ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში 11 აპრილს სტუდენტური თვითმმართველობის არჩევნები ჩატარდება. სტუდენტები ფაკულტეტების თვითმმართველობის ახალ წევრებს აირჩევენ.
სტუდენტური თვითმმართველობის წევრობის მსურველ სტუდენტთა რეგისტრაცია 24 მარტიდან 31 მარტის ჩათვლით მიმდინარეობდა.
არჩევნებში კანდიდატად დარეგისტრირება შეეძლო ბსუ-ს აქტიური სტატუსის მქონე სტუდენტს, გარდა ბაკალავრიატის ან მაგისტრატურის ბოლო კურსის სტუდენტისა.
თვითმმართველობის არჩევნები ორეტაპიანია: პირველ ეტაპზე ბსუ-ში არსებული 7 ფაკულტეტიდან 108 წევრი უნდა აირჩიონ. შემდეგ არჩეული წევრები მოიწვევენ საერთო კრებას, რომელ კრებაზეც საკუთარი რიგებიდან თვითმმართველობის ახალ თავმჯდომარეს აირჩევენ.
იმისათვის, რომ სტუდენტი თვითმმართველობის თავმჯდომარეობის კანდიდატი გახდეს, მას მხარი თვითმმართველობის წევრთა 1/3-მა უნდა დაუჭიროს, ხოლო თავმჯდომარე ის გახდება, ვისაც წევრთა უმრავლესობა მისცემს ხმას.
ფაკულტეტების მიხედვით თვითმმართველობაში ასარჩევ სტუდენტთა კვოტა ასეთია: ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი – 26 სტუდენტი; ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის კვოტა – 12 სტუდენტი; იურიდიული და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი – 13 სტუდენტი; საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ჯანდაცვის ფაკულტეტი – 23 სტუდენტი; ზუსტ მეცნიერებათა და განათლების ფაკულტეტი – 17 სტუდენტი; ტურიზმის ფაკულტეტი – 6 სტუდენტი; ტექნოლოგიური ფაკულტეტის კვოტა – 11 სტუდენტი.
ბსუ-დან მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, სტუდენტური თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად განაცხადი დელეგატობის მსურველმა 159-მა სტუდენტმა შეიტანა.
განაცხადების გადარჩევის შემდეგ კი საბოლოოდ ბსუ-ს 155 სტუდენტი დარეგისტრირდა არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად.
ფაკულტეტის სტუდენტთა თვითმმართველობის და ფაკულტეტის საბჭოს წევრი გახდება არჩევნებში მონაწილე საუკეთესო კანდიდატი.
სტუდენტური თვითმმართველობის წევრთა უფლებამოსილების ვადა 2 წლით განისაზღვრება.
საფრთხის შემცველი და არაჯანსაღი გარემო, მომეტებული აგრესია და შვილისთვის კარგი განათლების მიცემის სურვილი – ის ძირითადი განმაპირობებელი ფაქტორები იყო, რის გამოც ნინია კაპანაძემ და მისმა მეუღლემ 5 წლის წინ საქართველო დატოვეს და საცხოვრებლად ამერიკაში გადავიდნენ. ნინია გვიყვება, რომ პრობლემები, რომლებიც ახლა ქვეყნის დღის წესრიგში მწვავედ დგას, ხუთი წლის წინაც ხილული იყო მისთვის.
ნინია უკვე ხუთი წელია ამერიკაში ცხოვრობს, თუმცა საქართველოსთან ყოველდღიური კავშირი აქვს, კარგად იცის რა ხდება დღეს თბილისის ქუჩებში და მთელ ქვეყანაში. იცის, ვის როგორ უჭირს და ვინ რაზე სწუხს, იზიარებს პროევროპული აქციების მონაწილეების მოთხოვნების შინაარსს და ცდილობს დაეხმაროს მათ ისე, როგორც ეს ემიგრაციიდან არის შესაძლებელი.
ნინია თავადაც აქტიურად მონაწილეობს საპროტესტო აქციებში, როცა ემიგრანტები ცდილობენ ქვეყნის ხმა მსოფლიოს გააგონონ.
„წლის განმავლობაში 2 თვეს ვატარებ საქართველოში. როცა ბავშვი გყავს, ყველანაირ პრობლემას აწყდები. ქუჩაში სასეირნოდ გადიხარ – სასეირნო ეტლის გზა არ არის, პარკინგის სისტემა არ არის ნორმალური, სულ მქონდა პრობლემა, სულ ვაპროტესტებდი. გარდა ამისა, ქუჩაში რომ გავდიოდი იმდენი მიუსაფარი ცხოველი იყო…
შემდეგ დავფიქრდი, განათლება სად უნდა მიეღო ბავშვს. ერთ- ერთ პრესტიჟულ სკოლაში მივედით გასაუბრებაზე, საქართველოში ძალიან პრესტიჟულ სკოლაზე ვსაუბრობ, დირექტორი გვეკითხება, საიდან გაიგეთ ამ სკოლის შესახებო. მეუღლემ უპასუხა, რომ მისი მოსწავლეები ამ სკოლაში დადიან, დირექტორმა – მათზე უკეთესი ბავშვებიც გვყავსო. ჩემი მეუღლისთვის ეს იყო ისეთი გასაოცარი… რას ჰქვია „კარგი და ცუდი ბავშვი“?! ეს იყო ძალიან გასაოცარი მისთვის, როგორც პედაგოგისთვის. კულტურული შოკი მივიღეთ, რანაირად შეიძლება არჩევდე ბავშვებს სკოლის დირექტორი, რომელმაც უნდა მისცე მაგალითი, მასწავლებლებს, პედაგოგებს“.
ნინიას მეუღლე სხვადასხვა ქვეყანაში ასწავლიდა ინგლისურ და ესპანურ ენებს, დაოჯახების შემდეგ წყვილი საქართველოში გეგმავდა ცხოვრებას და შვილის გაზრდას, თუმცა იძულებულები გახდნენ გადაწყვეტილება შეეცვალათ:
„მეუღლე ლექტორია, ინგლისური და ესპანური ენის პედაგოგი. ის ამერიკელია. როდესაც ოჯახი შექმენით და ერთად ცხოვრება დავიწყეთ გვინდოდა საქართველოში გაგვეზარდა შვილი, თუმცა სამწუხაროდ, ვერ მოვახერხეთ.
დღესაც ვერ ვხედავ მზაობას, რომ შემიძლია საქართველოში დავბრუნდე. სანდო და უსაფრთხო გარემო არ არის.
რომ მივდივარ სკვერში, იქაც თავზე ვადგავარ ჩემს შვილს. შუაგულ ცენტრში ვიღაცის უპასუხისმგებლო სამუშაოებმა შეიწირა ბავშვის სიცოცხლე, ბევრი შემთხვევა მოხდა, წყნეთში, ბათუმში…
ყოველდღე, ვიდრე გავხსნი ახალ ამბებს, მეშინია, კიდევ რა ტრაგედია შეიძლება მოვისმინო ჩემი ქვეყნიდან.
არანაირი საევაკუაციო სისტემები სახლებში, როდესაც ხანძარია, არანაირი დაცვა… გადავწყვიტეთ, დაგვეტოვებინა საქართველო მიუხედავად იმისა, რომ ჩემთვის, როგორც ქართველისთვის, საქართველო პირველი ქვეყანაა და ყველაზე მეტად მიყვარს.
ნინია გვიყვება იმ მოდელზე, რასაც ამერიკული განათლების სისტემა სთავაზობს ბავშვს:
„ყველაზე დიდი პრობლემა მოდის განათლებიდან. სამწუხაროდ იმ პრესტიჟულ სკოლებშიც, ჩემი მასწავლებელი იყო ჩემი მშობლის მასწავლებელი და ახლაც ის პედაგოგები ასწავლიან. ვერანაირ პრობლემას ვერ ვხედავ ასაკის გამო, მაგრამ სტატისტიკის მიხედვით ძალიან დაბალ დონეზეა ქართული განათლება დღეს და აქედან მოდის ყველანაირი პრობლემა.
ჩემი შვილი რასაც სწავლობს ახლა სკოლაში, ძალიან განსხვავდება იმისგან, რასაც სწავლობენ ბავშვები, მაგალითად, პირველ კლასში. ჩემი შვილი სწავლობს, როგორ მუშაობს სისტემა, ქალაქი როგორ მუშაობს, პოლიცია როგორ მუშაობს, რომ შენი დაცვა ევალება. როგორ მუშაობს დასუფთავების სამსახური, როგორი უნდა იყოს შშმ პირებისთვის ქალაქი. სწავლობს საკუთარი თავის შეცნობას, მის ვალდებულებას და იმასაც, სახელმწიფოს რა ვალდებულება აქვს მის წინაშე. ჩვენთან ეს უკანა პლანზეა გადასული, რაც ძალიან მაწუხებს, როგორც მშობელს“.
ნინია ჩვენთან საუბარში განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს გარემოს უსაფრთხოებაზე, ის მათ შორისაა, ვინც ყოველდღე ამოწმებს რამდენად სუფთაა ჰაერი:
„რომ ვიღვიძებ, ყოველდღე შევდივარ და ვნახულობ, როგორი ჰაერია, როგორია მაჩვენებელი. საქართველოში ბავშვებს არ დაუტოვეს მწვანე სივრცე, რომ ბავშვობა გაატარონ უსაფრთხო და ჯანსაღ გარემოში. არ არის ისეთი პარკი, სადაც შეიძლება ბავშვმა ისიამოვნოს. თუ წვიმიანი ამინდია, ბავშვს არ აქვს სივრცე, სადაც თავს შეაფარებს. არც ბიბლიოთეკებია ბავშვებისთვის, არც ისეთი გასართობი ცენტრები, რომ ყველას მიუწვდებოდეს ხელი და რაც არის, არც ისე ჯანსაღად გამოიყურება. არ აქვს მშობელს არჩევანი, სად უნდა შეიყვანოს ბავშვი, როდესაც ცუდი ამინდია.
არაფერი არ ხდება ბავშვისთვის, არ სუნთქავს ბავშვი სუფთა ჰაერს, არ აქვს განათლება, არ აქვს უსაფრთხო სივრცე და ყველაფერთან ერთად დაძაბული და სტრესული გარემოა ირგვლივ, სადაც ადამიანებს აღარ აქვთ თავის თავში ის რესურსი, რომ მოიძიონ ენერგია და მეორე ადამიანს თბილად გასცენ პასუხი, ღიმილით ისაუბრონ. აგრესიული გარემოა ძალიან“.
ნინია ფიქრობს, რომ სიდუხჭირის გამო ადამიანებმა ემპათიის უნარი დაკარგეს:
„ადამიანებს არ აქვთ ემპათია. დილით წავიკითხე, რომ ვიღაცა ვიღაცას ურტყამს, სხვა ადამიანი ჩემი ახლობლებიდან წერს, დაიმსახურა და იმიტომო. ჩემთვის საერთოდ არ აქვს მნიშვნელობა ვინ არის ვისი მხარეა. ადამიანს რომ მოგწონს ის, რომ ვიღაცას ურტყამენ, ვიღაცას ჩაგრავენ, ვეღარ ვხდები ამ ადამიანთან რა ურთიერთობა შეიძლება გავაგრძელო. ძალიან ბევრი ადამიანი წავშალე სოციალური ქსელიდან.
ვიღაცას რომ ჩაგრავს სისტემა შენ რა გაბედნიერებს? – რეჟიმი როცა ჩაგრავს, შენც მოგაკითხავს, სხვასაც მიაკითხავს… მე მყავს ბევრი ისეთი მეგობარი, რომლებიც აქტიური მხარდამჭერები იყვნენ ამ რეჟიმის ერთ-ერთის ძმა ციხეში მოხვდა, ერთ-ერთი მეგობრის ოჯახის წევრი ჩაცხრილეს მანქანაში. ვის როდის მიაკითხავს რაჟიმი არავინ იცის“.
ნინიას ბევრ ემიგრანტთან აქვს ურთიერთობა, რომლებმაც ოჯახები დატოვეს იმისთვის, რომ გადაარჩინონ, დღეში 14 საათს მუშაობენ და თანხას საქართველოში აგზავნიან. მათგან უმეტესობა, რომელმაც ემიგრაციიდან ოჯახის გადარჩენის ტვირთი საკუთარ თავზე აიღო, ქალია:
„ქალების სიმამაცეზე დგას ქვეყანა. გაჭირვება როდესაც დადგა, ქალები წავიდნენ ისევ სამუშაოდ. ახლაც ემიგრაციაზეა დაკიდებული მთელი ქვეყანა. გადახედეთ რამდენი ადამიანია ემიგრაციაში და იქედან არჩენს ოჯახს. ძალიან მწყდება გული, რომ ადამიანები იგნორს უკეთებენ აგრესიას, ჩაგვრას და რეალურ ინფორმაციას არ ადევნებენ თვალს“.
ნინია ამბობს, რომ პროპაგანდა, რომელიც საქართველოში ხელისუფლების სასარგებლოდ მუშაობს, ემიგრაციამდეც აღწევს:
„პირველი პროპაგანდისტული მანქანა არის ჩვენი ეკლესია. აქ, ემიგრაციაშიც, ადამიანები ლოცულობენ, დილიდან საღამომდე წერენ „უფალო შემიწყალეს“, მაგრამ მეორე ხელით აგრესიას აწერენ ხელს და იძახიან, რომ ეს ასე უნდა იყოს, „ღირსები არიან“.
ეს ჩემთვის მართლა გასაოცარია.
ჩემი 6 წლის შვილი მეუბნება – „თუ არ არის სამართალი არ იქნება მშვიდობა“. სკოლიდან მოვიდა და მოიტანა ეს ფრაზა. ანუ მან იცის, რომ სამართლიანი და თანასწორუფლებიანი უნდა იყოს ცხოვრება“.
ნინიას ვკითხეთ, როგორი იყო ემიგრანტების რეაქცია აშშ-ში, როცა „ოცნების“ პრემიერმა კობახიძემ თქვა, რომ ისინი მოწყვეტილები არიან რეალობას რადგან შორს არიან და „ემიგრანტები საკუთარი თვალით ვერ ხედავენ იმას, რაც ქვეყანაში ხდება“.
„საქართველოს ემიგრაცია, როგორ შეიძლება შორს იყოს ამ რეალობისგან, როცა ყოველი მეორე ემიგრანტი არჩენს ოჯახს, ყოველი მეორე პოსტი იდება, როგორ დავეხმაროთ და გადავარჩინოთ ვიღაცის სიცოცხლე.
სახელმწიფო არ იღებს პასუხისმგებლობას შენს ჯანმრთელობაზე, შენს უსაფრთხო და უზრუნველ სიბერეზე. არაფერზე არ იღებს პასუხისმგებლობას და ჩვენ, ემიგრაციამ, უნდა მოვიძიოთ ჩვენი რესურსი.
წარმოიდგინეთ, რა რაოდენობის ადამიანებმა დატოვეს ქვეყანა და ჩვენ გვიმტკიცებს ეს პარტია, რომ თურმე ჩვენ ვართ მოწყევეტილი რეალობას. საზოგადოება ტოვებს ქვეყანას იმიტომ, რომ არ არის ნორმალური პირობები. გამორბიან, იმიტომ, რომ რომ არ უნდათ მათმა შვილებმაც იგივე გზა გაიარონ, რასაც გადიოდნენ ბებიები, შემდეგ დედები და ახლა თვითონ“.
ნინია გვიყვება, როგორ იდგნენ ემიგრანტები საპარლამენტო არჩევნებზე საათობით რიგებში, იმისთვის, რომ რაღაც შეეცვალათ:
„როდესაც არჩევნები იყო, იმდენი ემიგრანტი იდგა დილიდან ცხრა საათამდე, რომ ხმა მიეცა, ვერ წარმოიდგენთ… საიდან არ იყვნენ ჩამოსულები. იმიტომ, რომ დაიღალნენ ეს ადამიანებიც მუდმივ რეჟიმში ფულის გზავნით საქართველოში, დაიღალნენ, თავიანთ ცხოვრებას ვერ ირგებენ, 24-საათიან რეჟიმში მუშაობენ და ასე არჩენენ საქართველოში თავიანთი ოჯახის წევრებს, ბიძაშვილებს და მეზობლებსაც კი ეხმარებიან. ვიღაცის ოპერაციის ფულს ისინი იხდიან, ვიღაცის ქირის ფულს იხდიან… წარმოუდგენლად ძნელია, როცა მუდმივ რეჟიმში ვიღაცას არჩენ.
ყველას გვაქვს ცვლილების მოლოდინი, არის შიშებიც, რომ აი, ჩემი შვილი იქ არის, ჩემი ოჯახი და ღიად ამას ვერ ვიტყვი და ასე შემდეგ, მგონი შიში დათესა ამ პოლიციურმა რეჟიმმა, თუმცა როდესაც გაქვს პირადი საუბარი, ყველა მზად არის ცვლილებებისთვის.
მართლა დავიღალეთ, არაფერი არ არის კარგად. როცა ვრეკავ საქართველოში, მინდა ვინმესგან მოვისმინო – „კარგად ვარ, დღეს ეს გავაკეთე დავგეგმე ჩემი ცხოვრება…“ ეს არავისგან არ მესმის და ასეა ყველა ემიგრანტი.
ის მშობელიც კი, რომელიც ამ მთავრობის მხარდამჭერია, ცდილობს მექსიკით გადმოიყვანოს შვილი, რადგან ძალიან კარგად იცის, რომ საქართველოში მომავალს ვერ დაგეგმავ – ახალგაზრდა ხარ თუ მოხუცი, არ გაქვს სათანადო პირობა, რომ იცხოვრო.
პენსიის მატება რომ იყო, იმდენად სამარცხვინო და მცირე ნაწილით მოუმატეს… ის ემიგრანტიც კი. რომელიც პენსიაზე უნდა გავიდეს, ცდილობს აქ მოიგვაროს საპენსიო საქმე და ისე წავიდეს, თუ წასვლაა. ნაკლებად ბრუნდება ადამიანი საქართველოში, იმიტომ, რომ არანაირი რესურსი აღარ აქვთ. მე მყავს მეგობრები, რომლებმაც დატოვეს აქ ყველაფერი და წავიდნენ საქართველოში, 2 წელში უკან დაბრუნდნენ…“
ნინია გვიყვება იმ სერვისებზე, რასაც სახელმწიფო სთავაზობს მოქალაქეებს და განსაკუთრებით კი მათ, ვისაც გადახდის შესაძლებლობა არ აქვს:
„ვერავის ნახავთ ამერიკაში, თუნდაც ამ კაპიტალისტურ წყობაში, ვინც არ მიიღო დახმარება. ყველას აქვს დაზღვევა, უბრალოდ დაზღვევის სხვადასხვა ტიპებია, მაგრამ ერთი მოქალაქეც არ არსებობს, ვისაც არ აქვს დაზღვევა. ვისაც მოქალაქეობა არ აქვთ, მათაც კი აქვთ დაზღვევა.
ყველაზე მეტად გული იმაზე მწყდება, რომ სადაც არ უნდა წავიდე დასასვენებლად, სულ მხვდებიან დედაჩემის, მამაჩემის თაობის ადამიანები, რომლებიც გავიდნენ პენსიაზე და დაკავებულები არიან სპორტით, მხიარულებით, იმდენად განსხვავებულია ეს და ისეთი ბრაზი მაქვს, რომ ჩემს მშობელს, ჩემს ბებიას, ბაბუას, ვიღაცამ წაართვა ამის უფლება, რომ სიბერე ჰქონოდათ უზრუნველი, თუნდაც ჯანდაცვის მხრივ. ჯანდაცვა უფრო მეტია, ვიდრე ექიმის მომსახურება, მაგალითად ის, რომ სპორტული აქტივობები გქონდეს, ამისთვის ცალკე კადრი ჰყავთ აქ, რომ შენთვის ჯანსაღი ცხოვრების სტილი შეარჩიოს“.
ნინია ამბობს, რომ გული სწყდება ანტიდასავლური პროპაგანდის გამო:
„ის მცირედი პროგრამებიც, რაც არის, დასავლური გრანტებით მუშაობს.ეს გრანტები თუ მოისპობა ქვეყანაში, რამდენი ადამიანი დარჩება ყველანაირი დახმარების გარეშე… ისე მრცხვენია, გელათი როგორ გააპარტახეს… დასავლური გრანტი შემოდის, ეკლესია-მონასტერს გიკეთებს და შენ მაინც ლანძღავ. ეს ძალიან სამარცხვინოა“.
ნინიასთან „ოცნების“ ახალ კანონპროექტებზეც ვისაუბრეთ:
„საქართველოში ადამიანები ყოველდღიური პრობლემებით იმ დონეზე არიან დაკავებულები… როცა იმაზე ნერვიულობ, რომ შვილისთვის საჭმელი და წამალი არ გაქვს, „ფარას“ კანონი იქნება მეორეხარისხოვანი… მასიური სიდუხჭირეა ქვეყანაში და როცა ასეთი გაჭირვება გიდგას, კანონზე ვერ ნერვიულობ“.
შევეხეთ პოლიციის ქცევასაც:
„როცა მუნდირი გაცვია, შენი ვალდებულებაა, რომ იყო ღირსეული და როდესაც ნდობას კარგავ პოლიციელი, ეს ყველაზე დიდი ტრაგედია მგონია მე ქვეყანაში. ჩემთვის ესენი არ არიან პოლიციელები, მე მათი ნდობა აღარ მაქვს. მე ვისთანაც მაქვს ურთიერთობა აქ, სხვა ემიგრანტებიც იმავეს ფიქრობენ“ – გვითხრა ნინიამ.
საქართველოში ხანდაზმულ ადამიანებში [65+] საკმაოდ მაღალია სოციალურად დაუცველთა და სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფთა მაჩვენებელი, ამას სახალხო დამცველის აპარატის უახლესი ანგარიშიც ადასტურებს და ხანდაზმულებს მოსახლეობის განსაკუთრებით მოწყვლად ჯგუფს მიაკუთვნებს.
ანგარიშში განხილულია საქართველოში ხანდაზმული ადამიანების უფლებრივი მდგომარეობა და სისტემური ხარვეზები, რომლებიც ხანდაზმულთა ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას უშლის ხელს.
ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ სახალხო დამცველის აპარატის მიერ, ხანდაზმულთა ზრუნვის დაწესებულებებში ჩატარებული შემოწმებებისა და გავრცელებული ინფორმაციის შესწავლის შედეგად, გამოვლინდა ხანდაზმულთა სადღეღამისო დაწესებულებებში ხანდაზმულთა მიმართ შესაძლო ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის შემთხვევები.
აქვე ვკითხულობთ, რომ საქართველოში ხანდაზმულთა სადღეღამისო კერძო დაწესებულებებსა და ე. წ. პალიატიურ ჰოსპისებში (სადაც ძირითადად თვითმოვლის უნარის არმქონე პირები, მათ შორის, ხანდაზმულები იმყოფებიან) არ ხორციელდება სახელმწიფო ზედამხედველობა.
„იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფო რეგულირებას დაქვემდებარებული პანსიონატებისა და სათემო ორგანიზაციების მონიტორინგის შედეგები ავლენს მრავალ მნიშვნელოვან ხარვეზს მომსახურების ხარისხისა და უფლებების დაცვის კუთხით, კერძო დაწესებულებებში ასეთი მონიტორინგის ჩატარება კიდევ უფრო საჭიროა, რადგან კერძო დაწესებულებებში დადგენილი სტანდარტების დაუცველად ხდება ზრუნვის სერვისის მიწოდება და მინდობილია პერსონალისა და დაწესებულების ხელმძღვანელობის კეთილსინდისიერებაზე, რაც ხანდაზმულთა უფლებების დარღვევის დამატებით რისკებს წარმოშობს“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.
სახალხო დამცველის აპარატისთვის გასულ წელს ცნობილი გახდა კერძო დაწესებულებებში ხანდაზმულთა სავარაუდო უფლებების დარღვევის ორი ფაქტის შესახებ. თუმცა სახალხო დამცველის მიმართვაზე, როგორც სსიპ ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტომ, ისე საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მოკლებულნი არიან შესაძლებლობას განახორციელონ მონიტორინგი იმ კერძო დაწესებულებებში, რომლებიც სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში არ არიან დარეგისტრირებულნი მომსახურების მიმწოდებელ ორგანიზაციებად.
სახალხო დამცველის აპარატს ასევე ეცნობა არაერთ პალიატიურ ჰოსპისში შესაძლო უფლებადარღვევების თაობაზე, თუმცა საკითხის მოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ამ ტიპის დაწესებულებების მონიტორინგს სახელმწიფო არ ატარებს. კერძოდ, სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო „მოკლებულია შესაძლებლობას კომპეტენციის ფარგლებში შეამოწმოს ზემოაღნიშნული დაწესებულება, ვინაიდან პალიატიური ჰოსპისი არ არის სამედიცინო ან/და ფარმაცევტული საქმიანობის განმახორციელებელი დაწესებულება“.
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ წარმოებული ოჯახში ძალადობის ფაქტებზე გამოცემული შემაკავებელი ორდერების სტატისტიკის მიხედვით, 2024 წლის განმავლობაში, 61+ ასაკის 1,158 მსხვერპლია გამოვლენილი, აქედან უმრავლესობა – 860 ქალია [ამასთანავე, 21 მდედრობითი 61+ ასაკის მსხვერპლია გამოვლენილი სქესის ნიშნით ქალთა მიმართ ძალადობის სტატისტიკით].
ანგარიშში ასევე ვკითხულობთ, რომ 2024 წელს სახელმწიფო ზრუნვის დაწესებულებებში მყოფი პირების უმრავლესობამ ვერ შეძლო პასიური საარჩევნო უფლების რეალიზება.
შშმ პირთა და ხანდაზმულთა „სათემო ორგანიზაციებში მომსახურებით უზრუნველყოფის ქვეპროგრამით“ გათვალისწინებული მომსახურების მიმღები 769 პირიდან 2024 წლის არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო მხოლოდ 76 შშმ პირმა და ხანდაზმულმა. საყურადღებოა, რომ იმ პირთაგან, რომელთაც ვერ მიიღეს მონაწილეობა არჩევნებში, 172 პირი საერთოდ არ არის ამომრჩეველთა ერთიან სიაში, რაც მათი პასიური საარჩევნო უფლების შეზღუდვაა.
თურქეთში, სტამბოლის მერის, ექრემ იმამოღლუს დაკავებით გამოწვეული საპროტესტო ტალღა ქვეყნის მასშტაბით გადაიზარდა მომხმარებელთა ერთდღიან ბოიკოტის კამპანიაში. ბოიკოტის კამპანიას ხელმძღვანელობს მთავარი ოპოზიციური რესპუბლიკური სახალხო პარტია (CHP).
ბოიკოტის მიზანია უარის თქმა მთავრობასთან მჭიდრო კავშირში მყოფი კომპანიების მომსახურებასა და ვაჭრობაზე, მათ შორის სურსათზე, საწვავზე, სასადილოებზე, ონლაინშოპინგებზე…
„მხოლოდ ერთი დღით, მხოლოდ იმიტომ, რომ ჩვენ ასე გვინდა. აჩვენე, ვინ არის აქ მთავარი“, – წერია ბოიკოტის კამპანიის პოსტერზე.
თურქული გამოცემა „ბიანეტი“ წერს, რომ კამპანია სტუდენტურმა ჯგუფებმა დაიწყეს, რომლებიც ბოლო ორი კვირის განმავლობაში მიმდინარე საპროტესტო აქციების სათავეში იყვნენ.
CHP-ის ლიდერმა, ოზგურ ოზელმა პირველ აპრილს სოციალურ მედიაში დაწერა, რომ მხარს უჭერს ბოიკოტს და საზოგადოებას შეახსენა, რომ 301 ადამიანი, ძირითადად სტუდენტები, საპროტესტო აქციების გამო გისოსებს მიღმა რჩება და ბაირამის დღესასწაულს ციხეში ატარებენ.
„მთელი გულით ვუჭერ მხარს სამომხმარებლო ბოიკოტს, რომელიც დაიწყო ჩვენი ახალგაზრდების – სტუდენტების, დედების, მამებისა და ძმების მიმართ ამ უსამართლობის საპასუხოდ. მოვუწოდებ ყველას, შეუერთდნენ ბოიკოტს და გამოიყენონ ძალაუფლება, რომელსაც ისინი ფლობენ, როგორც მომხმარებლები. სახელმწიფოს ნამდვილი მფლობელი არის ერი“, – წერს ოზელი.
ბოიკოტის კამპანიას მხარი დაუჭირა საპატიმროში მყოფმა სტამბულის მერმა იმამოღლუმ, რომელიც 23 მარტს დააკავეს კორუფციის ბრალდებით. მისი ადვოკატები დაკავების შემდეგ იმამოღლუს ყოველდღიურ გზავნილებს სოციალურ ქსელში აქვეყნებენ.
„ბიანეტი“ წერს, რომ სტამბულში მცირე ბიზნესის მფლობელებმა მხარი დაუჭირეს ბოიკოტს ქალაქის ზოგიერთ რაიონში, განსაკუთრებით ქადიქოიში, სადაც ბევრი მაღაზიის მეპატრონემ სოლიდარობის ნიშნად დახურა მაღაზია.
ასევე, თურქეთის ცხრამეტმა გამომცემლობამ გამოუცხადა ბოიკოტს მხარდაჭერა. გამომცემლობებმა განაცხადეს, რომ 2 აპრილს ყველა გაყიდვას შეაჩერებენ.
ბათუმში სასამართლომ პროევროპული აქციების 36 მონაწილე დააჯარიმა. სასამართლოს მიერ მოქალაქეებისთვის დაკისრებული ჯარიმები, ჯამში, 158 500 ლარს აღწევს. ამ ჯარიმების გადახდის შემთხვევაში სტუდენტები ულუკმაპუროდ რჩებიან.
ყველა სასამართლო პროცესი უკვე დასრულებულია და დაჯარიმებულებს გადაწყვეტილებებიც მალე ჩაჰბარდებათ.
იმის გამო, რომ ყველა ფონდი დაყადაღებულია, დაჯარიმებულებისთვის თანხას სამოქალაქო აქტივისტები, ციალა ქათამიძე და მალხაზ ჭკადუა აგროვებენ.
„დაჯარიმებულთა უმრავლესობა სტუდენტია – ამ ქვეყანაში სტუდენტისთვის კი არა, პროფესიაში შემდგარი ადამიანისთვისაც კი 5000 ლარი, სულ მცირე, 2-3 თვის შემოსავალია.
თქვენი მცირედი მხარდაჭერა, ამ ადამიანებისათვის უმნიშვნელოვანესია! ჩვენთან ერთად, ასევე თავად რამდენიმე დაჯარიმებულიც აგროვებს თავიანთ ანგარიშებზე და შეგიძლიათ სურვილის შემთხვევაში, მათ ჩაურიცხოთ. თანხები დღის ბოლოს ჯამდება და გაცნობებთ სიახლეებს,“ – წერენ აქტივისტები.
პროევროპული აქციების დაჯარიმებულ მონაწილეთა დასახმარებლად თანხა შეგიძლიათ ჩარიცხოთ შემდეგ ანგარიშზე. ყოველი ლარი მნიშვნელოვანია.
პირველ აპრილს ძლიერმა წვიმამ საბერძნეთის კუნძულებზე წყალდიდობა გამოიწვია, წყლის ძლიერმა ნაკადმა ქუჩებში ავტომანქანები წაიღო.
„როიტერსი“ წერს, რომ საბერძნეთის რამდენიმე კუნძულზე, მათ შორის პაროსსა და მიკონოსზე, ძლიერი წვიმის, წყალდიდობისა და სეტყვის გამო დაიხურა სკოლები და საბავშვო ბაღები. ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მოსახლეობას მოუწოდა, თავი აარიდონ მგზავრობას.
პაროსის ადგილობრივი ხელისუფლება ცდილობდა ტალახიან წყლებში ჩარჩენილი ავტომანქანების ევაკუაციას მას შემდეგ, რაც ორშაბათს, გვიან საღამოს კოკისპირულმა წვიმამ მოიცვა კუნძული. უამინდობა დილამდე გაგრძელდა, მედია წერს, რომ მიკონოსის მდელოები ხოშკაკლით დაიფარა.
„გზები დაზიანებულია და ჩვენ გვჭირდება დახმარება მეტი მანქანებით, რათა შევძლოთ ქუჩების გაწმენდა. მთელი ეს კატასტროფა ორ საათში მოხდა“, – ციტირებს „როიტერსი“ პაროსის მერსს, კოსტას ბიზასს.
ბოლო წლებში საბერძნეთი ხშირად ზარალდება წყალდიდობით, მეცნიერები ექსტრემალურ ამინდს გლობალური ტემპერატურის ფონზე განვითარებულ წყლის დათბობას მიაწერენ.
სინოპტიკოსების ცნობით, საბერძნეთში ამ კვირაში კვლავ ძლიერი ნალექია მოსალოდნელი.
უკანონო პოლიტიკური პატიმრის, ,,ბათუმელებისა” და ,,ნეტგაზეთის” დამფუძნებლის, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესებს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში რამდენიმე ქვეყნის საელჩო აკვირდება.
ჩეხეთის საელჩო სასამართლო პროცესთან დაკავშირებით ვრცელ კომენტარს აკეთებს და წერს, რომ „ქვეყანა ავტორიტარიზმისკენ იხრება“.
„ჩეხეთის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში, დიდი ბრიტანეთისა და ევროკავშირის საელჩოებთან ერთად, განაგრძობს ქართველი ჟურნალისტის, მზია ამაღლობელის სასამართლო სხდომების მონიტორინგს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში.
დამოუკიდებელ, თავისუფალ და პლურალისტურ მედიას კრიტიკული როლი აქვს მოსახლეობისთვის სანდო სიახლეებისა და ინფორმაციის მიწოდებაში, საზოგადოებრივი დებატების ხელშეწყობასა და კარგად ინფორმირებული და აქტიური მოქალაქეების ჩამოყალიბებაში.
მედია, როგორც მაკონტროლებელი, კრიტიკულად აკვირდება ძალაუფლების მქონე პირებს, იძიებს და აშუქებს საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან საკითხებს, რითაც ხელს უწყობს დემოკრატიული პროცესებისა და ინსტიტუტების გაძლიერებას. დამოუკიდებელი, თავისუფალი და პლურალისტური მედია დემოკრატიის მნიშვნელოვანი საყრდენი და მდგრადი განვითარების ხელშემწყობია.
სამწუხაროა იმის ხილვა, რომ საქართველო, რომელიც ერთ დროს სამხრეთ კავკასიის დემოკრატიის შუქურა იყო, იხრება ავტორიტარიზმისკენ – ძირი ეთხრება მედიის თავისუფლების დაცვის კანონებს, კვლავ დაუსჯელი რჩება ჟურნალისტების წინააღმდეგ მიმართული ფიზიკური და ციფრული არხებით თავდასხმები და ჟურნალისტებისა და მედიასაშუალებების შევიწროების მიზნით იზრდება სასამართლოსა და სამართლებრივი სისტემის გამოყენება,“ – ნათქვამია საელჩოს განცხადებაში.
ჩეხეთის, პოლონეთის, შვედეთისა და დიდი ბრიტანეთის საელჩოების წარმომადგენლები მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესზე 31/03/2025
მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმრობაშია. პროტესტის ნიშნად იგი 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი რომ ჟურნალისტური საქმიანობის გამო ისჯება, ამას რამდენიმე გარემოება ნათლად აჩვენებს, მაგალითად,გაყალბებული ოქმი, რომლის საფუძველზეც მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდეს.
მზია ამაღლობელის საქმეს დასანქცირებული მოსამართლე ნინო სახელაშვილიგანიხილავს. ის ესტონეთმა 2025 წლის 3 მარტს დაასანქცირა სწორედ „მზია ამაღლობელის საქმეზე“ – ჟურნალისტის მიმართ ადამიანის უფლების დარღვევის გამო. მას შემდეგ, რაც ნინო სახელაშვილმა გაყალბებული დოკუმენტის საფუძველზე მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდა, სახელაშვილი, რომელიც გამოსაცდელი ვადით იყო დანიშნული, მოსამართლედ უვადოდგაამწესეს. ნინო სახელაშვილს სისხლის სამართლის კვალიფიკაციაარ აქვს.
მზია ამაღლობელის საქმეზე განაჩენს, სავარაუდოდ, სწორედ მოსამართლე ნინო სახელაშვილი მიიღებს.
მზია ამაღლობელს პოლიციელზე თავდასხმას ედავებიან. ბრალის დადასტურების შემთხვევაში მას 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.
მტკიცებულებების დიდი ნაწილი მზია ამაღლობელის საქმიდან მოსამართლე ვიქტორ მეტრეველმა ამორიცხა.
„მზია ამაღლობელი არამხოლოდ რჩება უკანონო პატიმრობაში, არამედ მას ქართულმა მართლმსაჯულებამ დემონსტრაციულად ჩამოართვა უფლება დაიცვას თავი და ამტკიცოს საკუთარი უდანაშაულობა“, – ნათქვამია მზია ამაღლობელის უფლებადამცველების განცხადებაში. მზია ამაღლობელის ინტერესებს იცავენ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, იურიდიული ფირმა BLB და მისი უფროსი პარტნიორი, მაია მწარიაშვილი; ადვოკატები – რაჟდენ ხიმშიაშვილი და კახა წერეთელი.
2025 წლის 18 მარტს მზია ამაღლობელი ადმინისტრაციულ საქმეზე მოსამართლე სალიხ შაინიძემ 2 ათასი ლარით დააჯარიმა. ამ საქმეზე მოსამართლემ უარი თქვა აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორის, გრიგოლ ბესელიას და ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის დაკითხვაზე იმ არგუმენტით, რომ სადავო არაა ის, რაც დაცვის მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილ ვიდეო ჩანაწერებში ჩანს.
საუბარია ვიდეოზე, სადაც ჩანს, რომ მზია ამაღლობელს უშუალოდ აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსი, გრიგოლ ბესელია აკავებს, დაკავების ოქმის მიხედვით კი მზია ამაღლობელი სხვა პოლიციელმა – გოჩა ვანაძემ დააკავა. მოსამართლემ უდავოდ მიიჩნია ასევე ვიდეო, სადაც ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის ხმა ისმის, მზია ამაღლობელი ასკ-ის 150-ე მუხლის გამო დავაკავეთო. გაყალბებულ ოქმში წერია, რომ მზია ამაღლობელი ასკ-ის 173-ე მუხლის საფუძველზე დააკავეს და თითქოს მზია ამაღლობელი პოლიციელებს სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა.
ამ სიყალბის მიუხედავად მოსამართლე სალიხ შაინიძემ მზია ამაღლობელი სამართალდამრღვევად სცნო. მზია ამაღლობელის ადვოკატებს ჯერ კიდევ არ ჩაბარებიათ მოსამართლე სალიხ შაინიძეს გადაწყვეტილება. ისინი მის გასაჩივრებას სააპელაციო წესით აპირებენ.
მზია ამაღლობელის ადვოკატები ასევე აპირებენ მზია ამაღლობელის საქმეზე ევროსასამართლოს მიმართონ.
თიბისი კამპუსი უნივერსიტეტისგან განსხვავებული სივრცეა, სადაც სტუდენტები ბიზნესისა და ტექნოლოგიების მიმართულებით თეორიულ და პრაქტიკულ გამოცდილებას მიიღებენ და კამპუსის ონლაინ კურსების დასრულების შემდეგ, არჩეული მიმართულებით, კონკურენტულ ბაზარზე დასაქმებას შეძლებენ.
თიბისისთვის ხარისხიან განათლებაზე წვდომა პრიორიტეტია. სხვადასხვა საგანმანათლებლო ინიციატივებთან ერთად, თიბისი კამპუსი 18-24 წლის ახლაგაზრდებს, საქართველოს ნებისმიერი წერტილიდან, სრულიად უფასოდ, ონლაინ კურსებით, საშუალებას აძლევს დაეუფლონ ბიზნესისა და ტექნოლოგიების ყველაზე მოთხოვნად მიმართულებებს.
პროფესიონალ ლექტორებთან მუშაობის პრაქტიკული გამოცდილება, თეორიულ ცოდნასთან ერთად, თიბისი კამპუსის კურსდამთავრებულებს, მისცემს შესაძლებლობას, ამ დარგებში არსებული მაღალი კონკურენციის მიუხედავად, გაუმკლავდნენ თანამედროვე საბაზრო გამოწვევებს და დასაქმდნენ მათთვის საინტერესო მიმართულებით.
„გავიარე ციფრული მარკეტინგის კურსი. ნამდვილად ძალიან კარგი გამოცდილება იყო ჩემთვის, რადგან ძალიან ბევრი ახალი რამ ვისწავლე, რაც არ მეგონა საერთოდ რომ მარკეტინგს ეხებოდა. ბევრი სტერეოტიპიც დამემსხვრა. სამომავლო დასაქმებისთვის ციფრული მარკეტინგის ცოდნა მგონია, რომ ძალიან მნიშვნელოვანი უნარია, რადგან ამ მიმართულებას დღეს უკვე ყველა კომპანია იყენებს“ – კესო მეჭურჭლიშვილი, „თიბისი კამპუსის“ კურსდამთავრებული.
თიბისი ყოველთვის ითვალისწინებს ახალი თაობის ინტერესებს და კამპუსის პირველი ნაკადის მონაწილეებთან უკუკავშირის საფუძველზე წელს, არსებულ კურსებთან ერთად, სრულიად ახალ მიმართულებებს შემოგთავაზებთ. თვალი ადევნეთ პროგრამების რეგისტრაციის გახსნის თარიღებს და სიახლეებს ვებგვერდზე.
მთავარია გჯეროდეს შენი მიზნების, თიბისის განათლების პროგრამები კი გაძლევს შესაძლებლობას ისწავლო იქ, სადაც ხარ და სიახლეების მუდმივ ძიებაში გაიღრმაო ინტერესები და ცოდნა.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია აქვეყნებს ანგარიშს, რომელიც საქართველოში 2024 წლის დეკემბერში, არასათანადო მოპყრობისა და უფლებების დარღვევების საგანგაშო ქცევის მოდელებს განიხილავს.
საიას ცნობით, წამების წინააღმდეგ მსოფლიო ორგანიზაციამ (OMCT), წამების მსხვერპლთა რეაბილიტაციის საერთაშორისო საბჭოსთან (IRCT) და დამოუკიდებელ სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტთა ჯგუფთან (IFEG) ერთად, 2024 წლის 17-24 დეკემბერს თბილისში ჩაატარა ფაქტების დამდგენი მისია.
მისია განხორციელდა Omega Research Foundation-ის და ქართული უფლებადამცველი ორგანიზაციების, მათ შორის, საიას, წამების მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრისა და ადამიანის უფლებების ცენტრის მხარდაჭერით.
ანგარიში ეყრდნობა აღნიშნული მისიის ფარგლებში მოპოვებულ მტკიცებულებებს და მომზადებულია OMCT-ის, Omega Research Foundation-ის, საიას, GCRT-ისან და PHR-ის მიერ.
ანგარიშში დოკუმენტირებულია საპოლიციო ძალების მიერ მშვიდობიანი პროტესტის ჩახშობის მიზნით გამოყენებული ძალადობრივი ტაქტიკები და საკანონმდებლო ცვლილებები, რომლებიც გამოხატვის, შეკრებისა და მედიის თავისუფლების წინააღმდეგაა მიმართული.
დოკუმენტში ხაზგასმულია, რომ საპროტესტო აქციების მშვიდობიანი ბუნების მიუხედავად, საპოლიციო ძალები, ლეგიტიმური საფუძვლის გარეშე, რეგულარულად არბევდნენ აქციებს, რისთვისაც ინტენსიურად იყენებდნენ ძალადობრივ მეთოდებსა და ნაკლებად ლეტალურ იარაღს, როგორიცაა: წიწაკის სპრეი, ცრემლსადენი გაზი და წყლის ჭავლი, რომელშიც ქიმიური გამაღიზიანებლები იყო შერეული.
სპეციალური დანიშნულებს რაზმი, საპატრულო და კრიმინალური პოლიციის მხარდაჭერით, იყენებდა უკიდურეს ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ ძალადობას დემონსტრანტების წინააღმდეგ, რაც მოიცავდა ისეთ მეთოდებს, როგორიცაა:
ხანგრძლივი ცემა სახის არეში სპეციალური ხელთათმანით და ფეხით; ე.წ. „ცემის კორიდორებში“ გატარება; სტრესულ პოზიციაში მოთავსება; სამედიცინო დახმარებაზე უარი; მკვლელობისა და სექსუალური ძალადობის მუქარა. აღნიშნული ტიპის ძალადობა გამოიყენებოდა განურჩევლად, მათ შორის ბავშვებისა და შშმ პირების მიმართ.
ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ შესწავლილი მტკიცებულებების მიხედვით, წამებისა და არასათანადო მოპყრობის პრაქტიკა იყო სისტემატური, ხოლო ძალადობაში მონაწილე პოლიციელები აღნიშნულს ქმედებებს ზემდგომთა დავალებით ახორციელებდნენ.
ანგარიშში ასევე ყურადღებაა გამახვილებული უსაფუძვლო დაკავების პრაქტიკაზე, თავისუფლებისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევაზე, ეფექტიანი გამოძიების არარსებობაზე და რეპრესიულ საკანონმდებლო ცვლილებებზე.
ანგარიშიშეიცავს რეკომენდაციებს გაეროს ადამიანის უფლებების საბჭოს და მისი სპეციალური პროცედურების მიმართ, გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის მიმართ და ეუთოსა და გაეროს წევრი სახელმწიფოების მიმართ. ანგარიში, სხვა რეკომენდაციებთან ერთად, მოუწოდებს მათ:
მკაცრად და ერთმნიშვნელოვნად დაგმონ წამების და არასათანადო მოპყრობის სისტემატური პრაქტიკა, პოლიტიკურად მოტივირებული ადმინისტრაციული და სისხლისსამართლებრივი დევნა და სხვა უკანონო ქმედებები;
გამოიყენონ რეგიონული და საერთაშორისო ადამიანის უფლებების დაცვის მექანიზმები. მათ შორის, გაეროს ადამიანის უფლებების საბჭომ აქტიური მონიტორინგი გაუწიოს არსებულ სიტუაციას. ასევე, გამოიყენონ ისეთი საგამოძიებო მექანიზმები, როგორიცაა ეუთოს მოსკოვის მექანიზმი;
დაესწრონ აქციებთან დაკავშირებით დაკავებული ადამიანების პროცესებს, რათა შეაფასონ სასამართლოს დამოუკიდებლობა, გამოხატონ სოლიდარობა და საერთაშორისო ყურადღება მიაპყრონ მათ საქმეებს, რამაც შესაძლოა სახელმწიფოს ხელი ააღებინოს მათი უფლებების დარღვევებზე;
მხარი დაუჭირონ საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებს და მედიას, რომლებიც უფლებების დარღვევების დოკუმენტირებაში და ასახვაში, მსხვერპლების რეაბილიტაციაში, სამართლებრივ და ფსიქოლოგიურ დახმარებაში მონაწილეობენ; მკაცრად და ერთმნიშვნელოვნად დაგმონ მათი საქმიანობის ხელის შეშლის მცდელობები, მათ შორის ფიზიკური თავდასხმები, პოლიტიკურად მოტივირებული დევნა და რეპრესიული კანონმდებლობა;
განიხილონ ტარგეტირებული, ინდივიდუალური სანქციების დაწესება ადამიანის უფლებების დარღვევებში ჩართულ მაღალი თანამდებობის პირებისთვის.
_______________
ფოტოზე: საპროტესტო აქცია თბილისში, 2024 წლის 3 დეკემბერი. ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო EPA-EFE/DAVID MDZINARISHVILI
ბოლო რამდენიმე თვეა საპროტესტო აქციაში მონაწილე მოქალაქეებს მასობრივად აჯარიმებენ. ჯარიმა გამოუწერეს ბათუმის საპროტესტო აქციის არაერთ მონაწილეს, მათ შორის, სტუდენტებს სოციალურად დაუცველი ოჯახებიდან.
„ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 174¹ მუხლში ცვლილებები შეიტანა და დემონსტრაციების დროს გზის სპონტანურად გადაკეტვისთვის ჯარიმა 10-ჯერ, 500 ლარიდან 5000 ლარამდე გაზარდა.
როგორ მოახერხებენ სტუდენტები ჯარიმის გადახდას, როცა 5 000 ლარი მათთვის რამდენიმე თვის ბინის, გზის, საკვებისა და ყოველდღიური ხარჯია?
20 წლის ელიზბარ ჩხიკვაძე ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეორე კურსის სტუდენტია. ის 5 000 ლარით დააჯარიმეს ბათუმის საპროტესტო აქციაზე ზებრაზე გადასვლისთვის 31 იანვრის ღამეს. იმავე მიზეზით ბათუმის საქალაქო სასამართლომ აქციის 30-მდე მონაწილე დააჯარიმა.
„დღეს თითქმის ყველა სტუდენტს უჭირს საქართველოში. ცხადია, რომ რესურსი არ მაქვს ამ ჯარიმის გადახდის. მართალია, ვაგრძელებ სწავლას უნივერსიტეტში, თუმცა ხშირად ვეღარ მივდივარ. ჯარიმის ფული უნდა დავაგროვო და სამსახური დავიწყე.
ძალიან დაბალ ანაზღაურებაზე ვმუშაობ, მაგრამ სხვა გზა არ მაქვს, უნდა გადავიხადო ჯარიმა, თორემ ყველაფერი დამებლოკება და გამეთიშება“, – გვითხრა სტუდენტმა.
ელიზბარ ჩხიკვაძე – ედო მჟავანაძის ფოტო
ელიზბარ ჩხიკვაძემ მუშაობა თევზის რესტორანში დაიწყო ბარმენის პოზიციაზე:
„მე ქირით ვცხოვრობ და ეს 5 000 ლარი მყოფნიდა ერთი წლის ქირის საფასურის დაფარვისთვის. მხოლოდ საკვებისთვის ნახევარ წელიწადს მაინც მეყოფოდა. ახლა ეს ჯარიმაც რომ დამემატა, პლუს ქირაშიც რომ ვცხოვრობ, ძალიან გამიჭირდა ეკონომიკურად და ამის გამო დავიწყე მუშაობა და სწავლისთვის ვეღარ ვიცლი. ჩემს ოჯახს არ აქვს შესაძლებლობა, რომ დამეხმაროს.
აქამდე ვერ ვმუშაობდი სწავლის და საპროტესტო აქციებში აქტიურად მონაწილეობის გამო. რა თქმა უნდა, აქციებზე ამის შემდეგაც ვივლი. ამით უნდოდათ, რომ შევეშინებინეთ, აქციებზე აღარ გამოვსულიყავით და ეს პროტესტი ჩაეხშოთ, მაგრამ – პირიქით. უფრო გავძლიერდებით, უფრო მხნედ ვიქნებით და ვიდგებით აქციაზე, სანამ ჩვენს მოთხოვნებს არ მივაღწევთ.
ხელისუფლებამ მიაღწია მიზანს, ულუკმაპუროდ დაგვტოვა სტუდენტები, მაგრამ ვერ შეგვაშინეს. ჩვენ ბოლომდე ვიბრძოლებთ მშივრებიც და მოწყურებულებიც.
ჩემ შემთხვევაში, ვფიქრობ, რომ სწავლის უფლება წამართვეს. ვეღარ ვახერხებ, რომ სწავლის საფასური გადავიხადო და დიდი ალბათობით შემიჩერდება სტატუსი. ფული, რომელიც სწავლის საფასურის გადასახდელად მქონდა, ახლა ამ ჯარიმის გადახდას უნდა მოვახმარო“, – გვითხრა ელიზბარ ჩხიკვაძემ.
ელიზბარ ჩხიკვაძე 12 იანვრის ღამეს, ბათუმის საპროტესტო აქციაზე დააკავეს კიდეც. მას მოსამართლემ 12-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდა.
ზებრაზე გადასვლისთვის დააჯარიმეს ბსუ-ს კიდევ ერთი სტუდენტი, 24 წლის მათე ცენტერაძე. მათეს ბათუმის მუნიციპალური ინსპექცია „სტენსილის გაკეთებასაც“ ედავება ადმინისტრაციული კოდექსის 150-ე მუხლის მესამე ქვემუხლით. ამ საქმეზე სასამართლო ჯერ არ არის ჩანიშნული.
„აქამდე ჯარიმის ოდენობა 500 ლარი იყო, რაც საკმაოდ ადეკვატურია, მაგრამ… იურისტი ვარ პროფესიით და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსი არის გამოსასწორებელი…
5 000 ლარი ნამდვილად არ გამოდის აღმზრდელობითი ფუნქციის მატარებელი სტუდენტისთვის, რომელსაც ალბათ ერთი წელი დასჭირდება იმისთვის, რომ 5 000 ლარი გამოიმუშაოს და საერთოდ, ჩემს ოჯახსაც კი ერთი წელი დასჭირდება იმისთვის, რომ 5 000 ლარი ჯარიმისთვის გამოიმუშაოს ქირასთან, კომუნალურებთან და სხვა ყოფით პრობლემებთან ერთად.
ეს წარმოუდგენელია. 30 ადამიანი დაგვაჯარიმეს ბათუმში და უმეტესი სტუდენტები ვართ, რომლებსაც შემოსავალი ან არ გვაქვს, ან გვაქვს მინიმალური, საარსებო“, – ამბობს მათე ცენტერაძე.
მათეს ოჯახი სოციალურად დაუცველია.
„მე მქონდა ხელფასი 800 ლარი და აქედან ქირას ვიხდიდი 550 ლარს. ასეთ მოცემულობაში, ალბათ 2 წელი დამჭირდებოდა ჯარიმის ფულის შესაგროვებლად. 5 000 ლარი ნახევარი წლის საჭმელია ჩემთვის მეტი თუ არა. ჩემი ოჯახი ჩემ დახმარებას ვერ შეძლებს.
აქამდე დაკავებულიც ვიყავი და ეს ყველაზე დიდი შიში იყო ჩემს ცხოვრებაში, რომელიც გადავლახე, იმიტომ, რომ ყოველთვის მეშინოდა იმ მარტოობის, რასაც ალბათ საკანში განიცდიან ხოლმე. თუ ამის გადალახვა მოვახერხე, ჯარიმა ვერანაირად ვერ გატეხს ჩემს ენთუზიაზმს, რომ ვიბრძოლო ჩვენი მომავლისთვის.
ამ ყველაფერმა ხალხის თანადგომის და ერთიანობის იმედი უფრო გამიჩინა“ – გვეუბნება სტუდენტი.
მათე ცენტერაძე
მათე ცენტერაძე 11 იანვრის საპროტესტო აქციაზე დააკავეს და 5-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდეს.
მისი თქმით, ყველა იმ ცვლილების მიზანი, რაც „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებამ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში შეიტანა, სტუდენტებისა და აქციის მონაწილეების დაშინების მცდელობაა.
„ისინი საპროტესტო მუხტის ჩახშობას ცდილობენ. ვფიქრობ, რომ ახალგაზრდები, რომლებიც უკვე დაგვაჯარიმეს ან ახლა დააჯარიმებენ, მარტო არ დარჩებიან.
ის ხალხი, ვინც საპროტესტო აქციებში ვიღებთ მონაწილეობას, სოლიდარულები ვრჩებით ერთმანეთის მიმართ და ერთიანი, ამიტომ არ მგონია, რომ ფინანსური პრობლემების შექმნა აქტივისტების მიმართ რაიმე დაბრკოლებას წარმოადგენდეს“ – ამბობს მათე.
კიდევ ერთი დაჯარიმებული სტუდენტი სოციალურად დაუცველი ოჯახიდან, არჩილ ბერიძეა.
არჩილი ამბობს, რომ ის ჯარიმის გადახდის ერთადერთ გზად მოქალაქეების შემოწირულებას ხედავს. ამ თხოვნით მან, როგორც სხვებმა, პოსტი გამოაქვეყნა ფეისბუქზე. სტუდენტი ამბობს, რომ ჯარიმის გადახდისთვის საჭირო თანხა, 5 000 ლარი ჯერ არ შეგროვებულა, მაგრამ მოლოდინი აქვს, რომ შეგროვდება.
„ახლა არ ვმუშაობ, რადგან ბოლომდე საპროტესტო პროცესში ვარ ჩართული და ფიზიკურად შეუძლებელი ხდება… მე თან ვსწავლობ“, – ამბობს სტუდენტი და ყურადღებას ამახვილებს საქართველოში დასაქმებულების საშუალო ხელფასზე. მისი თქმით, იმ შემთხვევაშიც ვერ მოახერხებდა საკუთარი ძალებით ჯარიმის გადახდას, თუ ექნებოდა სამსახური, რადგან ხელფასი ყველგან მცირეა, განსაკუთრებით კი – სტუდენტებისთვის.
„5 000 ლარი ალბათ 8-9 თვის კვების ფულია ჩემთვის. აქამდე მიმტანად ვმუშაობდი. ხელფასი არ იყო შესაბამისი, ძირითადად „თიფსებზე“ ვიყავი დამოკიდებული.
მცირე დანაზოგი მქონდა და იმით ვირჩენდი თავს. ფონდებიც დამეხმარნენ – სწავლის საფასური გადამიხადეს და ქირის გადახდაშიც დამეხმარნენ.
ჩემი ოჯახი ფიზიკურად ვერ დამეხმარება, ეს შეუძლებელია. როცა ვმუშაობდი, პირიქით, მე ვეხმარებოდი.
დედამ ინსულტი გადაიტანა და მწოლიარეა, მკურნალობა სჭირდება და ამიტომ“, – გვითხრა არჩილმა.
არჩილ ბერიძე
სტუდენტის თქმით, მის შემთხვევაში ხელისუფლებამ ვერ მიაღწია მიზანს, მისი შეშინება ვერ შეძლო:
„თითქმის ყოველდღე დავდივარ აქციებზე. ჩემი აზრით, ჩვენმა დაჯარიმებამ ცოტათი იმოქმედა სხვებზე, იმიტომ, რომ სტუდენტობის ჩართულობა ცოტათი შემცირდა, ვიდრე აქამდე იყო. ცემა-ტყეპამ, ძალადობრივმა გზებმა არ გაამართლა პროტესტის მუხტზე, მაგრამ ფინანსურმა წნეხმა იმოქმედა“, – ამბობს სტუდენტი.
მას ფონდების დაყადაღების შესახებაც ვკითხეთ.
„ამ სიტუაციაში ფონდების დაყადაღება საკუთარი მოსახლეობის წინააღმდეგ გადადგმული კიდევ ერთი ნაბიჯია. ყველა გაგვიმეტა რეჟიმმა, სტუდენტებიც, ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ადამიანები…
ფონდების დაყადაღება შესაძლოა სიკვდილისთვის გაწირვაც იყოს, იმიტომ, რომ ერთადერთი გზა იყო დახმარების სათხოვნელად“, – გვითხრა არჩილ ბერიძემ.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ცნობით, 2024 წლის ნოემბრიდან 2025 წლის 18 მარტის ჩათვლით აქციის მონაწილეებზე გზის სპონტანურად გადაკეტვის მუხლით გამოწერილი ჯარიმების ოდენობა 2 000 000 ლარს აღწევს.
საპროტესტო აქციებში მონაწილე მოქალაქეების მასობრივ დაჯარიმებებს რამდენიმე კვირის წინ ფეისბუქზე გამოეხმაურა საიას თავმჯდომარე, ნონა ქურდოვანიძე.
ნონა ქურდოვანიძის თქმით, დაჯარიმება 5000 ლარით იმ საფუძვლით, რომ გზა უკანონოდ გადაიკეტა, რადგან ხალხის რაოდენობა არ იყო საკმარისი, კონსტიტუციის დარღვევაა:
„იმ შემთხვევაშიც კი, თუ კანონი ფორმალურად ირღვევა, არაძალადობრივი ქცევა/პროტესტი სისხლისსამართლებრივ დასჯას არ უნდა დაექვემდებაროს.
5000-ლარიანი სანქცია, ანუ 19-ჯერ მეტი, ვიდრე საარსებო მინიმუმია, სისხლისსამართლებრივ დასჯას უთანაბრდება და აშკარად არაპროპორციულია.
ამ პრინციპების შესახებ ძალიან კარგად იცის ყველა მოსამართლემ და ამ არაადამიანური სამართალდარღვევათა კოდექსის პირობებშიც შეუძლიათ გამოსავლის პოვნა და ამ დასჯის არგამოყენება.
თუმცა, ამ საქმის განმხილველი მოსამართლეები მოსამართლის მანტიას ტყუილად ატარებენ და ყოველდღე ასობით მოქალაქე საკუთარი გამოცდილებით რწმუნდება, რომ სასამართლო არ არსებობს“ – დაწერა ფეისბუქზე ნონა ქურდოვანიძემ.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 2 აპრილამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 918 180 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 410]
ტანკი – 10 515 ერთეული [+10]
ჯავშანტექნიკა – 21 880 ერთეული [+24]
საარტილერიო სისტემა – 25 576 ერთეული [+24]
MLRS – 1 347 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 123 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 370 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 335 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 31 505 ერთეული [+43]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 3 123 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 42 687 ერთეული [+41]
სპეცტექნიკა – 3 787 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 2 აპრილამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
660 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
49 424 უპილოტო საფრენი აპარატი
601 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
22 632 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 533 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
23 172 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
33 592 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„თქვენ ადასტურებთ, რომ დაახლოებით 2 საათი ქალბატონი მზია ოთახში იმყოფებოდა ხელზე ბორკილდადებული?“ – ჰკითხა მზია ამაღლობელის ადვოკატმა, კახა წერეთელმა მოწმე გამომძიებელს, რომელიც გისოსებს მიღმა მყოფი მზია ამაღლობელის პირისპირ იდგა.
„დიახ, იმყოფებოდა,“ – ნიშნის მოგებასავით გამოუვიდა პასუხი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოწმის სახით დაბარებულ გამომძიებელ თამარ კერესელიძეს.
მართალია, 2025 წლის 12 იანვარს მზია ამაღლობელი სხვა პირმა დააკავა, თუმცა დაკავების და პირადი ჩხრეკის ოქმები სწორედ გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ შეადგინა.
მზია ამაღლობელის საქმის სხდომაზე, რომელიც ბათუმის საქალაქო სასამართლოში 2025 წლის 31 მარტს გაიმართა, შსს-ს გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ დაადასტურა, რომ დაკავებული მზია ამაღლობელი მას წინააღმდეგობას არ უწევდა, თუმცა მას ბორკილები მაინც დაადო.
მზია ამაღლობელის მიმართ დაკავების შემდეგ სავარაუდო არაადამიანური მოპყრობის შემთხვევა მოხვდა სახალხო დამცველის ახალ ანგარიშშიც: „ქალი დაკავებული მიუთითებდა გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციისა და პოლიციის უფროსის მხრიდან შეფურთხებაზე“. სახალხო დამცველის წარმომადგენელი მზია ამაღლობელს მანამდე შეხვდა, ვიდრე იქ სამსაათიანი ლოდინის შემდეგ ადვოკატებს შეუშვებდნენ.
მზია ამაღლობელის თქმით, პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში მას არ აძლევდნენ წყლის დალევის უფლებას და ტუალეტით სარგებლობის საშუალებას. ეს შემთხვევა სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს ამ დრომდე არ გამოუძიებია.
31 მარტს გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ მოსამართლეს ვერ უთხრა, რომელი სამართლებრივი ნორმით იმოქმედა, როცა მზია ამაღლობელი მინიმუმ 2 საათი ბორკილდადებული დატოვა. ოთახი, სადაც საგამოძიებო მოქმედებები ტარდებოდა, აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის მესამე სართულზეა და ამ ოთახში გამომძიებლის გარდა იყო მართლწესრიგის კიდევ ორი ოფიცერი.
თამარ კერესელიძეს, ვისთვისაც კანონის დაცვა უპირველესი ვალდებულება უნდა იყოს, მოსამართლისთვის არ მორიდებია იმის თქმა, რომ ის ასეთ შემთხვევაში „პრაქტიკას“ მიჰყვება.
„გაგეცინებათ და ისევ პრაქტიკას მივმართავ… ეს რისკები მე შევაფასე ისე, რომ მისთვის ხელბორკილი უნდა გამეკეთებინა,“ – გაღიზიანება დაეტყო ადვოკატების შეკითხვების შემდეგ გამომძიებელს. ადვოკატმა მას ჰკითხა, კონკრეტულად რა სამართლებრივი დასაბუთებით მიიღო მზია ამაღლობელისთვის ხელბორკილის დადების გადაწყვეტილება.
„აჭარის პოლიციის დეპარტამენტი მოქმედებს კანონით, თუ პრაქტიკით?“ – ჰკითხა მას ადვოკატმა მაია მწარიაშვილმა.
„ვინ მოგცათ ჩემი ჩხრეკის და ხელბორკილის დადების ბრძანება?“ – გისოსებიდან ჰკითხა მოწმე გამომძიებელს მზია ამაღლობელმა.
„ბრძანება ხელბორკილებთან დაკავშირებით არ ხდება და არც ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ ყოფილა. ეს ჩემი გადაწყვეტილება იყო. პოლიცია თავისი დისკრეციიდან გამომდინარე იყენებს ამ შესაძლებლობას… ბადრაგის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა გაგიკეთათ ხელბორკილი“ – თქვა გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ.
„მე რამე წინააღმდეგობა გაგიწიეთ?“ – ჩაეკითხა მოწმეს მზია ამაღლობელი.
„არა, არანაირ წინააღმდეგობაზე საუბარი არ იყო. მაშინაც განგიმარტეთ, რომ ეს არის პოლიციის სპეციალური საშუალება“, – მიმართა ბრალდებულს თამარ კერესელიძემ.
„ხელბორკილი წინ დამადეთ, თუ უკან?“ – ისევ მიბრუნდა გამომძიებელს ბრალდებული.
„უკან,“ – თქვა მოწმემ.
„ხომ იცით, რომ ტყუით?“ – ბრალდებული გამომძიებელს უყურებდა ისევ.
„არ ვტყუი, ყველა საჭირო შემთხვევაში თქვენ ხელბორკილი მოგხსნეს ხელის მოსაწერად, საპირფარეშოში გასვლის დროს, ან წყლის დალევის დროს,“ – განმარტა მოწმემ.
„სადმე ვიდეო თვალი არსებობს – თქვენს სამუშაო ოთახში, დერეფანში, ან კიბეზე?“ – იკითხა მზია ამაღლობელმა.
„არა,“ – გადაჭრით თქვა გამომძიებელმა.
„მაშინ, ქალბატონო მოსამართლევ, შეუძლია ყველაფერი თქვას და დაიჯეროთ, იმიტომ, რომ ტყუის… მას ბრძანებას აძლევდნენ, რა უნდა გაეკეთებინა,“ – მიმართა მზია ამაღლობელმა მოსამართლე ნინო სახელაშვილს.
„პოლიციის დეპარტამენტის შიდა პერიმეტრზე არის სადმე სათვალთვალო კამერები?“ – გამომძიებელს ამჯერად საიას იურისტი და მზია ამაღლობელის ერთ-ერთი ადვოკატი, ჯუბა ქათამაძე მიუბრუნდა.
„თვითონ შენობაში, სადაც მე ვარ, მესამე სართულზე, კაბინეტში, შესასვლელში და დერეფანთან – არაა. მესამე სართულზე ვიცი, რომ არაა, იქ ვმუშაობ და ვიცი,“ – თქვა გამომძიებელმა.
„რა აუცილებლობა დაინახეთ, რის საფუძველზე მიიღეთ ეს გადაწყვეტილება?“ – გამომძიებელს ამჯერად ადვოკატმა კახა წერეთელმა მიმართა.
„ხელბორკილი, როგორც სპეციალური საშუალება, ყველა დაკავებულის მიმართ არის გამოყენებული მიუხედავად… გვაქვს „პოლიციის შესახებ“ კანონის ზოგადი განმარტება ხელბორკილის გამოყენებასთან დაკავშირებით, მე პრაქტიკაზე გეუბნებით, რომელიც მორგებულია ძირითად სამართლებრივ ნორმებთან,“ – ისევ აჭარის პოლიციის პრაქტიკასთან მიბრუნება ამჯობინა სამართალდამცველმა იმის ნაცვლად, რომ სამართლებრივ ნორმაზე ესაუბრა, რომლის საფუძველზეც ვალდებულია, რომ იმოქმედოს.
გამომძიებელ თამარ კერესელიძის დაკითხვა „მზია ამაღლობელის საქმეზე“
„ყველა დაკავებულ პირს, მიუხედავად იმისა, რომ ქალბატონ მზიას ბრალი არ ედებოდა თუნდაც ტერორიზმის ბრალდებით, პირველ რიგში, უსაფრთხოებიდან გამომდინარე ხდება, მე ვახსენე ფანჯარა, შესაძლებელი იყო ფანჯრიდან გადახტომა [საპროცესო მოქმედებები მესამე სართულზე მდებარე კაბინეტში ჩატარდა]…
მისი მხრიდან [მზია ამაღლობელის მხრიდან] არც აგრესია ყოფილა და რაიმე ისეთი ფიზიკური მოქმედება, მაგრამ თქვენ გაგეცინებათ და ისევ პრაქტიკას მივმართავ,“ – აქ გამომძიებელმა ის ამბები მოყვა, თაღლითობის და ფინანსური დანაშაულების მუხლით როგორ დააკავეს ადამიანები და თავის დაზიანება სცადეს.
გამომძიებელმა ასე აღწერა სიტუაცია იმ დღეს, როცა მზია ამაღლობელი დააკავეს:
„ჩემს ოთახში წყალი გამოვიღე მაცივრიდან, დაგიდეთ წინ და გითხარით, როცა დაგჭირდებათ, დალიეთ-მეთქი“ – თქვა გამომძიებელმა და ისევ ბრალდებულს გახედა.
„ეს რანაირად? ეს სიცრუეა, ხელბორკილები დავადეო და…“ – წამოიყვირა დარბაზიდან აზა გაბუნიამ, „თავისუფლების მოედნის“ წევრმა. მას მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მაშინვე დაატოვებინა დარბაზი.
„დარბაზს კი ვტოვებ, მაგრამ იცოდეთ, რომ პასუხს აგებთ,“ – გამოსძახა აზა გაბუნიამ მოსამართლეს, ვიდრე მანდატურები მას დარბაზის გასასვლელამდე მიაცილებდნენ.
„ხელბორკილი როცა მეკეთა, წყალს ხელით მალევინებდით?“ – ისევ ჰკითხა გამომძიებელს მზია ამაღლობელმა და ამ შეკითხვით გამომძიებლის ვერსიის აბსურდულობას გაუსვა ხაზი.
მზია ამაღლობელი სასამართლო პროცესზე
„არა, მოგხსენით და დალიეთ. თქვენ კარგად დაინახეთ, რომ მაცივრიდან გამოვიტანე წყალი და ისიც გკითხეთ, ცივი გინდათ, თუ თბილი-მეთქი,“ – არ დაიბნა მოწმე.
„ეს იყო შემადგენელი ნაწილი ნამდვილად არაადამიანური მოპყრობის, რომელიც ქალბატონ მზიას მიმართ განხორციელდა პოლიციის დეპარტამენტში,“ – გვითხრა სასამართლო სხდომის დასრულების შემდეგ საია-ს იურისტმა, ჯუბა ქათამაძემ.
„მან [გამომძიებელმა] არ დამალა, რომ ქალბატონი მზია დაკავების ოქმის შედგენის შემდეგ მთელი ამ დროის განმავლობაში იყო ხელბორკილდადებული. ეს დრო იყო 2 საათი და მეტიც, თუ გავითვალისწინებთ იმ დროს, რაც საპროცესო დოკუმენტებშია მითითებული…
არ არსებობს არანაირი სამართლებრივი ნორმა, რომელიც ავალდებულებს პოლიციის თანამშრომლებს, რომ უნდა დაადონ აუცილებლად ხელბორკილი ბრალდებულ პირს, თუ მისგან რეალური საფრთხე არ მომდინარეობს. ამ ოთახში კი, სადაც მზია ამაღლობელი იყო ხელბორკილით, იყო მართლწესრიგის ორი ოფიცერი და რამდენიმე გამომძიებელი. გამომძიებელმა თავად დაადასტურა, რომ არანაირი საფრთხე არ მომდინარეობდა ქალბატონ მზიასგან.
ეს არის შემთხვევა, როდესაც საპოლიციო ღონისძიება გამოიყენება რეპრესიული მიზნით,“ – გვითხრა ჯუბა ქათამაძემ.
ადვოკატი მაია მწარიაშვილი მიიჩნევს, რომ ხელბორკილის დადება მზია ამაღლობელისთვის შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე არაადამიანური მოპყრობაა.
„ჩვენმა საპოლიციო ჩინოვნიკებმა არც კანონი იციან – არაერთ შეკითხვაზე მივიღეთ პასუხი, ასეთი პრაქტიკა გვაქვსო. ჩვენ ვუთხარით, რომ არ გვაინტერესებს, როგორი პრაქტიკა აქვს აჭარის პოლიციის დეპარტამენტს და პოლიციის სხვა დანაყოფებს. ჩვენ გვაინტერესებს კანონში რა წერია და როგორ სრულდება კანონი. ვერ მივიღეთ პასუხი, მათ შორის, ბორკილების შემთხვევაზე. გვითხრეს, რომ მოქმედებს „პოლიციის შესახებ“ კანონით, მაგრამ რომელი ნორმით მოქმედებს, როცა იყენებს ასეთ ღონისძიებას?
ბორკილი არაა იმისთვის, რომ როცა გაგიხარდება და როგორც გაგიხარდება, რა გარემოებაში და რა ხნით გაგიხარდება, ისე დაადო დაკავებულს.
რაც არ უნდა უცნაური იყოს, ამ პროცესზე მივიღე აღიარებითი ჩვენება, რომ მას ჰქონდა ხელები შეკრული, რომ მას ბორკილი ედო ხელების უკან შეკვრით სადღაც 2 საათის განმავლობაში, აი, ასე ტყუილ-უბრალოდ ეჯდათ იმავე საპოლიციო შენობაში, რომელიც აქ არის მხარე და რომლის მოტივაცია და ანგარიშსწორება ზედაპირზე დევს მზია ამაღლობელის მიმართ ამ საქმეში.
მზია ამაღლობელი, რომელიც თავის დაკავების მომენტსაც კი არ აპროტესტებს და რომლის ყველაზე დიდი აგრესია თურმე ის იყო, რომ მანამდე შეკითხვა დასვა, დავუმატოთ ამას სახეში გაწნული სილა, ეს ადამიანი ხელბორკილდადებული მინიმუმ 2 საათი ეჯდათ, მოწმემ კი თქვა წყალსაც სვამდაო, მაგრამ ბორკილდადებული წყალს როგორ სვამდა?!“ – ამბობს მაია მწარიაშვილი.
„ეს არის არაადამიანური მოპყრობის შემთხვევა?“ – ვკითხეთ იურისტს სასამართლო სხდომის დასრულების შემდეგ.
„რასაკვირველია,“ – გვიპასუხა მაია მწარიაშვილმა.
ადვოკატი მაია მწარიაშვილი
რატომ არ შეუშვეს დაკავებულ მზია ამაღლობელთან ადვოკატები?
კიდევ ერთი კანონდარღვევა, რაზეც გამომძიებელ თამარ კერესელიძის დაკითხვის დროს შეკითხვები დაუსვეს, ეს დაცვის უფლების შეზღუდვაა – 2025 წლის 11 იანვრის აქციაზე დაკავებულ მზია ამაღლობელთან ადვოკატები თამარ წულუკიძე და პაატა დიასამიძე დაახლოებით სამსაათიანი ლოდინის შემდეგ შეუშვეს, მას შემდეგ, როცა დაკავების ოქმი, ასევე პირადი ჩხრეკის ოქმი, გამომძიებელ თამარ კერესელიძეს უკვე შედგენილი ჰქონდა.
თამარ კერესელიძემ მოსამართლეს უთხრა, რომ ის პოლიციის დეპარტამენტში ღამის პირველი საათის შემდეგ მივიდა, როცა მზია ამაღლობელის დაკავების შესახებ შეიტყო და სამსახურში დაიბარეს, დაკავებული ქალია და ჩხრეკა იმავე სქესის წარმომადგენელმა უნდა ჩაატაროსო. როცა თამარ კერესელიძე პოლიციის დეპარტამენტში მიდის, ამ დროს მზია ამაღლობელი სახალხო დამცველის წარმომადგენელს ესაუბრება.
„…ამოიყვანეს პირველი სართულიდან მესამე სართულზე, სადაც ჩატარდა პირადი ჩხრეკის პროცესი. ოქმების შედგენა განხორციელდა ამ სივრცეში,“ – თქვა მოწმემ.
რატომ არ დაუშვეს ადვოკატები საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების დროს, რაც ბრალდებულისთვის ადვოკატის ყოლა კონსტიტუციით, ასევე ევროკონვენციით გარანტირებული უფლებაა?
გამომძიებლის „არგუმენტი“ კანონის კატეგორიულ მოთხოვნაზე ასეთია – საგამოძიებო ექსპერიმენტს ხომ არ ვატარებდი, ადვოკატები რომ დამსწრებოდნენო.
„რომ ყოფილიყო სხვა საგამოძიებო მოქმედებები, სხვა სახის დანაშაულზე, თუნდაც საგამოძიებო ექსპერიმენტი და აღარ დავკონკრეტდები სხვადასხვა საგამოძიებო, თუ საპროცესო მოქმედებები კანონიდან გამომდინარე არის შემთხვევები, როცა გამომძიებლები ადვოკატებს ჩვენ თავად ვთავაზობთ, მიუხედავად იმისა, არის თუ არ სავალდებულო დაცვის შემთხვევა. ამ შემთხვევას არ ჰქონდა სავალდებულო დაცვის ნიშნები“, – აღნიშნა თამარ კერესელიძემ.
საელჩოების წარმომადგენლები მზია ამაღლობელის პროცესზე
იმის მიუხედავად, რომ ადვოკატები: თამარ წულუკიძე და პაატა დიასამიძე მინიმუმ 3 საათის განმავლობაში აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან ითხოვდნენ დაკავებულ მზია ამაღლობელთან შესვლას, ამის საშუალება მათ შსს-მ არ მისცა.
ადვოკატების პოლიციის დეპარტამენტში შესვლამდე რამდენიმე შეტყობინება შევიდა გენერალურ ინსპექციაში დაცვის უფლების შეზღუდვაზე. ამის მიუხედავად, გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ თქვა, რომ არ იცოდა, ადვოკატები თუ მზია ამაღლობელთან შესვლას ითხოვდნენ და არც მზია ამაღლობელს მოუთხოვია ადვოკატები.
აქ მზია ამაღლობელმა კიდევ ერთხელ მიმართა რეპლიკით გამომძიებელს: „თქვენ ტყუით“.
„იმ მომენტში, როცა ადვოკატების შესახებ ინფორმაცია მომაწოდეს, დასრულებული მქონდა დაკავების და პირადი ჩხრეკის ოქმის შედგენა,“ – თქვა გამომძიებელმა.
გამომძიებელ თამარ კერესელიძეს ადვოკატებმა შეკითხვა დაუსვეს მზია ამაღლობელის დაკავების ოქმზეც.
მზია ამაღლობელი ბერდია ფერაძემ დააკავა, ამას არც შსს უარყოფს და არც თამარ კერესელიძე, რომელიც შსს-ს და აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის „პრაქტიკით“ დამკავებელი გამოვიდა.
„დაკავების ოქმი უნდა შეადგინოს დამკავებელმა მოხელემ,“ – აქ ასე წერიაო, შორიდან სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსზე მიუთითა ხელით სამართალდამცველს ადვოკატმა კახა წერეთელმა.
„პრაქტიკაში ყოფილა შემთხვევები, როცა ჩვენ მსგავსი შემთხვევების დროს მით უმეტეს როცა ჩხრეკაა ბრალდებულთან ჩასატარებელი, მნიშვნელობა არა აქვს ჩხრეკა ითვალისწინებს პირის გაშიშვლებას, თუ არ ითვალისწინებს გაშიშვლებას, ამოვდივართ ბრალდებულის ინტერესებიდან გამომდინარე…“, – დაიწყო მოწმემ.
„მე თქვენ გეკითხებით დაკავების ოქმზე, თქვენ პასუხობთ პირად ჩხრეკაზე. ეს სხვადასხვა საგამოძიებო მოქმედებაა,“ – მოწმეს შეაწყვეტინა სიტყვა ადვოკატმა კახა წერეთელმა, – „იქნებ მოძებნოთ ის სამართლებრივი ნორმა, იმიტომ, რომ ბევრი ვეძებე და ვერ ვიპოვე ასეთი ნორმა. რომელი სამართლებრივი ნორმა გაძლევთ იმ უფლებას, რომ სხვა პირის დაკევბულზე თქვენ ოქმი შეადგინოთ?“ – კითხვის არიდების საშუალება აღარ დაუტოვა გამომძიებელმა ადვოკატს.
„არ არის იმპერატიული მოთხოვნა ასე ვთქვათ, ის, რომ პირმა, რომელმაც ფაქტობრივად დააკავა, მან არ შეადგინოს ეს ოქმი. ამ შემთხვევაში ვერ ვიტყოდი, რომ ამ იმპერატიული მოთხოვნის, ასე ვთქვათ, გადახვევა არ შეიძლება იქედან გამომდინარე, რომ ეს პრაქტიკული, აპრობირებული მეთოდია….“ – ისევ პრაქტიკაზე მიუთითა გამომძიებელმა თამარ კერესელიძემ.
მზია ამაღლობელი
„მზია ამაღლობელის საქმის“ განხილვა 2025 წლის 7 აპრილს განახლდება.
_______________________________________
მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმრობაშია. პროტესტის ნიშნად იგი 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი რომ ჟურნალისტური საქმიანობის გამო ისჯება, ამას რამდენიმე გარემოება ნათლად აჩვენებს, მაგალითად,გაყალბებული ოქმი, რომლის საფუძველზეც მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდეს.
მზია ამაღლობელის საქმეს დასანქცირებული მოსამართლე ნინო სახელაშვილიგანიხილავს. ის ესტონეთმა 2025 წლის 3 მარტს დაასანქცირა სწორედ „მზია ამაღლობელის საქმეზე“ – ჟურნალისტის მიმართ ადამიანის უფლების დარღვევის გამო. მას შემდეგ, რაც ნინო სახელაშვილმა გაყალბებული დოკუმენტის საფუძველზე მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდა, სახელაშვილი, რომელიც გამოსაცდელი ვადით იყო დანიშნული, მოსამართლედ უვადოდგაამწესეს. ნინო სახელაშვილს სისხლის სამართლის კვალიფიკაციაარ აქვს.
მზია ამაღლობელის საქმეზე განაჩენს, სავარაუდოდ, სწორედ მოსამართლე ნინო სახელაშვილი მიიღებს.
მზია ამაღლობელს პოლიციელზე თავდასხმას ედავებიან. ბრალის დადასტურების შემთხვევაში მას 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.
მტკიცებულებების დიდი ნაწილი მზია ამაღლობელის საქმიდან მოსამართლე ვიქტორ მეტრეველმა ამორიცხა.
„მზია ამაღლობელი არამხოლოდ რჩება უკანონო პატიმრობაში, არამედ მას ქართულმა მართლმსაჯულებამ დემონსტრაციულად ჩამოართვა უფლება დაიცვას თავი და ამტკიცოს საკუთარი უდანაშაულობა“, – ნათქვამია მზია ამაღლობელის უფლებადამცველების განცხადებაში. მზია ამაღლობელის ინტერესებს იცავენ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, იურიდიული ფირმა BLB და მისი უფროსი პარტნიორი, მაია მწარიაშვილი; ადვოკატები – რაჟდენ ხიმშიაშვილი და კახა წერეთელი.
2025 წლის 18 მარტს მზია ამაღლობელი ადმინისტრაციულ საქმეზე მოსამართლე სალიხ შაინიძემ 2 ათასი ლარით დააჯარიმა. ამ საქმეზე მოსამართლემ უარი თქვა აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორის, გრიგოლ ბესელიას და ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის დაკითხვაზე იმ არგუმენტით, რომ სადავო არაა ის, რაც დაცვის მხარის მიერ სასამართლოში წარდგენილ ვიდეო ჩანაწერებში ჩანს.
საუბარია ვიდეოზე, სადაც ჩანს, რომ მზია ამაღლობელს უშუალოდ აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსი, გრიგოლ ბესელია აკავებს, დაკავების ოქმის მიხედვით კი მზია ამაღლობელი სხვა პოლიციელმა – გოჩა ვანაძემ დააკავა. მოსამართლემ უდავოდ მიიჩნია ასევე ვიდეო, სადაც ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის ხმა ისმის, მზია ამაღლობელი ასკ-ის 150-ე მუხლის გამო დავაკავეთო. გაყალბებულ ოქმში წერია, რომ მზია ამაღლობელი ასკ-ის 173-ე მუხლის საფუძველზე დააკავეს და თითქოს მზია ამაღლობელი პოლიციელებს სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა.
ამ სიყალბის მიუხედავად მოსამართლე სალიხ შაინიძემ მზია ამაღლობელი სამართალდამრღვევად სცნო. მზია ამაღლობელის ადვოკატებს ჯერ კიდევ არ ჩაბარებიათ მოსამართლე სალიხ შაინიძეს გადაწყვეტილება. ისინი მის გასაჩივრებას სააპელაციო წესით აპირებენ.
მზია ამაღლობელის ადვოკატები ასევე აპირებენ მზია ამაღლობელის საქმეზე ევროსასამართლოს მიმართონ.
საქართველოში 2022-2030 წლების ფსიქიკური ჯანმრთელობის დაცვის სტრატეგიის განხორციელების/შესრულების პროცესი, გასული წლების ანალოგიურად, მნიშვნელოვანი შეფერხებებით წარიმართა – ამას საქართველოს სახალხო დამცველის უახლესი ანგარიშიც მოწმობს, რომელიც გასული წლის პერიოდში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობას მიმოიხილავს.
„არ შეინიშნება მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში, სადაც პაციენტები კვლავ ხდებიან ძალადობის მსხვერპლები და უგულებელყოფილია მათი სამართლებრივი დაცვის გარანტიები. მიუხედავად კანონმდებლობით მკაფიოდ განსაზღვრული უფლებისა, ნებაყოფლობითი სტატუსის მქონე პაციენტები საკუთარი ნებით სტაციონარს ვერ ტოვებენ.
კვლავ პრობლემურია ფსიქიკური დაწესებულებების გადატვირთულობა და სიმჭიდროვე. ეს პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ დგას დიდი ზომის ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში.
წლებია, გადაუჭრელ პრობლემად რჩება დიდი ზომის დაწესებულებების დეინსტიტუციონალიზაციის პროცესი. ეს აქტუალური საკითხია როგორც ფსიქიატრიული დაწესებულებების, ისე შშმ პირთა დაწესებულებების შემთხვევაში.
კერძოდ, კვლავ გამოწვევას წარმოადგენს ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში მოთავსებული პაციენტების ხანგრძლივი ჰოსპიტალიზაცია.
პაციენტები, რომლებიც აქტიურ მკურნალობას არ საჭიროებენ, სათემო სერვისების სიმწირის და იმის გამო, რომ წასასვლელი არსად აქვთ, დაწესებულებას ვერ ტოვებენ.
აუცილებელია გაიზარდოს სათემო სერვისების რიცხვი და გეოგრაფიული დაფარვის არეალი. სამწუხაროდ, კვლავ არ შემუშავებულა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროს დეინსტიტუციონალიზაციის გეგმა“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.
სახალხო დამცველის ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ფსიქიატრიული დაწესებულებების პაციენტები არ არიან სრულად დაცულნი ძალადობისგან.
„სენაკის ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრში მყოფი პაციენტის განცხადებით, დაწესებულების დაცვის თანამშრომელმა მას სახეში რამდენჯერმე დაარტყა ხელი, როდესაც ის კარს ხელებს ურტყამდა და სახლში წასვლას ითხოვდა. პაციენტები კვლავ საუბრობდნენ პერსონალის მხრიდან უხეშ და ხმამაღალ მიმართვაზე. ასევე, რიგ შემთხვევებში ადგილი აქვს პაციენტების დაშინებას და ინექციებით მუქარას.
მაგალითად, ქუთაისის ფსიქიატრიულ კლინიკაში მიღებული ინფორმაციით, ერთ შემთხვევაში შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის თანამშრომელი გამოიძახეს და ადგილზე გამოცხადდა იმ მიზნით, რომ პაციენტი შეეშინებინათ და ინექცია პოლიციის თანამშრომლის შიშით გაეკეთებინა“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ჯანდაცვის სამინისტროს მიერ, 2022 წელს დამტკიცებული სტრატეგიით გათვალისწინებული ამოცანების შესრულების შუალედური შეფასება 2024 წლის მდგომარეობით, პრაქტიკულად შეუძლებელია, რადგან შესაბამისი ინდიკატორებით გათვალისწინებული ინფორმაცია, უმეტეს შემთხვევებში არ გროვდება.
სტრატეგიის 2022-2024 წლების სამოქმედო გეგმის შესრულების ანალიზი ცხადყოფს, რომ საანგარიშო პერიოდში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროს განვითარება – გეგმის გვერდის ავლით წარიმართა. მათ შორის – ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვის, მხარდაჭერისა და მათი ოჯახების კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად, არ განხორციელებულა სამოქმედო დოკუმენტით გათვალისწინებული არცერთი აქტივობა.
„არ შექმნილა ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრები და საკონსულტაციო სამსახურები, არ შეფასებულა აუტისტური სპექტრის მქონე ბავშვთა საჭიროებები და არც ზრუნვის სისტემა გაფართოებულა, არ განხორციელებულა ბავშვთა და მოზარდთა ადიქციის პრევენციული პროგრამები, ზოგადი პროფილის საავადმყოფოში არ შექმნილა ბავშვებისა და მოზარდებისთვის განკუთვნილი 3-4 საწოლიანი კრიზისული განყოფილებები“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.
ამ ეტაპზე, ტელეფსიქიატრიისა და ტელეკონსულტაციების სისტემა დანერგილი არ არის. კვლავ არ შემუშავებულა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროს დეინსტიტუციონალიზაციის გეგმა.
ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ქმედითი ნაბიჯები არ გადადგმულა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სისტემაში ნარკოლოგიური პრობლემების მქონე პირთა ინტეგრირების მიზნით და ამოცანა 2024 წლისთვის შეუსრულებელი რჩება.
გარდა ამისა, სახალხო დამცველის აპარატის ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ აქტივობები პრაქტიკულად არ განხორციელებულა არც ფსიქიკური ჯანმრთელობის სისტემაში ადამიანური რესურსების განვითარების მიმართულებით – „მათ შორის, არ შემუშავებულა ფსიქიატრიული სფეროს ექთნებისა და მათი თანაშემწეებისთვის ტრენინგის სტანდარტული კურსი, არ მომხდარა კლინიკური ფსიქოლოგებისა და სოციალური მუშაკების პროფესიის რეგულირება…
გარდა ამისა, არ შექმნილა ფსიქიკური ჯანდაცვის სფეროში პაციენტთა უფლებების დაცვისა და მომსახურების ხარისხის შეფასების მონიტორინგის ჯგუფი; მედიკამენტების შესყიდვის მექანიზმი არ გაუმჯობესებულა“.
სახალხო დამცველის ძველ ანგარიშებშიც, სწორედ სისტემური პრობლემებია მიიჩნევა ძირითად მიზეზად, რის გამოც გამო საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემის მქონე პირთა უფლებრივი მდგომარეობა ვერ უმჯობესდება.
გასულ წელს სახალხო დამცველის აპარატი იუწყებოდა, რომ საქართველოში კვლავ მწვავედ დგას სტაციონარული ფსიქიატრიული სერვისების გადატვირთულობის საკითხი. დაწესებულებების დიდ ნაწილში იკვეთება მძიმე თერაპიული, ინფრასტრუქტურული და სანიტარულ-ჰიგიენური მდგომარეობა, რაც არ შეესაბამება ეროვნულ თუ საერთაშორისოდ დადგენილ სტანდარტებს და პაციენტთა ღირსეული მკურნალობის პირობებს.
გარდა ამისა, სახალხო დამცველის 2023 წლის ანგარიშიადასტურებს, რომ საქართველოს ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში პაციენტები კვლავ ხდებიან ძალადობის მსხვერპლები.
„ოცნების“ მთავრობის გადაწყვეტილებით, ზოგიერთი სახელმწიფო უწყებისა და მუნიციპალიტეტის თანამშრომლები „დიდთოვლობის დროს სტიქიასთან ბრძოლაში აქტიურად ჩართულობისთვის“ ფულადი ჯილდოს სახით ხელფასზე დანამატებს მიიღებენ.
„2025 წლის თებერვალში დასავლეთ საქართველოში დიდთოვლობის დროს სტიქიასთან ბრძოლაში აქტიურად ჩართულ საქართველოს ზოგიერთ სამინისტროში, მათ დაქვემდებარებაში მყოფ დაწესებულებებსა და მუნიციპალიტეტების შესაბამის ორგანოებში დასაქმებულებზე ფულადი ჯილდოს/დანამატის გაცემის მიზნით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოყოს 3 161 682 ლარი“ – აღნიშნულია განკარგულებაში, რომელსაც ხელს „ოცნების“ პრემიერი ირაკლი კობახიძე აწერს.
აღნიშნული თანხა უწყებებზე და მუნიციპალიტეტებზე შემდეგნაირად გადანაწილდება:
საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო – 892 445 ლარი;
ჯანდაცვის სამინისტრო – 697 226 ლარი;
თავდაცვის სამინისტრო – 585 770 ლარი;
რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო – 113 563 ლარი;
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო – 79 409 ლარი;
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი – 253 372 ლარი;
ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი – 96 623 ლარი;
ვანის მუნიციპალიტეტი – 95 000 ლარი;
ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი – 77 037 ლარი;
ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი – 76 288 ლარი;
ბაღდათის მუნიციპალიტეტი – 53 550 ლარი;
ჭიათურის მუნიციპალიტეტი – 45 573 ლარი;
თერჯოლის მუნიციპალიტეტი – 40 158 ლარი;
ტყიბულის მუნიციპალიტეტი – 37 000 ლარი;
ხონის მუნიციპალიტეტი – 18 668 ლარი.
განკარგულებიდან არ ჩანს, ამ სამინისტროებსა და მუნიციპალიტეტებში რომელი დასაქმებულები მიიღებენ დანამატს დიდთოვლობის გამო.
ზოგადად, სტიქიის შედეგების სალიკვიდაციოდ, მთავრობის კიდევ ერთი, 2025 წლის 28 მარტის განკარგულებით, სხვადასხვა მუნიციპალიტეტისთვის ჯამში 77,6 მილიონი ლარი უნდა გამოიყოს. ეს თანხა კი სხვადასხვა პროექტებისთვის იყო გათვლილი.
„სტიქიური მოვლენების შედეგების სალიკვიდაციო ღონისძიებების განხორციელების მიზნით, საქართველოს ფინანსთა სამიწისტრომ „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული საქართველოს რეგიონებში განსახორციელებელი პროექტების ფონდიდან მუნიციპალიტეტებს გამოუყოს არაუმეტეს 77 692 000 ლარისა“ – აღნიშნულია განკარგულებაში.
დიდთოვლობამ წელს პრობლემები განსაკუთრებით გურიაში შექმნა. დიდთოვლობით გამოწვეული პრობლემების დასაძლევად მოქალაქეებს მოხალისეები ეხმარებოდნენ.
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია [საია] დასავლეთ საქართველოში დიდთოვლობაზე სახელმწიფოს არაეფექტიან რეაგირებაზე წერდა, რომ სახელმწიფო წლებია ვერ უზრუნველყოფს სტიქიური უბედურებების ადეკვატურ პრევენციასა და ადმინისტრირებას და შედეგად ადამიანებს ტოვებს დაუცველს ისეთი საფრთხეების მიმართ, რომელთა თავიდან აცილება ან/და რომლებზეც ეფექტიანი რეაგირება სახელმწიფოს მოვალეობაა.
ექიმი ქრისტინა აფხაზავა გერმანიაში, ქალაქ დრეზდენში ცხოვრობს და მუშაობს. იგი 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე იმისთვის, რომ მხარი დაეჭირა საქართველოს ევროპული მომავლისთვის, 150-ზე მეტი კილომეტრი გაიარა და ბერლინში ჩავიდა ხმის მისაცემად, რადგან მოთხოვნის მიუხედავად, დრეზდენში ემიგრანტებს საარჩევნო უბანი „ქართულმა ოცნებამ“ არ გაუხსნა.
ქრისტინას დიდი იმედი ჰქონდა, რომ მისი ხმა არ დაიკარგებოდა და ამით დაეხმარებოდა ქვეყანას.
„იმის გამო, რომ დრეზდენში უბანი არ გაგვიხსნეს, ბევრი ჩემი ახლობელი ვერ წავიდა არჩევნებზე. წარმოიდგინეთ, გერმანიაში, 80-მილიონიან ქვეყანაში, მხოლოდ 4 უბანი იყო გახსნილი და ისიც არ იყო ორგანიზებული. მაშინ როცა მოლდოვამ 26 უბანი გახსნა, ჩვენთან შედარებით ექვსჯერ მეტი.
პირველი წინააღმდეგობა მაშინ ვიგრძენი, როცა უბნები არ გახსნეს და მივხვდი, რომ ჩემი ხმა იკარგებოდა. მე შედარებით გამიმართლა, რადგან ბერლინი 150 კილომეტრშია ჩემგან და გადავწყვიტე იქ წავსულიყავი, თუმცა ძალიან ბევრმა ეს ვერ მოახერხა. ბევრი ადამიანი შაბათობითაც მუშაობს და არ შეეძლოთ 500 კილომეტრის გავლა, ისეთი დიდი დაშორებები იყო უბნებს შორის.
ჩემი აზერბაიჯანელი მეგობარი გამომყვა, რომელიც გაოცებული იყო იმით, რომ ამხელა მანძილის გავლა გვიწევდა ხმის მისაცემად. მეკითხებოდა – „გაქვთ იმედი, რომ თქვენი ხმა არ დაიკარგება?“ – არ არსებობს, რომ არ გავიმარჯვოთ, ხალხი ამას არ მოითმენს მეთქი, ვეუბნებოდი. მათთან ფორმალურად ტარდება უკვე არჩევნები და მე რატომღაც მქონდა იმედი, რომ ამ არჩევნებში საქართველოს მომავალი გაიმარჯვებდა“ – ამბობს ქრისტინა აფხაზავა „ბათუმელებთან“.
ქრისტინა უბნის გახსნამდე ჩავიდა ბერლინში. სულ რამდენიმე ადამიანი იყო უბანზე მოსული და უკვე იგრძნობოდა არაორგანიზებულობაო, იხსენებს.
„ქაოსურები და დაბნეულები იყვნენ. არ ვიცი გამიზნულად იყო ასე გაკეთებული თუ გამოცდილება არ ჰქონდათ. დიდი ნაკადი რომ მოვიდა, უკვე გაჭირდა ხმის მიცემა. ბევრი 5 საათი იდგა რიგში და მაინც ვერ შეძლო ხმის მიცემა.
წარმოიდგინეთ, ადამიანებისთვის რა რთული იყო ეს მდგომარეობა, – ვიღაცას დღე აქვს დაგეგმილი, სამსახურში აპირებდა დღის მეორე ნახევარში წასვლას, ვიღაცას დასარჩენი არ ჰქონდა ბერლინში, ამიტომ ძალიან ბევრი შუა რიგიდან გაბრუნდა და ცხადია, მათი ხმები დაიკარგა. ათ საათზე მოსულმა ადამიანმა 19:00 საათზე ძლივს მისცა ხმა“ – გვეუბნება ქრისტინა.
მისი თქმით, ემიგრანტების ძალიან დიდი ნაწილი ცვლილებების მოლოდინში იყო, თუმცა, იმედი გაუცრუვდათ.
„ჯერ ისედაც რთულია, როცა შორიდან აკვირდები პროცესს. მეორე ის, რომ ჩემ გარშემო არავინაა, ვინც „ქართულ ოცნებას“ უჭერს მხარს. ტროლ-ბოტებით ცდილობენ შექმნან შთაბეჭდილება, რომ თითქოს ორად არის გაყოფილი საზოგადოება. რეალურად კი, ეს ასე არ არის.
ცხადია არსებობენ რაღაც ჯგუფები, რომლებსაც არ აქვთ თავისუფალი ნება, ფინანსურად ან რაღაცით არიან დამოკიდებული ხელისუფლებაზე და ირჩევენ „ოცნებას“, ამიტომ მჯერა რომ ჩვენი ხმები მოიპარეს.
ჩვენ გვაქვს უნარი არ მოვითმინოთ უსამართლობა და ახლაც ამ განწყობით ვარ, რომ ბოროტს უნდა სძლიოს კეთილმა. შორიდან უფრო რთულია იმის ყურება, რაც ჩემს ქვეყანაში ხდება.
ემიგრანტებმა რამდენჯერმე აქაც გავმართეთ საპროტესტო აქციები, ვცდილობთ რაღაცით მაინც გამოვადგეთ სამშობლოს. იქნებ ის ერთ გამოსვლა ვიღაცისთვის იმედი ყოფილიყო.
ვცდილობ ფინანსურადაც გვერდით დავუდგე იმ ადამიანებს, ვინც იქ იბრძვის და არ აქვს შესაძლებლობა გადაიხადონ 5000-ლარიანი ჯარიმები, რომელიც იმის გამო დააკისრეს, რომ ევროპულ ქვეყანაში უნდათ ცხოვრება და შვილისთვის არ უნდათ რუსეთი.
სულ იმაზე ვფიქრობ, დილით რომ გავიღვიძებ, კიდევ რა ახალი საშინელება დამხვდება. სულ უფრო ღრმა ფსკერისკენ მივდივართ. როცა ვფიქრობ – ამაზე უარესი რა იქნება? მართლაც იმაზე უარესი ხდება, ვიდრე იყო და ეს საშინელი შეგრძნებაა.
მეორე მხრივ, ვუყურებ ახალგაზრდებს, რომლებიც იბრძვიან, არ ყრიან ფარ-ხმალს და ვფიქრობ, მე რა სინდისით უნდა დავყარო ფარ-ხმალი.
არ მინდა იმის გააზრება, რომ შეიძლება ბელარუსი გავხდეთ და თუ მაინც დავუშვით ეს და გავხდით რუსეთის გუბერნია, მაშინ ნაწილი წავა ქვეყნიდან, ახალგაზრდები წავლენ ალბათ, როგორც ეს სხვა ავტორიტარულ ქვეყნებში მოხდა.
როცა უკრაინაში რუსეთმა ომი დაიწყო, მეც ვადანაშაულებდი რუსებს, – თქვენ ხელში იყო, რატომ არ გადაირჩიეთ მეთქი, მაგრამ ახლა ჩვენც იგივე დღეში ვართ და ალბათ ჩემი ბრალიცაა ხომ, რაც ჩემ ქვეყანაში ხდება. ვერაფერს ვაკეთებ, ასე გამოდის“ – ამბობს ქრისტინა აფხაზავა.
ქრისტინა აფხაზავა
ქრისტინა, მიუხედავად იმისა, რომ გერმანიაში ოჯახთან ერთად ცხოვრობს, საქართველოში წელიწადში ერთხელ მაინც ჩამოდის. ზოგჯერ უფრო ხშირადაც. ახლა კი დარდობს იმაზე, რომ თუ საქართველოში დემოკრატიამ ვერ გაიმარჯვა და დავკარგეთ ვიზალიბერალიზაციაც, ეს კიდევ უფრო გაართულებს ემიგრანტების ცხოვრებას და იმ ხალხისაც, ვინც ჩაკეტილ ქვეყანაში დარჩება.
„თუ უვიზო მიმოსვლას შეგვიჩერებენ ან სანქციების გამო, სვიფტი გაითიშება, ცხადია, პირველ რიგში ეს ჩემს ოჯახს დააკლდება, ნახევარი საქართველო დგას იმაზე, რომ ვიღაც ემიგრანტი ურიცხავს თანხას, მართლა პენსიით ხომ არ ცხოვრობს ეს ხალხი.
წარმოიდგინეთ, როცა ეს შეუძლებელი იქნება, მე არ ვიცი, ოჯახები როგორ უნდა გადარჩნენ, როგორ უნდა მიიტანონ თვიდან თვემდე თავი, წარმოდგენაც კი არ მინდა და ეს გველოდება, თუ ასე გაგრძელდება.
ახლა, როცა დედაჩემი 72 წლისაა და შემიძლია ვუყიდო იაფად ბილეთი და ჩამოვიყვანო ჩემთან გერმანიაში, მერე მოუწევს ჩადგეს ვიზის რიგში, თან ორჯერ თბილისში უნდა ჩავიდეს და ან დაუმტკიცებენ ვიზას ან – არა. თუ დაუმტკიცეს ვიზა, საშინელ ფასად უნდა იყიდო ბილეთი და იმხელა დაბოლებების გადალახვა მოგვიწევს, ასჯერ დაფიქრდები, ღირს კი ჩამოყვანა და ამხელა სტრესის გავლა.
მე ერთ ოჯახზე ვსაუბრობ ახლა და რამდენი ოჯახია ვისაც შვილი არ უნახავს. ახლა ერთადერთი საშუალება, რომ არ დაშორდნენ ოჯახები ერთმანეთს, ეს არის. ხვალ შეიძლება ახალგაზრდებსაც აღარ მისცენ ვიზა, რადგან დარჩენის საფრთხე დაინახონ ამაში. ეს იქნება კატასტროფა ემიგრანტი ოჯახებისთვის.
ჩემი აზერბაიჯანელი კოლეგა, რომელზეც მოგიყევით, თვეობით აგროვებს საბუთებს, რომ დედა ჩამოიყვანოს. ჩვენ კი დღეს ეს სიკეთე გვაქვს და უნდათ, რომ წაგვართვან. ეს მძიმე დანაკარგი იქნება ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობისთვის.
„ქართული ოცნების“ მიზანია, დაჩაგროს და გააღატაკოს ხალხი, რადგან რაც უფრო გააღარიბებს ხალხს და გააქრობს საშუალო ფენას, რომელიც ჯერ კიდევ არსებობს ჩვენს ქვეყანაში, მით უფრო დაიმონებს მოსახლეობას და მეტი ძალაუფლება ექნება. მშიერ ადამიანს თავისუფლების შეგრძნებისთვის არ სცალია. მშიერი ადამიანი უნდა გადარჩეს, ლუკმა-პური უნდა იშოვოს და რაც ნაკლები ექნება ფული, მით ნაკლებად ადარდებს პოლიტიკა.
ამიტომ არ უნდათ, რომ ფული შემოდიოდეს ქვეყანაში, რადგან მათ უნდათ დამონებული მოსახლეობა, რომლისთვისაც ექნებათ 300 ლარი პენსია და ის იტყვის -„ღმერთს მადლობა, რომ ეს მაინც მაქვს“ და ეს 300 ლარი უხარია. ექნება 500 ლარი ხელფასი, იტყვის -„მადლობა მთავრობას, ესეც ხომ შეიძლება არ მქონდეს?!“ და ყოველთვის იქნება შიში უარესის მოსვლის“ – ამბობს ქრისტინა.
მისი აზრით, გამოსავალი ხალხის წინააღმდეგობაშია.
„ერთადერთი, რაშიც დარწმუნებული ვარ და ისტორიაც და ზოგადად ჩვენი წარსულიც გვაჩვენებს, არის წინააღმდეგობაში. უნდა გავიაზროთ, რომ მე ვარ პასუხისმგებელი იმაზე, რაც ჩემ ქვეყანაში დღეს ხდება და მე უნდა შევცვალო ეს.
არ შეიძლება პასუხისმგებლობის გადატანა თუნდაც ოპოზიციაზე და ესეც პროპაგანდის ნაწილია, როცა ლანძღავენ ოპოზიციას. არცერთ ავტორიტარულ ქვეყანაში არ არის კარგი ოპოზიცია.
საიდან უნდა გაჩნდეს ოპოზიცია, როცა ფულიც, ძალაუფლებაც და რესურსებიც აქვს სამთავრობო პარტიას მიტაცებული.
თუ გავერთიანდებით, მაშინ ყველაფერი დაძლევადია. ახლა ისეთი გარდამტეხი მომენტია, რომ აუცილებლად გვჭირდება ერთად დგომა, რადგან თუ ახლა ესენი ვერ გავუშვით, ვერასდროს ვეღარ გავუშვებთ.
ნურც იმის მოლოდინი გვექნება, რომ სადღაც შერბილდებიან და დათმობენ. ავტოკრატიის აზრიც მაგაშია, რომ სულ უფრო და უფრო გაამწვავებენ ყველაფერს. ერთადერთი, ჩვენ უნდა გავიაზროთ, რომ ჩვენ უნდა გადავარჩინოთ ქვეყანა და არა ვიღაც ათმა კაცმა. ყველა ვხედავთ, რომ ეს არის რუსული რეჟიმია და არც იმის უნდა გვჯეროდეს, რომ არჩევნებით შეიცვლებიან“ – ამბობს ქრისტინა.
მისი თქმით, ახლა ქვეყნისთვის ზურგის შექცევა ყველაზე დიდი დანაშაულია.
„ბევრ გოგოს ვიცნობ, რომლებიც ადგნენ და წამოვიდნენ საქართველოში, რომ აქციაზე მდგარიყვნენ.
ის, რაც დღეს ხდება საქართველოში, სჭირდება მხოლოდ რუსეთს და არავის მეტს. მაოცებს ის სიძულვილი, რასაც „ოცნების“ ხელისუფლებაში ვხედავ, ამ ქვეყნის მოსახლეობის მიმართ.
ამიტომ, თუ ახლა დავკარგეთ ქვეყანა, შეიძლება ისე მოხდეს, რომ საერთოდ ვეღარ ჩამოვიდეთ სამშობლოში. ოთხი წლის შვილი მყავს და არ მინდა მისთვისაც დაიკარგოს დედის მხარე და ენა. თუ ეს კავშირები აღარ გვექნება საქართველოსთან, საერთოდ უცხო იქნება ჩვენი კულტურა მისთვის“ – ამბობს ქრისტინა აფხაზავა.
სახალხო დამცველი ახალ საპარლამენტო ანგარიშში საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ, წერს 2025 წლის იანვარში ბათუმში, საპროტესტო აქციაზე „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, ჟურნალისტისა და მედიამენეჯერის, მზია ამაღლობელის და აქციაზე დაკავებული არასრულწლოვანის დაკავებისას სახალხო დამცველისადმი მიწოდებულ ინფორმაციაზე.
„ბათუმში დაკავებულები მიუთითებდნენ პოლიციის უფროსის მხრიდან სიტყვიერ და ფიზიკურ შეურაცხყოფაზე, ქალი დაკავებული მიუთითებდა გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციისა და პოლიციის უფროსის მხრიდან შეფურთხებაზე.
არასრულწლოვანი გოგონა მიუთითებდა, რომ პოლიციელმა თმებით მოქაჩა და უხეში ფორმით დააკავეს“ – წერია ანგარიშში.
მზია ამაღლობელი 12 იანვარს დააკავეს ბათუმში, პოლიციის სამმართველოსთან გამართულ აქციაზე ბათუმის პოლიციის უფროსისთვის გაწნული სილის გამო, სისხლის სამართლის მუხლით. მისი დაკავებიდან მალავე ცნობილი გახდა, რომ აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის ბათუმის სამმართველოს უფროსმა, ირაკლი დგებუაძემ დაკავების შემდეგ მზია ამაღლობელს შეაფურთხა და მას არ აძლევდნენ წყლის დალევის საშუალებას.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია აღნიშნულ ფაქტზე დგებუაძისთვის პოლიციელის უფლებამოსილების დაუყოვნებლივ შეჩერებას მოითხოვდა. საიას შეფასებით, დაკავებულისადმი ასეთი მოპყრობა – სახეში შეფურთხება, გინება, წყალზე და საპირფარეშოთი სარგებლობაზე უარის თქმა, ფასდება, როგორც დამამცირებელი, ან არაადამიანური მოპყრობა.
სპეციალური საგამოძიებო სამსახური აცხადებს, რომ აღნიშნულ შემთხვევაზე დაიწყო გამოძიება, თუმცა ამ გამოძიების შედეგების შესახებ ჯერ არაფერია ცნობილი.
სახალხო დამცველის ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ თბილისში დაკავებული ქალები ასევე საუბრობდნენ პოლიციის მხრიდან ძალადობის თაობაზე:
„ქალები მიუთითებდნენ სიტყვიერ შეურაცხყოფაზე, დამცინავ და ცინიკურ მოპყრობაზე. სხვა დაკავებული ქალის თქმით, თმაში ჩაავლეს ხელი და ისე შეათრიეს. საგულისხმოა, რომ აქციის რამდენიმე ასეული მონაწილე ადმინისტრაციული წესით პოლიციელის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის (ასევე, წვრილმანი ხულიგნობის) საბაბით დააკავეს. შესაბამისად, მათი მხრიდან პოლიციისთვის ფიზიკური წინააღმდეგობა თეორიულადაც გამოირიცხება და სწორედ ამიტომ მათ მიმართ ფიზიკური ძალის გამოყენების საფუძველი ჰიპოთეტურადაც კი არ არსებობდა“ – წერს სახალხო დამცველი.
სახალხო დამცველის ვრცელი საპარლამენტო ანგარიში მოიცავს 2024 წლისა და 2025 წლის პირველი თვეების პერიოდს.
ბათუმის აქციების მედროშემ, თემურ ქათამაძემ [გაფფარ ილმაზი] დღეს, პირველ აპრილს, მეორედ დაიწყო შიმშილობა.
თემურ ქათამაძე ამჟამად შსს-ს მიგრაციის დეპარტამენტის დროებითი განთავსების ცენტრში იმყოფება.
ბათუმის აქციების მედროშის უფლებებს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია იცავს. „ბათუმელები“ ესაუბრა მის ადვოკატს, მარიამ გაბროშვილს, რომელმაც დაგვიდასტურა, რომ თემურ ქათამაძემ მას გუშინ, 31 მარტს აცნობა თავისი გადაწყვეტილების შესახებ.
„აპირებს მხოლოდ წყლის მიღებას და სამედიცინო შემოწმების გავლას არ აპირებს“ – გვითხრა მარიამ გაბროშვილმა.
თემურ ქათამაძემ აქამდე 48 დღე იშიმშილა, მან შიმშილობა 4 მარტს შეწყვიტა და ფაქტობრივად ამ დრომდე შიმშილობის შემდგომ რეაბილიტაციის პერიოდს გადიოდა. მან შიმშილობისას მკვეთრად დაიკლო წონაში, რაც სასამართლოზე გადაღებულ ფოტოებზეც ჩანს.
ციხიდან გამოგზავნილ წერილში თემურ ქათამაძე წერს, რომ შიმშილობას უძღვნის თურქეთის ეთნიკური ქართველების, „ჩვენებურების“ „ბელადს“, ახმედ მელაშვილს.
„სადაც არ უნდა ვიყოთ, რა პირობებშიც არ უნდა ვიყოთ, ჩვენი ბრძოლა ყველგან გაგრძელდება ბოლომდე, დიდებულად, გამარჯვებამდე.
ანწუხელიძე უკვდავია და მარადიულია.
„არასდროს, არასდროს არ დანებდე!“ – წერს თემურ ქათამაძე.
თემურ ქათამაძე ბათუმის პოლიციის სამმართველოსთან 11 იანვარს დააკავეს, იგი 12 დღე იყო იზოლატორში. თემურ ქათამაძე იზოლატორიდან გამოსვლისთანავე დააკავეს და ამ დრომდე შსს-ს მიგრაციის დროებითი განთავსების იზოლატორში იმყოფება.
მუჰაჯირი ქართველების შთამომავალი, თურქეთის მოქალაქე თემურ ქათამაძე ათ წელზე მეტია საქართველოში ცხოვრობს და მოქალაქეობის მინიჭებაზე არაერთხელ მიმართა საქართველოს ხელისუფლებას, თუმცა უარი მიიღო.
დაკავების შემდეგ თემურ ქათამაძემ ჰუმანიტარული და ლტოლვილის სტატუსი მოითხოვა, თუმცა „ოცნების“ ხელისუფლება მას ამ სტატუსზეც უარს ეუბნება.
ამჟამად თემურ ქათამაძე სასამართლოს გადაწყვეტილებას სააპელაციო სასამართლოში ასაჩივრებს. ეს ბოლო ინსტანციაა, რომლის დადებითი გადაწყვეტილების საფუძველზეც თემურ ქათამაძეს საქართველოში დარჩენა შეუძლია, წინააღმდეგ შემთხვევაში მას დეპორტაცია ემუქრება.
_______________
ფოტოზე: თემურ ქათამაძე სასამართლო სხდომაზე 48-დღიანი შიმშილობის შემდეგ.
უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი მიიჩნევს, რომ კრემლი “აშკარად დასცინის” დასავლეთის მცდელობებს, შეაჩეროს რუსეთის ომი უკრაინის წინააღმდეგ.
ამის შესახებ ზელენსკიმ 31 მარტს, სოციალურ ქსელებში გავრცელებულ ვიდეომიმართვაში ისაუბრა.
„ახლა მოსკოვში ღიად დასცინიან პარტნიორების მცდელობებს, ხელი შეუწყონ სამშვიდობო დღის წესრიგს – მუდმივად დრონების ახალი დარტყმები, სასტიკი დაბომბვა. ეს მხოლოდ ზეწოლით უნდა შეწყდეს და რუსეთი უნდა აიძულო, მშვიდობა დაამყაროს.
ევროპა არ დაივიწყებს ამ ომის მორალურ დასკვნებს. არ შეიძლება პუტინი და სხვა რუსი დამნაშავეები, თავად რუსული სახელმწიფო, პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლდნენ. შეუძლებელია იმის ნორმალიზება, რაც მათ გააკეთეს ბუჩაში, მარიუპოლში და ჩვენს სხვა ქალაქებსა და სოფლებში. ჩვენ გავაგრძელებთ მუშაობას იმისათვის, რომ რუსეთის პასუხისმგებლობა ომზე ხელშესახები იყოს”, – აღნიშნა ზელენსკიმ.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 1-ელი აპრილის 21 საათიდან 2 აპრილის 21 საათამდე აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად უნალექოდ.
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 20 – 25 გრადუსი სითბო
ღამით: 8 – 13 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 17 – 22 გრადუსი სითბო
ღამით: 3 – 8 გრადუსი სითბო
მაღალმთიან ზონაში
დღისით: 10 – 15 გრადუსი სითბო
ღამით: 1 – 6 გრადუსი სითბო
ზღვის წყლის ტემპერატურა +11 გრადუსია, ღელვა: 2-3 ბალი.
სინოპტიკოსების ცნობით, 3-4 აპრილს აჭარაში მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა.
საქართველოს იურისიტთა ასოციაცია [საია] აქციებთან დაკავშირებული სისხლის სამართლის საქმეების წინასასამართლო სხდომის ეტაპს აფასებს.
საიას ცნობით, ამ ეტაპისთვის აქციების კონტექსტში დაკავებულ პირთა საერთო რაოდენობა, მათ შორის, რუსულ კანონთან დაკავშირებული პროტესტის დროს – 2024 წლის გაზაფხულზე, დაკავებული პირების ჩათვლით 64-ია. მათგან რუსული კანონის პროტესტისას დაკავებული ათივე პირის საქმის განხილვა პირველი ინსტანციის სასამართლოში დასრულებულია, ყველა მათგანი სასამართლომ დამნაშავედ ცნო და ათიდან რვას ე.წ. საპატიმრო სასჯელი – ვადიანი თავისუფლების აღკვეთა განუსაზღვრა.
ამ დროისთვის აქციების კონტექსტში ბრალდებულთა უმრავლესობა, რომელთაც პირველივე ეტაპზე პატიმრობა შეეფარდა, 46 პირიდან 40 პატიმრობაში რჩება. ამ საქმეებმა გაიარა წინასასამართლო სხდომის ეტაპი და ყველა საქმე არსებითი განხილვის ეტაპზეა.
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, წინასასამართლო სხდომის ეტაპზე სასამართლო განიხილავს მხარეთა შუამდგომლობებს მტკიცებულებათა დასაშვებობის თაობაზე, ასევე, წყვეტს არსებითი განხილვისთვის საქმის გადაცემის საკითხს. ამასთან, თუ ბრალდებულს პატიმრობა აქვს შეფარდებული, მოსამართლე ვალდებულია პირველივე წინასასამართლო სხდომაზე თავისი ინიციატივით განიხილოს პატიმრობის ძალაში დატოვების აუცილებლობის საკითხი, მიუხედავად იმისა, დააყენა თუ არა მხარემ შუამდგომლობა პატიმრობის შეცვლის ან გაუქმების შესახებ.
მტკიცებულებების დასაშვებობის საკითხი
საიას ინფორმაციით ზემოთ ხსენებულ სისხლის სამართლის საქმეებზე სასამართლომ სრულად დასაშვებად ცნო პროკურატურის ყველა მტკიცებულება. გამონაკლისი მხოლოდ მზია ამაღლობელის საქმეზე მოხდა, სადაც მოსამართლემ ერთი მოწმე ამორიცხა სასამართლოში დასაკითხ პირთა სიიდან.
ნიკოლოზ ჯავახიშვილის, თორნიკე გოშაძის, ირაკლი მიმინოშვილის, ზვიად ცეცხლაძის, ვეფხვია კასრაძის, ვასილ კაძელაშვილის, გიორგი გორგაძის და ინსაფ ალიევის [რვაპირიანი საქმე] და ანდრო ჭიჭინაძის, ონისე ცხადაძის, გურამ მირცხულავას, ჯანო არჩაიას, ლუკა ჯამბურიას, რუსლან სივაკოვის, რევაზ კიკნაძის, გიორგი ტერაშვილის, ვალერი თეთრაშვილის, სერგეი კუხარჩუკის და ირაკლი ქერაშვილის [თერთმეტპირიანი საქმე] საქმეებზე დაცვის მხარის არაერთი წარმომადგენელი შუამდგომლობდა პროკურატურის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებათა ნუსხიდან ვიდეო-ჩანაწერების დაუშვებლობის თაობაზე, რადგან მიაჩნდათ, რომ საჯარო წყაროებში გამოქვეყნებული ვიდეო ჩანაწერების გამოთხოვა უნდა მომხდარიყო კომპიუტერულ მონაცემთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების გზით – დოკუმენტის ან ინფორმაციის გამოთხოვით.
კერძოდ, თუ არსებობს დასაბუთებული ვარაუდი, რომ კომპიუტერულ სისტემაში ან კომპიუტერულ მონაცემთა შესანახ საშუალებაში ინახება სისხლის სამართლის საქმისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ან დოკუმენტი, პროკურორი, დაცვის მხარე უფლებამოსილია გამოძიების ადგილის მიხედვით სასამართლოს მიმართოს შესაბამისი ინფორმაციის ან დოკუმენტის გამოთხოვის განჩინების გაცემის შუამდგომლობით.
დაცვის მხარის წარმომადგენლების არგუმენტაციით, ვიდეო-მასალები, რომლებიც განთავსებული იყო საჯარო სივრცეში [YouTube პლატფორმაზე, სოციალურ-ქსელებში ანდა გარკვეული მედიასაშუალების გვერდზე] იმ საფუძვლით უნდა ყოფილიყო დაუშვებელი, რომ მათი მოპოვების წესი იყო დარღვეული.
მოსამართლემ დაცვის მხარის შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა, მაშინ როდესაც მზია ამაღლობელის საქმეზე ანალოგიური შინაარსის შუამდგომლობას ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოსამართლემ პროკურატურას დაუკმაყოფილა და დაუშვებლად სცნო დაცვის მხარის მიერ დათვალიერების გზით მოპოვებული მტკიცებულები.
კერძოდ, მოსამართლე ვიქტორ მეტრეველი განჩინებაში განმარტავს, რომ „2025 წლის 05 თებერვალს myvideo-ს საიტის, 12 თებერვალს, 23 თებერვალს და 24 თებერვალს youtube-ის დათვალიერებისას მოპოვებული ვიდეოფაილები, გადმოწერილი კომპიუტერში და ჩაწერილი ლაზერულ დისკებზე და შემდეგ თანდართული დათვალიერების ოქმებზე წარმოადგენს კომპიუტერულ სისტემაში არსებულ მონაცემებს, რომლის გამოთხოვის, მოპოვების და არა დათვალიერებით მიღების წესი გათვალისწინებულია სსსკ-ის 136-ე მუხლის დებულებებით.
დაცვის მხარეს ინფორმაციის გამოთხოვის კუთხით ჰქონდა განჩინების მოპოვების შესაძლებლობა, რაც მას მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში არ განუხორციელებია. თუმცა კანონი მხარეს აძლევს უფლებას საქართველოს სსკ-ის 125-ე და 126-ე მუხლებით გათვალისწინებული საგამოძიებო მოქმედების ჩატარებით მოიპოვოს სისხლის სამართლის საქმისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, ანუ ჩატარებულ იქნას და დათვალიერებულ იქნას ინფორმაციის შემცველი სხვა ობიექტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში დათვალიერების ოქმების შედგენისას დაცულია და აღნიშნული საგამოძიებო მოქმედება დაცვის მხარემ კანონის მოთხოვნათა დაცვით ჩაატარა, თუმცა იმდენად რამდენადაც, საქმისთვის მნიშვნელოვანი ინფორმაცია კომპიუტერულ სისტემაში დაცული იყო კომპიუტერული მონაცემების სახით, ადვოკატების მიერ ლაზერულ დისკზე ჩაწერა და შემდეგ სისხლის სამართლის საქმეზე დართვა სცდება დათვალიერების მიზანს და ეწინააღმდეგება მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნებს. მოცემულ შემთხვევაში დათვალიერება გადაიზარდა ინფორმაციის გამოთხოვაში.
„მართალია, რომ სხვადასხვა მოსამართლეს შესაძლოა ჰქონდეს განსხვავებული სამართლებრივი შეხედულებები სხვადასხვა სამართლებრივ საკითხზე, თუმცა ცალსახაა, რომ აქტივისტების საქმეებზე მოსამართლეების გადაწყვეტილებები ყოველთვის აქტივისტების წინააღმდეგაა მიმართული, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს, რომ ამ საქმეებში პოლიტიკური ნიშნით დევნის მოტივები იკვეთება.
საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოგვიანებით შეცვალა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასაშვებად სცნო დაცვის მხარის მიერ წარდგენილი ზემოთ ხსენებული ვიდეომტკიცებულებები“ – წერს საია.
სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად, არსებითი განხილვისათვის საქმის გადაცემა დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო დარწმუნდება, რომ ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ დანაშაული ამ პირმა ჩაიდინა. თუ ბრალების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ალბათობის მაღალი ხარისხით არ იძლევა საფუძველს ვარაუდისათვის, რომ დანაშაული ამ პირმა ჩაიდინა, წინასასამართლო სხდომის მოსამართლე განჩინებით წყვეტს სისხლისსამართლებრივ დევნას.
არცერთ ბრალდებულთან მიმართებით სასამართლოს არ მიუჩნევია, რომ არსებობდა სისხლის სამართლებრივი დევნის შეწყვეტის საფუძველი და ყველა საქმე გადასცა არსებითად განსახილველად.
პატიმრობის ძალაში დატოვების საკითხი
ყველა წინასასამართლო სხდომაზე, რომელიც შეეხებოდა აქტივისტების წინააღმდეგ მიმდინარე საქმეებს და ბრალდებულები პატიმრობაში იმყოფებოდნენ, მოსამართლეებმა ისინი პატიმრობის გადასინჯვისას კვლავ ყველაზე მკაცრი აღკვეთის ღონისძიების, პატიმრობის ქვეშ დატოვეს.
ერთადერთი საქმე, რომელში ბრალდებულების ნაწილსაც მოსამართლემ პატიმრობა ნაკლებად მკაცრი აღკვეთის ღონისძიებით შეუცვალა, ბათუმის ხელოვნების უნივერსიტეტის დეკანისა და სტუდენტების საქმეა.
ოთხი ბრალდებულის მიმართ პირველი წარდგენის სხდომაზე გამოყენებული პატიმრობა სასამართლომ გირაოთი შეცვლა დაზარალებულების განცხადების საფუძველზე, რომელთაც თავად მიმართეს პროკურატურას ბრალდებულთათვის არასაპატიმრო ღონისძიების გამოყენების თაობაზე.
ყურადსაღებია, რომ სასამართლო არ ითვალისწინებს იმ ახალ გარემოებას, რომ ამ საქმეებზე დასრულდა გამოძიება, მტკიცებულებები სასამართლოშია წარდგენილი და აღარ არსებობს მათი მოპოვებისათვის ხელშეშლის რისკები. ამასთან სასამართლო მხედველობაში არ იღებს ინდივიდუალურ გარემოებებს და ბრალდებულთა პიროვნულ მახასიათებლებს, მათ საქმიანობას, ასაკს, ნაწილი მათგანი არიან სტუდენტები, ოჯახურ მდგომარეობას, ჯანმრთელობას, იმას რომ ამ საქმეებზე ბრალდებულ პირთა უმეტესობა გამოირჩევა აბსოლუტურად სუფთა წარსულით, ადმინისტარციულ სახდელდებულნიც კი არ არიან.
სასამართლომ ჯამში 40 ბრალდებულიდან ვერც ერთის მიმართ ვერ დაინახა პატიმრობის გაუქმებისა და მათთვის ნაკლებად მკაცრი აღკვეთის ღონისძიების გამოყენების რისკები. მაშინ, როდესაც დაცვის მხარის არაერთი წარმომადგენელი სასამართლოს წინაშე შუამდგომლობდა აღკვეთის ღონისძიებასთან ერთად ნებისმიერი დამატებითი ვალდებულების გამოყენებას, იქნებოდა ეს ელექტრონული მონიტორინგი, კონკრეტული ტერიტორიის დაუტოვებლობა თუ სხვა ნებისმიერი ვალდებულება, რასაც სასამართლო მიზანშეწონილად მიიჩნევდა და რომელსაც ძირითად აღკვეთის ღონისძიებასთან ერთად შეეძლო გაენეიტრალებინა ყოველგვარი რისკი.
საჯაროობის პრინციპის უგულებელყოფა
თერთმეტპირიან საქმეზე, ბრალდებულების: ანდრო ჭიჭინაძის, ონისე ცხადაძის, გურამ მირცხულავას, ჯანო არჩაიას, ლუკა ჯამბურიას, რუსლან სივაკოვის, რევაზ კიკნაძის, გიორგი ტერაშვილის, ვალერი თეთრაშვილის, სერგეი კუხარჩუკის და ირაკლი ქერაშვილის წინასასამართლო სხდომაზე, რომელთაც ბრალდება სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებულ დანაშაულს ედავება, რაც ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას გულისხმობს, მოსამართლე ირაკლი შვანგირაძემ სასამართლო სხდომა 2025 წლის 5 მარტს ნაწილობრივ დახურა.
საია წერს, რომ მართალია, მოსამართლე უფლებამოსილია წესრიგის დაცვის მიზნით, საკუთარი ინიციატივით ნაწილობრივ ან სრულად დახუროს სასამართლო სხდომა, თუმცა მხედველობაში უნდა მიიღოს საჯაროობის პრინციპი და საქმისადმი საზოგადოების მაღალი ინტერესი. მოსამართლემ შემდგომ, 10 მარტის და 13 მარტის სხდომებზეც მხოლოდ მედიის წარმომადგენლები დაუშვა და პროცესზე დასწრება შეუზღუდა საიას წარმომადგენელს, მიუხედავად იმისა, რომ ამის თაობაზე მოსამართლის წინაშე დაცვის მხარემაც იშუამდგომლა.
სადამკვირვებლო მისიებთან ერთად პროცესზე მოსამართლემ არ დაუშვა სახალხო დამცველის და საელჩოების წარმომადგენლებიც.
საია წერს, რომ 14 წელია ახორციელებს სისხლის სამართლის პროცესების მონიტორინგს და ამ ხნის განმავლობაში არასდროს გამოვლენილა ორგანიზაციის წარმომადგენლების მხრიდან სასამართლო სხდომის დარბაზში წესრიგის დარღვევის ან სასამართლოს უპატივცემულობის შემთხვევა. მოსამართლის გადაწყვეტილებით უფლებადაცვით ორგანიზაციას დაუსაბუთებლად შეეზღუდა სასამართლო სხდომაზე დაკვირვება. აღნიშნული კი კონკრეტული მოსამართლის მიერ სასამართლოს დისკრეციის თვითნებური და საჯაროობის პრინციპის საწინააღმდეგო გამოყენებაა.
ამ კონტექსტში მნიშვნელოვანია ქართული ოცნების პარლამენტის თავმჯდომარის შალვა პაპუაშვილის განცხადება ელჩების სასამართლო სხდომებზე დასწრებასთან დაკავშირებით და მას შემდგომ მოქალაქე ავთანდილ კახნიაშვილის მიერ წარდგენილი საკანონმდებლო წინადადება საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილებების შეტანის შესახებ, რომელიც სასამართლო სხდომებზე მედიის წვდომის შეზღუდვას და სისხლის სამართლის საქმეებზე ფოტო-კინო-ვიდეო გადაღების აკრძალვის ინიციატივაა.
საია საგანგაშოდ აფასებს ყოველგვარ მცდელობას შეიზღუდოს საჯაროობა სისხლის სამართლის სხდომებზე:
„ამასთან, ხაზს ვუსვამთ, რომ ამ ეტაპისთვის ისედაც პრობლემურია ინტერნეტ-მედიების მიერ სასამართლო სხდომების გაშუქება, რაც „საინფორმაციო ქსელების ცენტრს“ საკონსტიტუციო სასამართლოში აქვს გასაჩივრებული, სადაც მის ინტერესებს საია წარმოადგენს. კერძოდ, საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს კანონი სასამართლო პროცესის გადაღების ექსკლუზიურ უფლებას ანიჭებს საზოგადოებრივ მაუწყებელს. იმ შემთხვევაში თუ, ეს უკანასკნელი არ გამოხატავს ინტერესს, სასამართლო პროცესის გადაღების უფლება ენიჭება საერთო საეთერო მაუწყებელს [ტელევიზია და რადიო, რომელსაც გააჩნია საინფორმაციო პროგრამები და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური შინაარსის გადაცემები].
თუ პროცესის გადაღების სურვილს რამდენიმე საერთო მაუწყებელი გამოთქვამს, მაშინ წილისყრით შეირჩევა ის საერთო საეთერო მაუწყებელი, რომელსაც სასამართლო პროცესის გადაღების უფლება ექნება. როგორც საზოგადოებრივ მაუწყებელს, ისე საერთო მაუწყებელს ეკისრება ვალდებულება, მათ მიერ გადაღებული ვიდეომასალა მიაწოდონ სხვა მედია საშუალებას. არსებული რეგულაციის მიხედვით, კონკრეტული პროცესის გადაღების მიმართ საზოგადოებრივი მაუწყებლის ან საერთო საეთერო მაუწყებლების ინტერესის არარსებობის პირობებშიც, ინტერნეტ და ბეჭდურ მედიას არ აქვს სასამართლო პროცესის გადაღების შესაძლებლობა“.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის პირველ აპრილამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 916 770 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 540]
ტანკი – 10 505 ერთეული [+9]
ჯავშანტექნიკა – 21 856 ერთეული [+37]
საარტილერიო სისტემა – 25 552 ერთეული [+15]
MLRS – 1 347 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 123 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 370 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 335 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 31 462 ერთეული [+46]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 3 123 ერთეული [+2]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 42 646 ერთეული [+53]
სპეცტექნიკა – 3 787 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის პირველ აპრილამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
660 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
49 247 უპილოტო საფრენი აპარატი
601 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
22 622 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 533 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
23 152 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
33 572 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი დღეს, 31 მარტს ხმაურისა და შეძახილების ფონზე წარიმართა. პროცესზე 2 პოლიციელი – ბერდია ფერაძე და თამარ კერესელიძე დაკითხეს.
დღეს სხდომაზე მზიას ახლობლების, კოლეგების და მეგობრების გარდა, ბათუმის პროევროპული აქციების მონაწილეებიც მივიდნენ. ისინი აცხადებენ, რომ მზია ისეთივე პოლიტპატიმარია, როგორც სხვა დაკავებულები.
სხდომათა დარბაზში მზიას გამოჩენას შეძახილებით შეხვდნენ: „თავისუფლება მზიას“ „ცეცხლი ოლიგარქიას“.
დღესვე მზიას ერთ- ერთმა ადვოკატმა ჯუბა ქათამაძემ მზიას პროცესის პოლიტიკურ კონტექსტსაც გაუსვა ხაზი: „განცხადებებს აკეთებენ, თითქოს მზიამ პოლიციელს მიაკრა სტიკერი. ვიღაცები ამბობენ ბოდიში მოიხადოსო და ასე შემდეგ“, – განაცხადა ადვოკატმა.
აჭარის პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსი, ბერდია ფერაძე დღესაც ამტკიცებდა, რომ მზია ამაღლობელის დაკავების დღეს ბათუმის პოლიციის უფროსი, ირაკლი დგებუაძე მომხდარი ფაქტიდან დაახლოებით 20 წუთში ნახა და მას ლოყა ისევ გაწითლებული ჰქონდა. მზია ამაღლობელს პოლიციელზე თავდასხმას ედავებიან. ბრალის დადასტურების შემთხვევაში მას 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.
პროცესზე პოლიციელებს მზიას დაცვის მხარემ აჩვენა ვიდეო კადრები, სადაც კარგად ჩანს, რომ სილის გაწვნიდან 40 წამში ირაკლი დგებუაძეს ლოყა გაწითლებული არ აქვს. ამაზე პოლიციელმა ბერდია ფერაძემ თქვა, რომ ვიდეოს ხარისხი უშლის ხელს აღქმაში: „აქ ვერ ვამჩნევ. არ ვიცი რა კადრია. რაც გითხარით ჰქონდა ნამდვილად ყურიც და ლოყაც გაწითლებული“.
მზია ამაღლობელის სასამართლოზე მოწმედ მყოფმა საგამოძიებოს უფროსმა, „ბათუმელების“ ლაივ ვიდეოში ირაკლი დგებუაძეს გაწითლებული ლოყა ვერ დაინახა.
პროცესზე მზია ამაღლობელი ბერდია ფერაძის პირისპირ. მას კითხვები მზია ამაღლობელმაც დაუსვა. როდესაც პოლიციელი ამბობდა, რომ მზია შენობაში შეიყვანა, მზიამ რეპლიკის სახით თქვა: „შემაგდო“
დამსწრე საზოგადოება უკვე მერამდენედ აპროტესტებს, რომ სხდომათა დარბაზში მოწმეების ხმა და ხშირად მოსამართლის ხმაც კი არ ისმის. დარბაზში მსხდომთათვის გაუგებარია, რაზე საუბრობენ მოსამართლე, ადვოკატები, მოწმეები ან პროცესის მონაწილე სხვა პირები. ამის პარალელურად სხდომათა დარბაზში აღწევდა შეძახილების ხმა ქუჩიდან. სასამართლოსთან შეკრებილები სკანდირებდნენ: „მზია გამიმარჯვე“, „ უსამართლო სასამართლო“, „მზია გმირი ხარ“, „მალე მოვა თქვენი დრო“, „ცრუმოწმეობა დანაშაულია“.
ოჯახის წევრები მზიას პორტრეტებით სასამართლო პროცესზეჟურნალისტები – ზვიად ქორიძე და ლაშა ტუღუში სასამართლოს სხდომაზე
დღეს მოსამართლემ სხდომაზე დამსწრეებს არაერთხელ უსაყვედურა ხმაურისა და წამოძახილების გამო, რაზეც მას უპასუხეს, რომ სხდომათა დარბაზში მისი ხმა არ ესმით და, შესაბამისად, არც მისი გაფრთხილება. დღეს ნინო სახელაშვილმა სხდომათა დარბაზიდან ორი მოქალაქეები – ციალა ქათამიძე და აზა გაბუნია გააძევა, მოგვიანებით მან მოწმის დაკითხვისას ემოციის გამოხატვის გამო გააძევა ნანა კვაჭაძეც, „ბათუმელების“ ერთ-ერთი რედაქტორი.
ციალა ქათამიძის გაძევება
თამარ კერესელიძის გამოკითხვისას, დღეს კიდევ ერთხელ ხაზი გაუსვეს იმას, რომ მზია ამაღლობელის დაკავების დღეს არაადამიანურად მოექცნენ, მან სამი საათი გაატარა ჩაკეტილ სივრცეში პოლიციელ ქალთან ერთად და მთელი ამ დროს განმავლობაში ხელებზე ბორკილები ედო. მას დიდი ხნის განმავლობაში არ მისცეს წყალი დალევისა და საპირფარეშოთი სარგებლობის საშუალება. თამარ კერესელიძემ დღეს სხდომაზე ისიც კი თქვა, თითქოს მზიამ განუცხადა, რომ ადვოკატი არ სჭირდებოდა. მზიამ მოსამართლეს უთხრა, რომ ეს ტყუილია.
თამარ კერესელიძის გამოკითხვა
მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმრობაშია. პროტესტის ნიშნად ის 38 დღე შიმშილობდა. მზია ამაღლობელი რომ ჟურნალისტური საქმიანობის გამო ისჯება, ამას რამდენიმე გარემოება ნათლად აჩვენებს, მაგალითად,გაყალბებული ოქმი, რომლის საფუძველზეც მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდეს.
ევროპის ქვეყნების საელჩოების წარმომადგენლები მზია ამაღლობელის პროცესზე
მზია ამაღლობელის საქმეს დასანქცირებული მოსამართლე ნინო სახელაშვილიგანიხილავს. ის ესტონეთმა 2025 წლის 3 მარტს დაასანქცირა სწორედ „მზია ამაღლობელის საქმეზე“ – ჟურნალისტის მიმართ ადამიანის უფლების დარღვევის გამო.
მას შემდეგ, რაც ნინო სახელაშვილმა გაყალბებული დოკუმენტის საფუძველზე მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდა, სახელაშვილი, რომელიც გამოსაცდელი ვადით იყო დანიშნული, მოსამართლედ უვადოდგაამწესეს. ნინო სახელაშვილს სისხლის სამართლის კვალიფიკაციაარ აქვს.
მზია ამაღლობელის საქმეზე განაჩენს, სავარაუდოდ, მოსამართლე ნინო სახელაშვილი მიიღებს.
დღეს, 31 მარტს, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესზე დასწრება ყველა მსურველმა დარბაზში ადგილების შევსების გამო ვერ შეძლო. მათ შორის ბევრი ტრანსპარანტებით და მზია ფოტოებით მივიდა.
„მზია ამაღლობელი არამხოლოდ რჩება უკანონო პატიმრობაში, არამედ მას ქართულმა მართლმსაჯულებამ დემონსტრაციულად ჩამოართვა უფლება დაიცვას თავი და ამტკიცოს საკუთარი უდანაშაულობა“, – ნათქვამია მზია ამაღლობელის უფლებადამცველების განცხადებაში.
მზია ამაღლობელის ინტერესებს იცავენ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, იურიდიული ფირმა BLB და მისი უფროსი პარტნიორი, მაია მწარიაშვილი; ადვოკატები – რაჟდენ ხიმშიაშვილი და კახა წერეთელი.
სხდომა 31 მარტი
მტკიცებულებების დიდი ნაწილი კი, ამ საქმიდან მოსამართლე ვიქტორ მეტრეველმა ამორიცხა. მოსამართლემ დაცვის მხარის მოწმედ დასაკითხ პირთა ნუსხიდან ამოიღო 17 პირი, 18 ვიდეომტკიცებულება, 13 დათვალიერების ოქმი და 14 წერილობითი მტკიცებულება.
სასამართლოს შესასვლელი – მოქალაქეები სხდომის დაწყების მოლოდინში
ბათუმში, ჭავჭავაძის ქუჩაზე, მოტოციკლი ქვეითს დაეჯახა. თვითმხილველების თქმით, მძღოლი ადგილიდან მიიმალა.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით დაშავებულია შუახნის ქალი.
შსს-ის ცნობით, გამოძიება დაწყებულია სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით. რომელიც გულისხმობს ავტომობილის, ან სხვა მექანიკური ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას, რამაც გამოიწვია ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე დაზიანება და ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების შეზღუდვით ვადით სამ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით იმავე ვადით.
სურსათის უვნებლობა ერთნაირად მნიშვნელოვანია კვების მრეწველობის ყველა ასპექტში – სურსათის მომზადებიდან მის მიწოდებამდე საბოლოო მომხმარებელზე. ექიმი ჰიგიენისტი-ეპიდემიოლოგი, სურსათის უვნებლობის ექსპერტი შოთა მახარაძე სურსათისა და მზა საკვების უსაფრთხოდ გადატანა-ტრანსპორტირების პირობებზე საუბრისას ამბობს, რომ მიუხედავად საქართველოში მოქმედი რეგულაციებისა, მზა კერძის მწარმოებლიდან საბოლოო მომხმარებლამდე მიმტან შუალედურ რგოლს, როგორიცაა ე.წ. „დელივერი“ სერვისი და სადისტრიბუციო კომპონენტი, გაცილებით მნიშვნელოვანი კონტროლი სჭირდება.
ბატონო შოთა, რა რისკები არსებობს მიტანის სერვისით საკვების გადატანისას სურსათის უვნებლობის თვალსაზრისით?
ე.წ. „დელივერი“ სისტემები, შეიძლება ითქვას, თანამედროვეობის გამოწვევაა. ბოლო დროს განსაკუთრებით განვითარდა ეს სისტემა. ეს სერვისი განსაკუთრებით პანდემიის პირობებში გახდა აქტუალური და დღესაც ძალიან პოპულარულია.
მიტანის სერვისი ბევრ რამეს ეხება, მაგრამ ჩვენ გვაინტერესებს სურსათის, მათ შორის მზა კერძების მიწოდების პირობები, რაც პირდაპირ კავშირშია სურსათის უვნებლობასთან და შესაბამისად, ადამიანის ჯანმრთელობასთან.
სურსათის გადატანა გარკვეულ მანძილზე ქმნის სურსათისთვის დამატებით, კერძოდ სურსათის მიკრობიოლოგიური ან ქიმიური ან ფიზიკური ფაქტორებით/აგენტებით დაბინძურების საფრთხეს. მზა კერძებზე თუ დავკონკრეტდებით, პირველ რიგში ეს არის გადაზიდვისას მზა სურსათის ტემპერატურული რეჟიმი, რომელიც პირდაპირ კავშირშია მიკრობების გამრავლებასთან.
ასევე, ძალიან მნიშვნელოვანია, თუ რა პირობებში ხდება ჩვენამდე სურსათისა თუ მზა კერძების მოტანა, რაც ითვალისწინებს გადასაზიდი ტარისა და სატრანსპორტო საშუალებების ჰიგიენურ მდგომარეობასა და სისუფთავეს.
სადისტრიბუციო მანქანებს რაც შეეხება, აქაც პირველ ადგილზე არის სურსათის გადაზიდვისას შესაბამისი ტემპერატურული რეჟიმების უზრუნველყოფა, როგორც ცივი, ასევე ცხელი ტემპერატურული რეჟიმი, რომელიც უზრუნველყოფს მიკრობების გამრავლების თავიდან აცილებას. ასევე მნიშვნელოვანია თვითონ სატრანსპორტო საშუალების ჰიგიენური მდგომარეობა – დასუფთავება, დეზინფიცირება, რათა სატრანსპორტო საშუალების შიდა სივრცე არ გახდეს სურსათის დაბინძურების მიზეზი.
ასეთ დროს განსაკუთრებით საყურადღებოა ის სატრანსპორტო საშუალებები, რომლებითაც მზა, შეუფუთავი პროდუქცია გადააქვთ, მაგალითად, როგორიცაა: პური, ფუნთუშა და სხვა. თუ სატრანსპორტო საშუალებებში შესაბამისი პირობები არ არის დაცული, არის მაღალი რისკი პროდუქტის მიკრობული დაბინძურებისა. თუ გადასაზიდი ტარა, მაგალითად, ყუთები, კონტეინერები და სხვა, არ არის სათანადოდ დასუფთავებული, თუკი პური განთავსებულია მეორადი გამოყენების ყუთებში, მაგალითად, ადრე ხშირად პურ-ფუნთუშეულის გადასაზიდად გამოიყენებოდა ბანანის სატრანსპორტო მეორადი ყუთები და ასე შემდეგ, მაშინ სურსათი გახდება მომხმარებლის ჯანმრთელობის დაზიანების ან მოწამვლის მიზეზი.
რა მიიჩნევა ცივი და ცხელი მზა კერძების ტრანსპორტირებისთვის უსაფრთხო ტემპერატურად და რამდენად უზრუნველყოფს საქართველოში მიტანის სერვისები [მაგ. თერმული ჩანთებით, განსაკუთრებით შორ გზაზე და ზაფხულის სიცხეში] საკვების გადატანისას ტემპერატურის კონტროლს?
სურსათის უსაფრთხოდ გადატანის საკითხში ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია ტემპერატურული რეჟიმი, რითაც ხდება სურსათის ტრანსპორტირება.
ისეთი მალფუჭებადი სურსათის, როგორიცაა: ხორცი და ხორცის პროდუქტები, რძის პროდუქტები, ზღვის პროდუქტები და თევზეული და ასევე მზა კერძები – გატანისას ტემპერატურა არ უნდა აღემატებოდეს +5-6 0C გრადუსს. ყველა მაცივარი, სახლშიც, მაღაზიაშიც, კვების ობიექტებში თუ სხვა – ამ რეჟიმზე მუშაობს, ვინაიდან მეცნიერულად დადასტურებულია, რომ ამ ტემპერატურის ზემოთ მიკრობები და ვირუსები იწყებენგამრავლებას.
ამიტომ მალფუჭებადი სურსათი შენახვის, რეალიზაციისა და ტრანსპორტირების დროს ამ რეჟიმში უნდა იყოს მოთავსებული.
რაც შეეხება მზა ცხელ კერძებს – მიტანის სერვისით მომსახურებისას მომხმარებელი ძირითადად სწორედ მზა სურსათის გამოძახებით სარგებლობს, ეს იქნება სწრაფი კვების ობიექტიდან, რესტორნიდან თუ სხვა საზოგადოებრივი კვების ობიექტებიდან წამოღებული მზა წვნიანი ან ნებისმიერი სხვა ცხელი კერძი, ბურგერები თუ შაურმა ბოსტნეულითა თუ ხორცით – ამ შემთხვევაშიც დაცული უნდა იყოს ცხელი კერძის განთავსების ტემპერატურული რეჟიმი, რომელიც შეადგენს +60 + 63 0C გრადუსს.
შესაბამისად, რეკომენდებულია, რომ მზა ცხელი კერძები მოხმარებამდე, ანუ სანამ ადამიანი მიირთმევს, იყოს სწორედ ამ ტემპერატურულ რეჟიმში, რათა თავიდან იქნას აცილებული კერძში მიკრობების გამრავლება.
ზოგიერთი ტიპის საზოგადოებრივი კვების ობიექტში, თუ დააკვირდებით, გამზადებული სურსათი – ცხელი კერძები განთავსებულია სპეციალურ ჭურჭელში ე.წ. მარმიტებში, რომლებიც შეერთებულია ელექტროწყაროსთან და ცხლად ინახავს საკვებს. ეს არა მარტო იმისთვისაა, რომ კერძი თბილი და სასიამოვნო იყოს მისართმევად, არამედ იმისათვის, რომ მზა კერძში მიკრობები არ გამრავლდეს, ვინაიდან მიკრობები გამრავლებას იწყებენ სწორედ 60 0C-ზე დაბლა ტემპერატურის პირობებში.
მუდმივად ასეთი ტემპერატურის შენარჩუნება საკვების ტრანსპორტირებისას გარკვეულ ტექნიკურ სირთულეებს უკავშირდება, თუმცა აქ არის ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი – ეს არის დრო, რომლის განმავლობაშიც დასაშვებია მალფუჭადი სურსათისა და მზა კერძების განთავსება არასასურველ ტემპერატურულ რეჟიმში. მეცნიერულად დადგენილია, რომ ჩვეულებრივ პირობებში ეს დრო შეადგენს არაუმეტეს 2 საათისა, ხოლო ცხელ პერიოდში – არაუმეტეს 1 საათისა.
ცნობილია, რომ ხელსაყრელ პირობებში ბაქტერიები სწრაფად მრავლდება და ყველა 15-20 წუთში მათი რიცხვი ორმაგდება. შესაბამისად, თუ ტემპერატურული რეჟიმები დარღვეულია და მალფუჭადი სურსათი დასაშვებ დროზე მეტხანს დაყოვნდა არასასურველ პირობებში, მასში იწყება ბაქტერიების გამრავლება, მათ შორის შესაძლებელია გამრავლდეს ჯანმრთელობისთვის საშიში პათოგენური ანუ დაავადებების გამომწვევი მიკროორგანიზმები, როგორიცაა სალმონელა, ნაწლავის ჩხირი, შიგელა, ლისტერია, სტაფილოკოკი და ა.შ. ეს ცნობილი პათოგენური ბაქტერიებია, რომლებიც ხშირად იწვევს მძიმე მოწამვლებს.
ამიტომ უნდა გვახსოვდეს, რომ თუკი მალფუჭებადი სურსათი განთავსებულია ტემპერატურული რეჟიმის დარღვევით ანუ + 5 0C-ს ზემოთ და +60 0C-ს გრადუსამდე, მაშინ სასურველია ამ არასასურველ ტემპერატურულ ზონაში სურსათი არ გაჩერდეს ორ საათზე მეტ ხანს, ხოლო ზაფხულის პერიოდში, როცა ჰაერის ტემპერატურა 30 გრადუსზე მაღლა იწევს – არაუმეტეს 1 საათისა.
მიტანის სერვისებში გამოყენებული თერმული ჩანთები, რომლებსაც აქვთ რამდენიმე ფენა, ძირითადად გათვლილია ტემპერატურის შენარჩუნებაზე. თუმცა გასათვალისწინებელია ისიც, რომ კურიერებს აქვთ შეზღუდული დრო შეკვეთების მისატანად [როგორც ჩემთვის ცნობილია, არაუმეტეს 30-40 წთ-ისა], შესაბამისად, ამ დროში შეკვეთების მომსახურება უზრუნველყოფს დროულ მიტანას და ბაქტერიების რაოდენობის მნიშვნელოვან რაოდენობამდე ზრდის თავიდან აცილებას.
სასურველია, შეკვეთების მიტანა რაც შეიძლება მოკლე დროში, რომ თავიდან იქნას აცილებული სურსათში ბაქტერიების გამრავლებით გამოწვეული მომხმარებლების ჯანმრთელობის დაზიანება.
რამდენად უსაფრთხოა საკვების შესაფუთი [განსაკუთრებით პლასტმასის] ერთჯერადი მასალები, რომლებსაც ხშირად იყენებენ რესტორნები ცხელი თუ ცივი საკვების მიწოდებისას? რატომ არის მათი ხარისხი მნიშვნელოვანი?
პირველ რიგში, აუცილებელი პირობაა, რომ შესაფუთი მასალები დაშვებული იყოს სურსათთან გამოყენებაში. მნიშვნელოვანია, რომ ეს მასალები – იქნება პლასტმასა, სპეციალური ქაღალდი, ფოლგა თუ ნებისმიერი სხვა, დამზადებული იყოს ისეთი ნივთიერებებისგან, რაც, სურსათში მოხვედრის შემთხვევაშიც კი, უსაფრთხოა ადამიანის ჯანმრთელობისათვის.
მასალის სურსათთან დაშვებულობა დადასტურებულია შესაბამისი სერტიფიკატით ან მასალაზე განთავსებული სპეციალური ნიშნებით – ლოგოებით, როგორიცაა ჩანგალი და დანა, ან ჭიქა და ჩანგალი თუ სხვა რამე კომბინაცია. მხოლოდ ასეთი ლოგოს მითითების შემთხვევაში ან სერტიფიკატის არსებობისას დასაშვებია შესაფუთი მასალა ან ტარა გამოყენებული იქნას სურსათთან მიმართებაში.
თუ აღნიშნულს არ გავითვალისწინებთ და სურსათისთვის ნებისმიერ [სურსათთან გამოყენებაში დაუშვებელ] პოლიმერულ ან სხვა მასალას გამოვიყენებთ, შეიძლება მასში ცხელი საკვების მოთავსებისას ან მასში საკვების გაცხელების შემთხვევაში ამ მასალებში არსებული ქიმიური ნივთიერებები და აქტიური პოლიმერული ნაწილაკები [მაგ. ბიფენოლი] გადავიდეს უშუალოდ სურსათში, განსაკუთრებით – გაცხელებისას.
ეს ეხება მზის სხივებზე პლასტმასის შეფუთვით სურსათის [მათ შორის სასმელების] განთავსებასაც, რა დროსაც იგივე ჯანმრთელობისათვის არასასურველი ფაქტორები ვითარდება. ამიტომაც არის, რომ ზოგადად პლასტმასის შეფუთვებსა და კონტეინერებში არ არის მიზანშეწონილი ცხელი საკვების მოთავსება ან გაცხელება. ამან შეიძლება ადამიანის სწრაფი მოწამვლა არ გამოიწვიოს, მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში შესაძლებელია აღნიშნული ქიმიური ნივთიერებები ენდოკრინული სისტემის, სიმსივნური დაავადებების ან სხვა ქრონიკული დაავადებების მაპროვოცირებელი გახდეს.
დღესდღეობით აქტიურად განიხილება ზოგადად პლასტმასის შესაფუთ მასალებში პროდუქტების შენახვის უსაფრთხოების საკითხები, ვინაიდან პლასტმასა, მისი ნანონაწილაკები, გარკვეულ პირობებში თავისუფლად შეიძლება მოხვდეს სურსათში.
ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, რამდენად საფრთხისშემცველი შეიძლება იყოს წყლის ან ნებისმიერი სხვა სასმელის პლასტმასის ბოთლი, რომელიც მზის პირდაპირი სხივების ზემოქმედების ქვეშ ხვდება?
არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება პოლიმერულ მასალაში მოთავსებული ნებისმიერი სასმელი, იქნება ეს წყალი, ლიმონათი თუ სხვა გამაგრილებელი სასმელი, განთავსებული იქნას მზის პირდაპირი ზემოქმედების ქვეშ, ვინაიდან ეს იწვევს შესაფუთი მასალების ტემპერატურის მომატებას და პლასტმასაში არსებული ნივთიერებების მიგრირებას ანუ გადასვლას სურსათში, მათ შორის სითხეშიც, რაც საბოლოოდ ხვდება ადამიანის ორგანიზმში და იწვევს ჯანმრთელობის ქრონიკულ დაზიანებას.
რამდენად ეფექტურია დღეს საქართველოში საკვების/სურსათის უვნებლად ტრანსპორტირებისთვის კონტროლის მექანიზმი?
დისტრიბუციის რგოლი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია მოსახლეობისათვის სურსათის მიწოდების სფეროში, ვინაიდან დღეს სურსათი ძირითადად სწორედ სადისტრიბუციო ქსელით მოგვეწოდება და მათი წილი ამ საქმიანობაში ყოველდღიურად იზრდება.
სამწუხაროდ, დღევანდელ პირობებში, სურსათის სათანადო კონტროლი მისი წარმოებისა და რეალიზაციის სრულ გზაზე სათანადოდ არ ხდება. კერძოდ, შედარებით ნაკლებად კონტროლდება სწორედ სადისტრიბუციო ქსელის კომპანიები, არადა, ეს კომპონენტი ერთ-ერთი გადამწყვეტია სურსათის სფეროში.
გინდ სახელმწიფოს მხრიდან, გინდ მედიის მხრიდან ამ კომპონენტს არ ექცევა სათანადო ყურადღება.
კონტროლი და ყურადღება დიდია საზოგადოებრივი კვების ობიექტების – რესტორნების, კაფეების, საბავშვო და სკოლის დაწესებულებების კვებაზე, ხოლო დისტრიბუციის საკითხები არ არის აქტუალური – ეს შუალედური, საკმაოდ მნიშვნელოვანი რგოლი, არ არის ისეთი კონტროლის ქვეშ, როგორშიც უნდა იყოს.
კერძოდ, სადისტრიბუციო კომპანიებს ჯერ კიდევ არ აქვთ დანერგილი სურსათის უვნებლობის სტანდარტი – ჰასპი (HACCP) – საფრთხის ანალიზისა დაკრიტიკული საკონტროლო წერტილების სისტემა, რომელიც საქართველოში სავალდებულო გახდა სურსათის ყველა ბიზნესოპერატორისათვის 2023 წლის 1-ელი ივნისიდან.
განმარტება: ევროკავშირთან ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების (DCFTA) შესაბამისად 2014 წლიდან დაიწყო და ეტაპობრივად მიმდინარეობს საფრთხის ანალიზისა და კრიტიკული საკონტროლო წერტილების (HACCP) სისტემის დანერგვა სხვადასხვა პროფილის ბიზნესოპერატორთან. ამ შეთანხმების შესაბამისად, 2023 წლის 1 ივნისიდან ჰასპის HACCP სისტემა სავალდებულო გახდა უკვე სურსათის ყველა სფეროს ბიზნესოპერატორებისათვის, ვინც ახორციელებს სურსათის წარმოებას, დისტრიბუციასა და რეალიზაციას.
მიწოდების სერვისებთან დაკავშირებული აგრეთვე ისეთი პრობლემა, როგორიცაა სურსათის ინგრედიენტების შესახებ არასრული ინფორმაცია, ეტიკეტის არარსებობა ან ეტიკეტზე არასრული ინფორმაცია, მაგალითად, ინფორმაცია სურსათში ალერგიული ნივთიერებებისა და ინგრედიენტების შესახებ.
„დელივერი” სერვისით შეკვეთილ კერძებში, მაგალითად, შაურმა, ბურგერი, პასტა ან სხვა, ჩვენ ვერ ვხვდებით რა ინგრედიენტებისგან არის დამზადებული ის სოუსები, რომლებიც დამატებულია ამ მზა კერძებში, რადგან ეს ინფორმაცია არ არის მითითებული ეტიკეტებზე ან საერთოდ არ არის ეტიკეტი არც თანხმლებად, არც საიტზე განთავსებულ ინფორმაციაში. არადა ეს ინფორმაცია ძალიან მნიშვნელოვანია მომხმარებლისათვის და კანონმდებლობის შესაბამისად მომხმარებელს სრულად უნდა მიეწოდოს ინფორმაცია სურსათის ინგრედიენტებისა და მახასიათებლების შესახებ. ეს ყველაფერი პირდაპირ კავშირშია მომხმარებლის ჯანმრთელობასთან და სურსათში არსებული კომპონენტებით გამოწვეულ ალერგიული რექციების პრევენციასთან.
რა რეკომენდაცია გექნებათ მოქალაქეებისთვის?
დღესდღეობით ჩვენს ქვეყანაში სურსათის მიმართულებით კონტროლის რესურსები არ არის საკმარისი, რომ მოხდეს ყველა რგოლის სათანადოდ და ეფექტურად გაკონტროლება, თუმცა ძალიან მნიშვნელოვანია საზოგადოების აქტიურობა აღნიშნული მიმართულებით, რაც მნიშვნელოვანი ბერკეტია მოქალაქეების ხელში.
ყველა ჩვენგანს, როდესაც ხედავს რაიმე დარღვევას ამა თუ იმ კვების ობიექტზე თუ სარეალიზაციო ქსელში [დისტრიბუციაში], აქვს საშუალება ე.წ. ცხელ ხაზზე შეტყობინებით დარღვევაზე ინფორმაცია მიაწოდოს შესაბამის უწყებებს. ცხელი ხაზის მომსახურება ანონიმურია და ნებისმიერი ასეთი შეტყობინება სასწრაფო წესით პირდაპირ ეგზავნება მაკონტროლებელ ორგანიზაციას ინფორმაციის სახით. ისინი ვალდებულნი არიან, გავიდნენ შეტყობინების მისამართზე და შესაბამისი რეაგირება მოახდინონ.
სახელმწიფოს მიერ წინასწარ შედგენილი წლიური გეგმის მიხედვით შემოწმებები ყველა სფეროს სრულად ვერ მოიცავს, აქცენტი ძირითადად კეთდება პრიორიტეტულ მიმართულებებზე, ხოლო ყოველდღიური სურსათის უვნებლობასთან დაკავშირებული პრობლემები რჩება ყურადღების მიღმა, რაზეც რეაგირება საზოგადოებას სწორედ ცხელი ხაზის მეშვეობით შეუძლია. სწორედ საზოგადოების აქტიურობა უზრუნველყოფს პრობლემურ საკითხებზე საჭირო და დროულ რეაგირებას, რომელთაგან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სურსათის დისტრიბუცია და მიტანის სერვისებია.
სტატია მომზადებული პროექტის „რეგიონები და ხალხი სურსათის უვნებლობისთვის: ევროკავშირის მიერ მხარდაჭერილი ცნობიერების ამაღლების ინიციატივა“-ს ფარგლებში. პროექტი ხორციელდება ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით, ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტით „სურსათის უვნებლობის, სანიტარიისა და ფიტოსანიტარიის სექტორის მხარდაჭერა საქართველოში ENPARD IV-ის ფარგლებში“. პროექტს ახორციელებს დემოკრატიის ინსტიტუტი. პროექტის ფარგლებში მომზადებული მასალების შინაარსზე პასუხისმგებელია დემოკრატიის ინსტიტუტი და შესაძლოა არ ასახავდეს დონორის შეხედულებებს.
ბათუმის აეროპორტში დღეს, 31 მარტს, თურქეთის ავიახაზების თვითმფრინავი, რომელიც სტამბოლი-ბათუმის რეისს ასრულებს, აეროპორტში [9:45 სთ] პირველი მცდელობისას ვერ დაჯდა.
თვითმფრინავი აეროპორტში დაჯდომას ამ წუთებშიც ცდილობს.
განახლება: თვითმფრინავი ბათუმის აეროპორტში მეორე მცდელობისას დაჯდა [დაახლოებით 9:55 სთ-ზე].
ბათუმის აეროპორტის ინფორმაციით დაშვების პირველი მცდელობისას შეიცვალა ქარის მიმართულება, რის გამოც აეროპორტში დაჯდომა ბორტმა ვერ მოახერხა.
სტამბოლი-ბათუმის თვითმფრინავი პირველი მცდელობისას ბათუმის აეროპორტში ვერ დაჯდასტამბოლი-ბათუმის თვითმფრინავი ბათუმის აეროპორტში მეორე მცდელობისას დაჯდა
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 31 მარტამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 915 230 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 230]
ტანკი – 10 496 ერთეული [+4]
ჯავშანტექნიკა – 21 819 ერთეული [+3]
საარტილერიო სისტემა – 25 537 ერთეული [+30]
MLRS – 1 347 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 123 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 370 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 335 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 31 416 ერთეული [+71]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 3 121 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 42 593 ერთეული [+65]
სპეცტექნიკა – 3 787 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 31 მარტამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
660 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
49 180 უპილოტო საფრენი აპარატი
601 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
22 606 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 533 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
23 130 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
33 545 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
ბათუმის მერს საკრებულო აძლევს თანხმობას გარე ვაჭრობისათვის პირდაპირი განკარგვის წესით სარგებლობაში გასცეს საზოგადოებრივი სივრცეები [მათ შორის ტროტუარი] და დაადგინოს საფასურიც. შესაბამისი პროექტი [ფასებთან ერთად] საკრებულოში უკვე შეტანილია და მას 31 მარტს სხდომაზე განიხილავენ.
აღსანიშნავია, რომ საზოგადოებრივი სივრცეების შეღავათიან ფასად პირდაპირი წესით სარგებლობაში გადაცემის უფლება ბათუმის მერს საკრებულომ 2021 წლის აპრილში მისცა.
მიზეზად მაშინ კორონავირუსის პანდემია დასახელდა და ამ უფლებით მერს 2021 წლის დეკემბრის ჩათვლით უნდა ესარგებლა [მოგვიანებით საკრებულომ თავის განკარგულებაში შეიტანა ცვლილება და კორონავირუსის გამო დადგენილი შეღავათიანი ფასები გარევაჭრობისთვის ძალაში 2024 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით დატოვა].
საკრებულოში შეტანილი ახალი განკარგულების პროექტის მიხედვით დადგენილია განსხვავებული/გაზრდილი ფასები და 1 კვადრატული მეტრი ტერიტორიის სარგებლობისთვის ქალაქის სხვადასხვა ზონაში თვეში 15-დან 30-მდე ლარია.
განკარგულების პროექტში აღნიშნულია:
„ქალაქ ბათუმის მერს მიეცეს თანხმობა საზოგადოებრივი სივრცის გარევაჭრობისათვის, ასევე რესტორნის, კაფე-ბარის და სხვა ობიექტის მიმდებარე სივრცის მაგიდის და სხვა ნივთის [მათ შორის I კლასის ობიექტის] განლაგებისათვის, რომელზეც მომსახურების გაწევა ხდება არსებული რესტორნიდან, კაფე-ბარიდან და სხვა ობიექტიდან, საზოგადოებრივი სივრცე(ები) პირდაპირი განკარგვის წესით გასცეს სასყიდლიანი სარგებლობის უფლებით, მოქმედი გარე ვაჭრობის, ბაზრებისა და ბაზრობების რეგულირების წესითა და სხვა მოქმედი აქტებით განსაზღვრული წესითა და პირობებით.
ქალაქ ბათუმის მერს მიეცეს თანხმობა დაადგინოს ამ განკარგულების პირველი პუნქტის შესაბამისად საზოგადოებრივი სივრცის სარგებლობის უფლებით გაცემის საფასური, დანართის შესაბამისად.“
ამ დანართის მიხედვით ფასები ყოველთვიურად შემდეგნაირად განისაზღვრა:
წყარო: ბათუმის საკრებულოს განკარგულების პროექტი
განკარგულების პროექტს თან ახლავს რუკა, რომელზეც ქალაქის ტერიტორია 5 ზონად არის დაყოფილი [ზემოთ აღნიშნული ფასებიც ამ ზონების მიხედვით არის დადგენილი]:
წყარო: ბათუმის საკრებულოს განკარგულების პროექტი
ზემოთ აღნიშნული ფასები მას შემდეგ იქნება დადგენილი, რაც საკრებულოს ახალი განკარგულება შევა ძალაში. ამ განკარგულების პროექტს კი, საკრებულო დიდი ალბათობით 2025 წლის 31 მარტს სხდომაზე დაამტკიცებს.
„განკარგულების მიღება ხელს შეუწყობს ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე საზოგადოებრივ სივრცეებში [ტროტუარი და სხვა] სასყიდლიანი სარგებლობის უფლებით გაცემის მოწესრიგებას, მეწარმეობის ხელშეწყობასა და განვითარებას“ – აღნიშნულია განკარგულების განმარტებით ბარათში.
ბათუმში მიტაცებული საჯარო სივრცეები დიდი ხანია საზოგადოების კრიტიკის საგანიცაა, თუმცა არაფერი იცვლება. მუნიციპალიტეტი, მიუხედავად შესაბამისი დადგენილებების თუ განკარგულებების მიღებისა, პრობლემას არ აგვარებს.
აღნიშნულთან დაკავშირებით ქალაქის საკრებულოს მიღებული აქვს ერთი დადგენილება, რომელიც 2021 წლის პირველი მაისიდან არის ძალაში შესული.
ამ დადგენილებით, თუ ბათუმში ტროტუარის სიგანე არის 2,5 მეტრის ჩათვლით, ასეთ შემთხვევაში გარევაჭრობა არ დაიშვება. 3 მეტრი და მეტი სიგანის ტროტუარის შემთხვევაში კი, განსაზღვრულია, თუ რა პერიმეტრზე დაიშვება გარევაჭრობა და ტროტუარის რა ნაწილი უნდა იყოს თავისუფალი:
საქართველოს ეროვნული გმირის, გიორგი ანწუხელიძის მეუღლე, მაკა ჩიკვილაძე, ფეისბუქზე პოსტს აქვეყნებს, სადაც კიდევ ერთხელ ხაზგასმით ხსნის, რომ 2008 წლის აგვისტოში ომი რუსეთმა დაიწყო.
ეროვნული გმირის მეუღლე მხარდაჭერას უცხადებს ქართველ სამხედროებს და საზოგადოებას მიმართავს.
„ქვეყანაში, რომელსაც უამრავი პრობლემა აქვს, ახალგაზრდა სახელმწიფოს წარმოადგენს, რომელსაც განვითარებისთვის მუდმივი შრომა, სწავლა, გამოცდილების შეძენა სჭირდება, როგორი გაუგებარიც არ უნდა იყოს, გამუდმებით მიმდინარეობს დაპირისპირება და გარჩევა თემის, თუ ვინაა მტერი.
ამ დაპირისპირებებში მტერი იკარგება, სამაგიეროდ ჩნდება მტრობა, თანამოქალაქეებს შორის მტრობა. ეს უნდა მტერსაც. ჩვენ მის სურვილს ვასრულებთ, ნაწილი შეუგნებლად, ნაწილი შეგნებულად, ზოგიც მდუმარებით.
საქართველოს ბევრი მტერი ჰყავდა საუკუნეების მანძილზე. ასეთი იყო მსოფლიო ათასწლეულები – მტრული.
ჩვენს საუკუნეში კი, ღიად, საომარი მოქმედებებით თუ ხელოვნურად შექმნილი შიდა დაპირისპირებებით, პროვოკაციებით, საქართველოს მტერი არის რუსეთი და მისი პოლიტიკა.
ვინც ამ პოსტს წაიკითხავს, საკუთარ მოსაზრებას იტყვის, თუ გაიფიქრებს, მათ მინდა ვუთხრა, პატივისცემით, გულწრფელად, ყოველი კამათისას, რომელიც 2008 წელს ეხება, ყოველი გამონათქვამისას, რომელიც გიორგის ეძღვნება, მე არ ვარ მხოლოდ მეუღლე, დედა, ოჯახის წევრი…
ჩემგან, ადამიანები, კითხვებით, ზოგჯერ შეუკითხავად, ელოდებიან პოზიციას, აზრს. ხშირად ეს დამატებით პასუხისმგებლობას მძენს, კიდევ მეტს, ვიდრე მაქვს, მიზეზთა გამო…
ბევრჯერ მითქვამს და რამდენჯერაც საჭირო იქნება, სულ გავიმეორებ სიცოცხლის ბოლომდე – ომი რუსეთმა დაიწყო!!! რუსეთი სხვა წლებშიც გვეომებოდა! მტერი რუსეთია, რომელიც ხშირად იყენებს სეპარატისტებს, შიდა მტრებს!
ყველა კამათი, რაც ჩვენ შორის ჩაღდება ომის თემაზე, მტრის წისქვილზე ასხამს წყალს. საშუალებას აძლევს მათ კვლავ მოგვაყენონ შეურაცხყოფა, თავიანთი განცხადებებით. დაგვადანაშაულონ, საკუთარი ბრალი შემოგვიტრიალონ, ბოდიშები მოითხოვონ… საბოლოოდ კი, ამ ყველაფერმა, შესაძლოა წარმოშვას ჩვენი გმირების თავდადებისადმი გარკვეული კითხვის ნიშნების საფრთხე.
ვის უნდა ეს? ვის სჭირდება?
ჩემი, როგორც მოქალაქის შეხედულება ასეთია:
სამხედრო თემებზე, გარკვეულ შეცდომებზე, დახურულ კარს მიღმა მსჯელობენ, სამხედროები და კომპეტენტური პირები. შიდა პოლიტიკისა და ეროვნული ინტერესის საკითხებს გამიჯნავენ ხოლმე პასუხისმგებლობის მქონე საზოგადოებებში. ჩვენნაირი მძიმე ხვედრის მქონე ქვეყანაში, თანამემამულეები მნიშვნელოვან საკითხებსა და პრობლემებზე გამოცდილებას იღებენ და საქმით ასწორებენ ერთმანეთის მხარდამხარ.
ჩემი მხარდაჭერა და პატივისცემა ქართველ სამხედროებს!
ჩემი სიყვარული მათაც, სახელმწიფოსაც და მთელ იმ საზოგადოებასაც, რომლისთვისაც გადახედვას, შეფასებას არ ექვემდებარება საკითხი, რომ ომი რუსეთმა და სეპარატისტებმა დაიწყეს, ჩემი ქვეყანა თავს იცავდა თავის მიწაზე!
ისედაც ცხადი ეს ამბავი კი გამოიძია და საფუძვლიანი დასკვნით გაამყარა მსოფლიოს კომპეტენტურმა, სამხედრო გამოცდილების მქონე, სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლობითმა, სპეციალურმა ორგანომ – ჰააგის ტრიბუნალმა!
მადლობა ყველას, ვისთვისაც ფასეულია ჩვენი გმირების ღვაწლი, ხოლო მათი ოჯახების ტკივილი – გაზიარებული. ჩემთვის, გიორგის და სხვა დაღუპული სამხედროების, პოლიციელების, სამოქალაქო პირების ტრაგიკულად შეწყვეტილ სიცოცხლეზე პასუხისმგებელი არის მხოლოდ რუსეთი და მის მიერ წახალისებული სეპარატისტები ჩვენს მიწაზე.
ვემსახურები საქართველოს!“ – წერს მაკა ჩიკვილაძე.
—————————-
„ქართულ ოცნებას“ ერთპარტიულ პარლამენტში შექმნილი აქვს 2003-2012 წლებში მმართველი ხელისუფლებისა და მაშინდელი პოლიტიკური თანამდებობის პირების საქმიანობის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელსაც თეა წულუკიანი ხელმძღვანელობს.
ამ კომისიის სხდომაზე 27 და 28 მარტს გამოკითხესა გვისტოს ომის მონაწილე გენერლები ზაზა გოგავა და მამუკა ყურაშვილი.
კომისიის მუშაობის პარალელურად “ქართული ოცნების” მაღალჩინოსნებმა გაააქტიურეს საკითხი – თუ ვინ დაიწყო აგვისტოს ომი.
აგვისტოს ომის გმირის, შმაგი სოფრომაძის მეუღლე, თეა ტაბატაძე ფეისბუქზე პოსტს აქვეყნებს და წერს, რომ „ის, რაც ამ დღეებში ხდება, ბოროტებაა ქვეყნის, ერისა და ჩვენი გმირი ვაჟკაცების წინაშე“.
„მე აგვისტოს ომის გმირის, შმაგი სოფრომაძის მეუღლე ვარ. ჩემი ოჯახი სამაჩაბლოდან დევნილია.
2008 წლის აგვისტოში ცხოვრება თავზე ჩამომენგრა. 24 წლის ქალი 2 მცირეწლოვანი შვილით მარტო დავრჩი და არ ვიცი ცხოვრების გაგრძელება როგორ მოვახერხე. ამ ქვეყანას შევწირე ყველაზე ძვირფასი ჩემთვის – მეუღლე.
შვილები დამიობლდნენ… ოჯახი საკუთარ ქვეყანაში დევნილებად ვიქეცით. რაც მთელი ცხოვრება უშრომიათ ჩემს მოხუც ბებია-პაპას, 1 დღეში ნაცრად ექცათ. რუსეთი მტერია და მტერია ყველა, ვინც მისი ეგოს მოსაფხანად დღევანდელ მასკარადს მართავს.
ეს, რაც ამ დღეებში ხდება, ბოროტებაა! ქვეყნის, ერისა და ჩვენი გმირი ვაჟკაცების წინაშე. შეურაცხყოფაა, ყველა ცოცხალი თუ გარდაცვლილი მებრძოლის და მათი ოჯახების.
გული მიკვდება… 17 წლის მანძილზე, უკვე რამდენჯერ დაგვჭირდა ჩვენი გმირების მიმართ ნასროლი ტალახის ჩამორეცხვა.
ხალხო, რა გვჭირს? რა დაგვემართა? რა მაგალითს ვაძლევთ ჩვენს შვილებს? ნუთუ აღარ ღირს ამ ქვეყნის დასაცავად ბრძოლა? იქნებ ვიფიქროთ იმაზეც, თუ რას განიცდიან ვეტერანები, ოფიცრები, რიგითი ჯარისკაცები ამ მოვლენების ყურებისას? ვიღას მოუნდება ამის მერე ქვეყნისთვის ბრძოლა? თავის შეწირვა? წარმოგიდგენიათ რა ხდება ჩვენი ცოცხალი მებრძოლების გულებში ეხლა? ვინც საკუთარი მკერდით იცავდა ქვეყნის ინტერესებს 2008-ში?
ბოდიში! მხოლოდ ბოდიშის მოხდა მინდება ამ უსუსური მდგომარეობიდან… ბოდიში, რომ ქვეყანა ამ მდგომარეობაში ჩავაგდეთ თვითოეულმა ჩვენგანმა.
რუსეთი მტერია და ოკუპანტია! რუსეთის ინტერესების გამტარებლები საქართველოში კი დამნაშავეები არიან!!!
სოლიდარობა ამ მძიმე დღეებში 2008 წლის აგვისტოს გმირების ოჯახებს. ასევე ცოცხალ მებრძოლებს, ცოცხალ გმირებს და მათ ოჯახებსაც. რა სამწუხაროა,“ – წერს თეა ტაბატაძე.
შმაგი სოფრომაძეს საქართველოს გმირის წოდება სიკვდილის შემდეგ მიანიჭეს.
შმაგი სოფრომაძე 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალების პირველი ბრიგადის ჯავშანსატანკო ბატალიონში მსახურობდა. ის უმცროსი სერჟანტი იყო.
აგვისტოს ომის დროს დაჭრილი თანამებრძოლების გამოყვანისას ტყვედ ჩავარდა. შმაგი სოფრომაძე დახვრიტეს მას შემდეგ, რაც მან უარი თქვა ფეხი დაედგა საქართველოს სახელმწიფო დროშაზე.
ისნის რაიონში, სამხედრო ქალაქში მდებარე ერთ-ერთ ქუჩას 2018 წელს შმაგი სოფრომაძის სახელი ეწოდა.
——————————————–
„ქართულ ოცნებას“ ერთპარტიულ პარლამენტში შექმნილი აქვს 2003-2012 წლებში მმართველი ხელისუფლებისა და მაშინდელი პოლიტიკური თანამდებობის პირების საქმიანობის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელსაც თეა წულუკიანი ხელმძღვანელობს.
ამ კომისიის სხდომაზე 27 და 28 მარტს გამოკითხესა გვისტოს ომის მონაწილე გენერლები ზაზა გოგავა და მამუკა ყურაშვილი.
კომისიის მუშაობის პარალელურად “ქართული ოცნების” მაღალჩინოსნებმა გაააქტიურეს საკითხი – თუ ვინ დაიწყო აგვისტოს ომი.
მდინარე ყოროლისწყლის კალაპოტში კოტეჯების წყალდიდობისგან დასაცავად ნაპირდამცავ ნაგებობას შპს „ზულუ ვი აი პი ბლუმუნი“ გზშ-ს გარეშე ააშენებს.
„ნაპირდაცვითი [ნაპირსამაგრი] სამუშაოების განხორციელება არ დაექვემდებაროს გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას“ – აღნიშნულია გარემოს ეროვნული სააგენტოს უფროსის 2025 წლის 27 მარტის ბრძანებაში.
ხელვაჩაურის სოფელ ორთაბათუმში, მდინარე ყოროლისწყლის კალაპოტში აშენებული კოტეჯების წყალდიდობისგან დასაცავად ნაპირდამცავი ნაგებობის მოწყობა კომპანიამ მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც ადიდებულმა მდინარემ ამ კოტეჯებს სერიოზული საფრთხე შეუქმნა.
კომპანიამ გასულ წელს მიმართა სკრინინგის განცხადებით გარემოს სააგენტოს. სწორედ სკრინინგის პროცედურით უნდა გადაეწყვიტა სააგენტოს საჭირო იქნებოდა თუ არა გარემოზე ზემოქმედების შეფასების [გზშ-ს] დოკუმენტის მომზადება. ამ პროცესში სააგენტოს კომპანიის მისამართით გარკვეული შენიშვნებიც ჰქონდა.
სკრინინგის გადაწყვეტილების შესახებ სააგენტოს უფროსის ბრძანებაში აღნიშნულია:
„საპროექტო ნაპირდამცავი ნაგებობები წარმოდგენილი იქნება არმირებული რკინაბეტონის კედლების სახით.
უახლოესი საცხოვრებელი სახლი საპროექტო ნაპირსამაგრი ნაგებობებიდან დაშორებულია დაახლოებით 40 და 73 მეტრით. უახლოესი ტურისტული დანიშნულების კოტეჯი კი მდ. ყოროლისწყლის კალაპოტის კიდიდან დაშორებულია დაახლოებით 16,54 მეტრით.
მდ. ყოროლისწყალის მარჯვენა ნაპირზე გათვალისწინებული საპროექტო არმირებული რკინაბეტონის კედლის სიგრძე იქნება 216 მეტრი და იგი დაყოფილი იქნება 18 სექციად [თითოეული სექციის სიგრძე – 12 მეტრი].
ნაპირსამაგრი ნაგებობის თხემის სიგანე შეადგენს 0,3 მეტრს, საძირკვლის სიგანე – 0,6 მეტრს, ხოლო სიმაღლე მერყეობს 7,3-8,2 მეტრის ფარგლებში.
მდ. ყოროლისწყალის მარცხენა ნაპირზე გათვალისწინებული საპროექტო არმირებული რკინაბეტონის კედლის [წყალგაუმტარი ბორდიური] სიგრძე იქნება 132 მეტრი და იგი დაყოფილი იქნება 11 სექციად [თითოეული სექციის სიგრძე – 12 მეტრი].
აღნიშნული ნაპირდამცავი ნაგებობის თხემის სიგანე შეადგენს 0,4 მეტრს, საძირკვლის სიგანე – 1,4 მეტრს, ხოლო სიმაღლე – 2 მეტრს.
სკრინინგის განცხადების შესაბამისად, საპროექტო ტერიტორია არ მდებარეობს არქეოლოგიური და კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების, ასევე, დაცული და ტყით მჭიდროდ დაფარული ტერიტორიების სიახლოვეს, სადაც გაბატონებულია საქართველოს „წითელი ნუსხით“ დაცული სახეობები.
სკრინინგის განცხადების შესწავლით დგინდება, რომ დაგეგმილი საქმიანობის სპეციფიკის, მასშტაბისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით, ნაპირდაცვითი სამუშაოების განხორციელება არ იქნება დაკავშირებული გარემოს სხვადასხვა კომპონენტებზე მნიშვნელოვან ზემოქმედებასთან.
მდ. ყოროლისწყალის ნაპირსამაგრი სამუშაოების განხორციელება წარმოადგენს გარემოსდაცვით ღონისძიებას, რომელიც უზრუნველყოფს მდინარის მარჯვენა ნაპირზე არსებული ტურისტული დანიშნულების კოტეჯების, ასევე, მარცხენა ნაპირზე არსებული გზის და ფერდის ეროზიული პროცესებისა და წყალმოვარდნისაგან დაცვას.
შპს „ზულუ ვი აი პი ბლუმუნი“ ვალდებულია „გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსის“ შესაბამისად, უზრუნველყოს გარემოსდაცვითი ტექნიკური რეგლამენტებით დადგენილი მოთხოვნებისა და გარემოსდაცვითი ნორმების დაცვა.“
ხელვაჩაურში, სოფელ ორთაბათუმში, მდინარე ყოროლისწყლის კალაპოტში აშენებულ კოტეჯებს საფრთხე 2023 წლის ოქტომბერში შეექმნა, როცა მდინარე ყორლოლისწყალი ადიდდა. მდინარის კალაპოტში კოტეჯების აშენების ნებართვა ხელვაჩაურის მერიას აქვს გაცემული.
დღეს, 30 მარტს, მუსლიმები რამადან ბაირამს აღნიშნავენ. ბაირამის ლოცვა აღესრულა ბათუმშიც.
ქუთაისის ქუჩაზე მდებარე ორთაჯამეს გვერდით ქუჩა ტრადიციულად მლოცველებით იყო სავსე. იმის გამო, რომ ძველი მეჩეთი მლოცველებს ვერ იტევს, ახალი მეჩეთის მშენებლობაზე კი ბათუმის მერია ნებართვას არ გასცემს, მუსლიმებს ღია ცის ქვეშ უწევთ ლოცვა.
რამადან-ბაირამის ლოცვა ბათუმში 30/03/2025
დღეს, ბაირამის ლოცვის დასრულების შემდეგ, დასავლეთ საქართველოს მუფთმა ადამ შანთაძემ ბათუმში ახალი მეჩეთის აშენების საჭიროებაზე ისაუბრა და იმედი გამოთქვა, რომ ხელისუფლება მრევლს ამ პრობლემას მოუგვარებს.
ახალი მეჩეთისა და სასულიერო სასწავლებლის მშენებლობის აუცილებლობაზე განცხადება ადამ შანთაძემ ადგილობრივი ჩინოვნიკების თანდასწრებით გააკეთა.
„შევთხოვ დიად გამჩენს, მშვიდობას მთელს მსოფლიოში, ჩვენს ქვეყანაში და ჩვენს წინაშე არსებული პრობლემები სულ მალე გადაჭრილიყოს, ეს იქნება მეჩეთი, სასულიერი სასწავლებელი და სხვა სახის საჭიროებები,“ – თქვა დასავლეთ საქართველოს მუფთმა ადამ შანთაძემ ბაირამის მისალოცი სიტყვის შემდეგ.
ადამ შანთაძე
მუფთის ამ განცხადებას უსმენდა ბათუმის მერი, არჩილ ჩიქოვანი. სწორედ ბათუმის მერია არ გასცემს ბათუმში ახალი სალოცავის მშენებლობის ნებართვას, მიუხედავად იმისა, რომ ორი ინსტანციის სასამართლოში აქვს საქმე მოგებული მუსლიმ მრევლს.
ბათუმის საქალაქო და ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოებმა ბათუმის მერიას დაუდგინეს დისკრიმინაცია მუსლიმი თემის მიმართ. იმის ნაცვლად, რომ მერიას სასამართლოს გადაწყვეტილება აღესრულებინა, საქმე უზენაეს სასამართლოში გაასაჩივრა.
ორ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში უზენაესმა სასამართლომ ბათუმში ახალი მეჩეთის მშენებლობის საქმე არ განიხილა, ხოლო 2023 წლის ნოემბერში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა.
დღეის მდგომარეობით სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილება არ არსებობს. ორი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების თანახმად კი, ბათუმის მერია მუსლიმ თემს დისკრიმინაციულად ექცევა.
ბათუმის მერმა, არჩილ ჩიქოვანმა დღეს, 30 მარტს, საკუთარი თვალით ნახა რა ოდენობის მლოცველი მივიდა ბაირამზე და როგორ პირობებში მოუწიათ მათ ლოცვა.
ბათუმის მერი არჩილ ჩიქოვანი ელოდება ლოცვის დასრულებას, რომ მეჩეთში შევიდეს, მუსლიმებისთვის დღესასწაულის მისალოცად. იმის გამო, რომ ძველი მეჩეთი მლოცველებს ვერ იტევს, ხალხი ქუჩაში ლოცულობს. ბათუმის მერია კი მრევლს ახალი მეჩეთის აშენების ნებართვას არ აძლევს.
ბაირამის ლოცვის დასრულების შემდეგ დასავლეთ საქართველოს მუფთმა ადამ შანთაძემ მცირე კომენტარი მისცა მედიას.
„ყველა მუსლიმს ვულოცავ რამადან-ბაირამის დღესასწაულს. ბაირამი ეს არის სიყვარულის, სიხარულის, თანადგომის საუკეთესო დრო. ეს არის ერთთვიანი მარხვით სულიერი ამაღლების, ვნებებზე გამარჯვების, ეშმაკის, ბოროტების დამარცხების და სიკეთის გამარჯვების დღესასწაული.
ვლოცულობთ, რომ ის პრობლემები, რომლებიც ჩვენს წინაშე დგას ქალაქ ბათუმში ახალი მეჩეთის სახით, სულ მალე ღვთის ნებით, ხელისუფლების ხელშეწყობით, თანადგომით, მოგვარებულიყოს და მრევლს უფრო კომფორტულად, თავისუფლად შეძლებოდეს ბაირამებზე და პარასკევის ლოცვებზე ლოცვა. ღმერთმა ქნას, რომ სულ მალე გვქონოდეს ახალი მეჩეთი ქალაქ ბათუმში,“ – თქვა ადამ შანთაძემ.
მლოცველები ტოვებენ ბათუმის ძველი მეჩეთის ეზოს ბაირამის ლოცვის დასრულების შემდეგ
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 30 მარტის 21 საათიდან 31 მარტის 21 საათამდე აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, დროგამოშვებით წვიმა;
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში;
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 20 – 25 გრადუსი სითბო
ღამით: 7 – 12 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 17 – 22 გრადუსი სითბო
ღამით: 3 – 8 გრადუსი სითბო
მაღალმთიან ზონაში
დღისით: 10 – 15 გრადუსი სითბო
ღამით: 1 – 6 გრადუსი სითბო
ზღვის წყლის ტემპერატურა +11 გრადუსია, ღელვა: 2-3 ბალი.
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში პირველ და 2 აპრილს მოსალოდნელია უმეტესად უნალექო ამინდი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 30 მარტამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 914 000 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 510]
ტანკი – 10 492 ერთეული [+14]
ჯავშანტექნიკა – 21 816 ერთეული [+20]
საარტილერიო სისტემა – 25 507 ერთეული [+56]
MLRS – 1 347 ერთეული [+2]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 122 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 370 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 335 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 31 345 ერთეული [+111]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 3 121 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 42 528 ერთეული [+130]
სპეცტექნიკა – 3 787 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 30 მარტამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
660 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
49 030 უპილოტო საფრენი აპარატი
601 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
22 596 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 533 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
23 109 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
33 530 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით:
დღეს, 29 მარტს აჭარის ტერიტორიაზე შესაძლებელია სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულების ქარის გაძლიერება 17-22 მ/წმ-მდე.
ამავე სააგენტოს ინფორმაციით, 29 მარტის 21 საათიდან 30 მარტის 21 საათამდე აჭარაში მოსალოდნელია: ცვალებადი მოღრუბლულობა, უმეტესად უნალექოდ, ცვალებადი მიმართულების ქარი 10- 15მ/წმ-ში;
ჰაერის ტემპერატურა
სანაპირო რაიონებში ღამით 7-12 გრადუსი, დღისით 20-25 გრადუსი სითბო;
მთიან რაიონებში ღამით 3-8 გრადუსი, დღისით 17-22 გრადუსი სითბო;
მაღალმთიან ზონაში ღამით 1-6 გრადუსი, დღისით 10-15 გრადუსი სითბო.
