Batumelebi

სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, აჭარასა და გურიაში ფრინველთა არალეგალური სასაკლაოები გამოვლინდა.

„ბათუმის აგრარული ბაზრის მიმდებარე ტერიტორიაზე გამოავლინეს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ თხილნარში მცხოვრები ფიზიკური პირი  ზ. გ, რომელსაც ცხოველების სადგომში  კუსტარულად ჰქონდა  მოწყობილი ფრინველთა  სასაკლაო, სადაც ჰიგიენური ნორმების უხეში დარღვევით კლავდა ფრინველს.

გარდა ამისა, პირი საქმიანობდა ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციისა და სააგენტოს სავალდებულო აღიარების გარეშე.

ფრინველთა არალეგალური სასაკლაო გამოავლინეს  ასევე გურიის რეგიონული სამსახურის ინსპექტორებმაც ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხიდისთავში.

მეწარმეები კანონმდებლობის შესაბამისად დაჯარიმდნენ და საწარმოო პროცესი შეუჩერდათ“- აცხადებს სააგენტო.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ ინფორმაციით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ ნინოწმინდის პანსიონის ყოფილი აღსაზრდელების სასარგებლოდ სახელმწიფოს კომპენსაციის გადახდა დაავალა.

სასამართლომ გადაწყვეტილება ორგანიზაციის „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ (PHR) სარჩელის საფუძველზე მიიღო.

ორგანიზაცია პირველი ინსტანციის სასამართლოში 11 ყოფილი ბენეფიციარის ინტერესებს წარმოადგენდა და თითოეული მათგანისათვის 100,000 ლარის ოდენობის კომპენსაციას ითხოვდა.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს თითოეული მოსარჩელის სასარგებლოდ 30 000 ლარის გადახდა დაევალა.

„საქმის განხილვა, კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის ნაწილში ერთ წელზე მეტხანს გაგრძელდა, მიუხედავად იმისა, რომ PHR-მა სასამართლოში სარჩელი გაეროს ბავშვის უფლებათა კომიტეტის 2024 წლის გადაწყვეტილებიდან რამდენიმე თვეში შეიტანა.

აღნიშნულ პერიოდში, გადაწყვეტილების დროულად მიღების მოთხოვნით, PHR-მა სასამართლოს ოთხჯერ მიმართა.

PHR-ის პოზიციის თანახმად, მიყენებული ზიანის სრულად ანაზღაურება პრაქტიკულად შეუძლებელია, ვინაიდან ვერანაირი თანხა ვერ იქნება ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის ექვივალენტური. თუმცა, კომპენსაცია უნდა იყოს ღირსეული და შეესაბამებოდეს კონკრეტულ გარემოებებს, მათ შორის ყოფილი აღსაზრდელების ასაკს, მათ განსაკუთრებულ მოწყვლადობას, ძალადობის ფორმებსა და ხანგრძლივობას.

გაეროს ბავშვის უფლებათა კომიტეტის შეფასებით, პანსიონში არსებული პრაქტიკა, რიგ შემთხვევებში, უთანაბრდებოდა წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობას.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება იმ გარემოებას, რომ ბავშვები იმყოფებოდნენ სახელმწიფოს ზრუნვის ქვეშ, რაც სახელმწიფოს მხრიდან დაცვისა და მხარდაჭერის მომეტებულ ვალდებულებას წარმოშობდა“- აცხადებს PHR-ი.

მათივე ინფორმაციით, PHR-მა კომპენსაციის ოდენობის ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. „ამავდროულად, დაკისრებული თანხის ოდენობა სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტრომაც“.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოს“ შეფასებით, „ვაზისა და ღვინის შესახებ“ კანონში შეტანილი ცვლილებები კორუფციის რისკებს ზრდის და მცირე მარნების თვითნებურად შევიწროების დამატებით საფრთხეებს აჩენს.

ცვლილებები 4 მარტს, მეორე მოსმენით მიიღეს კანონში.

„კანონპროექტი მნიშვნელოვნად ზრდის ღვინის ეროვნული სააგენტოს ძალაუფლებას, რომელსაც უკვე არა მხოლოდ მაკონტროლებლის ფუნქცია ექნება, არამედ ბაზარზე დაშვების მარეგულირებელიც ხდება“- აცხადებს „გამჭვირვალობა“.

ამ ცვლილებების მიხედვით, სამეწარმეო ვენახის გაშენებაზე სავალდებულო თანხმობა იქნება საჭირო.

„ეს კანონპროექტის ყველაზე არსებითი ცვლილებაა. კანონს ემატება ახალი ტერმინი – „თანხმობა ვენახის გაშენებაზე“.

სამეწარმეო ვენახის (ვენახი, რომლის მოსავალიც კომერციული მიზნით გამოიყენება) გაშენება მხოლოდ ღვინის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული თანხმობის საფუძველზე იქნება შესაძლებელი.

ამჟამინდელ რედაქციაში კი წერია, რომ სამეწარმეო ვენახის გაშენება თავისუფალია, სავალდებულოა მხოლოდ „ნებადართული ვაზის ჯიშების“ გამოყენება. ახალი რედაქციით, ჯიშის დაცვა საკმარისი არ არის, საჭიროა სააგენტოს ნებართვაც“- წერს „გამჭვირვალობა-საქართველო“.

ორგანიზაციის შეფასებით, ამ ცვლილებებით იკვეთება შემდეგი რისკ-ფაქტორები:

• კანონი არ ადგენს თანხმობის გაცემის ან უარის თქმის წინაპირობებს – ყველა კრიტერიუმი გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის ბრძანებით განისაზღვრება, რომელიც კანონით შეზღუდული არ არის. მინისტრს შეუძლია ნებისმიერი წესი დაადგინოს და ნებისმიერ დროს შეცვალოს თავისი შეხედულებისამებრ.
• კანონი არ ადგენს გადაწყვეტილების მიღების პროცედურებს, ვადებს, გამჭვირვალობის ვალდებულებებს ან გასაჩივრების მექანიზმს.
• განმარტებით ბარათში ნათქვამია, რომ „თანხმობა გაიცემა უფასოდ“, მაგრამ ეს კანონის ტექსტით არ არის გამყარებული და ნებისმიერ დროს შეიძლება შეიცვალოს.

ასევე, ორგანიზაციის შეფასებით, მცირე მარნების ვალდებულებები იზრდება.

აქამდე კანონი ათავისუფლებდა ტექნოლოგიური პროცესების აღრიცხვისა და შეტყობინების ვალდებულებისგან იმ მწარმოებლებს, რომლებიც წელიწადში 1500 ლიტრზე ნაკლებ ღვინოს აწარმოებდნენ (საოჯახო მარნები).

ახალი ცვლილებით, აღრიცხვიანობისა და ბიუროკრატიული ანგარიშგების ვალდებულება გავრცელდება ყველაზე, მათ შორის მცირე, საოჯახო მარნებზეც.

„გამჭვირვალობა-საქართველოს“ შეფასებით, გამონაკლისის გაუქმება ათასობით საოჯახო მარანს ბიუროკრატიული ტვირთის ქვეშ აქცევს. ისინი ვალდებულები იქნებიან აწარმოონ რთული ტექნოლოგიური აღრიცხვა და აგზავნონ შეტყობინებები სააგენტოში.

„დღეს ქართული მაღალი ხარისხის ღვინო, რომლითაც გაითქვა ქვეყანამ სახელი, მნიშვნელოვანწილად სწორედ მცირე მარნების მიერ იწარმოება და ამ პირობებში ალოგიკური და ზიანის მომტანი იქნება რეგულაცია, რომელიც ამ მცირე მეღვინეობებს დაუმძიმებს მდგომარეობას და გაურთულებს დიდ ინდუსტრიულ მეღვინეობებთან კონკურენციას.

გარდა ამისა, ეს ზრდის რისკს, რომ მარეგულირებელმა ორგანომ ეს ვალდებულებები გამოიყენოს მცირე მწარმოებლების შერჩევითი კონტროლისა და შევიწროებისთვის“ – მიიჩნევს ორგანიზაცია.

ამავე წყაროს ცნობით, აქამდე დაშვებული იყო, რომ ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინის (მაგ: წინანდალი, მუკუზანი) წარმოებისას, 15%-მდე ყურძენი ყოფილიყო სხვა ქვეზონიდან ან მიკროზონიდან.

ცვლილების შემდეგ, 100% ყურძენი მკაცრად უნდა მოდიოდეს კონკრეტული ადგილწარმოშობის ზონიდან. 15%-იანი გამონაკლისი უქმდება.

როგორც „გამჭვირვალობა-საქართველო“ წერს, კანონპროექტის მომზადების ეტაპზე არ ჩატარებულა კვლევა, თუ რამდენ მწარმოებელს შეიძლება შეეხოს ეს შეზღუდვა და რამდენად რთული იქნება მათთვის საკუთარი წარმოების ახალ რეგულაციებთან შესაბამისობაში მოყვანა.

„თუ ზოგიერთი მწარმოებელი წლების მანძილზე სარგებლობდა 15%-იანი შეღავათით, ახალი, უფრო მკაცრი ნორმა (რომელიც ძალაში დაუყოვნებლივ შედის) ადმინისტრაციული სასჯელის შერჩევით იარაღად შეიძლება იქცეს.

„გამჭვირვალობა-საქართველო“ მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები აჩენს არაერთ ლეგიტიმურ და პასუხგაუცემელ შეკითხვას, რომლებზეც კანონპროექტის ავტორებს არ უმსჯელიათ.

„მაგალითად, მეწარმის ფუნდამენტური უფლების გაუმჭვირვალე შეზღუდვა:

რატომ იზღუდება მეწარმის ფუნდამენტური უფლება – აწარმოოს და გაყიდოს პროდუქტი – ისეთი ბუნდოვანი მიზნით შემოღებული ნებართვით, რომლის გაცემის კრიტერიუმები, ვადები, გასაჩივრების წესი და გამჭვირვალობის სტანდარტი კანონით (თუნდაც ჩარჩოს დონეზე) საერთოდ არ არის დაწესებული?

როდესაც სააგენტო ირგებს საერთაშორისო პრაქტიკისთვის შეუსაბამო ფუნქციებს და ყველა გადაწყვეტილება მინისტრის ერთპიროვნულ ბრძანებას არის მინდობილი, რა ანტიკორუფციული მექანიზმი გვიცავს იმისგან, რომ ეს გაუმჭვირვალე პროცედურები ბაზრის მოთამაშეების შერჩევითი კონტროლისა და შევიწროებისთვის არ იქნეს გამოყენებული?

რას ემსახურება მცირე, საოჯახო მარნებისთვის დაწესებული გამონაკლისის გაუქმება და რთული ტექნოლოგიური აღრიცხვიანობის დავალდებულება? ხომ არ შექმნის ეს არაპროპორციული ტვირთი მცირე მწარმოებლების ბაზრიდან განდევნის ან მათი ჩრდილოვან ეკონომიკაში გადასვლის საფრთხეს?

თუკი განმარტებით ბარათში მითითებულია, რომ ვენახის გაშენებაზე ნებართვა გაიცემა „უფასოდ“, რატომ არ არის ეს უმნიშვნელოვანესი ჩანაწერი პირდაპირ ასახული კანონის ტექსტში, რათა გამოირიცხოს მომავალში მინისტრის ბრძანებით მევენახეებისთვის დამატებითი მოსაკრებლების დაწესება?“ – წერს „გამჭვირვალობა“.

„ოცნების“ შემწირველების ახალდაფუძნებულმა კომპანიამ ბათუმში, გაგარინისა და ხახულის ქუჩებს შორის სამი მიწის ნაკვეთი იყიდა, რომელთა ფართობიც ჯამში 10 ჰექტარია, 107 586 კვ.მეტრი.

შემსყიდველი კომპანია შპს „ ბათუმი ლენდმარკი“ თენგიზ წულაიამ და კახა დევაძემ 2026 წლის 17 თებერვალს დააფუძნეს და წილებს თანაბრად ინაწილებენ.

თენგიზ წულაია ყოფილი პარლამენტარის, ივლიანე წულაიას ძმა და ბიზნესპარტნიორია. ივლიანე წულაია 2016-2020 წლებში საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი იყო „ქართული ოცნებიდან“. მან, როგორც ბიზნესმენმა, ფეისბუქზე სტატუსით დაუჭირა მხარი რუსულ კანონს.

არაერთი წყაროს თანახმად, ივლიანე წულაია არის ასევე თბილისის მერის, კახა კალაძის ახლო მეგობარი და მეჯვარე. ის ფლობს 2 ათეულზე მეტ სამშენებლო კომპანიას ან კომპანიის წილებს, რომლებიც მაღალბიუჯეტიან სამშენებლო პროექტებს ახორციელებენ, ასევე, მის საკუთრებაშია „არქი ჯგუფში“ შემავალი არაერთი სამშენებლო კომპანია.

შპს „ ბათუმი ლენდმარკის“ კიდევ ერთი დამფუძნებელი და მეწილე, კახა დევაძე, სამშენებლო კომპანია „ნექსთის“ და მასთან დაკავშირებული კომპანიების დამფუძნებელი და მფლობელია.

2016- 2025 წლებში თენგიზ წულაიამ „ოცნებას“ სხვადასხვა არჩევნების დროს 165 000 ლარი შესწირა. კახა დევაძის შენატანი კი „ოცნების“ ბიუჯეტში 220 000 ლარია 2021 წლიდან დღემდე.

10 ჰექტარი და მასზე დამაგრებული შენობა-ნაგებობები ბათუმში საქართველოს რკინიგზამ 59 მილიონ 742 497 ლარად გაყიდა. არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთები გაგარინისა და ხახულის ქუჩებს შორის მდებარეობს, ადრე მას „ბათუმის სატვირთო ეზოს“ უწოდებდნენ.

ქონება ელექტრონულ აუქციონზე უშუალო მესაკუთრემ სს საქართველოს რკინიგზის კომპანია შპს „ჯიარ ქონების მართვამ“ გაიტანა.

სამივე მიწის ნაკვეთის საწყისი ფასი, ჯამურად, 59 მილიონ 712 497 ლარი იყო – 1 კვ.მეტრი 551 ლარი, თითოეულის ბიჯი კი – 10 000 ლარი.

107 586 კვ.მეტრი ფართობში შპს „ლენდმარკმა“ თითო ბიჯით მეტი გადაიხადა. აუქციონის პირობების მიხედვით, მყიდველს შეუძლია, გამყიდველის წინასწარი წერილობითი თანხმობის პირობებში, ნასყიდობის საფასური იპოთეკური სესხით დაფაროს.

ამ უფლების გამოსაყენებლად მყიდველმა წერილობით უნდა მიმართოს გამყიდველ ორგანიზაციას ნასყიდობის დარჩენილი საფასურის გადახდის ვადის გასვლამდე ნებისმიერ დროს, თუმცა არაუგვიანეს 45 კალენდარული დღით ადრე.

ერთ-ერთი პირობაა ასევე შესაბამისი ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებიდან არაუმეტეს 6 თვის განმავლობაში, სარეალიზაციო უძრავი ქონებით შპს „ჯიარ ქონების მართვის“ მიერ უსასყიდლოდ სარგებლობის შესაძლებლობა.

გარდა ამისა, შეძენილი ქონების ნასყიდობის ფასის სრულად დაფარვამდე მყიდველი არ არის უფლებამოსილი გამყიდველის წინასწარი თანხმობის გარეშე, შესყიდულ მიწაზე არსებული შენობა-ნაგებობა ან/და სხვა ქონება დაანგრიოს.

სააუქციონო პირობების სრულად შესრულებამდე უძრავ ქონებაზე რაიმე შენობა-ნაგებობის განთავსების შემთხვევაში, უძრავი ქონების მყიდველი ვალდებულია შესაბამისი პროექტი სს „საქართველოს რკინიგზას“ წინასწარ შეათანხმოს.

შპს „ჯიარ ქონების მართვა“ 2009 წელს დაფუძნებული კომპანიაა, რომლის 100%-იანი წილის მფლობელია სს „საქართველოს რკინიგზა“. ეს კომპანია უზრუნველყოფს „საქართველოს რკინიგზისთვის“ არაპროფილური უძრავ-მოძრავი ქონების მართვას და შემოსავლის მიღებას.

კომპანიების დამფუძნებლების ბიზნეს მიმართულებებს თუ გავითვალისწინებთ, სავარაუდოდ, ამ ადგილს კორპუსების ასაშენებლად გამოიყენებენ. ჯერ უცნობია, კომპანია ათივე ჰექტარს ერთიანი კონცეფციით დააგემარებს, თუ დაყოფს.

მიწის ნაკვეთები შპს „ჯიარ ქონების მართვამ“ განმეორებით აუქციონზე გაყიდა.

მამუკა ვასაძე, ანუ უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის პალატის ერთ-ერთი მოსამართლე, რომელმაც მზია ამაღლობელის საჩივარი განსახილველად არ მიიღო, ყოფილი გენერალური პროკურორის, ოთარ ფარცხალაძის მეგობარია. მამუკა ვასაძემ ამის შესახებ 2019 წელს თავად განაცხადა პარლამენტში, როდესაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატი იყო.

ოთარ ფარცხალაძე ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 2023 წელს დაასანქცირა და ღიად აღნიშნა, რომ ფარცხალაძე რუსეთის სასარგებლოდ მუშაობს. ოთარ ფარცხალაძე დაასანქცირა დიდმა ბრიტანეთმაც.

„ქართული ოცნების“ ხელისუფლება ყოფილ მთავარ პროკურორს დღეს უკვე ლევან ჯანგველაძის მკვლელობის ორგანიზებას ედავება. ჯანგველაძე 2025 წლის 14 მარტს თბილისის ცენტრში, ჭავჭავაძის გამზირზე მოკლეს.

მამუკა ვასაძე ფიგურირებს ვანო მერაბიშვილის საკნიდან გაყვანის საქმეშიც. მაშინ ის გენერალური პროკურორის მოადგილე იყო.

„2014 წლის იანვარში თქვენ დაინიშნეთ პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის უფროსად. ამას წინ უძღოდა ოთარ ფარცხალაძის გადადგომა და მერაბიშვილის სკანდალური განცხადება, რომ უკანონოდ გაიყვანეს საკნიდან და მასზე ზეწოლა განახორციელეს. მომხდართან დაკავშირებით არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, სახალხო დამცველმა და მაშინდელმა პარლამენტის თავმჯდომარემაც კი განაცხადეს გამოძიების დაწყების აუცილებლობაზე. ისინი პროკურატურას მოუწოდებდნენ, დაეწყო გამოძიება. როცა გავრცელდა ინფორმაცია დანაშაულის შესახებ, რატომ არ დაიწყეთ გამოძიება?“ – ეს კითხვა ვასაძეს ოთარ კახიძემ დაუსვა, რომელიც მაშინ ევროპული საქართველოს ერთ-ერთი ლიდერი იყო.

ამის საპასუხოდ ვასაძემ თქვა, რომ მის დეპარტამენტში „შესაბამისი კორესპონდენცია“ არ შესულა.

„მიუხედავად იმისა, რომ ვალდებული იყავით გამოძიება დაგეწყოთ დანაშაულის შესახებ გავრცელებულ ინფორმაციაზე, ეს გამოძიება არ დაიწყეთ და ახლა არსებობს ეჭვი და ვარაუდი, რომ თქვენი მეგობარი [ოთარ ფარცხალაძე] გარეული იყო ამ დანაშაულში. სწორედ ამის გამო არ დაიწყეთ გამოძიება“, – განაცხადა მაშინ კახიძემ.

განჩინებაში, რომელსაც მამუკა ვასაძეც აწერს ხელს, წერია, რომ „მზია ამაღლობელის დაკავების შემდეგ, მის მიმართ უკანონო მოპყრობის ფაქტი საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება“.

ეს სიცრუეა.

მზია ამაღლობელის სისხლის სამართლის საქმეში მინიმუმ რამდენიმე ვიდეომტკიცებულებაა, სადაც ჩანს დაკავებული ჟურნალისტის მიმართ პოლიციელების მხრიდან დამამცირებელი და უკანონო მოპყრობა.

მამუკა ვასაძესთან ერთად მზია ამაღლობელის საჩივრის განსახილველად მიღებაზე უარი კიდევ ორმა მოსამართლემ თქვა – ლევან თევზაძემ [თავმჯდომარე] და მერაბ გაბინაშვილმა.

„გამოძიება ახლა ამ მიმართულებით უნდა მუშაობდეს: გასაგებია მკვლელების მოტივი, მაგრამ ვინც ამათ ხელი დააფარა, მას რა მოტივი ჰქონდა?“ – ამბობს ადვოკატი თორნიკე მიგინეიშვილი. იგი წყნეთის ყოფილი პოლიციის უფროსის, დიმიტრი ქვაჭრელიშვილის ინტერესებს იცავს.

პატიმრობაში მყოფმა დიმიტრი ქვაჭრელიშვილმა თქვა, რომ თბილისის  პოლიციის ყოფილ უფროსს, სულხან თამაზაშვილს ინფორმაცია ჰქონდა, თუ ვინ იყო ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობის დამკვეთი. ნიკო კვარაცხელიას საქმე მისი მკვლელობიდან 5 წლის შემდეგ, 2026 წლის თებერვალში ისევ გააქტიურდა. კერძოდ, პროკურატურამ განაცხადა, რომ ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობის შემკვეთები ე.წ. კანონიერი ქურდის შვილები, ძმები კაკულიები და ბუსა ჟვანია [ყოფილი პრემიერის, ზურაბ ჟვანიას შვილი] იყვნენ. პროკურატურის ამ განცხადების შემდეგ დიმიტრი ქვაჭრელიშვილმა თქვა, რომ მზად იყო, გამოძიებისთვის მიეწოდებინა მის ხელთ არსებული ინფორმაცია ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობის საქმეზე.

ყოფილმა პოლიციელმა, დიმიტრი ქვაჭრელიშვილმა გამოძიებას დეტალურად უამბო, რა ხდებოდა ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობაში ბრალდებულების, აკო ჭელიძისა და გიორგი კავილაძის დაკავების ღამეს წყნეთის პოლიციის განყოფილებაში, 2021 წელს.

კერძოდ, მისი ჩვენების თანახმად, ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობაში ბრალდებულებმა, დაკავების ღამეს, წყნეთის პოლიციაში, სამართალდამცავებს დეტალურად უთხრეს, რატომ მოკლეს ნიკო კვარაცხელია, სად იმალებოდნენ, რა იყო მათი ფინანსური სარგებელი და ა.შ.

ადვოკატ თორნიკე მიგინეიშვილის თქმით, წყნეთის პოლიციის ყოფილი უფროსი ამბობს, რომ მის მიერ დაკავებულმა აკო ჭელიძემ და გიორგი კავილაძემ თავიდანვე დაასახელეს ძმები კაკულიები და ბუსა ჟვანია. ეს მოისმინა სულხან თამაზაშვილმაც და მეტიც, მან აღიარებითი ჩვენების ვიდეოც გადაიღო.

არსებული ინფორმაციით, ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობის საქმეზე გამოძიებას სულხან თამაზაშვილი არ გამოუკითხავს. თავად თამაზაშვილმა განაცხადა, რომ წყნეთის პოლიციის ყოფილი უფროსი ცრუმოწმეა, მისი მხრიდან „დანაშაულის ჩაფარცხვაზე საუბარი კი არასერიოზულია“.

რატომ უნდა გამოეკითხა გამოძიებას სულხან თამაზაშვილი? – „ბათუმელებმა“ დიმიტრი ქვაჭრელიშვილის ადვოკატთან, თორნიკე მიგინეიშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა.

• ბატონო თორნიკე, რა იყო მნიშვნელოვანი სულხან თამაზაშვილის კომენტარში? მან თქვა, რომ ფარცხალაძეს საერთოდ არ იცნობს, ხოლო ქვაჭრელიშვილი ცრუ მოწმეაო. 

პირველ რიგში, მინდა აღვნიშნო, რომ არც თავად დიმიტრი ქვაჭრელიშვილი საუბრობს ფარცხალაძესთან უშუალო კომუნიკაციაზე. საუბარია იმაზე, რომ სულხან თამაზაშვილი იყო ოთახში გასული, სადაც ვიღაცას მიმართავდა მამის სახელით [„ანზორიჩი“]. რეალურად, ეს იყო თუ არა ოთარ ფარცხალაძე, ეს უნდა დაადგინოს გამოძიებამ.

იმ კონკრეტულ მომენტში იქ იმყოფებოდა სულხან თამაზაშვილი, გადიოდა და ესაუბრებოდა ტელეფონზე ვიღაცას. ეს არის ფაქტი. აი, ამ ფაქტთან დაკავშირებით რა აქვს სათქმელი თამაზაშვილს – ეს უნდა მოვისმინოთ.

მეორე და მნიშვნელოვანი რაც არის – ასეთ დროს საუკეთესო თავდაცვა არის, ჟარგონულად რომ ვთქვათ, გააშავო ის ადამიანი, ვინც შენზე საუბრობს და სამართლებრივად რომ ვთქვათ, მისი ჩვენება ეჭვქვეშ დააყენო.

როცა შენ უწოდებ ქვაჭრელიშვილს ცრუ მოწმეს, ადამიანს, რომელიც გამსახურდიას დროიდან მუშაობდა სახელმწიფო სტრუქტურებში, ედავებიან ქრთამის მიღებას ისე, რომ არც ფულია ამოღებული, არც პირდაპირი მოწმე ჰყავთ, არც ვიდეოა გადაღებული და არც ექსპერტიზაა ჩატარებული, საქმეს არ იცნობ, არც მისი გამომძიებელი ყოფილხარ, არც მისი ხელმძღვანელი ყოფილხარ და საუბრობ, რომ ეს ადამიანი არის ცრუმოწმე, ასეთ დროს, რა თქმა უნდა, ეჭვს ბადებს ის, რომ შესაძლოა, შენ საკუთარი თავის გადარჩენის ან ვიღაცის წინააღმდეგ საქმის არდაწყების გამო, კიდევ უფრო მეტ აბსურდზე საუბრობდე.

სულხან თამაზაშვილის იქ ყოფნა არ იყო პრობლემა.

ეს ისეთი მნიშვნელოვანი საქმე იყო, საერთოდ ყველა მანდ უნდა ყოფილიყო მობილიზებული.

პრობლემა არის ის, რომ ადამიანები ასახელებენ, გითითებენ კონკრეტულ გარემოებებს, სახლებს, თარიღებს და ასე შემდეგ. პრაქტიკულად რამდენიმე საგამოძიებო მოქმედებაა საჭირო და უკვე საქმე გაქვს გახსნილი.

როდესაც ამას არ აკეთებდი წლების მანძილზე; როცა ხუთი წლის განმავლობაში საქმე გაუხსნელია, იმიტომ, რომ წყნეთის პოლიციის განყოფილებიდან წაყვანილი ადამიანების ჩვენებები საქმიდან გაქრა, ან მათ ჩვენებებში კორექტირებები შევიდა და ასე შემდეგ, ან დუმილის უფლება გამოაყენებინეს – ამ დროს არის მთავარი ეჭვები, რომ შენი იქ ყოფნა კი იყო ლეგიტიმური, მაგრამ შემდგომში შენი მოქმედებები ხომ არ არის უკანონო?!

ამას მე ვერ ვიტყვი. ამას ვერ იტყვის ვერც ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი.

დიმიტრი ქვაჭრელიშვილი ამბობს ფაქტებს, ამბობს, რომ იქ იყო ეს პიროვნება – სულხან თამაზაშვილი და ამ ადამიანის მითითებით იღებდნენ ვიდეოს, რომელსაც ალბათ კიდევ უფრო მაღალი თანამდებობის პირებს უგზავნიდნენ.

ეს გარემოებები, თუ ვის უგზავნიდნენ ამ ვიდეოს, გამოძიებამ უნდა დაადგინოს.

ამის დადგენა არის საკმაოდ მარტივი, მათ შორის, ინტერნეტ ტრაფიკების ამოღებით, სატელეფონო ანძების ამოღებით, მოწმეების მოკითხვით, ვინ იმყოფებოდა იმ დღეს იქ, ვის რა მოვალეობა ჰქონდა, ამ ადამიანების გამოკითხვით სხვადასხვა დროს, ოღონდ სწრაფად არის ეს გასაკეთებელი. თუ ეს ერთი თვის მერე მოხდება და ეს ხალხი ისევ მაღალ თანამდებობებზე იქნებიან, ერთმანეთში დაალაგებენ ჩვენებებს და, რა თქმა უნდა, ამას უკვე შემდეგ აზრი აღარ ექნება.

• ობიექტური გამოძიებისთვის აუცილებელია, რომ გამოიკითხოს სულხან თამაზაშვილი?

რა თქმა უნდა, ეს არის პირველი, რაც უნდა გაკეთდეს.

როდესაც ვიღაც იძლევა ჩვენებას არა კონკრეტულად შენს წინააღმდეგ, არამედ იმ ფაქტებზე საუბრობს, სადაც შენ ფიგურირებ, როგორც წესი, გამოძიებამ მეორე მხარესაც უნდა მოუსმინოს.

გამოძიებამ უნდა დაადგინოს ობიექტური ჭეშმარიტება. იქნებ საერთოდ არ იყო სულხან თამაზაშვილი იქ და სხვა ალიბი აქვს? იქნებ ამბობს, რომ იმ დღეს საერთოდ შვებულებაში იყო, ან სადღაც, უცხოეთში ისვენებდა?

რა თქმა უნდა, გამოძიებამ უნდა მოისმინოს მეორე მხარის პოზიცია, არგუმენტები, მტკიცებულებები, ასევე, თუნდაც სატელეფონო კავშირებთან დაკავშირებით დააზუსტოს დეტალები და უკვე ამის შემდგომ დაგეგმოს საგამოძიებო მოქმედებები.

• რა არის დიმიტრი ქვაჭრელიშვილის ვერსია კონკრეტულად სულხან თამაზაშვილთან დაკავშირებით? 

ფაქტი არის ის, რომ დიმიტრი ქვაჭრელიშვილი ამბობს, რომ ეს ისტორია იცოდა თამაზაშვილმა, მურადაშვილმა, სირაძემ და ეს ისტორია მათ მოისმინეს ისევე, როგორც მოისმინა დიმიტრიმ.

რა უნდა გაეკეთებინა ამ ხალხს, ვინ აძლევდა მათ მითითებას, ვინმე აძლევდა თუ არა საერთოდ, თუ თავისივე ინიციატივით აკეთებდა – ეს უკვე აღარ იცის დიმიტრიმ. მან იცის ფაქტი, რომ ისტორია ამ ადამიანებისთვის [მათ შორის, სულხან თამაზაშვილისთვის] ცნობილი იყო და ეს ერთად მოისმინეს, ვიდეოც გადაიღეს. დანარჩენი უკვე რა როგორ გააკეთეს და ვისთან ჰქონდათ კომუნიკაცია, ეს გამოძიებამ უნდა დაადგინოს.

ჩვენ მაქსიმალურად ვეცადეთ, რომ გამოძიების ფარგლებში მიცემული ჩვენება ყოფილიყო ფაქტებზე დაყრდნობით და არა მოსაზრება, რომ „აი, თქვენ რას ფიქრობთ, რატომ შეიძლება ეს გაეკეთებინათ?“ – ამაზე პასუხი არ გაუცია დიმიტრის. აქ არ არის მნიშვნელოვანი დიმიტრი ქვაჭრელიშვილი რას ფიქრობს. მნიშვნელოვანია მხოლოდ ფაქტები.

შესაბამისად, კიდევ რომ არ გაწელილიყო პროცესი და დიდი ჩვენება არ გამოსულიყო, მან იმ ფაქტებზე ისაუბრა, რაც დანამდვილებით იცოდა. მიუთითა, რომ მისი მოადგილე ამირან ნაჭყებია ასევე დაადასტურებდა კონკრეტულ გარემოებებს.

მე რა ინფორმაციაც მაქვს, ამირან ნაჭყებია ჯერჯერობით გამოკითხული არ არის ამ საქმესთან დაკავშირებით.

ჩვენ არ ვართ მხარე. როგორც მოწმე, ისე ვიყავით ამ პროცესში და ამიტომ მოკლებული ვართ შესაძლებლობას, რომ არაოფიციალურად ან ოფიციალურად ინფორმაცია გვქონდეს, ამ საქმის ირგვლივ რა კეთდება.

• რა შეკითხვა გაქვთ სულხან თამაზაშვილთან? 

ჩვენ ნაკლებად. სავარაუდოდ შეკითხვები ექნება კვარაცხელიების ოჯახს.

როგორც საზოგადოების რიგით წევრს, ისე გვაქვს ჩვენც კითხვა – თუ შენ ეს ისტორია იცოდი მინიმუმ ვერსიის დონეზე მაინც, რატომ არ არის ეს ვერსია გამოძიებაში? აი, პატაკი მაინც რატომ არ არის, რომ „მე ამ ხალხმა ეს ისტორია მომიყვა და ახლა იმავეს არ ჰყვებიან“? ეს არის წმინდა ადამიანური და ინტერესის დონეზე შეკითხვა, რომელიც არა მარტო ქვაჭრელიშვილს, არამედ, როგორც რიგით მოქალაქეს, ისე მაქვს და ალბათ ნებისმიერ ადამიანს, ვისთვისაც ახლა თუნდაც ეს ინტერვიუ იწერება. რატომ, რა უნდა ყოფილიყო მოტივი?

ზოგადად, ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობის საქმეში მთავარი არის მოტივი: რატომ შეიძლებოდა თუნდაც კაკულიებს, ან სხვას მოეკლა ახალგაზრდა ადამიანი. თუ დავუშვებთ იმ ვერსიას, რომელიც უკვე ფართოდ არის გავრცელებული და რაც გენერალურმა პროკურატურამაც გააჟღერა, მაღალი თანამდებობის პირებს რა მოტივი ჰქონდათ, როცა თავიდანვე არ გახსნეს დანაშაული? – ეს არის ახლა დასადგენი.

გამოძიება ახლა ამ მიმართულებით უნდა მუშაობდეს – გასაგებია მკვლელების მოტივი, მაგრამ ვინც ამათ ხელი დააფარა, მას რა მოტივი ჰქონდა?

• თქვენ რა ვერსია გაქვთ? რა შეიძლება ყოფილიყო მაღალი თანამდებობის პირების, მათ შორის თამაზაშვილის მოტივაცია, რომ დაეფარა დამნაშავე?

ალბათ გენერალურ მოტივზე შემიძლია საუბარი და კონკრეტულად თამაზაშვილზეც არ ვისაუბრებ. არ ვიცი ეს ადამიანი რა როლში იყო. ეს გამოძიებამ უნდა დაადგინოს. მე, როგორც რიგით მოქალაქეს, მაქვს მოსაზრება, რომ შეიძლება იყოს გავლენების ამბავი – ვიღაც შენზე გავლენიანი ადამიანი გაიძულებს, რომ ასე მოიქცე.

შეიძლება იყოს პირადი ინტერესით მოქმედებაც, იმიტომ რომ შეიძლება არსებობდეს სხვა საქმეები, სადაც შენი უკანონო მოქმედებებია დაფიქსირებული და ეს ხალხი დაგეხმარება, ვისაც ახლა შენ უნდა დაეხმარო.

• თავად დიმიტრი ქვაჭრელიშვილს რა ვერსია აქვს, რატომ შეიძლება აწყობდა სულხან თამაზაშვილს დანაშაულის მიჩქმალვა? 

ვერსია არ აქვს, უბრალოდ აქვს მოსაზრება ის, რომ ყველამ ვიცით და ეს არის კაკულიების სტატუსი, რომელ კატეგორიის ხალხში აქვთ მათ სტატუსი.

ალბათ ეს ადამიანი [ოთარ ფარცხალაძე] იყო მაღალი რგოლი, რომელსაც ჰქონდა ასევე კავშირები შავ სამყაროსთან და კავშირები, ძალიან დიდი გავლენა მაშინდელ პროკურატურასთან. როცა დანაშაული ხდება, იქიდან ამ ყველაფერს სჭირდება დაფარვა ანუ უმოქმედობა.

• რა ეტაპზეა დიმიტრი ქვაჭრელიშვილის საქმე სასამართლოში? 

ეს საქმე არის ძალიან მნიშვნელოვანი. სააპელაციო სასამართლოს ეტაპზეა საქმე. შესავალი სიტყვები უკვე ვთქვით და მოწმეები იკითხება. მათ შორის, იკითხება გენერალური ინსპექციის ყოფილი უფროსის მოადგილე, ადამიანი, რომელიც საკმაოდ მაღალი თანამდებობის პირია – დავით მინდიაშვილი, რომლის დაკითხვაც არ დააკმაყოფილა პირველმა ინსტანციამ. ანუ ეს ადამიანი პირველში არ დაიკითხა და ახლა იკითხება.

ამ საქმეში არაერთი დარღვევაა: ბრალი აბსურდულია, მერე მოტივებზე არის საუბარი და ძალიან წამყვანი როლი იკვეთება ფარცხალაძის, რომელმაც დაავალა უკანონო იარაღების რეგისტრაცია დიმიტრი ქვაჭრელიშვილს, მან უთხრა უარი ამ ყველაფერზე და ამას მოჰყვა მერე ეს დევნა. ეს არის კავშირი ზუსტად ნიკო კვარაცხელიას მკვლელობასთან — რომ თუ შენ ეს ადამიანი გავალებს რაღაცას და შენ მას არ უსრულებ, ვნახეთ, როგორ დამთავრდა ქვაჭრელიშვილის ამბავი.

________________________

ამ თემაზე:

უზენაესმა სასამართლომ ,,ბათუმელები/ნეტგაზეთის” თანადამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის საჩივარი განსახილველად არ მიიღო.

საქართველოს სამართლებრივ სისტემაში უზენაესი სასამართლოს მიერ საჩივრის წარმოებაში არმიღება ანუ მისი დაუშვებლად ცნობა ნიშნავს, რომ სასამართლო საერთოდ არ განიხილავს საქმის არსებით მხარეს, არ შეაფასებს მტყუან-მართალს და ძალაში ტოვებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას.

ეს ასევე იმას ნიშნავს, რომ დავა დასრულებულია.

მზია ამაღლობელის მიმართ სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უკვე კანონიერ ძალაშია შესული.

ამ გადაწყვეტილების გასაჩივრება საქართველოში აღარ შეიძლება.

გადაწყვეტილება უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატამ მიიღო  შემდეგი შემადგენლობით:

• ლევან თევზაძე
• მერაბ გაბინაშვილი
• მამუკა ვასაძე

მათ გადაწყვეტილება ზეპირი მოსმენის გარეშე მიიღეს, ანუ ამ საკითხზე მათი მონაწილეობით სხდომა არ ჩატარებულა.

მზია ამაღლობელის ადვოკატები უზენაესი სასამართლოსგან ითხოვდნენ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს განაჩენის გაუქმებას, მის ნაცვლად გამამართლებელი განაჩენის გამოტანასა და კონკრეტული საოქმო განჩინებების კანონიერების საკითხის განხილვას.

თავის მხრივ, მზია ამაღლობელის საქმის პროკურორი თორნიკე გოგეშვილი უზენაესი სასამართლოსგან ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს განაჩენში ცვლილებას და მისთვის ბრალის დამძიმებას. კერძოდ,  პროკურატურა ითხოვდა, რომ მზია ამაღლობელის სისხლის სამართლის 353-ე პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით დამნაშავედ ცნობასა და მისთვის სასჯელის დამძიმებას.

მზია ამაღლობელი გამოცემა „ბათუმელების“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და თანადირექტორია. ის უკვე 1 წელზე მეტია რჩება უკანონო პატიმრობაში. იგი დააკავეს 2025 წლის 11-12 იანვრის ღამეს, ჯერ ადმინისტრაციული წესით და უკანონოდ – სტიკერის გაკვრისთვის და მეორედ სისხლის სამართლის წესით – ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის, ირაკლი დგებუაძისთვის აქციაზე სილის გაწვნის გამო.

მზია ამაღლობელს სილის გაწვნის გამო პროკურატურა “პოლიციელზე თავდასხმას” ედავებოდა, რაც სისხლის სამართლის კოდექსით 4-დან 7 წლამდე პატიმრობით ისჯება. ეს მუხლი სხვა უფრო მსუბუქ სასჯელს არ ითვალისწინებს.

2025 წლის 6 აგვისტოს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლემ, ნინო სახელაშვილმა ბრალდება გადააკვალიფიცირა შედარებით ნაკლებად მძიმე, პოლიციელისთვის წინააღმდეგობის გაწევის მუხლზე [სსკ-ის 353-ე მუხლი]. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მუხლი არასაპატიმრო სასჯელებსაც ითვალისწინებს, მზია ამაღლობელს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.

მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მიმდინარეობდა მის წინააღმდეგ მიმართული „ოცნების“ დეზინფორმაციის ფონზე, ცრუ მოწმე პოლიციელების გამოყენებით.

დაკავებისას მზია ამაღლობელს ღირსების შემლახავად და არაადამიანურად მოექცნენ, თუმცა პროკურატურას საქმის გამოძიება არ დაუწყია. დაკავების დღიდან, პროტესტის ნიშნად, მზია ამაღლობელი 38 დღის განმავლობაში შიმშილობდა.

მას პატიმრობაში მკვეთრად დაუქვეითდა მხედველობა.

2025 წლის 18 ნოემბერს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ გამოტანილი მზია ამაღლობელის განაჩენი, რომლის მიხედვითაც მზია ამაღლობელს 2 წლით შეეფარდა პატიმრობა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში მზია ამაღლობელის საქმეს განიხილავდნენ: ნიკოლოზ მარგველაშვილი (მომხსენებელი მოსამართლე), მარინა სირაძე და ნანა ჯოხაძე. მზია ამაღლობელის ადვოკატები ითხოვდნენ მზია ამაღლობელის უდანაშაულოდ ცნობას და მის გათავისუფლებას, პროკურატურა კი – ბათუმის საქალაქო სასამართლოში გამოტანილი განაჩენის გამკაცრებას და მზია ამაღლობელისათვის პატიმრობის შეფარდებას არა 2 წლით, არამედ 4-დან 7 წლამდე ვადით.

მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული დაკავების საქმის განხილვა უკვე დაიწყო სტრასბურგის ევროპულმა სასამართლომ.

2025 წლის 16 დეკემბერს პატიმრობაში მყოფ ჟურნალისტსა და მედიამენეჯერს, მზია ამაღლობელს, სტრასბურგში, ევროპარლამენტში, ევროკავშირის ადამიანის უფლებათა უმაღლესი ჯილდო, სახაროვის პრემია გადასცეს. ამას გარდა, უკანონო პატიმრობაში მყოფმა მედიამენეჯერმა არაერთი პრიზი მიიღო ჟურნალისტური საქმიანობისთვის.

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ირანის დედაქალაქ თეირანზე საჰაერო დარტყმების ახალი ტალღის დაწყების შესახებ განაცხადეს.

მედიის ცნობით, თეირანში აფეთქებებია და, ასევე, დარტყმების სამიზნეა ირანში არსებული რაკეტების გამშვები და საჰაერო თავდაცვის სისტემები და ლოჯისტიკური ცენტრები.

ამავე დროს, დღეს, 4 მარტს, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ თეირანის თავზე ირანის საჰაერო ძალების კუთვნილი, რუსული გამანადგურებელი, Як-130 ჩამოაგდეს.

„როიტერსი“ წერს, რომ ომის მეხუთე დღე გლობალურ ბაზრებზე აისახა – ნავთობის ფასი გაიზარდა, აზიური აქციების ფასი დაეცა,  ოქროსა და აშშ დოლარის ფასებმა კი – მოიმატა.

ისრაელმა 4 მარტს გაავრცელა გაფრთხილება, რომ ირანის მმართველი სასულიერო წრეების მიერ დანიშნული ნებისმიერი ახალი ლიდერი „ლიკვიდაციის უპირობო სამიზნე“ გახდება.

______________

ფოტოზე: აფეთქება თეირანში, 2026 წლის 3 მარტი. ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

ამავე თემაზე: 

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, 2026 წლის თებერვალში, წლიურად, სურსათის და უალკოჰოლო სასმელების ფასი 9.5 %-ით გაიზარდა.

ჯგუფში – „სურსათი და უალკოჰოლო სასმელები“ ფასები გაიზარდა 9.5 პროცენტით, რაც წლიურ ინფლაციაზე 3.2 პროცენტული პუნქტით აისახა.

„ფასები მომატებულია ქვეჯგუფებზე: თევზეული [23.1 %], პური და პურპროდუქტები [13.8 %], ხილი და ყურძენი [13.3 %], ბოსტნეული და ბაღჩეული [10.2 %], ხორცი და ხორცის პროდუქტები [9.6 %], შაქარი, ჯემი და სხვა ტკბილეული 9.4 %], ზეთი და ცხიმი [7.1 %), ყავა, ჩაი და კაკაო [5.9 %], მინერალური და წყაროს წყალი, უალკოჰოლო სასმელები და ნატურალური წვენები [5.3 %], რძე, ყველი და კვერცხი [5.3 %]“ – წერს საქსტატი. 

ამავე მონაცემების მიხედვით, სურსათის და უალკოჰოლო სასმელების ფასი მცირედით – 0.3 %-ით გაიაფდა 2026 წლის თებერვალში 2026 წლის იანვართან შედარებით.

ინფლაციის დონე 2026 წლის თებერვლის მდგომარეობით ჯამურად არის 4.6%-ია.

სტატისტიკის სამსახურის თებერვლის მონაცემებით, რომელიც დღეს, 4 მარტს გამოქვეყნდა, ჯანმრთელობის დაცვა 5.9 %-ით გაძვირდა.  ფასები მომატებულია ქვეჯგუფებზე: სამედიცინო პროდუქცია, აპარატურა და მოწყობილობა [8.1 %] ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურება [5.6 %], საავადმყოფოების მომსახურება [1.7 %].

ამავე დროს, გასულ თვესთან, 2026 წლის იანვართან შედარებით, თებერვალში, საქსტატის ცნობით:

ტრანსპორტის ჯგუფში ფასები გაიზარდა 1.5 პროცენტით, რაც თვის ინფლაციაზე 0.18 პროცენტული პუნქტით აისახა. ფასები გაიზარდა სატრანსპორტო მომსახურებასა (5.5 პროცენტი) და პირადი სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციაზე (1.2 პროცენტი);

სხვადასხვა საქონელი და მომსახურება: ჯგუფში ფასები გაიზარდა 2.9 პროცენტით, რაც 0.15 პროცენტული პუნქტით აისახა მთლიან ინდექსზე. ფასები, ძირითადად, მომატებულია ქვეჯგუფებზე: პირადი ნივთები, სხვა კატეგორიებში ჩაურთველი (17.9 პროცენტი) და პირადი ჰიგიენა (0.8 პროცენტი);

სურსათი და უალკოჰოლო სასმელები: ჯგუფში ფასები შემცირდა 0.3 პროცენტით, რაც თვის ინფლაციაზე -0.13 პროცენტული პუნქტით აისახა. ფასები შემცირებულია ქვეჯგუფებზე: რძე, ყველი და კვერცხი (-3.5 პროცენტი), შაქარი, ჯემი და სხვა ტკბილეული (-3.2 პროცენტი), ყავა, ჩაი და კაკაო (-2.7 პროცენტი), ზეთი და ცხიმი (-0.9 პროცენტი), პური და პურპროდუქტები (-0.5 პროცენტი).

ამასთან, ფასები გაიზარდა ქვეჯგუფებზე: ბოსტნეული და ბაღჩეული (4.6 პროცენტი), მინერალური და წყაროს წყალი, უალკოჰოლო სასმელები და ნატურალური წვენები (3.1 პროცენტი), თევზეული (1.9 პროცენტი), ხილი და ყურძენი (1.6 პროცენტი), ხორცი და ხორცის პროდუქტები (0.6 პროცენტი).

„თუ ვინმე „ოცნებას“ ჰკითხავს, რატომ ასეთი განცხადება და იტყვიან, რომ აი, მეზობლები არიან და ნეიტრალური პოზიცია უნდა დავიკავოთო – ეს არ არის ნეიტრალური პოზიცია. ეს არის მხარის არჩევა. მათთვის სულიერი ლიდერია ეტყობა ხამენეი. ეს არის წუხილი იმაზე, რომ ხამენეი აღარ არის დღეს ცოცხალი. არაფერი საქართველოს საწუხარი ამის გამო არ აქვს,“ – ამბობს თინა ხიდაშელი, საქართველოს თავდაცვის ყოფილი მინისტრი. მას ვესაუბრეთ ირანის ბოლო ამბებზე: რა იცვლება ირანში ხამენეის სიკვდილის შემდეგ? რა იცვლება რეგიონში?

„თუ პრეზიდენტმა ტრამპმა უნდა აჩვენოს წარმატებები და არ უნდა გაწყდეს ეს ხაზი, მაშინ ყველაზე მარტივი ამ წუთას, სადაც ეს წარმატება შეუძლია აჩვენოს, ბელარუსია – საქართველოზე მეტადაც. ბელარუსში ეს რეჟიმი გადასულია ხრწნის ეტაპზე… „ოცნება“ შიგნით ჯერ აქამდე გახრწნილი არ არის. მას საკმარისად ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მისთვის იბრძოლებენ.

ლუკაშენკოს კი არ ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მისთვის იბრძოლებენ. მას ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც არჩევნებში ხმას მისცემენ, მაგრამ მას არ ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მისთვის იბრძოლებენ. ამიტომ მგონია, რომ უფრო ადვილია ლუკაშენკოს დამარცხება, თუ სწრაფი და კარგად დაგეგმილი პოლიტიკური შეტევა განხორციელდება,“ – გვიყვება თინა ხიდაშელი.

„ბათუმელებმა“ თინა ხიდაშელთან ინტერვიუ ჩაწერა. ის არასამთავრობო ორგანიზაციის „სამოქალაქო იდეა“ ხელმძღვანელია.

• ქალბატონო თინა, რამდენად აჩენს ირანის პოლიტიკური ცვლილების შესაძლებლობას ხამენეის განეიტრალება?

ეს არ არის, რა თქმა უნდა, საკმარისი პირობა – ირანი არ არის ვენესუელა. ვენესუელაშიც კი, ბევრი ელოდა ამას, მაგრამ მადუროს წასვლა ავტომატურად სისტემის შეცვლას და დემოკრატიის დამყარებას არ ნიშნავდა. სისტემა, სავარაუდოდ, ვენესუელაში პირველივე არჩევნების პირობებში გადაიტვირთება, მაგრამ ეს გადატვირთვა სინამდვილეში დემოკრატიას მოემსახურება თუ არა, საეჭვოა.

ირანი გაცილებით უფრო მძიმე და რთული შემთხვევაა. ეს არის სახელმწიფო, სადაც რევოლუციის შედეგად მოვიდა ხელისუფლება, იმ რევოლუციის, რომელმაც ფუნდამენტურად შეცვალა ქვეყანა. მართალია, მონარქიული, მაგრამ სამოქალაქო რესპუბლიკა ჩანაცვლდა შუასაუკუნოვანი წარმონაქმნით და შემდეგ სამი დეკადის განმავლობაში მიმდინარეობდა ამ შუასაუკუნოვანი წარმონაქმნის ყველანაირი ძალისმიერი მეთოდით გამყარება.

ეს ნიშნავს იმას, რომ მთელი სისტემა შეიქმნა. ეს არ არის: ერთი პოლიტიკური პარტია მეორე პარტიამ დაამარცხა და მერე დიქტატურა დაამყარა. ეს არის საერო ხელისუფლების გაქრობა და სასულიერო ლიდერების მიერ ძალაუფლების სრული მანიპულაცია, რასაც ყველაფერთან ერთად თან სდევდა ადამიანების გაქრობა, მასობრივი მკვლელობები, რეჟიმი უკან არაფერზე იხევდა.

ეს ერთგვარად ჩამოყალიბებული აზრია ექსპერტებს შორის – ცვლილება თავისთავად არ მოხდება იმით, რომ ხამენეი აღარ არის.

• თუმცა პერსონიფიცირებული იყო ეს რეჟიმი ირანში, ეს არ მოახდენს გავლენას? 

პერსონიფიცირებული იყო, რა თქმა უნდა, რადგან ის იყო სულიერი ლიდერი, მაგრამ არა იმდენად, რამდენადაც ეს რომელიმე დიქტატორული პარტიის დროს ხდება. პარტიის შემთხვევაში ვიცით – არსებობს ვერტიკალი და მეტი არაფერი. ირანის შემთხვევაში ეს ესე არ იყო.

ირანის შემთხვევაში ჯერ კიდევ არსებობს ვერტიკალი, მაგრამ ამ ვერტიკალის გარდა, არსებობს სასულიერო ძალაუფლების მატარებელი მთელი სისტემა, რომელმაც ჩაანაცვლა სამოქალაქო ინსტიტუტები. ეს არის მთავარი სხვაობა. ის, რაც მუშაობს ჩვენთვის ცნობილ დიქტატურებში, ეს არის სახეშეცვლილი ირანში. მაგალითად, რუსეთში დუმა არსებობს, მთავრობა, პრემიერი. უბრალოდ მათ ფუნქციაა გამოშიგნული და ერთი კაცის ნებას ემორჩილებიან. ირანის შემთხვევაში კი, ასეთი ინსტიტუციებიც კი არ იყო სახეზე.

თავისი არსით ამიტომ არის რთული ის, რაც ირანში არსებობდა და არსებობს ჯერ კიდევ. თუ არ მოხდა ფუნდამენტური, პირდაპირი მნიშვნელობით რევოლუციური ცვლილება – რაღაც უნდა  გადააგდონ ფიზიკურად და ემოციურად, სრულიად ახალი რესპუბლიკა უნდა დამყარდეს იქ. უბრალოდ, არჩევნებით ეს არ მოხდება, იქ ახალი რესპუბლიკა უნდა დამყარდეს.

• რევოლუციური ცვლილებების მოლოდინი არ აქვს არც შეერთებულ შტატებს? აშშ ცდილობს, რომ ირანი აღარ იყოს ბირთვული საფრთხე? 

ძალიან რთულია ამაზე გადაჭრით საუბარი იმის გათვალისწინებით, ამერიკის შეერთებულ შტატებში რამდენად გაუთვლელია თუ წინასწარ დაგეგმვას არ ექვემდებარება პოლიტიკური გადაწყვეტილებები. ხშირად ერთგვარი იმპულსური ფონი იგრძნობა ამ გადაწყვეტილებებში. ხვალ და ზეგ შეიძლება ყველაფერი შეიცვალოს.

სულ რამდენიმე თვის წინ, პირველი დაბომბვის დროს, ირანში არავითარ რეჟიმის ცვლილებაზე არ იყო საუბარი და საერთოდ არაფერზე პოლიტიკური ხასიათის და ნიშნების მატარებელზე – უბრალოდ, დაბომბეს იმისთვის, რომ გაენადგურებინათ ბირთვული იარაღის წარმოების წყარო. მერე პრეზიდენტმა ტრამპმა გვითხრა ყველაზე მკაცრი ტერმინი: „Obliterate“, ანუ საერთოდ გაქრა, აღარ არსებობს და აღიგავა პირისაგან მიწისაო.

რამდენიმე თვის შემდეგ, ჟურნალისტები როდესაც ეკითხებიან მას, თავდაცვის მდივანს, სახელმწიფო მდივანს, რომ თუ აღიგავა პირისაგან მიწისა და აღარ არსებობს, აბა ახლა რაღატომ შევედითო, ისინი მოხერხებულად ირიდებენ ამ კითხვაზე პასუხს. ამას შეიძლება ჰქონდეს ორი მიზანი: ერთი ის, რომ თავის დროზე სადაზვერვო სამსახურებმა სწორად ვერ გათვალეს – ანუ მაშინაც მართალი იყო პრეზიდენტი ტრამპი და ახლაც.

პრეზიდენტი ტრამპი ხომ არ ზის ირანში. მას ჰქონდა ინფორმაცია სადაზვერვო მონაცემებიდან სხვა, რომელიც მას ამ განცხადების თქმის შესაძლებლობას უქმნიდა. დღეს, შესაძლოა აღმოჩნდა, რომ თურმე ასე არ ყოფილა და ჩაითვალა, რომ საქმე ბოლომდეა მისაყვანი.

არის მეორე სცენარი, როდესაც საქმე კი დამთავრდა და მართალი იყო მაშინ პრეზიდენტი ტრამპი, მაგრამ მოვლენების განვითარებამ აჩვენა, რომ პოლიტიკური ცვლილების გარეშე საფრთხე არ არის გამქრალი. ამ შემთხვევაში, შესაძლებელია, პირველადი წყარო, რომელიც დაიბომბა, მართლა აღარ არსებობს და გაქრა, მაგრამ ის, რომ ამის მცდელობა კიდევ ექნება ირანს, მაგალითად, რევანშის მცდელობა, ტერაქტებს მოაწყობს გნებავთ ამერიკის მოქალაქეების წინააღმდეგ, გნებავთ ისრაელის და სხვა მოკავშირეების წინააღმდეგ – ამის მოლოდინი გაჩნდა.

შეიძლება, ცუდი სცენარების ვერსიები გაჩნდა – რა შეიძლება იყოს მოსალოდნელი ირანისგან და ამიტომ უკვე პოლიტიკურმა ხელმძღვანელობამ დაინახა, რომ რეჟიმის ცვლილების გარეშე პრობლემის გაქრობა ირანში შეუძლებელია.

შეიძლება, ამიტომაც ვნახეთ მეორე ოპერაცია. შესაძლოა, სხვა ვერსიაც არსებობდეს. შესაბამისად, რეჟიმის ცვლილების მოლოდინი ამ წუთას არ უნდა გვქონდეს, თუმცა ის შეიძლება შეიცვალოს – მეორე სცენარის შემთხვევაში, ყველაფერი მიდის რეჟიმის ფუნდამენტურ ცვლილებამდე და ამას ვნახავთ ძალიან მალე.

• ტრამპი ამბობს, კვირები შეიძლება გაგრძელდეს ეს ოპერაცია. ეს რაზე მიანიშნებს? 

ესეც იმის მაგალითია, რაც უკვე ვთქვი: თავიდან იყო ნათქვამი, რომ ეს იქნებოდა რამდენიმე დღიანი ოპერაცია. ეს ვადები გახანგრძლივდა იმიტომ, რომ ყველა ხედავს რა ტიპის რეჟიმთან აქვს საქმე.

ირანში განწყობა ერთმნიშვნელოვანი არ არის და, მათ შორის, პროტესტში მყოფ საზოგადოების ნაწილიც მაინცდამაინც ბედნიერი არ არის იმით, რასაც უყურებს. ზოგს არ აქვს მოლოდინი, რომ ამას მოჰყვება რეჟიმის ცვლილება და თუ არ მოჰყვა რეჟიმის ცვლილება, მაშინ ხვდებიან, რომ კიდევ უფრო მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდებიან თავად.

თავის დროზე, 20 წლის წინ, ბელგრადში ვუყურებდით იმას, რომ მილოშევიჩის მიმართ ძალიან კრიტიკულად განწყობილი ადამიანების ნაწილი არ მიესალმებოდა მათი დედაქალაქის დაბომბვას ამერიკული საჰაერო ძალების მიერ, თუმცა, რა თქმა უნდა, ეს არ იყო უმრავლესობის განწყობა.

მე მაინც მგონია, რომ ირანში ყველაზე მეტად საფრთხის განცდა აქვთ, რომ თუ ეს პროცესი არ დამთავრდა რეჟიმის ცვლილებით, მაშინ პირველ ჯერზე რაც მოხდა, დაახლოებით იგივე და კიდევ უფრო უარესი მოხდება. ზუსტად პირველი დაბომბვის მერე იყო, როცა რეჟიმმა ჩათვალა, რომ ახლა იყო მომენტი ბოლომდე ანგარიშსწორებაზე წასულიყო პროტესტთან.

• შეიძლება თუ არა საქართველო ამ კონფლიქტში აღმოჩნდეს ჩართული რაიმე ფორმით? მაგალითად, აშშ-მ, როგორც ყოფილმა სტრატეგიულმა პარტნიორმა, საქართველოს სთხოვოს სტრატეგიული ობიექტების გამოყენება?

მნიშვნელოვანი სიტყვა „ყოფილი“. თეორიულად ყველაფერი შეიძლება წარმოვიდგინოთ, მაგრამ ამის ალბათობა ძალიან დაბალია. რეალურად მაშინ სრულმასშტაბიანი „boots on the ground“ ტიპის ომი უნდა დაიწყოს ირანში. ამის მოლოდინი, რა თქმა უნდა, მე არ მაქვს და არც მგონია, რომ ვინმეს ჰქონდეს.

• რა იკითხება „ოცნების“ გზავნილებში? – „ოცნებამ“ ორივე მხარის მიმართ გამოხატა სოლიდარობა, თუმცა ხაზი გაუსვა ირანის სასულიერო პირის სიკვდილს. 

ასეთი განცხადებები როცა ქვეყნდება, იქ არცერთი სიტყვა შემთხვევით არ ჩნდება.

ორი მთავარი შეცდომაა ამ განცხადებაში – ჩემი გადასახედიდან შეცდომა, თორემ გასაგებია, რომ შეცდომა არ არის და შეგნებულად დაიწერა ის, რაც დაიწერა: ირანელ ხალხს რომ გამოუცხადეს სოლიდარობა, ეს ნორმალურია და კარგია. ამასთან შეუძლებელია ვინმეს პრობლემა ჰქონდეს, მაგრამ განცხადებაში მათ სოლიდარობა გამოუცხადეს ირანის ისლამურ რესპუბლიკას და არა ირანს. ეს ძალზე მნიშვნელოვანი განსხვავებაა. ეს ნიშნავს რეჟიმისადმი სოლიდარობას.

ირანის ისლამური რესპუბლიკა – ეს არის აიათოლა ხამენეის მიერ შექმნილი დესპოტური რესპუბლიკა, რომელსაც გამოუცხადეს სოლიდარობა. სულიერი ლიდერის სიკვდილის თაობაზე თუნდაც ნეიტრალური განაცხადი ქვეყნისგან, რომელიც ამერიკის სტრატეგიული პარტნიორი იყო სამი ათწლეულის განმავლობაში და თავადაც აცხადებდა, რომ ამ ბოროტების წინააღმდეგ იბრძოდა, რაიმე ფორმით ხამენეის დატირება, ფაქტობრივად იგივეა, კობახიძე ამჯერადაც  ჩასულიყო ირანში – უბრალოდ ფრენები არ არის, თორემ ეტყობა, ამჯერადაც ჩავიდოდა იქ და დაიტირებდა ფიზიკურადაც.

ის, რომ ჩვენ ვართ მეზობელი ქვეყანა, რაც თავის დროზე გვითხრეს, ყველა მეზობლები იქ იყვნენო, ეს საერთოდ არაფერს ნიშნავს საქართველოსთვის – ქართველი ხალხის არჩევანი არასდროს ყოფილა იმ ტიპის პოლიტიკა, როგორიც სომხეთსა და აზერბაიჯანს ჰქონდა ამ სამი ათწლეულის განმავლობაში. სტრატეგიულ უსაფრთხოებას როცა ეხება საქმე, იქ ტოლობის ნიშნის დასმა სომხეთთან და აზერბაიჯანთან არასერიოზულია. ასე ჩეჩნეთიც ჩვენი მეზობელია და მაშინ ისე მოვიქცეთ, როგორც კადიროვი იქცევა.

თუ ვინმე მათ ჰკითხავს, რატომ ასეთი განცხადება და იტყვიან, რომ აი, მეზობლები არიან და ნეიტრალური პოზიცია უნდა დავიკავოთო – ეს არ არის ნეიტრალური პოზიცია. ეს არის მხარის არჩევა. მათთვის სულიერი ლიდერია ეტყობა ხამენეი. ეს არის წუხილი იმაზე, რომ ხამენეი აღარ არის ცოცხალი. არაფერი საქართველოს საწუხარი ამის გამო ნამდვილად არ აქვს.

• რა გათვლებით შეიძლება აწყობდეს ივანიშვილს ირანის არჩევა ამ კონფლიქტში? თუ აქამდე საუბარი იყო იმაზე, რომ ივანიშვილს ფსონი რუსეთზე აქვს დადებული, ახლა ივანიშვილი ხედავს, რომ პუტინის მოკავშირეები სუსტდებიან. 

მაგრამ რუსეთი არსად წასულა. რუსეთი ჯერ ისევ იქ არის.

ისევ იმ მდგომარეობაში ვართ ჩვენ – მათი პოზიცია რუსული პოზიციის თანმხვედრი უნდა იყოს.

• „იმიჯის შექმნის სტრატეგიამ, რომ თითქოს რუსეთში ყველაფერი კარგად არის და ცხოვრება ჩვეულებრივ გრძელდება, საკუთარი თავი ამოწურა. შემდეგი ჩვენ ვართ“, – ამბობს დუგინი. რა პოლიტიკური გავლენა ექნება ამ ამბავს რუსეთზე, რეგიონზე?  

დუგინის განცხადება კი წავიკითხე, მაგრამ ისეთი შთაბეჭდილება მრჩება, რომ რაღაცის ნაწილია. თუ სულ ეს არის, რაც მან თქვა და რასაც კრემლში ისმენენ, მაშინ, რა თქმა უნდა, ძალიან საინტერესოა და ბევრის მთქმელია – ერთგვარ სამზადისად შეგვიძლია აღვიქვათ.

ჯერჯერობით პუტინისგან არაფერი მოგვისმენია.

ზოგადად, პუტინის სამეგობრო რაც უფრო პატარავდება, ეს თავისთავად სერიოზული ნიშნულია, როგორც „ქართული ოცნებისთვის“, ასევე საქართველოსადმი რუსეთის დამოკიდებულებისთვის. მოკლე ვადაში შეიძლება რუსეთის მარწუხები კიდევ უფრო მეტად ვიგრძნოთ ჩვენ, უკრაინელებმაც, მოლდოვამაც, მაგრამ ეს ძალიან მოკლევადიანი იქნება, რადგან მართალია დუგინი, თუ ის ამას ამბობს, რომ შემდეგი იქნება რუსეთი. ვხუმრობდი გუშინ, რომ ალბათ შემდეგი უფრო ლუკაშენკოა და მერე რუსეთი.

• რატომ ლუკაშენკო? 

თუ პრეზიდენტმა ტრამპმა უნდა აჩვენოს წარმატებები და არ უნდა გაწყდეს ეს ხაზი, მაშინ ყველაზე მარტივი ამ წუთას, სადაც ეს წარმატება შეუძლია აჩვენოს, ბელარუსია – საქართველოზე კიდევ უფრო მეტადაც. ბელარუსში რეჟიმი გადასულია ხრწნის ეტაპზე. იმდენად ფართომასშტაბიანი იყო პროტესტი და იმდენად მოჰბეზრდა ყველას, აღარავის აღარ აქვს კითხვები – აქტიური ბრძოლის უნარი დაკარგა ბელარუსმა ხალხმა. ეს არ ნიშნავს, რომ ეს ბრაზი სადმე წავიდა, ან ვინმეს შეუყვარდა ლუკაშენკო და 2020 წლის მერე იმ მილიონობით ადამიანმა ქუჩაში რომ იდგა, ჩათვალა, რომ ის კარგი კაცია. არა, უბრალოდ მათ დაკარგეს იმედი, რომ რამე შეიცვლება.

მაგრამ რეჟიმი სრულიად გახრწნილია შიგნითაც და გარეთაც. „ოცნება“ შიგნით ჯერ აქამდე გახრწნილი არ არის. მას საკმარისად ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მათთვის იბრძოლებენ. ლუკაშენკოს კი არ ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მისთვის იბრძოლებენ. მას ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც არჩევნებში ხმას მისცემენ, მაგრამ მას არ ჰყავს მხარდამჭერები, რომლებიც მისთვის იბრძოლებენ. ამიტომ მგონია, რომ გაცილებით უფრო ადვილია ლუკაშენკოს დამარცხება, თუ სწრაფი და კარგად დაგეგმილი პოლიტიკური შეტევა განხორციელდება.

• ამასობაში, ევროპა რა როლს იძენს ამ კონფლიქტში? გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ დათანხმდა აშშ-ს მოთხოვნას გამოიყენოს ბრიტანული სამხედრო ბაზები ირანის სამიზნეებზე „თავდაცვითი დარტყმებისთვის“. 

პროცესი თავისთავად ზეწოლის ქვეშ ამყოფებს ყველას: ევროპელ ლიდერებს, ლიდერებს აზიაში, არაბულ სამყაროზე ხომ აღარაფერს ვამბობ. ირანმა მოახერხა და მტრად გადაიკიდა ყველა მისი მეზობელი, თურქეთის გარდა. ერთადერთი თურქეთია, რომელიც ჯერ კიდევ ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებს. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, მათ შორის, ევროპისთვისაც. რთულად წარმოსადგენია, რომ არაბული სამყაროს ყველა ქვეყანა უცებ, ერთ დღეში ვინმეს მტერი გამხდარიყო. რაღაცნაირად მოახერხეს ირანელებმა და მათ წინააღმდეგ ყველა გაერთიანდა.

გვერდზე მდგომის პოზიციის შენარჩუნებას რამდენ ხანს შეძლებს ევროკავშირი, არ ვიცი. ვფიქრობ, რომ დიდხანს ვერა – იმაზე იქნება დამოკიდებული, ეს კრიზისი როდის დასრულდება. მართლა ორ და სამ დღეში თუ დასრულდა, შესაძლოა, სრულიად სხვა რამ ვნახოთ, მაგრამ თუ ეს რამდენიმე კვირა გაგრძელდა, ვფიქრობ, ნატოს წევრ ქვეყნებს მოუწევთ პოზიციის უფრო მეტი სიმკვეთრის ჩვენება.

• თქვენ აღნიშნეთ, რომ „ქართული ოცნების“ მთავრობის პოზიცია არის კონკრეტული მხარის არჩევა და არა ნეიტრალური პოზიცია.  რა სახის რისკია ეს საქართველოსთვის? 

ირანის ისლამური რესპუბლიკა დამარცხდება ამ ომში აუცილებლად. ამას ალტერნატივა არ აქვს.

შესაბამისად, ამ მარცხის ფონზე აუცილებლად მოიკითხავს ისრაელი, ამერიკის შეერთებული შტატებიც: ვის, როდის, რა პოზიცია ჰქონდა. ძალიან არ მინდა, რომ ჩვენი ქვეყანა არასწორ მხარეს აღმოჩნდეს. იმედია, ამ ერთი უნიჭო, უტვინოდ დაწერილი განცხადებით შემოიფარგლებიან.

„ასოშიეტედ პრესის“ ინფორმაციით, ნავთობის ფასი გაიზარდა ორშაბათს, 2 მარტს, მას შემდეგ რაც ირანში მიმდინარე მოვლენებმა ჰორმუზის სრუტეში ტანკერების გადაადგილება შეაფერხა.

ამ შეფერხებამ კიდევ ერთხელ გამოკვეთა, რამდენად მნიშვნელოვანია ჰორმუზის სრუტე მსოფლიოს ნავთობის მომარაგებისთვის.

ჰორმუზის სრუტე არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საზღვაო „ენერგეტიკული კარიბჭე“, სპარსეთის ყურესა და ომანის ყურეს შორის მდებარე სტრატეგიული საზღვაო გასასვლელი.

ამ სრუტის გავლით გადის მსოფლიოს ნავთობის დაახლოებით მეხუთედი სპარსეთის ყურის ქვეყნებიდან: საუდის არაბეთიდან, ირანიდან, ერაყიდან, ქუვეითიდან, არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან და კატარიდან.

სპარსეთის ყურის ქვეყნებიდან ნავთობი ძირითადად  მიდის ჩინეთის, ინდოეთის, იაპონიის, სამხრეთ კორეის, ევროპული ქვეყნების და აშშ-ის მიმართულებით, შესაბამისად, ჰორმუზის სრუტეში გადაადგილების ნებისმიერი შეფერხება ნავთობის ვაჭრობაზე დიდ გავლენას ახდენს.

„ასოშიეტედ პრესი“ ესაუბრა საინვესტიციო მენეჯმენტ კომპანია Neuberger Berman-ის საინვესტიციო პორტფელის უფროს მენეჯერს, რომელმაც გამოცემას უთხრა, რომ თუ ჰორმუზის სრუტეში გემების მიმოსვლა ნაწილობრივ შეფერხდება, ნავთობკომპანიებს ამის გადატანა „ერთი-ორი კვირა შეეძლებათ“, მაგრამ თუკი ჰორმუზის სრუტე სრულად ან თითქმის სრულად ჩაიკეტება და ეს ჩაკეტვა ერთ თვეს ან მეტხანს გასტანს, ნედლი ნავთობის ფასი გაიზრდება.

2 მარტს ნედლი ნავთობის სავაჭრო ფასი დაახლოებით 70 დოლარის ფარგლებში იყო. თუ სრუტე ერთ თვეს ან მეტხანს ჩაიკეტება, ეს ნედლი ნავთობის ფასს „სამნიშნა მაჩვენებლებისკენ აიყვანს“, ხოლო ევროპაში ბუნებრივი გაზის ფასებს „2022 წელს დაფიქსირებულ კრიზისულ დონეებთან მიაახლოებს ან გადააჭარბებს.“

ჰორმუზის სრუტე გლობალური საზღვაო გადაზიდვებისთვის უმნიშვნელოვანესი საზღვაო გზაა. მისი სიგანე ყველაზე ვიწრო მონაკვეთში დაახლოებით 33 კილომეტრს (21 საზღვაო მილს) შეადგენს.

სრუტე სპარსეთის ყურეს ომანის ყურესთან აკავშირებს. იქიდან გემებს მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილში გადაადგილება შეუძლიათ. მიუხედავად იმისა, რომ სრუტეში ირანსა და ომანს საკუთარი ტერიტორიული წყლები აქვთ, იგი საერთაშორისო საზღვაო გზად მიიჩნევა, რომელშიც ყველა გემს შეუძლია გადაადგილება.

ამჟამად ჰორმუზის სრუტე ოფიციალურად დაკეტილი არ არის, თუმცა ტანკერების გადაადგილება მკვეთრად შემცირდა მას შემდეგ, რაც სატელიტური ნავიგაციის სისტემები შეფერხდა.

გაერთიანებული სამეფოს საზღვაო ვაჭრობის ოპერაციების ცენტრმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ სრუტის ორივე მხარეს მდებარე ტერიტორიაზე რამდენიმე გემზე თავდასხმა მოხდა და   გაიზარდა ელექტრონული ჩარევა იმ სისტემებში, რომლებიც გემების მდებარეობას აჩვენებს.

ასაფეთქებელი მოწყობილობით დატვირთული უპილოტო ნავი დაეჯახა მარშალის კუნძულების დროშის ქვეშ მცურავ ნავთობტანკერს ომანის ყურეში, რომელიც აღმოსავლეთიდან სრუტეში შედიოდა. ოფიციალური ომანის განცხადებით, შეჯახების შედეგად ერთი მეზღვაური დაიღუპა.

თავის მხრივ ირანი ჰორმუზის სრუტესთან მიახლოებულ გემებს ემუქრება.

ირანის მუქარის და მზარდი საფრთხის გამო გლობალურმა საზღვაო გადამზიდავებმა გაავრცელეს შეტყობინებები, სადაც აღნიშნულია, რომ მათ რეგიონში ოპერაციები შეაჩერეს. დანიურმა გადამზიდავმა კომპანია Maersk-მა, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე დიდი საზღვაო გადამზიდავია, 1-ელ მარტს განაცხადა, რომ ჰორმუზის სრუტეში ყველა გემის გადაადგილებას შემდგომ შეტყობინებამდე აჩერებს.

მსგავსი განცხადებები გააკეთეს სხვა საზღვაო გადამზიდავებმაც, მათ შორის Hapag-Lloyd-მა, CMA-CGM-მა და MSC-მ.

„არავის სურს ამ გზით გადაადგილება და ამ ეტაპზე არცერთი სადაზღვევო კომპანია არ არის მზად, იქ გავლილი გადაზიდვების პასუხისმგებლობა აიღოს,“ – განუცხადა ტომ გოლდსბიმ, ტენესის უნივერსიტეტის მიწოდების ჯაჭვის მართვის დეპარტამენტის ლოგისტიკის მიმართულების ხელმძღვანელმა „ასოშიეტედ პრესს“.

კომპანია Kpler-ის შეფასებით, ახლო აღმოსავლეთის ყურეში ამჟამად იმყოფება 70 დატვირთული ნავთობტანკერი და 75 ე.წ. „სუფთა“ ტანკერი, რომლებიც გადამუშავებულ ნავთობპროდუქტებს ატარებენ და, როგორც ჩანს, სრუტეში გასავლელად ემზადებიან.

Kpler-ის მიხედვით, ეს დაახლოებით ორჯერ მეტია ჩვეულებრივ მაჩვენებელთან შედარებით. ამასთან, დაახლოებით 60 ტანკერი ჰორმუზის სრუტის აღმოსავლეთით, ახლო აღმოსავლეთის ყურის გარეთ, მოლოდინის რეჟიმში დგას.

ისრაელისა და აშშ-ის მიერ ირანის სხვადასხვა ობიექტების დაბომბვა, რასაც ირანის უზენაესი ლიდერი აიათოლა ალი ხამენეი და არაერთი მაღალჩინოსანი ემსხვერპლა, 28 თებერვალს დაიწყო.

თუმცა ირანმა ამ მოვლენებამდე რამდენიმე დღით ადრე, თებერვლის შუა რიცხვებში ჰორმუზის სრუტის ნაწილი დროებით დახურა. ირანის განცხადებით სრუტის დახურვა სამხედრო წვრთნებს უკავშირდებოდა. შედეგად მომდევნო დღეებში ნავთობის ფასები დაახლოებით 6%-ით გაიზარდა.

ეს გადაწყვეტილება სრუტის იშვიათი, შესაძლოა უპრეცედენტო დახურვა იყო.

წარსულში დაძაბულობისა და კონფლიქტის დროს ირანი ზოგჯერ აფერხებდა ვიწრო სრუტეებში გადაზიდვებს, ხოლო 1980-იანი წლების ირან-ერაყის ომის დროს ორივე მხარე თავს ესხმოდა ტანკერებსა და სხვა გემებს, საზღვაო ნაღმების გამოყენებით მთლიანად გადაკეტეს მოძრაობა ამ ადგილებში.

თუმცა, 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული, ირანს არ გაუმეორებია მუქარა საზღვაო გზის სრულად დახურვის შესახებ. მათ შორის არც 2025 წლის ივნისში, 12-დღიანი ომის დროს, როდესაც ისრაელმა და აშშ-მ დაბომბეს ირანის ძირითადი ბირთვული და სამხედრო ობიექტები.

ჰორმუზის სრუტე ვაჭრობისთვის ისტორიულად მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.

ამ გზით ჩინეთიდან რეგიონში გადაჰქონდათ კერამიკა, სპილოს ძვალი, აბრეშუმი და ტექსტილი. თანამედროვე ეპოქაში კი იგი მარშრუტია ტანკერების, რომლებსაც ნავთობი და გაზი გადააქვთ საუდის არაბეთიდან, ქუვეითიდან, ერაყიდან, კატარიდან, ბაჰრეინიდან, არაბთა გაერთიანებული საამიროებიდან და ირანიდან.

ნავთობპროდუქტების აბსოლუტური უმრავლესობა აზიის ბაზრებისკენ მიემართება, მათ შორის ჩინეთში.

საუდის არაბეთსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში არსებობს ნავთობსადენები, რომლებიც ჰორმუზის სრუტის გავლას თავიდან აცილების საშუალებას იძლევა. თუმცა აშშ-ის ენერგეტიკული ინფორმაციის ადმინისტრაციის განცხადებით, „სრუტეში ტრანზიტით გამავალი პროდუქტების უმეტესობას რეგიონიდან გასვლის ალტერნატიული საშუალება არ გააჩნია“.

ამავე თემაზე:

„თუკი პოლიციის მანქანაზე ძვირფასი არ გახდა ჩვენი შვილების სიცოცხლე, კი, პოლიტიკაშიც ჩავერთვებით, რადგან დედის მთავარი მიზანია შვილი გადარჩეს“- ამბობს თამარ იარაჯული, რომელიც რამდენიმე წელია ორი შვილის სიცოცხლის გადასარჩენად იბრძვის.

თამარ იარაჯული სახელმწიფოს შვილის სიცოცხლისთვის აუცილებელი მედიკამენტის დაფინანსებას სთხოვს. რა გზას გადიან დედები შვილების გადასარჩენად საქართველოში? – „ბათუმელები“ ამ თემაზე ესაუბრა თამარ იარაჯულს.

• ქალბატონო თამარ, დიდი ხანია რაც შვილების გადარჩენას ითხოვთ. ღამეც კი გაათენეთ ჯანდაცვის სამინისტროსთან შვილთან ერთად. რა მედიკამენტი სჭირდება თქვენს შვილს და რატომ არ აფინანსებს ჯანდაცვის სამინისტრო მის შემოტანას?

მედიკამენტი, რომელიც ჩემი 28 წლის შვილის გიორგის გადარჩენისთვის არის საჭირო, „პრაზიკვანტელია“, ოღონდ ევროპული გვჭირდება, რადგან რუსული წარმოების ძალიან აზიანებს ღვიძლს.

მე მყავს სამი შვილი და აქედან ორ შვილს უმძიმესი დიაგნოზები აქვთ და სჭირდებათ მკურნალობა. ახლა მე და გიორგი საბერძნეთში ვარ, რადგან საქართველოში სამი წლის წინ გიორგის ხერხემლის ექინოკოკი აღმოაჩნდა და ჩაუტარეს ოპერაცია. ოპერაციამ შედეგი არ დადო. პირიქით, უფრო გართულდა მდგომარეობა, რადგან როგორც შემდეგ გავარკვიეთ და სხვადასხვა ქვეყნებში დაგვიდასტურეს, ოპერაცია იყო შეცდომა, რადგან ექინოკოკის დროს გაჭრა ნიშნავს ახალი კერების გაჩენას.

ექინოკოკი პარაზიტია, რომელიც აღწევს ტვინამდე, რადგან ხერხემალშია და თუ არ მოხდება დროული მკურნალობა, შესაძლოა გამოიწვიოს სხეულის სრული პარალიზება, ვეღარ გაივლის ადამიანი. ამიტომ ამ დაავადების მკურნალობა იწყება „პრაზიკვანტელით“, რომ აღარ მოხდეს გამრავლება და მხოლოდ ამის შემდეგ კეთდება ოპერაცია.

თავიდან საქართველოში მითხრეს, რომ კიბოაო. თუმცა შემდეგ კარგ რადიოლოგთან გადავამოწმე და მან მითხრა, რომ იყო ექინოკოკი. ეს დაავადება სისხლით დგინდება, ანუ აზრადაც არავის მოსვლია, რომ სისხლში ენახათ ჯერ ინფექცია და ოპერაცია მერე დაეგეგმათ.

• განკურნებადია ეს დაავადება?

დიახ, განკურნებადია, ოღონდ სჭირდება დროული მკურნალობა.

საბერძნეთში წამოსვლამდე თურქეთშიც ვიყავით გადამოწმებაზე და იქაც გვითხრეს, რომ ჯერ მინიმუმ 9 თვე უნდა მიეღო ეს პრეპარატი გიორგის და მერე უნდა გაკეთებულიყო ოპერაცია.

ოპერაციის დროს, ხერხემლის ორი მალა უნდა ამოიღონ და ეს მალები ჩაანაცვლონ იმპლანტით. ძალიან რთული ოპერაციაა, მაგრამ გადარჩენის ერთადერთი შანსი ეს არის. ოპერაციამდე კი აუცილებელია ამ მედიკამენტის მიღება. ამიტომ გვჭირდება „პრაზიკვანტელის“ დაფინანსება, სახელმწიფო კი უარს გვეუბნება, – „ძალიან ძვირიაო“.

• რა თანხაზეა საუბარი?

51 000 ევროზე. ანუ კალაძის დუბაიში ერთი გაფრენა-გამოფრენის ფასია. ჩემთვის კი ძალიან დიდი თანხაა, რადგან მეორე შვილსაც ძვირადღირებული მედიკამენტი სჭირდება.

ორი სახლი გავყიდე, მესამე სახლი ბანკში მაქვს. ძალიან ცუდ მდგომარეობაში ჩამაგდეს.

გიორგი 60 აბს იღებს კვირაში. ამიტომ დამჭირდა სახელმწიფოს დახმარება, მაგრამ არ გვეხმარება. ხალხის დახმარებით წამოვედით საბერძნეთში, სხვა შემთხვევაში შვილი დამეღუპებოდა.

აქ მკურნალმა ექიმმა გვირჩია, რომ დავკავშირებოდით წამლის მწარმოებელ კომპანიას გერმანიაში. გვითხრეს, რომ გაგვიკეთებენ მცირეოდენ ფასდაკლებას, მაგრამ იმ შემთხვევაში, თუ სამი თვის დოზას ერთად შევიძენთ. ეს ყველაფერი შევატყობინეთ ჯანდაცვის სამინისტროს, პირადად ვესაუბრე მინისტრს, მაგრამ დადებითი პასუხი ვერ მივიღე.

წამოვლამდე აქციებიც გავმართეთ სამინისტროსთან, გიორგისთან ერთად მთელი ღამე გავათენეთ გარეთ, თუმცა მაინც გაგვწირეს.

საქართველოში ექიმმა მითხრა, ორი პაციენტი მყავდა ამ დაავადებით და ორივე ევროკავშირის ქვეყნებში განიკურნაო. ერთ-ერთი პაციენტი ცნობილი ადამიანის მეუღლეა, რომელიც ჩემი „ლაივების“ შემდეგ დამიკავშირდა და მომიყვა, რომ მკვდარი წაიყვანეს და გერმანიაში გამოაცოცხლეს ეს ადამიანი.

ბრაზობდნენ „ლაივს“ რომ ვრთავდი, „თქვენ პოლიტიკაში გადაჰყავთ ყველაფერიო“- მეუბნებოდნენ.

მე, დედას, რომელიც ვხედავ, რომ მილიონები იხარჯება პოლიციის მანქანების შეძენაში, მეუბნებიან, რომ წამლის ფული არ აქვთ და ვერ დამეხმარებიან, თურმე პოლიტიკაში გადამყავს პრობლემა.

კი, პოლიტიკაა ჩვენი შვილების სიცოცხლეც. თუ პოლიციის მანქანაზე ძვირფასი არ გახდა ჩვენი შვილების სიცოცხლე, ჩავერთვებით პოლიტიკაშიც, იმიტომ, რომ დედის მთავარი მიზანია შვილი გადარჩეს.

დედამ, რომელიც ორი შვილის სიცოცხლისთვის ვიბრძვი ამდენი წელია და ახლაც ევროპაში ვარ, რომ შვილი გადავარჩინო, რა თქმა უნდა ვიცი, რას ნიშნავს ევროკავშირის წევრობა. ევროპას 8 დოლარად აქვს ეს მედიკამენტი თავიანთი მოქალაქეებისთვის. ჩვენ რომ ვიყოთ ევროკავშირში, ხომ განიკურნებოდა ჩემი შვილი. ევროპაა ჩვენი შვილების სიცოცხლის გარანტი და ცხადია, ვიბრძვი ევროპული მომავლისთვისაც.

ჩემი ორივე შვილის მდგომარეობა მხოლოდ იმიტომ დამძიმდა, რომ საქართველოში დაიბადნენ და ეს არ არის ცარიელი სიტყვები.

• მეორე შვილზეც მოგვიყევით, მას რა საჭიროება აქვს და აქ მაინც თუ დაგეხმარათ სახელმწიფო?

15 წლის გაბრიელს აუტისტური სპექტრი აქვს და 3 წლიდან 15 წლამდე ვიბრძოდი იმისთვის, რომ გამეგებინებინა სახელმწიფოსთვის, რომ გაბრიელს აუტიზმთან ერთად სხვა ტკივილებიც ჰქონდა და ამის გამო იყო ცუდად.

ყველა იძახდა, რომ გაბრიელს ჰქონდა აუტიზმის მძიმე ფორმა და ამის გამო იყო ეს ყველაფერი. ფაქტობრივად, ფსიქიკურ დიაგნოზზე მიმანიშნებდნენ. მე ვუხსნიდი, რომ ძალიან კარგად ვერკვეოდი აუტიზმშიც, აგრესიაშიც და ტკივილშიც და ამიტომ, სხვა რამესთან გვქონდა საქმე რეალურად.

მერე, ჩემით გავუკეთე კვლევა და აღმოჩნდა, რომ ჰქონდა ქოლედოქის კისტა ღვიძლზე, რომელიც არის ავთვისებიანი სიმსივნე, რაზეც ფაქტობრივად არ კეთდება ქიმიოთერაპია, იმდენად ცუდი ფორმის კიბოა.

მოკლედ, დავუმტკიცე სახელმწიფოს, რომ ტყუოდნენ. საქართველოში ვერცერთმა კლინიკამ ვერ აიყვანა, იმდენად რთული მდგომარეობა იყო. ჯანდაცვის სამინისტროც მიხვდა, რომ მდგომარეობა იყო მძიმე და გაგვიშვეს თურქეთში.

ოპერაცია გაკეთდა წარმატებით, თუმცა არსებობს რისკები და მთელი ცხოვრება მოგვიწევს ჯანმრთელობის გადამოწმება.

მალე გაბრიელი ისევ გახდა ცუდად, წელს ქვემოთ პარალიზებულმა გაიღვიძა და მაშინაც სახელმწიფო მეუბნებოდა, რომ ემოციურ მდგომარეობასთან გვქონდა საქმე.

ჟანგბადი დაუვარდა სისხლში და ჟანგბადიც ვერ მიაწოდა კლინიკამ. რადგან აუტისტია, ვერც გადასხმებს ვუკეთებთო, მეუბნებოდნენ. ანუ ქვეყანაში არ არსებობს მედიკამენტები, არ არსებობს შესაბამისი კლინიკები, სადაც შშმ პაციენტებს დაეხმარებიან. თუ ბავშვი ვერ ლაპარაკობს და ჩემი შვილი ვერ ლაპარაკობს, გეუბნებიან, რომ ჩვენ არ შეგვიძლია მისი მიღება. აი ამ ფონზე ვხედავთ, რომ „ოცნების“ წარმომადგენლები დუბაიში დასეირნობენ და ჩარტერული რეისებით ფრენენ. ჩვენ კი გვეუბნებიან, რომ წამლის ფული არ აქვს სახელმწიფოს.

შშმ შვილების მშობლები მუდმივ ომში ვართ და ეს ძალიან კარგად იცის ყველამ. გიორგის ოპერაციის თანხებს, რომ განვიხილავდით, – 24 000 დოლარზე იყო საუბარი, ექიმის რეკომენდაციით ვთქვი, რომ უხარისხოს ვერ ჩავუსვამდით, რადგან ახალგაზრდა კაცია და კიდევ ერთი ოპერაცია გამორიცხული იყო. გვითხრეს – უკმაყოფილო არ უნდა იყოთ, რადგან გაბრიელის ხარჯები ჯანდაცვის სამინისტრომ დაფარა თავის დროზეო. წარმოგიდგენიათ?!

ჩემი აუტისტური სპექტრის მქონე შვილი უცხო ქვეყანაში საოპერაციოდ რომ წავიყვანე, რადგან აქ ვერ მკურნალობდნენ, ეს გამო უნდა იყოთ კმაყოფილი და მეორე შვილის მკურნალობა არ უნდა მოითხოვოთო.

• ასე გითხრეს?

ვერ წარმოიდგენთ, როგორი თავაზიანია ჩემი შვილი. მისი პირიდან არასდროს მომისმენია უხეში სიტყვა და ამ დროს ყვირილი დაიწყო – მათხოვრები ხართ, რადგან არჩევანის წინაშე მაყენებთო. ანუ მე რომ 10 000 დოლარით დამაფინანსოთ ახლა, გამოდის ხვალ ჩემს ძმას რაღაც რომ გაურთულდეს, უარს ეტყვით და მირჩევნია მე მოვკვდეო.

რეალურად, გაბრიელიც ძალიან მძიმედ არის, რადგან ძვლების დაავადება დაუდგინდა და მასაც ესაჭიროება მკურნალობა.

გიორგის, რომელმაც ევროპაში ისწავლა, სამი ენა იცის, მუშაობდა და გადასახადებსაც უხდიდა ამ სახელმწიფოს, ახლა წამლისთვის სჭირდება ხვეწნა.

რა არის ამაზე ამაზრზენი? რატომ უნდა მჭირდებოდეს მე ემიგრანტების დახმარება, რომლებიც ისედაც მძიმე შრომაში არიან უცხო ქვეყანაში და არ უნდა მეხმარებოდეს სახელმწიფო? შშმ ბავშვების მშობლები მირიცხავდნენ პენსიიდან 5-5 ლარს, – აი, ეს არის მომაკვდინებელი, ამას აღარ ჰქვია ცხოვრება.

17 წლის ბიჭი დაიღუპა ახლახანს დიუშენის სინდრომით. ერთი წლით რომ გაეხანგრძლივებინა შვილისთვის სიცოცხლე, ქუჩაში მოუწიათ დედებს დგომა. საკუთარ შვილებს როგორ უყურებენ თვალებში მაღალჩინოსნები, როცა ამდენი მშობლის ხავილს უსმენენ.

როგორ დააყენეს ჩემი შვილი არჩევანის წინაშე – „შენი ძმა თუ შენ“, რომელი გადაგარჩინოთო.

თუ სახელმწიფოსთვის ძვირადღირებულია, ჩემთვის არ არის ძვირადღირებული? მე როგორ შევიძინო. და კიდევ, რეგისტრირებული არ არის საქართველოში.

• აქონდროპლაზიის წამალზეც იმავეს ამბობდნენ, მაგრამ ხომ შემოიტანეს?

მაგ დედების გვერდითაც ვიდექი მაშინ. აქტივისტი და უფლებადამცველი ვიყავი და მეც ვიბრძოლე, რომ ეს მედიკამენტი შემოეტანათ და ჯანმრთელობის ფასად დაგვიჯდა ეს დედებს.

ჩემი შვილებისთვისაც ვიბრძოლებ და თუ ვინმე იტყვის, რომ ჩემს შვილებს არ ეკუთვნის სიცოცხლე, მაშინ უკვე სხვა გზას დავადგები.

არ გვეხმარებიან, რადგან არ გავხდით იმ პოლიტიკის ნაწილი, რასაც ატარებენ, ტაშს არ ვუკრავთ უსამართლობას, ტაშს არ ვუკრავთ სიბნელეს ქვეყანაში და ვერ მოვიწონებთ, რაც ახლა ქვეყანაში ხდება. ამით აკომპლექსებენ ადამიანებს.

თავად ხომ დადიან ევროპაში, ამერიკაში, ხომ ხედავენ რა თაობის მედიკამენტებია წამოსული, ადამიანები ევროპაში არ კვდებიან ასეთი დიაგნოზებით. ჩვენს ქვეყანაში კი ანალგინის დონეა დარჩენილი.

რომ გვეუბნებიან შვილები გააჩინეთო, გავაჩინე სამი შვილი და რა მერე. გავზარდე კიდევაც, მაგრამ სახელმწიფოსთვის ნივთია და არა უაღრესად გამოსადეგი ადამიანი. თუ ავად გახდი, პირდაპირ გეუბნება, რომ შენ ძვირი ხარ ჩემთვისო.

შვილები რომ გავაჩინოთ, ელემენტარული დიაგნოზი მომაკვდინებელ დიაგნოზში არ უნდა გადაიყვანონ და სახელმწიფოს მხრიდან უნდა ვხედავდეთ, რომ განათლებული, წესიერი საზოგადოება სჭირდებათ და მათზე ზრუნავენ. განსაკუთრებით მაშინ, როცა სიცოცხლეს ექმნება საფრთხე. იქამდე კი, ჩვენს ქვეყანაში შვილის გაჩენა ძალიან საშიშია.

ბათუმში, ხულოს ქუჩაზე მდებარე ყოფილი აბანოს შენობაში კინოს მუზეუმის გახსნაზე წლებია საუბრობენ. შენობის რეაბილიტაციაზე 2 მილიონ ლარზე მეტი უკვე დაიხარჯა, თუმცა მუზეუმი ამ დრომდე არ ფუნქციონირებს. აღსანიშნავია, რომ ყოფილი აბანოს შენობა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

ამ შენობაში მუზეუმის გახსნას გარკვეული დრო და ფინანსები კიდევ დასჭირდება. პროცესის შეფერხების ერთ-ერთი მიზეზი ისაა, რომ სსიპ „აჭარის მუზეუმის“ მიერ შენობის ექსტერიერისა და ინტერიერის დიზაინ-პროექტის შესყიდვაზე გამოცხადებული კონკურსი უარყოფითი შედეგით დასრულდა.

კონკურსის ერთადერთ მონაწილეს, შპს „არქიადრეს“, 2025 წლის ოქტომბერში, დისკვალიფიკაცია მისცეს ტექნიკური დოკუმენტაციის გამო.

კონკურსი 211 ათას 864 ლარით იყო გამოცხადებული, „არქიადრე“ კი მომსახურებას, ანუ ექსტერიერის და ინტერიერის დიზაინის პროექტს „აჭარის მუზეუმს“ 211 ათას 800 ლარად სთავაზობდა.

„აჭარის მუზეუმმა“ ბათუმის სულიკო ჟღენტის სახელობის კინო-მუზეუმის კონცეფციისა და ინტერიერ/ექსტერიერის დიზაინ-პროექტის შემუშავებაზე ხელახალი კონკურსი 2026 წლის 2 მარტს გამოაცხადა. ამჯერად შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება 203 389 ლარია. წინადადებების მიღება 26 მარტს დაიწყება და 31 მარტს დასრულდება.

აღნიშნული კონკურსის დასრულების შემდეგ „აჭარის მუზეუმს“ კიდევ ერთი ტენდერის გამოცხადება მოუწევს – ამჯერად ინტერიერის მოწყობაზე.

თუ რა დაჯდება მუზეუმის „ულტრათანამედროვე დონეზე“ აღჭურვა, ეს უკვე გამარჯვებული კომპანიის მიერ მომზადებულ კონცეფციასა და პროექტზე იქნება დამოკიდებული.

ძველ ბათუმში, ხულოს ქუჩის #10-ში ძველი აბანოს შენობის რეაბილიტაცია თავდაპირველად 2014 წელს დაიწყო და იქ ბათუმის მუზეუმი უნდა გახსნილიყო. სამუშაოებში ბიუჯეტიდან ნახევარ მილიონზე მეტი ლარი დაიხარჯა, თუმცა „ბათუმის მუზეუმი“ არ გახსნილა.

2020 წელს გადაწყდა, რომ ამ შენობაში სულიკო ჟღენტის ბათუმის კინოს მუზეუმი განთავსდებოდა. იმავე წელს გადაწყდა პროექტის შესყიდვაც, რაშიც ბიუჯეტიდან 39 999 ლარი გადაიხადეს.

ყოფილი აბანოს შენობის [ხელახალ] რეაბილიტაციაზე 2022 ტენდერი „აჭარის მუზეუმმა“ ოთხჯერ გამოაცხადა – 1 189 320 ლარით, თუმცა, არც ერთ ტენდერში მონაწილეობა არავინ მიიღო და შესაბამისად, ეს ტენდერები არ შედგა.

2023 წელს კი, აჭარის მუზეუმმა ტენდერი გაზრდილი თანხით – 1 778 806 ლარით გამოაცხადა. ხელშეკრულება „ივერთმშენთან“ გააფორმეს.

სამუშაოების მიმდინარეობისას ყოფილი აბანოს შენობის ფასადის ფანჯრები ბეტონის ბლოკებით ამოაშენეს. სამუშაოები სრულად 2024 წლის დეკემბრამდე უნდა დასრულებულიყო, თუმცა, ხელშეკრულებაში რამდენჯერმე შევიდა ცვლილება.

შესყიდვების პორტალის მიხედვით, „აჭარის მუზეუმმა“ შპს „ივერთმშენთან“ საბოლოო მიღება ჩაბარების აქტი 2025 წლის 8 დეკემბერს გააფორმა, კომპანიას კი ჯამში 1 700 803 ლარი გადაურიცხეს.

• არშემდგარი კონკურსის შესახებ ინფორმაცია იხილეთ ამ ბმულზე:

ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილებები შედის, რომლის მიხედვითაც საგზაო ნიშნებს ახალი საგზაო ნიშანი ემატება.

ასევე, იზრდება ჯარიმა ტროტუარზე დგომის გამო.

საკანონმდებლო ცვლილებები სადავო პარლამენტში, იურიდიულ საკითხთა კომიტეტზე შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილემ ალექსანდრე დარახველიძემ წარადგინა.

ცვლილებების თანახმად, ამკრძალავი ნიშნების „გაჩერება აკრძალულია“ ან „დგომა აკრძალულია“ მოთხოვნის დაუცველობა, ასევე, დგომა-გაჩერების წესებით გათვალისწინებული სხვა მოთხოვნის დაუცველობა ახალციხეში, ოზურგეთში, თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, მცხეთაში, რუსთავში, ფოთში, ზუგდიდში, ან/და საქართველოს კურორტებზე, გამოიწვევს 50 ლარით დაჯარიმებას.

აღნიშნული ქმედება M3, N2, N3 ან T კატეგორიის სატრანსპორტო საშუალებებით ასევე გამოიწვევს 50 ლარით დაჯარიმებას.

„დღეს მოქმედი რედაქციით, გარდა თბილისისა და ბათუმისა, ჯარიმა არის 10 ლარის ოდენობით. ბევრ ქალაქებში ეს სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს და 10 ლარს უკვე არანაირი შემაკავებელი ეფექტი არ გააჩნია. შესაბამისად, გვესმის ასევე, რომ თუკი ყველა რეგიონს ავიღებდით, შეიძლება ისეთი მუნიციპალიტეტებიც მოხვედრილიყო ამ სიაში, სადაც ძალიან მძიმედ იქნებოდა აღქმული ჯარიმის 10 ლარიდან 50 ლარამდე გაზრდა. ამიტომ ავარჩიეთ დიდი მუნიციპალური ცენტრები და ქალაქები, ასევე საკურორტო ზონები,“ – განმარტა ალექსანდრე დარახველიძემ.

ალექსანდრე დარახველიძის განცხადებით, სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომა-გაჩერება ასევე დიფერენცირდა მუნიციპალური ცენტრების მიხედვით.

თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, მცხეთაში, რუსთავში, გორში, თელავში, ფოთში, ზუგდიდში, ახალციხეში, ოზურგეთში, ან/და საქართველოს კურორტებზე სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომა-გაჩერებაზე ჯარიმა 100 ლარი იქნება, ხოლო საქართველოს დანარჩენ ქალაქებში ისევ 10 ლარი.

საგზაო ნიშნებს ემატება ახალი ამკრძალავი ნიშანი – „გაჩერება აკრძალულია სახანძრო ჰიდრანტთან“. ამ მოთხოვნის დაუცველობა 200 ლარით დაჯარიმებას გამოიწვევს.

კანონპროექტი ითვალისწინებს სხვა ცვლილებებსაც, კერძოდ:

თბილისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზაზე N2 ან/და N3 კატეგორიის სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობა (გარდა იმ გზისა, რომელზედაც ტრანზიტული მოძრაობა დაშვებულია), თუ სატვირთო გადაზიდვის დანიშნულების ადგილი ქალაქი თბილისი არ არის, გამოიწვევს დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, ხოლო სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე მოძრაობა – 200 ლარით დაჯარიმებას.

კანონპროექტის თანახმად, სამარშრუტო სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობისთვის განკუთვნილ სატრანსპორტო საშუალებათა საერთო ნაკადის საპირისპირო მიმართულებით მოწყობილ სპეციალურ ზოლში (BUS LANE) სამარშრუტო სატრანსპორტო საშუალების გარდა, სხვა სატრანსპორტო საშუალების მოძრაობა, გაჩერება ან დგომა გამოიწვევს 200 ლარით დაჯარიმებას.

მკაცრდება კანონი ე.წ. „დრიფტის“ მოყვარულთათვის.

საკანონმდებლო ცვლილებების თანახმად, სატრანსპორტო საშუალების განზრახ მოცურება/მოსრიალება ან/და მოცურებით წრიული ბრუნვის განხორციელება (დრიფტი), რომელსაც მოჰყვა სატრანსპორტო საშუალების, ტვირთის, გზის, საგზაო ან სხვა ნაგებობის, სხვა ქონების ან ადამიანის სხეულის მსუბუქი დაზიანება, გამოიწვევს 500 ლარით დაჯარიმებას და სატრანსპორტო საშუალების მართვის უფლების 6 თვით შეჩერებას.

„ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა“ კოდექსში შესატანი ცვლილებები იურიდიულ საკითხთა კომიტეტმა მეორე მოსმენით 2 მარტს განიხილა.

__________________

ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან

უკვე მეოთხე დღეა ისრაელი და აშშ განაგრძობენ საჰაერო დარტყმებს ირანზე. ასე გამოიყურება ირანის დედაქალაქი, თეირანი დღეს, 3 მარტს – ფოტოებს ევროპის პრესფოტო სააგენტო, „ეპა“ ავრცელებს.

28 თებერვალს ისრაელმა და შეერთებული შტატებმა დაბომბეს თეირანი – მოკლულია ირანის უზენაესი ლიდერი აიათოლა ალი ხამენეი. მისი სიკვდილი ირანმა 1 მარტს დაადასტურა.

ისრაელის ცნობით, ირანის საპასუხო ბალისტიკური დარტმის შედეგად, დაიბომბა სინაგოგა თელ- ავივში, დაიღუპა 9 ადამიანი.

ირანის ოფიციალური პირების ცნობით, ისრაელისა და აშშ-ის თავდასხმის შედეგად 153 ადამიანი დაიღუპა ირანში, მათ შორის ბავშვები. ირანი აცხადებს, რომ დაიბომბა სკოლის შენობა, თუმცა ეს ცნობები სხვა წყაროების მიერ დადასტურებული არაა – ირანში გათიშულია ინტერნეტი, არ უშვებენ საერთაშორისო მედიას და მწირი ინფორმაცია ვრცელდება ქვეყნის შიგნით არსებულ ვითარებაზე.

ამავე თემაზე: