წყარო: ჟურნალი „პოლიტიკო“
ჟურნალმა „პოლიტიკომ“30-ზე მეტი მოაზროვნე გამოკითხა თემაზე, რა ცვლილებები შეიძლება მოჰყვეს COVID-19-ის პანდემიას, როგორ შეცვლის ის კაცობრიობას.
ეზეკიელ ჯ. ემანუელი, პენსილვანიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ეთიკისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი
პანდემია მიმართულებას შეუცვლის ჯანდაცვის მიწოდების ადგილის პარადიგმას. წლების მანძილზე ტელემედიცინა მაღალი მენეჯმენტის სისტემის და ფასის კონტროლის გამო გარიყული იყო. საჭიროებიდან გამომდინარე, ექიმებთან დისტანციური ვიზიტების პოპულარობა შეიძლება ძალიან სწრაფად გაიზარდოს იმ პირობებში, როცა ტრადიციული ვიზიტის სივრცეები პანდემიისგან გადატვირთული იქნება.
ამ ცვლილებას ასევე ექნება დადებითი მხარეც: სახლში ვიდეოზარის მეშვეობით ვიზიტი დაავადების გავრცელების რისკებისგან, ავადმყოფთა რიგებისგან დაგიცავთ და ამავდროულად, კრიტიკული საჭიროებების მქონე პირებს ნაკლები დაბრკოლება ექნებათ პირადი ვიზიტისას.
- ოჯახური მოვლის გაძლიერება
აი–ჯენ პუ, შინ მომუშავეთა და თაობებზე ზრუნვის ეროვნული ალიანსის დირექტორი
კორონავირუსის პანდემიამ ცხადად დაგვანახა მოვლის ინფრასტრუქტურის პრობლემები, როცა მილიონობით ამერიკელი შინ რჩება და უწევს არჩევანი გააკეთოს ავადმყოფი ოჯახის წევრს, სახლში მომეცადინე ბავშვებსა და მუშაობას შორის. ეს ოჯახს, ჯანმრთელობასა და ფინანსებს შორის შეუძლებელ არჩევანს ნიშნავს.
ძალიან ცოტა ადამიანს აქვს შესაძლებლობა ისარგებლოს ფასიანი ოჯახის მოვლით ან სამედიცინო შვებულებით, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამსახურის გამოტოვებით ხელფასსაც კარგავ.
ეს კრიზისი გზას მისცემს საყოველთაო საოჯახო მოვლის პოლიტიკურ მხარდაჭერას, რაც გულისხმობს ერთიან ფედერალურ ფონდს, სადაც ყველა ვაკეთებთ შენატანს და ამავდროულად ყველა ვიღებთ სარგებელს – ჩვენი მუშაობის პარალელურად ვიღებთ ბავშვთა და ოჯახის ასაკოვან ან შშმ წევრთა მოვლის მხარდაჭერას ან ფასიან ოჯახის მოვლის შვებულებას.
კორონავირუსმა განსაკუთრებულ ფოკუსში მოაქცია ზრდადი ასაკოვანი მოსახლეობის საჭიროებები, რომლებიც არ არის სათანადოდ დაკმაყოფილებული.
- საჯარო სერვისები იბრუნებენ პრესტიჟს
ლილიანა მეისონი, მერილანდის უნივერსიტეტის ხელისუფლებისა და პოლიტიკის პროფესორი და ავტორი წიგნისა Uncivil Agreement: How Politics Became Our Identity
რეიგანის ერა დასრულდა. ფართოდ მიღებული იდეა, რომ ხელისუფლება თავისი არსებით ცუდია, კორონავირუსის შემდეგ არ შენარჩუნდება. ეს მოვლენა საყოველთაო მტკიცებულებაა, რომ ფუნქციონალური ხელისუფლება საარსებოდ მნიშვნელოვანია ჯანსაღი საზოგადოებისთვის.
სიტყვების – „მე მთავრობიდან ვარ, აქ თქვენს დასახმარებლად ვარ“ მოსმენა აღარაა „შემაშინებელი“. პირიქით, ეს არის ზუსტად ის, რის გაგონებაც განსაკუთრებით სჭირდება ახლა უმრავლესობას. ჩვენ ხელისუფლებაში მუშაობის პატრიოტული პატივის ხელახლა დაბადებას ვიხილავთ.
- წესები, რომლებითაც ვიცხოვრეთ, აღარ იარსებებს
ასტრა ტეილორი რეჟისორია და Democracy May Not Exist, but We’ll Miss It When It’s Gone-ის ავტორი
ამერიკის პასუხმა კორონავირუსის პანდემიაზე გამოავლინა მარტივი ჭეშმარიტება: ძალიან ბევრი რამ, რაზეც ჩვენ მიერ არჩეული თანამდებობის პირები აცხადებდნენ, რომ შეუძლებელი და არაპრაქტიკული იყო, უეცრად შესაძლებელი და პრაქტიკული გახდა.
2011 წელს, როდესაც მოძრაობა „დაიპყარი უოლ სტრიტის“ აქტივისტები სტუდენტური და სამედიცინო სესხების გაუქმებას ითხოვდნენ, ბევრი წამყვანი მედიასაშუალება მათ დასცინოდა. შემდგომ წლებში ჩვენ ამ საკითხს კვლავ გვერდით ვწევდით და გვეუბნებოდნენ, რომ მოთხოვნები არარეალისტური იყო.
დღეს ვიცით, რომ „წესები“, რომლითაც ვცხოვრობდით, არ ყოფილა აუცილებელი და საზოგადოებას უფრო მეტად გახლეჩილს და უთანასწოროს ხდიდა.
მთელი ამ დროის მანძილზე გამოსახლებების თავიდან არიდება შესაძლებელი იყო; უსახლკაროების დასახლება და თავშესაფრით უზრუნველყოფა სამთავრობო შენობებში შესაძლებელი ყოფილა; წყლის და ელექტროენერგიის გათიშვა გადაუხდელობის გამო აუცილებელი არ ყოფილა; ანაზღაურებადი შვებულება ავადმყოფობის გამო ყველა დასაქმებულისთვის შესაძლებელი ყოფილა; იპოთეკური სესხის გვიან გადახდის გამო ქონების იძულებით გაყიდვა გარდაუვალი არ ყოფილა და სესხის გამცემებს დროის მიცემა შეძლებიათ.
პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა უკვე გაყინა საპროცენტო განაკვეთის დარიცხვა ფედერალურ სტუდენტურ სესხებზე, ნიუ იორკის გუბერნატორმა ენდრიუ კუომომ კი შეაჩერა ყველა სამედიცინო და სტუდენტური სესხი, რომელიც ნიუ იორკის შტატის მიერ იყო გაცემული. „დემოკრატები“ და „რესპუბლიკელები“ განიხილავენ სტუდენტური სესხების შენატანების შეჩერების ან საერთოდ გაუქმების საკითხსაც კი, როგორც დიდი ეკონომიკური სტიმულირების პაკეტის ნაწილს.
ცხადია, კრიზისში გარკვეული წესები არ მოქმედებს – რაც გვაიძულებს დავფიქრდეთ, საერთოდ რატომ არსებობს ეს წესები. ეს არის უპრეცენდენტო შესაძლებლობა, უბრალოდ პაუზაზე ხელის დასაჭერად და დროებით ტკივილის შესამსუბუქებლად კი არა, მილიონობით ადამიანის დასუსტების გამომწვევი წესების სამუდამოდ შესაცვლელად.
ქათი ო’ნილი, ალგორითმული აუდიტორული კომპანია ORCAA-ს დამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი, ავტორი წიგნისა Weapons of Math Destruction: How Big Data Increases Inequality and Threatens Democracy
კორონავირუსის შემდგომ პერიოდში მოსალოდნელია ახალი პოლიტიკური ამბოხიც – „დაიპყარი უოლ სტრიტი 2“, თუმცა ამჯერად უფრო მასობრივი და აგრესიული.
ჯანდაცვის საგანგებო მდგომარეობა რომ დასრულდება, დავინახავთ რამდენად მოვლილი და ზრუნვის ქვეშ იქნებიან მდიდარი, ძლიერი კონტაქტების მქონე და დიდი რესურსების მქონე საზოგადოებები, მაშინ, როდესაც ფართო, ღარიბი და სტიგმატიზებული ჯგუფები თითქმის განადგურებული აღმოჩნდება.
უფრო მეტიც, დავინახავთ რამდენად შესაძლებელია პოლიტიკური აქტივობა – მრავალტრილიონდოლარიანი სტიმულირებები და პროექტები, რომელთა სწრაფად მობილიზება შესაძლებელი ყოფილა – თუ მათი მიზანი დაუყოვნებლად არის მიჩნეული.
ასეთი აცდენა, დიდი ხნის იგნორირებული მოსახლეობის საჭიროებები, რომლებიც მუდმივად ყურადღების მიღმა არის, ძალიან მწვავე შედეგებს გამოიწვევს.
- გლობალური ეკონომიკა – მეტი შეზღუდვა მასობრივ მოხმარებაზე
სონია შაჰი, ავტორი წიგნებისა: Pandemic: Tracking Contagions From Cholera to Ebola and Beyond და The Next Great Migration: The Beauty and Terror of Life on the Move
საუკეთესო შემთხვევაში პანდემიის ტრავმა აიძულებს საზოგადოებას, მიიღოს შეზღუდვები მასობრივი მოხმარების კულტურაზე, როგორც გონივრული ფასი ჩვენი თავის სამომავლო დაავადებებისა და კლიმატური კატასტროფებისაგან დასაცავად.
ათწლეულების მანძილზე ჩვენ ვაკმაყოფილებდით ჩვენს გადაზრდილ მადას ინდუსტრიული აქტივობებით, დედამიწის მოცელვით, რაც ველურ სახეობებს აიძულებდა, ჩვენს სიახლოვეს დარჩენილ გარემოში გადმოსახლებულიყო.
ამან გახადა შესაძლო ცხოველური მიკრობები, როგორიცაა – SARS-COV2 და ასობით სხვა, ებოლადან დაწყებული ზიკათი დამთავრებული – გადმოსულიყვნენ ჩვენს ორგანიზმში და გამოეწვიათ ეპიდემიები.
თეორიულად, ჩვენ შეგვეძლო მიგვეღო გადაწყვეტილება და შეგვემცირებინა ჩვენი ინდუსტრიული ნაკვალევი და შეგვენარჩუნებინა ველური ბუნება, რათა ცხოველებს და მათ ორგანიზმში არსებულ მიკრობებს შესძლებოდათ საკუთარ საბუდარში დარჩენა. ჩვენ, სავარაუდოდ, ნაკლებად ვიხილავთ პირდაპირ მნიშვნელოვან ტრანსფორმაციას, თუმცა ცვლილებები იქნება.
- უთანასწორობის შუალედი კიდევ უფრო გაიზრდება
თედა სკოქპოლი, ხელისუფლებისა და სოციოლოგიის პროფესორი ჰარვარდის უნივერსიტეტში
უთანასწორობაზე დისკუსია ამერიკაში ხშირად კონცენტრირდება ფსკერზე მყოფ 99 პროცენტსა და მწვერვალზე მყოფ 1 პროცენტს შორის შუალედის ზრდაზე. თუმცა მეორე შუალედი არის მწვერვალზე მყოფ მეხუთედსა და ყველა დანარჩენს შორის არსებული შუალედი – და იგი ამ კრიზისით გაუარესდება.
ამერიკელების უმდიდრეს მეხუთედს უფრო დიდი ზრდა აქვს შემოსავლებში, ვიდრე მათ ქვემოთ მყოფ ადამიანებს ბოლო ათწლეულებში. ასეთები არიან დაქორწინებული, კარგი განათლების მქონე წყვილები. ისინი მაღალანაზღაურებადი პროფესიონალები ან მენეჯერები არიან, ცხოვრობენ ინტერნეტით უზრუნველყოფილ სახლებში, რომლებიც დისტანციური მუშაობის სრულ შესაძლებლობას იძლევა, სადაც ბავშვებს საკუთარი საძინებლები აქვთ და სახლიდან მუშაობის გრაფიკს ხელს არ უშლიან. კრიზისის დროს, მათი უმრავლესობა სტაბილურ შემოსავალს მიიღებს, საჭირო ნივთებს კი ონლაინშეიძენენ და კართან მიუტანენ.
ამერიკელების დანარჩენ 80 პროცენტს ასეთი ფინანსური ბალიში არ აქვს.
ზოგიერთი მათგანი ნორმალურად იქნება, თუმცა ბევრს გაუჭირდება, როდესაც სამსახურებს დაკარგავენ და ოჯახური ტვირთი დააწვებათ. ასეთები არიან მარტოხელა მშობლები ან ოჯახები, რომელთა მხოლოდ ერთ წევრს აქვს შემოსავალი.
მათ ნაკლები საშუალება აქვთ სახლიდან იმუშავონ და უმეტესწილად, მიტანის სერვისის სექტორში არიან დასაქმებული, იმ სამსახურებში, რომლებიც კორონავირუსთან კონტაქტის უფრო დიდი საფრთხის ქვეშ აყენებს მათ. უმეტეს შემთხვევაში, მათი შვილები სახლში განათლებას ვერ მიიღებენ, რადგან მშობლებს მათთვის სწავლების შესაძლებლობა არ ექნებათ, ან მათ სახლებს არ ექნება მაღალსიჩქარიან ინტერნეტზე წვდომა ონლაინგაკვეთილების მისაღებად.
- ცხოვრების წესი – ყურადღების გადატანის „შიმშილი“
მერი ფრანსის ბერი, ამერიკული სოციალური ნააზრევის, ისტორიის და აფრიკული კვლევების პროფესორი პენსილვანიის უნივერსიტეტში
ზოგიერთი ტრენდი, რომელიც უკვე ვითარდება, სწრაფად გაძლიერდება, – მაგალითად, ხმოვანი ტექნოლოგიის გამოყენება შესასვლელის, დაცვის სისტემის და მსგავსი პროცესების საკონტროლებლად.
მოკლევადიან პერსპექტივაში, უნივერსიტეტები დაამატებენ კურსებს პანდემიის თაობაზე და მეცნიერები შეიმუშავებენ საკვლევ პროექტებს მათი უკეთესი პროგნოზირების, დიაგნოსტირებისა და მკურნალობისთვის.
1918-1919 წლების ესპანური გრიპის და პირველი მსოფლიო ომის კატასტროფის შემდეგ, ბევრი ამერიკელი ეძიებდა უდარდელ გასართობს, რამაც გაამარტივა ავტომობილის და რადიოს დამკვიდრება. ახალგაზრდა ქალებმა, რომელთაც აშშ-ის კონსტიტუციის მე-19 შესწორებით სულ ცოტა ხნით ადრე ჰქონდათ ხმის მიცემის უფლება მინიჭებული, შეიჭრეს თმა, ღამის კლუბებში სიარული დაიწყეს და ჩარლსტონის ცეკვით იღებდნენ სიამოვნებას. ეკონომიკა მალევე აღდგა და აყვავდა დაახლოებით 10 წელიწადში, სანამ არარაციონალურმა ინვესტიციებმა გადაიყვანა სხვა რელსებზე ამერიკა და მსოფლიო დიდი დეპრესიისაკენ.
სავარაუდოდ, წარსული ქცევის გათვალისწინებით, როდესაც პანდემია დასრულდება, ადამიანები იმავე სიმსუბუქეს იგრძნობენ და ერთად ყოფნით სტრესისგან თავის დაღწევის და სიამოვნების მიღების გზებს გამონახავენ.
ალექსანდრა ლანგი, არქიტექტურის კრიტიკოსი (at Curbed)
პარკები ადამიანებისთვის ხშირად სპეციფიკური მიზნების მქონე ადგილია, როგორიცაა ფეხბურთის სათამაშო მოედანი, პიკნიკები ან სათამაშო მოედნები, ახლა კი ყველა ეს ფუნქცია მოსარიდებელია. თუმცა ეს არ ნიშნავს იმას, რომ პარკები ნაკლებღირებულია. ახლა ადამიანები ერთხელ გადიან პარკებში და ცდილობენ იზოლირებულად ისეირნონ ისეთ სივრცეში, სადაც ნაკლები ხალხია. ბრიტანეთში მეტი ბაღის და პარკის გახსნას ფიქრობენ, სადაც შესვლა უფასო იქნება.
ურბანული პარკები, სადაც დიდმა ქალაქებმა ბოლო ათწლეულში დიდი ინვესტიცია ჩადეს, საკმარისად დიდია ბევრი ადამიანის ტევადობისათვის სოციალური დისტანცირების უზრუნველყოფით. კარგია, რომ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ახლა გაზაფხულია.
პანდემიის შემდეგ საზოგადოება ასეთ ფართო სივრცეს კიდევ უფრო დააფასებს, არა მარტო დიდი ღონისძიებისთვის ან აქტიური გამოყენებისთვის, არამედ ვიზუალურად ერთად ყოფნისთვის.
დიდი ქალაქების გარეუბნებში სავაჭრო ცენტრებს ისტორიულად იგივე ფუნქცია ჰქონდა: სადღაც წასასვლელი, სადღაც ერთად ყოფნის საშუალება. ახლა იგივე განწყობაა პარკებზე.
ეს ყველაფერი რომ დასრულდება, კარგი იქნება, თუ კიდევ უფრო მეტი საჯარო ინვესტირება მოხდება ღია, ხელმისაწვდომ, ყველა სეზონისთვის შესაფერის ადგილებში, თუნდაც სოციალური დისტანცირების საჭიროების გარეშე.
ვირჯინია ჰეფერნანი, ავტორი წიგნისა Magic and Loss: The Internet as Art
ადამიანებს არ ახასიათებთ ყოველდღიურობის რადიკალური შეცვლა. თუმცა ცხოვრების „ოპტიმიზირების“ ფანტაზიამ – რათა გაიზარდოს პროდუქტიულობა, შედეგიანობა და ეფექტიანობა – ყველაზე მოსაწყენი ცხოვრებაც კი გმირულად წარმოაჩინა. წიგნები, როგორიცაა ოთხსაათიანი სამუშაო კვირა, ჩვევის ძალა და ატომური ჩვევები მკითხველს მოუწოდებს, ზოგიერთი ქცევა ავტომატიზებული გახადოს, რათა რაც შეიძლება მეტი იშრომონ და ნაკლები ჭამონ.
თუმცა COVID-19 გვარწმუნებს, რომ ჩვევებზე მოსაუბრე ადამიანები არ არიან ჩვენი დროის ბატონები.
მაგალითად, გავიხსენოთ ალბერ კამიუ, რომელიც წიგნში – „შავი ჭირი“, გამოგონილი ალჟირული ქალაქის ეპიდემიით განადგურებას ერთ რამეს აბრალებს: ერთგვაროვნებას.
„სიმართლე ისაა“, წერს კამიუ საოცრად მოსაწყენ საპორტო ქალაქზე, „რომ ყველა მოწყენილია და ჩვევების გამომუშავებას უძღვნის თავს.“ ჩვევებზე დამოკიდებულ ადამიანებს წარმოსახვა არ აქვთ. მათ ზედმეტად დიდი დრო სჭირდებათ იმისათვის, რომ გააცნობიერონ, რომ სიკვდილი დასდევთ და უკვე დიდი ხანია საჭიროა ფულისთვის მუშაობა, ბოულინგის თამაშის და კინოში სიარულის შეწყვეტა.
შესაძლოა, როგორც კამიუს დროს იყო, ავტოკრატიისა და დაავადების ორმაგი სპექტრი იყოს საჭირო გონიერების, წარმოსახვისა და ექსცენტრიულობის მოსასმენად – და არა ჩვენი დაპროგრამების.
უფრო ფართო და თამამი დამოკიდებულება ყოველდღიური არსებობისადმი ახლა სასიცოცხლოდ აუცილებელია, რათა ტრამპის მსგავს ტირანიას, აბსურდს და გარემოსა და ფსიქოლოგიურად დამაზიანებელ ჩვევებს არ მივეცეთ (მათ შორის, ჩვენს საყვარელ: მანქანის ტარებას, ხორცის ჭამას, დენის წვას).
დღევანდელ ჭირს შეუძლია დაგვანახოს განახლებული მსოფლმხედველობა, რომელიც აღიარებს, რომ ადამიანებს ცოტა დრო გვაქვს დედამიწაზე, აპოკალიფსი ახლოა და ერთად, მშვიდობით და შინაარსიანად ცხოვრება გაცილებით მეტ ძალისხმევას და ინვესტიციას საჭიროებს – ჩვევების არარსებობის ძალაუფლებას.
___________________________
ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA/JUSTIN LANE
ქვეყნდება შემოკლებით.
სტატია ინგლისურიდან თარგმნა ირინე ურუშაძემ. „ბათუმელები“ მადლობას უხდის მას მოხალისეობისთვის.
