Batumelebi

ტურიზმის შესახებ ახალი კანონით, რომლის ინიცირებაც პარლამენტში იგეგმება, ტურიზმის სექტორში დასაქმებულ გიდებს ნებაყოფლობითი სერტიფიცირების რეკომენდაცია ეძლევათ.

ზოგიერთი გიდი მიიჩნევს, რომ სერტიფიცირება ისევ გიდებს გააძლიერებს, ზოგიერთს კი კითხვები აქვს და ნებაყოფლობითი სერტიფიცირების მიღმა ბევრ პრობლემურ საკითხს ხედავს.

• რა ხდება?

საქართველოში ტურიზმის შესახებ კანონი იცვლება. საქართველოს პარლამენტის მიერ მომზადებული საკომუნიკაციო დოკუმენტის თანახმად, ამჟამად მოქმედი კანონი მიღებულია 1997 წელს და ვერ პასუხობს მსოფლიო ტურიზმში დღეს არსებულ გამოწვევებს. კანონპროექტის ინიციატორებს მაგალითად მოჰყავთ ის, რომ ძველი კანონით არ არის განსაზღვრული ტურისტების უსაფრთხოების მარეგულირებელი ნორმები და შედეგად, მომხმარებელთა უფლებები სათანადოდ არ არის დაცული.

ამასთან, ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტურიზმის დირექტივის მოთხოვნები არ არის ასახული საკანონმდებლო დონეზე.

ახალმა კანონმა კი უნდა უზრუნველყოს, ერთი მხრივ, ტურისტის, როგორც მომხმარებლის უფლებების დაცვა, მეორე მხრივ კი, დაინერგოს საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტები.

ახალი კანონით დარეგულირდება მაღალი რისკის ტურისტული მომსახურებებიც.

• რას შეეხება ცვლილებები?

წინასწარი ცნობებით, ტურიზმის შესახებ ახალი კანონი ითვალისწინებს ტურისტული საქმიანობის სუბიექტების სავალდებულო რეგისტრაციას ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში. სავალდებულო ხდება სამთო, სათხილამურო და ალპური გამყოლის საქმიანობის უფლების მოპოვება – სერტიფიცირება.

განისაზღვრება ტურისტული გიდის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები. კერძოდ, ტურისტული გიდობის უფლება მიენიჭება 18 წელს მიღწეულ პირს, რომელიც არ იქნება ნასამართლევი განზრახ, მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ჩადენისთვის, ეცოდინება ქართული ენა B2 დონეზე და B2 დონეზე – ის უცხო ენა, რომელზეც ატარებს ტურს.

კანონპროექტის თანახმად, ტურისტული გიდის პროფესიული სერტიფიცირება ნებაყოფლობითია. სერტიფიცირებულ გიდებს ექნებათ ოფიციალური სამკერდე მოწმობა, რომელსაც გასცემს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია. ე.წ. გარდამავალ პერიოდში სერტიფიცირებული გიდი უფასოდ შევა სახელმწიფო მუზეუმებსა და დაცულ ტერიტორიებზე.

ამასთან, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით განსაზღვრულ ადგილებში ტურისტული გიდის საქმიანობის განხორციელების უფლება ექნება მხოლოდ ტურისტული გიდის ოფიციალური სამკერდე მოწმობის მფლობელ პირს.

• რას ფიქრობენ გიდები და ტურიზმის სექტორში ჩართულები

ცოტნე ჯაფარიძე, ტურისტული კომპანია „ტრეფიკ თრეველის“ დამფუძნებელი ამბობს, რომ სკეპტიკურად არის განწყობილი იმ რეგულაციების მიმართ, რომელიც ახალ კანონს შემოაქვს.

მისთვის მთავარი კითხვა პირველ რიგში გიდების  ნებაყოფლობით სერტიფიცირებას ეხება.

„ვინ უნდა გასცეს შესაბამისი ლიცენზია, თუ იქნება  სერტიფიკატი ტურიზმის სფეროში – ეს კითხვის ნიშანს აჩენს.

ტურიზმის ადმინისტრაცია თავისზე დაკისრებულ მოვალეობას ვერ ასრულებს ჯეროვნად და ორ წელზე მეტი საერთოდ ხელმძღვანელი არ ჰყავდა.

ვინ უნდა განსაზღვროს, მაგალითად, ჩემი კომპეტენცია? 13 წელია ამ სფეროში ვარ. ვიღაც ჩინოვნიკმა, რომელიც ადმინისტრაციაში ზის? მან უნდა განსაზღვროს ჩემი და ჩემი კოლეგების პროფესიონალიზმი?“ – ამბობს ცოტნე ჯაფარიძე.

მისი თქმით, ბოლო წლებში სხვადასხვა სფეროში შემოღებული რეგულაციებიდან ერთი წარმატებული მაგალითის მოყვანაც კი ჭირს.

„მაგალითისთვის, ავიღოთ ტექდათვალიერება. ეს არის პროცედურა, რომელიც გვაიძულებს თითოეულმა ავტომფლობელმა ყოველწლიურად გადავიხადოთ გარკვეული თანხა, იმის სანაცვლოდ, რომ რაღაც ფურცელი მოგვცენ.

დანარჩენი ეს ყველაფერი არის  ფარსი, არანაირად არ ხდება მერე ამ მანქანების კონტროლი. არადა, რეგულაციის არსი იყო ის, რომ ქალაქში გაუმჯობესებულიყო ეკოლოგიური მდგომარეობა. გამართულ მანქანებს ემოძრავათ.

განზოგადებით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ტურიზმის სფეროში ამის გაკონტროლება, შესრულდება თუ არა ის რეგულაციები, რომლებსაც ახალი კანონი შემოიღებს, იქნება შეუძლებელი. ან რომელმა ორგანომ უნდა აკონტროლოს საერთოდ ეს?“ – სვამს კითხვას ცოტნე ჯაფარიძე.

„ხომ არ მოხდება გიდების საქმიანობის შეზღუდვა ან გაკონტროლება?“ – ეს კითხვა აქვს ახალგაზრდა გიდების ასოციაციის ხელმძღვანელს, ლაშა ბერეკაშვილს.

იგი ამბობს, რომ საქართველოში მოქმედი ტურისტული ასოციაციების ხედვაა, რომ იყოს ავტორიზებული ორგანიზაციები, რომლებსაც ექნებათ საშუალება, თანაბარ პირობებში გადაამზადონ გიდები და გასცენ სერტიფიკატები.

„ეს იქნებოდა იდეაში სამართლიანი. იმ შიშებს მოხსნიდა, რა შიშებიც გვაქვს. რაც შეეხება თავად უშუალოდ გიდებს. ამ ეტაპზე საუბარია გიდების ნებაყოფლობით სერტიფიცირებაზე. მას, ვინც არ გაივლის სერტიფიცირებას, ამ რედაქციით ექნება უფლება იმუშაოს, მაგრამ საბოლოო ჯამში ხომ არ მიგვიყვანს ეს ყველაფერი იქამდე, რომ თუ გიდი არ იქნება სერტიფიცირებული, მას აღარ შეეძლება მუშაობა?

ტურიზმმა რეალურად გადაარჩინა ბევრი ადამიანი უსამსახურობას. ვინ იქნება იმის გარანტორი, რომ მერე ეს არ გახდება სავალდებულო?” – კითხულობს ლაშა ბერეკაშვილი.

ამ შიშებისა და კითხვების პარალელურად ლაშა ბერეკაშვილი ფიქრობს, რომ ტურიზმის სფეროში დასაქმებულ მოქმედ გიდებს ან გიდობის მსურველებს უნდა ჰქონდეთ მინიმუმ  ორწლიანი პერიოდი იმისათვის, რომ მოემზადონ საერთო ეროვნული სერტიფიცირებისათვის.

„მე იდეაში ამის მომხრე ვარ. ჰქონდეთ ადამიანების მოსამზადებელი პერიოდი, ისე, რომ თავიანთ საქმიანობაში ხელი არ შეეშალოთ. ჩვენ არ ვამბობთ, რომ არ გვინდა სერტიფიცირება და არ გვინდა ხარისხის დადასტურება ან ამაღლება. მაგრამ ეს უნდა იყოს ლოიალური და ადამიანებს უნდა შეეძლოთ მასში ნორმალურად მონაწილეობა, კვალიფიკაციის ამაღლება ნებაყოფლობით და მერე ამისი დადასტურება.

კარგი იქნებოდა, სახელმწიფოს შემდგომ ეზრუნა სერტიფიცირებული გიდების საერთაშორისო ინტეგრაციაზე, ვგულისხმობ, რომ სხვადასხვა ქვეყანას ეღიარებინა ეს სერტიფიცირება. ესეც კარგი ბენეფიტი იქნებოდა და მოტივაცია გიდებისთვის, გაევლოთ სერტიფიცირება,“ – ამბობს ლაშა ბერეკაშვილი.

ტურისტული გიდი, თამარ ორაგველიძეც მიიჩნევს, რომ სერტიფიცირება გიდებისთვის აუცილებელია, რადგან ეს მინიმუმამდე დაიყვანს საფრთხეებს.

„სერტიფიცირება მანამდე ტრენინგებს გულისხმობს და გიდების კვალიფიკაციას აამაღლებს.  უსაფრთხოება და ტურისტისთვის ქვეყნის შესახებ ზუსტი ინფორმაციის მიწოდება უმნიშვნელოვანესია,“ – ამბობს თამარ ორაგველიძე.

გიორგი დარციმელია, სერტიფიცირებული გიდების ასოციაციის გამგეობის წევრი ამბობს, რომ მათი ასოციაციის შენიშვნები შეეხებოდა გიდის განსაზღვრებას – როგორც პროფესიის და როგორც მომსახურების.

„ახალ კანონში საუბარია რბილ რეგულირებაზე, რაც ნებაყოფლობითი ფორმაა და საერთოდ არ ჩანს ასოციაციების როლი. ასოციაციების გარეშე კი სერტიფიცირების განხორციელება სრული აბსურდია, იმიტომ, რომ ასეთ პრეცედენტს მსოფლიო არ იცნობს,“ – ამბობს გიორგი დარციმელია.

მისი თქმით, რადგან ტურიზმის შესახებ ახალი კანონი ექნება ქვეყანას, სჯობს იმ ქვეყნების გამოცდილება იქნეს გათვალისწინებული, რომლებმაც რეფორმა წარმატებით გაატარეს.

„ის გამოცდილება, რაც ათეულობით წლები გროვდებოდა ამერიკაში, ჰოლანდიაში თუ გერმანიაში, სჯობს მაქსიმალურად გადმოვიტანოთ,“ – ამბობს გიორგი დარციმელია.

გიორგი დარციმელიას თქმით, ახალი კანონით საქართველოს ტურიზმის ასოციაცია იქნება ორგანო, რომელიც  სერტიფიცირებული გიდებისთვის გასცემს სამკერდე ნიშანს.

„ტურიზმის ადმინისტრაცია სახელმწიფო უწყებაა. სახელმწიფო უწყება თუ გასცემს დოკუმენტს, ეს უკვე სერტიფიცირება აღარ არის, ეს ლიცენზირებაა. ლიცენზირება მკაცრი რეგულირებაა და მკაცრი რეგულირება გულისხმობს, რომ ქვეყანაში სავალდებულო არის გიდის რეგისტრაცია.

ამ შემთხვევაში რაღაც გაუგებრობა გამოგვდის, სადაც ასოციაციას თავისი როლი არ აქვს, გიდის ფუნქცია არ არის განსაზღვრული და სერტიფიცირებული გიდის დოკუმენტის გამცემი არის სახელმწიფო ორგანო. ამ რედაქციით კანონპროექტი არის დაუმუშავებელი და ალბათ სამუშაოც ბევრია,“ – ამბობს გიორგი დარციმელია მოსალოდნელ საკანონმდებლო ცვლილებაზე.

მისივე თქმით, ის არ არის სერტიფიცირების წინააღმდეგი, თუკი ეს პროცესი სწორად წარიმართება.

„საქართველოში გიდების ოთხი ასოციაციაა. ბევრ რაღაცაზე ვერ ვთანხმდებით, მაგრამ ამ შემთხვევაში გვაქვს ერთსულოვნება. სრული კონსენსუსია ამ საკითხზე, როგორ დარეგულირდეს და ჩვენს როლს ველოდებით, რომ შევუდგეთ საქმიანობის განხორციელებას ისე, როგორც ევროპული ასოციაციები აკეთებენ ამას.

ქვეყანაში, რომელიც ფიქრობს, რომ მასობრივი ტურიზმის გარდა რაღაც მნიშვნელოვანი განავითაროს, აუცილებელია რაღაც წესების შემოღება თუნდაც ნებაყოფლობით დონეზე. ვამბობ – მინდა რაღაც მაღალ სტანდარტს დავექვემდებარო, მივდივარ და გავდივარ სერტიფიცირებას.

ოღონდ სერტიფიცირებას გავდივარ სახელმწიფოს მიერ აკრედიტებულ, პროფესიულ ასოციაციაში. სხვას არ უნდა ჰქონდეს ეს უფლება, თვითონ გიდები უნდა იყვნენ ჩართული სერტიფიცირების პროცესში.

თუ ისინი არ მონაწილეობენ ამ პროცესში და პრაქტიკოსი გიდების მიერ არ ხდება წესების განსაზღვრა, ის წესები აუცილებლად იქნება ხელოვნური,“ – ამბობს გიორგი დარციმელია.

ტურიზმის შესახებ ახალი კანონპროექტის წარდგენა საქართველოს პარლამენტში 2022 წლის ბოლოს იყო დაგეგმილი, მაგრამ გადაიდო, რადგან სამუშაო დოკუმენტის განხილვებს ტურისტული სექტორის მხრიდან არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება და შენიშვნები მოჰყვა.

როგორც „ბათუმელებს“ საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტში უთხრეს, კიდევ ორი საჯარო განხილვაა დაგეგმილი, სადაც სექტორის წარმომადგენლებს მოუსმენენ. ამის შემდეგ კანონპროექტს პარლამენტში დასამტკიცებლად 2023 წლის პირველ ნახევარში წარადგენენ.

დღეს, 25 იანვარს, ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე მცხოვრებლებს წყლის მიწოდება შეუწყდათ.

„ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, წყლის შეწყვეტის მიზეზი დაზიანებულ მილზე მიმდინარე სარემონტო სამუშაოებია.

კომპანიის ცნობით, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე წყლის მიწოდება აბონენტებისთვის 21 საათიდან განახლდება.

ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, ყალბი უცხოური პირადობის მოწმობების დამზადება – გასაღების ფაქტზე ორი პირია დაკავებული.

„გამოძიებით დადგინდა, რომ ერთ-ერთი ბრალდებული, რომელსაც გააჩნდა ტურისტული მომსახურების ოფისი, დაინტერესებულ პირებზე, შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ, დანაშაულებრივ ქმედებაში თანამონაწილე პირის მეშვეობით, ამზადებდა და ასაღებდა უცხოურ ყალბ პირადობის მოწმობებს.

ბრალდებული პირები მხილებულ იქნენ ერთ-ერთ მოქალაქეზე 800 ევროს სანაცვლოდ უცხო ქვეყნის მოქალაქის ყალბი პირადობის მოწმობის გასაღების ფაქტზე.

საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, აღმოჩენილია უცხო ქვეყნების ათეულობით მოქალაქის ყალბი პასპორტების, ასევე ქართული მართვის მოწმობების ელექტრონული ვერსიები,“- აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 362-ე მუხლის მე – 2  ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 3-დან 6 წლამდე ვადით.

„ფინანსურ საკითხებში ამოსავალი წერტილია, რომ აქტივები ტოლია ვალდებულებების. ხოლო ჩემთვის ცხოვრებაში ბრძოლა, შრომა ტოლია თავისუფლებისა და ახდენილი ოცნების,“ – ფინანსისტი მაყვალა გორგაძე ბათუმიდან დაფაზე საკუთარი ცხოვრების კრედოს წერს და ინტერვიუს მოსაცემად ემზადება.

მაყვალა ფიქრობს, რომ მისი ამბავი დაეხმარება რთულ მდგომარეობაში მყოფ გოგონებს გაძლიერებაში, ცხოვრების შეცვლის და საკუთარი უფლებებისთვის ბრძოლის სურვილს გაუჩენს.

მაყვალა გორგაძე 39 წლისაა. ფინანსისტი. სამი შვილი ჰყავს, უფროსი 22 წლისაა, უმცროსი 3-ის.

თავს ძლიერ ქალად მიიჩნევს, რომელმაც შეძლო თავი დაეღწია რთულ გარემოში ცხოვრებისთვის, შეძლო ესწავლა, მიუხედავად იმისა, რომ სწავლას უშლიდნენ და შეძლო ისეთი ცხოვრებით ეცხოვრა, როგორზეც ვერც კი იოცნებებდა, რადგან არ ვიცოდი, მსგავსი ცხოვრება თუ არსებობდა საერთოდო.

„სოფელში დავიბადე. ჩვენთან არასრული სკოლა იყო, საშუალო სკოლა არ დამიმთავრებია, რადგან რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, მეექვსე კლასში დავინიშნე, ოჯახის თანხმობით.

მეცხრე კლასში, სკოლის დამთავრებიდან რამდენიმე კვირაში გავთხოვდი. ეს არ იყო ჩემი სურვილი, მაგრამ ასე ხდებოდა მაშინ ჩვენთან.

მე არ ვიყავი არც პირველი, არც უკანასკნელი. ეს იყო 2000-იანი წლები. ახლა აღარ არის ასე მიღებული ჩვენს კუთხეში, მაგრამ მაშინ ეს ნორმა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ სწავლა მსურდა, ასე მოხდა.

მე ძალიან კარგ, თბილ და მოსიყვარულე ოჯახში გავიზარდე. შესაბამისად, ველოდებოდი, რომ მსგავს ოჯახში მოვხვდებოდი.

მაგრამ ასე არ მოხდა. მქონდა პროტესტი. ვიყავი ამაყი და მიჭირდა ამ ყველაფერზე საუბარი ადამიანებთან, რამაც გამხადა ძალიან ავად. მე და ჩემი მშობლები დავდიოდით ექიმებთან, რა მჭირდა, ვერავინ ხვდებოდა. ბევრ ექიმთან მისვლის და კონსულტაციის შემდეგ ერთ-ერთმა ექიმმა მითხრა, რომ მქონდა მწვავე ნევროზი, ჩიყვი და ვიყავი ძალიან ცუდად.

დავიწყე მკურნალობა, მაგრამ ისეთ გარემოში ვცხოვრობდი, რომ იქ ამის გამოსწორება შეუძლებელი იყო. ერთ დღეს დავუსვი ჩემს თავს შეკითხვა – მე არ ვცხოვრობ, მე ვარსებობ. ვერ ვაკეთებ ვერაფერს, რაც მე მინდა.

ელემენტარული, დღესაც კი ჩვენს ქალებს სოფელში საკუთარი სურვილით სტუმრად წასვლა არ შეუძლიათ. უნდა აიღონ ნებართვა რამდენიმე პიროვნებისგან, ოჯახის წევრებისგან, რომ ეს ნაბიჯი გადადგან.

გადავწყვიტე, დამოუკიდებლი ცხოვრება დამეწყო.

წავედი ოჯახიდან, რაც მიუღებელი იყო მაშინ, მაგრამ სხვა გამოსავალი უბრალოდ არ არსებობდა. გადავდგი ძალიან დიდი ნაბიჯი, მაგრამ ამ ნაბიჯის გადადგმა მიღირდა იმისათვის, რომ მეცხოვრა როგორც ადამიანს და არა როგორც ნივთს.

23 წლის ასაკში დავიწყე ნულიდან ცხოვრება,“ – გვიყვება მაყვალა გორგაძე.

• ბრძოლა განათლების მისაღებად

მაყვალა ამბობს, რომ სწავლა სულ უნდოდა – სწავლის სურვილი ჩემში ვერაფერმა ვერ ჩაკლა, ვერც ნაადრევმა ქორწინებამო. ამიტომ ქმრის ოჯახიდან წამოსვლის შემდეგ ბათუმში ჩამოსულმა პირველი რაც გააკეთა, განათლების მიღების გზების ძებნა დაიწყო. ბუღალტერია და ფინანსები იყო ის, რაც სულ აინტერესებდა.

„როდესაც წამოვიზარდე და კალმის დაჭერა შევძელი, იქიდან სულ ვწერდი რაღაცას, რაღაცას ვითვლიდი, რაღაცას ვქმნიდი. მაშინ  გაურკვეველი იყო რას ვაკეთებდი, მაგრამ დღეს ვიცი, რომ  ვწერდი ბუღალტერიას და ბუღალტრულ ფორმულებს.

ამიტომ, განათლებაზე რომ დავიწყე ფიქრი, პირველი, რაც გამახსენდა, იყო ბუღალტერია. ბათუმში, ჭავჭავაძის ქუჩაზე, იყო „ბუღალტრული აღრიცხვის“ სასწავლო კურსები. სწავლა დავიწყე.

ჩემი ოჯახი იყო წინააღმდეგი თავიდან. შენ ახლა შენს შვილებს უნდა მიხედო და ასწავლო, რაღა დროს შენი სწავლააო მეუბნებოდნენ, მაგრამ მე ჩუმად ვსწავლობდი.

ბებიაჩემი ჩუმად მაძლევდა სწავლის ფულს თავისი პენსიიდან.

როცა ლექციებზე მივდიოდი, მიპროტესტებდნენ, ბავშვებს მიხედეო. ამის გამო ვიტყუებოდი აღარ ვსწავლობ, შევწყვიტე-მეთქი. მაგრამ სინამდვილეში არ შემიწყვეტია, რადგან ვფიქრობ, ადამიანმა არჩეული გზიდან არ უნდა გადაუხვიოს. დასახული მიზნისკენ სიარული უნდა გააგრძელოს ნებისმიერ ფასად, თუ ეს მიზანი ჯანსაღია და მისი მიღწევა შესძენს ცხოვრებას აზრს.

მე ვაგრძელებდი სწავლას ისე, რომ ჩემმა ოჯახმა არ იცოდა. ამ კურსით წარმოდგენა შემექმნა ბუღალტერიაზე, მაგრამ იმასაც მივხვდი, რომ ეს არ იყო საკმარისი“.

• ბრძოლა პროფესიაში თავის დასამკვიდრებლად

„ყველაფერი, რაც დღეს მაქვს, ბრძოლის შედეგია,“ – ამბობს მაყვალა. იბრძოდა თავისუფლებისთვის, განათლებისთვის, პროფესიაში საკუთარი თავის პოვნისა და დამკვიდრებისთვის.

მაყვალა იხსენებს, რომ განათლება, რომელიც საწყის ეტაპზე მიიღო, არ იყო საკმარისი. ამიტომ წლები კერძო ბიზნესში მუშაობდა, სხვადასხვა საქონლის მაღაზიას მართავდა. მაგრამ მთავარი სურვილი, გამხდარიყო ფინანსისტი, ყოველთვის სურვილად რჩებოდა. როცა ქვეყანაში ახალი საგადასახადო კოდექსი ამუშავდა და შეიქმნა RS სისტემა, მეწარმეებს კი დეკლარაციების შევსების ვალდებულება წარმოეშვათ, მაყვალამ თავისი ბიზნესსაქმიანობის გეგმა შეადგინა და ახლობელ ბუღალტერთან მიიტანა, რომელსაც დეკლარაცია უნდა გაეგზავნა.

„ნუგზარ გორგაძე არის ჩემი ახლობელი, რომელმაც როცა ეს გეგმა  მივუტანე, მკითხა – ვისაც გააკეთებინე, იმან რატომ არ დაასრულაო. მე ვუთხარი ჩემი გაკეთებულია-მეთქი და არ დაიჯერა. როდესაც დავარწმუნე, რომ ჩემი გაკეთებული იყო, არასდროს დამავიწყდება ის სიტყვები, რაც მითხრა:  თუ ეს შენ გააკეთე, ამ ცოდნით მაღაზიაში რატომ ზიხარ. ადექი, წადი სადმე და შენი ცოდნა გაიუმჯობესეო“.

გარკვეული პერიოდის შემდეგ ისევ მაღაზიაში რომ მნახა, შენიშვნა მომცა – შენ კიდევ აქ ხარო?“ – იხსენებს მაყვალა.

მაყვალას თქმით, ამან სტიმული მისცა და დამატებითი განათლების მისაღებად რესურსების ძებნა დაიწყო. ასე აღმოაჩინა სასწავლო ცენტრი, სადაც ბუღალტერიას ასწავლიდნენ. სწავლა თავიდან დაიწყო, სერტიფიკატი აიღო და მალევე ერთ-ერთ კომპანიაში დაიწყო კიდეც მუშაობა.

მაყვალა იხსენებს გზას, რომელიც კარიერულ კიბეზე ასასვლელად გაიარა.

„მახსოვს, პოსტი ვნახე ფეისბუქში. ჩემი თანასოფლელი ბიჭი წერდა, რომ გამოცდილ ბუღალტერს ეძებდა. მივწერე – გამოცდილი არ ვარ, მაგრამ რაღაცებში შევძლებ დახმარებას-მეთქი. შეტყობინება ნახა, მაგრამ პასუხი არ მოუწერია.

მოგვიანებით თურქულ კომპანიაში დავიწყე მუშაობა, ამ ჩემს მეზობელს, რომელმაც თურქული იცის, ვთხოვე, როგორც თარჯიმანს დახმარება გაეწია ჩემს უფროსთან საუბრის დროს. დამეხმარა. თარგმნა რომ დაასრულა, იქვე მკითხა, ასე კარგად თუ იცი ბუღალტერია, ჩემთან რატომ არ მუშაობო. მასთან სამსახურიც მაშინ შემომთავაზა“.

მაყვალას თქმით, ახალ სამსახურში მთავარ ბუღალტრად დანიშნეს, სადაც 35 კომპანიის მართვა უწევდა.

„იყო ბევრი კომპანია და იყო დიდი პასუხისმგებლობა, ოთხი დამხმარე ბუღალტერი მყავდა. ვთვლიდი, რომ არ მქონდა საკმარისი გამოცდილება, ამხელა პასუხისმგებლობა ამეღო და ვეძებდი გზებს ცოდნის გასაუმჯობესებლად,“ – ამბობს მაყვალა.

მაყვალას თქმით, მისთვის კარიერული ტრამპლინი აღმოჩნდა ერთ-ერთი აუდიტორული კომპანიის ხელმძღვანელის რამდენიმედღიან ტრენინგზე დასწრება, სადაც მიხვდა, რომ ცოდნა უნდა გაეღრმავებინა და ამ მიზნით თბილისში უნდა წასულიყო.

„სწავლის დასასრულს შემომთავაზეს იმ აუდიტორულ ფირმაში მემუშავა, სადაც ვსწავლობდი. მაგრამ ჩემი ოჯახური მდგომარეობის გამო, შვილები ბათუმში მყავდა, ვერ შევძლებდი თბილისში მუშაობას, უარი ვთქვი და ბათუმში დავბრუნდი“.

მაყვალა ახლა დამოუკიდებლად მუშაობს სხვადასხვა კომპანიასთან, ასევე ტრენერია და სხვა ადამიანებს უკვალავს გზას ფინანსების ლაბირითნში.

„ჩემთან ერთად ჩემი მასწავლებელიც მუშაობს. ძალიან ბევრი კომპანია მქონდა, მარტო ვეღარ ავუდიოდი, პოსტი დავწერე, ჩემი მასწავლებელი გამომეხმაურა და ჩემთან დავასაქმე,“ – ამბობს ის.

საბოლოოდ, მრავალწლიანმა სწავლამ და შრომამ მაყვალას სტაბილურობა მოუტანა. ახლა ის სხვა ქალებს ეხმარება და ცდილობს მათ, ვინც გამოსავალს ვერსად პოულობს, ახალი შესაძლებლობები დაანახოს.

„პანდემიის დროს ბუღალტერიის შემსწავლელი ონლაინ კურსი დავიწყე. 50 ადამიანს ვასწავლიდი სრულიად უფასოდ. ჩემი მიზანი იყო ახალგაზრდებს, ვისაც შესაბამისი ინტელექტუალური შესაძლებლობები აქვთ, გაეკვალათ გზა. მინდოდა, ამაში ჩემი წვლილი შემეტანა“.

• რას იტყვის ხალხი

„რას იტყვის ხალხი მაშინ იყო კონსტიტუცია ჩვენთვის. უმთავრესი კანონი. მაგრამ ახლა ამაზე მეცინება, რადგან რაც არ უნდა გააკეთო, ხალხი მაინც იმას ამბობს, როგორიც თვითონ არის, რაც გულში აქვს.

როდესაც კარს მოიხურავ და შენს ოჯახში შენ ხარ ძალიან ცუდად, იქ ხომ არავინ აღარ არის? ის ხალხი ხომ აღარ არის იქ?

ხარ შენ და არ გრძნობ თავს სრულფასოვან ადამიანად.

აი, ამის გააზრება იყო ძალიან ცუდი და ამან მომცა ალბათ სტიმული და ძალა, რომ მეკითხა „აი, ახლა მე აქ ვარ მარტო ამ ყველაფერთან, სად არის ეს ხალხი“?

არსად.

ყველა თავის ცხოვრებას უვლის და შენ გვერდით არავინ არაა.

ხაზი მინდა გავუსვა რწმენას. მე მწამს, რომ არსებობს ღმერთი, რომელსაც შეუძლია ადამიანების ცხოვრების სწორად მართვა, თუ ჩვენ, ადამიანები, მივმართავთ მას დახმარებისთვის, ის ჩვენ გაგვაძლიერებს და დაგვეხმარება აუცილებლად. ჩემი წარმატებების, გამბედაობების და ამ ყველაფრის ძალას მაძლევდა ღმერთი, სხვა არავინ. ჩემს ცხოვრებაში არასოდეს არავინ არაფერში დამხმარებია, გარდა მეგობრებისა, რომლებიც მორალურად მედგნენ მხარში.

ბევრმა ჩემმა ახლობელმა და ნათესავმა იცოდა, რომ არ ვიყავი შესაფერის გარემოში, როგორსაც ვიმსახურებდი, მაგრამ ვერავინ ვერ იღებდა ამაზე ხმას.

ახლაც ასეა. ბევრი გოგონა და ქალი ცხოვრობს ისეთ გარემოში, რომელშიც უბრალოდ არ ცხოვრობენ… არსებობენ. მე მინდა ვუთხრა ამ გოგონებს – ნუ ელოდებით ნურავის, არავინ არ მოვა და არ ამოგიყვანთ ამ ჭაობიდან. საკუთარი თავი თქვენ თვითონ უნდა ამოიყვანოთ. საკუთარი უფლებები თქვენ უნდა დაიცვათ, საკუთარ თავს თქვენ უნდა უშველოთ. სხვა ვერავინ გიშველით. არც არავინ დაგიფასებთ ამ ყველაფრის გაძლებას,“ – ამბობს მაყვალა.

მისი თქმით, წლებთან ერთად თითქოს რაღაცები შეიცვალა, მაგრამ ძირეული პრობლემები, რაც ჩვენს საზოგადოებაში ქალებს აქვთ, არ შეცვლილა.

„მიაჩნიათ, რომ რაღაცები შეიცვალა, მაგრამ ზედაპირულად. სიღრმისეულად არაფერი შეცვლილა.

მაგალითად, შეიცვალა ის, რომ გოგონები ნაადრევად აღარ თხოვდებიან. თუმცა გათხოვილი გოგოები მაინც ცხოვრობენ სხვისი აზრით. 99% ასეა.

ვხედავ, რომ ჩემ ტოლებს, ჩემთან ერთად გაზრდილებს საკუთარი ჯანმრთელობის დაცვის უფლება არ აქვთ. ექიმთან მისვლის უფლება არ აქვთ, თუკი ოჯახის წევრი არ დართავს ამის ნებას. წამლის ყიდვის საშუალება არ აქვთ, გამაყუჩებლის, როდესაც რამე სტკივათ, თუ მისი მეუღლე არ უყიდის. ეს არის კატასტროფა და ეს არის საშინელება.

მე მქონდა ასეთი შემთხვევა, ჩემი უფროსი შვილი იყო პატარა. ჰქონდა სიცხე. როდესაც მეუღლეს ვუთხარი, რომ ბავშვს სიცხის წამალი სჭირდებოდა, ფული არ მაქვსო მითხრა.  მამაშენს გამოართვი-მეთქი, რომ სიცხის დამწევი ვიყიდოთ. მამამისს როდესაც სთხოვა, გავიგონე ასეთი პასუხი – „20-ლარიანს ვერ დავშლი“.

ასეთი რაღაცები ახლაც ხდება ალბათ. მე გამოვედი აქედან. მადლობა ღმერთს, წამლის კი არა, სახლის ყიდვა შემიძლია დამოუკიდებლად, მაგრამ ვდარდობ იმ ქალებზე, რომლებიც ახლაც ასე ცხოვრობენ.

ოდესღაც რომ არ გადამედგა მკვეთრი, საზოგადოებისთვის ნაწილობრივ მიუღებელი ნაბიჯები, ალბათ მეც იმ გარემოში ვიცხოვრებდი. თუმცა ვიცი, რომ ვერ ვიცხოვრებდი იმ გარემოში, მოვკვდებოდი, ვერ გავუძლებდი.

ცხოვრება არ არის, როცა გინდა იყიდო წამალი და ვერ ყიდულობ. გინდა მიირთვა რამე და ვერ ყიდულობ, რომ ჭამო. გინდა, რომ წახვიდე, მაგრამ ვერ მიდიხარ, იმიტომ, რომ უფლება არ მოგცეს.

მე განათლებაში ვხედავ გამოსავალს და შრომაში. არა ფიზიკურ შრომაში. ფიზიკური შრომაც საჭიროა, მაგრამ როდესაც შენ ფიზიკურად შრომობ ოჯახში, ამ ოჯახის დოვლათის მართვა მხოლოდ ოჯახის უფროსებზეა.

როცა შენ შრომობ შენი ინტელექტით და განათლებით, როდესაც შენ გაქვს შენი კუთვნილი შემოსავალი, ამ შემთხვევაში უკვე სხვა სიტუაციაა. შეგიძლია მართო შენი ცხოვრება.

გამოსავალს კიდევ იცით რაში ვხედავ? ჩვენ უნდა ამოვიღოთ ხმა და ვთქვათ. დავიცვათ ჩვენი უფლებები. ჩვენ ვშრომობთ ხომ. ეს ქალებიც თავიანთ ოჯახებში შრომობენ და უნდა ჰქონდეთ თავიანთი ნაშრომის დამოუკიდებლად მართვის უფლება.

მინიმალურს ვსაუბრობ – ექიმთან წასვლა, წამლის ყიდვა და ა.შ. ეს პრობლემები ჩემ ირგვლივ არის, სხვა რამეებზე აღარ ვსაუბრობ. მე გამოსავალს ვხედავ ასევე განათლებაში.

რეკომენდაციას მივცემ გოგონებს, რომლებიც ახლა არ არიან დაქორწინებულები. არასოდეს არ უნდა იფიქროთ ფინანსურად კაცზე, რომ აი, ცოლად გავყვები და ის უზრუნველმყოფს. საერთოდ არ არის სასიამოვნო სხვის კმაყოფაზე ცხოვრება და არც ისეთი სამოთხეა, როგორც წარმოუდგენიათ პირობითად, იმიტომ, რომ არ არის ეს კარგი პირობა. ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, მინიმუმ ფული უნდა სთხოვო მეუღლეს.

ესეც არ არის სასიამოვნო პროცესი.

ვერც კი ჩამოვთვლი ჩემი მიზნისკენ მიმავალ გზაზე იმდენი დაბრკოლება შემხვდა, მაგრამ არასდროს გავჩერებულვარ. რა იყო მიზანი?

მქონოდა ჩემი სახლი, დამოუკიდებელი შემოსავალი და მეცხოვრა ისე, რომ არავისზე ვყოფილიყავი დამოკიდებული.

ახლა როგორც ვცხოვრობ, ამაზე არც მიოცნებია. უფრო სწორად, ასეთი ცხოვრება თუ არსებობდა, არ ვიცოდი და როგორ ვიოცნებებდი?

არასდროს გადამიხვევია მიზნიდან და არასდროს მომიძებნია ფულის შოვნის იოლი გზა. მე ამის მჯერა – მარტივი ფული არ არსებობს“.

ბათუმში, ლუკა ასათიანის #21-ში, ოთხსართულიანი შენობის რეკონსტრუქცია დაიწყო. დაახლოებით ერთი თვის წინ შენობის ფასადის ირგვლივ ხარაჩოები განათავსეს და სამშენებლო ბადით შემოსაზღვრეს.

მშენებლობას შპს „სახლი ძველ ბათუმში“ ახორციელებს, ამ კომპანიის მესაკუთრე „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერი გიორგი ჭყონიაა. იგი მმართველი პარტიის შემწირველია. ამავე დროს, გიორგი ჭყონია ერთ-ერთია იმ ბიზნესმენებს შორის, ვინც გასულ წელს, კუნძულ მალიორკაზე აჭარის მთავრობასთან ერთად იმყოფებოდა. აჭარის მთავრობის ინფორმაციით, ეს ვიზიტი სწორედ ბათუმელმა ბიზნესმენებმა დააფინანასეს.

ბათუმის მერიაში განმარტეს, რომ ლუკა ასათიანის #21-ში პირველი კლასის სამუშაოები სრულდება, იცვლება მხოლოდ ფასადი და კოშკის მოცულობა, რაც მერიასთან შეთანხმებულია [პირველი კლასის სამუშაოებს ისეთივე ნებართვა არ სჭირდება, როგორიც ახალ მშენებლობას, ან რეკონსტრუქციას, რომელიც სართულის დამატებას ან სხვა მნიშვნელოვან ცვლილებას ითვალისწინებს.]

შენობა 2008 წელსაა აშენებული და საცხოვრებელი არ არის, მას კომერციული დანიშნულებით იყენებენ. ამ დროისთვის შენობის ნაწილში შპს „ალიანს ჯგუფის“ ოფისია განთავსებული [რეესტრის მონაცემების მიხედვით, კომპანია მოიჯარედ ფიქსირდება]. შენობაში ფართობები საიჯარო წესით სხვა ორგანიზაციებსაც აქვთ დაქირავებული. გასულ წლებში ამ კორპუსში კოლეჯი „ბლექსი“ ფუნქციონირებდა, უფრო ადრე კი შენობის მესამე სართულზე „ქართული ოცნების“ ოფისიც იყო.

ბათუმში ახალი სამშენებლო ტენდენცია ჩნდება, მშენებლები ადრე აშენებულ კორპუსებზე დაშენების უფლებას ითხოვენ- გვერდით უფრო მაღალი აშენდა და მეც დავამატებო. „ბათუმელების“ ინფორმაციით, მერიაში ასეთი ასობით განაცხადია შესული.

ადგილზე სხვადასხვა დროს ორ მუშას გავესაუბრეთ, ერთის ინფორმაციით შენობას ამატებენ ორ ახალ სართულს, მეორის თქმით კი, „აშენებენ ერთს, მანსარდით.“

დოკუმენტების მიხედვით, რომელიც „ბათუმელებმა“ მოიპოვა, მესაკუთრის სახელით განაცხადი შენობის რეკონსტრუქციის თაობაზე 2021 წლის ივლისში შეიტანეს მერიაში. ბათუმის მერიისთვის გაგზავნილ განმარტებით ბარათში არქიტექტორი გრიგოლ გარუჩავა წერს:

„შენობის მეხუთე სართული წარმოადგენს ღია ტერასას, რომლის კუთხეში განთავსებულია კოშკის პირამიდული ტიპის გადახურვა. შენობის კუთხის მთავარი ელემენტია კუთხურა კოშკი, რომელიც წარმოადგენს კვარტლის კუთხის აქცენტირებულ ელემენტს და თავისი მასშტაბით ლოგიკურად კრავდა ქუჩების კუთხეს მაშინ, როცა მისი მომიჯნავე შენობები ორსართულიანები იყო. დღეისათვის შენობის ორივე მხარეს აშენდა ექვსსართულიანი შენობები, რითაც კუთხური კოშკის მოცულობა აშკარად უმასშტაბოდ გამოიყურება ახლადშექმნილ განაშენიანებაში და მოითხოვს კოშკის სიმაღლის დარეგულირებას, განაშენიანების მასშტაბის შესაბამისად.“

არქიტექტორის განმარტებით, რეკონსტრუქციის პროექტი ძირითადად ითვალისწინებს მხოლოდ ფასადისა და კოშკის კორექტირების სამუშაოებს:

„შეიცვლება მეოთხე სართულის ფასადი ლითონის ფურცლებით მოპირკეთებული კედელი შენობის ძირითადი მოსაპირკეთებელი კერამიკული აგურის ფილებით. დაგეგმილია კოშკის მხოლოდ სიმაღლეში გაზრდა მისი არქიტექტურული იერისა და ელემენტების შეუცვლელად. ასევე ტერასაზე მოეწყობა ანაკრები კონსტრუქციის საჩრდილობელი – ჩარდახის ტიპის გადახურვა. ტერასის პერიმეტრზე განმეორდება მეოთხე სართულის ფასადზე გამომავალი (კარ-ფანჯრების ფრონტონების) არქიტექტურული ელემენტები“, – განმარტა გრიგოლ გარუჩავამ.

შეიძლება თუ არა მშენებლობა, რომელიც ასათიანის 21-ში მიმდინარეობს ჩაითვალოს მსუბუქ კონსტრუქციად და ხომ არ აქვს ადგილი შეთანხმებული პროექტის დარღვევას ამას მუნიციპალური ინსპექცია გამოარკვევს.

თავად არქიტექტორმა, გრიგოლ გარუჩავამ სატელეფონო საუბარში განგვიმარტა:

„მეოთხე სართულზე იყო დახრილი კედელი, რომელიც ქმნიდა მანსარდის იმიტაციას. ის კედელი სწორდება. ყველაფერი რჩება ისე, როგორც არის. უბრალოდ, ის დახრილი ნაწილები გასწორდა, იმისათვის ამოდის ეს სვეტები, რომლებიც გაჩერებული იყო იატაკის დონეზე, სწორდება რომ შეივსოს და იქ კედელი გაკეთდეს. მესაკუთრე ზემოდან აკეთებს ლანდშაფტურ პერბოლას, პერგოლის მოწყობისა და ფასადის გასწორების ნებართვა აქვს. კოშკი აიწევა და მოიწევა ტერასის თავზე.“

კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოში რეკონსტრუქციის პროექტი არ შეუთანხმებიათ, მიუხედავად იმისა, რომ შენობა ძეგლის დაცვის ზონაშია. აქედან ყველაზე ახლოს, ლუკა ასათიანის #25-ში ძეგლის სტატუსი აქვს თავად მერიის შენობას. შენობის ფანჯრებიდან, დიდი ალბათობით მერის კაბინეტის ფანჯრებიდანაც კი, დაშენების სამუშაოები კარგად ჩანს.

რატომ არ გადააგზავნეს პროექტი კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოში, მიუხედავად იმისა, რომ მერიის ქალაქგანვითარებისა და ურბანული დაგეგმვის სამსახურის უფროსი დოკუმენტურად ადასტურებდა, რომ პროექტი სააგენტოსთან შეთანხმებას საჭიროებდა, რა შეიცვალა? – ამ კითხვაზე პასუხი არ გვაქვს.

განმცხადებელ გრიგოლ გარუჩავას ბათუმის მერიის ქალაქგეგმარებისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის უფროსი წერდა:

„დოკუმენტაცია კანონით დადგენილ ვადაში გადაეგზავნოს აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს საკითხზე მოსაზრება/დასკვნის წარმოდგენის მიზნით.“

 

2022 წლის დეკემბერში ბათუმის მერმა კომპანიას შეტყობინების მოქმედების ვადა გაუგრძელა, ამავე დოკუმენტში ჩაიწერა, რომ მოთხოვნილია პირველი კლასის მშენებლობა.