Batumelebi

ცოტა ხნის წინ ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა ბათუმში, მელიქიშვილის ქუჩაზე.

თვითმხილველის თქმით, ერთმანეთს ორი მსუბუქი ავტომანქანა შეეჯახა. შემთხვევის შედეგად ერთი ავტომანქანა ტროტუარზე ავარდა და ქვეითს დაეჯახა.

შემთხვევის შედეგად, „ბათუმელების“ ინფორმაციით, არავინ დაშავებულა.

ის ვალდებულებების ჩამონათვალი, რომელიც ევროკომისიამ საქართველოს გადმოსცა, მედიის თავისუფლების კომპონენტსაც მოიცავს.

ევროკომისიის დასკვნაში წერია, რომ „გაძლიერდეს ძალისხმევა, რათა უზრუნველყოფილ იქნას პლურალისტური მედიის თავისუფალი, პროფესიონალური და დამოუკიდებელი ფუნქციონირება, განსაკუთრებით იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მედიის მფლობელების წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის პროცედურები შეესაბამებოდეს უმაღლეს საკანონმდებლო სტანდარტებს, და აღიძრას მიუკერძოებელი, ეფექტური და დროული გამოძიებები ჟურნალისტებსა და სხვა მედიაპროფესიონალებზე მუქარისა და [მათზე თავდასხმების] შემთხვევაში“.

რა უნდა გააკეთოს ხელისუფლებამ იმისთვის, რომ ევროკომისიის ეს დავალება საქართველომ შეასრულოს? ამ თემაზე „ბათუმელები“ მედიაექსპერტს, ზვიად ქორიძეს ესაუბრა.

• ბატონო ზვიად, თქვენი აზრით, რა კონკრეტული ნაბიჯი უნდა გადადგას ხელისუფლებამ ამ მოთხოვნის შესასრულებლად?

იმისათვის, რომ ნორმალური მედიაგარემო იყოს ქვეყანაში, საჭიროა ჟურნალისტების საქმიანობა იყოს უსაფრთხო და არ იდევნებოდნენ. ამ შემთხვევაში იგულისხმება როგორც მათი დევნა ფიზიკურად, ასევე ის, რომ ხელისუფლება პოლიტიკურ მართლმსაჯულებას იყენებს მათ წინააღმდეგ.

გარდა ამისა, მაღალი პოლიტიკური თანამდებობის პირების საჯარო განცხადებები მწვანე შუქს უნთებს მოქალაქეებსაც, რომ როცა მოუნდებათ და სადაც მოუნდებათ, ისე შეავიწროონ ჟურნალისტები. ამის მაგალითია 5 ივლისის საქმეც, როდესაც პიკს მიაღწია ჟურნალისტების დევნამ  და ფიზიკური ძალადობის შედეგად 53 ჟურნალისტი დაშავდა, ერთ-ერთი მათგანი კი გარდაიცვალა მიყენებული ზიანის შედეგად.

ხელისუფლებამ არაფერი გააკეთა არათუ პრევენციისთვის, რომ მსგავსი ძალადობა არ მომხდარიყო, არამედ, თავისი რიტორიკით ხელი შეუწყო ასეთი ძალადობრივი გარემოს შექმნას. 5 ივლისის მოვლენების გამოძიება კი დღემდე არ დაწყებულა, არც კი უცდია ხელისუფლებას, რომ გლობალურ პრობლემად დაენახა და დაესაჯა არა მხოლოდ მოძალადეები, არამედ ძალადობის ორგანიზატორებიც.

• ერთ-ერთ დოკუმენტში გაჟღერდა „მთავარი არხის“ მენეჯერის, ნიკა გვარამიას დაკავების საქმეც.  

არანაკლებ მნიშვნელოვანია და ძალიან მწვავე თემაა, თუ როგორ იყენებს ხელისუფლება მართლმსაჯულებას იმისათვის, რომ დაიწყოს მედიამფლობელების დევნა და რატომღაც ეს მექანიზმი ძირითადად იმ მედიამფლობელების წინააღმდეგ მუშაობს, რომლებიც ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად არიან განწყობილნი.

ვხედავთ, რომ „მთავარი არხის“ ერთ-ერთი მეწილე და მენეჯერი საპატიმროშია, ტელეკომპანია „ფორმულას“ 51%-იანი წილის მფლობელის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის დევნაა დაწყებული. პრობლემები აქვთ სხვა კრიტიკულ მედიებსაც, რომლებიც სხვადასხვა ტიპის ზეწოლის ქვეშ არიან. ბუნებრივია, ეს ყველაფერი გავლენას ახდენს ამ ტელეკომპანიების მენეჯმენტზე, ჟურნალისტებისა და ტექნიკური პერსონალის საქმიანობაზე, ხელს უშლის ამ მედიების მდგრადობას და მისი შინაარსის ხარისხსაც.

იმ სამსჯავრო გადაწყვეტილებით, რითაც ნიკა გვარამია იმყოფება საპატიმრო დაწესებულებაში, დაუყოვნებლივ არის ის გასათავისუფლებელი. რა თქმა უნდა, ხელისუფლებამ უნდა გამოიყენოს შეწყალების მექანიზმი და პრეზიდენტი ამით უნდა დაკავდეს.

დღეს ჩემთვის ყველაზე უცნაური იყო, როცა პრაქტიკულად სახელისუფლებო უმრავლესობასთან აფილირებული ჯგუფის – „ევროპელი სოციალისტების“ წარმომადგენელმა პარლამენტში მოუწოდა პრეზიდენტს გვარამია შეიწყალეთო.

ხელისუფლება უკვე ფიქრობს შეწყალებაზე და ძალიან ცუდია ის, რომ მათ მართლმსაჯულება გამოიყენეს ნიკა გვარამიაზე ზემოქმედებისთვის. ყოველ შემთხვევაში, ეს უნდა გააკეთონ იმიტომ, რომ ასეთი უხერხემლო ბრალით და მსჯავრით არ შეიძლება ადამიანი ჰყავდეთ საპატიმრო დაწესებულებაში.

• გარდა იმისა, რომ გვარამია შეწყალების გზით უნდა გამოუშვან, უნდა შეწყდეს თუ არა, ვთქვათ, სისხლის სამართლის საქმეები სხვა მედიამფლობელების წინააღმდეგაც?

უნდა იყოს ძალიან მაღალი ხარისხის გამოძიება და ძალიან მაღალი გამჭვირვალობა იმ საქმეებზე, რომლებსაც მედიასაშუალებების წინააღმდეგ აწარმოებს ხელისუფლება, რადგან ყველა საქმე აჩენს კითხვის ნიშნებს, არ არის საკმარისი არგუმენტები, ვერ ასაბუთებს ბრალს ხელისუფლება. ბუნებრივია, ასეთი საქმეები ყოველთვის აჩენს უსამართლობის განცდას და ეს განცდა არ უჩნდებათ მხოლოდ ევროპელ პოლიტიკოსებს, ეს განცდა საქართველოს ძალიან ბევრ მოქალაქესაც აქვს. ეს იმის განცდაა, რომ სამართლებრივი ბერკეტებით იდევნება მედია. ეს არის ზუსტად პოლიტიკური მართლმსაჯულება და ამისგან უნდა იყოს გათავისუფლებული მედია.

თუ მართლმსაჯულება როგორ უნდა გათავისუფლდეს პოლიტიკური გავლენებისგან, ამაზე სხვა რეკომენდაცია აქვს ევროკომისიას. თუმცა ყველამ ვიცით, რომ მართლმსაჯულება უნდა ეფუძნებოდეს კანონს და არა პოლიტიკურ საჭიროებებს, მით უმეტეს, თუ ეს პოლიტიკური მიმართულია კრიტიკულად განწყობილი მედიის და, ზოგადად, თავისუფალი სიტყვის წინააღმდეგ.

• თუ ხელისუფლება შეეცდება, რომ სანახევროდ შეასრულოს ეს რეკომენდაცია, მაგალითად, გამოუშვას გვარამია, მაგრამ არ გამოიძიოს 5 ივლისის საქმე, მაინც შეიძლება თქვას ხელისუფლებამ, რომ დავალება შეასრულა? 

იმისთვის ხომ არ გამოიწერა, ასე ვთქვათ, ეს რეცეპტი ევროკომისიისგან, რომ ჩვენ ვაჭრობა დავიწყოთ ქვეყანაში. ეს არის კომპლექსური ამოცანა და ეს ამოცანა ზუსტად ამას გვეუბნება, რომ უნდა იყოს მედია პოლიტიკური მართლმსაჯულების წნეხისგან თავისუფალი, მისი მფლობელები და მენეჯერებიც ასევე და ის ადამიანები, რომლებიც მიზნობრივად ძალადობენ მედიის წარმომადგენლებზე, და ასე იყო 5 ივლისსაც, უნდა დაისაჯონ. ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ამ აქციის ინსპირატორი და წამახალისებელი იყო მთავრობა.

ბუნებრივია, პოლიტიკური პასუხისმგებლობა მთავრობამ უნდა ზიდოს. რაც შეეხება სისხლის სამართლებრივ პასუხისმგებლობას, ეს ცალსახად უნდა ზიდონ იმ ადამიანებმაც, რომლებმაც ეს დაკვეთა შეასრულეს და იმ პირებმაც, რომლებმაც ეს ძალადობა დაუკვეთეს.

• ძალიან ხშირად პრემიერი, ასევე „ქართული ოცნების“ მაღალი თანამდებობის პირები, კრიტიკული მედიის ჟურნალისტებს  ეძახიან „ნაცებს“. „თქვენი პარტია“, „თქვენი ხელმძღვანელი ნაცები“  და ასე შემდეგ, ეს რიტორიკა არ უნდა შეცვალოს ხელისუფლებამ?

ეს არის ზუსტად პოლიტიკური პასუხისმგებლობა, რომ როდესაც მმართველი ძალის წარმომადგენელი პოლიტიკოსი, მთავრობის წარმომადგენელი ასე ლაპარაკობს ჟურნალისტებზე, ეს აძლევს მერე საფუძველს ნებისმიერ მოქალაქეს, რომ სწორედ ასეთივე რიტორიკა ჰქონდეს და ასევე მოექცეს ჟურნალისტებს.

იმ კონკრეტულ ახალგაზრდებს, ვინც ტელეკომპანია „პირველის“ ოპერატორს დაესხა თავს ბათუმში, რაიმე დავა კი არ ჰქონიათ, ან კონკრეტული დავალება აქვთ მიღებული, რომ თავს დაესხან კრიტიკულ ჟურნალისტებს. ამ ადამიანებს აქვთ განცდა, რომ თუკი მთავრობის თავმჯდომარეს, დეპუტატებს და მინისტრებს აქვთ უფლება ჟურნალისტებს ასე მოექცნენ, მე რატომ არ მაქვს? და ისიც ისე იქცევა ზუსტად, როგორც მას უნდა. ამის მაგალითი მას მისცა მთავრობამ.

ამით ყველაზე მეტად ისინი აზარალებენ ჩვენს მოქალაქეებს, რადგან ჟურნალისტები მოქალაქეებისთვის ინფორმირებისთვის მუშაობენ და სწორედ ეს არ უნდა ხელისუფლებას.

• მედიის და ხალხის პოლარიზებას ცდილობს მთავრობა?

ბუნებრივია, ზუსტად ეს უნდა, ამას აკეთებს ამდენი წელია უკვე, რომ საფრთხის შემცველი გახდეს ჟურნალისტის საქმიანობა. თუ ჟურნალისტი იქნება დაშინებული, თვითცენზურის პირობებში, რომ თავში არ ჩამარტყან, თვალები არ დამიბუშტონ, ვეღარ შექმნის იმ პროდუქციას, რომელიც საზოგადოებას სჭირდება. გრძელვადიანი შედეგიც, რაც ხელისუფლებას უნდა, არის ის, რომ საზოგადოება დატოვოს ინფორმაციის გარეშე.

• როგორ ფიქრობთ, შეასრულებს ხელისუფლება ევროკომისიის რეკომენდაციებს?

საქართველოს ხელისუფლებას რომ ჰქონოდა გაცხადებული სურვილი, ევროინტეგრაციის პროცესი შეუქცევადი ყოფილიყო საქართველოსთვის, ჩვენ დღეს უკვე გვექნებოდა კანდიდატის სტატუსი და გაცილებით სხვა მდგომარეობაში ვიქნებოდით. მაგრამ ფაქტია, რომ ხელისუფლებამ აირჩია სხვა გზა, ამიტომაც შეგვრჩა ხელში ეს რეკომენდაციები, რომელიც აუცილებლადაა შესასრულებელი თუ გვინდა რომ წლის ბოლოს, ევროკომისიის წევრებმა კიდევ ერთხელ იმსჯელონ საქართველოს კანდიდატის სტატუსზე. ეს ამ მთავრობას უნდა შეაძლებინოს ქართულმა საზოგადოებამ.

თუ მთავრობა საზოგადოებას წინააღმდეგობას გაუწევს, მაშინ მთავრობამ უნდა მიიღოს ეს პოლიტიკურ პასუხისმგებლობა და უნდა წავიდეს.

ბათუმში, გორგილაძის ქუჩაზე ახალი ველოტერმინალი დამონტაჟდა. ამჟამად, ქალაქის მასშტაბით უკვე 17 ველოტერმინალია.

დღეის მონაცემებით, „ბათუმველოს“ მომსახურება აერთიანებს 100 GPS სისტემით აღჭურვილ ველოსიპედს და ქალაქში 17 ადგილს, მათი უმრავლესობა სანაპირო ზოლის ტერიტორიაზეა.

„ბათუმველოს“ ცნობით, დაგეგმილია 30 GPS სისტემის შეძენა (ჯამში დაახლოებით 15 000–18 000 ლარის ღირებულების), რის შესყიდვაზეც ტენდერს ბათუმის ავტოტრანსპორტი უახლოეს დღეებში გამოაცხადებს.  GPS სისტემები „ბათუმველოს“ ძველ, თუმცა გამართულ მდგომარეობაში მყოფ ველოსიპედებზე დამაგრდება, შესაბამისად ქალაქში GPS სისტემით აღჭურვილი 130 ველოსიპედით იქნება შესაძლებელი გადაადგილება.

სიახლეები იგეგმება ასევე „ბათუმველოს“ მომსახურებით სარგებლობის საფასურის გადახდის საკითხშიც. კერძოდ, უახლოეს მომავალში დაგეგმილია სააბონემენტო სისტემის დანერგვა. ამჟამად „ბათუმველოს“ მომსახურებისთვის გადახდა შესაძლებელია მხოლოდ ელექტრონულად [Visa, Mastercard, Amex], ერთი წუთის ღირებულიება კი 0,08 თეთრია.

როგორც „ბათუმველოში“ ამბობენ, ველომომსახურებაზე გაზრდილი მოთხოვნის შესაბამისად, მოქალაქეების თხოვნის საფუძველზე გაგრძელდება ქალაქის ტერიტორიაზე ახალი ადგილის შერჩევა ახალი ველოსადგომების მოსაწყობად.

თბილისის მუნიციპალიტეტის სამგორის რაიონის გამგებელმა, კახა სამხარაძემ, 20 ივნისს თბილისში გამართული აქციის, „შინ ევროპისკენ“ მონაწილეებს ფეისბუქზე აგინა, შემდეგ კი პოსტი წაშალა.

„იქ ვინც მივიდა, მე ისევ ვიმეორებ, ჩემს თაობას ვეუბნები, მაგარი სი*ები ხართ, ქვეყნის მტრები ხართ და ვისაც გინდათ, პასუხი პირადად გამცეთ, მზად ვარ, ნებისმიერ დროს და ნებისმიერ ადგილზე შევხვდეთ“, – ეწერა კახა სამხარაძის პოსტში.

სამხარაძის პოსტზე დღეს, 21 ივნისს, კომენტარი გააკეთეს მმართველი პარტიის ლიდერებმა. მაგალითად, თბილისის მერი კახა კალაძე აცხადებს, რომ სამგორის გამგებლის მიერ აქციის მონაწილეების ს*რებად შერაცხვა არის გამოხატვის თავისუფლება, ირაკლი კობახიძემ კი აღნიშნა, რომ „არასამსახურეობრივ პერიოდში“ საკუთარი პოზიცია ყველას შეუძლია გამოხატოს.

მოგვიანებით ჟურნალისტებთან გამოჩნდა სამგორის გამგებელი კახა სამხარაძეც და თქვა, რომ სიტყვა სირი სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით ლექსიკონში ჩიტს ნიშნავს და ეს სიტყვა გამოიყენა არა შეურაცხყოფის, არამედ ამ მნიშვნელობით.

სამხარაძის პოსტს, „ოცნების“ ლიდერების მისდამი მხარდაჭერას და სულხან-საბას ლექსიკონის მოხმობას თავის გასამართლებლად ქართულ ფეისბუქზე ბევრი ხუმრობა მოჰყვა. გთავაზობთ რამდენიმე ასეთ ხუმრობას ფეისბუქიდან.

ახალგაზრდა კაცი, რომელიც დღეს დილით მდინარე ჭოროხმა გაიტაცა, მაშველებმა გარდაცვლილი იპოვეს.

მერაბ ღოღობერიძის თქმით, რომელიც დაღუპულის ოჯახის ახლობელია, ახალგაზრდა კაცი მდინარეში ჯართს აგროვებდა, როცა ის ადიდებულმა მდინარემ გაიტაცა.

მდინარე ამ მონაკვეთში პერიოდულად დიდდება, როცა თურქეთის მხარეს არსებული კაშხლების რეზერვუარიდან მდინარის წყალს უშვებენ. სავარაუდოდ დღესაც მსგავსი შემთხვევა იყო.

ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ჰესიდან გაშვებული წყლის ნაკადის მოვარდნამ ადამიანი იმსხვერპლა.

მდინარის გასწვრივ მცხოვრები მოსახლეობა ჯერ კიდევ 2010 წელს ითხოვდა მდინარეზე სპეციალური სასიგნალო მოწყობილობის დამონტაჟებას, მაგრამ მოწყობილობა დღემდე არ დაუმონტაჟებიათ.

ხმოვანი შეტყობინების დამონტაჟება იმას გულისხმობს, რომ თურქულმა მხარემ კაშხლებიდან მდინარის გამოშვებამდე ხმოვანი სიგნალით წინასწარ შეატყობინოს ქართულ მხარეს წყლის გამოშვების შესახებ.

___

ამავე თემაზე:

მდინარე ჭოროხმა კაცი გაიტაცა, მას ამ წუთებში მაშველები ეძებენ.

საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, მიმდინარეობს ძებნა-შველის ღონისძიება.

მერაბ ღოღობერიძის თქმით, რომელიც ოჯახის ახლობელია, კაცი მდინარის კალაპოტში ჯართს აგროვებდა.

მთავარი ფოტო: ჭოროხში მაშველები დაკარგულ კაცს ეძებენ, მერაბ ღოღობერიძის ფოტო

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი, ირაკლი ღარიბაშვილი, ყატარის ეკონომიკურ ფორუმზე იმყოფება. მას გამოსვლისას კითხვები დაუსვეს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსზე, რუსეთ-უკრაინის ომსა და რუსეთისთვის დაწესებულ საერთაშორისო სანქციებზე.

მისი თქმით, 2008 წელს, როცა რუსეთი საქართველოში შემოიჭრა, მსოფლიოს არ ჰქონია ისეთი რეაქცია, როგორც ეს აქვს უკრაინის შემთხვევაში.

„მაშინ მსოფლიოს არანაირი ეკონომიკური სანქციები არ დაუწესებია რუსეთისთვის. იმის მიუხედავად, რომ საქართველო არის ოკუპირებული და ჩვენ რუსეთის ჯარებთან ერთად ვცხოვრობთ ჩვენს ტერიტორიაზე. ჩვენ ვართ მოწყვლადი ამ სიტუაციაში.

რა თქმა უნდა, გვაღელვებს ჩვენი უსაფრთხოება, ჩვენი ერის, ჩვენი ხალხის. პოლიტიკურად, რა თქმა უნდა, მხარს ვუჭერთ უკრაინას, ყველა საერთაშორისო პლატფორმაზე – გაერო, ეუთო, 260 რეზოლუციას მივუერთდით.

ჩვენ ვთქვით საჯაროდ, რომ ინდივიდუალურად, კომპანიებს არ ექნებათ სანქციების გვერდის ავლის საშუალება, ერთ-ერთი ბანკი იყო „ვითიბი“, ვმართეთ ეს საკითხი და გადავწყვიტეთ, რომ ჩვენ, ქართველები, ეროვნულ ეკონომიკურ სანქციებს ვერ დავუწესებთ რუსებს, იმიტომ, რომ ჩვენი ეროვნული ინტერესები გაგვაჩნია, ჩვენი საკუთარი უსაფრთხოების გამოწვევები და ეს არის ჩვენი მოტივაცია. საქართველო არის ერთადერთი ქვეყანა, რომელმაც არ დაუწესა ეროვნული ეკონომიკური სანქციები რუსეთს იმ საფრთხეების გამო.

ჩვენ პოლიტიკურად საერთაშორისო საზოგადოებასთან ერთად ვდგავართ, სრულ კოორდინაციაში ვიმყოფებით ამერიკელ, ევროპელ პარტნიორებთან ერთად.

მოლდოვა ავიღოთ, ასოცირებულ ტრიოშია, მაგრამ მან არ დაუწესა ეკონომიკური სანქციები რუსეთს, რადგან მეტი უსაფრთხოების გამოწვევა გააჩნია მას“, – თქვა ღარიბაშვილმა.

მისი თქმით, ევროკომისიის გადაწყვეტილება კანდიდატის სტატუსის მინიჭებაზე უსამართლოა.

„უსამართლოა ევროკომისიის გადაწყვეტილება, მაგრამ გვესმის, თუ შევადარებთ საქართველოს მუშაობას, ჩვენ რეფორმებს, დამსახურებულად თუ შევხედავთ, საქართველო იქნებოდა პირველი ქვეყანა, რომელსაც მიენიჭებოდა ეს სტატუსი, იმიტომ, რომ ძალიან კონკრეტული შედეგები გვაქვს“, – ამბობს ღარიბაშვილი.

მოდერატორის კითხვას – ევროკავშირი უსამართლოდ მოექცა საქართველოს თქვენი აზრით? ღარიბაშვილმა უპასუხა: „მაკრონმა თქვა საჯაროდ, რომ უკრაინას და მოლდოვას იმიტომ მიანიჭეს კანდიდატის სტატუსი, რომ ომშიაო. ეს არის წახალისება, ეს არის ბონუსი უკრაინისთვის“-ამბობს ღარიბაშვილი.

მან ასევე ისაუბრა იმაზე, რომ ნატო და ევროკავშირი ეს არის ქართველი ხალხის არჩევანი.

„80 პროცენტზე მეტი ჩვენი მოსახლეობის მხარს უჭერს ევროატლანტიკურ ინტეგრაციას, ყველაფერს აკეთებდა მთავრობა მოსვლის დღიდან. ნატოში გაწევრიანება არის ჩვენი განსაზღვრული მიზანი, ჩვენი საგარეო პოლიტიკა, რომელიც კონსტიტუციაშია დაფიქსირებული.

ჩვენ გვესმის, რომ მხოლოდ ჩვენს სურვილზე არ არის დამოკიდებული ნატოში გაწევრიანება, კონსესუსი უნდა შედგეს ყველა წევრ სახელმწიფოს შორის, რომ მიენიჭოს ნატოში წევრობის სტატუსი. ჩვენ არ ვართ მიამიტები, გვესმის, რომ გვაქვს ტერიტორიების პრობლემები, ჯერ ეს უნდა გადავწყვიტოთ და შემდეგ გავხდეთ ნატოს წევრი. ეს არის ჩვენი ევროპელი და ნატოს წევრი ქვეყნების მოსაზრება“, – ამბობს ღარიბაშვილი.

ამის მოგვარება ნიშნავს პუტინთან ურთიერთობას, მას ენდობით იმის შემდეგ, რაც უკრაინას გაუკეთა? – ჰკითხეს მას ფორუმზე.

„ბოლო 30 წლის მანძილზე სამჯერ გვქონდა აგრესიასთან შეხება, ჩვენი პოლიტიკა მდგომარეობს შემდეგში, ჩვენი ტერიტორია და სუვერენიტეტი აღვადგინოთ მშვიდობიანი მოლაპარაკების საფუძველზე“.

პუტინი დაგპირდათ? მას ენდობით? – კიდევ ჰკითხეს ღარიბაშვილს.

„მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებაში მოვედით, მასთან არანაირი პოლიტიკური ურთიერთობა არ გვქონია, მხოლოდ სავაჭრო ურთიერთობები არსებობს. ეს არის რეალობა, რომელშიც ვცხოვრობთ“, – თქვა ღარიბაშვილმა.

ევროკომისიამ კანდიდატის სტატუსის მისაღებად საქართველოს პირობები წამოუყენა. ჩამონათვალში მე-5 პუნქტად მითითებულია დეოლიგარქიზაცია.

„განხორციელდეს „დეოლიგარქიზაცია“ ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში გადაჭარბებული გავლენის აღმოფხვრის გზით“, – წერს ევროკომისია ვალდებულებების ჩამონათვალში.

რას გულისხმობს კონკრეტულად ეს პირობა და რა ნაბიჯები უნდა გადადგას მთავრობამ ამ პირობების შესასრულებლად? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ პარლამენტარ ლევან ბეჟაშვილს ესაუბრა.

• ბატონო ლევან, რამდენად შესაძლებელია შემჭიდროებულ ვადებში, წლის ბოლომდე თუნდაც ამ ერთი კონკრეტული პუნქტის შესრულება და რა ნაბიჯებია გადასადგმელი ამისთვის?

დეოლიგარქიზაციის შესახებ მოთხოვნის შესრულება არ არის რთული, პოლიტიკური ნების არსებობის შემთხვევაში. შესაბამისი გამოცდილება არსებობს უკვე უკრაინასა და მოლდოვაში, სადაც მიღებულია შესაბამისი საკანონმდებლო აქტები. მნიშვნელოვანია, რომ საქართველომაც შეასრულოს ეს მოთხოვნა არა მხოლოდ ფორმალურად ანუ კანონი მიიღოს, არამედ მისი აღსრულების კონკრეტული მექანიზმებიც დადოს.

დეოლიგარქიზაციის შესახებ კანონი გულისხმობს ოლიგარქის ცნების შემოღებას და ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ეს კანონი არ უნდა იყოს მიმართული უბრალოდ მდიდარი ადამიანების წინააღმდეგ. უბრალოდ, კანონი უნდა არეგულირებდეს, რომ მდიდარ და ძალიან მდიდარ ადამიანებს არ ჰქონდეთ სახელისუფლებო, ადმინისტრაციული ბერკეტები იმისათვის, რომ ეს ყველაფერი მათ პირად გამდიდრებასა და მათ უპირატესობებს მოახმარონ.

მათ შორის, საუბარია სატელევიზიო რესურსების გამოყენებაზეც, რადგან სახელმწიფოს უნდა ჰქონდეს მექანიზმები, ბერკეტი იმისა, რომ ოლიგარქიული გავლენები არ გავრცელდეს საზოგადოებრივ ცხოვრებაზე, ურთიერთობაზე.

• როგორც ვიცი, უკრაინამ დეოლიგარქიზაციის კანონში ჩაწერა, რომ ოლიგარქებს ეკრძალებათ პოლიტიკური პარტიების დაფინანსება. კიდევ რაში უნდა შეიზღუდონ ისინი, თქვენი აზრით?

კანონი ოლიგარქებს უნდა უკრძალავდეს პოლიტიკური პარტიების დაფინანსებას. როგორც პირადად მათ, ასევე მათი ოჯახის წევრებს და მათთან დაკავშირებულ ფიზიკურ თუ იურიდიულ პირებსაც არ უნდა ჰქონდეთ უფლება დააფინანსონ პოლიტიკური პარტიები, ასევე, მედიასაშუალებების ფლობაზე უნდა დაუწესდეთ შეზღუდვები.

უნდა ჰქონდეთ მათი ქონების დეკლარირების ვალდებულება, ხარჯების გამჭვირვალობა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოთხოვნაა დეოლიგარქიზაციის შესახებ კანონმდებლობაში. ეს საზოგადოებას და ადმინისტრაციულ ორგანოებს, ხელისუფლებას მისცემს განჭვრეტად ბერკეტებს იმისთვის, რომ აკონტროლონ ოლიგარქების მონაწილეობა პოლიტიკაში, მედიასა და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, რადგან ოლიგარქებს არ მიეცეთ შესაძლებლობა, ძალაუფლება გამოიყენონ პირადი ინტერესებისთვის.

• „ქართულმა ოცნებამ“ თქვა, რომ სააკაშვილი და კეზერაშვილი არიან ოლიგარქები და არა – ივანიშვილი. მოქალაქეებს უფრო ნათელი წარმოდგენა რომ ჰქონდეთ, იქნებ განვმარტოთ, ვინ არის ოლიგარქი?

საერთაშორისო სტანდარტებით, ოლიგარქად მიიჩნევა პირი, რომელიც თავის დიდ სიმდიდრეს, ფინანსებს, ძალაუფლებას იყენებს პოლიტიკური მიზნებისთვის, საზოგადოების აზრის ფორმირებისთვის და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ამისთვის ის ასევე იყენებს სახელისუფლებო, ადმინისტრაციულ რესურსს.

• ჩვენ შემთხვევაში ყველა ეს ნიშანი სახეზეა ივანიშვილის სახით, რადგან ის არის სახელისუფლებო პარტიის რეალური ლიდერი, აფინანსებს „ქართულ ოცნებას“, მედიასაშუალებები მისი გავლენის ქვეშაა, სახელმწიფო-ადმინისტრაციული ორგანოები მისი გავლენის ქვეშაა.

ასევე, რამდენიმე სახელისუფლებო ბიზნესმენიც ჯდება ამ სტანდარტში,  რადგან ადმინისტრაციულ უპირატესობებს იყენებენ იმისათვის, რომ თავიანთი სიმდიდრე კიდევ უფრო გაზარდონ ხალხის ხარჯზე.

თუმცა მთავარი ამოსავალი დებულება ოლიგარქის ცნების ის არის, რომ პირი უნდა იყენებდეს სახელისუფლებო რესურსს და ამ რესურსზე უნდა ჰქონდეს წვდომა, ადმინისტრაციული ორგანოების გადაწყვეტილებებზე ზემოქმედების ბერკეტები უნდა ჰქონდეს.

ბუნებრივია, ეს კანონი არ უნდა იყოს ერთი ადამიანის, თუნდაც ბიძინა ივანიშვილის წინააღმდეგ მიმართული. ჩვენ ამ კანონმდებლობით უნდა დავიცვათ ქვეყანა, რომ მომავალში არ უნდა დავუშვათ ოლიგარქიული მმართველობის სისტემების შემოღება და ამის ნიშნების არსებობა.

„ქართული ოცნება“ სავარაუდოდ არ აპირებს ამ მოთხოვნების შესრულებას, რადგან ამის შესრულება ნიშნავს ბიძინა ივანიშვილი წავიდეს ჩრდილოვანი მმართველობიდან, „ოცნება“ წავიდეს ხელისუფლებიდან. ბუნებრივია, ეს მათთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და ისინი ამას არ დაუშვებენ.

ამიტომ ჩვენ, საზოგადოებას, გვაქვს კონკრეტული ამოცანა – ვაჩვენოთ „ქართულ ოცნებას“, ივანიშვილს, რომ გვინდა ევროპული საქართველო, ევროპული მომავალი.

• როგორც ვიცით, ადრე თქვენ მუშაობდით ამ ტიპის საკანონმდებლო ინიციატივაზე. ახლაც ხომ არ აპირებთ მიმართოთ პარლამენტს და დაახლოებით რა დრო დასჭირდება ახალი ინიციატივის მომზადებას?

ვფიქრობ, „ქართული ოცნება“ შეეცდება მაქსიმალურად გაწელოს ეს პროცესი, მაგრამ დაახლოებით სექტემბრისთვის ჩვენ ვაპირებთ შესაბამისი კანონმდებლობის მომზადებას და პარლამენტში წარდგენას.

ბუნებრივია, აქ მნიშვნელოვანია როგორც არასამთავრობო სექტორის, ასევე ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების მხარდაჭერაც, იმიტომ, რომ რთული საკითხია, რადგან ოლიგარქიული კანონმდებლობის მიღებაც და აღსრულების პოლიტიკური რესურსიც აქვს ხელისუფლებას. ამიტომ ამ კანონის მიღებას შემდეგ დაუკავშირდება ხელისუფლების ცვლილება.

მთავარი გზავნილი ევროკავშირის ამ გადაწყვეტილებაში არის ის, რომ ან „ქართული ოცნება“ მიიღებს ამ გადაწყვეტილებაში მონაწილეობას და პრაქტიკულად უზრუნველყოფს ხელისუფლების ტრანზაქციას მშვიდობიანად, ან არადა, მაშინ, ჩვენ ჩვენი კონსტიტუციური კანონმდებლობის მოთხოვნებით, საზოგადოებასთან ერთად, აქტიური პროტესტით უნდა მოვიპოვოთ რიგგარეშე არჩევნები, შევცვალოთ ხელისუფლება და ახალარჩეულ ხელისუფლებას ახალი ლეგიტიმაციით ექნება საშუალება, განახორციელოს დეოლიგარქიზაციის კანონმდებლობა.

ეს არის რთული საკითხი, ახალი საკითხია, ზოგადად, საერთაშორისო პრაქტიკაში. ამიტომ ჩვენ ახლა გვმართებს სერიოზული ძალისხმევა, მათ შორის, ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორების აქტიური ჩართულობა, რომ ვაიძულოთ ხელისუფლება, მიიღოს ეს კანონი.

ეს არის გარდამავალი ეტაპი, ხელისუფლების მშვიდობიანი ტრანზაქციისთვის ოლიგარქიული მმართველობიდან სახალხო მმართველობისკენ.

დღეს, 20 ივნისს, ბათუმში გამართულ აქციაზე – „შინ, ევროპისკენ“, იქთიოლოგმა, ბიოლოგიის დოქტორმა არჩილ გუჩმანიძემ განაცხადა, რომ შავი ზღვის პირას მდებარე ქვეყნებიდან საქართველო, რუსეთთან ერთად რჩება ქვეყნად, რომელიც არ არის ევროკავშირის წევრი და არც კანდიდატი.

„მესმის მოსაზრება და ამან არაერთხელ გაიჟღერა, თითქოს საქართველოს კანდიდატის სტატუსი არ მისცეს იმის გამო, რომ აქ შუაშია გეოგრაფია. ეს არ არის ასე, ეს არის უდიდესი ტყუილი.

2007 წელს, როცა ბულგარეთი და რუმინეთი გახდნენ ევროკავშირის წევრები, შავი ზღვა გახდა ევროკავშირის ზღვა. ყველა დონის შეხვედრაზე საქართველოს ყოველთვის მოიაზრებდნენ, როგორც შავი ზღვის რეგიონის ქვეყანას. ევროკავშირს ყოველთვის კარგად ესმოდა, რომ შავი ზღვის ამ უნიკალური გარემოს შენარჩუნება და მისი რესურსების მდგრადი მართვა საქართველოს ჩართულობით უფრო ეფექტურად განხორციელდებოდა.

რამდენიმე რიცხვს მოვიყვან, უფრო დამაჯერებელი რომ ვიყო. შავი ზღვის აუზში არის განლაგებული 23 სახელმწიფო, მთლიანად ან ნაწილობრივ. 23-დან 11 არის ევროკავშირის წევრი [+შვეიცარია], 7 სახელმწიფო არის კანდიდატი და მხოლოდ 4 სახელმწიფო არის ბორტს მიღმა არის დარჩენილი. ესაა რუსეთის ფედერაცია, მისი ნომერ პირველი სატელიტი ბელარუსი, მესამე – ასევე რუსეთის სატელიტი ბოსნია ჰერცეგოვინა და სამწუხაროდ, მეოთხე არის საქართველო.

შავ ზღვას უშუალოდ ესაზღვრება 6 სახელმწიფო, აქედან 2 ევროკავშირის წევრია, ორი კანდიდატი და მხოლოდ 2 სახელმწიფო ვრჩებით ბორტს მიღმა, რუსეთის ფედერაცია და საქართველო, ჩვენი სამშობლო“ – განაცხადა არჩილ გუჩმანიძემ.

მან ხაზი გაუსვა იმ გარემოებასაც, რომ ბოლო წლებში სწორედ ევროკავშირის ჩართულობით განხორციელდა ყველა მნიშვნელოვანი კვლევითი და გარემოსდაცვითი პროექტი შავ ზღვაში:

„ბოლო წლებში, თუ რამე გაკეთებულა შავ ზღვაში, მათი 90 პროცენტი და ალბათ უფრო მეტი მიმდინარეობდა ევროკავშირის უშუალო ჩართულობით და მხარდაჭერით. ამ აქტივობებში საქართველო მონაწილეობდა, როგორც ასოცირებული ქვეყანა, მაგრამ იყო აქტივობები, რომელშიც ჩვენ მონაწილეობის უფლება არ გვქონდა, იქიდან გამომდინარე, რომ ჩვენ არც ევროკავშირის წევრი ვიყავით და არც მისი კანდიდატი ქვეყანა.

მე და ჩემი უკრაინელი კოლეგები თეთრი შურით ვუყურებდით ამ პროექტებს, რადგან მასში მონაწილეობის უფლება ჩვენ არ გვქონდა. კანდიდატობის სტატუსის მიღებით მე ვფიქრობდი, რომ საქართველოსა და უკრაინისთვის ეს სივრცე გაიხსნებოდა, თუმცა ჩვენდა სამწუხაროდ, საქართველოს შემთხვევაში ეს შეიძლება არ გამოვიდეს“.

არჩილ გუჩმანიძემ ისაუბრა იმაზეც, თუ რა გარდასახვის მოწმე გახდა თვითონ, როგორც სპეციალისტი, ბულგარეთისა და რუმინეთის ევროკავშირში გაწევრიანების შემდეგ:

„2000-იანი წლების დასაწყისში, როცა შავი ზღვისპირა ქვეყნები, ბულგარეთი და რუმინეთი ევროკავშირის გზას შეუდგნენ და 2007 წელს ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრები გახდნენ, ჩემს თვალწინ მოხდა არნახული გარდასახვა.

თუ ამ პროცესამდე ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების სამეცნიერო, კვლევითი და გარემოსდაცვითი ინსტიტუციები ასე ვთქვათ, ზევიდან ვუყურებდით მათ, რაღაცას ვასწავლიდით, მივუთითებდით, სულ რამდენიმე წელიწადში, ევროკავშირის უდიდესი ძალისხმევით მოხდა დიდი გარდასახვა. დღეისათვის ამ ქვეყნების სამეცნიერო-კვლევითი და გარემოსდაცვითი ცენტრები, საზღვაო მიმართულებით, რეგიონის ცენტრებად გადაიქცნენ და და დღეს ჩვენ გვიწევს უკვე მათგან ძალიან ბევრი რამის სწავლა და სწორება გვაქვს მათზე“ – განაცხადა არჩილ გუჩმანიძემ.

აქცია – „შინ, ევროპისკენ“ დღეს, 20 ივნისს გაიმართა ბათუმში საზოგადოებრივი ორგანიზაციების ჩართულობით. ბათუმში გამართულ აქციაზე მოსახლეობას მიმართეს ლექტორებმა, მასწავლებლებმა, ექიმებმა, უფლებადამცველებმა და სტუდენტებმა.

ბათუმში გამართულ აქციაზე „შინ, ევროპისკენ“ შეკრებილებს დღეს, 20 ივნისს მიმართა ექიმმა ჯამბულ მაკარაძემ. გთავაზობთ ნაწილს მისი გამოსვლიდან:

„ბევრი სათქმელი გვაქვს დღეს თითოეულ ჩვენგანს, მაგრამ ვეცდები, რომ კონკრეტულად კითხვა დავსვა და თავადვე ვუპასუხო: რამ მომიყვანა მე, რამ მოგვიყვანა ჩვენ აქ დღეს? პირველ რიგში, ჩვენ აქ ჩვენი ქვეყნის სიყვარულმა მოგვიყვანა, ჩვენი ოჯახების სიყვარულმა, ჩვენ აქ მოგვიყვანა ერთმანეთის სიყვარულმა. მე აქ მოვედი ჩემი შვილიშვილის, ნიკუშას მომავლისთვის, რადგან ახლა ისეთი მომენტია, ისეთი წყალგამყოფია ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში, რომ სახლში ჯდომა აღარ შეიძლება.

სამწუხაროდ, ჩვენ აქ მოგვიყვანა რეალობამ, რომელშიც აღმოჩნდა ჩვენი ქვეყანა ბოლო 30 წლის განმავლობაში. ჩვენ მოჯადოებულ წრეზე ვტრიალებთ მთელი ქვეყანა და ვერ შევუდექით იმ სპირალს, იმ აღმასვლას, რასაც ჰქვია ევროპა და დემოკრატიული ღირებულებები. ეს სამწუხარო რეალობაა, რომელზეც ღიად უნდა ვისაუბროთ.

ვინ არის დამნაშავე, ვინ არის „შემოქმედი“ ამ ყველაფრის, რის გამოც აღმოვჩნდით ამ მდგომარეობაში? თითის გაშვერა ძალიან ცუდი თემაა, მაგრამ მე გულღიად გეტყოდით, რომ პირველ რიგში, მე ვარ ალბათ პირადად დამნაშავე, ჩვენ ვართ გარკვეული დოზით დამნაშავე…, თუმცა ჩვენ ის ნაწილი ვართ, ვისაც შეგვიძლია ქვეყნის მართვა და დემოკრატიული პროცესის გაღრმავება ამ ქვეყანაში.

მთავარი დამნაშავე მაინც არის დღევანდელი პოლიტიკური ხელმძღვანელობა, რომელიც აი, პირდაპირ, მიზანმიმართულად აკეთებს ჩვენი ქვეყნის დემოკრატიული ღირებულებების დევალვაციას, მან პოლიტიკური ვექტორი მიმართა ჩრდილოეთისკენ. ჩვენ არ გვინდა  რუსეთი, აღარ გვინდა საბჭოთა კავშირი, დღეს სხვა მოთხოვნებია, გეოპოლიტიკურად მკვეთრად შეიცვალა ჩვენს ირგვლივ ვითარება და მოგვეცა შანსი, მიგვეღო თუნდაც ევროკავშირის წევრობის კანდიდატობის უფლება…

სხვა შანსი აღარ გვექნება ჩვენ და არის თუ არა რაიმე ფორმულა, მზა რეცეპტი იმისთვის, როგორ გამოვასწოროთ ეს მდგომარეობა? ვინ უნდა გამოასწოროს ეს? მე არ ვარ არც პოლიტიკოსი, არც პოლიტოლოგი და არც სოციოლოგი, მაგრამ ისტორიული გამოცდილება გვკარნახობს, რომ ეს ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ ჩვენ, ხალხმა. ეს ყველაფერი უნდა გააკეთოს ქართველმა ერმა. ბოლო 30-წლიანი დამოუკიდებლობის მანძილზე ჩვენს ქვეყანაში თუ რამ ღირებული გარდატეხა მოხდა, ეს გარდატეხა მაინც ქართველმა ხალხმა გააკეთა ერთად დგომით.

ახლა არ არის იმის დრო, რომ ჩვენ ერთმანეთთან პოლიტიკური შეხედულებების მიხედვით კონფრონტაციული დამოკიდებულებები გვქონდეს, რადგან ჩვენ ერთობის გარეშე ვერაფერს შევძლებთ. არც ის მიმაჩნია სწორად, რომ იმას, ვინც დღეს რუსეთს აქებს, მონა ვუწოდო – თუ არ იცის, რას ამბობს, მაშინ მონას არ ვუწოდებ, მაგრამ თუ იცის რა არის რუსეთი და რა არის დასავლეთი და მაინც რუსეთს ირჩევს, ნამდვილად მონაა… ამ ხალხს უნდა ველაპარაკოთ, სხვ გზა არ არის.

ჩვენ ერთი გამოსავალი გვაქვს ყველას – ევროპა. ასე რომ, „შინ ევროპისკენ.“

ევროპული საბჭოს პრეზიდენტმა, შარლ მიშელმა ტვიტერზე ვიდეომიმართვა გამოაქვეყნა და დაწერა, რომ უკრაინის, მოლდოვისა და საქართველოს მომავალი ევროკავშირშია.

თუმცა, შარლ მიშელმა ევროპული საბჭოს წევრები, კანდიდატის სტატუსის მხოლოდ უკრაინისა და მოლდივისათვის მისანიჭებლად მიიწვია, როგორც ევროკომისიის რეკომენდაციაში იყო აღნიშნული.

„ახლა დროა ვაღიაროთ, რომ უკრაინის, მოლდოვისა და საქართველოს მომავალი ევროკავშირია.

გიწვევთ უკრაინისა და მოლდოვისთვის კანდიდატის სტატუსის მისანიჭებლად.

პარალელურად გავაგრძელებთ უკრაინის ძლიერ ჰუმანიტარულ, სამხედრო, ეკონომიკურ და ფინანსურ მხარდაჭერას,“ – წერს ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი შარლ მიშელი.

ვიდეომიმართვის ტექსტი:

„რამდენიმე დღეში, ევროკავშირის 27 ლიდერი შეიკრიბება ბრიუსელში და მინდა გითხრათ თუ რატომ არის ეს შეხვედრა მნიშვნელოვანი.

პირველ რიგში, ჩვენ მოგვიწევს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღება. მჯერა, ახლა დროა ვაღიაროთ უკრაინის, მოლდოვისა და საქართველოს ევროპული პერსპექტივა. ამ ქვეყნებისა და მათი ხალხის მომავალი ევროკავშირშია.

უფრო კონკრეტულად ჩემი განზრახვაა, რომ ჩვენ გადავწყვიტოთ უკრაინისა და მოლდოვისთვის კანდიდატის სტატუსის მინიჭება. რა თქმა უნდა, ამ ქვეყნებს მოუწევთ პირობების შესრულება ევროპულ გზაზე. განსაკუთრებით კანონის უზენაესობისა და კორუფციასთან ბრძოლი საკითხებში.

უკრაინელმა ხლხმა აირჩია თავისუფლება, დემოკრატია და ევროპული მომავალი. ახლა კი ისინი ამისთვის იბრძვიან და ჩვენ მათ გვერდით ვართ.

ევროპაში დაბრუნებული ომის ფონზე, უნდა გავაძლიეროთ ჩვენი უსაფრთხოება და სტაბილურობა, არა მხოლოდ ევროკავშირის ფარგლებში, არამედ კონტინენტის ირგვლივ არსებულ სხვა ევროპელ პარტნიორებთან ერთად. ევროპის პოლიტიკური საზოგადოების ამ იდეას შეუძლია ხელი შეუწყოს თანამშრომლობას და უფრო უსაფრთხო, აყვავებული ევროპის შექმნას.

ეს იდეა არ არის გაფართოების ჩანაცვლება. ასე რომ ჩვენ განვაახლებთ დასავლეთ ბალკანეთთან გაფართოების პროცესს და წავიყვანთ მათი ინტეგრაციისკენ. დასავლეთ ბაკანეთი მნიშვნელოვანია ევროკავშირისთვის და ევროკავშირი მნიშვნელოვანია დასავლეთ ბალკანეთისთვის.

ბოლოს, ჩვენ ვხედავთ, რომ ჩვენი ოჯახები და ბიზნესები ომით გამოწვეული შედეგების წნეხის ქვეშ არიან. ეს არის ყოველდღიური მოხმარების საქონელსა და სერვისზე ფასების ზრდა. სურსათი, ენერგეტიკა. ინფლაცია იზრდება. ჩვენ განვიხილავთ კონკრეტულ გზებს, რათა ყველას დავეხმაროთ ცხოვრების გაზრდილ ფასებთან გამკლავებაში.

სწორედ ამიტომ, ევროპული საბჭოს ამ კვირის შეხვედრა შეიტანს წვლილს ჩვენი საერთო მომავლის ფორმირებაში“.

___________

„ჩემთვის ესაა მომავალი (საქართველოსა და ევროკავშირის დროშებს აჩვენებს). დღეს მოხვედით, რომ აჩვენოთ რა გსურთ მომავალში. ვფიქრობ, რომ იგივე გსურთ. გმადლობთ, რომ ზრუნავთ, გმადლობთ, რომ მოხვედით. მე სრულად გიჭერთ მხარს და ვიზრუნებ თქვენს ევროპულ მომავალსა და ევროპულ მისწრაფებაზე“, – ასე დაიწყო თავისი მიმართვის ტექსტი თბილისის აქციაზე – „შინ ევროპისკენ“ ევროპარლამენტარმა მარკეტა გრეგოროვამ.

„ნამდვილად ვფიქრობ, რომ თქვენ არამხოლოდ უნდა მიიღოთ კანდიდატის სტატუსი, არამედ უნდა ილაპარაკონ თქვენზე, როგორც ქვეყანაზე, როგორც ხალხზე. თქვენ იმსახურებთ ევროკავშირის წევრობას. რა თქმა უნდა, კარგად იცით, რომ ცოტა კრიტიკულები ვართ თქვენი მთავრობის მიმართ, საქართველოში არსებული ვითარების მიმართ, მაგრამ ეს არ ცვლის ამას (აჩვენებს საქართველოსა და ევროკავშირის დროშებს) ჩვენ ურთიერთობებს, ჩვენ სურვილს პროგრესს მიაღწიოთ და შეძლოთ ჩვენი, ევროკავშირის ნაწილი გახდეთ.

ყოველთვის გახსოვდეთ, თქვენს უკან ვდგავართ რთულ პერიოდშიც და მაშინაც, როდესაც გაკრიტიკებთ. დარჩით ძლიერები, რომ ევროპელი იდეალისტები დღეს ისეთივე მნიშვნელოვანია თქვენთვის, როგორც ჩემთვის“.

„რეფორმა და კლანური მმართველობა ერთმანეთთან თავსებადი არ არის,“ – მიიჩნევს ნაზი ჯანეზაშვილი, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ყოფილი წევრი და „სასამართლოს გუშაგი“ ხელმძღვანელი რეკომენდაციებზე, რომელიც ევროკომისიამ საქართველოს გაუწერა, მათ შორის, სასამართლო სისტემის ნაწილში.

ნაზი ჯანეზაშვილის აზრით, ხელისუფლება, პირველ რიგში, სასამართლო კლანის არსებობას უნდა დაუპირისპირდეს, თუ მას გაუჩნდება ნება, რეალურად დაუახლოვდეს ევროპას და რეფორმები ფორმალური არ იქნება –  სასამართლო სისტემაში რეფორმების 4 ტალღა უკვე განხორციელდა.

„აღმოჩნდა, რომ ეს იყო ტყუილი,“ – გვიყვება ნაზი ჯანეზაშვილი. მას ვესაუბრეთ, რა დრო და რესურსი შეიძლება დასჭირდეს სასამართლო ხელისუფლების ნაწილში ევროკომისიის რეკომენდაციების შესრულებას.

• ქალბატონო ნაზი, ევროკომისიის რეკომენდაცია ეხება სასამართლოს სისტემას – „გამჭვირვალე და ეფექტური სასამართლო რეფორმის სტრატეგია“ – წერია ამ ნაწილში და ხაზგასმულია, რომ საუბარია არა მხოლოდ რეფორმაზე, არამედ სასამართლოზე, რომელიც იქნება „სრულად და ჭეშმარიტად დამოუკიდებელი“. თქვენი აზრით, რა რესურსი და დრო დასჭირდება ამ პროცესს, ცხადია, შესაბამისი ნების არსებობის შემთხვევაში? 

საკითხები, რომელიც ჩამოთვლილია დოკუმენტში, საჭიროებს ფუნდამენტურ მიდგომას, რასაც სჭირდება დრო, თუმცა რაღაც ნაწილი შეიძლება ხვალვე გააკეთოს პარლამენტმა, მაგალითად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების არჩევა, გამოაცხადოს კონკურსი არამოსამართლე წევრების არჩევაზე.

ჩემი აზრით, ყველაზე მწვავე საკითხების გადაჭრას და პირველი რიგის პრობლემების მოგვარებას დაახლოებით 6 თვე დასჭირდება… უნდა განისაზღვროს პრიორიტეტები: რის გაკეთება შეიძლება დროის მოკლე მონაკვეთში, რა არის გრძელვადიანი. ვიცით, რომ წლებია საუბარია ამაზე, რეფორმების ტალღაზე, სასამართლოს სტრატეგიაშიც გაწერილია ბევრი რამ, დიაგნოზი დასმულია და ვიცით, რა სჭირდება სასამართლო სისტემას. მთავარია პოლიტიკური  ნება, რომ ორგანიზებულად წავიდეს ეს პროცესი.

მე არ ვიცი, ამ ეტაპზე რას დათმობს ხელისუფლება, ხელისუფლების პოზიციაც ამ დოკუმენტში სასამართლო სისტემის ნაწილზეც არ მოგვისმენია, თუმცა ევროკომისიის დოკუმენტი გულისხმობს სასამართლოს რეალურ გაძლიერებას და არა ფორმალურად რეფორმების ჩატარებას. ცხადია ერთი რამ: რეფორმა და კლანური მმართველობა ერთმანეთთან თავსებადი არ არის. რეკომენდაციებში სიტყვა „კლანი“ ნახსენები არ არის, მაგრამ ხაზგასმულია ის, რომ ეს რეფორმები უნდა იყოს ნამდვილი, რეალური, ეფექტური და არა ფორმალური და თვალთმაქცური.

აქამდე ჩვენ არაერთხელ გვინახავს ხელისუფლების თვითკმაყოფილება, რომ ოთხი ტალღა განახორციელეს წარმატებით. ახლაც შესაძლოა საკანონმდებლო ცვლილებები გაატარონ, მაგრამ თუ ეს რეფორმა არ იქნება ნამდვილი, ისინი ვეღარ მოატყუებენ ევროკავშირს, ეს უკვე გამორიცხულია.

• ევროკომისია აქცენტს აკეთებს „ძალაუფლების გადანაწილების“ საჭიროებაზე, როცა სასამართლო სისტემაზე საუბრობს. ეს რა გზავნილია? 

იმის, რომ რეალურად პარლამენტი, აღმასრულებელი ხელისუფლება და სასამართლო, საქართველოში ფაქტობრივად ერთია პოლიტიკურად. ხელისუფლების დანაწილება იმიტომ არსებობს, რომ არსებობდეს ურთიერთშეკავება და კონტროლის მექანიზმი. მაგრამ საქართველოში ხელისუფლების დანაწილების პრინციპი არ მუშაობს, ამას კი ყველაზე მკაფიოდ სასამართლო აჩვენებს.

ამ კუთხით კანონი არ გვაქვს შესაცვლელი. ხელისუფლების დანაწილება კონსტიტუციით არის უზრუნველყოფილი, თუმცა პრაქტიკაში ასე არ არის. ამის შეცვლასაც სჭირდება პოლიტიკური ნება.

• სასამართლოზე პოლიტიკური გავლენის გამო ევროპარლამენტის რეზოლუცია ეხებოდა კონკრეტულად მიხეილ სააკაშვილს და ნიკა გვარამიასაც. თქვენი აზრით, რატომ აღარ არის მათ შესახებ საუბარი ევროკომისიის რეკომენდაციებში? 

არ ვიცი, ალბათ უფრო იმიტომ, რომ ეს რეკომენდაციები მიემართება კონკრეტული ინსტიტუციების გაძლიერებას და არა კონკრეტულ ადამიანებს.

• თქვენი აზრით, რატომ გამოყო სასამართლო სისტემის რეკომენდაციაში ევროკომისიამ უზენაესი სასამართლო და მისი „სათანადო ფუნქციონირებასაც“ გაუსვა ხაზი? 

უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების არჩევა მოხდა საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღების ქვეშ, ეუთო/ოდირის არაერთ დასკვნაშიც კი მოხვდა ეს საკითხი.

ფუნქციონირებაში კი ის იგულისხმება, რომ მოსამართლეები, რომლებიც აირჩიეს, უნდა განახორციელონ მართლმსაჯულება იმ ხარისხით და დამოუკიდებლობით, რაც კანონით არის განსაზღვრული. როცა ისინი ძალიან საეჭვოდ არიან არჩეულები, ბუნებრივია, უფლებების დაცვის გარანტი ვერ იქნებიან.

• იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს შემთხვევაში, ევროკომისია ითხოვს „საფუძვლიან რეფორმას“. რას მოიცავს ეს რეფორმა და ამას რა დროს დასჭირდება? 

ბუნებრივია, იუსტიციის საბჭოს სჭირდება ფუნდამენტური რეფორმა. პირველ რიგში, უნდა გაანალიზდეს პრობლემები, რაც არსებობს. მაგალითად, იუსტიციის საბჭომ შესაძლოა ჩანიშნოს სხდომა, მიხვიდეთ სხდომაზე და სხდომა არ ჩატარდეს ისე, რომ განმარტებაც კი არ გაკეთდეს. იუსტიციის უმაღლესი საბჭო არ უზრუნველყოფს სასამართლოს დამოუკიდებლობას, რაც მისი ვალდებულებაა კანონით. თუ შეიკრიბებიან, იმსჯელებენ მოსამართლეების გამწესებაზე და სხვა საორგანიზაციო საკითხებზე.

ცხადია, აქ მასშტაბური ხასიათის ცვლილებებია საჭირო, თუმცა ამ შემთხვევაშიც 6 თვეა საჭირო რამდენიმე კომპონენტი რომ ავიღოთ, რაც არსებითი ხასიათის პრობლემებს ეხება. ამ დროში პირველი ნაბიჯების გადადგმა შესაძლებელი იქნება. მთავარია, ხელისუფლება რამდენად წამოვა ფუნდამენტურ ცვლილებებზე, რომელიც მართლაც მოგვიტანს ხელშესახებ ცვლილებებს… ბევრი რამ უკვე გაკეთებულია სამოქალაქო საზოგადოების და საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან და შესაძლებელია, სწრაფ რეჟიმში წავიდეს ეს პროცესი წინ.

• რა შეიძლება იყოს რეალური რეფორმების ბერკეტი? თქვენ სად ხედავთ რესურსს, რომ ხელისუფლება სასამართლო სისტემაში რეალურ ცვლილებებს დაიწყებს?

ერთადერთ გამოსავალს ვხედავ თავად „ქართული ოცნების“ ამომრჩეველში, რომელიც უნდა იყოს ადეკვატური. ეს პრობლემები, რაც დგას მართლმსაჯულების წინაში, გავლენას არ ახდენს მხოლოდ კრიტიკულად განწყობილ მოქალაქეებზე, ეს ადრე თუ გვიან შეეხება ყველას. ერთადერთი, რამაც შეიძლება ეს შეაჩეროს, ისინი არიან, მნიშვნელოვანია, ეს უკმაყოფილება იარსებებს თუ არა საერთოდ და ეს იქნება ამოსავალი. იმედი მაქვს ის იმოქმედებს, რომ ჩვენ შეიძლება ვყოფილიყავით წარმატებული ქვეყანა და აშკარად ჩამორჩენა გვაქვს.

ვფიქრობ, მოსამართლეებიც, რომლებიც პროგრესულად აზროვნებენ, დაფიქრდებიან ამაზე, ამ ჩამორჩენაზე იმ დროს, როცა შეგვეძლო, სამაგალითო ვყოფილიყავით.

თანაც, ძალიან დიდი ძალისხმევა ჩაიდო ამ პროცესში: ახლა კი აღმოჩნდა, რომ ყველაფერი ტყუილია. ამიტომაც წერია ძალიან მკაფიოდ ახლა ამ რეკომენდაციებში, – რეფორმები უნდა იყოს ნამდვილი. „ოცნება“ ვეღარავის ვეღარ მოატყუებს. იმედი მაქვს, არც მისი ამომრჩეველი აღარ მოტყუვდება.