Batumelebi

აქციებზე დაკავებული 50-ზე მეტი დემონსტრანტიდან გამოძიება ოთხს ნარკოტიკული საშუალებების შეძენა-შენახვას ედავება. ერთ-ერთია 42 წლის ჟურნალისტი ნიკა კაცია. ნიკა ამბობს, რომ სამაგალითოდ სჯიან. მაინც არ გავტყდები, – წერს დედას და ძმას.

* * *

„პირველ რიგში, თავისუფლება მზია ამაღლობელს”, – თქვა ნიკა კაციამ 3 თებერვლის პროცესზე, როცა მისი საქმის არსებითი განხილვა დაიწყო და დაამატა, რომ არავის, მისი საქმის პროკურორსაც კი, არ უსურვებს იმას, რაც მის თავს ხდება:

„სულ ვფიქრობდი, შეიძლება თუ არა გამაბოროტოს ბატონი ჭიტაძის [ნუგზარ ჭიტაძე – საქმის პროკურორი]… არ ვუსურვებდი მის შვილს, რომ მოექცნენ ისე უსამართლოდ, როგორც მე მიპირისპირდება დღეს რეჟიმი“.

• როგორ დააკავეს ნიკა კაცია

ჟურნალისტი ნიკა კაცია 2024 წლის 7 დეკემბრის საღამოს სახლთან დააკავეს, როცა აქციაზე მიდიოდა. მანქანაში ჩასვეს და წაიყვანეს. ქუჩაში გაჩხრიკეს. პოლიციელებმა ვიდეოც გადაუღეს, თუმცა ჩხრეკის შედეგად არაფერი ამოუღიათ.

ნიკას 8-დან 20 წლამდე ან უვადო პატიმრობა ემუქრება. მას 14 გრამი ნარკოტიკული საშუალების შეძენა-შენახვას ედავებიან.

ნიკა კაცია ამბობს, რომ დაკავებისას დამცინავად ექცეოდნენ, შეურაცხყოფდნენ, ბილწსიტყვაობდნენ და „რიჟიკას” ეძახდნენ.

„თავიდან მეგონა, რომ ბანდფორმირება დამესხა თავს. მერე იმ შენობაში წამიყვანეს, რომელსაც კრიმპოლის სახელით ვიცნობთ. ენის ბორძიკი დამეწყო ნერვიულობისგან, ამაზეც დამცინოდნენ. მანამდე ენის ბორძიკი არასდროს მქონია.

ქურთუკის გახსნა რომ დაიწყეს და ნახეს საახალწლო ზედა მეცვა, მითხრეს: „რიჟიკა ხარ, ბიჭო?” მითხრეს, ნაბ…ი ხარო.

როცა მივხვდი, რასაც აკეთებდნენ, ვემუდარებოდი, რომ არ „ჩაედოთ”. … თვალები რომ ამიცრემლიანდა, ამაზეც დამცინავი საუბრები დაიწყეს, არ გინდა, ნუ თამაშობო”.

გზაში ეკითხებოდნენ „სად ჰქონდა ფაქტი“, მოსწონდა თუ არა, აქციებზე ქვებს რომ ისროდნენ და, ისევ: „ბოლო ჩემი დაცინვა იყო, – „იი, რიჟიკა”.

„არ მრცხვენია, რომ შემეშინდა, რაც მოხდა, ფილმებშიც არ მინახავს“, – ამბობს ნიკა კაცია.

მის საქმეში ბევრი შეუსაბამობაა. ჰყვება, რომ ჩხრეკისას პოლიციელებმა პირში ხელი ღრმად გამოუსვეს და ასე სცადეს მისი დნმ-ის მოპოვება. ჩხრეკას არ დაასწრეს არც ერთი ნეიტრალური პირი. ადვოკატების შეფასებით, ეს დარღვევაა და დაკავებას უკანონოს ხდის.

ასევე, ერთმანეთს არ ემთხვევა დაკავების ოქმში მითითებული დაკავების ადგილი და დრო. ნიკა კაციას ადვოკატის, ნინო ლომინაძის თქმით, მისი დაცვის ქვეშ მყოფს პოლიციელებმა დაკავების შემდეგ წაართვეს ტელეფონი და მის პირად მიმოწერებს კითხულობდნენ.

მან მოიპოვა ტელეფონის ამონაწერი, რომელიც კაციას დაპატიმრების შემდეგ ორი დღის განმავლობაში აქტიური იყო: „არადა, „დალუქული უნდა ყოფილიყო, გვაქვს ეჭვი, რომ პოლიციელები არაკანონიერად იყენებდნენ მას”.

• „ნიკუშა ბედნიერი კაცია“ – ვინ არის ნიკა კაცია

ნიკა (ნიკუშა) ბედნიერი კაცია – ასე იცნობენ ნიკას სოციალურ ქსელებში, ასე ეძახიან მეგობრები და ასე აღიქვამს საკუთარ თავსაც. წერილებიც, რომლებსაც ნიკა ციხიდან დედას და ძმას წერს, ამ ხელმოწერით მთავრდება.

ნიკა პროფესიით ჟურნალისტია. გამოვიდა, რომ ბაბუის კვალს გაჰყვა, თორემ, ისე, სულ მეგონა, რომ მსახიობი გახდებოდა, – ამბობს მისი ძმა, ლაშა კაცია. ბაბუა, ზენონ კაცია საზოგადოებრივ მაუწყებელზე მუშაობდა. იყო რეჟისორი, დოკუმენტური ფილმების ავტორი და მეტყველების პედაგოგი არხის ჟურნალისტებისთვის.

ლაშა იხსენებს, რომ ნიკა ბავშვობიდანვე იდგა სცენაზე – გრიბოედოვის თეატრთან არსებულ ბავშვთა თეატრში თამაშობდა სპექტაკლებს. უყვარდა სიმღერა და ბენდ „ჯაზ ქორალშიც” იყო. „ოქროს ტალღის“ კონკურსზეც გაიმარჯვა. მერე ჟურნალისტობა გადაწყვიტა და უნივერსიტეტში ჩააბარა.

ჰქონდა საავტორო გადაცემები. მისი ბოლო სამსახური საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მეორე არხზე გადაცემა „ჩვენი პარლამენტი“ იყო.

„ვასილ მაღლაფერიძემ, არხის მაშინდელმა დირექტორმა, ეს გადაცემა რომ დახურა, ნიკა სამსახურის გარეშე დარჩა. დიდხანს უმუშევარი იყო. ამ ბოლოს თანამშრომლობდა კოალიციასთან „ცვლილებებისთვის”, მათი საარჩევნო კამპანიების დაგეგმვაში მონაწილეობდა“, – ამბობს ლაშა კაცია.

დედას, მარინე აფციაურს, ნიკას დაკავების დღე ასე ახსოვს:

„ის დღე იყო, მაკა ჩიხლაძეს რომ დაესხნენ თავს და რომ გვეგონა, კისერი მოსტეხეს. წამოხტა და გავარდა. გვიან გადიოდა აქციებზე, ერთმანეთს ვენაცვლებითო და დილამდე რჩებოდა.

რომ მომიკაკუნეს [პოლიციამ], შუაღამის 1-ის ნახევარი იქნებოდა. პოლიციიდან ვართ, ნიკუშასთან გვინდა გასაუბრებაო. …კარი იყო გაფუჭებული, თუ გარედან დაკეტავდი, შიგნიდან ვერ გააღებდი და პირიქით. ვუმეორებდი, სახლში არ არის და კარს ვერ გავაღებ-მეთქი. ბოლოს, ვუთხარი, ფანჯრიდან შემოდით-მეთქი, გავაღე ფანჯარა და გისოსები გავწიე – პირველ სართულზე ვცხოვრობთ.

არა, ქალბატონო, როგორ გეკადრებათ, აი, ახლა მოვა ნიკუშა და თვითონ გააღებსო.

არ ვიცი, რამდენი დრო გავიდა, ისევ მოვიდნენ, ისევ კაკუნი და, ქალბატონო, შემოვდივართო. ხმა გავიგე უცნაური, გასაღების ხმა. ჩატეხეს“.

მარინა აფციაური იხსენებს, რომ ბევრნი იყვნენ, შავ ფორმებში ჩაცმული, სიბნელეში მათი გარჩევა ჭირდა, არც სპეციალური ნიშნები ჰქონდათ. ზუსტად ახსოვს, რომ მხოლოდ სადარბაზოში ექვსი ადამიანი იყო, სავსე იყო ეზოც.

გამომძიებელმა გვიან აცნობა, რომ მისი შვილი ნარკოტიკების გამო დააკავეს.

მარინა ამბობს, რომ ნიკა 17 წლის იყო, ოჯახის რჩენა რომ დააწვა მხრებზე. ათი წლის ძმისთვის მამობაც მას უნდა გაეწია. „გახდა სტუდენტი, დაიწყო მუშაობა. დატანჯა ცხოვრებამ და ბრაზდებოდა, ამას რომ ვამბობდი“.

ნიკას დედა ამბობს, რომ თავიდან დარდობდა, ნიკას რეპუტაციული და მორალური ზიანი რომ მიაყენეს. ახლა ბრაზდება:

„გვიან მივხვდი, რის გამო ისჯება. ახლა განრისხებული ვარ, იმიტომ, რომ ჩვენს სიმართლეს ვერ ვამტკიცებთ. მაგრამ თან ვარ ბევრად მხნედ. ნიკა უფრო მხნედ არის, მწერს, მოწყენილი სახე იკრძალებაო. დიდი სოლიდარობა და გამხნევებაა უცხო ადამიანებისგან, ისეთი, როგორც ახლობლებისგანაც არ მიმიღია. ახლობლების ნაწილი კი გაქრა. თითქოს არაფერი მომხდარა“.

* * *

„სასამართლოზე მოვისმინე ასეთი რამე, რომ კაციას ციხეში ავიწროებენ. სამი დღის მშიერია ბიჭი. საკვები როცა მიდის, მაინცდამაინც კაციაზე რომ არის გაცემა, მაშინ მთავრდება. ჩარიცხულ თანხებს იყენებს მისი მესაკნე ვიღაც, რომელსაც ჰყავს დაჩაგრული და უკონტროლებს თითოეულ ჩეკს“, – ეს ამბავი 23 იანვარს გავრცელდა მედიაში კიდევ ერთი სინდისის პატიმრის, საბა სხვიტარიძის დედის, ლელა ახობაძისგან.

საკვებთან დაკავშირებული პრობლემა სახალხო დამცველის აპარატმაც დაადასტურა. მათ კაცია ინფორმაციის გავრცელებიდან მეორე დღეს, 24 იანვარს მოინახულეს. ომბუდსმენის წარმომადგენელმა თქვა, რომ კაციას კონკრეტული საჭმელი „რამდენჯერმე არ შეხვდა“.

ნიკა კაციას ძმა, ლაშა ამბობს, რომ ახლა ეს პრობლემები მოგვარდა.

„სადაც შეიყვანეს, იქ იყო საშინელი ანტისანიტარია. დალაგება უნდოდა, ხსნარები და იატაკის ჯოხი მოითხოვა და არ ჰქონდათ, მთელ ციხეში ეძებდნენ. რამდენჯერმე ცივი წყლით მოუწია ბანაობა. ღამე გაჰყავდათ სადღაც და ესეც იყო ფსიქოლოგიური ზეწოლა. ტელევიზორი არ ჰქონდა 6 იანვრიდან მოყოლებული და ინფორმაციულ ვაკუუმში იყო“, – ამ დეტალებსაც ჰყვება ლაშა.

ნიკა კაციას საქმე არსებითი განხილვის ეტაპზეა.

___________________

სტატია გამოქვეყნდა „ბათუმელებისა“ და „ინდიგოს“ სპეციალურ გამოცემაში – „სინდისის პატიმრები“. გაზეთში დაბეჭდილ სტატიებზე მუშაობდნენ სხვადასხვა გამოცემის ჟურნალისტები.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ფეისბუქზე ეხმიანება დღეს, 21 მარტს, საღამოს, თბილისში, საქართველოს პარლამენტის წინ საპროტესტო აქციაზე 3 სტუდენტის დაკავებას.

„გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, პარლამენტის წინ დააკავეს სტუდენტების საპროტესტო აქციაში მონაწილე 3 დემონსტრანტი. დაკავების მიზეზი გახდა სტუდენტების მიერ პარლამენტის წინ სკამების მიტანა, ხოლო კადრებში ჩანს, რომ ერთ-ერთ დემონსტრანტს ტაშის გამო აკავებენ.

საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტის სტუდენტები მე-5 დღეა ღამეს პარლამენტის წინ ათევენ. მანამდე ისინი 62 დღის განმავლობაში პროტესტს სეუს #304 აუდიტორიაში გამოხატავდნენ ირაკლი მიმინოშვილის და სხვა დაკავებულების სოლიდარობის ნიშნად.

აღსანიშნავია, რომ სტუდენტებისთვის სკამების ან პროტესტის გამოხატვის უზრუნველყოფისთვის საჭირო სხვა ინვენტარის/დროებითი კონსტრუქციების გამოყენების აკრძალვა შეკრების თავისუფლების დარღვევას წარმოადგენს.

მით უმეტეს, გასათვალისწინებელია, რომ მსგავსი ინვენტარის გარეშე სტუდენტებს ცივ და წვიმიან ამინდში, ღია ცის ქვეშ, სველ ზედაპირებზე უწევთ ღამეების თენება, რაც მათ ჯანმრთელობას საფრთხის ქვეშ აყენებს.

აშკარაა, რომ დემონსტრანტების დაკავება არის უსაფუძვლო და წარმოადგენს სტუდენტურ პროტესტთან რეპრესიული და უკანონო ბრძოლის კიდევ ერთ გამოვლინებას.

პოლიციის თანამშრომლებს შევახსენებთ, რომ ადამიანების უკანონო დაკავება დანაშაულია“ – წერს საია.

„მე შენ გთვლი მკვლელად, ამხანაგო გობეჯიშვილო… თქვენ არ მომეცით საშუალება, ჩემი ცხოვრების მთავარ პაციენტზე მეზრუნა”, – 2025 წლის 23 იანვარს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სხდომათა დარბაზში ბრალდებულის სკამზე მჯდომი ექიმი, გიორგი ახობაძე ასაბუთებდა იმას, თუ რატომ იყო მის საქმეში არა უბრალოდ გადაცდომები, არამედ – მძიმე დარღვევები.

საუბრობდა ვრცლად და შეძლებისდაგვარად თანმიმდევრულად. ცდილობდა ემოციის შეკავებას, თუმცა, მწყობრად, დინჯად და გარკვევით წარმოთქმული სიტყვები ხმის ამოღების სურვილს უქრობდა ყველას, მოსამართლესაც და პროკურორსაც.

„მისი [პროკურორის] განხორციელებული მოქმედება ჩემი მხრიდან, შეფასებულია, როგორც მკვლელობა. მე შენ გთვლი მკვლელად, ამხანაგო გობეჯიშვილო [მიმართავს პროკურორს]. რატომ? იმიტომ არა, რომ დღეს დედაჩემი ცოცხალი არ არის და საფლავში წევს. თქვენ არ მომეცით საშუალება, მიმეხედა დედაჩემისთვის. გამეწია ის დახმარება, რომელიც აბსოლუტურად ყველა პაციენტს აქვს ჩემი პრაქტიკის განმავლობაში გავლილი“.

ამ სხდომამდე 5 დღით ადრე ბრალდებული ექიმის, გიორგი ახობაძის დედა დაკრძალეს. ქალს გადატანილი ინსულტის შემდეგ განსაკუთრებული ზრუნვა სჭირდებოდა, იყო პალიატიური პაციენტი და მის მოვლას გიორგი ახობაძე ვერავის ანდობდა. სანამ დააკავებდნენ, დედაზე შინ, ყველა სამედიცინო წესის დაცვით მოწყობილ ოთახში, თვითონ ზრუნავდა.

გიორგი ახობაძე უწყვეტი საპროტესტო აქციების დაწყების პირველივე დღეებში დააკავეს. მის წინააღმდეგ გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლით მიმდინარეობს – ნარკოტიკული საშუალების უკანონო დამზადება, წარმოება, შეძენა, შენახვა, გადაზიდვა ან გადაგზავნა.

აღკვეთის ღონისძიებად გიორგი ახობაძეს წინასწარი პატიმრობა შეუფარდეს. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში 8-დან 20 წლამდე პატიმრობა ელის.

• სისხლის სამართლის საქმე

2024 წლის 7 დეკემბრის საღამო გიორგი ახობაძემ აქციაზე გაატარა. ნაშუაღამევს, 8 დეკემბრის ადრე დილას, სახლისკენ გზად საკუთარი მანქანით მიმავალი, თამარ მეფის გამზირზე დააკავეს.

პროკურორის მტკიცებით, გიორგი ახობაძემ უკანონოდ შეიძინა 3 გრამზე მეტი ნარკოტიკული საშუალება „ალფა პევეპე“.

გიორგი ახობაძე ამბობს, რომ ნარკოტიკი მას თავად პოლიციელებმა ჩაუდეს დაკავებისას.

სასამართლოზე გიორგი ახობაძემ გაიხსენა, რომ დაკავებისას რამდენიმე ადამიანმა გაკოჭა: „მისი [პოლიციელის] ხელი მოთავსდა ჩემ ჯიბეში, ეს რაღაც ნივთიერება, თუ რაღაც, ჩადეს”.

გიორგის ადვოკატი ლაშა ცუცქირიძე ამბობს, რომ გიორგის დაკავების პროცესში ბევრი დარღვევა იყო: „საპატრულო პოლიციამ გააჩერა მიმავალი მანქანა, სთხოვეს, რომ იდენტიფიცირების მიზნით გადმოსულიყო. უცებ მივიდა უამრავი პოლიციელი და დაიწყეს მისი ჩხრეკა. არანაირი ოქმი არ ჰქონიათ”.

მისივე თქმით, საქმეში მტკიცებულებებად მხოლოდ პოლიციელების ჩვენებებია. ისინი ამბობენ, რომ ახობაძეს ნარკოტიკი ჰქონდა და ეს ჩხრეკის დროს აღმოაჩინეს.

„ახალი სტანდარტით, როდესაც ჩხრეკა მიმდინარეობს, აუცილებელია ვიდეოგადაღება. ეს ვიდეო საქმეში არ არის.

პოლიციელების ჩვენებიდან როგორც ირკვევა, ვიდეოს გადაღება შეუძლებელი იყო. ოქმში წერია, რომ გიორგი სამმა პოლიციელმა დააკავა, – ერთი ჩხრეკდა, ერთი აკავებდა და ერთი ოქმს ავსებდა, ამიტომ არ ჰქონდათ ტექნიკური საშუალება და ფიზიკური რესურსი ვიდეოს გადასაღებად”, – ამბობს ადვოკატი, ლაშა ცუცქირიძე. თუმცა, დასძენს, რომ გიორგის მეგობრისგან, რომელიც დაკავების დროს მის გვერდით იმყოფებოდა, სხვა გარემოებებია ცნობილი. მეგობარი აზუსტებს, რომ ადგილზე სამზე მეტი პოლიციელი იყო. შესაბამისი მტკიცებულების მოსაპოვებლად, ადვოკატს მიმდებარე ტერიტორიიდან ვიდეოკამერების ჩანაწერების ამოღება სურდა, მაგრამ მოსამართლემ განჩინება არ გასცა.

გიორგი ახობაძე დარწმუნებულია, რომ „ქართული ოცნების“ საწინააღმდეგო აქტიურობისთვის ისჯება. მისი სოციალური ქსელი სავსეა კრიტიკული პოსტებით ხელისუფლების მისამართით.

ის ჯერ კიდევ 2024 წლის გაზაფხულის აქციებზე აქტიურობდა. ესწრებოდა მარშებსა და დემონსტრაციებს, აქციის მონაწილეებს ასწავლიდა, როგორ უნდა მოქცეულიყვნენ სხეულზე ცრემლმდენი გაზის ან წიწაკის სპრეის მოხვედრისას. ამზადებდა და აქვეყნებდა ვიდეოებს, როგორ ჩაექროთ აქციაზე ნასროლი მხუთავი აირის კაფსულები.

ბოლო დღეებში, მეგობართან ერთად ამზადებდა სენდვიჩებს და აქციის მონაწილეებს ურიგებდა. დაკავების საღამოსაც, აქციაზე თავის მომზადებული სენდვიჩები მიიტანა.

• გიორგი და დედა

ექიმი რეანიმატოლოგ-ანესთეზიოლოგი გიორგი ახობაძე ბოლო ოცი წლის განმავლობაში „ჯო ენის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალში“ მუშაობდა. მისი მეგობრები და კოლეგები იხსენებენ, რომ ამ კლინიკაში გიორგი ჯერ კიდევ სტუდენტი მივიდა, სტაჟიორად და შემდეგ სამუშაოდ დარჩა.

მისი დაკავების და დედის გარდაცვალების მძიმე დღეების შემდეგ, სოციალური ქსელები აივსო გიორგის პაციენტების და მათი მშობლების ისტორიებით. ისინი წერდნენ, როგორ გადაარჩინა გიორგიმ უიმედო მდგომარეობაში მყოფი მათი ახლობლები.

2020 წელს, მაშინ, როდესაც ქვეყანაში კოვიდის პანდემია იყო, გიორგი ახობაძე კლინიკაშიც მუშაობდა და სახლებშიც დადიოდა იმ პაციენტებთან, ვისაც ექიმის დახმარება სჭირდებოდა. კოვიდითაც დაავადდა, მამასთან ერთად ებრძოდა ვირუსს. მამა, მამა რევაზ ახობაძეც ექიმი იყო – ციციშვილის სახელობის ბავშვთა კლინიკის ქირურგი.

2022 წელს, გიორგის ჯერ მამა გარდაეცვალა, კოვიდის შემდგომი გართულებებით. მალე დედას დაემართა ინსულტი და გიორგის მთავარი პაციენტი დედა გახდა. ქალმა მოძრაობისა და მეტყველების უნარი დაკარგა, თუმცა გონზე იყო და შვილებს ცნობდა.

„მარტში ვიყავი ჩამოსული და ზუსტად ვიცი, წინ რომ ვედექით, მეც და ჩემი შვილიც გვიცნო“ – ამბობს გიორგის და, მანანა ახობაძე – „პირს ამოძრავებდა, მაგრამ ლაპარაკი რომ არ გამოსდიოდა, ძალიან განიცდიდა. იცოდა, რომ არასდროს წავიყვანდით სახლიდან, თუ საჭიროება არ დადგებოდა. ეშინოდა, რამე ისეთი არ დაემართოს, სახლიდან წაყვანა რომ მოგვიხდეს“.

გიორგის დაკავების შემდეგ, მისი მეგობრები იძულებული გახდნენ, მძიმე პაციენტი, რომლის ბევრ ხალხთან კონტაქტი სახიფათო იყო, ჰოსპიტალში გადაეყვანათ.

მანანა ახობაძე გვეუბნება: „დარწმუნებული ვარ, რომ დედამ განიცადა გიოს გვერდით არ ყოფნა. მიხვდებოდა, რომ რაღაც ცუდი მოხდა, რადგან იცოდა, გიო არ მიატოვებდა – კლინიკაშიც არ დატოვებდა მარტოს”.

დედა გიორგის დაკავებიდან ერთ თვეში, 2025 წლის 14 იანვარს გარდაიცვალა. გიორგის ეს ამბავი მასთან შესულმა მეგობარმა შეატყობინა.

დედასთან გამომშვიდობება დაკრძალვის წინა დღეს შეძლო – გლდანის ციხიდან სახლში რამდენიმე საათით მიიყვანეს.

„ჩემი წილი ბოდიში შენ, რომ ვერ შევძელით დედას შენს ხელში დაელია სული, ვერ შევძელით, შენი სითბო გაგეყოლებინა მისთვის…ბოდიში გიო, ბოდიში, რომ ასე მოხდა“, – დაწერა სოციალურ ქსელში პედიატრმა ლალი ჯანაშიამ გიორგის დედის გარდაცვალების შემდეგ.

• გიორგი ახობაძის სიტყვა სასამართლოში

„მისი [პროკურორის] განხორციელებული მოქმედება ჩემი მხრიდან, შეიძლება ეს სუბიექტურია, შეფასებულია, როგორც მკვლელობა. მე შენ გთვლი მკვლელად, ამხანაგო გობეჯიშვილო [მიმართავს პროკურორს, შმაგი გობეჯიშვილს]. რატომ? იმიტომ არა, რომ დღეს დედაჩემი ცოცხალი არ არის და საფლავში წევს.

თქვენ არ მომეცით საშუალება, მიმეხედა დედაჩემისთვის. არ მომეცით საშუალება ჩემი ცხოვრების მთავარი პაციენტისთვის გამეწია ის დახმარება, რომელიც აბსოლუტურად ყველა პაციენტს აქვს ჩემი პრაქტიკის განმავლობაში გავლილი.

კონკრეტული ადამიანები დადიან დღეს დედამიწაზე, რომლებიც მხოლოდ იმიტომ არიან ცოცხლები, რომ მე 40 წუთის მაგივრად ორი საათი არ შევწყვიტე მათი დახმარება.

და თქვენ, თქვენი დაუსაბუთებელი და უსისხლო, უგრძნობი გადაწყვეტილებით, როცა შეგეძლოთ ეს ყველაფერი სხვანაირად მიგეღოთ, არ მომეცით საშუალება ჩემი ცხოვრების მთავარ პაციენტთან ზუსტად იგივე ნაბიჯები გადამედგა, რომელიც თითოეულ ჩემ პაციენტს აქვს მიღებული.

თქვენ არ მიეცით ქართველ დედას  საშუალება, თავისი ცხოვრების ბოლო თვე  გაეტარებინა შვილის გვერდით, რომელიც არის ექიმი და რომელიც მასზე ზრუნავდა.

მე მინდა გკითხოთ, ამხანაგო გობეჯიშვილო, დედა ხომ გყავთ? მე მინდა მიხვიდეთ, დიდხანს სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას ვუსურვებ მას, მინდა მიხვიდეთ და ჰკითხოთ, როგორ შეაფასებდა ასეთ კაცს?  მინდა, თქვენი მშობელი რომ პასუხს გაგცემთ, რა კაცია ის ადამიანი, ვინც ამას გააკეთებს, მერე სარკეში ჩაიხედოთ და ეცადოთ, ეს ადამიანი მეორეჯერ თქვენი კარიერის მანძილზე აღარ დაგენახოთ. ამას გისურვებთ.

ეს თქვენ ჩემზე კარგად იცით და მინდა, კეთილი სურვილით გისურვოთ, რომ ისე გაგეგრძელებინოთ თქვენი კარიერა, ის  ადამიანი, რომელზეც ახლა მე ვლაპარაკობდი, აღარ დაგენახოთ” – ბრალდებული გიორგი ახობაძე, 23 იანვარი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სხდომათა დარბაზი.

• * * *

გიორგი ახობაძე გლდანის ციხეშია. გიორგის ადვოკატის შუამდგომლობა, შეეცვალათ წინასწარი პატიმრობა სხვა ღონისძიებით, ან შინა პატიმრობით, მოსამართლე ლელა მარიდაშვილმა არ დააკმაყოფილა.

___________________

სტატია გამოქვეყნდა „ბათუმელებისა“ და „ინდიგოს“ სპეციალურ გამოცემაში – „სინდისის პატიმრები“. გაზეთში დაბეჭდილ სტატიებზე მუშაობდნენ სხვადასხვა გამოცემის ჟურნალისტები.

„ოცნების“ მთავრობის 2025 წლის 14 მარტის განკარგულებით, საქართველოს საპატრიარქოს მიერ დაფუძნებულ ათობით დაწესებულებას ფინანსური დახმარების სახით ბიუჯეტიდან ჯამში 43 მილიონი ლარი გადაეცემა.

დამატებით 12,5 ათასი ლარით დააფინანსებენ ასევე თბილისის სასულიერო აკადემიასა და სემინარიას.

„დაევალოს საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს, „საქართველოს 2025 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონით პროგრამის – „ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების დაფინანსების“ ფარგლებში გამოყოფილი ასიგნებებიდან 43 035 000 ლარი მიმართოს ამ განკარგულების დანართით განსაზღვრული დაწესებულებების ფინანსური დახმარების უზრუნველყოფის მიზნით, შესაბამის საბანკო ანგარიშებზე გადარიცხვის გზით“ – აღნიშნულია მთავრობის განკარგულებაში, რომელსაც „ოცნების“ პრემიერი ირაკლი კობახიძე აწერს ხელს.

დასაფინანსებელ დაწესებულებათა ჩამონათვალში საპატრიარქოს მიერ დაფუძნებული უნივერსიტეტები, გიმნაზიები და სკოლებია. სულ 53 დაწესებულება:

მთავრობის ცალკე განკარგულებაა ასევე თბილისის სასულიერო აკადემიისა და სემინარიის დაფინანსებაზე. ამ განკარგულებით აღნიშნულ სასწავლებელს ბიუჯეტიდან 12,5 ათასი ლარით დააფინანსებენ.

„საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის სამინისტრომ, პროგრამის – „საერთაშორისო პროგრამებში ქართველ მეცნიერთა ჩართულობის ხელშეწყობის“ ფარგლებში დაგეგმილი ღონისძიებების განხორციელების მიზნით, უზრუნველყოს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალიური მართლმადიდებელი ეკლესიის თბილისის სასულიერო აკადემიისა და სემინარიის დაფინანსება 12 500 ლარის ოდენობით, ამავე დაწესებულების მიერ წარდგენილი წინადადებისა და ხარჯთაღრიცხვის საფუძველზე“ – აღნიშნულია 2025 წლის 14 მარტის განკარგულებაში.

იურისტი საბა ბრაჭველი „ქართული ოცნების“ მიერ ორი მოსმენით მიღებულ ახალი რუსული კანონის [ე.წ. FARA] მიღებას ფეისბუქში პოსტით ეხმიანება და ხსნის, თუ რატომ არის „ოცნების“ მიერ მიღებული კანონი ისევ რუსული და არა ამერიკული.

„მაგრიტმა დახატა ჩიბუხი და მიაწერა, ეს არ არის ჩიბუხიო. ოცნებამ სიტყვასიტყვით თარგმნა FARA და ის ამერიკული ფარა არ არის.

ორი წელია ვამბობ და კიდევ გავიმეორებ – კანონი, მათ შორის, FARA, არის არა უბრალოდ სიტყვების კომბინაცია, არამედ ის შინაარსი, რომელსაც მას აღმასრულებელი და განმმარტებელი ანიჭებენ. ჩვენთან ამერიკული კანონიდან მოაქვთ სიტყვები, მაგრამ ცვლიან განმარტებებს, შინაარსს, პრაქტიკას, რითაც იუსტიციის დეპარტამენტი და სასამართლოები ხელმძღვანელობენ.

ამერიკული ფარას რეესტრში არ არიან დამოუკიდებელი, საკუთარი საწესდებო მიზნებითა და საკუთარ ნებაზე მოქმედი არასამთავრობო და მედიაორგანიზაციები. იქ ისინი ხვდებიან, ვისაც უცხო სახელმწიფო აკონტროლებს.

ამიტომ შეხვდებით ფარას რეესტრში ისეთ მედიებს, როგორიცაა სპუტნიკი და რაშა თუდეი და ვერ შეხვდებით BBC, Deutsche Welle და სხვებს. ბიბისის და დოიჩე ველესაც საკუთარი – ამერიკისთვის „უცხო“ მთავრობები აფინანსებენ, მაგრამ ისინი დამოუკიდებელი მედიები არიან, ამიტომ არავინ სთხოვს მათ დარეგისტრირებას.

მაშინ, როცა ამერიკაში რეგისტრაციას „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-ამერიკას“ არავინ სთხოვს, ჩვენთან „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოსა“ და სხვა არასამთავრობოების რეესტრში შეყვანა კანონის მიზნადაა დასახელებული. ამ კანონის ამერიკულად მონათვლა ვირეშმაკობა – სიტყვების დაკოპირება და შინაარსის ცვლილებაა.

ეს კანონი მართლა ფარა რომ იყოს, დამოუკიდებელ ორგანიზაციებს არ შეეხებოდა. მაგრამ აპირებენ რომ შეახონ, რადგან ეს ფარა კი არა, ცხვრის ტყავს შეფარებული მგელი და ახალი რუსული კანონია.

ამ კანონს იღებენ, რადგან უნდათ, რომ (1) საკუთარ მომხრეებს რუსული კანონი დაავიწყონ, (2) სისხლის შიშით სამოქალაქო სექტორმა თვითონ გაიუქმოს თავი და (3) კანონის დამორჩილებით ლეგიტიმაცია შეიძინონ.

როგორ ვებრძოლოთ?

სანამ ორგანიზაციებიც და ფიზიკური პირებიც იმაზე ფიქრს დაიწყებთ, დარეგისტრირდეთ თუ არა, რამდენიმე საკითხზე უნდა დაფიქრდეთ:

პირველი იმაზე, რომ ამ კანონის მესამეჯერ შემოტანის მთავარი მიზანი თქვენი დაშინებაა – თქვენით რომ გაჩერდეთ.

მეორე – თაიმლაინი. კანონი ივნისამდე არ შევა ძალაში. სავარაუდოდ მაისში გვეცოდინება მექანიზმის პროტოკოლიც და თუ ეს პროტოკოლი ამერიკიდან გადმოწერეს, მაშინ კიდევ არაერთი თვე გაიწელება ბიუროს ბიუროკრატიებში, გასაჩივრებებში და ა.შ. ამ არჩევანის წინაშე დადგომა ბევრი თვის შემდეგ მოგიწევთ და არა რამდენიმე კვირაში (ისევე, როგორც წინა წელს).

მესამე – გამოცდილება. როცა სამოქალაქო სექტორი ერთად დადგა, მიღებული კანონი ვერ აამუშავეს (და ამას ახლა განმარტებით ბარათში თავად აღიარებენ). ეს არ შეცვლილა, ძალა ისევ ერთობაშია.

ამიტომ, არჩევანის გაკეთებაზე ახლა ფიქრის ნაცვლად, ჯობს თქვენი ძალისხმევა ისევ იმ რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართოთ, ვინც ამ არჩევანის გაკეთებას გაიძულებთ.

„ოცნებისთვის“ ადვილია კანონების მიღება, მაგრამ არა მათი აღსრულება. დეკემბერში მიიღეს კანონი, რომლითაც „ოლე-ოლას“ სიმღერა უნდა აეკრძალათ, ნიღბები უნდა აეკრძალათ, მარშები უნდა აეკრძალათ, გარეთ სიარული უნდა აეკრძალათ. მაგრამ აღსრულებას ვერ ახერხებენ, რადგან ადამიანების საკმარისი რიცხვია მზად მათ დასარღვევად. საღამოს ცხრა საათზე ყველა ვერ გამოდის რუსთაველზე, მაგრამ უკვე გამოჩნდა, რომ ერთი ხელშეშლა და იქაურობა ისევ გადაიტენება.

ის ბრაზი, ის წინააღმდეგობა, ის პოტენციური ენერგია არსად წასულა.

ამიტომ ვერ აღასრულებენ დასაშინებლად მიღებულ სხვა კანონებსაც.

ვერ აღასრულებენ ჯარიმებსაც.

ორ მილიონამდე ოდენობის ჯარიმები დაწერეს, მაგრამ ეს დღეში მხოლოდ 3-4 ჯარიმას უდრის. სამინისტროს ამ ეტაპზე მეტი რესურსი უბრალოდ არ აქვს.

ვერ აუდიან ადმინისტრაციული საქმეების მასალების გროვებას, შეტყობინებებს, რეგისტრაციას – ბუღალტერიას, მოკლედ. იანვრის ცვლილებების შემდეგ ერთ საქმეზეც კი არ დაუმთავრებიათ წარმოება. არადა მართლა რამე კი არ აქვთ განსახილველი, „არ დაკმაყოფილდეს“ უნდა მოგწერონ. ამ ელემენტარული წერილის დასაწერად და გამოსაგზავნადაც კი მთელი ერთი თვე არ ჰყოფნით.

ცალკე ამბავია სასამართლო, სადაც ზუსტად 7 მოსამართლეს აქვს შეტენილი ყველა ადმინისტრაციული საქმის განხილვა. ახლა თუ ისე გადატვირთულია იქაურობა, რომ ორი თვის შემდეგ ნიშნავენ სხდომებს, ვერც წარმომიდგენია რა მოხდება მაშინ, როცა შსს-ს ასობით პასუხს სასამართლოში წავიღებთ. მაშინ დაინახავთ, რომ იანვრის შემდეგ დაწერილი ჯარიმების გადახდა მოქალაქეებს სექტემბრამდე ან უფრო გვიანაც არ მოუწევთ. ამაზე, პრინციპში, თებერვალშიც ვწერდით.

ბარემ ჯარიმების გადახდაზეც – ფონდები დააყადაღეს, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, ალტერნატიული გზებიც გამოჩნდება და, რომ რამე, ქრაუდფანდინგებითაც ავაგროვებთ თანამებრძოლებისთვის საჭირო თანხას. ეგ ყველაზე ნაკლები სადარდებელი მგონია.

ნამდვილი სადარდებელი ციხეში მყოფი ორმოცდაათი პოლიტპატიმარი და მათი გათავისუფლებაა. ამაზე და ბრძოლის სხვა ტაქტიკებზე უნდა ვფიქრობდეთ ახლა და არა ფარაზე.

ოცნების კანონები და თუნდაც ფარა აღარ არის და არც უნდა იყოს მთავარი საკითხი. წინა წელს ხალხს დარწმუნება სჭირდებოდა, რომ რუსული კანონი რუსული იყო, რომ საგარეო კურსის შებრუნებას, ქვეყანაში კი განუკითხაობის დამყარებას მოასწავებდა. ნოემბერ-დეკემბრის შემდეგ ამის მტკიცება საჭირო აღარ არის.

ახლა „ოცნება“ ძალაუფლების კონსოლიდაციას ცდილობს. ყველა კანონი, რომელსაც ივანიშვილის პარლამენტი განიხილავს, არალეგიტიმური და ავტორიტარულია. „ოცნება“ კიდევ ბევრ კანონს მიიღებს, მაგრამ მათი აღსრულება ლეგიტიმაციის კრიზისის აღმოფხვრასა და (გეო)პოლიტიკურ ვითარებაზე იქნება დამოკიდებული.

სიტუაცია ბევრი თვის განმავლობაში ნებისმიერ დროს შეიძლება შეიცვალოს. ეს გრძელი პროცესია და დროზე ადრე ნუ დაფრთხებით, მეგობრებო. ჩვენ ფარა არ ვართ“ – წერს საბა ბრაჭველი.

„ქართული ოცნების“ პარლამენტმა მხარი დაუჭირა კანონებიდან ტერმინების: „გენდერის“, „გენდერული იდენტობისა“ და „გენდერული მრავალფეროვნების“ ამოღებას.

„ოცნების“ ხელისუფლების წარმომადგენლები მიიჩნევენ, რომ ტერმინი „გენდერი“ ხელოვნურად იყო დანერგილი კანონმდებლობაში „უცხო ძალის“ გავლენით, ამიტომ ამ ტერმინებს „ქალი“ და „კაცი“ ჩაანაცვლებს, თუმცა სიტყვა გენდერი არ აღნიშნავს ბიოლოგიურ სქესს, გენდერი სოციალური და კულტურული ფაქტორებითაა განპირობებული.

ანტიგენდერული პროპაგანდის შემდეგ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას ცვლილებები შეაქვს საქართველოს 15 კანონში და ასევე პარლამენტის რეგლამენტში, მათ შორის მაუწყებლობის შესახებ კანონში, რომელიც სიტყვა „გენდერის“ ამოღებას ითვალისწინებს.

ცვლილება ითვალისწინებს გენდერული საბჭოების გაუქმებასაც.

რატომ ებრძვის „ქართული ოცნება“ სიტყვა „გენდერს“?

ქალთა უფლებადამცველი, იურისტი ანა თავხელიძე მიიჩნევს, რომ ამ ახალი, ანტიჰუმანური ინიციატივით არსებული რეჟიმი ცდილობს, საზოგადოების ყურადღება პოლიტიკური კრიზისიდან სხვა მხარეს მიმართოს.

„კანონებიდან გენდერის ამოშლა მშიერ ხალხს ვერ დააპურებს“- ამბობს ანა თავხელიძე.

• რა ზიანდება ტერმინ „გენდერის“ კანონებიდან ამოღებით?

ანა თავხელიძის თქმით, ევროკომისიის 12 პრიორიტეტიდან ერთ-ერთი იყო გენდერული თანასწორობის ხელშეწყობა, რაც გარკვეულწილად შესრულებულად ჩაუთვალეს საქართველოს და ამის გამო მივიღეთ კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი.

„ახლა გამოდის, რომ ამ მიმართულებითაც ყველაფერს აუარესებს „ოცნება“.

გარდა იმისა, რომ ამ კონცეფციით არ აღიარებენ საზოგადოების გარკვეულ ჯგუფს და მათ წინაშე არსებულ გამოწვევებს, აუარესებენ ქალთა უფლებრივ მდგომარეობას ქვეყანაში“.

ანა თავხელიძეს ვკითხეთ, რა გავლენა ექნება სიტყვა გენდერის გაქრობას გენდერული დეზინფორმაციის გავრცელების თავლსაზრისით.

„გენდერული დეზინფორმაცია არის მეთოდი, საშუალება, რომელიც გამოიყენება ქალი პოლიტიკოსების, ქალი აქტივისტების და ზოგადად, აქტიური ქალების წინააღმდეგ. შესაბამისად, ჩვენ, იურისტები, ამას პრაქტიკაში განვიხილავთ ხოლმე იმის მიხედვით, თუ რა ხარისხით დადგა ზიანი გენდერული დეზინფორმაციიდან გამომდინარე და უმეტეს შემთხვევაში, ძალადობის კონტექსტში ხდება მისი განხილვა.

ამიტომ კანონის ეს ცვლილებები ავტომატურ გავლენას ახდენს გენდერულ დეზინფორმაციაზეც, რადგან თუ სიტყვა „გენდერი“ კანონებიდან ამოაგდეს, მაშინ იკარგება კონცეფციის მთავარი არსი, რადგან გენდერული დეზინფორმაციის გავრცელება იმიტომ ხდება, რომ ქალები დააზიანონ მიზანმიმართული, მადისკრედიტირებელი ინფორმაციის გავრცელებით, რომ გააქრონ ისინი საჯარო სივრცეებიდან.

შესაბამისად, თუ კანონებიდან სიტყვა „გენდერს“ ამოვშლით და გავაქრობთ გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციას, ვეღარ ავხსნით და დავამტკიცებთ გენდერულ დეზინფორმაციასაც. რადგან როცა ჩვენ სასამართლოში მივდივართ, ცალკე აღებულ „გენდერული დეზინფორმაციაზე“ არ ვდავობთ, არამედ ვუთითებთ, რომ ეს არის გენდერული ნიშნით დისკრიმინაცია ან ქალების მიმართ გენდერული ნიშნით ძალადობა, რომლის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილიც არის გენდერული დეზინფორმაცია.

ამიტომ, თუ გენდერი გაქრება კანონებიდან, ვეღარ ვიდავებთ სასამართლოში გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციაზე. შესაბამისად, უპასუხოდ დაგვრჩება გენდერული დეზინფორმაციის შემთხვევებიც“ – ამბობს იურისტი. 

ანა თავხელიძე, როგორც ადვოკატი, რომელიც წლებია გენდერული ძალადობის შემთხვევებზე მუშაობს, მიიჩნევს, რომ ცვლილება მტკივნეული იქნება:

„ყველა კანონში, სადაც გვხვდებოდა გენდერული ნიშნით ძალადობა, სადაც გენდერული ნიშანი, როგორც დანაშაულის დამამძიმებელი გარემოება იყო გამოყენებული, ახლა უნდათ შეცვალონ სიტყვებით – „ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის წინააღმდეგი“, რაც აბსოლუტურად არ არის სწორი. რადგან, სიტყვა „გენდერული ნიშნით ძალადობა“ არ არის დაფარული მხოლოდ სქესის ნიშნით. რადგან გენდერული ნიშნით ძალადობა არ იფარებოდა სხვა, აქამდე არსებული რეგულაციებით, სწორედ ამიტომ გახდა ამ ტერმინის ჩაწერა კანონებში აუცილებელი თავის დროზე“ – ამბობს ანა თავხელიძე.

იგი განმარტავს, რომ გენდერული როლი და სქესის ნიშანი აბსოლუტურად განსხვავდება ერთმანეთისგან.

„ქალებს იმიტომ კი არ კლავენ, რომ ისინი ბიოლოგიურად ქალები არიან, არამედ იმიტომ, რომ ქალები „ვერ აკმაყოფილებენ“ გარკვეულ გენდერულ როლებს, რაც საზოგადოებამ განუსაზღვრა, იმ სოციალურ ნორმებს, რასაც გენდერული როლი ჰქვია და რამაც გამოიწვია აგრესია მოძალადეში და მოკლა ამის გამო ქალი“ – განმარტავს ანა თავხელიძე.

• „გენდერული თანასწორობა“ არ = „ქალისა და მამაკაცის თანასწორობას“

„ეს არ ასახავს ერთსა და იმავეს, რადგან როგორც ვთქვი, აქ არ არის საუბარი ქალისა და კაცის ბიოლოგიურ სქესს შორის თანასწორობაზე, არამედ საუბარია გენდერულ როლზე.

ბევრი წელი ვიშრომეთ ჩვენც, სახელმწიფომაც, პარტნიორმა ქვეყნებმაც იმისთვის, რომ გენდერული როლების აღიარება და დანახვა, მაგალითად, სისხლის სამართლის სფეროში, დანაშაულების კონტექსტში შესაძლებელი ყოფილიყო.

რა საქმეებიც წარმოებაში მქონია, არ ყოფილა შემთხვევა, ქალი იმიტომ მოეკლათ. რომ ის ბიოლოგიურად ქალია. ქალი მოკლეს, ან უმეტეს შემთხვევაში იმიტომ იძალადა მოძალადემ ქალზე, რომ მიაჩნდა, ქალი არ იყო სათანადოდ კარგი დიასახლისი, სცემა იმიტომ, რომ კერძს კარგად ვერ ამზადებდა. ბიოლოგიურ სქესზე კი არ იყო აქ საუბარი, არამედ – გენდერულ როლსა და ფუნქციაზე. იმაზე, რომ მაგალითად, ქალის როლია, ბავშვებს უვლიდეს კარგად ან ღამე არ გადიოდეს არსად.

ანუ ქალის კონკრეტულ ქცევაზე, სოციალურ მახასიათებელზეა საუბარი, რომელიც საზოგადოების მხრიდან არის დაწესებული და როცა ქალის თვითაღქმა ეწინააღმდეგება ამ დაწესებულ როლებს, შემდეგ ხდება მის მიმართ ძალადობა“ – ამბობს ანა თავხელიძე.

• აღმოჩნდება თუ არა საქართველო საერთაშორისო კონვენციების მიღმა?

საქართველო არაერთ საერთაშორისო კონვენციაზე ხელმომწერი ქვეყანაა, მათ შორისაა სტამბოლის კონვენცია. ამ კონვენციით გათვალისწინებული უფლებების დაცვა აუცილებელია ხელმომწერი ქვეყნებისთვის.

„კონსტიტუციის შემდეგ უპირატესია საერთაშორისო ხელშეკრულებები. დაწყებული ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლება დაცვის კონვენციით და სტამბოლის კონვენციით, რომელიც ეხება ქალთა მიმართ და გენდერულ ძალადობას. ამიტომ შეუძლებელია მასთან თავსებადი დარჩეს ეროვნული კანონმდებლობა, ამ ტერმინების შეცვლით და ამოღებით.

იურისტი ამბობს, რომ გენდერული თანასწორობის და ზოგადად, გენდერის ცნება საშუალებას გვაძლევს, უფრო კარგად დავინახოთ, რა განაპირობებს გენდერულ უთანასწორობას.

„განა ეს ტერმინები მათივე ხელით არ ჩაწერეს ამ კანონებში? განა ამით არ იწონებდნენ თავს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, განა ამის გამო არ შეფასდა დადებითად ეს კანონები კანდიდატის სტატუსის მინიჭებისას და ახლა, 12 წლის შემდეგ გადაწყვიტეს, რომ თურმე პრობლემა და თავსმოხვეულია?“

მისი თქმით, ამ ყველაფერზე ძალიან დიდი ფული და რესურსია დახარჯული როგორც ბიუჯეტიდან, ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციების მხრიდან, მათ შორის, მაგალითად პროკურორების, გამომძიებლების, მოსამართლეების გადამზადებაში გენდერული ნიშნით ძალადობაზე, ან გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციაზე:

„ახლა ეს ყველაფერი ერთი ხელის მოსმით ჩაყარეს წყალში“.

ასევე, უდიდესი რესურსი დაიხარჯა გენდერული საბჭოების შექმნაზე, რომლის გაუქმებასაც ცდილობს „ქართული ოცნება“ – ამბობს ანა თავხელიძე.

მისი თქმით, კანონებიდან „გენდერის“ გაქრობით, შესაძლოა, საქართველო დარჩეს ქვეყნად, რომელსაც არ ექნება არანაირი ვალდებულება საერთაშორისო მექანიზმების წინაშე.

„მოგვიწევს იმ გზის გავლა, რაც 15-20 წლის წინ გავიარეთ და თუ აქამდე აღსრულების პრობლემა, მიკერძოება და შერჩევითი სამართალი იყო პრობლემა, შემდეგ მოგვიწევს ის, რომ ეს საბაზისო ტერმინებიც თავიდან გვექნება ჩასაწერი.

თუ ევროპის სასამართლოში წავა საქმეები, სასამართლო, სხვა დარღვევებთან ერთად, საქართველოს დაუდგენს დარღვევად იმას, რომ კანონები არ აქვს გამართული“ – განმარტავს ანა თავხელიძე.

„ქართული ოცნება“ ერთი მხრივ ებრძვის სიტყვა „გენდერს“, მეორე მხრივ კი, „ოცნების“ არალეგიტიმური პარლამენტის დეპუტატი მარიამ ლაშხი ცდილობს, სოციალურ ქსელ X-ში თავი გენდერული თანასწორობის დამცველად წარმოაჩინოს.

 „აქ ხალხს აჯერებენ, მათ შორის თავიანთ ამომრჩევლებს, რომ თურმე „გენდერი“ ცუდი სიტყვაა, გარყვნილებაა და მარიამ ლაშხმა X-ზე მონიშნა „გენდერული თანასწორობა“ [ჰეშთეგი]. ფიქრობენ, რომ ეს ინფორმაცია ვერ მიაღწევს თავიანთ ამომრჩევლამდე?!“ – ამბობს ანა თავხელიძე.

გაეროში ქალთა სტატუსის განმსაზღვრელ კომისიის შეხვედრაზე „ოცნების“ საგარეო საქმეთა მინისტრი მაკა ბოჭორიშვილიც იმყოფებოდა. მის ვიზიტს ფეისბუქზე გამოეხმაურა ქალთა უფლებადამცველი ბაია პატარაია:

„მაინტერესებს, რითი უნდა იტრაბახოს იქ, გაუქმებული კვოტებით თუ კანონებიდან გენდერის ამოშლით? რეჟიმს, რომელიც კვოტებს და სიტყვა „გენდერს“ აუქმებს, კარს ქალთა ორგანიზაციები არ გაუღებენ“- დაწერა ბაია პატარაიამ.

ნიუ იორკში, გაეროში შეხვედრაზე კი ბაია პატარაიამ ისაუბრა იმ საფრთხეებზე, რაც შეიძლება მოჰყვეს საქართველოში გენდერის წინააღმდეგ ბრძოლას.

„…ეს არის ძალიან სერიოზული თავდასხმა ქალებზე, ფემინიზმზე, თანასწორობაზე. ვფიქრობ, რაც დღეს გვაკლია, არის წინააღმდეგობა.

ყველამ უნდა გავიაზროთ, რომ თუ არ გავუწევთ წინააღმდეგობას, შესაძლოა უფრო უარესი მოხდეს და მოხდება კიდეც“- განაცხადა ბაია პატარაიამ ნიუ იორკში.

• „ქართული ოცნების“ გენდერული შიშები

ლიკა ჯალაღანია, გენდერის სპეციალისტი და მკვლევარი, მიიჩნევს, რომ თუ აქამდე „ქართული ოცნება“ სიტყვებით ებრძოდა გენდერულ თანასწორობას, ახლა ქმედებაზე გადავიდა.

„რატომ გადაწყვიტა ახლა კანონებიდან ამ სიტყვების ამოღება?

მე მგონია, რომ აქ გვაქვს ორი ასპექტის ერთობა. პირველი ის, რომ ცალსახად რუსული გზა აქვს „ქართულ ოცნებას“ არჩეული და ცდილობენ ავტორიტარიზმისა და ტოტალიტარიზმის ინსტრუმენტები გამოიყენონ, ისევე, როგორც ეს რუსეთში ხდება, მაგრამ გვაქვს ტრამპთან დაკავშირებული კონტექსტიც, ამიტომ „ქართული ოცნება“ ცდილობს ერთი გასროლით ორი კურდღელი მოკლას და ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ატარებს რუსულ პოლიტიკას, მაგრამ უარს არ ამბობს ამერიკულ-დასავლურზეც, რაიმე ტიპის მხარდაჭერა რომ ჰქონდეს ტრამპის მხრიდან.

მეორე მხრივ, როცა გენდერზე ვლაპარაკობთ, აქ კიდევ ცალკე ამბავია ის, რომ „ოცნებამ“ დააკოპირა ის, რაც რუსეთში ხდებოდა, ოღონდ ამათ ისეთი სისწრაფით გაიარეს პოლიტიკური პლაგიატი, რომ კონტექსტი არ გაითვალისწინეს.

ჯერ კიდევ სტამბულის კონვენციის მიღების დროს, სახელმწიფოთა ნაწილში უკვე დაწყებული იყო სიტყვა „გენდერის“ მიმართ წინააღმდეგობა, მაშინ როცა საქართველოში, სხვა ქვეყნებისგან, თუნდაც იგივე ბულგარეთისგან განსხვავებით, ასეთს ადგილი არ ჰქონია.

მოქალაქეები ამ საკითხს უყურებდნენ როგორც თანასწორობის მნიშვნელოვან პრინციპს და არ ყოფილა განსაკუთრებული შიშები ამ სიტყვასთან დაკავშირებით, ისე როგორც ცალკეულ ქვეყნებში იყო. „ქართული ოცნება“ კი ახლა ცდილობს გააჩინოს ეს შიშები, ისინი აკოპირებენ საერთაშორისო კონსერვატიულ მიდგომებს გენდერის წინააღმდეგ და მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში ამას არანაირი კონტექსტი არ აქვს, თვითონ ქმნიან ამ კონტექსტს“-ამბობს ლიკა ჯალაღანია.

მისი თქმით, კანონებიდან „გენდერის“ ამოღება აბსურდია, რადგან გენდერი არის სოციალური კონსტრუქცია და ეს არ არის „ქალისა და კაცის თანასწორობის“ იდენტური.

„გენდერული თანასწორობა და ზოგადად გენდერის ცნება ჩვენ საშუალებას გვაძლევს უფრო კარგად დავინახოთ რა განაპირობებს ამ უთანასწორობას, რა არის ის მთავარი მსაზღვრელები, რამაც დაბადა ეს სისტემები, რომელიც ასაზრდოებს ადამიანებს სოციალური გენდერის თვალსაზრისით. ასევე, გენდერი გვეხმარება იმის დანახვაში, რომ ქალი შეიძლება იყოს მრავალი გამოცდილების, მრავალი ჩაგვრის, მრავალი ასპექტის მქონე ადამიანი და არ შეიძლება მისი რაღაც ერთ ჯგუფად მონიშვნა, რასაც ქალისა და კაცის თანასწორობა გვთავაზობს“ – ამბობს ლიკა ჯალაღანია.

მისი შეფასებით, თუკი ასე დაუწყებენ სიტყვა „გენდერს“ ბრძოლას, შესაძლოა ამან გააჩინოს კითხვები ადამიანების გარკვეულ ნაწილში.

„ამავე დროს, იურისტები, მედიის წარმომადგენლები, სოციალური მეცნიერები და სტატისტიკოსები დავკარგავთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტს, რომელიც გვეხმარება გავზომოთ, დავთვალოთ რა განაპირობებს გენდერულ უთანასწორობას სხვადასხვა სფეროში.

რა თქმა უნდა, ეს გათვლები მათ არ აქვთ და არც აინტერესებთ, სხვა შემთხვევაში ასეთ რეპრესიულ პირობებში არ გვაცხოვრებდნენ. მათი მიზანია უპასუხონ ნეოკონსერვატიულ, ავტოკრატიულ ტრენდს რომელიც ცალკეულ ქვეყნებში, მათ შორის აშშ-ში გაჩნდა ტრამპის გაპრეზიდენტების შემდეგ და ამით ცდილობენ შეინარჩუნონ ძალაუფლება. ამიტომ „გენდერი“ აქ უბრალოდ შემთხვევითობაა, კარგი მექანიზმი იმისთვის, რომ ადამიანის ემოციებზე ითამაშონ“ – გვეუბნება ლიკა ჯალაღანია.

• რა ტიპის შიშები იქმნება გენდერთან დაკავშირებით?

ლიკა ჯალაღანიას აზრით, კონტექსტი განსხვავებულია.

„მთავარი დარტყმა აქ არის გენდერულ იდენტობაზე. თუმცა, ახლა რასაც ვაკვირდები, „ოცნების“ პროპაგანდაში საუბარია ქალის სოციალურ როლზეც.

მანამდე ასე ხმამაღალი ვერ იყვნენ ამ მსჯელობაში და ახლა როცა გაითავისუფლეს დემოკრატიულ-ლიბერალური ღირებულებებისგან თავი, მარტივად საუბრობენ. უფრო მეტი აქცენტია ქალის სოციალურ როლზე, რომელიც ხდება უფრო თავისუფალი, შვილებს აღარ აჩენს, რომ საკუთარი როლი დაკარგა, რომ ტრადიციულ როლს აღარ ემორჩილება, კაცზე აღარ არის დამოკიდებული და ასე შემდეგ და რომ გენდერი ასწავლის ამას ქალებს და ამიტომ უნდათ, რომ ეს გააუქმონ.

მაგრამ მთავარი აქცენტი მაინც არის გენდერული იდენტობა და სქესის შეცვლის საკითხები“ – ამბობს ლიკა ჯალაღანია.

მისი შეფასებით, განსაკუთრებით ტრანსფობიის გაძლიერებას უწყობს „ოცნების“ პროპაგანდა ხელს. „მიდის პროპაგანდის წარმოება, რომ „ბავშვებს უცვლიან სქესს“, რომ შენ შეგიძლია აირჩიო არათუ სხვა სქესი, შეგიძლია იყო სხვა არსება“ და ასე შემდეგ“.

ხშირად ანტიგენდერული პროპაგანდის და დეზინფორმაციის წარმოებისას გამოიყენება ოჯახების გაძლიერების და გენოფონდის თემა, რომ თითქოს, გენდერული იდენტობა და გენდერული თანასწორობა ხელს უშლის შობადობის ზრდას ქვეყანაში, რაც გენდერის სპეციალიტის თქმით, ასევე ტყუილია.

„რა თქმა უნდა, გენდერი არაფერ კავშირშია შობადობის დაბალ მაჩვენებელთან, რომელიც საქართველოში გვაქვს. პირველ რიგში ეს არის პრობლემა ჯანდაცვის არაადეკვატური პირობების, მედიკამენტებზე ძალიან მაღალი ფასების, ეკოლოგიურად დაბინძურებული გარემოს, სიღარიბის, უმუშევრობის და იმის, რომ ადამიანებს აქ ცხოვრება აღარ უხარიათ და იძულებული არიან დატოვონ ქვეყანა. ბავშვთა შობადობის საკითხი, სიტყვა „გენდერის“ აკრძალვით არ გამოსწორდება.

როცა ბავშვები მშივრები არიან, კვდებიან იმის გამო, რომ სხვადასხვა ქალაქებში არ არის მათი სიცოცხლე და უსაფრთხოება დაცული გაუმართავი ინფრასტრუქტურის გამო და სახელმწიფო არ ზრუნავს მათ ჯანმრთელობაზე, თავად მთავრობა არის წყარო იმისა, თუ რატომ შეიძლება შობადობის პრობლემა გვქონდეს ქვეყანაში.

რაც უფრო მეტად შევზღუდავთ გარემოს და თანასწორობის რაც უფრო მეტ შრეს მოვარღვევთ, მით უფრო ნაკლები ადამიანი იცხოვრებს ასეთ ქვეყანაში, უფრო ნაკლები შექმნის ეკონომიკურ დოვლათს“- ამბობს ლიკა ჯალაღანია.

მისი თქმით, „გენდერთან“ ბრძოლა კიდევ უფრო გააურესებს ქალებისა და გოგონების უფლებებს საქართველოში და ძალადობის მსხვერპლი ქალების მდგომარეობას.

„რა თქმა უნდა, ეს შეცვლის პოლიტიკას ადგილობრივ დონეებზეც, როგორც რეგიონებში, ასევე დიდ ქალაქებში. ეს გამოწვევს იმას, რომ ადამიანები ჯერ გაჩუმდებიან ამ საკითხებზე, მათ შორის ქალთა, ბავშვთა მიმართ ძალადობაზე და თუ ყველა მხარდაჭერა შეწყდება და სამოქალაქო საზოგადოებასაც შეეზღუდება მუშაობა, ეს უკვე ნიშნავს ძალიან დიდ დარტყმას როგორც ცალკეულ ადამიანებზე, ასევე უფლებადამცველ ორგანიზაციებზე“ – ამბობს ლიკა ჯალაღონია.

ვიდეო:

___________________________________________________________________________________________________________________

მასალა მომზადებულია ა(ა)იპ „შშმ ქალთა ალიანსთან“ თანამშრომლობით პროექტის „ქალები დეზინფორმაციის წინააღმდეგ“ (Women against Disinfomation) ფარგლებში.

ბედნიერების გლობალური ანგარიშის მიხედვით, რომელიც 20 მარტს, ბედნიერების საერთაშორისო დღეს გამოქვეყნდა, საქართველო მსოფლიოს ქვეყნებში 91-ე ადგილზეა 147 ქვეყნიდან.

2024 წლის ბედნიერების გლობალური რეიტინგის პირველი ოთხეული ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნებმა დაიკავეს – ფინეთი, დანია, ისლანდია და შვედეთი.

ფინელები უკვე მერვე წელია პლანეტის ყველაზე ბედნიერ ერად სახელდებიან.

2023 წელს, ამ ჩამონათვალში საქართველოს იგივე პოზიცია ჰქონდა, 2022 წელს კი ერთი ნიშნულით ზევით – 90-ე ადგილს იკავებდა. რაც შეეხება რეგიონის ქვეყნებს სომხეთი 87-ე ადგილზეა, აზერბაიჯანი კი 106-ე ადგილზე.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში უთანასწორობის მაჩვენებელი არის 49, სომხეთში – 70, აზერბაიჯანში – 35; ფინეთში – 2, დანიაში – 4, ისლანდიაში – 8, შვედეთში კი – 12.

აჭარის უმაღლესი საარჩევნო კომისიის [უსკო] მოქმედ თავმჯდომარესა და არჩეულ წევრებს უკვე იარაღის ტარების უფლება აქვთ. შესაბამის დადგენილებას „ოცნების“ პრემიერი ირაკლი კობახიძე აწერს ხელს.

დადგენილება 2025 წლის 18 მარტიდან ამოქმედდა.

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის დადგენილებაში – „იმ თანამდებობის პირთა ნუსხის დამტკიცების შესახებ, რომლებსაც აქვთ სამსახურებრივ-საშტატო იარაღის ტარების უფლება“ – შევიდა ცვლილება და დაემატა შემდეგი შინაარსის მუხლი:

„საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაციის სისტემაში სამსახურებრივ-საშტატო იარაღის ტარების უფლება აქვთ საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მოქმედ თავმჯდომარესა და წევრებს, აგრეთვე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საარჩევნო კომისიის მოქმედ თავმჯდომარესა და არჩეულ წევრებს“.

უსკოში 8 წევრია: თავმჯდომარე პარმენ ჯალაღონია, თავმჯდომარის მოადგილე ნოდარ მელაძე, მდივანი ტარიელ გოგიტიძე და ასევე წევრები: ირაკლი გვარჯალაძე, მარიამ გუგუნავა, ციალა შავაძე, ზაალ ზაალიშვილი, თამარ ქამადაძე.

ამასთან, „იარაღის შესახებ“ საქართველოს კანონით, „სამსახურებრივი უფლებამოსილების ვადის გასვლის შემდეგ თავდაცვისა და სპორტულ მოკლე ხრახნილლულიან ცეცხლსასროლ იარაღებზე იარაღის ტარების უფლება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით უნარჩუნდებათ უმაღლესი საარჩევნო კომისიის არჩეულ წევრებს [რომლებიც უმაღლესი საარჩევნო კომისიის წევრის უფლებამოსილებას ახორციელებდნენ უწყვეტად უფლებამოსილების ვადის ბოლო 4 წლის განმავლობაში, გარდა უმაღლესი საარჩევნო კომისიის იმ წევრებისა, რომელთა მიერ საქართველოს საარჩევნო კანონმდებლობის დარღვევა დადასტურებულია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით]“.

___________________

უსკომ 2024 წლის 18 ნოემბერს, აჭარის უმაღლესი საბჭოს 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნები აქციის ფონზე შეაჯამა.

აჭარის ანტიკონსტიტუციურმა უმაღლესმა საბჭომ კი, 2025 წლის 12 თებერვალს, „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრის უფლებამოსილება“ ვადამდე შეუწყვიტა უსკოს შემაჯამებელი ოქმის მიხედვით არჩეულ 6 წევრს ოპოზიციური პარტიებიდან.

დღეს, 2025 წლის 20 მარტს, ანტიკონსტიტუციურმა უმაღლესმა საჭომ უსკოს ანგარიში მოისმინა – „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნების შესახებ.“

პარალელურად, 113-ე დღეა ახალი არჩევნების მოთხოვნით მასშტაბური პროტესტი უწყვეტად მიმდინარეობს თბილისში, ბათუმში და საქართველოს სხვა ქალაქებში.

• რა ხდება

2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნების შედეგები ევროკავშირის წევრმა მხოლოდ ერთმა სახელმწიფომ, უნგრეთმა აღიარა. პარლამენტი კი საქართველოს კონსტიტუციის დარღვევით შეიკრიბა [საქართველოს კონსტიტუციის დარღვევით გაიმართა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ახალარჩეული უმაღლესი საბჭოს პირველი სხდომაც].

პროტესტი გამწვავდა 2024 წლის 28 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც „ოცნების“ პრემიერმა ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ „ქართული ოცნება“ ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესს 2028 წლის ბოლომდე აჩერებს.

28 ნოემბრიდან დღემდე ათასობით ადამიანი გამოდის საპროტესტო აქციებზე თბილისში, ბათუმსა და საქართველოს სხვა ქალაქებში. მთავარი მოთხოვნა პოლიტპატიმრების დაუყოვნებლივ გათავისუფლება და ახალი არჩევნების დანიშვნაა.

პოლიციამ და სპეცრაზმმა რამდენჯერმე სასტიკი ძალადობით დაარბია აქცია. მთლიანობაში ქვეყნის მასშტაბით დააკავეს 500-ზე მეტი ადამიანი, აქედან სისხლის სამართლის კოდექსით 50-ზე მეტი მოქალაქე. მათ შორის უკანონოდაა დაკავებული ბათუმელები/ნეტგაზეთის დამფუძნებელი და დირექტორი მზია ამაღლობელი, რომელიც პროტესტის ნიშნად 38 დღე შიმშილობდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მზია ამაღლობელის სისხლის სამართლის საქმეზე მორიგი პროცესი 31 მარტს გაიმართება.

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ხელმძღვანელი, ნონა ქურდოვანიძე კი, რომელიც სასამართლოში მზია ამაღლობელის ინტერესებს იცავდა ადმინისტრაციული დაკავების საქმის განხილვისას, ამბობს, რომ ეს საქმე სტრასბურგში მოხვდება და სიმართლე აუცილებლად დამტკიცდება.

„საქართველოში გენდერული თანასწორობის ძირითადი პრინციპების მიმართ მოსახლეობის დამოკიდებულებები დადებითია. მიუხედავად ამისა, ისეთ საკითხებში, როგორებიცაა ოჯახში საქმიანობების გადანაწილება, ბავშვზე ზრუნვის საკითხები და ქალისა და კაცის როლები, მოსახლეობა კვლავ კონსერვატიული ნორმების ერთგული რჩება. მაგალითად, ქალების კარიერული და პოლიტიკური განვითარება კვლევის მონაწილეების მიერ მხარდაჭერილია, თუმცა, არა როგორც პრიორიტეტი, არამედ საოჯახო როლთან შეთავსებული საქმიანობა“ – ვკითხულობთ გაეროს მოსახლეობის ფონდისა და გაეროს განვითარების პროგრამის უახლეს ანგარიშში.

გაეროს ახალი ანგარიში აღწერს საქართველოში გენდერულ საკითხებთან დაკავშირებულ აღქმებსა და დამოკიდებულებებს. კვლევა მიმოიხილავს საქართველოს სრულწლოვანი მოსახლეობის დამოკიდებულებებს გენდერულ როლებთან დაკავშირებული საკითხების გარშემო. 

გამოკითხულთა შორის დაახლოებით ყოველი მესამე თვლის, რომ გენდერული თანასწორობა მიღწეული არ არის. 

ანგარიშის ძირითადი მიგნებები ასე გამოიყურება:

• გენდერული თანასწორობა

კვლევის მონაწილეების მნიშვნელოვანი ნაწილი მხარს უჭერს იმას, რომ მემკვიდრეობით გათვალისწინებული სხვადასხვა ტიპის ქონება თანაბრად განაწილდეს, შვილების სქესის მიუხედავად. თუმცა, ამ თვალსაზრისით, საზოგადოებაში კვლავ აქტუალურია კონსერვატიული მიდგომები, რამდენადაც ყოველი მესამე კაცი და ქალების მეხუთედი ან მეტი მიიჩნევს, რომ მშობლების ქონება ვაჟს უნდა ერგოს. 

 2019 წელთან შედარებით, 2024 წელს გაზრდილია შემთხვევები, როდესაც ქალები ემხრობიან მშობლების სახლის, მიწისა და ოჯახის ბიზნესის თანაბარ განაწილებას. საპირისპიროდ, 2024 წელს კაცები ნაკლებად უჭერენ მხარს მიწის, ძვირფასეულობის, მოძრავი ქონებისა და ოჯახის ბიზნესის და-ძმაზე განაწილებას. 

საქართველოს მოსახლეობის 57.5% მიიჩნევს, რომ მ ქალის მთავარი მოვალეობა ოჯახზე ზრუნვაა და არა პროფესიული განვითარება. აღსანიშნავია, რომ ახალგაზრდა რესპონდენტებში მსგავსი დამოკიდებულებები შემცირებულია. 

 ამავდროულად რესპონდენტები მიუთითებენ ქალების პოლიტიკაში მონაწილეობის პოზიტიურ გავლენაზე. კონკრეტულად, ქალების 71.6% და კაცების 51.8% თვლის, რომ უფრო მეტი ქალის ჩართულობა ქართულ პოლიტიკაში პოზიტიური იქნება ქვეყნისთვის. 

რესპონდენტთა ნახევარი ასევე თვლის, რომ ქალს და კაცს თანაბარი წარმატებით შეუძლია ლიდერობა გაუწიოს ბიზნესს, თუმცა, ამ მოსაზრებას 20%-ით მეტი ქალი ეთანხმება, ვიდრე კაცი.

• ურთიერთობები და ძალადობა

ქალები შედარებით ხშირად მიუთითებენ პარტნიორის მხრიდან ფსიქოლოგიურ ძალადობაზე, ვიდრე ამას კაცები აღიარებენ ქალი პარტნიორის მიმართ.

ქალების 11.9% ამბობს, რომ პარტნიორს მათთვის მიუყენებია შეურაცხყოფა ან დაუმცირებია ისინი. გარდა ამისა, 9.1% ამბობს, რომ მათთვის პარტნიორს მიუყენებია შეურაცხყოფა სხვა ადამიანების თანდასწრებით. 9.6% ამბობს, რომ ისინი პარტნიორს შეუშინებია ან დაუშინებია ყვირილით ან ნივთების სროლით. აღსანიშნავია, რომ კაცების მაქსიმუმ 3% ეთანხმება მსგავსი საქციელის ოდესმე ჩადენას თავიანთი პარტნიორის მიმართ. 

ქალების 4.5%-ს განუცდია პარტნიორის მხრიდან სექსუალური ძალადობა. კაცების მხოლოდ 1.9% არის ისეთი, ვინც აღიარებს, რომ პარტნიორისთვის დაუძალებია დაემყარებინა სექსუალური კავშირი, მაშინ როდესაც ქალს ეს არ უნდოდა. როდესაც საუბარია სექსუალურ ძალადობაზე, ქალების 1.5% არის ისეთი, ვინც ამბობს, რომ ადამიანს, ვინც არ იყო მისი პარტნიორი, დაუტანებია ძალა, ჩაედინა სექსუალური ხასიათის ქმედება. 

2019 წელთან შედარებით, 2024 წელს გაზრდილია რესპონდენტების წილი, ვინც თვლის, რომ ქალმა უნდა მოითმინოს ძალადობა ოჯახის შესანარჩუნებლად.

შედარებით ახალგაზრდა რესპონდენტები ნაკლებ მიმღებლობას ავლენენ ოჯახში ძალადობის მიმართ, ვიდრე უფროსი ასაკის რესპონდენტები. (მოსახლეობა- 19.3%; ქალი: 18-29 წლის-3.1%, 30-54 წლის-11.7%,55 წლის და მეტის-29.4%; კაცი: 18-29 წლის-13.8%, 30-54 წლის-19.3%, 55 წლის და მეტის-33%). კაცების შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 17.8%-იდან 22.2%-მდე გაიზარდა, ხოლო ქალების შემთხვევაში – 10.1%-იდან 16.6%-მდე.

2019 და 2024 წლებში მსგავსია ქალებისა და კაცების წილი, ვინც ეთანხმება, რომ არის სიტუაციები როდესაც ქალი იმსახურებს ცემას.

გამოკითხული ქალებისა და კაცების ნახევარი მიიჩნევს, რომ ქალ პარტნიორებზე ნებისმიერი სახის ძალადობა ნორმალიზებულია/ჩვეულებრივი ამბავია. 2019 წელთან შედარებით, ეს მაჩვენებელი ქალებისთვის 64.2%-იდან 55.3%-მდე არის შემცირებული, ხოლო კაცების შემთხვევაში თითქმის უცვლელია.

ყოველი მეოთხე ქალი და ყოველი მეხუთე კაცი იცნობს ერთ ქალს მაინც, რომელსაც გამოუცდია ოჯახში ძალადობის რაიმე ფორმა. 2019 წელს მაჩვენებლები მსგავსი იყო.

• აუნაზღაურებელი შრომის განაწილება

ოჯახში ქალებს თითქმის სრულად საკუთარ თავზე აქვთ აღებული საოჯახო საქმიანობები. 10 ქალიდან 9 ამბობს, რომ ძირითადად ისინი ასრულებენ ისეთ საქმიანობებს, როგორებიცაა სარეცხის/ტანსაცმლის რეცხვა, სახლის დალაგება, აბაზანის და საპირფარეშოს დალაგება. 10 ქალიდან 8 ასევე საკუთარ მოვალეობად ასახელებს საჭმლის მომზადებას.

• ბავშვზე ზრუნვა

ბავშვზე ზრუნვა საქართველოში დედის მოვალეობად მიიჩნევა. 10 ქალიდან 6 ამბობს, რომ ბავშვის მოვლა ძირითადად მათი მოვალეობაა, რასაც კაცების ნახევარი (52.9%) ადასტურებს. მეორე მხრივ, ქალებისა და კაცების დაახლოებით 40% ამბობს, რომ ბავშვზე ზრუნვის საკითხები წყვილს შორის განაწილებულია.

ქალები საკუთარი პასუხისმგებლობის ქვეშ აქცევენ ბავშვზე ზრუნვის ყოველდღიურ საქმიანობას, როგორიცაა ბავშვებთან სახლში დარჩენა (63.2%), ბავშვებთან თამაში ან სხვადასხვა დასასვენებელი/ გასართობი აქტივობის ერთად შესრულება (51.6%), ბავშვის ტანსაცმლისა და საფენის გამოცვლა (75.7%), ბავშვებთან პირად საკითხებზე საუბარი (52.7%), ბავშვების დავალებების შესრულებაში მიხმარება (58.6%) და ბავშვების დაძინება (70.5%). 

ბავშვის აღზრდაში მამის როლი ფასდება როგორც მნიშვნელოვანი, თუმცა აღზრდაში პრაქტიკული მონაწილეობა კვლავ ქალის პასუხისმგებლობად რჩება. ქალებისა და კაცების 81% მიიჩნევს, რომ კაცის ცხოვრებაში ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი მამობაა. ამავდროულად, კაცებისა და ქალების დაახლოებით 70% თვლის, რომ ბავშვისთვის საფენის გამოცვლა, მისი ბანაობა და კვება დედის მოვალეობაა.

დამატებით, დაახლოებით ამდენივე მიიჩნევს, რომ თუ ქმარი მუშაობს, ცოლი კი – არა, ცოლმა თავის თავზე უნდა აიღოს პასუხისმგებლობა იმ საოჯახო საქმეებზეც, რომლებსაც ჩვეულებრივ კაცი აკეთებს. 

• ჰომოფობია

კვლევამ ასევე მიმოიხილა დამოკიდებულებები სექსუალობის მიმართ. მიუხედავად იმისა, რომ 2013 და 2019 წლებთან შედარებით ჰომოფობიური დამოკიდებულებები შემცირებულია, ასეთი მიდგომები კვლავ უმრავლესობას წარმოადგენს როგორც ქალებისთვის, ასევე კაცებისთვის. 

კვლევა აჩვენებს, რომ ჰომოფობიური დამოკიდებულებები ჯერ ისევ მყარად არის გამჯდარი საზოგადოებაში როგორც ქალებში, ასევე კაცებში.

 2024 წელს:

დაახლოებით ყოველი მეორე ქალი და 3 კაციდან 2 ამბობს, რომ არასდროს ეყოლებოდა ჰომოსექსუალი მეგობარი (2024: ქალი-55.1%, კაცი-64.5%; 2018: ქალი-54.1%, კაცი-80.7%; 2014: ქალი-60.7%; კაცი-78.1%);

ჰომოსექსუალებს არ უნდა ჰქონდეთ ბავშვებთან მუშაობის უფლება (2024:ქალი-58.7%, კაცი-66.6%; 2019: ქალი-63.9%, კაცი-82.8%; 2013: ქალი-81.9%; კაცი-88.8%;);

მათთვის უხერხული იქნებოდა ჰომოსექსუალი შვილის ყოლა (2024:ქალი-57.5%, კაცი66.1%; 2019: ქალი-73.5%, კაცი-82.6%; 2013: ქალი-66.9%, კაცი-77.3%;). 

• შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებთან დაკავშირებული დამოკიდებულებები

რაც შეეხება შშმ პირებთან დაკავშირებულ დამოკიდებულებებს, უმეტეს შემთხვევაში, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების მიმართ გამოთქმული მოსაზრებები მიმღებლობით ხასიათდება. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ქალების მეოთხედის და კაცების მესამედის თანახმად, შშმ მეუღლე ან პარტნიორი ვერ ეყოლებოდა (2024: ქალი-26.9%, კაცი-32.4%; 2019:ქალი-25.9%, კაცი-27.4%).

დამატებით, ყოველი მეხუთე ქალისთვის და ყოველი მეოთხე კაცისთვის უხერხული იქნებოდა შშმ შვილის ყოლა (2024: ქალი-19.2%, კაცი-25.1%; 2019:ქალი-12.8%, კაცი-15.1%).

კვლევა მოიცავს რაოდენობრივ და თვისებრივ კომპონენტებს. რაოდენობრივი კვლევა ფარავს საქართველოს 11 რეგიონს. თვისებრივი კვლევა წარიმართა ფოკუს-ჯგუფების მეშვეობით, რომლებიც ჩატარდა საქართველოს შერჩეულ 5 რეგიონში. რაოდენობრივი კვლევის კომპონენტის ფარგლებში ჩატარდა 2408 პირისპირი ინტერვიუ. შერჩევა რეპრეზენტატულია ქვეყნის დონეზე.

________________

მთავარ ფოტოზე: საპროტესტო ბანერი თბილისში

„ლევან ვარშალომიძეზე რუსეთს გამოცხადებული აქვს საერთაშორისო ძებნა, ის პოლიტიკური დევნის გამო შეაფერხეს“ – განაცხადა დღეს, 20 მარტს, ბათუმში გამართულ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ბრიფინგზე ელგუჯა ბაგრატიონმა. მისივე თქმით, აჭარის მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარე, ენმ- ის წევრი ლევან ვარშალომიძე ყაზახეთის ქალაქ ატირაუში კონსულტაციებისთვის მიიწვიეს.

„მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, მინდა განვმარტო ლევან ვარშალომიძის ყაზახეთში ვიზიტთან და იმ გაუგებრობასთან დაკავშირებით, რაც მის მიმართ განხორციელდა ყაზახეთში.

18-19 მარტს ლევან ვარშალომიძე იყოფებოდა ყაზახეთში მიწვევით „ბათუმის სასწაულის“ შექმნასთან დაკავშირებით მას  დახმარება და კონსულტაციები უნდა გაეწია.

ის 18 მარტს ჩაფრინდა ქალაქ ატირაუში, 14 საათსა და 20 წუთზე, სადაც მესაზღვრეებმა გააჩერეს. მას  განუმარტეს, რომ იმყოფებოდა საერთაშორისო ძებნაში რუსეთის მიერ და გადაიყვანეს ქალაქ ატირაუს პოლიციის განყოფილებაში, სადაც მთელი ღამის განმავლობაში მიმდინარეობდა გასაუბრება. ასევე, მიმდინარეობდა საქმის შესწავლა.

ის არ ყოფილა არც ადმინისტრაციული და არც სისხლის სამართლის წესით დაკავებული და მისი დაკავების ერთადერთი საფუძველი იყო რუსეთის მიერ მისი საერთაშორისო ძებნაში გამოცხადება.

19 მარტს ყაზახეთის მხარემ გაარკვია, რომ ერთადერთი მიზეზი იყო მხოლოდ პოლიტიკური დევნა, ამიტომაც ის 19 მარტს, დილითვე გაათავისუფლეს“ – განმარტა ელგუჯა ბაგრატიონმა.

მისივე ინფორმაციით, ლევან ვარშალომიძე ახლა ამსტერდამში იმყოფება.

პროევროპული აქციების დაწყებიდან დღემდე თბილისში, ბათუმსა და საქართველოს სხვა ქალაქებში პოლიციამ ადმინისტრაციული წესით ასობით მოქალაქე დააჯარიმა. მათ შორის არიან ისეთები, რომლებიც დაჯარიმდნენ არაერთხელ და ისეთებიც, რომელთა „დანაშაულად“ პოლიციამ ზებრა გადასასვლელებზე გადასვლა-გადმოსვლა მიიჩნია და ამას სასამართლოც დაეთანხმა.

საპროტესტო აქციების ზოგიერთი მონაწილე ადმინისტრაციული წესით დააკავეს, მათგან უმეტესობას 5- დან 15 დღემდე პატიმრობა მიუსაჯეს.

დაჯარიმებულები ჯარიმების გადახდას არ აპირებენ: „რაც უნდათ, ის ქნან“. მათგან უმეტესობა კი პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილების გასაჩივრებას აპირებს მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯარიმის გადახდის ვალდებულებას არ აჩერებს. მათ წინასწარვე აქვთ მოლოდინი იმისა, რომ არც სააპელაციო სასამართლო შეცვლის რამეს.

ბათუმელი აქტივისტი მალხაზ ირემაძე ერთ-ერთია მათ შორის, ვინც ზებრა გასასვლელზე გადასვლის გამო 5000 ლარით დააჯარიმეს. ის ჯერ სასამართლოში ზებრის ფორმით მივიდა, მეორე სხდომაზე კი მან „ბორში“ მიუტანა მოსამართლეს და გვითხრა, რომ ამ ფორმით სოციალური უთანასწორობის გაპროტესტება სურდა.

საქართველოში დღემდე მოქმედებს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის [სსრ] უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მიერ 1984 წელს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი. იურისტების შეფასებით, ის ვერ პასუხობს დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპებს, ეწინააღმდეგება საერთაშორისო სტანდარტებს და უხეშად ლახავს ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებებს.

ორგანიზაცია სოციალური სამართლიანობის ცენტრის ცნობით, ამოქმედების დღიდან ამ დრომდე კოდექსში 576 ცვლილება შევიდა, რამაც საკანონმდებლო აქტს ქაოტურობა და კიდევ უფრო მეტი ბუნდოვანება შესძინა, საბჭოთა კავშირის სამართლებრივი სისტემისთვის დამახასიათებელი ლოგიკა კი უცვლელი დარჩა. 

კოდექსში უამრავი ცვლილება შევიდა, თუმცა „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მკვლევრების შეფასებით, მათი დიდი ნაწილი, გაუმჯობესების ნაცვლად აუარესებდა უფლებრივ სტანდარტებსა და საპროცესო გარანტიებს. შესაბამისად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების მარეგულირებელი კანონმდებლობის სისტემური რეფორმირების საკითხი კიდევ უფრო აქტიურად დადგა დღის წესრიგში.

პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის 2025 წლის სამოქმედო გეგმა, რომელიც მიმდინარე წლის 17 თებერვალს დაამტკიცეს, უკანასკნელი 6 წლის განმავლობაში პირველად, არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის სისტემური რეფორმის საჭიროებას.

მკვლევრების შეფასებით, „აშკარაა, რომ „ქართული ოცნება“ მზად არის პირდაპირ გადაუხვიოს მის მიერვე წლების განმავლობაში გამოხატულ პოზიციას, ვიწრო პარტიული ინტერესების გატარების და პროტესტის ჩახშობის მიზნით“:

„2024 წლის 28 ნოემბერს ქვეყნის მასშტაბით დაწყებული უწყვეტი პროტესტისა და წინააღმდეგობის ჩასახშობად „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთ მთავარ სტრატეგიას რეპრესიული კანონებისა და არაპროპორციული სანქციების შემოღება წარმოადგენს. ამ მიზნით, პროტესტის მიმდინარეობისას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში რამდენჯერმე შევიდა ცვლილება დაჩქარებული წესით. ცვლილებები შეეხო როგორც ცალკეულ სამართალდარღვევებსა და მათთვის გათვალისწინებულ სახდელებს, აგრეთვე საქმის უზრუნველყოფის ზომებთან  დაკავშირებულ საკითხებს [პირის გასინჯვა, დაკავება]. 

ეს ცვლილებები პროტესტის კრიმინალიზებასა და საპოლიციო ძალაუფლების უკონტროლო გაძლიერებას ისახავს მიზნად. შესაბამისად, მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის ადამიანის ძირითად უფლებებს და წინააღმდეგობაში მოდის როგორც საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებებთან, ისე საერთაშორისო სამართლის პრინციპებთან. მიუხედავად იმისა, რომ კოდექსი ამ ცვლილებებამდეც ხარვეზიანი და პრობლემური იყო, ბოლო თვეებში დაჩქარებული წესით განხორციელებულმა ცვლილებებმა არსებითად გააუარესა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების მარეგულირებელი კანონმდებლობა“  -ვკითხულობთ ორგანიზაციის ანგარიშში.

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ თავის ანგარიშში შეაჯამა „ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში არსებული სისტემური ხარვეზები და ადამიანის უფლებების სტანდარტებთან არსებული პრინციპული წინააღმდეგობები, რომელიც ყოველდღიურად ასობით ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების დარღვევის საფუძველი ხდება.

• პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაციის პრინციპის უგულებელყოფა

ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის არაერთი მუხლი ცალკეული სამართალდარღვევებისთვის აბსოლუტურად განსაზღვრულ სანქციას ითვალისწინებს, რაც გულისხმობს იმას, რომ ნორმა იმპერატიულად აწესებს სახდელის ერთადერთ სახეს, მინიმალური და მაქსიმალური ოდენობის განსაზღვრის ნაცვლად.  შესაბამისად, მოსამართლეს საქმის ინდივიდუალური გარემოებების შეფასების საფუძველზე სახდელის შერჩევის შესაძლებლობა არ აქვს და მან ყველა შემთხვევაში კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული სახდელის სახე და ზომა უნდა გამოიყენოს.

აბსოლუტურად განსაზღვრული სახდელის მქონე სამართალდარღვევებს მიეკუთვნება, მათ შორის, შეკრებებსა და მანიფესტაციაზე ნიღბის ტარება [ჯარიმა – 2000 ლარი], გზის სავალი ნაწილის გადაკეტვა [ჯარიმა – 5000 ლარი], ვანდალიზმი [ჯარიმა -1000 ლარი], მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის იერსახის დამახინჯება [ჯარიმა – 1000 ლარი] და სხვა. კოდექსში გვხვდება ისეთი მუხლებიც, რომელიც სახდელის ერთადერთ სახედ პირდაპირ განსაზღვრული ვადით ადმინისტრაციულ პატიმრობის ითვალისწინებს.

ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 33-ე მუხლი ჩამოთვლის გარემოებებს, რომლებიც სახდელის დადებისას მხედველობაში უნდა მიიღებოდეს. ესენია: ჩადენილი სამართალდარღვევის ხასიათი, დამრღვევის პიროვნება, მისი ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა, პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი და დამამძიმებელი გარემოებანი. ამ საკანონმდებლო ჩანაწერის მიუხედავად, ამავე კოდექსის უამრავი მუხლი, აბსოლუტურად განსაზღვრული სანქციის დაწესებით, იმთავითვე ზღუდავს სახდელის დანიშვნისას ჩამოთვლილი ფაქტორების გათვალისწინების შესაძლებლობას.

მართალია, ზემოჩამოთვლილი სამართალდარღვევებიდან ზოგიერთის შემთხვევაში კოდექსი ითვალისწინებს საქმის განმხილველი ორგანოს შესაძლებლობას, ქმედების მცირე მნიშვნელოვნების გათვალისწინებით, პირი პასუხისმგებლობისგან გაათავისუფლოს და მას სიტყვიერი შენიშვნა გამოუცხადოს, თუმცა შენიშვნის მექანიზმი ვერ უზრუნველყოფს პასუხისმგებლობისა და სანქციის ინდივიდუალიზაციას, რადგან ის ყველა სამართალდარღვევაზე არ გამოიყენება და იმ მუხლებზეც კი, რომლებზეც ვრცელდება, გამოყენების შესაძლებლობას იძლევა მხოლოდ მცირე მნიშვნელობის ქმედების ჩადენის შემთხვევაში.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების მექანიზმი ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაციის პრინციპის გამოვლინებაა, ხოლო ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობის ინდივიდუალიზაციისა და ადმინისტრაციული სანქციის ინდივიდუალიზაციის პრინციპები ერთმანეთისაგან არსობრივად განსხვავებული და არაჩანაცვლებადი პრინციპებია. იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც სამართალდამრღვევი პირი, გარკვეულ, არამცირემნიშვნელოვან ქმედებას ჩაიდენს, სანქციის ინდივიდუალიზაციის პრინციპი მოითხოვს, რომ საკითხის გადაწყვეტაზე უფლებამოსილ ორგანოს გააჩნდეს სახდელის ზომის განსაზღვრის შესაძლებლობა.

• არაპროპორციულად მკაცრი სახდელები

კოდექსი ადმინისტრაციული სახდელის ცხრა სხვადასხვა სახეს ითვალისწინებს. მათგან, გაფრთხილების შემდეგ, ყველაზე მსუბუქ სანქციად ითვლება ჯარიმა, ყველაზე მკაცრ სახედ კი – ადმინისტრაციული პატიმრობა. კოდექსის მოქმედი რედაქცია ითვალისწინებს არაპროპორციულად მკაცრ სახდელებს როგორც ჯარიმის, ისე პატიმრობის ნაწილში.

პატიმრობის მაქსიმალური ვადა 60 დღეა. 2014 წლამდე მოქმედი რედაქციით, ადმინისტრაციული პატიმრობის მაქსიმალური ვადა 90 დღეს შეადგენდა. 2014 წელს „ქართულმა ოცნებამ“ პატიმრობის ვადა 15 დღემდე შეამცირა. კანონის ინიციატორები მაშინ განმარტავდნენ, რომ 15 დღეზე მეტი ვადით ადმინისტრაციული პატიმრობა არ შეესაბამებოდა პროპორციულობის პრინციპს.

საპარლამენტო უმრავლესობის წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ 90-დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა სჭირდებოდა წინა ხელისუფლებას, რათა ადმინისტრაციული დარღვევა ყოფილიყო ბერკეტი ადამიანზე ზემოქმედებისთვის, თუმცა 10 წლის შემდეგ, „ქართულმა ოცნებამ“ თავად 4-ჯერ [90 დღემდე] გაზარდა ადმინისტრაციული პატიმრობის მაქსიმალური ვადა, რაც სიმძიმით პრაქტიკულად სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობის ზომას უტოლდება.

მკაცრ სახდელებთან ერთად, პრობლემურია ისიც, რომ მოქმედი კოდექსით გათვალისწინებული სახდელები ერთმანეთთან შეუსაბამო და არათანმიმდევრულია. ეს განსაკუთრებით თვალსაჩინოა შეკრება-მანიფესტაციებზე ხშირად გამოყენებულ სამართალდარღვევებთან მიმართებით, რომლებზეც გაცილებით მკაცრი სახდელებია გათვალისწინებული, ვიდრე უფრო მაღალი საზოგადოებრივი საშიშროების შემცველ დარღვევებზე. მაგალითად:

საპროტესტო აქციაზე ნიღბის ტარებისთვის გათვალისწინებული ჯარიმა [2000 ლარი] 10-ჯერ აღემატება ბავშვზე ძალადობის დამალვისთვის გათვალისწინებული სანქციის მაქსიმალურ ოდენობას. შეკრება-მანიფესტაციებზე გზის სავალი ნაწილის ხელოვნურად გადაკეტვა კი იმავე ოდენობის ჯარიმით [5000 ლარი] ისჯება, როგორც ლიცენზიის გარეშე განხორციელებული სამედიცინო საქმიანობა.

სიტყვიერი შენიშვნის მექანიზმთან დაკავშირებული ხარვეზები ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი როგორც ოქმის შემდგენ ორგანოს, ისე სასამართლოს დამრღვევის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებისა და სიტყვიერი შენიშვნის შეფარდების დისკრეციას ანიჭებს, თუმცა ამ გადაწყვეტილების მიღებისთვის მკაცრ წინაპირობებს აწესებს. პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებისთვის აუცილებელია შემდეგი პირობების კუმულაციური არსებობა:

ჩადენილი ქმედება უნდა იყოს მცირემნიშვნელოვანი; ეს ქმედება არ უნდა იყოს ჩადენილი განმეორებით; სამართალდამრღვევის მიმართ მანამდე არ უნდა იყოს გამოყენებული სიტყვიერი შენიშვნა;

კოდექსის განსაკუთრებული ნაწილის შესაბამისი მუხლი არ უნდა გამორიცხავდეს ჩადენილ სამართალდარღვევაზე შენიშვნის გამოყენების შესაძლებლობას.

ბოლო წინაპირობა კოდექსში 2025 წლის თებერვლის ცვლილებებით დაემატა. განხორციელებული ცვლილებებით სიტყვიერი შენიშვნის გამოყენება დამატებით შეიზღუდა ოთხ შემთხვევაში. ესენია: იმავე მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისთვის სახდელდადებული პირის მიერ წვრილმანი ხულიგნობის ჩადენა [ასკ-ის 166-ე მუხლის მე-2 ნაწილი], სახდელდადებული პირის მიერ სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის და სხვა მოხელის შეურაცხყოფა [ასკ-ის 173-ე მუხლის მე-3 ნაწილი], პოლიტიკური თანამდებობის პირის შეურაცხყოფა [ასკ-ის 17316-ე მუხლს პირველი ნაწილი], შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარების წესის დარღვევა ამავე მუხლით სახდელდადებული პირის მიერ [სკ-ის 1741 მუხლი].

ყველა ჩამოთვლილი მუხლი შეკრებასა და გამოხატვასთან არის დაკავშირებული, რაც კიდევ ერთხელ ცხადყოფს, რომ კოდექსში უკანასკნელ თვეებში განხორციელებული ცვლილებები პროტესტის დასუსტებას და დემონსტრანტების დასჯას და დაშინებას ისახავს მიზნად.

სიტყვიერი შენიშვნის მექანიზმი 2025 წლის თებერვლის ცვლილებებამდეც პრობლემური იყო, რადგან ის ბლანკეტურად კრძალავდა ერთი მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისთვის სახდელდადებული პირის მიმართ ხელმეორედ ამ საშეღავათო მექანიზმის გამოყენებას. სიტყვიერი შენიშვნა სახდელის სახე არ არის, თუმცა ადმინისტრაციული სახდელიც კი გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდეგ ქარწყლდება და კარგავს სამართლებრივ მნიშვნელობას. სახდელთან შედარებით უფრო მსუბუქი ღონისძიება, შენიშვნა, კი წლების გასვლის შემდეგაც რელევანტურ გარემოებად რჩება, რომელიც ხელახლა მის გამოყენებას ზღუდავს.

სისხლის სამართლის კოდექსიც კი, რომელიც გაცილებით მძიმე კანონდარღვევებისთვის ადგენს სასჯელს, საშეღავათო მექანიზმთან მიმართებით ამგვარ წინაპირობებს არ ითვალისწინებს. ამ თვალსაზრისით, სისხლისა და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ მექანიზმებს შორის ორი ძირითადი განსხვავებაა:

სისხლის სამართლის კოდექსი ადგენს დანაშაულის ცნებისგან გამონაკლისს. დანაშაულად არ ჩაითვლება ისეთი ქმედება, რომელიც, ფორმალურად შეიცავს დანაშაულის ნიშნებს, მაგრამ მცირე მნიშვნელობის გამო არ გამოუწვევია ისეთი ზიანი, რომელიც აუცილებელს გახდიდა მისი ჩამდენის სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას, ან არ შეუქმნია ასეთი ზიანის საფრთხე. ესე იგი, სისხლის სამართლის კოდექსი ასეთი მცირემნიშვნელობის ქმედებებს საერთოდ არ მიიჩნევს დანაშაულად. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი კი მსგავს შემთხვევებში არ უარყოფს სამართალდარღვევის არსებობას და მხოლოდ პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების დისკრეციულ უფლებამოსილებას ანიჭებს მოსამართლეს.

სისხლის სამართლის კოდექსი არ აწესებს შეზღუდვებს ამ მექანიზმის განმეორებით გამოყენებაზე. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მიხედვით კი, დამრღვევი პირის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებისა და სიტყვიერი შენიშვნის შეფარდების მექანიზმი არ გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ იგივე ქმედება განმეორებით არის ჩადენილი ან პირის მიმართ მანამდე ყოფილა სიტყვიერი შენიშვნა გამოყენებული.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრის შეფასება სრულად იხილეთ აქ.

________________

ფოტოზე: „ზებრა გადასასვლელის საქმე“ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში. ფოტო: „ბათუმელები“

ახალშენის კულტურის სახლი, რომელსაც ხელვაჩაურის მერია უკვე მეცხრე წელია არემონტებს, კვლავ სარეაბილიტაციოა.

ამჯერად მუნიციპალიტეტმა სარეაბილიტაციო სამუშაოებზე ტენდერი 1 707 267 ლარით გამოაცხადა.

აღნიშნული შენობა საზოგადოებას მორიგი რემონტის შემდეგ ყრუ კედელზე მიდგმული კიბითაც დაამახსოვრდა.

სატენდერო პირობის მიხედვით სამუშაოები უნდა შესრულდეს გეგმა-გრაფიკის ეტაპებით განსაზღვრულ ვადაში, რომელიც უნდა დაიწყოს გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან არაუმეტეს 10 დღის ვადაში და დასრულდეს ხელშეკრულების გაფორმებიდან 11  თვის განმავლობაში [ექსპერტიზის მომსახურების ვადის ჩათვლით].

ტენდერს თან ახლავს პროექტი, რომლის მიხედვითაც უნდა ჩატარდეს სამუშაოები შენობასა და მიმდებარე ტერიტორიაზე. ამ პროექტის შეძენაში ხელვაჩაურის მერიამ ცალკე 44 ათას 900 ლარი გადაუხადა ტენდერში გამარჯვებულად გამოვლენილ შპს „საბას“. პროექტი მუნიციპალიტეტმა 2023 წლის დეკემბერში ჩაიბარა.

• ახალშენის კულტურის სახლის რემონტის ისტორიიდან

ახალშენის კულტურის სახლის რეაბილიტაცია ხელვაჩაურის მერიამ 2016 წლის ბოლოს დაიწყო.

ახალშენის მუსიკალური სკოლისა და კულტურის სახლის რეკონსტრუქციაზე ხელშეკრულება ხელვაჩაურის მერიამ შპს „ნევ სტაილ ბილდინგთან“ გააფორმა და საბოლოოდ ამ კომპანიას 392 720 ლარი გადაუხადა.

2017 წელს მერიამ ახალშენის კულტურის სახლთან არსებული მინისტადიონის რესტავრაციისთვის 21 562 ლარი დახარჯა. ამ შემთხვევაში ტენდერში გამარჯვებული შპს „თამუნა“ იყო.

მერიამ ახალშენის კულტურის სახლის შენობისა და მიმდებარე ტერიტორიის სარემონტო სამუშაოები [მეორე ეტაპი] 2018 წელს გააგრძელა და ამჯერად კომპანია „ფელიქსს“ გადაუხადა 468 414 ლარი.

ამ თემაზე: სახანძრო უსაფრთხოების კიბე კარის გარეშე – მშენებელი კომპანიის განმარტება

2019 წელს ხელვაჩაურის მერიის საქმიანობის შესწავლა სუს-მა დაიწყო. მაშინ კულტურის სახლის მშენებლობის საკითხით საფინანსო სამსახურიც დაინტერესდა. თავის დროზე ხელვაჩაურის მერიას ამ შემოწმებების შედეგებზეც ვკითხეთ, თუმცა პასუხი ვერ მივიღეთ.

ახალშენის კულტურის სახლზე საუბარია აუდიტის დასკვნაშიც, რომელიც 2019 წლის თებერვალში გამოქვეყნდა. გამოვლენილ გარემოებებში აღნიშნულია, რომ მშენებლობა მიმდინარეობდა ხარვეზებიანი პროექტით – პროექტში გამორჩენილი იყო შენობის სახურავის და სარეპეტიციო დარბაზის მოწყობა.