Batumelebi

დღეს, 12 მარტს, ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის წარმომადგენელმა კრისტიან დანიელსონმა განაცხადა, რომ დილით უკვე შეხვდა  საქართველოს პრეზიდენტსა და პრემიერს, დღის განმავლობაში კი იგეგმება შეხვედრები პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან.

„აქ რაც ხდება, მნიშვნელოვანია ევროკავშირისთვის და ჩვენი მხრიდან არის შეშფოთება იმასთან დაკავშირებით, რომ პოლიტიკურ ჩიხშია ქვეყანა შესული.

ძალიან ბევრი გამოწვევაა, რომელიც ეხება პანდემიას, ეკონომიკურ სიტუაციას, ამიტომაც, ახლა არის დრო პოლიტიკურმა მხარეებმა ყველა ძალა იხმარონ, რომ ამ ჩიხიდან გამოსავალი იპოვონ.

მინდა ხაზგასმით აღვნიშნო ჩემი როლი, ისევე როგორც ბატონი ჰარცელის და ქალბატონ დეგნანის როლი, არის ხელი შევუწყოთ ამ პროცესს.

პარტიების, მათი წარმომადგენლების საქმეა უკვე თვითონ იპოვონ გამოსავალი ჩვენი დახმარებით, გამოვიდნენ ამ სიტუაციიდან და გაუმკლავდნენ ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს, როგორიცაა კოვიდი, ეკონომიკური სიტუაცია. ეს არის ხედვა იმისკენ, რომ უფრო გავერთიანდეთ.

დილით შევხვდი პრეზიდენტს და პრემიერ-მინისტრს, დღის განმავლობაში შევხდები სამოქალაქო საზოგადოების და პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლებს, ვნახავთ როგორ შეგვიძლია ხელი შევუწყოთ, რომ პროცესი წინ წავიდეს,“ – განაცხადა კრისტიან დანიელსონმა.

კრისტიან დანიელსონმა საქართველოში „ოცნებასა“ და ოპოზიციას შორის ევროკავშირის მიერ მხარდაჭერილი შუამავლობისა და პოლიტიკური დიალოგის პროცესში მონაწილეობა უნდა მიიღოს.

ის საქართველოში არსებული პოლიტიკური დაძაბულობის განმუხტვის მიზნით, პარტიებს შორის დიალოგს ევროკავშირის ელჩ კარლ ჰარცელთან ერთად გაუწევს მედიაციას.

 

27 წლის ნაირა ხოზრევანიძე ორი შვილის დედაა. ორ მცირეწლოვან შვილს მარტო ზრდის. არ აქვს სახლი და არც სამსახური. 240 ლარიდან, რომელსაც სოციალური დახმარების სახით იღებს სახელმწიფოსგან, 200 ლარს ბინის ქირაში იხდის. საჭმელს უფასო სასადილოდან იღებს.

როგორია ცხოვრება პანდემიაში, უსახლკაროდ, ორ მცირეწლოვან შვილთან და ავადმყოფ მამასთან ერთად – ნაირა ხოზრევანიძე „ბათუმელებს“ უყვება რუბრიკისთვის „ადამიანები პანდემიის დროს“.

პანდემიამდე

ვერ ვიტყვი, რომ არ მიჭირდა, მაგრამ სამსახური მაინც მქონდა. პანდემიის დაწყებამდე „გრილ შაურმაში“ ვმუშაობდი, ღამის ცვლაში. დღე ბავშვებს ვუვლიდი, ღამე ვტოვებდი მამაჩემთან და დილამდე ვმუშაობდი. დღეში 15 ლარი მქონდა ანაზღაურება, მეშაურმის დამხმარე ვიყავი. 450 ლარი გამომდიოდა ხელფასი. გაჭირვებით, მაგრამ მყოფნიდა. მართალია, დღე და ღამე არეული მქონდა, მაგრამ საკუთარ თავს აღარ დავეძებდი.

რაც პანდემია დაიწყო, ვერ გავედი და ვერსად ვიმუშავე. ვეცადე, ბევრი ვეძებე სამუშაო, რესტორნებში და კაფეებშიც ვიყავი. უფროსები მეუბნებოდნენ, კი ბატონო, მოდი, იმუშავე, მაგრამ ჩვენც ცუდ დღეში ვართ, ფული რომ ვერ გაგატანოთ შენს შვილებთან, მერე რა ვქნათო?

უსახლკარობა

15 წლის გავთხოვდი, მეცხრე კლასიდან, არასრულწლოვანი ვიყავი. საშუალო სკოლის დამთავრებაც ვერ მოვასწარი. სწავლა აღარც გამიგრძელებია. 9 და 6 წლის შვილები მყავს. ბიჭი მესამე კლასშია, გოგო წელს მივიდა სკოლაში. 7 წელი ჩაისუბანში ვცხოვრობდით მე და ჩემი მეუღლე. მერე გავშორდით. ვეცადეთ, მაგრამ ვერ შევინარჩუნეთ ოჯახი. მერე ის გარდაიცვალა.

განქორწინების შემდეგ წამოვედი და ნაქირავებში ვარ. ჩემი ქმრის სახლიდან რამეს ვერ მოვითხოვ, ძალიან ბევრი პატრონი ჰყავს იმ სახლს. თუმცა ჩემი მაზლი მეხმარება.

ჩემი შემოსავალი არის მხოლოდ 240 ლარი სოციალური დახმარება და 60 ლარი ბავშვების კვების ვაუჩერი. საჭმელი უფასო სასადილოდან მოგვაქვს. ბინა ნაქირავები მაქვს. ვცხოვრობთ მე, მამა, რომელიც მძიმე ავადმყოფია და ბავშვები.

ყველაზე რთულია, როცა მარტო ხარ. არავინ გყავს, ვინც გვერდში დაგიდგება და დაგეხმარება. ვისი იმედიც გექნება.

კიდევ უფრო რთულია, როცა არ იცი, როდის შემოგიღებს კარს „ხაზეიკა“ და როდის გკითხავს – თანხას როდის მაძლევთ? როცა გეუბნება – დავიღალე ამდენი ტყუილით, როდის გადაიხდითო? მერე შენ დგები და ეხვეწები – „გამიგე, დღესაც გამიგე, ხვალ წავალ, რაღაცას ვნახავ და გადაგიხდი“.

მერე შენ მიდიხარ და ეძებ. სახლში დაბრუნებულს კი 9 წლის შვილი გეუბნება – დედა, მეპატრონე იყო მოსული – შენ გიკითხაო. ხვდები, რატომაც გიკითხა.

მეუბნება „ხაზეიკა“ დამიცალე ბინაო. სად წავიდე? ამ ბინაში თუ ვერ ვიხდი ქირას, მეორეს როგორ გადავუხდი?

მარტოხელა დედა სტატუსის გარეშე

მარტოხელა დედის სტატუსი არ მაქვს. არ გეკუთვნის, რადგან ბავშვები მამის გვარზე არიანო. არადა, წლებია მარტო ვზრდი ჩემს შვილებს. ვინმეს დახმარების გარეშე.

ყოველდღე ვეძებ სამსახურს. ისე გამიჭირდა, ვიფიქრე საზღვარგარეთ წავალ-მეთქი, მაგრამ როგორ წავიდე? შვილები ვის დავუტოვო?

პანდემიამ რა შეცვალა

უფრო მეტად გამიჭირდა, ვიდრე მანამდე მიჭირდა. ისეთი გაჭირვება გამოვიარე, ასეთი გაჭირვება არასდროს გამომივლია. შვილებს რომ შევხედავდი, გული მეწვოდა. მშიას რომ მეტყოდნენ, გული მიკანკალებდა. საჭმელს იმდენს ვაკეთებდი, როგორმე ჩემს შვილებს და მამაჩემს ჰყოფნოდათ. ჩემს თავს აღარ ვდარდობდი.

გამოსავალი

ბათუმის მერიამ ააშენა კორპუსები. გავიგეთ, რომ შეიძლება ამ კორპუსებში გაჭირვებულებმა მიიღონ ბინა. სხვა გაჭირვებულ ოჯახებთან ერთად მივედით იმ კორპუსთან. შევიჭარით, მაგრამ პოლიციამ ძალის გამოყენებით გამოგვიყვანა.

მთავრობამ თვალი უნდა გაახილოს და ამ გაჭირვებულ ხალხს დაეხმაროს. 150-200 ლარს ვიხდი ქირაში. ქირის ფულს ამ კორპუსის ბინაში გადავიხდი, ის მაინც მეცოდინება, რომ ჩემი იქნება.

გომის მთაზე ახალგაზრდა კაცი გაიყინა – ინფორმაციას ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერიაში ადასტურებენ.

საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, ამ წუთებში ადგილზე 10-კაციანი სამაშველო ჯგუფია მობილიზებული.

უბედური შემთხვევა დღეს, 12 მარტს, დილას მოხდა.

„ბათუმელებს“ მუნიციპალიტეტის მერიაში უთხრეს, რომ ახალგაზრდების ჯგუფი გომის მთაზე სანადიროდ იყო წასული.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ოზურგეთში დააკავეს 30 წლის კაცი, რომელმაც სექსუალური ხასიათის ქმედება ჩაიდინა 11 წლის ბავშვის მიმართ.

პოლიციის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას გთავაზობთ უცვლელად:

„შინაგან საქმეთა სამინისტროს გურიის პოლიციის დეპარტამენტის ოზურგეთის რაიონული სამმართველოს თანამშრომლებმა, ჩატარებული ოპერატიულ-სამძებრო და საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, 1991 წელს დაბადებული დ.მ. ოზურგეთში დააკავეს. მას ბრალად ედება წინასწარი შეცნობით თოთხმეტი წლის ასაკს მიუღწეველი ოჯახის წევრის მიმართ ჩადენილი სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება.

დანაშაული 15-დან 20 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.

გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულმა არარეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფი მეუღლის არასრულწლოვანი შვილის – 2010 წელს დაბადებული ნ.გ.-ს მიმართ სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედება ჩაიდინა. ასევე დადგინდა, რომ დ.მ. აღნიშნულ ქმედებას თავისი არასრულწლოვანი გერის მიმართ სისტემატურად ახორციელებდა.

მამინაცვლის მხრიდან არასრულწლოვანი გერის მიმართ სექსუალური ხასიათის დანაშაულებრივი ქმედების შესახებ შეტყობინების მიღებისთანავე ოზურგეთის პოლიციის რაიონულ სამმართველოში დაუყოვნებლივ დაიწყო გამოძიება და სამართალდამცველებმა დ.მ. ბრალდებულის სახით დააკავეს.

გამოძიება საქართველოს სსკ-ის 11 პრიმა 138-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ვ“ და მე-4 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტებით მიმდინარეობს, რაც წინასწარი შეცნობით თოთხმეტი წლის ასაკს მიუღწეველი ოჯახის წევრის მიმართ ჩადენილი სექსუალური ხასიათის სხვაგვარ ქმედებას გულისხმობს.“

საქართველოს აზერბაიჯანული თემი საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, ირაკლი ღარიბაშვილს მიმართავს, 21 მარტს გაუქმდეს კომენდანტის საათი მთელი საქართველოს მასშტაბით.

21 მარტს საქართველოს აზერბაიჯანული თემი ნოვრუზის  დღესასწაულს აღნიშნავს.

„ნოვრუზის რიტუალების ძირითადი ნაწილი, როგორიცაა კოცონის დანთება, ბაირამის მილოცვა და ბაირამის სუფრაზე დასწრება, ბავშვების მიერ ტკბილეულისთვის მეზობლების კართან ქუდის დაგდება, პოზიტიური ამბების გაზიარება და მოსმენა, ნაჩხუბრების შერიგება, წითელი კვერცხებით შეჯიბრი და ა.შ. საღამოს საათებში სრულდება, ხოლო საღამოს 9 საათისთვის დაწესებული გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა, კომენდანტის საათი, აღნიშნული რიტუალების სრულფასოვნად ჩატარებაში გვიშლის ხელს,“ – აღნიშნულია აზერბაიჯანული თემის განცხადებაში.

„ნოვრუზის დღესასწაულის სრულფასოვნად ჩატარება საქართველოს აზერბაიჯანელი თემისთვის არსებითად მნიშვნელოვანია.

გულდასაწყვეტია, რომ 2020 წელს კორონავირუსის პანდემიასთან დაკავშირებული შეზღუდვების შემოღება სწორედ რომ ნოვრუზის დღეს დაემთხვა (21 მარტი). შესაბამისად, ჩვენმა თემმა ვერ შევძელით სადღესასწაულო განწყობის შექმნა და ამ დღესასწაულთან დაკავშირებული რიტუალების სრულფასოვანი შესრულება.

ჩვენ საქართველოს აზერბაიჯანელი თემის ახალგაზრდები აქტიურად ვმუშაობთ, რათა მოსახლეობის ფართო მასებში ეპიდვითარებასთან დაკავშირებული შეზღუდვები სრულფასოვნად დაცული იყოს.

ამასთანავე, არსებული შედარებით შემცირებული დადასტურებული შემთხვევების გათვალისწინებით, მიგვაჩნია, რომ შესაძლებელია მხოლოდ ერთი დღით, 21 მარტს, მთელს საქართველოში გაუქმდეს გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა (კომენდანტის საათი) და მოსახლეობამ სტრესის, დაძაბულობის, და დაჯარიმების შიშის გარეშე შეიქმნას ნოვრუზის სადღესასწაულო განწყობა“ – ვკითხულობთ საქართველოს ეთნიკურად აზერბაიჯანელი თემის წარმომადგენელი ახალგაზრდების, პლატფორმა „სალამის“ განცხადებაში.

აზერბაიჯანული თემი მიიჩნევს, რომ არასწორი იქნება ნოვრუზის დღესასწაულზე მხოლოდ ქვემო ქართლში ან მხოლოდ საქართველოს აზერბაიჯანელი თემისთვის ამ შეზღუდვის ერთი დღით გაუქმება.

„ჩვენ ამ დღესასწაულს ჩვენს ქართველ, სომეხ, მუსლიმ ქართველ, ქისტ, იეზიდ და სხვა მეგობრებთან ერთად აღვნიშნავთ.

…ყოველივე ზემოთ თქმულიდან გამომდინარე, გთხოვთ, 21 მარტისთვის გააუქმოთ გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვა (კომენდანტის საათი) მთელი საქართველოს მასშტაბით და ერთად ვიზეიმოთ ბუნების გამოღვიძების და გაზაფხულის მოსვლის დღესასწაული, ნოვრუზი“ – აღნიშნულია განცხადებაში, რომელსაც პლაფტორმა „სალამი“ ავრცელებს.

საქართველოში მოქალაქეები პეტიციით ნოვრუზის ეროვნულ დღესასწაულად გამოცხადებას ითხოვენ. ამ მოთხოვნით პეტიცია 22 თებერვალს გამოქვეყნდა და მას უკვე ათასამდე მოქალაქე აწერს ხელს.

1921 წლის 11 მარტია.

ბათუმის პორტში ფრანგული სამხედრო კრეისერი „ერნესტ რენანი“ დგას. გემი საიდუმლოდ დატვირთეს. 236 მძიმე ყუთში, 12 ტომარასა და დიდ კალათში ერთ ღამეში შეგროვილი ქართული განძია. გემს გეზი კონსტანტინოპოლისკენ აქვს, სადაც ყუთები სამხედრო ხომალდ „ბიენ ჰოაზე“ უნდა გადატვირთონ და მარსელამდე ჩაიტანონ.

ასე უნდა გადაურჩეს ქართული საგანძური სისხლით მოსულ საბჭოთა ხელისუფლებას.

ეროვნული საგანძურით და პირველი რესპუბლიკის მთავრობის ქონებით დატვირთული „ერნესტ რენანი“ ზუსტად ასი წლის წინ, 1921 წელს და ზუსტად ამ დღეს, 11 მარტს ტოვებს ბათუმის ნავსადგურს.

კრეისერი სამ დღეს მიცურავს დანიშნულების ადგილამდე. კონსტანტინოპოლში გადაწყვეტენ, რომ ტომრებში მოთავსებული განძიც ყუთებში ჩააწყონ და ასე გადატვირთონ „ბიენ ჰოაზე“.

„ბიენ ჰოა“ ძველი სამხედრო გემია. მცირე აზიიდან, აფრიკიდან, ეგვიპტის ნავსადგურებიდან გადაჰყავს დაჭრილები და ომში დაღუპულთა ნეშტებს მიასვენებს.

ექვთიმე თაყაიშვილი დარდობს. გემი არ ეიმედება. კაპიტანიც კი მიიჩნევს, რომ ხომალდი შეიძლება ნებისმიერ დროს გამოვიდეს მწყობრიდან, თუმცა სხვა არჩევანი არ არის – რთულია იპოვო გემი, ვისი კაპიტანიც საიდუმლო განძის გადატანას გარისკავს.

ექვთიმე თაყაიშვილს განძეულის გატანის, საფრანგეთში შენახვის, დაცვისა და დაბრუნების ისტორია დაწვრილებით აქვს აღწერილი ემიგრანტულ ნაშრომებსა და მოგონებებში. ცალკე ამბავია, რის ფასად შეძლო მან საქართველოს სიმდიდრის შენარჩუნება საფრანგეთში, თუმცა განძის შეგროვება, დახარისხება და გემამდე მიტანაც არ იყო მარტივი.

---

განძის გემით გატანამდე ორიოდე კვირით ადრე, 1921 წლის 21 თებერვლის საღამოს, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის თავმჯდომარე ნოე ჟორდანია საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრ ექვთიმე თაყაიშვილს თბილისის სასწრაფოდ დატოვების აუცილებლობაზე ესაუბრება.

მეორე დღეს ხაზინის ქონების ევაკუაციას და ქუთაისში გაგზავნას გეგმავენ. ჟორდანია ამბობს, რომ მუზეუმების უძვირფასესი ნივთებიც უნდა გაიხიზნოს.

ექვთიმე ამ ამბავს მუზეუმების გამგეებს ატყობინებს. მთელი ღამე ფუთავენ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ეროვნულ საგანძურს და ყუთებში აწყობენ. ექვთიმე სატვირთო მანქანით ჩამოუვლის მუზეუმებს, ყუთებს აღნუსხავს და განძი ქუთაისისკენ მიაქვს.

დამფუძნებელი კრების ყველა წევრი ქუთაისში იყრის თავს. ფინანსთა მინისტრის, კონსტანტინე კანდელაკის თხოვნით, ექვთიმე რამდენიმე დღის განმავლობაში ახარისხებს გელათის მონასტრის ნივთებისგან სამუზეუმო ექსპონატებს. წითელი არმია ამ დროს ქუთაისს უახლოვდება. აუცილებელი ხდება განძის ბათუმში გადატანა.

დიდი იმედი აქვთ, რომ განძის საზღვარგარეთ წაღება არ იქნება საჭირო, მაგრამ ყველაფრისთვის უნდა იყვნენ მზად.

დამფუძნებელთა კრება განძის მეთვალყურედ ექვთიმე თაყაიშვილს ნიშნავს,  მთავრობა – ფინანსთა მინისტრის მოადგილეს, იოსებ ელიგულაშვილს.

ქუთაისის ხაზინაში დიდძალი ქონებაა დაგროვილი წასაღებად. ეს არის ხაზინის, მუზეუმებისა და ეკლესიის ქონება ერთად.

მუზეუმების ნივთები ქუთაისის ხაზინამ  ჩალაგებული და გამზადებული მიიღო. ხოლო საეკლესიო ნივთები, ფინანსთა მინისტრის თხოვნით, ექვთიმემ ეკლესიისა და ხაზინის წარმომადგენელთა თანდასწრებით გადაარჩია. სამუზეუმო ნივთებს ყუთებში აწყობენ, არასამუზეუმოს – მიტროპოლიტ ნაზარის ეკლესიის წარმომადგენელს აბარებენ სიით და ხელსაც აწერინებენ, რომ მიიღო.

კონსტანტინე კანდელაკი, იოსებ ელიგულაშვილი, ექვთიმე თაყაიშვილი და თბილისის ხაზინის გამგე ბეკი მთელ ღამეს ატარებენ ხაზინაში, ნივთებს ახარისხებენ, ბეჭდავენ, უნდა მოასწრონ: სპეციალური მატარებელი ქუთაისიდან გვიან ღამით უნდა გავიდეს ბათუმისკენ.

ყუთებს სადგურამდე სატვირთო მანქანით მიეზიდებიან. თბილისის ხაზინის გამგე და ელიგულაშვილი სადგურში ხვდებიან ყუთებს და ვაგონში აწყობენ, დანარჩენები ხაზინიდან გზავნიან ყუთებს. საიდუმლო ოპერაცია გათენებამდე გრძელდება. გაწამაწიაში ერთი ყუთი იკარგება, ატყდება ძებნა და ერთი ამბავი. ხაზინის მოხელეები ანგარიშს აჩვენებენ ექვთიმეს და კანდელაკს, რომ თითქოს წინა ჯერზე მეტი ყუთი გაიგზავნა სადგურზე და სულ ეს იყო გაუგებრობის მიზეზი.

დრო გადის, უნდა იჩქარონ. კანდელაკი სთხოვს ექვთიმეს დროულად მივიდეს სადგურზე, რომ მატარებელი დაიძრას. ექვთიმე შინ მიდის, სადაც გასამგზავრებლად მომზადებული მეუღლე ხვდება.

ყველა ყუთი უკვე სადგურშია და ვაგონში ალაგებენ. 31 ყუთიდან სადგურში 30 აღმოჩნდება. ელიგულაშვილი და ბეკი ამბობენ, ერთი ყუთი არ მიგვიღიაო.

დაკარგულია ყუთი, რომელშიც ყველაზე ძვირფასი საეკლესიო ნივთებია. ამ ყუთის დატოვებას სამღვდელოება ითხოვდა ექვთიმესგან დაჟინებით.

ბოლქვებად ასდის კვამლი ორთქლმავალს და იცდის. ნახევარ საათს უნდებიან დაკარგული ყუთის ძებნას, ამასობაში მზეც ამოდის და ჯერ კიდევ არ დაძრულან. ექვთიმე თაყაიშვილი თავზარდაცემულია. ფეხის მოცვლას არ აპირებს ქუთაისიდან, სანამ ყუთს არ იპოვიან.

გადამზიდავებს მოჰკითხავენ სად წაიღეთო და აურზაური ატყდება: წელში გავწყდით, მთელი ღამე ვიმუშავეთ და მადლობის მაგიერ ქურდობას გვწამებთო? რაც მოგვცეს, ის მოვიტანეთ, გზაში არაფერი დაიკარგებოდაო.

კაცებს გზავნიან სატვირთოს გავლილი გზის დასათვალიერებლად, მაგრამ ამაოდ.

კანდელაკს აღვიძებს ექვთიმე და ეუბნება, არ შემიძლია, ვერ წავალ ქუთაისიდან ამ ყუთის გარეშე, ვრჩებიო. კანდელაკი არწმუნებს, რომ წასვლა გარდაუვალია. მთელი ქონება დაიკარგება, მერე შეიძლება აღარც გაგვიშვან, გპირდები აქ ვიქნები, მოვძებნი, გამოვიძიებ საქმეს და დაგაწევ გზაშიო, პირობას დებს.

ექვთიმეს სხვა გზა აღარ რჩება და სადგურში ბრუნდება. ხალხია შეყრილი და ჩოჩქოლია.

ავად თუ კარგად მატარებელი დაიძრა და გეზს ბათუმისკენ იღებს. განძს მცველად 6 კაცი მიჰყვება. 3 მარტს ვაგონი უკვე ბათუმშია.

5 მარტს ყუთები ნავსადგურში მდგარ კრეისერზე გადააქვთ, სხვა ძვირფას ყუთებთან ერთად, რომელიც ბორჯომიდან ჩამოიტანეს.

ექვთიმეს სიხარულს საზღვარი არ აქვს – გადაზიდვისას დაკარგული ყუთი ჩნდება, ყველაზე ძვირფასი ნივთებით სავსე. ყუთებს თვლით აბარებენ ფრანგულ კრეისერს.

ეროვნული განძით დატვირთული „ერნესტ რენანი“ ბათუმის ნავსადგურს  1921 წლის 11 მარტს ტოვებს.

ექვთიმეს და ელიგულაშვილს კრეისერზე არ უშვებენ, სამხედრო გემზე არასამხედრო პირთა ყოფნა არ შეიძლება. დანიშნულზე 1 საათით ადრე მიდიან ქანცგაწყვეტილი ექვთიმე თაყაიშვილი და ელიგულაშვილი ბათუმის ნავსადგურში, მაგრამ კრეისერი უკვე შორსაა და ტალღებს მიაპობს, ამიტომ პატარა გემში სხდებიან და ასე ჩადიან კონსტანტინოპოლამდე.

შემდეგ ყველაფერს „ბიენ ჰოაზე“ აბარგებენ. კონსტანტინოპოლიდან მარსელამდე მოგზაურობისას „ბიენ ჰოა“ თითქმის 1 თვეა ზღვაში. 10 აპრილს კი 249 ყუთი მარსელამდე ჩადის. განძი პარიზში საქართველოს წარმომადგენლობის წარწერით იბეჭდება.

თუმცა აღმოჩნდება, რომ სურათებიანი ყუთი №102 მარსელამდე არ ჩასულა და დაკარგულია.

„უსათუოდ საქმე გვაქვს ბოროტმოქმედებასთან, რომელიც ქუთაისშია ჩადენილი, ხოლო გამოურკვეველია, ვინ იყო მისი ჩამდენი: ხაზინის მოსამსახურენი, რომელნიც ყუთებს აძლევდნენ სადგურზე წასაღებად მილიციონერებს, თუ მილიციონერები, რომელნიც ამ ნივთებს ეზიდებოდნენ სადგურზე?“ – წერს ექვთიმე თაყაიშვილი მოგონებებში.

ყუთებად დახარისხებული საუკუნოვანი საუნჯე საქართველოს 24 წლით დატოვებს. მანამ, სანამ 1945 წლის 11 აპრილს პარიზიდან თბილისის აეროპორტში არ ჩამოფრინდება 82 წლის ექვთიმე თაყაიშვილი ქართული საგანძურით დატვირთული თვითმფრინავით.

____________________

სტატია მომზადებულია ექვთიმე თაყაიშვილის მოგონებებსა და ემიგრანტულ ნაშრომებზე დაყრდნობით. 

მასალაში გამოყენებული ფოტოები და საფოსტო მარკები ეკუთვნის ჟან შარდენის ფრანგულ-ქართულ აკადემიას/Académie géorgienne-française.

საქართველოს რკინიგზა, მგზავრთა გაზრდილი ნაკადის გამო, 13 და 14 მარტს თბილისი-ბათუმი-თბილისის მიმართულებით ერთ რეისს ამატებს.

მატარებლის მოძრაობის განრიგი ასეთია:

თბილისი – გასვლა: 07:25, ჩასვლა ბათუმში: 13:00

ბათუმი – გასვლა: 13:40, ჩასვლა თბილისში: 19:12

სხვა რეისები ამავე მიმართულებაზე არსებული განრიგით შესრულდება.

„გამცილებლები მგზავრებს ვაგონის შესასვლელებში ჩაუტარებენ თერმოსკრინინგს, მატარებელში შესვლისთანავე კი მათ უნდა გაიარონ დეზობარიერი და ხელები დაიმუშაონ სადეზინფექციო ხსნარით. ხელის დისპენსერები ყველა ვაგონში იქნება დამონტაჟებული.

მნიშვნელოვანია მგზავრებმა წინასწარ იცოდნენ, რომ ვირუსისთვის დამახასიათებელი სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში არ გამოცხადდნენ გასამგზავრებლად. პირბადის გარეშე მგზავრები არ დაიშვებიან და მგზავრობის პროცესში მათ არ აქვთ პირბადის მოხსნის უფლება,“ – აცხადებს საქართველოს რკინიგზა.

ბათუმში, ნინოშვილის #23-ში მდებარე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ყოფილი ინსტიტუტის შენობა, სადაც რეჟისორმა თენგიზ აბულაძემ ცნობილი ფილმის, მონანიების კადრები გადაიღო, ისევ გაიყიდა. მისი ახალი მფლობელი შპს „გუმბათი ჯგუფია“, კომპანიამ ამ ქონებაში 1 მილიონ 125 000 დოლარი გადაიხადა.

ყოფილმა მესაკუთრემ შპს „Tam Geo”-მ ეს ქონება: ყოფილი ინსტიტუტის ორსართულიანი შენობა ბათუმის ბულვართან [513,3 კვ.მ.] და მასზე დამაგრებული ნაკვეთი [982 კვ.მ] ასევე, რუსთაველის 30-ში მდებარე ნაკვეთი [3670 კვ.მ] 2012 წელს იყიდა პირდაპირი მიყიდვის ფორმით. კომპანიამ ამ უძრავ ქონებაში 1,5 მილიონ აშშ დოლარი გადაიხადა.

შპს „Tam Geo”-მ 2012 წელს ჯამში საკუთრებაში მიიღო 4 652 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ქალაქის ცენტრში და ძეგლის სტატუსის მქონე შენობა – მილიონ-ნახევრად. წლების შემდეგ კი ამ ქონების მხოლოდ ნაწილი [ნინოშვილის ქუჩაზე მდებარე შენობა და მასთან დაკავშირებული მიწა] 1 მილიონ 125 000 დოლარად გაყიდა [ეს საერთო ქონებაში გადახდილ ფასზე მხოლოდ 375 000 ლარით არის ნაკლები].

შპს „Tam Geo” – რომელმაც ვალდებულება აიღო და ვერ შეასრულა, არამხოლოდ მოგებული დარჩა, მან სახელმწიფოს ქონების ხარჯზე დიდი ფულიც გააკეთა. საქმე იმაშია, რომ მეორე მიწის ნაკვეთი, სადაც კომპანია „ბაბილონ თაუერს“ აშენებდა და ვერ დაასრულა, ასევე სარფიანად გაიყიდა.

 „ბაბილონ თაუერი“, რომელიც არ აშენდა

გაწელილი პროცედურების, პირგასამტეხლოს დაკისრების, შემდეგ ჩამოწერა-პატიებასა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების მრავალჯერ განახლების მიუხედავად, Tam Geo-მ ამ პროექტის დასრულება ვერ შეძლო და მშენებარე პროექტი რუსთაველის ქუჩაზე თავისი მიწით 24 მილიონ 990 000 ლარად გაყიდა. შემძენი კომპანია „ემ სი ქონსთრაქშენია“.

ახალმა მფლობელმა აიღო ყველა ის ვალდებულება, რასაც ყოფილ მეპატრონეს, Tam Geo-ს აჭარის მთავრობასთან გაფორმებული ხელშეკრულება ავალდებულებდა.

     ჩამოწერილი პირგასამტეხლო – სახელმწიფოს კიდევ ერთი ზარალი

წლების განმავლობაში შეუსრულებელი ვალდებულებების შემდეგ, 2019 წლის 15 აპრილს, აჭარის მთავრობასა და შპს Tam Geo-ს შორის ახალი შეთანხმება გაფორმდა. ახალი პირობებით Tam Geo-ს 2012 წელს აღებული ვალდებულება 2022 წლამდე გადაუვადეს. კომპანია  გათავისუფლდა ვალდებულებების შეუსრულებლობისთვის დარიცხული ჯარიმებისგანაც, რაც ასევე მილიონობით ლარი იყო.

აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს განმარტებით, ქონების აუქციონზე გატანის მიზეზი შპს Tam Geo-სა და მის დამფუძნებლებს შორის დავა გახდა – აღმოჩნდა, რომ მაშინ მხოლოდ რუსთაველის ქუჩაზე მშენებარე „ბაბილონ თაუერი“ და მასთან დაკავშირებული მიწის ნაკვეთი გაყიდეს, ნინოშვილის 23-ში არსებული ქონება კი დაიტოვეს.

ნინოშვილის 23-ში მდებარე ქონება „Tam Geo“-ს დამფუძნებლების მფლობელობაში არსებული კიდევ ერთი კომპანიის – შპს „EVENTUS“-ის საკუთრებად  იყო დარეგისტრირებული. 2020 წლის დეკემბრიდან ამ კომპანიის 88 %-ს „გუმბათი ჯგუფი“, დარჩენილ 12 პროცენტს კი ამ კომპანიასთან დაკავშირებული პირი ნატო ჭანტურია ფლობს.

 

ბოლო წლებში ყოფილი სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის შენობაში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპი – საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო ფუნქციონირებდა. შენობის ფასადისა და ეზოს ვიზუალის მიხედვით, წლების განმავლობაში ამ ძეგლს არავინ უვლიდა.

ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ადმინისტრაცია შენობიდან 2010 წლის ბოლოს გამოასახლეს. ვიდრე ქონებას გაყიდდნენ, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს ინსტიტუტის პროფესორ-მასწავლებლებმა არაერთი წერილით მიმართეს. ისინი მინისტრს სთხოვდნენ შენობა ინსტიტუტისთვის დაეტოვებინა, თუმცა სამინისტრომ მათი თხოვნა არ გაითვალისწინა.

     რას გეგმავს ახალი მფლობელი

„გუმბათი ჯგუფის“ დირექტორის, ლაშა ბალაძის ინფორმაციით, კომპანია ძეგლს რესტავრაციას ჩაუტარებს და შეუნარჩუნებს ძველ იერ-სახეს – მასშტაბს, ფასადს. კომპანიას ჯერ შესაბამისი პროექტი მზად არ აქვს:

„ახლა სპეციალისტები პროექტზე მუშაობენ. ფასადსა და მასშტაბს არ შევეხებით, მაგრამ ვმუშაობთ შიდა სივრცის დაპროექტებაზე, აქაც არ იქნება დიდი ცვლილებები, შემდეგ კი პროექტს კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს წარვუდგენთ“ .

დღეს, 11 მარტს, მემედ აბაშიძის ქუჩაზე, იქ, სადაც წყლის ონკანისა და სარკის ინსტალაციაა დამონტაჟებული, აბაზანის აქსესუარები: ტაშტი, პირსახოცი, საპონი და ღრუბელი მიიტანეს.

ანონიმი არტისტი BIIMO ამბობს, რომ ამ ფორმით კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე ხელსაბანის დამონტაჟებას აპროტესტებს.

„კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე დამონტაჟდა ონკანი და სარკე. სეირნობისას ვიფიქრე ხელს დავიბან-თქო, მაგრამ ონკანში წყალი არ მოდიოდა.

თუ ვინმეს დაგჭირდებათ წყალი, პირსახოცი, საპონი და დასაბანი ღრუბელი, მოვიტანე და შეგიძლიათ გამოიყენოთ. იქვეა „ჯორკოც” – წერს BIIMO ფეისბუქზე.

ინსტალაცია სახელწოდებით  „მეხსიერება” ბათუმში 2020 წელს გააკეთეს აბაშიძის ქუჩაზე, სახლის კედელზე, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. პროექტის ავტორი ფოტოგრაფი ირაკლი ძნელაძეა.

„წარმოდგენილია სარკე, ძველებური ფუნქციონირებადი ონკანით. სარკე ასახავს მიმდინარე მდგომარეობას (ერთგვარ რეფლექსიას) და ონკანიდან წამოსული წყალი მას მარადიულ ბრუნვაში უშვებს,“ – ვკითხულობთ პროექტის აღწერაში.

სარკისა და ონკანის ინსტალაცია ფეისბუქზე ბათუმელების განხილვის საგანი გახდა, არაერთი ბათუმელი  მიიჩნევს, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე მსგავსი ინსტალაცია არ უნდა გაკეთებულიყო.

„ვინ იცის, რამდენი ხანია ეს იაილები ჩვენი, მაგრამ არ გვაძლევენ,“ – გვითხრა ვარლამ ხოზრევანიძემ, რომელსაც ბათუმში საპროტესტო აქციაზე შევხვდით. გუშინ, 9 მარტს, წაბლანელებმა აჭარის მთავრობის სახლთან საპროტესტო აქცია გამართეს. ვარლამი წაბლანელი არ არის, ის სოფელ ბოძაურში ცხოვრობს, მაგრამ წაბლანელების აქციას შეუერთდა: „სოლიდარობას ყველაზე დიდი ძალა აქვს,“ – ფიქრობს ვარლამ ხოზრევანიძე. მან თავისი პრობლემების შესახებ მოგვიყვა.

„ჩემი სოფელი „გოდერძის“ გზაზეა, სოფლის მთა ანუ საზაფხულო საძოვრები კი, კურორტთან ახლოსაა, სათხილამურო ტრასის გვერდით და ზოგმა იაილების გაქირავებაც დაიწყო… ეს იაილები სახელმწიფო საკუთრებაა, ან სატყეო ფონდის. ჩემი კითხვაა: ჩვენს იაილებს რატომ არ გვაძლევს სახელმწიფო?“ – კითხულობს ვარლამ ხოზრევანიძე.

ვარლამ ხოზრევანიძე გვიყვება, რომ პრობლემა გახდა სოფელში მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში რეგისტრაციაც, სადაც ნიგვზის ხეები აქვს დარგული და წლებია სარგებლობს. ეს მიწაც სატყეო ფონდისაა.

„ჩემს სახლთან ახლოს დაახლოებით 2500 კვადრატული მეტრი მამაპაპისეული მიწაა, ახლაც მე ვსარგებლობ და პრობლემა არ შეუქმნია სატყეოს, მაგრამ რატომ უნდა სატყეოს ჩემი მიწა? ასეთი მდგომარეობა აქვს კიდევ 5 ოჯახს. ყველგან ნიგვზის ხეებია და დღემდე ჩვენ ვსარგებლობთ. 2016 წელს გადასცეს სატყეო ფონდს ისე, რომ არაფერი შეუსწავლიათ. უბრალოდ, ღირსების საკითხია. ყველამ უნდა სცადოს სამართლიანობის და საკუთარი უფლებების დაცვა,“ – მიიჩნევს ვარლამ ხოზრევანიძე.

ვარლამ ხოზრევანიძე სოფელ ბოძაურის საჯარო სკოლაში სამოქალაქო განათლებას და სპორტს ასწავლის. „ისე რუსულის მასწავლებელი ვარ პროფესიით, ვასწავლიდი კიდეც რუსულს, მაგრამ 2008 წლის ომის მერე აღარ მინდა, შინაგანი პროტესტის გამოო,“ – დასძინა ვარლამ ხოზრევანიძემ „ბათუმელებთან“.

„ჩემი აზრით, სამოქალაქო განათლება გვჭირდება დღეს ყველაზე მეტად,“ – საკუთარი შთაბეჭდილება გაგვიზიარა  ვარლამ ხოზრევანიძემ მას შემდეგ, როცა გვითხრა, რომ სკოლაში ამ საგანს ასწავლის და საპროტესტო აქციის მონაწილეებს გახედა – „ეს აქციაც ამას აჩვენებს, რომ ვინც უნდა იცავდეს ჩვენს უფლებებს, ხშირად ის არღვევს… ჩვენც ხშირად გვეზარება, ან არ ვიცით, როგორ დავიცვათ საკუთარი უფლებები. სამართლებრივი განათლება გვაკლია ყველას,“ – მიიჩნევს ის.

„აღიარებას ეს მიწები არ ექვემდებარება და სხვის ქონებას ხომ არ განვკარგავთ?“ – ამბობს ხულოს მერიის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის ხელმძღვანელი, ზურაბ თავართქილაძე. მისი თქმით, ამ პრობლემის მოგვარება სატყეო ფონდის კეთილ ნებაზეა დამოკიდებული, რადგან ეს მიწები 2016 წლამდეც სატყეო ფონდს ეკუთვნოდა.

„ტყე იქ არ არის პრაქტიკულად, მაგრამ სატყეო ფონდის მიწებია. სატყეომ რომ მიატოვოს, გადავა სახელმწიფო საკუთრებაში და მერე დაჩქარებული წესით მოხდება რეგისტრაცია. ესენი ძალიან კარგი ხალხია, პირადად ვიცნობ, მაგრამ მერიას არანაირი ბერკეტი არ აქვს,“ – გვითხრა ზურაბ თავართქილაძემ.

„ძალიან რთულია ტყის ფონდიდან მიწის ამორიცხვა, მე არ მახსენდება ასეთი კონკრეტული შემთხვევა,“ – გვითხრა აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს უფროსმა, ჯამბულ ნაკაშიძემ. მისი განმარტებით, მსგავს საკითხებს სახელმწიფო ქონების მართვის სააგენტო სწავლობს, რადგან ტყის ქონებაც სახელმწიფოს ეკუთვნის.

„როგორც ვიცი, საჭიროა დასაბუთება, რა ინვესტიცია განხორციელდება, რა პირობებით და ამ შემთხვევაში შეიძლება გადავიდეს კერძო საკუთრებაში,“ – აღნიშნა ჯამბულ ნაკაშიძემ „ბათუმელებთან“.

რთულ პროცედურაზე გააკეთეს აქცენტი ქონების მართვის სააგენტოს პრესცენტრშიც. აქ განმარტეს, რომ თუ მოქალაქეს სოფლად ან საზაფხულო იაილებზე საკუთრების დამადასტურებელი რაიმე სახის დოკუმენტი აქვს, მან საჯარო რეესტრს უნდა მიმართოს.

„არსებობს სხვა შემთხვევაც, როცა აღიარების კომისია მიიღებს გადაწყვეტილებას, მოგვმართავს და შემდეგ ჩვენ შეგვიძლია მივმართოთ მთავრობას განსახილველად, თუმცა ასეთი არ გვქონია,“ – გვითხრეს ქონების მართვის ეროვნული სააგენტოს პრესცენტრში. ამ დრომდე ხულოს მერიის საკუთრების კომისიას სატყეო ფონდიდან მიწების ამორიცხვის თხოვნით ქონების მართვის სააგენტოსთვის არ მიუმართავს.

ბოძაურის იაილებზე, სადაც საზაფხულო სახლი აქვს ვარლამ ხოზრევანიძესაც, სატყეო ფონდის გარდა მიწის ნაკვეთების ნაწილი ეკუთვნის აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკას. კურორტის ირგვლივ არაერთი სახლია, თუმცა კერძო მესაკუთრეები ამ დრომდე არ არიან.

რა მიდგომა აქვს სახელმწიფოს ამ ადამიანების მიმართ, რომლებიც წლების განმავლობაში იალაღებს იყენებდნენ და საძოვრებზე სახლებიც აქვთ, მათ შორის, კურორტ „გოდერძისთან“ ახლოს, ანუ სარფიან ადგილას? – კითხვით აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მივმართეთ, თუმცა სამუშაო დღის ბოლომდე პასუხი ვერ მივიღეთ.

ჭიათურის მაღაროსთან უნივერსიტეტის სამთო საინჟინრო ფაკულტეტის სტუდენტი დგას, პრაქტიკა უნდა გაიაროს, მაღაროელები არ უშვებენ: გადმოცემაა ასეთი, თუ მაღაროში ქალი ჩავა, იქ უბედურება დატრიალდებაო, ეუბნებიან.  ბედად მხცოვანი და პატივსაცემი სამთო ინჟინერი დგას ახლომახლო. ჩავყვები გოგოს მაღაროში, მოხუცი ვარ, დღე-დღეზე უნდა გავქრე და თუ რამე დამემართება, ჯანდაბასო, ამბობს. სტუდენტს ცრურწმენის არ სჯეროდა, არც არაფრის ეშინოდა.

იმ დღეს მოხუცი სამთო ინჟინერი და ახალგაზრდა სტუდენტი მშვიდად ამოვიდნენ მაღაროდან.

სტუდენტი, ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანი პირველი არქიტექტორი ქალი გახდება საქართველოში.

პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში 1929 წელს არქიტექტურის ფაკულტეტი ორმა სტუდენტმა დაამთავრა: მარიამ სოკოლოვამ და არჩილ ქურდიანმა. კურსელები შემდეგ დაქორწინდნენ. არჩილის მამა, გიგო [გრიგოლ] ქურდიანი ცნობილი ინჟინერი იყო. მისი დაპროექტებულია ლესელიძის ქუჩა, ელბაქიძის დაღმართი და სხვა. გიგო ქურდიანმა დიდი წვლილი შეიტანა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაპროექტებასა და მშენებლობაში.

ქეთევანმა სტუდენტობიდანვე დაიწყო მუშაობა. გერმანული სააქციო საზოგადოება „ალტებაუგის“ დაკვეთით სპარსეთის დიდებულისთვის დააპროექტა ვილა, ააშენა ჩაის ფაბრიკა ჩაქვში, კოლხეთის ოდესღაც ჭაობით დაფარულ მიწაზე ახალი სოფლები გააშენა.

1947 წელს მეუღლესთან ერთად დააპროექტა გორის სასტუმრო ,,ინტურისტი“, მონაწილეობა მიიღო მოსკოვში აშენებული საქართველოს პავილიონის შექმნაში.

ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანის არქიტექტურულ პროექტებს შორის არის ადმინისტრაციული შენობები, საცხოვრებელი სახლები ილია ჭავჭავაძის გამზირზე, სახლი ძველი ვახუშტის, ახლანდელი ბაგრატიონის ქუჩაზე №65, მეცნიერ-მუშაკთა საცხოვრებელი სახლი კონსტანტინე გამსახურდიას ქუჩაზე და ა.შ.

დოლიძისა და კონსტანტინე გამსახურდიას ქუჩების გადაკვეთაზე მდგარ ამ სახლს ერთი ისტორია უკავშირდება.

 

• „ამიტანეთ თუ შეიძლება ბოლო სართულზე ყველაზე დიდი ურო“

ზემოხსენებული სახლი დოლიძის ქუჩის ასახვევთან სტალინის ბრძანებით აშენდა. დაკვეთა იყო, რომ საბჭოთა რესპუბლიკის ყველა დედაქალაქში აშენებულიყო საცხოვრებელი სახლები მეცნიერ-მუშაკებისა და აკადემიკოსებისთვის. 1953 წელს ბრძანების გამცემი გარდაიცვალა. სახლების აშენება მოესწრო მხოლოდ ბაქოსა და თბილისში.

ქეთევანი ყურადღებით ადევნებდა თვალყურს მშენებლობას. ერთხელაც შენიშნა, რომ ბოლო სართულზე რამდენიმე ფანჯრის რაფა ერთ ზოლზე სწორად არ იყო განლაგებული. სთხოვა მშენებლებს ხარვეზი საღამომდე გაესწორებინათ. მისულა გვიან და შეუმოწმებია. მწვანეთვალება, გამხდარი და ტანმორჩილი ქეთევანის შენიშვნა არ გაითვალისწინეს.

„ამიტანეთ თუ შეიძლება ბოლო სართულზე ყველაზე დიდი ურო“ – უთქვამს ქეთევანს ქვის მთლელებისთვის და თავად მოუნგრევია ყველა სწორად თუ არასწორად განლაგებული ფანჯრის რაფა იმ სართულზე.

გამოცვენილან მშენებლები, უნახავთ – დამტვრეულია რაფები. დაურეკავთ ცეკას მდივანთან. ქეთევანია აქ, არქიტექტორი რომ არის და დაგვიმტვრია ყველაფერი, დროზე ვეღარ დავამთავრებთ სახლსო.

დამალაპარაკეთო – ცეკას მდივანმა.

ელაპარაკეო – მიუწოდებიათ ყურმილი ქეთევანისთვის.

ვის ვესაუბრებიო – უკითხავს ქალს.

ცეკას მდივანი ვარო – ხმამ.

აქ კიდე, მე ვარ ცეკას მდივანიო – უპასუხია ქეთევანს და საუბარი დაუსრულებია.

მიბრუნებია მშენებლებს: დროზე შეასწორეთ, თორემ ცეკას მდივანი ვეღარ გიშველითო – უთქვამს.

თავისსავე დაპროექტებულ სახლში ქეთევანს ერთი დიდი ბინა გადასცეს. მისი ძალიან ახლო მეგობარი ყოფილა პორტრეტისტი ქეთევან მაღალაშვილი. მხატვარი სხვენის მოუხერხებელ ბინაში ცხოვრობდა თურმე, ფეხები სტკიოდა და ძლივს ადიოდა იქამდე.  ეს ბინა არქიტექტორმა  მეგობარს, ქეთევან მაღალაშვილს აჩუქა.

 

•  ნიკო ნიკოლაძის შორტები

ქეთევანის დედა, მხატვარი მარიამ ფორაქიშვილი იყო –  გერმანული წარმოშობის ცნობილი ქართველი ფერმწერის, ოსკარ შმერლინგის მოწაფე. მამა, ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე სოკოლოვი, მეფის რუსეთის დროს გადასახლებული და მერე უკან დაბრუნებული სამხედრო იურისტი ყოფილა.

ოჯახის ხშირი სტუმარი იყო ნიკო ნიკოლაძე. ხალისობდა ქეთევანთან და მამამისთან ჭადრაკის თამაშით. ქეთევანს გასაოცარი მათემატიკური უნარები ჰქონია. სამნიშნა რიცხვებს ამრავლებდა და ყოფდა წამში, ზეპირად.

ნიკო ნიკოლაძე ამ დროს ევროპიდან ახალჩამოსული იყო. უნივერსიტეტში ლექციებს კითხულობდა და ხანდახან შორტებითაც დადიოდა.

საბჭოთა სტუდენტები ნიკოლაძის შორტებს კაპიტალისტურ სიმბოლოდ მიიჩნევდნენ, პირდაპირ ვერაფერს უბედავდნენ და ქეთევანისთვის უთხოვიათ: ვიცით თქვენი ოჯახის მეგობარია და შეაპარეთ რამენაირად ნიკო ნიკოლაძეს, შორტებით ნუ ივლის უნივერსიტეტშიო.

ერთხელაც ისევ მისულა ფორაქიშვილ-სოკოლოვებისას ნიკო ნიკოლაძე ჭადრაკის სათამაშოდ.  ნაძლევზე უნდა გეთამაშოთ, ჯერ არ გეტყვით რაზე, მაგრამ თუ მოგიგებთ, დამპირდით, რომ შემისრულებთ თხოვნასო – უთქვამს ქეთევანს. კარგიო, დათანხმებია ნიკო ნიკოლაძე.

მოუგია ჭადრაკის ის პარტია ქეთევანს და უთხოვია, აღარ იაროთ რა შორტებით უნივერსიტეტშიო.

იცოდა ნიკო ნიკოლაძემ – არ ადარდებდა ქეთევანს ასეთი ამბები და შენიშვნა უნივერსიტეტიდან მოდიოდა. შეუსრულებია სტუდენტისთვის თხოვნა.

 

• მამასთან ერთად, გადასახლებაში

ქეთევანის მამა, ნიკოლოზ სოკოლოვი რუსეთიდან ქართველზე დაქორწინების განზრახვით ჩამოსულა. მარიამ ფორაქიშვილი გაუცნია და დაქორწინებულან. სამხედრო იურისტ ნიკოლოზს ჯარისკაცისა და ოფიცრის დავისას ჯარისკაცი გაუმართლებია. გადაუსახლებიათ მეფის რუსეთის დროს – ოფიცერი როგორ გაამტყუნე ჯარისკაცთანო.

სოკოლოვს გადასახლებაში ოჯახიც გაჰყვა. ეკრძალებოდათ საქართველოში, ასევე დიდ ქალაქებში ცხოვრება. უწევდათ სომხეთისა და აზერბაიჯანის პატარა სოფლებში, ირანისა და თურქეთის საზღვრებთან ყოფნა სხვადასხვა დროს. ქეთევანს სწორედ ამ მძიმე წლებში უსწავლია სომხური და აზერბაიჯანული ენები.

რაღაც პერიოდი ოჯახი სიონის ეკლესიის დეკანოზის, გიორგი ასათიანის ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. ასათიანები მარიამ ფორაქიშვილის დედის ნათესავები იყვნენ.

 

• ბარნოვის ქუჩა. სახლი №44

სახლი, სადაც ქეთევანმა ოჯახთან ერთად გაატარა მთელი ცხოვრება, ახლაც დგას, ბარნოვის 44-ში. ეს სახლი ჯერ კიდევ არჩილ ქურდიანის მამამ, გიგო ქურდიანმა ააგო, მას შემდეგ აქ ოჯახის 6 თაობის არქიტექტორების სახელოსნოა. არ შეცვლილა კაბინეტი, სადაც პროექტებზე საუკუნის დასაწყისიდან მუშაობდა ქეთევანი მეუღლესთან, არჩილ ქურდიანთან ერთად. სახლს აქვს მემორიალური დაფაც.

ერთი და იმავე ოჯახის სხვადასხვა თაობის არქიტექტორები ამ სახლის ერთ სახელოსნოში უკვე 125 წელია მუშაობდნენ და მუშაობენ.

ოჯახი დღემდე ინახავს ნახაზებს, მიმოწერას, ნეგატივებს, დოკუმენტებს, წიგნებს, ძველ ფოტოებს – ყველაფერს, რაც წარსულისგან შემორჩათ, თუმცა ქურდიანების არქივის დიდი ნაწილი 90-იან წლებში სახლში გაჩენილი ხანძრის შედეგად განადგურდა.

ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანის შვილიშვილი, არჩილი მიიჩნევს, რომ ბებია კიდევ ბევრ პროექტზე იმუშავებდა, რომ არა დიდი ტრაგედია – 50 წელს მიტანებული იყო, როცა 12 წლის ვაჟი გარდაეცვალა, რის შემდეგაც მისმა პროდუქტიულობამ თანდათან იკლო.

ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანი 1988 წელს, 83 წლისა გარდაიცვალა.

ქეთევანმა ზედმიწევნით იცოდა ქართული ჩუქურთმის სტრუქტურა, ფილოსოფია და თავისებურებები. არჩილ ქურდიანი იხსენებს, როგორ ასწავლიდნენ მამამისს, გიორგი ქურდიანს მშობლები ქართულ ჩუქურთმას.

ხრუშოვის დროს აიკრძალა ეროვნული ნიშნის მატარებელი ყოველგვარი დეკორის გამოყენება არქიტექტურაში. 50-იან წლებში, როცა ქეთევანის შვილი, გიორგი ქურდიანი სამხატვრო აკადემიაში სწავლობდა, ქართული ჩუქურთმის სწავლება აკრძალული იყო .

„ბარნოვის სახლი საკრალური ადგილია ჩვენთვის. აქ ყველას საინტერესო ცხოვრება ჰქონდა. საინტერესო გულისხმობს ბევრ სირთულეს და კარგ დღეებსაც. ამის სინთეზია საინტერესო. ეს სახლი ყველას გვიცავდა როგორღაც და აქ ყოველთვის ვიმარჯვებდით, ასეთი ძალა აქვს ჩემთვის ამ ადგილს. ბებია-ბაბუას ოქრო და ბრილიანტი არასდროს უგროვებიათ, არასდროს ჰქონიათ სიმდიდრის დაგროვების ვნება.

აგროვებდნენ წიგნებს და უცხოურ ჟურნალებს. ასეთი გამოცემები მაშინ დიდი ფუფუნება იყო. ქეთევანს და არჩილს დართეს ნება გამოეწერათ პროფესიული ჟურნალები. ჩვენი ბიბლიოთეკა სავსეა საბჭოთა დროს გამოწერილი გერმანული, იტალიური და ფრანგული არქიტექტურული გამოცემებით“, – ამბობს არჩილ ქუდიანი.

ქურდიანების ოჯახის ექვსივე თაობა არქიტექტორია.

• 1918 წელს ქეთევანის მეუღლის, არჩილის მამამ – გიგო ქურდიანმა დაარსა საქართველოს ტექნიკური საზოგადოება და მისი თავმჯდომარე გახდა. გიგოს საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტზე ხელი აქვს მოწერილი.
• ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანის მეუღლე, გიგოს შვილი, არჩილ ქურდიანი, თბილისის პირველი მთავარი არქიტექტორი იყო. ძეგლთა დაცვის სამსახური სწორედ არჩილ ქურდიანის დაარსებულია.
• ქეთევანისა და არჩილის შვილის, გიორგი ქურდიანის არქიტექტურულ პროექტებს შორის აღსანიშნავია „დინამოს“ სტადიონის რეკონსტრუქცია, რომელიც საზეიმო ვითარებაში 1976 წელს დასრულდა.
•  გიორგი ქურდიანის შვილს, არჩილ ქურდიანს, ნამუშევარი აქვს რამდენიმე პროექტზე ბაბუასთან – არჩილ ქურდიანთან და მამასთან, გია ქურდიანთან ერთად.
• არჩილის ვაჟს, გიორგი ქურდიანს  არქიტექტურის, დიზაინისა და თეორიული არქიტექტურის ფაკულტეტზე მაგისტრატურა დამთავრებული აქვს ლიხტენშტეინის სამეფოში.

2006 წელს მამა-შვილ გია და არჩილ ქურდიანებს „წლის საუკეთესო არქიტექტორების“ წოდება მიანიჭეს.

2009 წელი არქიტექტორთა კავშირმა ქურდიანების წლად გამოაცხადა, ქართულ არქიტექტურაში საუკუნოვანი მოღვაწეობისა და მის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.

ქურდიანების საერთო შემოქმედებითი საქმიანობის ნაყოფია რამდენიმე ასეული ობიექტი, როგორც არქიტექტურული, ასევე დიზაინერული ნამუშევრები, შენობა-ნაგებობები, ინტერიერი, ავეჯი, ჭურჭელი, ბუხარი, ჭაღი, ქსოვილი და ა.შ.

ოჯახის წევრების ერთობლივი შემოქმედებითი ცხოვრება 125 წელს ითვლის და მოიცავს სამ, XIX, XX და XXI საუკუნეებს.

 

ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანის მიერ დაპროექტებული შენობები 

 

 

 

---

მთავარ ფოტოზე: მარიამ მუთიძის ილუსტრაცია – ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანი საკუთარ კაბინეტში მუშაობისას.

კოტე ანანიაშვილმა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია უკვე დატოვა. ის ბოლო ერთი თვე რეგიონული პოლიტიკისა და კოორდინაციის სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე გადაიყვანა ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა, გიორგი გახარიამ. მანამდე კოტე ანანიაშვილი აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორი იყო.

„ეგ გამორიცხულია,“ – გვიპასუხა კოტე ანანიაშვილმა, როცა მას ვკითხეთ, ხომ არ უკავშირდებოდა თანამდებობის დატოვება იმას, რომ ის გიორგი გახარიას კადრი იყო. კოტე ანანიაშვილმა თქვა, რომ დამატებით არაფრის თქმა არ სურს და განცხადება საკუთარი ნებით დაწერა.

კოტე ანანიაშვილმა ჯერ არ იცის, სად გააგრძელებს მუშაობას.

კოტე ანანიაშვილის ნაცვლად რეგიონული პოლიტიკის სამსახურს ლერი ბარნაბიშვილი უხელმძღვანელებს.

___

კოტე ანანიაშვილი მთავრობის ადმინისტრაციაში ზუსტად ერთი თვის წინ დანიშნეს

კოტე ანანიაშვილი მთავრობის რეგიონული პოლიტიკის სამსახურის ხელმძღვანელად დანიშნეს

See more