Batumelebi

დღეს, 24 ივნისს ბათუმის „თავისუფალ სივრცეში“ „რეფორმებისა და კვლევის ჯგუფის“ ინიციატივით დისკუსია გაიმართა ქვეყანაში არსებულ სხვადასხვა გამოწვევებზე.

მათ შორის, ქალაქის არასწორი ურბანული განვითარება, პარკინგების არარსებობა, ეკოლოგიური მდგომარეობა, დაუსრულებელი და არასწორად დაგეგმილი ინფრასტრუქტურული პროექტები და რუსეთის მოქალაქეების ქაოტურად შემოდინებით გამოწვეული ეკონომიკური და ურბანული კრიზისი.

„ბათუმელები“ დისკუსიაში მონაწილე რამდენიმე პირს ესაუბრა.

ჯამლატ გვიდიანი, „რეფორმებისა და კვლევების ჯგუფის“ სამართლის დოქტორანტია.  მისი აზრით, ბათუმთან დაკავშირებით რამდენიმე პრობლემა იკვეთება, მათ შორის „რუსი ტურისტების“ მოზღვავება.

„მათი აქ დაფუძნება ოჯახებით, ჩანაცვლება ადგილობრივი მოსახლეობის, მათ შორის მომსახურების სფეროში, მცირე თუ სხვა ბიზნესში, ხელს უწყობს როგორც უკონტროლო ფულის შემოდინებას, ასევე კორუფციას.

იმატებს ფასები როგორც  უძრავ ქონებაზე, ასევე საკვებზე და საბოლოო ჯამში, ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა, რომელიც თავიდან ფიქრობდა რომ მათი შემოსვლით ეკონომიკურად იხეირებდა, სინამდვილეში აღმოჩნდება დაზარალებული და უკვე ვართ კიდეც დაზარალებული.

რადგან გაგვიძვირდა უძრავი ქონება, საქართველოს მოქალაქეებს რომ დაგვჭირდეს ბინის შეძენა ბათუმში ან თბილისში, ვეღარ შევიძენთ და ვეღარც ვიქირავებთ ხელმისაწვდომ ფასად“-ამბობს ჯამლატ  გვიდიანი.

მისი აზრით, ლარიც ხელოვნურად არის დღეს, რადგან ჯერ კიდევ მიმდინარეობს პირადი გადმორიცხვები რუსეთიდან, რაც დიდხანს არ გაგრძელდება.

„ამ ყველაფერს ემატება არასწორი ურბანული განაშენიანება, ერთიანი განვითარების ხედვის არარსებობა ქვეყანაში, ქალაქის განვითარების, დაპროექტების, დაგეგმარების ხედვა არ გააჩნია არც ბათუმს და არც თბილისს და ეს ყველაფერი აზარალებს ამ ქალაქს და მოსახლეობას.

ყველაფერი გათვლილია მცირე, მოკლემეტრაჟიან ხედვაზე, მხოლოდ დღევანდელი დღით არსებობაზე და იმაზე, ინდივიდუალურად ესა თუ ის ბიზნესი და მათი მფარველები იხეირებენ თუ არა“-ამბობს ჯამლატ გვიდიანი.

მისი თქმით, პრობლემის მოგვარებისთვის საჭიროა ჯერ აღიაროს ხელისუფლებამ პრობლემა, მათ შორის რუსი მიგრანტების შემოდინებით გამოწვეული პრობლემებიც.

„მოახდინონ იდენტიფიცირება, ვინ ტურისტია და ვინ არა, რადგან თუ რუსეთის მოქალაქეები კიდევ ასე უკონტროლოდ შემოვლენ ქვეყანაში როგორც აქამდე, ეს გამოიწვევს დემოგრაფიული სურათის ცვლილებას საქართველოში.

მათ ჰყავთ ბავშვები, რომელთან დასჭირდებათ სკოლები, ბაღები, შესაბამისი სპეციალისტები, დასჭირდებათ სამედიცინო მომსახურება მათსავე ენაზე და გახსნეს კიდეც თბილისში ერთი კლინიკა, ასევე დაწყებული აქვთ ბაღების და სხვადასხვა ცენტრების გახსნა.

ხელისუფლება კი ამ ფონზე, კონტროლის გამკაცრების ნაცვლად საუბრობს საქართველოს მოქალაქეობის მიღების გამარტივებაზე, რაც სრულიად გაუგებარია.

სახელმწიფო მოთხოვნა იყო რომ მოქალაქეობის მსურველებს ჩაებარებინათ გამოცდა ენაში, სახელმწიფო ისტორიაში და სამართალში. ახლა გამარტივება რას გულისხმობს და რატომ მარტივდება?

ახლა უკვე ვხედავთ, რომ რუსეთის შიგნითაც აირია პოლიტიკური სიტუაცია, გადატრიალების მცდელობაა და თუკი ამის ფონზე კიდევ მოაწყდებიან რუსეთის მოქალაქეები საქართველოს საზღვრებს, ჩვენი ქვეყანა სერიოზული საფრთხის წინაშე დადგება.

ამ ქვეყანაში ჩვენს ახალგაზრდებს ისედაც არ ეძლევათ დასაქმების, რეალიზების შესაძლებლობა და ეს გამოიწვივეს ჩვენი მოსახლეობის კიდევ უფრო გადინებას ქვეყნიდან და ამის ფონზე, გამოთავისუფლებული ადგილი შეივსება ვითომდა ტურისტებით. ცოტა ხანში კი, თბილისსა და ბათუმში გაგვითანაბრდებიან კიდეც ეთნიკური რუსები“-ამბობს ჯამლატი.

მისი აზრით, სახელმწიფო ან არ აკონტროლებს ამ პროცესს, ან ვერ აკონტროლებს.

„თუ ეს ყველაფერი ჰიბრიდული ომის ნაწილია ჩვენს წინააღმდეგ, რეალობა გვაქვს ის, რომ არახელსაყრელ პირობებში აღმოჩნდება მოსახლეობაც და მთლიანად სახელმწიფო უსაფრთხოება.

ეკონომიკური და სოციალური ტვირთი უკვე ავიკიდეთ, ამის შემდგომი კატასტროფული ნაბიჯი იქნება ის, რომ უსაფრთხოება დადგება კითხვის ნიშნის ქვეშ“- ამბობს ჯამლატ გვიდიანი.

დისკუსიაზე იმყოფებოდა მეგი დიასამიძე, მოძრაობა „ჯიუტის“ აქტივისტი.

მისი თქმით, ის გარკვეული ხანია რაც ბათუმში იმყოფები და ხედავს თუ რამდენად ადვილი შესამჩვენია დემოგრაფიული სურათის ცვლილება რუსეთის მოქალაქეების შემოსვლის შემდეგ.

„რასაც ვაკვირდები არის ის, რომ სამწუხაროდ, სამოქალაქო აქტივიზმი ამ ქალაქში ძალიან დაბალია. მაშინ როცა, ბათუმში აბსოლიტური ქაოსია ბევრი მიმართულებით და ამას არ სჭირდება ექსპერტობა, ადვილად აღქმადია, რადგან ყველგან გესმის მხოლოდ რუსული ხმები და მათი აქტიურობა.

ეკონომიკურადაც რთული სიტუაციაა და ამ ყველაფერზე არ აქვთ ადამიანებს რეაქცია.

რუსეთის მოქალაქებს სჭირდებათ სივრცე სადაც დამკვიდრდებიან და რეალურად მკვიდრდებიან კიდეც აქ.

ქუჩაში რომ გავიარე, სულ რუსული კაფე-ბარებია, ფაქტობრივად კონკურენციას უწევენ ადგილობრივ მოსახლეობას მომსახურების სფეროშიც.

ჩამოდიან, თავს იმკვიდრებენ ისე, რომ არც კი გეკითხებიან მოგწონს თუ არა აქ,  ოკუპანტი ქვეყნის მოქალაქეების დამკვიდრება. არც სახელმწიფო ენის შესწავლას ცდილობენ“-ამბობს მეგი.

მისი აზრით, ამ ყველაფერს აუცილებლად მოჰყვება სოციალური პრობლემები, რადგან გაძვირდა უძრავი ქონება, საკვები პროდუქტები და „ახლა, როცა ითქვა, რომ სამხედრო გადატრიალება შეიძლება მოხდეს რუსეთში, როგორც გავიგე ყველა ბილეთი გაყიდულია თბილისისკენ მომავალ თვითმფრინავებზე.

ეს იქნება ძალიან დიდი მიგრაციის დასაწყისი და ჩვენ აღმოვჩნდებით კრიზისში. ხელისუფლებას კი ამაზე არანაირი რეაქგირება არ აქვს. ჩვენ კი სიმშვიდის საფუძველი არ გვაქვს“-ამბობს მეგი.

დისკუსიაში მონაწილე ახალგაზრდები ხვალ, 25 ივნისს, ევროპის მოედანზე აპირებენ სამოქალაქო პროტესტს იმ მოთხოვნით, რომ გაუქმდეს რუსეთიდან ფრენები და დაწესდეს სავიზო რეჟიმი რუსეთის მოქალაქეებისთვის.

წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოქალაქეების თქმით, ეს გამოწვევს არა მარტო ბათუმის ურბანულ და ეკონომიკურ კატასტროფას, არამედ ქვეყნის უსაფრთხოებაც კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგება.

საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი რუსეთში სამხედრო გადატრიალების მცდელობას ფეისბუქზე ეხმიანება. ის ეწერს, რომ საქართველოს საზღვრები უნდა გაკონტროლდეს, რუსეთიდან მოსალოდნელი საფრთხეების გამო.

ჩვენი საზღვრები ზედმიწევნით უნდა გაკონტროლდეს, მიგრაციის შესაძლო ახალი ტალღების გათვალისწინებით“-ამბობს ზურაბიშვილი.

ამის შესახებ მან twitter-ზეც დაწერა.

ბათუმში გორგილაძის ქუჩაზე, მაღალსართულიანი კორპუსის ბოლო სართულზე ცეცხლი გაჩნდა.

ამ დროისთვის ადგილზე მობილიზებულია სახანძრო-სამაშველო  ჯგუფები.

როგორც „ბათუმელებს“ ეუბნებიან, ცეცხლი გამწოვ მილში გაჩნდა.

წინასწარი ინფორმაციით, არ არიან დაშავებულები.

რუსეთი სამხედრო გადატრიალების წინაშეა.

კერძო სამხედრო დაჯგუფება „ვაგნერის“  ლიდერი ევგენი პრიგოჟინი გუშინ გავრცელებულ ვიდეოში ამბობდა, რომ „ვაგნერი“ უკვე როსტოვშია და ისინი აკონტროლებენ ქუჩებს და სამხედრო-სტრატეგიულ ობიექტებს.

იმ შემთხვევაში თუკი რუსეთში მდგომარეობა დაიძაბება, ამან შესაძლოა რუსეთიდან  ლტოლვილთა ახალი ნაკადი წარმოშვას საქართველოს მიმართულებით.

უნდა ჩაიკეტოს თუ არა რუსეთთან საზღვარი და გაუქმდეს პირდაპირი ფრენები სამხედრო გადატრიალების მცდელობის ფონზე?

პარლამეტის წევრი თეონა აქუბარდია, რომელიც ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე იყო 2014-2018 წლებში და ახლა „საქართველოს სტრატეგიული ანალიზის ცენტრის“ თანადამფუძნებელია, „ბათუმელებთან საუბარში ამბობს, რომ პრემიერ-მინისტრმა აუცილებლად უნდა მოიწვიოს უშიშროების სხდომა და იმსჯელოს რუსეთიდან პირდაპირი ფრენების გაუქმებაზე.

„რა თქმა უნდა, სამხედრო გადატრიალების პროცესი, თუ მცდელობა, რასაც ვხედავთ ახლა რუსეთში, საფრთხეებს ქმნის საქართველოსთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ეს რუსეთის დასუსტებას გამოიწვევს და როგორც წესი, რუსეთში ხელისუფლებები შიდა გადატრიალებით იცვლება ხოლმე და უკრაინასაც ეხმარება ეს პროცესი, საქართველოსთვის საფრთხე არის შემდეგი:

პირველი ეს არის ჩრდილოეთ კავკასია და კადიროვი, რომელიც პუტინის ერთ-ერთი მძლავრი დასაყრდენია რუსეთში. მათ შორის უკრაინის წინააღმდეგ ომში. ამიტომ ჩრდილოეთ კავკასიიდან კადიროვის საფრთხე რეალურია, რადგან მისი მუქარები საქართველოს მიმართ არცთუ ისე იშვიათი იყო.

მეორე, ეს არის რუსეთის ფედერაციიდან მოქალაქეების ახალი ნაკადის მოწოლა საქართველოზე.

ლარსი არ არის მხოლოდ პრობლემა, პირდაპირი ფრენები უნდა შეწყდეს თუნდაც დროებით ამ ვითარებაში.

უამრავი სპექტრია საფრთხეების და ამას სჭირდება მსჯელობა, განხილვა არა იმ ადამიანების მხრიდან, რომელთაც ინფორმაცია არ აქვთ, არამედ ინსტიტუტების დონეზე. ჩვენ გვყავს დაზვერვის სამსახური, რომელიც საგარეო საფრთხეებზე მუშაობს, სუს-ი, რომელიც ქვეყნის შიგნით უნდა მუშაობდეს წესით და რაც მთავარია კოორდინირება ამ პროცესის და პარტნიორებთან კომუნიკაცია.

მიუხედავად იმისა, რომ გუშინ დაიწყო ეს ყველაფერი, ამას სჭირდება სიტუაციის შეფასება, რისკების გათვლა და შესაბამისი უსაფრთხოების პოლიტიკის ნაბიჯების დაგეგმვა.

ამას სჭირდება არა ოპერატიული თათბირები, რომელზეც საუბრობდა გომელაური უკრაინაში ომის დაწყების შემდგომ, როცა ვითხოვდით რომ მოეწვიათ უშიშროების სხდომა, არამედ ყველა უწყების მონაწილეობა, სიტუაციის შეფასება და გადაწყვეტილების მიღება“-ამბობს თეონა აქუბარდია.

მისი თქმით, თურქეთში გადატრიალების მცდელობის დროს, ხუთ საათზე შეიკრიბა უშიშროების სხდომა, მიუხედავად იმისა, რომ თურქეთიდან პირდაპირი საფრთხეები არ არსებობდა. რუსეთის შემთხვევაში კი ეს საფრტხეები არსებობს.

„დღეს ბევრად მეტი საფრთხეა საქართველოსთვის და ამ მოცემულობაში სრული დუმილია საქართველოს ხელისუფლებაში. არაფორმალურად არის ეს ყველაფერი და შესაბამისად, ეს კიდევ უფრო ასუსტებს საქართველოს ეროვნულ უსაფრთხოებას.

ამიტომ არ ველოდები სწორ ნაბიჯებს ამ ხელისუფლების მხრიდან, გამომდინარე იქედან, რომ მათ უკრაინის წინააღმდეგ რომ ომი დაიწყო, მაშინაც არ შეუკრებიათ უსაფრთხოების საბჭო.

ჩვენ უკვე დავაყენეთ ეს საკითხი დღის წესრიგში, თუმცა ეს არის მთავრობის კომპეტენცია. კანონის თანახმად, საბოლოო გადაწყვეტილება პრემიერმა უნდა მიიღოს.

ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების დაცვა არის პრემიერის კონსტიტუციური ვალდებულება და შესაბამისად, პრემიერმა უნდა მიიღოს შესაბამისი ზომები.

ვერც ოპოზიცია, ვერც მოქალაქეები ვერაფერს ვერ ვიზამთ, თუ პრემიერის მხრიდან არ იქნება გადაწყვეტილება მიღებული. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოთხოვნა ლეგიტიმურია.“-ამბობს თეონა აქუბარდია

„კავიანის ციხის ერთი ნაწილიდან მეორეში თამარ მეფე მშვილდს ისროდა, ჯარის მდგომარეობის გასაგებად, მშვილდზე წერილს ამაგრებდნენ და უკან უგზავნიდნენ მეფეს“, – გვიყვება 13 წლის სერგი მანველიძე, მერვე კლასის მოსწავლე დანდალოდან.

სერგიმ მის მიერ გადაღებული ფოტოები გამოგვიგზავნა და მოგვწერა, რომ მისი აზრით, სილამაზე, რომელიც თავად  ფოტოაპარატის ობიექტივში დააფიქსირა, სხვებმაც უნდა ნახონ. იმ დღეს სერგის ბებიასთან ერთად კავიანის ციხე დაულაშქრია, ციხემდე ტყეში გამავალი ბილიკებით მისულა.

გზად ბებიამ უამბო თქმულება ციხის შესახებ. ამ ამბავმა 13 წლის სერგიზე ისეთი შთაბეჭდილება მოახდინა, გადაწყვიტა იზრუნოს, რომ თავისი სოფელი მაქსიმალურად ბევრს გააცნოს.

„პირველად ვნახე მეც, ბებოსთან ერთად დავლაშქრე ციხე. ისე დავიბენი, ისე გამაკვირვა ამ ბუნებამ და შენობებმა, რომ ისევ ვაპირებ დავლაშქრო ეს ადგილები. თუ მოხვალთ, მე გაგიწევთ გიდობას.“

სერგი გვიყვება, რომ ციხე ცუდ მდგომარეობაშია, ქვები ცვივა და რესტავრირება სჭირდება.

სერგიმ გვიამბო ასევე თამარის ხიდებზეც, რომლებიც დანდალოშია შემორჩენილი და ტურისტების დიდ ინტერესს იწვევს.

სერგი ინფორმაციას, ფოტო და ვიდეომასალებს, თქმულებებს აგროვებს სოფელში, უნდა თავისი სოფლის პოპულარიზებისთვის სოციალურ ქსელში გვერდი შექმნას და ყველაფერი იქ განათავსოს.

მე გაგიწევთ გიდობას ამ ხეობაში.

სერგის თქმით, ციხე ცუდ მდგომარეობაშია და რესტავრაცია სჭირდება, „ქვებს ცვენა აქვს დაწყებული.“

წყაროების მიხედვით, კავიანის ციხე კავიანი სერზე მდინარე ჭვანისწყალსა და აჭარისწყლის შესართავის მარცხენა მხარეს მდებარეობს, ის აუგიათ როგორც საფორტიფიკაციო [სამხედრო დანიშნულების] ნაგებობა.

ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს. სპეციალისტების დახასიათებით, ციხე ორი განყოფილებისაგან შედგება.  ჩვენამდე მოღწეული ფოსოების მიხედვით, პირველი განყოფილება შეიძლება ყოფილიყო რაღაც დანიშნულების სათავსო, რომელიც სავარაუდოდ სამსართულიანი უნდა ყოფილიყო.

კედელზე ორი საძირკველი და ორი სარკმელია დატანებული. ციხის ამ კოშკშია შემორჩენილი სწორი ფორმის ორმო, რომელიც შელესილია კირით.

ციხის მეორე განყოფილებაში, რომლის ფართობი 112 მ²-ია, კარგადაა შემონახული ჩრდილოეთის კოშკი, რომელიც არაწესიერი მართკუთხედის ფორმისაა და ასევე სამი სართულისაგან შედგებოდა.

კოშკში ჩაყოლებულია სარკმლები. შედარებით კარგადაა შემონახული ციხის ეზოს დასავლეთი კედელი, რომლის სიგრძე 7,1 მეტრია, ხოლო სიმაღლე – 5 მეტრი. ციხე აშენებულია ფლეთილი ქვებით, შიგადაშიგ რიყის ქვებიც გვხვდება.

კვარიათის პლაჟზე კაფე „ტორნადოს“ დემონტაჟს უხმაუროდ არ ჩაუვლია, პირველი მცდელობისა და ერთ-ერთი მფლობელის რადიკალური წინააღმდეგობის შემდეგ, ინსპექციამ დროებით უკან დაიხია. ამ დროისთვის გონიო-კვარიათის პლაჟზე ათეულობით კაფეს დემონტაჟი უკვე დასრულებული იყო.

მათ შორისაა ისეთი კაფეებიც, რომელთა მესაკუთრეებსაც პლაჟზე მიწის ნაკვეთით სარგებლობის შეთანხმების ხელშეკრულებების ვადები ამოეწურათ და ისეთებიც, რომლებმაც თავიდანვე შენობები, ჯიხურები, სახლები… უნებართვოდ განათავსეს.

პირველი მცდელობიდან რამდენიმე დღეში კვარიათის პლაჟზე კაფე „ტორნადო“ ღამით დაშალეს. ადგილზე ბათუმის მუნიციპალურ ინსპექციასთან ერთად პოლიციაც მივიდა. ამას ადასტურებს ვიდეოკადრები, რომლებიც შენობის მფლობელმა მოგვაწოდა. უფრო მეტიც, დაცვის პოლიციის ინფორმაციით, რომელსაც შენობა ჰქონდა ჩაბარებული, ადგილზე კრიმინალური პოლიციის წარმომადგენლებიც იყვნენ.

მესაკუთრე გვიყვება, რომ ინსპექციის წარმომადგენლებმა შენობის გარე პერიმეტრზე დამონტაჟებული 4 კამერა და 6 შიდა კამერა შენობაში შესვლისთანავე  გათიშეს, მაგრამ შიდა სივრცეში დარჩა ერთი კამერა, რომელზეც დენის წყაროს კვების ბლოკი იყო დამაგრებული და ისე იყო შეფუთული, რომ ინსპექციას მისი არსებობა გამორჩა, სწორედ ამ კამერამ ჩაიწერა კადრები.

კაფე „ტორნადო“ მძიმე ტექნიკის გამოყენებით დაშალეს, დაცვის პოლიციამ ვერაფერი მოიმოქმედა, ვერ დაიცვა ის ნივთებიც კი, რომლებზე პასუხისმგებლობასაც ახლა შპს „ტორნადოს“ აკისრებს.

კადრებში ჩანს, როგორ აღებენ კარს და როგორ შედის შენობაში მუნიციპალური ინსპექციის უფროსი, არჩილ კონცელიძე, შემდეგ კი მისი თანამშრომლები, პირები, რომლებსაც ინსპექციის სპეციალური ტანსაცმელი აცვიათ. კადრებში ჩანს ასევე პირი, რომელსაც პოლიციელის ფორმა აცვია.

კაფეს მფლობელი მერიას სასამართლოში უჩივის. დავის საგანი დაზიანებული ქონებაა. ის ზარალის ანაზღაურებას ითხოვს. დაზიანებულია შენობის კონსტრუქცია, დამსხვრეულია შუშები, რომლებიც, მესაკუთრის თქმით, სპეციალურად შემოიტანა თურქეთიდან მსუბუქი, გამჭვირვალე შენობის მოსაწყობად, დაკარგულია ძვირადღირებული ნივთები…

მესაკუთრის ადვოკატის ინფორმაციით, დაკარგულ საგნებს შორის არის მოწყობილობები, რომლებიც კამერების ჩანაწერებს ინახავდა. ასევე დაკარგულია დაცვის პოლიციის მიერ დამონტაჟებული სპეციალური მოწყობილობა, რომლის მოვლა-პატრონობაზეც პასუხისმგებლობა შპს „ტორნადოს“ ჰქონდა დაკისრებული.

ახლა დაცვის პოლიცია, რომელმაც ნგრევისას ადგილზე საკუთარი ნივთების დაცვაც ვერ მოახერხა, თავის ნივთებს „ტორნადოს“ სთხოვს და წერილობით ატყობინებს, ზარალი 5 სამუშაო დღეში უნდა ამინაზღაუროო:

დოკუმენტების მიხედვით, შპს „ტორნადოს“ მაკა გოგიტიძე ფლობს, კაფეს მისი მეუღლე კობა მანველიძე მართავს.

შპს „ტორნადოს“ ინტერესებს ადვოკატი გიორგი ხიმშიაშვილი იცავს. მისი განმარტებით, მთავარი უკანონობა, რასთანაც ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს, დემონტაჟის წესების დარღვევაა.

„დემონტაჟი არის შენობის ორგანიზებული დაშლა. ამ  შემთხვევაში კი მუნიციპალურმა ინსპექციამ სრულად გაანადგურა შენობა-ნაგებობა“, – განმარტავს ადვოკატი.

• რას ამბობს კანონი დემონტაჟზე

საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი ზოგადად განსაზღვრავს, რომ დემონტაჟი შენობა-ნაგებობის ან მისი ნაწილის ორგანიზებულად დანგრევა/დაშლას გულისხმობს, ასევე ადგენს დემონტაჟის წესებს კონკრეტულ შემთხვევებში.

რაც შეეხება უნებართვოდ აშენებულ ან განთავსებული შენობის დემონტაჟს, კანონის მიხედვით,  მშენებლობის საჯარო ზედამხედველობის ორგანო, ამ შემთხვევაში „მუნიციპალური ინსპექცია“ უფლებამოსილია მიიღოს დადგენილება უნებართვო მშენებლობის დემონტაჟის შესახებ, თუ მშენებლის ვინაობა გარკვეულია, ხოლო მიწის ნაკვეთი სახელმწიფოს ან მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა…

დადგენილება უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას შეუჩერებლობის შემთხვევაში შესაძლო სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობაზე.

სამშენებლო სამართალდამრღვევისთვის მითითება, შემოწმების აქტი, დადგენილება ან უწყება უნდა გააცნონ მხარეს ოფიციალურად, სამშენებლო ობიექტზე. თუ სამართალდამრღვევი არ იმყოფება ობიექტზე ან უარს აცხადებს შესაბამისი აქტის გაცნობაზე, გაცნობად ჩაითვლება ამ აქტის სამშენებლო ობიექტის თვალსაჩინო ადგილზე განთავსება.

კანონი ადგენს გასაჩივრების წესსაც. გასაჩივრების შემდეგ შესაძლოა მომჩივანისთვის სასარგებლო შედეგი არც დადგეს, მაგრამ ეს ერთგვარი ხერხია პროცესის დროში გასაჭიანურებლად. ამ დრომდე არსებული პრაქტიკით, ათასობით მაგალითი გვაქვს, როცა სასამართლოს ერთი ინსტანციიდან მეორეში საქმის დასრულებამდე კომპანია, ბათუმის ძველ ბულვარშიც კი, წლების განმავლობაში ეწეოდა კომერციულ საქმიანობას უკანონო შენობაში.

შპს „ტორნადოს“ ადვოკატი ამბობს, რომ „ტორნადოს“ საქმეში  „მუნიციპალური ინსპექცია“ თანმიმდევრული არ იყო.

„როდესაც მუნიციპალური ინსპექცია მოქალაქისგან კანონის დაცვას ითხოვს და მოქმედებს, როგორც კანონის აღმსრულებელი, კანონის დამცველი სუბიექტი, მას არ აქვს უფლება, კანონის დაცვის სახელით დაარღვიოს ის. ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს უფლებამოსილების გადამეტებასა და საკუთრების უფლების ხელყოფასთან. არგუმენტი, რომ მას აქვს უკანონო შენობის დაშლის უფლება, მას არ ანიჭებს უფლებას, უკანონობას ებრძოლოს უკანონობით“.

რატომ არ გაიტანა „ტორნადომ“ უკანონო შენობიდან თუნდაც ძვირადღირებული საგნები, როცა მისთვის ცხადი უნდა ყოფილიყო, რომ ამჯერად არ აპატიებდნენ? – ამ კითხვის პასუხად ადვოკატი განმარტავს, რომ შენობა უკანონოდ ვერ ჩაითვლებოდა, რადგან მფლობელმა ის განაახლა და კეთილმოაწყო მოქმედი ხელშეკრულების პირობებში. გარდა ამისა, მან მიმართა მუნიციპალიტეტს წყლისა და საკანალიზაციო სისტემების მოწყობის მიზნით და შესაბამისი მოსაკრებელიც გადაიხადა.

„კომპანიამ თავისი ხარჯით უზრუნველყო კომუნიკაციების შეყვანა, ამ საქმიანობების დროში გაჭიანურების გამო მან საიჯარო ვადა თავისი საქმიანობისთვის ვერ გამოიყენა. დრო დაიკარგა აუცილებელი ინფრასტრუქტურის გასამართად. ამ პროცესის შემდეგ კი უკვე კომპანია იმყოფება სამართლებრივ დავაში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. ითხოვს იმ ხარჯების ანაზღაურებას, რისთვისაც დაიკარგა დრო და რესურსი“, – განმარტავს ადვოკატი.

გიორგი ხიმშიაშვილი აქცენტს აკეთებს ასევე კომუნიკაციაზე მერიასთან დადგენილების გამოცემიდან შენობის დანგრევამდე:

„მესმის ადმინისტრაციული ორგანოს მიდგომა გარკვეული საკითხებისადმი, მაგრამ „ტორნადოს“ შემთხვევაში გვქონდა საგამონაკლისო ვითარება, ჩვენ მერიასთან ვართ სამართლებრივ დავაში. მუნიციპალურ ორგანოსთან გვქონდა კომუნიკაცია და ვაცხადებდით, რომ შენობის დემონტაჟი საჭიროებდა ფინანსურ რესურსს, რაც იმ დროისთვის კომპანიას არ ჰქონდა. ამიტომ სჭირდებოდა დრო. ასევე მინდა ვთქვა, რომ დემონტაჟის პროცესი დაწყებული იყო და ეს კადრებშიც ჩანს.“

ყველას შეუძლია თქვას, რომ დემონტაჟის დასაწყებად რესურსი არ აქვს და დრო გაწელოს. რატომ უნდა გაეწია ანგარიში მუნიციპალურ ორგანოს „ტორნადოსთვის“, ვკითხეთ ადვოკატს.

გიორგი ხიმშიაშვილის განმარტებით „ტორნადომ“ სასამართლოს მიმართა და 30-დღიანი ვადა მოითხოვა, რომ ჩაეტარებინა ექსპერტიზა კომპანიის ხარჯისა და ზარალის დასათვლელად: „ამისთვის ჩვენ გვჭირდებოდა შენობის ფიზიკური არსებობა, სამხარაულის ექსპერტიზის ბიურომ მოცემულ  ვადაში შეფასება ვერ დაასრულა.“

კომპანიის მმართველი, კობა მანველიძე ნამდვილად აქვეყნებდა ფოტო-ვიდეომასალებს, რასაც უნდა დაედასტურებინა, რომ კომპანიამ დემონტაჟი დაიწყო.

„გადასახადის გადამხდელს ხელი უნდა შეუწყო, მე მერიამ გამანადგურა“ – ამბობს კაფეს მმართველი კობა მანველიძე

„ტორნადოს“ მმართველი კობა მანველიძე გვიყვება, რომ 2022 წელს, კვარიათში მიწის ნაკვეთების საიჯარო წესით გამოცხადებულ აუქციონში მიიღო მონაწილეობა, მიუხედავად იმისა, რომ ისევე როგორც სხვები, თავადაც მიიჩნევდა, რომ მერიამ აუქციონები დაგვიანებით გამოაცხადა. მისივე თმით, სწორედ ეს დაგვიანება გახდა აუქციონების უმეტესობის ჩაშლის მიზეზი.

აუქციონი მიწის 4 თვით სარგებლობას ითვალისწინებდა.

აუქციონში გამარჯვების შემდეგ, შპს „ტორნადოს“, 2022 წლის 15 ოქტომბრამდე ვადით, სარგებლობაში გადაეცა იგივე ნაკვეთი, სადაც შენობა ადრეც ჰქონდა.

„ხელშეკრულების საფუძველზე მოვითხოვე წყლის, საკანალიზაციო სისტემისა და ელექტროენერგიის შეყვანა. კომუნიკაციები შემოიყვანეს 7 ნოემბერს, როცა უკვე სეზონი დასრულებული, ხელშეკრულებას ვადა კი გასული იყო. სამუშაოებში მონაწილეობდა მერიის დაქვემდებარებაში მყოფი ბათუმის წყალი. მანამდე ტექნიკური მოკვლევა ჩატარდა, 4000 ლარი გადავიხადე მოსაკრებელი. ასეთ ვითარებაში, მე როგორც კეთილსინდისიერ გადამხდელს, მქონდა ნდობა, რომ წელს თუ არა, მომავალში გამოვიყენებდი კომუნიკაციების ამ საშუალებებს“, – ამბობს „ტორნადოს“ მმართველი.

კობა მანველიძის ინფორმაციით, მიღება- ჩაბარების აქტი 7 ნოემბრით თარიღდება.

კობა გვიყვება იმ პრაქტიკაზე, რომელიც მერიას 2016 წლიდან დღემდე გონიო-კვარიათის პლაჟების სამართავად ჰქონდა დანერგილი:

„2016 წლიდან ვეწეოდი აქ სამეწარმეო საქმიანობას. აუქციონები ყოველთვის არ ცხადდებოდა, მერია ქირის თანხას ითხოვდა ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად და გადასახადებს ვიხდიდით. ეს ყველაფერი გვაქვს დოკუმენტურად და ქვითრებით. ჩვენ ყოველთვის გვინდოდა სამართლებრივი მხარე მოგვეგვარებინა, არ გვინდოდა კანონის დარღვევა, მაგრამ მერია არ გვაძლევდა შესაძლებლობას, კანონის ჩარჩოში მოგვექცია ყველაფერი. ასევე, არ გვაძლევდა წინასწარი სამზადისის საშუალებას, რომ სეზონს მომზადებული შევხვედროდით.“

შპს „ტორნადოს“ შენობა 445 კვ.მეტრზე იყო განთავსებული. მესაკუთრე ამბობს, რომ მერიას ბევრჯერ სთხოვა, თუმცა ამ ადგილზე არ გამოაცხადეს გრძელვადიანი აუქციონი.

„მერთანაც მქონდა შეხვედრა 2021-ში. მითხრა, იქნებ სხვასაც უნდა ეს ადგილიო. მართლა მაინტერესებს, დაილია ადგილი პლაჟზე?- დიახ, გეთანხმებით, ყველაფერი იყო მიშვებული და ქაოსური. ერთი მხრივ, კონტროლი უნდა დაწესდეს, მაგრამ ვინც სტანდარტებში ჯდება, ხელი არ უნდა შეუწყო? – მე არ უნდა დამაზარალო, მე ვარ გადასახადის გადამხდელი, არ უნდა გამანადგურო. რაც გამიკეთეს, ეს არის განადგურება.

445 კვ.მეტრი შენობა 2022 წელს შევმინეთ, პარალელურად მივწერეთ მერიას ვადის გაგრძელებაზე, ვითხოვდით გრძელვადიან საიჯარო ხელშეკრულებას. ამის დამადასტურებელი განცხადებები არსებობს“.

მერიის ინსპექციის პასუხი

ბოლო ათი წლის განმავლობაში დამკვიდრებული პრაქტიკის მიხედვით, ბათუმის მუნიციპალური ინსპექცია კონკრეტულ სამართალდარღვევაზე რეაგირების გაჭიანურებას ყოველთვის კანონით ხსნიდა; იმ პრაქტიკის გათვალისწინებით, რომ ბოლო დროს ინსპექციის ხელმძღვანელები ზეპირი განმარტებებისთვის თავს არ იწუხებენ, „ტორნადოს“ საქმის მასალები ოფიციალურად გამოვითხოვეთ.

ასევე ბათუმის მერი, არჩილ ჩიქოვანი, ყოველთვის ამბობს, რომ მერიასა და მასზე დაქვემდებარებულ სტრუქტურებში ყველაფერი კანონის შესაბამისადაა. ამიტომაც ველოდით, რომ მთელ რიგ დოკუმენტებს მივიღებდით შესასწავლად, ფოტომასალების ჩათვლით: „ტორნადოს“ მიმართ განხორციელებულ ყველა პროცედურას, კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნებით ახსნიდნენ და ყველა კითხვას ლოგიკური პასუხი გაეცემოდა.

თუმცა ინსპექციიდან მხოლოდ ერთგვერდიანი ზოგადი პასუხი მივიღეთ ყოველგვარი დოკუმენტაციის გარეშე.

ამონარიდი ინსპექციის წერილიდან, რომელსაც სტილის დაცვით გთავაზობთ:

„მუნიციპალურმა ინსპექციამ კაფე „ტორნადოს“ მიმართ დაიწყო შესაბამისი ღონისძიებები. არაერთხელ გაფრთხილდა სიტყვიერად კაფე „ტორნადოს“ მფლობელი გაეთავისუფლებინა  ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის საკუთრებაში არსებული ტერიტორია, ჩაბარდა წერილობითი გაფრთხილება საფოსტო გზავნილით, სადემონტაჟო ობიექტზე ადგილზე გასვლით ააიპ მუნიციპალური ინსპექციის მიერ იქნა გაკრული გაფრთხილების ფურცელი
გაეთავისუფლებინა ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია, რაც არ გაითვალისწინა ჩვენს მიერ
კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნა.“

პასუხი არ შეიცავს თარიღებს, როდის გააფრთხილეს „ტორნადოს“ მესაკუთრე, როდის გამოაკრეს ადგილზე დადგენილება და ასე შემდეგ.

გონიო-კვარიათში მიმდინარე პროცესს „ბათუმელები“ დემონტაჟის დაწყების დღიდან აკვირდება. პროცესი 5 თვეზე მეტია გაგრძელდა. ამ პერიოდში ნებისმიერ ჩვენ დაინტერესებას ინსპექცია პასუხობდა განმარტებით, რომ მიმდინარეობდა კანონით გათვალისწინებული პროცედურები. ინსპექციამ ამ პროცედურების დამადასტურებელი მასალები ვერ წარმოგვიდგინა. თუ ასეთი მასალები ინსპექციას არ აქვს, ეს სერიოზული სამართალდარღვევაა.

კვარიათში უნებართვო კაფე-ბარების დემონტაჟის პროცესის გაგრძელების თაობაზე ფოტომასალა ბოლოს მუნიციპალურმა ინსპექციამ 2023 წლის თებერვალში გამოაქვეყნა. „ტორნადო“ 2023 წლის 3 ივნისს დაანგრიეს.

„ჩვენი მოთხოვნაა, აღარ იყოს უსახლკარო და მშიერი ადამიანი,“ – ამბობს ნონა ხიმშიაშვილი. ის მარტოხელა, სოციალურად დაუცველი დედაა და 6 წელია ნაქირავებში ცხოვრობს 6 წლის შვილთან ერთად.

დღეს, 22 ივნისს, ბათუმის მერიის წინ – ვარდების სკვერში უსახლკარო ადამიანები შეიკრიბნენ და თქვეს, რომ ყოველკვირეულ აქციებს იწყებენ, ვიდრე მინიმუმ მათ პრობლემებს არ მოისმენენ ხელისუფლებაში: „ყოველი კვირის ხუთშაბათს აქ რამდენიმე უსახლკარო ოჯახი გამოვა, ვიდრე ყურადღებას არ მოგვაქცევთ, სულ შევიკრიბებით“, – ამბობდნენ დღეს აქციაზე შეკრებილები.

„ძალიან რთულია, იცხოვრო სოციალური შემწეობით, ქირაც გადაიხადო და საჭმლის ფულიც დაგრჩეს, თან ბავშვთან იმდენი რამ გჭირდება,“ – ამბობს ნონა ხიმშიაშვილი და ამატებს, დამლაგებლად რომ არ ვმუშაობდე სხვადასხვა სახლში, ქირას ვერ გადავიხდიდიო.

„სოცდაუცველი როცა ხარ, იაფი სახლის პროგრამითაც ვერ ისარგებლებ. ჩვენნაირ ადამიანებს არ აქვთ საშუალება, რომ ბინა იყიდონ,“ – გვითხრა ნონა ხიმშიაშვილმა.

ეს არაა პირველი აქცია, რომელსაც უსახლკარო ადამიანები მართავენ ბათუმში. აქციების ორგანიზატორი „ფუხარას ხმაა“ და მას მერაბ ბლადაძე ხელმძღვანელობს – აჭარის უმაღლესი საბჭოს ყოფილი წევრი.

მერაბ ბლადაძეს ვკითხეთ: წინა აქციის მსგავსად, არის თუ არა ისევ ამ აქციის ერთ-ერთი მოთხოვნა ბათუმში, გოგოლის ქუჩაზე უკანონოდ აშენებული კორპუსების უსახლკარო ადამიანებისთვის გადაცემა?

„ჩვენ გვინდა ვაწარმოოთ მოლაპარაკება ამ კუთხით – აშენებულ ბინებს ხომ ვერ დაანგრევენ?“ – კითხულობს მერად ბლადაძე. ის განმარტავს, რომ ბიზნესმენ გალიფ ოზთურქისგან უფასოდ არ ითხოვს საკუთრების დათმობას და მისი კეთილი ნების შემთხვევაში, კონკრეტული პირობებით, უსახლკარო ადამიანები მის შესყიდვას შეეცდებიან.

„ქირაში ამდენი თანხის გადახდას, მას გადაუხდიან. შესაძლებელია, ამ პირობებზე დავილაპარაკოთ,“ – ამბობს მერაბ ბლადაძე, რომელიც მიიჩნევს, რომ ბათუმის მერიამ უსახლკარო ადამიანებზე მუშაობა, პირველ რიგში, დებულების შეცვლით უნდა დაიწყოს, რაც უკვე მიღებულია: „ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე უსახლკაროთა რეგისტრაციის წესის დამტკიცების შესახებ“.

„იმდენად ბუნდოვანია დებულების პირობები, რომ ამ დებულების მიხედვით უსახლკარო ადამიანი დარეგისტრირებასაც ვერ შეძლებს,“ – დასძენს მერაბ ბლადაძე.

ზედამხედველობის სააგენტოს ინფორმაციით, ბაზარზე აღმოჩენილია ბავშვების სათამაშოები, რომლებიც ქიმიურად დაბინძურებულია ან სათამაშომ შესაძლოა გამოიწვიოს დახრჩობა ან გაგუდვა.

ამავე წყაროს ცნობით, მაგალითად, ქიმიურად დაბინძურებულია ტყლარწი, რომელშიც ბორის მიგრაცია არის 585.9 მგ/კგ, რაც 1.953-ჯერ აღემატება სათამაშოების უსაფრთხოების შესახებ ტექნიკური რეგლამენტით განსაზღვრულ დასაშვებ მიგრაციის ზღვარს – 300 მგ/კგ-ზე ნაკლები ან ტოლი.

სააგენტოს განცხადებით ტექნიკურ სტანდარტებს ვერ აკმაყოფილებს სათამაშო თოფების ნაკრებიც.

ზედამხედველობის სააგენტოს ინფორმაციით, ლაბორატორიული შემოწმებით დადგინდა, რომ იარაღის ტყვიებს სძვრება მცირე ნაწილები, რომლებიც შეიძლება მოხვდეს ბავშვის ხორხში და გამოიწვიოს გაგუდვა.

„აღნიშნული სათამაშო ვერ აკმაყოფილებს საქართველოს მთავრობის 2002 წლის 20 იანვრის დადგენილებას სათამაშოების უსაფრთხოების შესახებ ტექნიკურ რეგლამენტს“.

შემდეგი ასეთი სათამაშოა საჩხაკუნო, რომელიც განთავსებულია გამჭირვალე პარკში. სათამაშო განკუთვნილია მცირეწლოვანი ბავშვებისთვის.

სააგენტოს თქმით, ამ „სათამაშოს ძვრება პატარა ნაწილი, რომელმაც გადაყლაპვის შემთხვევაში შესაძლოა გამოიწვიოს სასუნთქი გზების რესპირატორული გართულებები“.

სასროლი/სატყორცნი სათამაშოები.

„იარაღის ტყვიებს ძვრება მცირე ნაწილები, რომლებიც შეიძლება მოხვდეს ხორხში და გამოიწვიოს გაგუდვა“.

სათამაშოები ვერ აკმაყოფილებს ტექნიკურ სტანდარტს.

სათამაშო მუსიკალური ინსტრუმენტები

„სათამაშოებს ძვრება პატარა ნაწილი, რომელმაც გადაყლაპვის დროს შესაძლოა გამოიწვიოს ზედა სასუნთქი გზების რესპირატორული გართულებები“.

 კიდევ ერთი სათამაშო, რომელიც სააგენტოს თქმით, არ აკმაყოფილებს ტექნიკურ სტანდარტს, არის წყლის სათამაშო თოფი.

„ლაბორატორიული შემოწმებისას დადგინდა, რომ იარაღის ტყვიებს სძვრება მცირე ნაწილები, რომლებიც შეიძლება მოხვდეს ბავშვის ხორხში და გამოიწვიოს გაგუდვა“.

სასროლი/სატყორცნი  და ცხოველების ფორმის საჩხაკუნო სათამაშოები:

„ლაბორატორიული შემოწმებისას დადგინდა, რომ იარაღის ტყვიებს სძვრება მცირე ნაწილები, რომლებიც შეიძლება მოხვდეს ბავშვის ხორხში და გამოიწვიოს გაგუდვა.

საჩხაკუნო სათამაშოს სძვრება პატარა ნაწილი, რომელმაც გადაყლაპვის შემთხვევაში შესაძლოა გამოიწვიოს ზედა სასუნთქი გზების რესპირატორული გართულებები“, – წერს სააგენტო. 

2021 წლის პირველ აპრილს Warrior Met Coal-ის ნახშირის მაღაროებში მომუშავე დაახლოებით 1000 მაღაროელი გაიფიცა აშშ-ში, ალაბამას შტატში.

2016 წელს – მაღაროების მფლობელ კომპანიას სხვა სახელი ერქვა: Walter Energy. კომპანია კოტრდებოდა მსოფლიო ბაზარზე ნახშირის გაუფასურების გამო და სახელიც გადაირქვა. ახალმა კომპანია Warrior Met Coal-მა დასაქმებულებს სთხოვა დათანხმებოდნენ შემცირებულ ხელფასსა და შეღავათებს, რომ შახტები საერთოდ არ დახურულიყო.

პროფკავშირის განმარტებით, მაშინ ხელფასის შემცირებას დათანხმდნენ დასაქმებულები. ეს იმას ნიშნავდა, რომ გარდა ხელფასის შემცირებისა, ისინი მეტს გადაიხდიდნენ დაზღვევისთვისაც, 2500 პენსიონერ მაღაროელს კი სამედიცინო შეღავათები შეუმცირდებოდა. პროფესიული კავშირის შეფასებით, დასაქმებულები ამ ფორმით დაეხმარნენ კომპანიას გაკოტრებისგან თავის დაღწევაში.

აშშ-ის მაღაროელთა პროფკავშირისავე ცნობით, დასაქმებულთა ხელფასის შემცირების ხარჯზე ნახშირის მომპოვებელი კომპანიამ 1,1 მილიარდი დოლარი დაზოგა და გაკოტრების საფრთხეც დაძლია.

მიუხედავად ამისა. კომპანიის წარმომადგენლები დიდი მოგების შემდეგაც არ თვლიდნენ საჭიროდ მაღაროელებისთვის იგივე ხელფასი გადაეხადათ, რასაც გაფიცვამდე, 5 წლის წინ უხდიდნენ.

გაფიცულები კი ამბობდნენ, რომ კომპანია დასაქმებულებს წინანდელი ხელფასისა და შეღავათების ხუთ წელიწადში აღდგენას დაჰპირდა. თუმცა რეალურად, როცა 2021 წელს ახალი ხელშეკრულებები უნდა გაფორმებულიყო, მაღაროელებმა უარი თქვეს ხელი მოეწერათ შეთავაზებულ პირობებზე.

დასაქმებულები და პროფკავშირის ლიდერები ამბობდნენ, რომ ახალი კონტრაქტით მაღაროელები დაკარგული შემოსავლის კომპენსაციას ვერ მიიღებდნენ, შემოსავლისა, რომელიც მათ 2016 წელს დაკარგეს.

ასე დაიწყეს ალაბამელმა მაღაროელებმა ბოლო 100 წლის განმავლობაში აშშ-ის ყველაზე ხანგრძლივი, ორწლიანი გაფიცვა.

გაფიცვების დასაწყისში მაღაროელთა ანაზღაურება 23 დოლარი იყო საათში, რაც 6 დოლარით ნაკლები იყო 5 წლის წინანდელ მდგომარეობასთან შედარებით.

დასაქმებულები 5 წლის წინანდელ მდგომარეობაში დაბრუნებას და ძველი ხელშეკრულების პირობებს ითხოვდნენ.

პროტესტის მეშვიდე თვეს მაღაროელებმა ალაბამადან ნიუ-იორკში გადაინაცვლეს, მანჰეტენზე, კომპანია BlackRock-ის ოფისთან, რომელიც Warrior Met Coal-ის ერთ-ერთი მსხვილი აქციონერია 14%-იანი წილით.

ნიუ-იორკში ამ დროს მაღაროელთა გაერთიანების ექვსი ლიდერი დააკავეს ხულიგნობისთვის. მათ შორის გაერთიანების პრეზიდენტი სესილი რობერტსიც.

აშშ-ის მაღაროელთა პროფკავშირის ცნობით, ალაბამას ეს შახტები მიწის ქვეშ 2000 ფუტის სიღრმეშია და ჩრდილოეთ ამერიკის მაღაროებს შორის ყველაზე ღრმაა.

გაფიცულები საუბრობდნენ შვებულების პრობლემებზეც, რომ მხოლოდ მადლიერების დღეს და შობას ისვენებდნენ მთელი წლის განმავლობაში, ყველა სხვა დღესასწაულზე კი მუშაობდნენ.

გაფიცულები სამართლიანად მიიჩნევდნენ მოთხოვნებს, რადგან კომპანიის მოგება მნიშვნელოვნად გაიზარდა და, მათი აზრით, ეს აუცილებლად უნდა ასახულიყო ხელფასზეც.

პროტესტის შედეგად Warrior Met Coal-ის ორი მაღაროდან ერთში ქვანახშირის მოპოვება საერთოდ შეჩერდა, მეორეში კი სამუშაო პროცესი შეფერხდა. კომპანია მაინც ახერხებდა საათობრივად დაექირავებინა სხვა მაღაროელები, რომლებიც არ იყვნენ პროფესიული კავშირის წევრები.

პროტესტის მეშვიდე თვეს აღმოჩნდა, რომ წინა წელთან შედარებით კომპანიას 40%-ით ნაკლები წიაღისეული ჰქონდა მოპოვებული, თუმცა ამ პერიოდში ქვანახშირის ფასი გაორმაგდა და წარმოების შემცირება ამით დააბალანსეს.

კომპანიის ცნობით, პროტესტის მეშვიდე თვეს გაფიცვებით გამოწვეული ზარალი 16 მილიონ დოლარს აჭარბებდა.

Warrior Met Coal-ის წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ აფასებდნენ თანამშრომლების მძიმე შრომას, თუმცა აღნიშნავდნენ, რომ ხელფასს ვერ გაზრდიდნენ. ამ გადაწყვეტილებას კომპანია ქვანახშირის ინდუსტრიას არასტაბილურობით ხსნიდა. მათი აზრით, მაღაროელთა ხელფასის მატებით შესაძლოა თავად კომპანიის ფინანსურ სტაბილურობას შეჰქმნოდა საფრთხე.

გაფიცულებს 2 წლის განმავლობაში პროფკავშირი უმუშევრობის კომპენსაციას უხდიდა, რაც კვირაში 400 დოლარი იყო.

გაფიცვა მოლაპარაკების გარეშე დასრულდა თითქმის 2 წლის შემდეგ – 2023 წლის მარტში. მთელი ამ ხნის განმავლობაში ნახშირის ფასი მსოფლიოში გაორმაგდა.

მაღაროელთა გაერთიანებული პროფკავშირის ვიცე-პრეზიდენტი, ლარი სპენსერი ნიუ იორკ თაიმსთან საუბრისას აცხადებდა, რომ პროტესტის ბოლო თვეებში კომპანიასა და გაფიცულებს შორის მოლაპარაკებების ფორმატი თითქმის მოიშალა.

ის დანანებით ამბობდა, რომ დასაქმებულებმა ვერ მიიღეს ისეთი შედეგი, როგორიც სურდათ, მაგრამ ამ ხანგრძლივმა გაფიცვამ აჩვენა, რომ მაღაროელები ერთმანეთის მიმართ განსაკუთრებულად სოლიდარულები არიან.

2023 წლის გაზაფხულიდან პროტესტის მონაწილეთა ერთი ნაწილი დაუბრუნდა სამუშაო ადგილს, ნაწილმა კი დატოვა მაღარო და სხვა სამსახური იპოვა.

კომპანია Warrior Met-ი ავრცელებდა განცხადებას, რომ მათთვის მნიშვნელოვანი იყო გაფიცული მაღაროელების სამუშაო ადგილებზე დაბრუნების ხელშეწყობა.

მსოფლიოს ბევრმა პროფესიულმა კავშირმა დაუჭირა მხარი აშშ-ში ალაბამას მაღაროელთა პროტესტს, თუმცა პროტესტმა თავად ქვეყანაში ვერ მოიპოვა ვერც რესპუბლიკელების, ვერც დემოკრატების მხარდაჭერა.

გაფიცვა დაზარალდა ასევე ნახშირის ფასის მკვეთრი ზრდით მსოფლიო ბაზარზე: კომპანია მართალია შეფერხებით მოიპოვებდა, მაგრამ სარფიანად ყიდდა ნედლეულს.

ალაბამას მაღაროების ნახშირი ფოლადის წარმოებაში გამოიყენება და მასზე მოთხოვნა მაღალია.

გაფიცვის დაწყებიდან პირველივე წლის განმავლობაში კომპანია Warrior Met-ის მოგება 150-დან 641 მილიონ დოლარამდე გაიზარდა, 143%-ით გაიზარდა აქციების ფასიც.

აშშ-ის მუშათა გაერთიანების ყოფილი პრეზიდენტი, ლარი კოენი ამერიკულ მედიასთან საუბრობდა იმაზეც, რომ კომპანიებმა შეძლეს მაღაროელთა შემცვლელების დაქირავებაც.

გაფიცული მაღაროელების ჯგუფი მრავალფეროვანი იყო, ძირითადად ალაბამას შახტებთან ახლომდებარე სოფლებიდან და პატარა ქალაქებიდან. გაფიცვისას ისინი დიდ სოლიდარობას ამჟღავნებდნენ, საკვებს, წყალს უნაწილებდნენ ერთმანეთს და არ თმობდნენ პოზიციებს.

კომპანია Warrior Met-მა გაფიცული მაღაროელების შემცვლელებს მისაზიდად საუკეთესო პირობები შესთავაზა: წლიური ხელფასი 132 000 და სახელფასო დანამატი 1900 დოლარი. ეს მხოლოდ იმ დასაქმებულებს, რომლებიც არ იყვნენ პროფესიული კავშირის წევრები.

ამერიკის მაღაროელთა გაერთიანების პრეზიდენტის, სესილი რობერტსის შეფასებით ეს ძალიან კარგი ხელფასია ალაბამაში დასაქმებულებისთვის და გაფიცვის გარეშე ეს შედეგი არ დადგებოდა:

„ბედის ირონიაა, რომ ჩვენი წყალობით ახალდასაქმებული მაღაროელები იქცნენ ამერიკაში ყველაზე მაღალანაზღაურებად მეშახტეებად“, – თქვა რობერტსმა გამოცემა ნიუ იორკ თაიმსთან 2023 წლის მარტის ინტერვიუში და დასძინა, რომ ის ელოდება გაფიცვის მონაწილე პროფკავშირის წევრმა მაღაროელებმაც მიიღონ ასეთივე მაღალი ანაზღაურება.

__