: გამოძიების დამოუკიდებლობა, მისი ადეკვატურობა, გამოძიების სწრაფი წარმოება, საჯაროობა, მასში დაზარალებულის ჩართულობა.

დამოუკიდებელი საგამოძიებო ორგანოს გაუქმება, მისი გაძლიერების ნაცვლად, იმის სრულიად საპირისპირო მიმართულებით სვლაზე მიანიშნებს, რომლის ადვოკატირებასა და მხარდაჭერასაც კომიტეტი დიდი ხნის განმავლობაში ცდილობდა.

2026 წლის 9-11 მარტს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა განიხილა „ცინცაბაძის ჯგუფის“ საქმეების აღსრულების პროგრესი. მინისტრთა კომიტეტმა ყურადღება გაამახვილა სამართალდამცავთა მხრიდან არასათანადო მოპყრობის პრაქტიკაზე, არაეფექტიან გამოძიებასა და სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის გაუქმებაზე, რაც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს დამოუკიდებელი საგამოძიებო მექანიზმის ეფექტიანობას.

კომიტეტმა მკაცრად მოუწოდა სახელმწიფოს, გამოიძიოს არასათანადო მოპყრობის შესახებ ყველა ბრალდება, მათ შორის, 2024-2025 წლების აქციების კონტექსტში, ასევე, უზრუნველყოს მსხვერპლთა უფლებების დაცვა და დანერგოს მყარი პრევენციული მექანიზმები“, – წერს საია.

„ირანი ძალიან დიდი ყურადღებით ამზადებს დელეგაციას ისლამაბადში, ამბობენ, ყალიბაფის გაგზავნა უნდათო. ყალიბაფი არის ირანის „გუშაგთა კორპუსის“ გენერალი, ანუ ირანის პარლამენტის, მეჯლისის თავმჯდომარე და ძალიან გავლენიანი პიროვნება. ამ მოლაპარაკებების შემდეგ საბოლოო დასკვნა გაკეთდება, საითკენ წავა მოვლენები,“ – ამბობს ირანისტი ვასილ ღლონტი, რომელსაც დღეს, 8 აპრილს მიღებულ გადაწყვეტილებაზე ვესაუბრეთ: აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ირანზე შეტევას 2 კვირით აჩერებს.

ირანისტის დაკვირვებით, აშშ-სა და ირანს შორის შეთანხმების მიღწევის პირობა ამ ეტაპზე არ იკვეთება და 2 კვირის შემდეგ ირანში ომი გაგრძელდება:

„ვფიქრობ, ეს ორკვირიანი შესვენება დონალდ ტრამპს სჭირდება იმისათვის, რომ სტრატეგია და ტაქტიკა გადააწყოს და ახალი რაღაც მოიფიქროს, მეორე მხრივ კი, სამხედრო მარაგები შეივსოს…

ამერიკისა და ისრაელის სამხედრო პოტენციალს გაცილებით მაღლა დავაყენებდი. ნახეთ, რა ხდება: ამერიკა და ისრაელი იმდენად ფილიგრანულად მუშაობენ, რომ „გუშაგთა კორპუსის“ და თავდაცვის სამინისტროს, პოლიციის მაღალჩინოსნებს ზუსტი დამიზნებით ანადგურებენ, ხომ? ირანი კი ბომბავს ისრაელს და სხვა ქვეყნებს, მაგრამ ერთი ებრაელი ან ამერიკელი გენერალი გინახავთ, რომ მოეკლა ირანს?“ – გვიყვება ირანისტი.

„ბათუმელებმა“ ვასილ ღლონტთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი აღმოსავლეთმცოდნე, ირანისტი და საერთაშორისო უსაფრთხოების ექსპერტია.

• ბატონო ვასილ, საითკენ მიდის მოვლენები ირანში? დღეს, 8 აპრილს, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ირანზე შეტევას ორი კვირით აჩერებს „იმ პირობით, თუ ირანის ისლამური რესპუბლიკა დათანხმდება ჰორმუზის სრუტის სრულ, დაუყოვნებლივ და უსაფრთხო გახსნას“.

ჩემი აზრით, დონალდ ტრამპი, მისი ადმინისტრაცია და პოლიტიკური გუნდი, მგონი, არ ელოდნენ საომარი მოქმედებების ასე გაჭიანურებას. ტრამპი დაფიქრებულიც მეჩვენება ბოლო ხანებში – წინა ომის დროს 12 დღეში მოხსნეს გარკვეული პრობლემები, თუმცა ბოლომდე ვერ მოხსნეს – ამ შემთხვევაში გაუჭიანურდათ. ვფიქრობ, ტრამპს ეგონა, დროის მცირე მონაკვეთში შეძლებდა ირანის ნებისყოფის გატეხას. ეს რომ ვერ მოხდა, ეტყობა, ტრამპი აპირებს სტრატეგიისა და ტაქტიკის შეცვლას და გადაწყობას.

ირანის ზარალს რომ შევხედოთ – თითქმის მთლიანად გაუნადგურეს სამხედრო ხელმძღვანელობა, „გუშაგთა კორპუსის“ ხელმძღვანელობის პირველი ეშელონი მოსპეს და მეორე ეშელონი მიაყოლეს. უზარმაზარი ზარალი აქვს ირანს და რატომღაც ტრამპს ეგონა, ასეთ ზარალს რომ მიაყენებდა, ირანი კაპიტულანტურ პოლიტიკას აირჩევდა და დათმობდა, წავიდოდა კომპრომისზე, მაგრამ ასე არ მოხდა. მიუხედავად ამ მასშტაბის ზარალისა, ირანი იქეთ უყენებს პირობებს ამერიკას, ცდილობს, სათავისო დათმობებზე წამოიყვანოს.

ვფიქრობ, ეს ორკვირიანი შესვენება დონალდ ტრამპს სჭირდება იმისათვის, რომ ჯერ ერთი, სტრატეგია და ტაქტიკა გადააწყოს და ახალი რაღაც მოიფიქროს, მეორე მხრივ კი, სამხედრო მარაგები შეივსოს.

• რა ჩანს ტრამპის გზავნილებიდან? 

ტრამპი ძალიან სპეციფიკური პიროვნებაა. ეს არის ადამიანი, რომელიც ფაქტობრივად არავის არ უჯერებს და ყველაფერს აკეთებს თავისი ჭკუით. ეგ ხან გამოსდის ცხოვრებაში, ხან – არა. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში, ვფიქრობ, ტრამპი ბოლომდე ცდილობს, ირანი თავის ჭკუაზე გადაიყვანოს, ასე ვთქვათ, მოარჯულოს.

ტრამპმა განაცხადა, რომ თუ ირანი არ წამოვა დათმობაზე, ისეთი რაღაცა დაემართება და იმდენად დიდ სამხედრო დარტყმას განვახორციელებთ, ცივილიზაციაც კი შეიძლება გაქრესო. ცხადია, ირანულ ცივილიზაციაზე ჰქონდა ტრამპს საუბარი. ვფიქრობ, თუ ირანმა ამ ორი კვირის განმავლობაში აშშ-ს პირობები არ მიიღო, ირანს ძალიან დიდი პრობლემები ელის. აქ უკვე ამერიკის იმიჯზეა საუბარი.

• რა ჩანს ირანის პასუხიდან? ცნობილია, რომ მოჯთაბა ხამენეი უგონო მდგომარეობაშია. ირანის ახალი უზენაესი ლიდერი ომის დაწყების შემდეგ საზოგადოების წინაშე არ გამოჩენილა, მისი სახელით განცხადებებს სახელმწიფო მედია ავრცელებს. 

ირანის 10-პუნქტიან პირობებს რაც გადავხედე, ჩანს, რომ ირანი არავითარ დათმობაზე წასვლას არ აპირებს, მაგალითად, პირველ პუნქტად ირანს უწერია: აუცილებლად უნდა შეწყდეს ჩემზე თავდასხმებიო. თუ შენ არ შეასრულე ამერიკის მიერ წაყენებული პირობები, ვინ შეწყვეტს თავდასხმას? ეს ზღაპარია.

მეორე პუნქტი აქვს ასეთი: უნდა შეინარჩუნოთ ჰორმუზის სრუტეზე გავლენაო. შეიძლება, ამერიკა მაგაზე წავიდეს, რადგან ამერიკას ჰორმუზის გასასვლელის დაკეტვით არაფერი არ მოსდის, ამერიკას თავისი ენერგორესურსები აქვს დიდი რაოდენობით… ტრამპმა შეღავათი ინდოეთს, ან რუსეთს იმიტომ დაუწესა, რომ ნავთობი იყიდება ამერიკულ დოლარზე? თუ შენ ვაჭრობა გლობალურად გააჩერე, დოლარი ვეღარ გამყარდება.

ტრამპი ცდილობს, ირანის ხელისუფლება დაითანხმოს თავის პირობებზე, მოახდინოს მისი მაქსიმალური დემილიტარიზაცია, ცდილობს, რამენაირად ბირთვული პროგრამის განვითარებაზე ხელი ააღებინოს, ყოველ შემთხვევაში, ურანის გამდიდრებაზე. შენ ურანს ამდიდრებ იმ დონეზე, რომ ბირთვული იარაღი შექმნა, ეს უკვე პრობლემაა ამერიკისთვის, ისრაელისთვისაც და ჩვენთვისაც. ეს ყველასთვის პრობლემაა. ამ დროს ირანს პირდაპირ უწერია მე-3 პუნქტში ის, რომ ურანის გამდიდრება არ უნდა დაუშალონ.

• ჰორმუზის სრუტეზე აღწევენ შეთანხმებას აშშ და ირანი? 

რთულია რამე თქვა, როცა საქმე გაქვს ირანსა და ამერიკასთან. აქეთ არის ტრამპი თავისი ხისტი ხასიათით, ასევე, იგი არაკომპრომისულობით არის ცნობილი. მეორე მხარესაა აიათოლების რეჟიმი – ხისტები და ჯიუტები.

იმის თქმა კონკრეტულად, გაიხსნება თუ არა ჰორმუზის გასასვლელი, რთულია, თუმცა აქეთკენ მიდის ამ ეტაპზე საქმე.

• ისრაელის არმიამ 8 აპრილს გამოაცხადა, რომ პოლიტიკური ხელმძღვანელობის დირექტივებით ირანზე დარტყმები შეწყვიტა, მაგრამ სამხედრო ოპერაციას აგრძელებს ტერორისტული ორგანიზაცია „ჰეზბოლას“ წინააღმდეგ. რას აჩვენებს ისრაელის ეს პოზიცია? 

ირანი ოფიციალურად კი დათანხმდა ორკვირიან ზავს, მაგრამ რეალურად ვრცელდება ინფორმაცია, რომ ისრაელის დაბომბვა გრძელდება, მაგალითად, არის რაიონები, რომლებიც ახლაც კი დაიბომბა. ასევე, ირანმა დაბომბა ქუვეითის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის ტერიტორია. ირანის მიერ მოცემული სიტყვა ყოველთვის შეიძლება რევიზიას დაექვემდებაროს. ხშირად ხდება, როცა ირანი მსგავსი ტიპის ხელშეკრულებებს აწერს ხელს და მას არღვევს. ზოგადად ამით არის ირანი გამორჩეული – ეს ქვეყანა ძალიან ძნელად ასრულებს დაკისრებულ მოვალეობებს.

• რუსეთის მოკავშირეა ამ ნაწილშიც? 

რუსეთზე უარესებიც კი არიან. რუსეთი ხომ გადაგდების მოყვარულია, ჟარგონზე რომ ვთქვათ. ჯერ კიდევ აფხაზეთის ომის დროს გვახსოვს რუსეთის დამოკიდებულება სიტყვის შესრულებაზე. აი, ირანელები რუსებზე უარესი გადამგდებები არიან.

• 10 აპრილს უნდა დაიწყოს პაკისტანის დედაქალაქ ისლამაბადში მოლაპარაკებები ირანსა და აშშ-ს შორის. რაზე შეიძლება შეთანხმდნენ მხარეები, რა იკვეთება?  

შეთანხმების პირობას ამ ეტაპზე ვერ ვხედავ. პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა და ასევე მუნირ ასიმმა, რომელიც გენშტაბის უფროსია, განცხადებები გააკეთეს. ესენი არიან შუამავლები და იმედი გამოთქვეს, რომ შეთანხმება იქნება. სხვათა შორის, თურქეთიც გამოეხმაურა ამ საკითხს.

თურქეთი არის უხერხულ მდგომარეობაში. ერთი მხრივ, თურქეთს არ აწყობს ბირთვული იარაღის მქონე ირანი. ბირთვული იარაღის მქონე ირანი ნიშნავს ირანის რეგიონული, ზესახელმწიფოდ ქცევას. ამ დროს თურქეთს აქვს ამბიცია, ისლამურ სამყაროში დომინანტი ქვეყანა იყოს თვითონ. ირანმა თუ ბირთვული იარაღი შექმნა, მაშინ თურქეთი ვეღარ იქნება დომინანტი ქვეყანა – თურქეთს არ აქვს ბირთვული იარაღი. ამიტომაც, თურქეთისთვის ბირთვული იარაღის მქონე ირანი მიუღებელია.

მეორე მხრივ, თურქეთი ძალიან დიდი შიშით და სიფრთხილით უყურებს ამ ომს, რადგანაც შეიძლება, რომ ეს მასზე აისახოს. იგივე ნავთობის გაძვირება თურქეთს არ აწყობს, იქ სასაზღვრო ზოლი აქვს ქურთისტანთან, საიდანაც შეიძლება საფრთხე წარმოიშვას. ფაქტია, რომ თურქეთი ამ რეალობაში ვერაფერს აკეთებს და მხოლოდ გვერდიდან უყურებს მოვლენებს, პერიოდულად განცხადებებს აკეთებს, მაგრამ ვერ ერევა ვერაფრით ჯერჯერობით.

იყო საუბარი, რომ თურქეთმა თითქოს ქურთი ტერორისტები, რომლებიც თურქეთის ტერიტორიაზე ამოძრავდნენ, შეავიწროვა და ამით თითქოს ირანს რაღაცით დაეხმარა. ვფიქრობ, თურქეთი იმიტომ კი არ აკეთებს მაგას, რომ ირანი აინტერესებს, უბრალოდ იცავს თავის ტერიტორიებს – არ უნდა, რომ დესტაბილიზაცია მის ტერიტორიაზე გადავიდეს.

• რა არის ყველაზე რეალისტური ამ ეტაპზე? თქვენი აზრით, ისევ განიხილება ის, რომ აშშ ირანში შეიძლება სახმელეთო ჯარითაც შევიდეს? 

სახმელეთო ოპერაცია რთული გადასაწყვეტია როგორც ამერიკისთვის, ისე ირანისთვის. ეს განსაკუთრებულად დიდი ზარალის მომტანი იქნება. ირანი ძალიან დიდი ყურადღებით ამზადებს დელეგაციას ისლამაბადში – ამბობენ, რომ ყალიბაფის გაგზავნა უნდათო. ყალიბაფი არის ირანის „გუშაგთა კორპუსის“ გენერალი, ანუ ირანის პარლამენტის, მეჯლისის თავმჯდომარე და ძალიან გავლენიანი პიროვნება.

ამ მოლაპარაკებების ბოლოს დასკვნა გაკეთდება, საითკენ წავა მოვლენები, თუმცა მე ძალიან ეჭვი მეპარება, რომ ფართომასშტაბიანი სახმელეთო ოპერაცია დაიწყოს ტრამპმა. ამერიკა ირანს ბომბავს, ძალიან დიდი უპირატესობა აქვს და ეს ამერიკელებში პატრიოტიზმს აძლიერებს, რომ აი, სამხედრო უპირატესობა ჩვენია. ეს ტრამპს რეიტინგს წევს მაღლა, მაგრამ მეორეა, თუ ტრამპი შეიყვანს ჯარს ირანში და იქ ხალხი დაიხოცება, ამ დროს ტრამპის რეიტინგი დაიწევს.

თუ სახმელეთო ოპერაციაზე ტრამპი წავიდა, ვფიქრობ, ამას უფრო სხვა ფორმა ექნება: ტრამპი ეცდება, ირანის ოპოზიცია შეაიარაღოს, ქურთები შეაიარაღოს, ამ დროს თავისი სპეცნაწილები და მედესანტეები მიაშველოს. არ მგონია ძალიან დიდი კონტინგენტი გადაისროლოს ირანში.

• რა ხდება ამ დროს ირანის საპროტესტო მოძრაობაში? რა ინფორმაცია გაქვთ? 

ირანულ წყაროებს ყოველდღიურად ვკითხულობ ხოლმე, როგორც სახელმწიფო, ისე ოპოზიციურს. სახელმწიფო წყაროები არ აშუქებენ ასეთ თემებს, მაგრამ ოპოზიციურები აშუქებენ და რასაც ვუყურებ, მოსახლეობა წერს სოციალურ ქსელებში სპარსულად: შთაბეჭდილება მრჩება, რომ ხალხი არის ლოდინის რეჟიმში. ყველა ელოდება, რა მოხდება ამ მოლაპარაკებებზე, რა მოხდება ომის შემდეგ?

მოსახლეობამ ირანში გაითავისა: შიშველი ხელებით ქუჩაში რომ გავიდნენ, დახოცავენ, იციან, რომ ახლა უარესად ესვრიან, კიდევ უფრო მეტად არ დაინდობენ, რადგან საომარი მდგომარეობაა ქვეყანაში. ამიტომაცაა, რომ ყველა სახლებშია ჩაკეტილი და უყურებს მოვლენების განვითარებას. თუ ტრამპმა და ისრაელმა შეძლეს რეჟიმის სამხედრო პოტენციალის იმ დონეზე დასუსტება, რომ მოსახლეობა ქუჩაში გამოვიდეს და ხელისუფლება ხელში აიღოს, ეს იქნება უკვე ძალიან საინტერესო პროცესი.

„გუშაგთა კორპუსი“ და „ბასიჯი“ კარგად ორგანიზებული, შეიარაღებული ფორმირებებია. ვიდრე ამ ფორმირებებს წელში არ გადატეხავ, მანამდე რაც არ უნდა ბევრი ადამიანი გამოვიდეს ქუჩაში, შეძლებ ავტომატიანი ადამიანების და შეიარაღებული ადამიანების დამარცხებას? იქნება ძალიან დიდი მსხვერპლი, ამიტომაც ხალხი ჯერჯერობით ამას ერიდება.

• რა რესურსს ეფუძნება „გუშაგთა კორპუსი“ და „ბასიჯი“? მათი არაერთი ლიდერი აშშ-მ გაანადგურა.

ეს სამხედრო პოტენციალია, სამხედრო სისტემა. სამხედროებს აქვთ თვითორგანიზაციის დიდი უნარი. ვიდრე ზედა რგოლი ჯერ კიდევ ცოცხალია, ქვედა რგოლი ასე თუ ისე ფუნქციონირებს.

• რელიგიური ფანატიზმის როლი როგორია? 

რელიგიური ფანატიზმი, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანი კომპონენტია, რომელიც ემატება სამხედრო სისტემას. ეს სისტემა არის პრობლემური, ძალადობრივი, მაგრამ ძალიან მყარია და ყალიბდებოდა ათწლეულების განმავლობაში. ვხედავთ, როგორი პრობლემაა ხელისუფლების შეცვლა, რომელიც 13 წელია სათავეშია და წარმოიდგინეთ ძალა, რომელიც 1979 წლიდან მუშაობს, მისი ნეიტრალიზაცია არ არის იოლი, მით უმეტეს, რელიგიური იდეოლოგიის დამუშავების ქვეშ მყოფი სამხედრო სისტემა.

საინტერესო რაღაც გაჟღერდა დღეს: ტრამპმა განაცხადა, შეგვიძლია, ირანელ ხალხს დანგრეული შენობების რეკონსტრუქციაში შევუწყოთ ხელიო. მე თუ მკითხავთ, ეს ირანისათვის მისაღებია, მაგრამ სანამ აი, ეს პუნქტები იქნება, რაც ახლა გვაქვს ჩამოწერილი მხარეების მიერ, ვერ ვხედავ მოლაპარაკების მიღწევის საშუალებას.

ვნახოთ, რა მოხდება მოლაპარაკებებზე. ჯერ ერთი, ერთმანეთს კბილებს მოუსინჯავენ მაინც. იგივე ჟენევის ფორმატი რომ ავიღოთ ქართველებსა და რუსებს შორის, ვიცით, რომ რუსები არანაირ დათმობაზე არ წამოვლენ, მაგრამ მაინც გვიწევს დიალოგი, ხომ? საერთაშორისო სამართალში არის ასეთი პრაქტიკა, როცა იცი, რომ ტყუილად მიდიხარ მოლაპარაკებებში, მაგრამ უნდა წახვიდე. ასეთი სიტუაციაა ახლაც. დაისვენებენ ორი კვირა და ესაა.

• 2 კვირის შემდეგ ელოდებით ომის ახალ ეტაპს? 

ამ მოლაპარაკებებში გამოჩნდება პლუსები და მინუსები, სპეციფიკა. აქედან გამომდინარე გადაეწყობა ეს პროცესი, სტრატეგიას გადააწყობენ.

ჩემი აზრით, ამერიკა და ისრაელიც შეეცდება, ირანის სარაკეტო პოტენციალი კიდევ უფრო დაასუსტოს. მიუხედავად იმისა, რომ ირანმა დიდი დარტყმები მიიღო და იქ ბევრი სტრატეგიული ობიექტი განადგურდა, ირანი მაინც ახერხებს რაკეტების გაშვებას. ირანის სარაკეტო პოტენციალი ჯერჯერობით ისევ მოქმედებს. ირანს ეს ბუნკერები ისეთ მთებში აქვს განთავსებული, რომ ფაქტობრივად გადამალულია.

ამერიკის და ისრაელის სამხედრო პოტენციალს გაცილებით მაღლა დავაყენებდი. ნახეთ, რა ხდება: ამერიკა და ისრაელი იმდენად ფილიგრანულად მუშაობენ, რომ „გუშაგთა კორპუსის“ და თავდაცვის სამინისტროს, პოლიციის მაღალჩინოსნებს ზუსტი დამიზნებით ანადგურებენ, ხომ? ირანი კი ბომბავს ისრაელს და სხვა ქვეყნებს, მაგრამ ერთი ებრაელი ან ამერიკელი გენერალი გინახავთ, რომ მოეკლას ირანს?

უპირველესად, კლასით სჯობს ამერიკა და ისრაელი ირანს, აი, ეგ იკვეთება. ირანი ნახევრად უკვე დამარცხებულია, თუ ჩვენ სამხედრო კუთხით შევხედავთ. ვნახოთ, როგორ განვითარდება მოვლენები.

2025 წლის სექტემბრიდან 2026 წლის 25 მარტის ჩათვლით პერიოდში, მას შემდეგ, რაც ბოტანიკური ბაღის დირექტორად თენგიზ ტარიელაძე დაინიშნა, შრომითი ურთიერთობა შეუწყდა 31 დასაქმებულს.

გათავისუფლებული პირების შესახებ „ბათუმელებმა“ 25 მარტს გამოითხოვა საჯარო ინფორმაცია. ბაღის ადმინისტრაციამ მონაცემები მოგვაწოდა და თანამშრომლების სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი დაგვიდასტურა.

ბაღის დირექტორის განმარტებით, შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტის ინიციატორი 24 შემთხვევაში თავად დასაქმებულები იყვნენ.

„აღნიშნული შემთხვევებიდან 7 დასაქმებულის მიერ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დაკავშირებული იყო „კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ შეზღუდვებთან, კერძოდ, სამსახურებრივი შეუთავსებლობის გარემოებასთან.

7 დასაქმებულს კი შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდა დისციპლინური წარმოების შედეგად ისეთი საფუძვლებით, როგორებიცაა სამუშაო ადგილზე სისტემატური, არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობა ან ორგანიზაციის შინაგანაწესის ნორმების უხეში დარღვევა,“ – მოგვწერა ბოტანიკური ბაღის ადმინისტრაციამ.

რატომ გადაწყვიტა 17-მა თანამშრომელმა წასვლა, ამაზე კონკრეტული პასუხი ვერ მივიღეთ ბაღის ადმინისტრაციისგან.

მათ ასევე ვთხოვეთ მოეწოდებინათ ინფორმაცია, კონკრეტულად რომელი განყოფილებიდან გაუშვეს თანამშრომლები, თუმცა არც ეს დეტალები დაგვიზუსტეს ბაღის ადმინისტრაციაში და მოგვწერეს, რომ „ზემოაღნიშნული პირები, მათი ფუნქციური მოვალეობებიდან გამომდინარე, განაწილებულნი იყვნენ ორგანიზაციის სხვადასხვა სტრუქტურულ ქვედანაყოფში“.

ბოტანიკური ბაღის რამდენიმე თანამშრომელი „ბათუმელებს“ მარტში დაუკავშირდა, რომლებიც მიგვიყვნენ, რომ მას შემდეგ, რაც ბოტანიკურ ბაღში ახალი დირექტორი დაინიშნა, მებაღეების და სხვა დასაქმებული პერსონალის შრომითი პირობები მნიშვნელოვნად გაუარესდა.

თანამშრომლები ასევე საუბრობდნენ ახალი დირექტორის მხრიდან უხეშ მოპყრობასა და სიტყვიერ შეურაცხყოფაზე.

ერთ-ერთმა მეფუტკრემ უსაუბრა ფიზიკური ძალადობის შემთხვევაზეც.

თუმცა, მაშინ, ბოტანიკური ბაღის დირექტორმა „ბათუმელებთან“ უარყო თანამშრომლების მიმართ უხეში დამოკიდებულება და არც სამსახურიდან ვინმეს დათხოვნა დაადასტურა.

____________________

ამ თემაზე:

„რკინიგზას დაემატება თბილისი-ქუთაისის მიმართულება. აგვისტოში დასრულდება თბილისი-ბათუმის რკინიგზის რეაბილიტაცია, რის შედეგადაც გადაადგილების დრო ხუთნახევარი საათიდან შემცირდება 4-საათამდე, 1.5 საათით შევამცირებთ მგზავრობის დროს თბილისიდან ბათუმამდე,“ –  განაცხადა დღეს, 8 აპრილს, ირაკლი კობახიძემ.

ირაკლი კობახიძემ დღესვე სარკინიგზო მიმართულებით რამდენიმე სიახლე დააანონსა.

კერძოდ, კობახიძის თქმით, მიღებულია გადაწყვეტილება ბორჯომ-ბაკურიანის ისტორიული მატარებლის, ე.წ. „კუკუშკის“ რეაბილიტაციის თაობაზე. ეს მატარებელი 2020 წლიდან არ მუშაობს.

ასევე, რკინიგზას დაემატება თბილისი-ახალციხის რეისი, რომელიც 2009 წლიდან არ მუშაობდა.

„აგვისტოში დასრულდება თბილისი-ახალციხის რკინიგზის რეაბილიტაცია, რის შედეგადაც აღდგება აღნიშნული რეისი, რომელიც გაუქმებული იყო 2009 წლიდან და გადაადგილების დრო, ძველ დროსთან შედარებით, 6 საათიდან შემცირდება 3-საათამდე, ანუ განახევრდება მგზავრობის დრო თბილისი-ახალციხის მიმართულებაზე.

ასევე, მივიღეთ გადაწყვეტილება და ეს არის გეგმის ნაწილი – ბორჯომ-ბაკურიანის ისტორიული მატარებლის, ე.წ. „კუკუშკის“ რეაბილიტაციის თაობაზე.

სრული რეაბილიტაცია ჩაუტარდება როგორც მატარებელს, ისე სარკინიგზო ინფრასტრუქტურას, განხორციელდება 5 შესაბამისი სარკინიგზო სადგურის რეაბილიტაცია. ეს ხაზიც იყო 2020 წლიდან გაჩერებული და გეგმის მიხედვით, მატარებელი მომავალი წლის იანვრიდან მოემსახურება ჩვენს მოქალაქეებს და ჩვენი ქვეყნის სტუმრებს, ტურისტული თვალსაზრისითაც დიდი მნიშვნელობა აქვს რკინიგზის ამ ხაზის აღდგენას“, – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

მისივე თქმით, საქართველოს რკინიგზამ შეიმუშავა განვითარების 2026-2028 წლების სამოქმედო გეგმა, რომლის მიხედვითაც, შეისყიდიან 50 ახალ ლოკომოტივს, ასევე 1 500 ახალ ვაგონს.

„დავნერგავთ თანამედროვე სარკინიგზო სისტემებს, რის შედეგადაც გაუმჯობესდება საოპერაციო პროცესები და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, გაორმაგდება საქართველოს რკინიგზის გამტარუნარიანობა“, – თქვა ირაკლი კობახიძემ.

მისივე თქმით, 2 მლნ-დან 5 მლნ-მდე გაიზრდება მგზავრთა გადაყვანის წლიური მაჩვენებელი.

„შევისყიდით 10 ახალ სამგზავრო მატარებელს, ამის შედეგად, ყველა მაგისტრალური რეისი შესრულდება ახალი მატარებლებით, სამგზავრო გადაყვანები გახდება გაცილებით კომფორტული და სწრაფი, როგორც ჩვენი მოქალაქეებისთვის, ისე ქვეყნის სტუმრებისთვის. 2 მლნ-დან 5 მლნ-მდე გაიზრდება მგზავრთა გადაყვანის წლიური მაჩვენებელი,“- განაცხადა კობახიძემ.

სასმელი წყალი, ლუდი და სხვა სასმელები პლასტმასის ბოთლებით ისევ გაიყიდება. „ოცნების“ მთავრობამ გადაწყვეტილება შეცვალა.

დღეს, 8 აპრილს, მთავრობის სხდომაზე ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ ბიზნესსექტორთან ჰქონდა კონსულტაციები და კონსულტაციების შემდეგ თავის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას ცვლის:

„ამ კონსულტაციების შემდეგ 4 წლით გადაიდო პლასტმასის ბოთლებში სასმელის წარმოების იმპორტის და ბაზარზე განთავსების რეგუალციის ამოქმედება,“ – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

მთავრობის მიერ 2026 წელს მიღებული გადაწყვეტილებით, 2027 წლის 1-ელი თებერვლიდან უნდა აკრძალულიყო პლასტმასის ბოთლებში სასმელების წარმოება [გარდა ექსპორტის მიზნით], იმპორტი და ბაზარზე განთავსება.

ირაკლი კობახიძის თქმით, პლასტმასის ბოთლების მინით ჩანაცვლების რეგულაცია გადავადდა 2031 წლის პორველ თებერვლამდე.

აღსანიშნავია, რომ 2026 წლის პირველი აპრილიდან აკრძალულია პლასტმასისგან დამზადებული ჩანგლების, დანების, კოვზების, ჩხირების, თეფშების, საწრუპების, სასმლის მოსარევების, ასევე გაფართოებული პოლისტიროლისგან (EPS) დამზადებული სასურსათო კონტეინერების და მათი თავსახურების, ჭიქების და მათი თავსახურების რეალიზაცია. აღნიშნული პროდუქციის იმპორტი და წარმოება 2026 წლის პირველი იანვრიდან უკვე აკრძალულია.

ამასთან, 2026 წლის 1-ლი აპრილიდან საბიუჯეტო ორგანიზაციებს პლასტმასის ჭიქების, პლასტმასის კონტეინერებისა და პლასტმასის 3 ლიტრამდე ბოთლებით სასმელის სახელმწიფო შესყიდვა ეკრძალებათ. შეეხება თუ არა ამ რეგულაციას გადავადება ჯერ უცნობია.

ამ თემაზე: პარლამენტი 60 000 ბოთლ წყალში 58 000 ლარს იხდის, შარშან კი 22 ათასად იყიდა – მინის ბოთლები პლასტმასის ნაცვლად

2026 წლის 1 ივლისიდან საქართველოში ასევე უნდა აკრძალულიყო საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ მომხმარებლისთვის პლასტმასის ბოთლებით სასმელის მიწოდება, თუმცა მთავრობის დღევანდელი განცხადებიდან გამომდინარე ეს აკრძალვაც გაუქმდება

ამ თემაზე

„ივანიშვილისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფინანსური ინტერესია. ალიევთან შეხვედრაც დიდი ალბათობით მისთვის საინტერესო იყო იმით, რომ გაერკვია: ახალ ტრანსნაციონალურ პროექტებში, რომელსაც აშშ გვთავაზობს კავკასიისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში, კონკრეტულად ივანიშვილმა საკუთარი ფინანსური ინტერესები როგორ შეიძლება ჩადოს?“ – მიიჩნევს პოლიტოლოგი ლელა ჯეჯელავა. მას ივანიშვილის შუშის სასახლეში ალიევის სტუმრობაზე ვესაუბრეთ.

გარდა იმისა, რომ ამ შეხვედრით კიდევ ერთხელ გაესვა ხაზი ივანიშვილის არაფორმალურ მმართველობას, რასთან შეიძლება გვქონდეს საქმე? – პოლიტოლოგის დაკვირვებით, ტრამპი ალიევს რეგიონის ერთ-ერთ ლიდერად მოიაზრებს, აშშ-ს ინტერესები კი, რეგიონში მზარდია.

„ივანიშვილთან და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლებთან შეხვედრის დროსაც კარგად ჩანდა ალიევის სხეულის ენა, ჟესტები – ალიევი მხოლოდ სტუმრის ამპლუაში არ გრძნობდა თავს…“ – თავის დაკვირვებას გვიზიარებს პოლიტოლოგი. მას ამ შეხვედრის ყველაზე რეზონანსულ მომენტზეც ვკითხეთ: ალიევი და ივანიშვილი წინ მოდიან, უკან მოჰყვება ირაკლი კობახიძე…

„გუშინ რაც ჩვენ ვნახეთ: ორი ლიდერის უკან ადევნებული, სრულიად დაბნეული ადამიანი, რომელიც დაჟინებით ითხოვს ჩვენგან, პრემიერ-მინისტრი დამიძახეთო… ამ სცენის მერე როგორ შეიძლება ადამიანმა იფიქროს, რომ ივანიშვილი პატივს სცემს ქართველ ხალხს?

ან რა სტატუსით მასპინძლობდა ბიძინა ივანიშვილი ალიევს, როგორც ქვეყნის არაფორმალური ლიდერი? თუ ეს ასე არაა, როდის იყო ქვეყნის პრეზიდენტები პარტიის თავმჯდომარეებს ხვდებოდნენ? ის, რაც ხდება ჩვენს ქვეყანაში, აბსოლუტურად ამოვარდნილია ყოველგვარი პროტოკოლიდან კი არა – ზოგადად პოლიტიკური კანონზომიერების ჩარჩოდან,“ – ამბობს ლელა ჯეჯელავა.

„ბათუმელებმა“ პოლიტოლოგ ლელა ჯეჯელავასთან ინტერვიუ ჩაწერა:

• ქალბატონო ლელა, რა გამოჩნდა ყველაზე მნიშვნელოვანი ივანიშვილი-ალიევის შეხვედრაზე, რომელსაც ირაკლი კობახიძეც ესწრებოდა? 

ჩემთვის, ბუნებრივია, ყველაზე საინტერესო რჩება ალიევის ვიზიტის მიზანი – ის საკითხები, რომლებიც განხილული იყო ივანიშვილთან შეხვედრის დროს, მაგრამ, როგორც ჩანს, ამის შესახებ ჩვენ ინფორმაციას არავინ არ მოგვცემს. შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ, რომ ეს რეგიონის გეოპოლიტიკურ ვითარებას უკავშირდება, მათ შორის იმას, რომ სამხრეთ კავკასია შეერთებული შტატების სტრატეგიული ინტერესების ზონა გახდა.

მოგეხსენებათ, ტრამპს არ უყვარს სუსტები – მას უყვარს ძლიერები. ტრამპი ალიევს  ამ რეგიონის მთავარ პოლიტიკურ ფიგურად განიხილავს. ამიტომაც, დარწმუნებული ვარ, ალიევი სწორედ მომავალი პროექტების განსახილველად ჩამოვიდა, რაც უკავშირდება ე.წ. TRIPP-ს და ასე შემდეგ: საქართველო რამდენად არის მზად, რომ აღმოჩნდეს შეერთებული შტატების გეოსტრატეგიული ინტერესების კონტექსტში?

ბევრი რამ ვნახეთ ამ შეხვედრაზე. პირადად მაქვს ასეთი განცდა, შეიძლება ეს ძალიან სუბიექტურია, მაგრამ უკვე მერამდენედ მიჩნდება შეგრძნება, რომ ბიძინა ივანიშვილს ძალიან არ უყვარს თავისი ხალხი: ყოველ ჯერზე, როდესაც ის ამცირებს ხოლმე უკიდურესი ფორმით იმ ადამიანებს, ვისაც თვითონვე დაარქმევს ხოლმე პრემიერ-მინისტრის სახელს, ეს სწორედ ამას ნიშნავს – ივანიშვილი დასცინის ქართველ ხალხს.

გუშინ რაც ჩვენ ვნახეთ: ორი ლიდერის უკან ადევნებული, სრულიად დაბნეული ადამიანი, რომელიც დაჟინებით ითხოვს ჩვენგან, პრემიერ-მინისტრი დამიძახეთო და თან ამის გამო გვსჯის კიდეც პერიოდულად, ხომ? აი, როგორ შეიძლება ამ სცენის მერე ადამიანმა იფიქროს, რომ ივანიშვილი პატივს სცემს ქართველ ხალხს? აქ კობახიძის პატივისცემაზე არ არის ლაპარაკი, იმ ხალხის პატივისცემაზეა, ვისგანაც პრემიერ-მინისტრის დაძახებას დაჟინებით ითხოვს.

ივანიშვილი უკვე მერამდენედ აჩვენებს, რომ კობახიძე არავინ არ არის. კობახიძე, რომელიც ისტერიულად ითხოვს ლეგიტიმაციას ჩვენგან, იმასაც ვერ ახერხებს, ივანიშვილის გვერდით დადგეს და უკან აჩრდილივით არ მიჰყვებოდეს.

• დარღვეული იყო პროტოკოლი – მაგალითად, ალიევს მინისტრები წარუდგინა ივანიშვილმა, რომელიც არც ერთ თანამდებობაზე არ არის და არა ირაკლი კობახიძემ.

ეს სრული აცდენაა პროტოკოლისა. ჩვენ ისიც არ ვიცით, რა სტატუსით უმასპინძლა ბიძინა ივანიშვილმა ალიევს, როგორც ქვეყნის არაფორმალურმა ლიდერმა? თუ ეს ასე არაა, როდის იყო ქვეყნის პრეზიდენტები პარტიის თავმჯდომარეებს ხვდებოდნენ?

ის, რაც ხდება ჩვენს ქვეყანაში, აბსოლუტურად ამოვარდნილია ყოველგვარი პროტოკოლიდან კი არა – ზოგადად პოლიტიკური კანონზომიერების ჩარჩოდან.

• რა გზავნილი იყო ეს ივანიშვილისგან? 

ივანიშვილი გვაჩვენებს ქართველებს იმას, რომ ჩვენ ვართ უფლებააყრილი ადამიანები.

ის არ იძლევა საშუალებას უკვე მერამდენედ, რომ ჩვენი არჩევანი გავაკეთოთ. ის ხალხის არჩევანს ატრიალებს თავის სასარგებლოდ.

გვეუბნება, რომ მისთვის არ აქვს მნიშვნელობა, რა ჰქვია კონკრეტულ ადამიანს, რომელსაც დანიშნავს ქართველი ხალხის მწყემსად. ეგ არის ყველაზე უფრო მძიმე რეალობა და უკიდურესი შეურაცხყოფა.

• ივანიშვილი მანამდე არ შეხვედრია თბილისში ჩამოსულ ფაშინიანს, ასევე „ოცნების“ მოკავშირე ორბანს. ივანიშვილი ალიევამდე შეხვდა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტს, ალ ნაჰაიანს. ჩანს, რომ ივანიშვილი ისევ უფრო ფინანსური ინტერესის შესაბამისად მოქმედებს? 

რასაკვირველია ივანიშვილისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფინანსური ინტერესია. ალიევთან შეხვედრაც დიდი ალბათობით მისთვის საინტერესო იყო იმით, რომ გაერკვია: ახალ ტრანსნაციონალურ პროექტებში, რომელსაც კავკასიისა და ცენტრალური აზიის რეგიონში გვთავაზობს აშშ, კონკრეტულად ივანიშვილმა საკუთარი ფინანსური ინტერესები როგორ შეიძლება ჩადოს?

ძალიან ბევრი ფაქტორია, რაც ახლა საქართველოს საკითხს ააქტიურებს. ერთია, ირანში მიმდინარე პროცესები. ჩვენ არ ვიცით, ხვალ რა მდგომარეობა იქნება ირანში – შეიძლება, საკომუნიკაციო მარშრუტები გადალაგდეს სრულად. ნებისმიერ შემთხვევაში სამხრეთის დერეფანი ყველაზე უფრო რენტაბელური და საინტერესოა.

ნებისმიერ გეოპოლიტიკურ კონფიგურაციაში, რომელსაც ახლა ამერიკის გეოსტრატეგიული ინტერესების უზრუნველყოფა შეუძლია, საქართველო ინტერესის ობიექტია.

• მიგაჩნიათ, რომ აშშ და ტრამპი არ განიხილავს ახალ კონფიგურაციას კავკასიაში საქართველოს გარეშე? 

არსებობს იმის შესაძლებლობა, რომ საქართველო დატოვონ თამაშგარე, მაგრამ ეს არ არის მომგებიანი. ჩემი აზრით, გაცილებით უფრო მომგებიანია ამერიკისთვის ივანიშვილის ხელისუფლების, როგორც დილემის მოშორება, ვიდრე პრობლემების საქართველოს გარეშე გადაწყვეტა.

• მაგრამ ივანიშვილს მიტაცებული აქვს ძალაუფლება და ცდილობს, მოკლას დემოკრატია. ამ ვითარებაში რას შეიძლება ველოდოთ ლოგიკურად?

ის, რომ ივანიშვილი საქართველოში დემოკრატიას კლავს, ტრამპის ადმინისტრაციისთვის არ არის ნომერ პირველი პრობლემა – მოგვწონს თუ არა, ეს ასეა.

თუმცა ბიძინა ივანიშვილი რომ არის სერიოზული პარტნიორი რუსეთ-ჩინეთ-ირანის, ეს არის ამერიკელებისთვის სერიოზული პრობლემა, რომელსაც ისინი ივანიშვილს არც ერთ შემთხვევაში არ გაუტარებენ.

• ალიევის თბილისში ვიზიტამდე საქართველომ გააძევა აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი, აფგან სადიგოვი. ეს მოხდა საერთაშორისო კანონმდებლობის დარღვევით. ეს რაში დასჭირდა ივანიშვილს, თქვენი აზრით? 

ეს იყო საშინელი მუხანათობა, ამას სხვა სახელი არ ეძებნება. ეს მაგონებს ფეოდალურ ეპოქას, როდესაც სტუმრად მისულ ფეოდალს მეორე უკეთებს ამ ტიპის საჩუქარს მონის სახით. ეს იყო ძალიან მდაბიო ჟესტი, რაც გააკეთა ხელისუფლებამ.

შეიძლება, ამას ასეთ დიდ მნიშვნელობას არ ანიჭებს თავად ივანიშვილი და ჩათვალა უბრალოდ, რომ ასიამოვნა იმით ალიევს – ადამიანი, რომელიც ალიევის მიერ დევნილი იყო ქვეყნიდან, გადასცა მას და ახლა ალიევს თავად შეუძლია ისე მოიქცეს, როგორც საჭიროდ ჩათვლის.

• დავით გარეჯი არ უხსენებიათ ალიევის თბილისში ვიზიტის დროს. 2020 წელს „ოცნების“ მთავარი წინასაარჩევნო სლოგანი ეს იყო: „დავით გარეჯი საქართველოა“… 

დავით გარეჯის საკითხი დასრულდა 2020 წელს, როდესაც „ოცნებამ“ ეს საკითხი აქცია შიდაპოლიტიკური სპეკულირების თემად. ამით აზერბაიჯანს სერიოზული სიურპრიზი მოუწყვეს. მანამდე დავით გარეჯი არ იყო შეტანილი ალბანური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში და შეიტანეს, გზა მიიყვანეს და ტურისტულ მარშრუტში ჩასვეს, დააყენეს მესაზღვრეები იქ, სადაც არ უნდა იდგნენ… პრაქტიკულად, 2020 წელს გარეჯი აზერბაიჯანს რეალურად დაუკანონეს ყოველგვარი პოლიტიკური განხილვის გარეშე.

ეს საკითხი უნდა ყოფილიყო პოლიტიკური განხილვის თემა ორ სახელმწიფოს შორის და უნდა მოეძებნათ შესაბამისი პოლიტიკური გადაწყვეტილება, რომელიც ორივე სახელმწიფოსთვის იქნებოდა მისაღები. ეს შანსი მოსპეს „ქოცებმა“ გარეჯის საარჩევნო საკითხად გადაქცევით.

აზერბაიჯანთან საზღვარი არ გვაქვს ბოლომდე დელიმიტირებული და დადგენილი. როდესაც აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის დასრულდება საზღვრის დელიმიტაცია-დემარკაცია, ეს პროცესი ორივე სახელმწიფოს დააყენებს დღის წესრიგში, ჩვენთან დაიწყოს ამ საკითხის განხილვა. აი, მაშინ ვნახავთ ყველა, რას ნიშნავდა 2020 წლის  „ქართული ოცნების“ მიერ წარმოებული დავით გარეჯის ეს უზნეო ოპერაცია. იქ მოვიმკით მაგის შედეგებს.

• როგორ ლიდერად ჩამოყალიბდა ამასობაში ალიევი? 

ალიევი ძლიერი პოლიტიკური ლიდერია. მას ასე განიხილავს საერთაშორისო პოლიტიკა დღეს, რომ ის არის რეგიონული მასშტაბის ლიდერი. გარკვეულწილად შეერთებულ შტატებს აქვს ასევე მცდელობა, ალიევის ფიგურით ერდოღანის დაბალანსებისა და ეს ძალიან მკაფიოდ ჩანს. ის იძენს უფრო დიდ მასშტაბს, ვიდრე, დავუშვათ, მხოლოდ აზერბაიჯანის სახელმწიფო მმართველი.

ივანიშვილთან და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლებთან შეხვედრის დროსაც კარგად ჩანდა ალიევის სხეულის ენა, ჟესტები – ალიევი მხოლოდ სტუმრის ამპლუაში არ გრძნობდა თავს.

აზერბაიჯანში დემოკრატიის ისეთი მოთხოვნა არ არის და არც ყოფილა არასდროს, როგორც ეს საქართველოშია. ჩვენ ორი განსხვავებული ქვეყანა ვართ, ორი განსხვავებული კულტურით, განსხვავებული ცხოვრების და, შესაბამისად, ჩვენი მოთხოვნები დემოკრატიაზე და აზერბაიჯანელი მოსახლეობისა ერთმანეთისაგან განსხვავდება.

დიახ, არ არის ალიევი დემოკრატი ლიდერი, ის არ მოსწონს ყველას ქვეყანაში და საკმაოდ ხისტია მისი დამოკიდებულება ოპონენტების მიმართ, მაგრამ ალიევი არის გამარჯვებული ლიდერი, რომელმაც ბევრი წლის შემდეგ ტერიტორიული მთლიანობა დაუბრუნა სახელმწიფოს.

ბუნებრივია, ეს ქვეყნის შიდა პოლიტიკაში მისდამი დამოკიდებულებას სრულიად სხვაგვარად წარმოაჩენს.

• ჩვენ სად ვართ ამ დროს?

ჩვენ არა ვართ, უბრალოდ.

ივანიშვილს არ ესმის, რომ მისი პოლიტიკა, რომელიც საქართველოს მიმართ იყო ასეთი, თუ შეიძლება ვიტყვი რუსულად: „ნიჟე ტრავი, ტიშე ვადი“, დღევანდელ რეალობაში აბსოლუტურად შეუსაბამოა. კიდევ ერთხელ ვამბობ: სუსტები არავის მოსწონს, განსაკუთრებით ამერიკის შეერთებული შტატების დღევანდელი ადმინისტრაციის პირობებში. დღეს ყველა ცდილობს იყოს ძლიერი ლიდერი, ძლიერი პოზიციებით და ძლიერი მოთხოვნებით საკუთარი სახელმწიფოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე. ახალი მსოფლიო წესრიგის კონტურების ფორმირებისას ერთადერთი ჩვენ ვართ, ვინც არავისგან არაფერს არ ვითხოვთ და არაფრის მიღებას არ ვცდილობთ.

ჩვენს საქმეს არავინ გააკეთებს – ეს კარგად უნდა გვახსოვდეს. 500 დღე კი არა, მეტიც რომ იყოს საჭირო, უნდა ვიყოთ პროტესტში. მთავარია, ამ პროტესტს ჰქონდეს შედეგი.

სუსის ამჟამინდელმა უფროსმა, მამუკა მდინარაძემ, პარლამენტში ყოფნისას, „გამჭვირვალობის“ მოტივით, მხარი დაუჭირა რუსულ კანონს. ხოლო სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსად დანიშვნის შემდეგ წაშალეს იმ წლების ქონებრივი დეკლარაციებიც კი, რომლებიც მას პარლამენტის წევრობის დროს ჰქონდა შევსებული.

„კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ“ კანონი სუსის უფროსსა და მის მოადგილეებს ქონებრივი დეკლარაციის წარდგენას ავალდებულებს. თუმცა არც მამუკა მდინარაძის და არც მისი მოადგილეების დეკლარაცია შესაბამის პორტალზე არ იძებნება. მიუხედავად იმისა, რომ სუს-ის ყოფილი უფროსების ქონებრივი დეკლარაციები ისევ ხელმისაწვდომია, მათ შორის, პატიმრობაში მყოფი გრიგოლ ლილუაშვილის.

„პუბლიკასთან“ საუბარში სუს-მა ხელმძღვანელი პირების მხრიდან დეკლარაციების საჯაროობის ვალდებულებას პარადოქსული უწოდა. მათ ახსენეს საერთაშორისო პრაქტიკაც და ის, რომ სუს-ის უფროსის დეკლარაციების ფარულობას დააკანონებენ კიდეც.

მდინარაძის გაუმჭვირვალე დეკლარაციების საკითხს ყოფილი პარლამენტარი და ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე 2014-2018 წლებში თეონა აქუბარდია გამოეხმაურა.

როდესაც კანონის უზენაესობა სავალდებულოა და კანონის დაცვა ევალება ყველას, რატომ ჩათვალა მამუკა მდინარაძემ, რომ მისი სახლის ან ავტომანქანის შესახებ ინფორმაცია საიდუმლო უნდა იყოს? – თეონა აქუბარდიას „ბათუმელები“ დაუკავშირდა და ამ საკითხის შეფასება სთხოვა.

• ქალბატონო თეონა, როგორც ვიცით, კანონი ჯერ არ შეუცვლიათ და ამის მიუხედავად, მაინც წაიშალა სისტემიდან მამუკა მდინარაძის ქონებრივი დეკლარაციები. რამდენად მისაღებია თუნდაც ის, რომ მისი დეპუტატობის დროინდელი დეკლარაციებიც კი დახურეს?

არ უნდა წაშლილიყო ეს ინფორმაცია – ისედაც უამრავ გვერდზეა გადატანილი და შეუძლებელია ამ დეკლარაციების გაქრობა. დეპუტატობა არანაირ კავშირში არ არის ამასთან და მაინც რა უნდა დამალოს, სახლი და მანქანა რომ აქვს? რატომ არის ეს უსაფრთხოებისთვის გამოწვევა, ამის არგუმენტია საჭირო.

თუ დაამტკიცებენ, რომ ეს უსაფრთხოებისთვის საჭიროა, მაშინ კანონში წერია, რომ სუს-ის უფროსი პირდაპირ არის ანგარიშვალდებული პარლამენტთან, თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტთან. ამ შემთხვევაში პარლამენტის თავდაცვის კომიტეტისთვის მისი დეკლარაცია უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, რომ გააკონტროლონ, ისე როგორც სუს-ის უწყება მთლიანად.

• დასავლეთის პრაქტიკაზე რომ საუბრობენ, აშშ-ს გულისხმობენ?

დიახ, ამერიკაში არის ასეო. სიმართლე გითხრათ, არ მიძებნია კონკრეტული ქვეყნების სამართლებრივი ანალიზი, ეს მათი ვალდებულებაა, თუმცა კორუფციის მკვლევარი „პუბლიკასთან“ საუბარში ამბობდა, რომ რიგ ქვეყნებში არის ასე. მაგრამ სადაც საჯარო არ არის დეკლარაცია, იქ პარლამენტი აკონტროლებს ან შესაბამისი სამსახური. თანაც ყველაფრის ასე კოპირება არ შეიძლება. უნდა გაითვალისწინო კონტექსტი.

საქართველოში სუს-ის ყოფილი უფროსი, გრიგოლ ლილუაშვილი ციხეშია კორუფციის ბრალდებით და თავდაცვის ყოფილი მინისტრიც ციხეშია – ეს ნიშნავს, რომ კორუფციის მაღალი რისკები არსებობს.

გრიგოლ ლილუაშვილი, რომელიც ყველაზე ხანგრძლივად ხელმძღვანელობდა სუს-ს და დღეს ციხეში სწორედ კორუფციის ბრალდებით ზის, დეკლარაციის საჯაროობას მისთვის ხელი არ შეუშლია იმაში, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქისგან ფული აეღო, როგორც ამას ბრალდება ამბობს. ამიტომ ეს ფაქტორები უნდა იყოს გათვალისწინებული.

კატასტროფული მდგომარეობაა კორუფციის მხრივ. აგერ თურმე უფასო სასადილოებიდან ბიუჯეტის 3 მილიონი ლარი იყო შეჭმული, ყველაზე უპოვარ ადამიანებსაც კი ჰპარავდნენ ფულს და რატომ არ უნდა იყოს საჯარო მდინარაძის დეკლარაცია?

სახელმწიფო უსაფრთხოება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და სუს-ის უფროსის დეკლარაციის საჯაროობის საფრთხე კარგად უნდა იყოს განმარტებული და არა მხოლოდ თითის გაშვერა დასავლეთისკენ, რომ თურმე იქ არის ასე.

დასავლური დემოკრატიების მაგალითები თუ უნდათ, მაშინ უშიშროების საბჭო რატომ გააუქმეს, რომელიც ყველა ქვეყანას აქვს, მათ შორის რუსეთს, აზერბაიჯანს, სომხეთს და დაზვერვის სამსახური რატომ შეუერთეს სუს-ს. აშშ-იც დაზვერვის და უსაფრთხოების სამსახურები ცალკეა.

• რადგან კანონი არ შეცვლილა, გამოდის, მდინარაძე დეკლარაციების გაუჩინარებით არსებულ კანონს არღვევს?

მე რომ არ შემევსო დეკლარაცია, 1000 ლარით დამაჯარიმებდნენ. რატომ არ არის კანონის ეს ვალდებულება გამოყენებული მდინარაძესთან მიმართებაში? თუ 2 აპრილს უწევდა დეკლარაციის შევსება, მაშინ ჯერ ემსჯელათ, შეეცვალათ კანონი და ისე წაეშალათ დეკლარაციები. ახლა კი, მდინარაძის რწმენის შესაბამისად მოხდა დეკლარაციების წაშლა და არა კანონის.

მაშინ, როცა მამუკა მდინარაძე იყო ვითომ „გამჭვირვალობის“ კანონის ავტორი (რომელსაც სამართლიანად შევარქვით „რუსული კანონი“) და ჩვენი ევროპული კურსის განვითარების საწინააღმდეგო მხარეს იდგა.

მხოლოდ და მხოლოდ მამუკა მდინარაძის დეკლარაციის საკითხში რატომ არის დასავლური პრაქტიკა მიმზიდველი და არა მთლიანად ეროვნული უსაფრთხოების არქიტექტურა, რომელიც განსაკუთრებით მოშალეს და დააზიანეს.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონისთვის სახელის თავიდან შესარჩევად, რეკლამის და სხვა სახის უფლებებით სარგებლობისათვის ელექტრონული აუქციონი გამოცხადდა.

აუქციონის წლიური საწყისი ღირებულება 1 750 000 ლარია და გამარჯვებულს დროებით სარგებლობაში გადაეცემა – ხელშეკრულების გაფორმებიდან 5 წლის ვადით.

აუქციონის ბიჯი 43 800 ლარია.

თანხა სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ განსაზღვრა.

აუქციონში გამარჯვებულს მიენიჭება უფლება, სახელი დაარქვას ბათუმის საფეხბურთო სტადიონს და შედეგად, განისაზღვრება სტადიონის ახალი სახელწოდებაც.

პირობის მიხედვით, აუქციონში გამარჯვებულის მიერ სტადიონისათვის შერჩეული ახალი სახელი უნდა შეესაბამებოდეს მსოფლიოში არსებულ ანალოგიურ პრაქტიკას, უნდა მოიცავდეს სიტყვა „არენას“. ხოლო საბოლოო დამტკიცებისათვის უნდა წარედგინოს შპს „აჭარის პროექტების მართვის კომპანიას“.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ აუქციონში გამარჯვებულს, ხელშეკრულების მოქმედების ვადით, სარგებლობის უფლებით გადასცემს ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე მდებარე ერთ ბიზნესლბოქსსა და 5 საპარკინგე ადგილს. ასევე აუქციონში გამარჯვებულს მიეცემა ბათუმის საფეხბურთო სტადიონის შიდა პერიმეტრზე რეკლამის ან/და სტადიონის ახალი სახელწოდების აღმნიშვნელი ბანერების განთავსების უფლება, არაუმეტეს 3 ბანერისა.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე გასამართი ღონისძიებების [მათ შორის სპორტული, კულტურული და ა.შ.] ბილეთებზე, ღონისძიების ჩატარების ადგილად მიეთითება სტადიონის ახალი სახელწოდება.

აქამდე ბათუმის სტადიონს ოფიციალურად „აჭარაბეთ არენა“ ერქვა და 2021 წლის 23 ივლისს იყო გაცემული ელექტრონული აუქციონით შერჩეულ კომპანიაზე.

ხელშეკრულებას ვადა 2026 წლის ივლისის ბოლოს ეწურება.

სწორედ ამიტომ გამოაცხადეს ახალი ელექტრონული აუქციონი, რომელიც 2026 წლის 16 აპრილს, დღის 3 საათზე დასრულდება.

აუქციონის შედეგების გათვალისწინებით გამარჯვებულთან დადებული ხელშეკრულება ძალაში შევა არაუადრეს 2026 წლის 23 ივლისისა და მოქმედი იქნება 5 წლის განმავლობაში.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ არის სახელმწიფო შპს, რომლის 100 პროცენტი წილის მფლობელი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაა.

პირველი აპრილიდან ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის წესი შეიცვალა. ამ ცვლილების მიხედვით, ზრდასრული ადამიანი ყოველ მე-14 დღეს უნდა გამოცხადდეს დისპანსერში ახალი რეცეპტის ასაღებად. ეს რეგიონში მცხოვრებ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირებს სერიოზულ პრობლემას შეუქმნის.

„ვინც ცხოვრობს რეგიონებში, თუნდაც პატარა ქალაქებში ან ისეთ ქალაქებში, სადაც არ არის ავტორიზებული აფთიაქები და დისპანსერი, თვეში ორჯერ მოუწევთ შორს, სხვა ქალაქში წასვლა იმისათვის, რომ ახალი რეცეპტი აიღონ.

ამას ფიზიკურად ვერ მოახერხებს ბევრი ადამიანი, რაც გამოიწვევს უარის თქმას მედიკამენტების მიღებაზე“, – ამბობს „ბათუმელებთან ევროპული ფსიქიატრიის სერვისის მომხმარებელთა და გადარჩენილთა ქსელის (ENUSP) თავმჯდომარე და შშმ ქალთა ორგანიზაციის – „პლატფორმა ახალი შესაძლებლობებისათვის“ (PNO) ერთ-ერთი დამფუძნებელი ოლგა კალინა.

ის იხსენებს ერთ-ერთ პაციენტს, რომელსაც ყაზბეგიდან მცხეთაში უწევს ჩასვლა მედიკამენტის ასაღებად.

„წარმოიდგინეთ, რომ ერთის ნაცვლად ახლა ორჯერ უნდა ჩამოვიდეს ამხელა მანძილზე ეს ადამიანი, რაც ძალიან დამღლელი პროცესია მისთვის.

ახლახან ვესაუბრე ერთ ქალს სტაციონარში, რომელიც ამბობდა, რომ მე კი არ ვარ წინააღმდეგი, რომ წამალი მივიღო, უბრალოდ დამიმთავრდა მედიკამენტები და ვეღარ მოვახერხე დროულად აღებაო. არ არის ახლოს დისპანსერი და თუ თვეში ერთხელ წასვლას და აღებას ვერ ახერხებს ადამიანი, ის თვეში ორჯერ როგორ მოახერხებს?

მაგალითად, ქვემო ქართლის რაიონში ვინც ცხოვრობს, იმათ ძირითადად რუსთავში უწევთ ჩამოსვლა წამლების ასაღებად და უფრო შორი მანძილის გავლაც უწევს ზოგიერთს.

ეს არ არის ადვილი პროცესი. პაციენტები ვერ ახერხებდნენ დროულად აღებას, შემდეგ იწურებოდა წამლის მარაგები და, ფაქტობრივად, ადამიანების ჯანმრთელობა უარესდებოდა, რის გამოც ხვდებოდნენ შემდეგ სტაციონარში“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, გარდა იმისა, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირთა პენსია 250 ლარია და ისედაც ვერ სწვდება მათ საჭიროებებს, ამას დაემატა მგზავრობის ხარჯიც.

ბევრ სოფელში არც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მოძრაობს და არც მიკროავტობუსი, რაც დამატებითი ბარიერია ბევრი პაციენტისთვის.

„ამ ყველაფერმა შესაძლოა გამოიწვიოს დისპროპორციული შრომა, რადგან თუ ამ ბარიერების გამო წამლის მიღებაზე უარს იტყვიან ადამიანები, ეს იქნება წყალში ჩაყრილი შრომა.

ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანების ნაწილი მუშაობს და არ სცალიათ, მაშინ მინდობილობა უნდა გააფორმონ სხვა პირზე და ესეც პრობლემაა. ვინც მარტო ცხოვრობს, მათთვის კიდევ უფრო რთულია შორ მანძილზე წასვლა და მედიკამენტის აღება.

მანძილის გარდა, წამლის ასაღებად მისულ პაციენტს მოუწევს რიგში დგომა.

გარდა ამისა, ექიმის შრომაც გაორმაგდება, რადგან ვისაც ქრონიკული მდგომარეობა გვაქვს და წლების მანძილზე ვიღებთ მედიკამენტებს, არ გვჭირდება ასე ხშირად ექიმთან ვიზიტი, ახლა კი ექიმმა დამატებითი დრო უნდა დახარჯოს და ეს დრო უნდა მოაკლოს სხვა, ახალ პაციენტებს, რომლებსაც უფრო მეტი გამოკვლევა და დაკვირვება სჭირდებათ.

ფაქტობრივად, ფსიქიატრებს მოუწევთ ორჯერ მეტი დატვირთვით მუშაობა, ვიდრე ახლა მუშაობენ. ეს არ არის სამართლიანი“, – ამბობს ოლგა.

მას ვკითხეთ, ამ ცვლილების შეტანამდე თუ ჰქონდათ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან კომუნიკაცია და თუ მოისმინეს რაიმე ხელშესახები არგუმენტი მათი მხრიდან, თუ რატომ ჩათვალეს საჭიროდ ამ ტიპის ცვლილებები?

ოლგა კალინას თქმით, მათ მხოლოდ ერთი ვერსია მოისმინეს იმის თაობაზე, რომ სახელმწიფო ვერ აკონტროლებდა ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის პროცესს.

მიზეზი არის კონტროლი წამლებზეო. ბევრი ექიმი გადაჭარბებულ დოზებს აძლევდა, ზოგს არ ჰქონდა ლიცენზია და ისე გასცემდნენო. გამოდის, სახელმწიფო პაციენტს ჩაგრავს იმის გამო, რომ ექიმს ვერ აკონტროლებს.

როგორც ნებისმიერი დანაშაულებრივი ქმედების შემთხვევაში, ასეთ დროსაც საჭიროა რეაგირება კონკრეტული შემთხვევიდან გამომდინარე, განხილვა და არა მთლიანად სისტემის აყირავება. პაციენტებს რომ შეუქმნან ასეთი საფრთხე და ბარიერები წამლის მისაღებად.

მასობრივად დავისჯებით ყველანი, ვინც დისპანსერებში მივდივართ წამლების მისაღებად. პაციენტების მდგომარეობას საერთოდ არ ითვალისწინებენ. ყველა ფიქრობს, რომ ჩვენთვის ძალიან ადვილია გასვლა და რიგებში დგომა ან ერთი ქალაქიდან მეორეში სიარული წამლისთვის.

ხშირ შემთხვევაში ადამიანს არ აქვს უნარი წავიდეს ასე შორ მანძილზე. იკარგება, აქვს ყურადღების, მეხსიერების პრობლემები, ან მძიმე დეპრესია აქვს და ისედაც უჭირს სახლიდან გასვლა. როგორ ფიქრობენ, ადვილი იქნება ამ ადამიანებისთვის ორჯერ გამოსვლა წამლის ასაღებად? არც ფსიქიატრების აზრი გაითვალისწინეს და არც პაციენტების. ბოლო დროს, ყველა კანონს ხომ კონსულტაციების გარეშე იღებენ და ყველანაირი უკუკავშირი მოშლილია“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, ამ პრობლემისგან თავის დაღწევის ერთადერთი გზა არსებობს – ძველ სისტემაზე დაბრუნება.

„ისედაც ბევრი რამ გააკეთეს, რაც გვიუარესებს მდგომარეობას. მაგალითად ის, რომ პირველი ოქტომბრიდან კერძო კომპანიებს აუკრძალეს ფსიქოტროპული წამლების შემოტანა და მხოლოდ სახელმწიფო კომპანიებს შეუძლიათ. ამის გამო, რამდენიმე წამალზე დეფიციტი შეიქმნა. ცალკე ბადრაგირებაში 200 ლარი უნდა დაიხარჯოს და ამის გამო წამლის ფასიც ეზრდებათ.

ხომ შეეძლოთ ამის კონტროლი, ვთქვათ, პერიოდულად ექიმის საქმიანობის, ჩანაწერების მონიტორინგით? მაგრამ ეს გზა აირჩიეს და ყველას გაგვირთულეს საქმე.

მივიღეთ გაორმაგებული შრომა ფსიქიატრების და ზედმეტი თავის ტკივილი პაციენტებისთვის. ბევრი ადამიანი წამლის გარეშე დარჩება და ამის გამო გაუმწვავდება მდგომარეობა. სტაციონარები კი ისედაც გადავსებულია და არ არის საკმარისი ადგილები“, – ამბობს ოლგა კალინა.

ქუთაისში რუსეთ – საქართველოს 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპულთა მემორიალი ისე განაახლეს, რომ მასზე დატანილ წარწერებში ოკუპანტი რუსეთი ნახსენები არ იყო.

ამასთან, ომის დაწყების თარიღად მემორიალზე მიუთითეს არა 7 აგვისტო, როდესაც რუსეთ-საქართველოს ომი დაიწყო, არამედ 8 აგვისტო.

სოციალურ ქსელში მემორიალის ამსახველი ფოტო-ვიდეომასალის გავრცელებას მოქალაქეთა პროტესტი მოჰყვა.

6 აპრილის საღამოს მემორიალიდან წარწერა მოხსნეს.

„რას ნიშნავს 8 აგვისტოს ომში დაღუპულ გმირთა მემორიალი? სად აწერია წელი და სად აწერია ვისთან გვქონდა ომი ან რას ნიშნავს უბრალოდ თარიღი 8 აგვისტო. მეომრები დაიღუპნენ მანამდეც და 8 აგვისტოს შემდეგაც.

თუ ეს მორიგი მოღალატეობრივი გადაწყვეტილებაა, რომ ამ ომს დაარქვან კონკრეტული სახელი – 8 აგვისტო, რაც პირდაპირ, რუსული პროპაგანდის ნაწილია, რადგან რუსეთი ამბობს, რომ ქართველებმა საომარი მოქმედებები დაიწყეს 8 აგვისტოს,“- ამბობს ქუთაისში მცხოვრები მიშა მუმლაძე.

მან ახალი მემორიალის ამსახველი ვიდეო ფეისბუქში გამოაქვეყნა და მისი დიზაინი შინაარსის გამო გააკრიტიკა.

მიშა მუმლაძეს „ბათუმელებიც“ ესაუბრა. მისი თქმით, მემორიალის ამ ფორმით გაკეთება აგვისტოს ომში დაღუპული გმირების შეურაცხყოფაა.

„სინამდვილეში, რუსეთი აწყობდა პროვოკაციებს და მან ბევრად ადრე დაიწყო ომი. საერთოდაც, რუსეთმა საქართველოში ომი 1801 წელს დაიწყო კახეთის ანექსიით,“-ამბობს მიშა მუმლაძე.

ის არ გამორიცხავს, რომ ამ ფაქტის გასაპროტესტებლად დღეს, 6 აპრილს, სხვა მოქალაქეებიც შეიკრიბონ მემორიალთან.

„ძველ ვერსიაზე 8 აგვისტო არ ეწერა, ახალ ვერსიაზე გაჩნდა და სწორედ ეს აჩენს ეჭვს. მე არსად მსმენია, რომ 8 აგვისტოს დაიწყო ომი.

გარდა ამისა, ხომ უნდა ეწეროს, ვინ გვებრძოდა ამ ომში? რომელ წელს მოხდა ეს ომი?

მომავალმა თაობამ ხომ უნდა ნახოს ეს მემორიალი და ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია, რომ ეს დეტალები მემორიალზე ეწეროს,“- გვითხრა მიშა მუმლაძემ.

მემორიალის რეაბილიტაციაზე ქუთაისის მერიამ 164 000-ლარიანი ტენდერი 2025 წლის 7 ივლისს გამოაცხადა.

ხელშეკრულება ამავე თანხაზე შპს „სანი 2020“-სთან გააფორმა.

მემორიალის სრულად განახლდების გარდა, ტერიტორიაზე უნდა მოწყობილიყო სკვერი, გამწვანება და განათება.

პროექტის მიხედვით, რეაბილიტირებული მემორიალის წინ ჯარისკაცის და ქალის სკულპტურაც უნდა დამატებულიყო.

ასე გამოიყურება მემორიალის ძველი ვერსია, სადაც აგვისტოს ომის თარიღად „8 აგვისტო“ არსად არ არის ნახსენები.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის დაუკავშირდა ქუთაისის მერიის პრესამსახურს და ჰკითხა, თუ ვისთან შეთანხმდა მემორიალზე განსათავსებელი წარწერის შინაარსი? რატომ არ არის ნახსენები „რუსეთ-საქართველოს ომი“ და ომის დაწყების წელი და თარიღი?

ქუთაისის მერიიდან პასუხის მიღების შემთხვევაში მათ კომენტარს აქვე შემოგთავაზებთ. 

2008 წლის აგვისტოს ომში იმერეთიდან 34 მებრძოლი დაიღუპა.