Batumelebi

უკვე ორი დღეა, 19-20 იანვარს, ბათუმში თოვლ-ჭყაპია. პერიოდულად ითოვებს დღეს, 20 იანვრის ღამეს, თუმცა ხვალ, დღის მეორე ნახევარში, გამოიდარებს.

ნახეთ, როგორ გამოიყურება ბათუმის ქუჩები თოვლიან ამინდში.

„ენერგო-პრო ჯორჯიას“ ინფორმაციით, ხვალ, 21 იანვარს, ელექტროენერგია შეეზღუდებათ ბათუმში 5-ზე მეტ ქუჩაზე მცხოვრებ აბონენტებს.

დილის 11:00 საათიდან 12:00 საათამდე ელექტროენერგია შეეზღუდებათ ბათუმში ასლან აბაშიძის, ბაგრატიონის, ტბელ აბუსერიძის, გენერალ ა.აბაშიძის, ქეთევან წამებულისა და მიმდებარე ქუჩებს, ხოლო 12:00 საათიდან 15:00 საათამდე მონაკვეში ჯავახიშვილის, ლერმონტოვის, სულხან-საბა ორბელიანის, ასლან აბაშიძის, ჟიული შარტავას, ჯორჯიაშვილის, 26 კომისრისა და მიმდებარე ქუჩებზე მცხოვრებ აბონენტებს.

ერთი საათით, 11:00-იდან 12:00 საათამდე ელექტროენერგია შეეზღუდებათ ხელვაჩაურში, კონკრეტულად, კახაბერის და მახვილაურის დასახლებაში მცხოვრებ აბონენტებს.

კომპანიის განცხადებით, ელექტროენერგიის შეზღუდვა გეგმიურ სარეაბილიტაციო სამუშაოებს უკავშირდება.

აჭარის 6 მუნიციპალიტეტში 52 ა(ა)იპი ფუნქციონირებს, სადაც 6 991 დასაქმებული პირის შრომის ანაზღაურებაზე ყოველთვიურად დაახლოებით 3 მილიონ 444 ათას 517 ლარი, წლიურად კი  – 41 მილიონ 334 ათას 208 ლარი იხარჯება, რაც წინა წლებთან შედარებით 21.5 მილიონით მეტია.

ამ ორგანიზაციებს შორის არის ისეთებიც, რომელთა არსებობის აუცილებლობას მუნიციპალიტეტები ვერ ასაბუთებენ. მათი ფუნქციონირებისთვის გამოყოფილი ფინანსური რესურსის ხარჯვაზე კვლევა „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველომ” ჩაატარა.

კვლევის თანახმად, ა(ა)იპებში ჯამურად დასაქმებულია 6 991 ადამიანი, რაც 2015 წლის მონაცემებს (4 415) დაახლოებით 1.5–ჯერ აღემატება. მუნიციპალიტეტები ა(ა)იპებში ხელფასების სახით ჯამურად 3 მილიონ 444 517 ლარს გასცემენ ყოველთვიურად, რაც 2015 წლის სექტემბრის მონაცემებთან შედარებით (1 648 211.79) 2-ჯერ მეტია.

ბათუმი

ბათუმის მუნიციპალიტეტში 13 ა(ა)იპი მოქმედებს, რაც 2019 წლის მონაცემებთან შედარებით, 2-ით მეტია. 13 ა(ა)იპ-ში ჯამურად 2 828 ადამიანია დასაქმებული – 2 298 შტატზე მუშაობს და 530 ხელშეკრულებით.

კვლევის მიხედვით, 2019 წელთან შედარებით დასაქმებულთა რაოდენობა 331-ით გაიზარდა, მათი თვიური სარგო კი დაახლოებით 1.2-ჯერ გაიზარდა და 1 920 147 ლარი გახდა, საიდანაც 1 598 147 ლარი ხელფასის სახით იხარჯება შტატზე მომუშავე, ხოლო 321 999 ლარი – შტატგარეშე დასაქმებულ პირებზე.

კვლევის მიხედვით, აჭარის მუნიციპალიტეტების ა(ა)იპ-ებში შტატით დასაქმებული პირების საშუალო თვიური ანაზღაურება 387 – 695 ლარია.

კვლევაში ხაზგასმით არის ნათქვამი, რომ  თვალშისაცემია ა(ა)იპ „ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში” დასაქმებულთა (შტატით და შტატგარეშე) მაღალი რაოდენობა. საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს „ბათუმის ბოტანიკური ბაღის” დირექტორმა, ირაკლი არჩაიამ განუმარტა, რომ თანამშრომელთა ეს რაოდენობა აუცილებელია ბოტანიკურ ბაღზე დაკისრებული მოვალეობების სრულყოფილად განსახორციელებლად:

„ბაღის ტერიტორია აღემატება 110 ჰექტარს, არსებული მცენარეები თავმოყრილია 9 ფიტოგეოგრაფიულ განყოფილებაში, სამ პარკში და სხვადასხვა კოლექციებში. თითოეულ კოლექციასა და განყოფილებას სჭირდება სათანადო მოვლა, რაზეც პასუხისმგებელია მებაღეობის განყოფილება (ბაღის უდიდესი განყოფილება)“.

ამასთან, გაირკვა, რომ „ბათუმის ბოტანიკური ბაღის” შემადგენლობაში ასევე შედის ბათუმის ზოოპარკი და გოდერძის ალპური ბაღი ხულოში.

დასაქმებულთა დიდ რაოდენობას „სრულყოფილი ფუნქციონირების“ საჭიროებით ხსნიან ბათუმის გამწვანებისა და ლანდშაფტური დაგეგმარების სამსახურში.

„გამჭვირვალობა“ ხაზგასმით საუბრობს იმაზეც, რომ:

დასაქმებულთა რაოდენობისა და მათზე გაღებული საბიუჯეტო სახსრების ოდენობის მიუხედავად, ბოტანიკური ბაღი და ბათუმის გამწვანებაზე პასუხისმგებელი ორგანიზაცია არ მონაწილეობენ ბათუმის ბულვარის გამწვანებაში და „ბათუმის ბულვარი” ყოველწლიურად ასიათასობით ლარს ხარჯავს სეზონური ყვავილების დარგვა-მოვლაზე.

„გამჭვირვალობის“ რეკომენდაციით, აუცილებელია ასეთი ადმინისტრაციული ხარჯების პირობებში, მაქსიმალურად ეფექტიანად იყოს გამოყენებული ორივე იურიდიული პირის რესურსი და ბათუმის ბულვარის ხე-მცენარეებით მომარაგება ყოველწლიურად სწორედ ზემოაღნიშნული ა(ა)იპ-ების რესურსებიდან მოხდეს.

ა(ა)იპ „ბათუმის კულტურის ცენტრს” 289 პირი ჰყავს შტატით დასაქმებული. ცენტრის დირექტორის ინფორმაციით, რაც მან „გამჭვირვალობას“ მიაწოდა, დასაქმებული თანამშრომლების რაოდენობა საჭიროა კულტურული ღონისძიებების საორგანიზაციო მომსახურების შესყიდვების განსახორციელებლად, ოფისის ხარჯების, კომუნალური სერვისების, გასართობი მომსახურებების, სასცენო კოსტიუმებისა და ინსტრუმენტების შესასყიდად, და ადმინისტრაციული პერსონალის შრომის ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველომ” 2019 წელს გამოქვეყნებულ კვლევაში აღნიშნა, რომ ბათუმის კულტურის ცენტრი ყველაზე მეტს ხარჯავს ქალაქში კულტურული ღონისძიებების გამართვაზე და თანხის უდიდეს ნაწილს პირდაპირი ხელშეკრულებებით განკარგავს, რაც კორუფციის დამატებით რისკებს ქმნის.

ორგანიზაციის რეკომენდაციით, მუნიციპალური ხარჯების ოპტიმიზაციის და ეფექტიანი ხარჯვის მიზნით, აუცილებელია, შეძლებისდაგვარად, ქალაქის მიერ დანიშნული ყველა მსგავსი ღონისძიება სწორედ მუნიციპალური ა(ა)იპ-ის რესურსებით გაიმართოს და მხოლოდ გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში გაფორმდეს პირდაპირი შესყიდვის ხელშეკრულება კომპანიებთან, იურიდიულ პირებთან. გაუგებარია, ა(ა)იპი დამატებით რატომ აცხადებს შესყიდვებს, როდესაც 289 თანამშრომელზე, ყოველთვიურად, თითქმის 200 ათას ლარს გასცემს შრომის ანაზღაურების სახით.

საჯარო მოხელეთა დანიშვნის წესისგან განსხვავებით, ა(ა)იპ-ებში დასაქმება არ ითვალისწინებს კონკურსის გამოცხადებას. შესაბამისად, როგორც მუნიციპალიტეტის მერი – ა(ა)იპ-ის ხელმძღვანელის დანიშვნის, ასევე ა(ა)იპ-ის ხელმძღვანელი საკადრო გადაწყვეტილებას ერთპიროვნულად იღებს, რაც არ იძლევა შესაძლებლობას, ვაკანტურ პოზიციაზე თავისუფალი კონკურენციის პირობებში შეირჩეს უფრო მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტი.

41 მილიონი ლარის ხარჯვა მუნიციპალური იურიდიული პირების შენახვაზე გაუმართლებელია იმ პირობებში, როდესაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის, სოციალური და სხვა მუნიციპალური პრობლემების მოგვარება მუნიციპალიტეტებში ვერ ხერხდება.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოს” მოსაზრებით, აჭარის მუნიციპალიტეტებმა უახლოეს პერიოდში უნდა შეისწავლონ საქმიანობის ის მიმართულებები, რომელთა ჯეროვნად შესასრულებლად ა(ა)იპ-ის არსებობა გადაუდებელი აუცილებლობაა. ასეთი აუცილებლობის არარსებობის შემთხვევაში კი გადადგან ნაბიჯები გარკვეული მომსახურებების ტენდერის გზით მიღებაზე – ეს შეამცირებს როგორც ადმინისტრაციულ დანახარჯებს, ასევე დაზოგავს საბიუჯეტო სახსრებს.

შვიდი წლის წინ დაწყებული ბიზნესი დახურა და თვითგადარჩენის ახალი გზების ძიება დაიწყო. გაიზარდა ბანკებში აღებული სესხის პროცენტი და ყოველდღიური ყოფა კიდევ უფრო დამძიმდა. როგორ შეიცვალა 33 წლის ქედელი ქალის ცხოვრება პანდემიაში, ამის შესახებ დარეჯან დიასამიძე „ბათუმელებს“ ესაუბრება ზეპირი ისტორიების სერიისთვის – „ადამიანები პანდემიის დროს“.

პანდემიამდე

33 წლის ვარ, ქედის ცენტრში ვცხოვრობ და აქვე ახლოს ტანსაცმლის მაღაზია მქონდა. შვიდი წელია, რაც ამ ბიზნესით ვიყავი დაკავებული. ვაჭრობა იყო და საქმე კარგად მიდიოდა. ეს მაღაზია, ფაქტობრივად, ოჯახის ერთადერთი შემოსავლის წყარო იყო. შემდეგ დაიწყო პანდემია. მაღაზიაში ჯერ ადამიანების მიმოსვლა შემცირდა, შემდეგ  დაიხურა ყველაფერი და ჩემი მაღაზიაც დავკეტე. ფართობი ნაქირავები მაქვს, 300 ლარს ვიხდი ქირაში. პანდემიის პირველი ტალღის დროს ქირა არ მოუთხოვია მეპატრონეს, მაგრამ ახლა უნდა გადავუხადო. მისი შემოსავალიც ხომ ამ ქირაზეა დამოკიდებული. არ მინდა ფართობის დაკარგვა, ამიტომ ქირას მაინც ვიხდი, მიუხედავად იმისა, რომ მაღაზია დაკეტილია. ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, ხომ უნდა გვეარსება, საჭმელი ხომ უნდა მიგვეტანა ბავშვებისთვის, ამიტომ რამე უნდა მომეფიქრებინა.

ახალი ბიზნესი თვითგადარჩენისთვის  

ბანკის ვალი გვაქვს გადასახდელი. სესხი კი გადაგვივადეს, მაგრამ ძალიან ცუდი პირობებით, 400 ლარით მეტის გადახდა მიწევს და ესეც გადავადებული მაქვს.

იძულებული გავხდი, შემოსავლის სხვა გზები მომეძებნა და ბოსტნეულით ვაჭრობა დავიწყე. მანქანა დავაყენე და ხილ-ბოსტნეულით ვვაჭრობ, თავი რომ გავიტანოთ. რა თქმა უნდა, ეს ბევრად რთულია ჩემთვის, ვიდრე მაღაზიაში მუშაობა, რადგან იქ შენობაში ვიყავი, არც მაწვიმდა და მათოვდა, ახლა სიცივეში, გარეთ მიწევს დგომა.

მუშაობას დილის ცხრა საათზე ვიწყებ და საღამოს რვამდე მანქანაზე ვდგავარ. მეუღლე ბათუმში მუშაობს, მეტალოპლასტმასის ცეხში და ვაჭრობაში ვერ მეხმარება. მძიმე ტომრების ზიდვა თითქმის მარტოს მიწევს. რთულია. პროდუქტი გარეთ მაქვს, ტომრები მანქანაზე მიწყვია და ხელით ავიტან-ჩამოვიტან – ვწვალობთ იმიტომ, რომ ბავშვებს მივუტანოთ სახლში საკვები. დანარჩენი – იქნება ეს ბანკის ვალები თუ სხვა გადასახადები, მეორეხარისხოვანი გახდა. მთავარია, ბავშვები გამოვკვებო.

ხილს და ბოსტნეულს ბათუმის აგრარულ ბაზარში ვყიდულობ და ქედაში ამომაქვს, თვეში ერთხელ ქუთაისშიც ჩავდივარ და იქედანაც ჩამომაქვს გასაყიდი პროდუქტი.

ჩემი მეუღლის „ცეხშიც“ შემცირებულია მუშაობა, თითო-ოროლა კლიენტი თუ გამოჩნდება, ხალხს ფული არ აქვს და რითი უნდა ჩასვას კარ-ფანჯარა? ერთი პერიოდი საერთოდ დაკეტილი გვქონდა.  ვაჭრობა ზოგადად შემცირებულია პანდემიის გამო, ახალი წლის დღეებშიც კი უჭირდათ ადამიანებს პროდუქტების ყიდვა, ვერც კი იგრძნობდი, რომ ახალი წელი დგებოდა.

კოვიდმა ოჯახის წევრი წაგვართვა

პირველი ტალღის დროს არ იყო იმდენი შიში ადამიანებში, მაგრამ როცა სოფლებშიც გამოჩნდა ვირუსი, შევშინდით. ადამიანები სახლში ჩაიკეტნენ, არც ბავშვებს ვუშვებდით გარეთ. ჩემი მამამთილი ვირუსით გარდაიცვალა და ძალიან შევშინდით. ახლაც ძალიან ვიცავ წესებს, რომ ბავშვებს არ მივუტანო ვირუსი სახლში. ეშინია ხალხს, გარეთ ნაკლებად გამოდიან, ძალიან ცუდ მდგომარეობაში ვართ. რა თქმა უნდა, ფსიქოლოგიურადაც.

რა შეცვალა პანდემიამ ჩემში

შეიცვალა ის, რომ მეტი მუშაობა მომიწია და უფრო მეტად გადავიღალე. სამი შვილი მყავს და ახლა უფრო ნაკლებ დროს ვატარებ შვილებთან, რადგან დილით გამოვდივარ სავაჭროდ და საღამოს მივდივარ. ამის გამო ონლაინგაკვეთილებში ვერ ვეხმარები, თვითონ მეცადინეობენ. მე-7, მე-8 კლასელები არიან და ახერხებენ დამოუკიდებლად მეცადინეობას.

პირველად ძალიან გაუჭირდათ დისტანციურად სწავლა, ახლა მიეჩვიენ, თუცა მაინც უჭირთ სკოლის გარეშე, სკოლაში ყოფნა ურჩევნიათ, ენატრებათ მეგობრები, მასწავლებლები, გარეთ გასვლა. ერთადერთი მათი სასეირნო ადგილი ეზოა. პანდემიის გამო ვფრთხილობთ და შორს ვერ ვუშვებთ.

პანდემია და ბანკების პოლიტიკა

შეეძლოთ პროცენტი არ გაეზარდათ, რადგან ისედაც გვიჭირდა გადახდა. ახლა როგორ გადავიხდით? თუმცა მე ვცდილობ ყველას გავუგო, იმ ბანკებსაც კი, ალბათ მათაც თავიანთი პრობლემები აქვთ.

სახელმწიფოსგან 300-ლარიანი ერთჯერადი კომპენსაცია მივიღე ორჯერ, ეს იყო და ეს. მაღალმთიანი რეგიონის სტატუსიც გვეხმარება აქ მცხოვრებ ადამიანებს – არ ვიხდით შუქის და წყლის გადასახადს. ბუნებრივი აირი არ გვაქვს.

ყველაზე რთული მაინც ის არის, რომ ქუჩაში ვაჭრობა მიწევს. ცუდ პირობებში. თოვლი ვაჭრობას კიდევ უფრო შეამცირებს, რა მეშველება არ ვიცი, მაგრამ ჩემთვის ისიც დიდი შეღავათია, რომ სახლთან ახლოს ვარ და შორი გზის გავლა არ მიწევს.

ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ცნობით, მონაცემთა ბაზაში 200-ლარიანი კომპენსაციის მისაღებად უკვე 115 000 განაცხადია დარეგისტრირებული.

კომპენსაცია 200 ლარის ოდენობით გაიცემა დაქირავებით დასაქმებულ იმ მოქალაქეებზე, რომლებმაც დაკარგეს სამსახური, ან არიან უხელფასო შვებულებაში კორონავირუსის პანდემიის გამო გამოწვეული შეზღუდვების გამო.

კომპენსაციის მისაღებად მონაცემების წარდგენის ვადა დღეს,  20 იანვარს, იწურება.

საქართველოს მთავრობის განცხადებით, 200-ლარიანი კომპენსაციის გაცემა 28 იანვრიდან დაიწყება. 2020 წელს 200-ლარიანი კომპენსაცია საქართველოში 161 905-მა პირმა მიიღო.

ამავე თემაზე: 

2021 წლის 1-ლი იანვრიდან ძალაში შევიდა რეგულაცია, რომლის თანახმადაც აკრძალულია თამბაქოს ყველა სახის ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან მოხმარებისათვის განკუთვნილი მოწყობილობების განლაგება ვიტრინაზე, ვიტრაჟზე, დახლზე, თაროზე ან ისე, რომ მისი დანახვა შესაძლებელი იყოს სავაჭრო ობიექტში.

კანონის თანახმად თამბაქოს ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან/და თამბაქოს მოხმარებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობის გაყიდვა ისე, რომ იგი ხილვადი იყოს შესაბამის ობიექტში, გამოიწვევს ობიექტის დაჯარიმებას 2 000 ლარის ოდენობით, ხოლო განმეორებით – 4 000 ლარის ოდენობით.

დასაშვებია სანთებელას, საფერფლისა და პორტსიგარის განთავსება ხილულად, თუ მათზე არ არის დატანილი თამბაქოს ინდუსტრიაში ჩაბმულ პირთა ნაწარმის სასაქონლო ნიშანი ან და დასახელება. შიდა ხილვადობა ასევე არ არის აკრძალული აეროპორტის საბაჟო ტერიტორიის თავისუფალ, ე.წ. „დუთი ფრი“ ზონაში.

დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი სავაჭრო ობიექტებს მოუწოდებს კანონის აღსრულებისკენ და მიმართავს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურს, მკაცრი რეაგირება მოახდინოს ამ ნორმის დარღვევის ყველა შემთხვევაზე.

გერმანიაში კორონავირუსის გამო დაწესებული შეზღუდვების მოქმედების ვადა 14 თებერვლამდე გახანგრძლივდა.

ქვეყანაში პანდემიის დაწყებიდან დღემდე კორონავირუსის 2 მილიონზე მეტი დადასტურებული შემთხვევაა, გარდაიცვალა 48 ათასზე მეტი ადამიანი.

გერმანული მედიის ცნობით, მთავრობა ზომების კიდევ უფრო გამკაცრებასაც განიხილავს, საზოგადოებრივი ტრანსპორტის შეზღუდვის ან მაღალი დონის დაცვის მქონე ნიღბების ტარების ვალდებულების ჩათვლით.

„დოიჩე ველეს“ ცნობით, კოვიდით ყველაზე მაღალი სიკვდილიანობის მაჩვენებელი ხანდაზმულ და ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებშია. კორონავირუსით გარდაცვლილი ადამიანების 87 პროცენტი გერმანიაში 70 და მეტი წლის იყო.

___________

ფოტო: ევროპის პრესფოტოსააგენტო. EPA/CLEMENS BILAN

ბათუმის ბულვარის ადმინისტრაციის ინფორმაციით, ამ დროისთვის ბულვარში ხეების დაზიანების საშიშროება არ არის, იმ შემთხვევაში კი, თუ თოვლის საფარი მოიმატებს, ხეებს დაბერტყავენ.

„მობილიზებულია ოთხმოცი მუშა და თუ საჭირო იქნება, ხეებს დავბერტყავთ. ამ დროისთვის ამის საჭიროება არ არის, ბულვარში სიმშვიდეა“, –  გვითხრა ბულვარის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ირაკლი ჯინჭარაძემ.

გარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, ბათუმში ხვალ, 20 იანვარსაც ითოვებს.

პოზიტიური მოლოდინი არ აქვს, მაგრამ რამდენიმე დღეში მორიგ არჩევნებზე სამზადისს დაიწყებს. ნიკა სიმონიშვილი მიიჩნევს, რომ წინა არჩევნებზე დემოკრატიის კუთხით უკან გადადგმული ნაბიჯის შემდეგ, მიღწევის შენარჩუნება შესაძლებელია. იურისტი ნიკა სიმონიშვილი „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ ახალი თავმჯდომარეა. „ბათუმელებმა“ მას რამდენიმე კითხვა დაუსვა.

• ნიკა, რა გამოცდილებით დაიკავეთ საია-ს თავმჯდომარის პოსტი?

საიაში ჩემი საქმიანობა დაიწყო 2013 წელს, მაშინ სამართალმცოდნეობაზე ვსწავლობდი და საია-ს სტაჟიორი გავხდი. მეოთხე კურსზე ახალი გადასული ვიყავი, როცა საია-ში მუშაობის დაწყების შანსი მომეცა – იურიდიული დახმარების ცენტრში იურისტ-კონსულტანტად ამიყვანეს. შემდეგ გავხდი ადვოკატი და უკვე პრაქტიკულ საქმეებში წარმოვადგენდი საიას, მათ შორის, სასამართლო პროცესებზე.

2017 წელს მუშაობა დავიწყე საქართველოს პარლამენტის აპარატში საკანონმდებლო საკითხებზე, აპარატის თანამშრომელი ვიყავი და რამდენიმე  მნიშვნელოვანი რეფორმის განხორციელებაში მივიღე მონაწილეობა, მათ შორის, ბავშვთა უფლებების კანონმდებლობა, შშმ პირთათვის გარემოს ადაპტირებასთან დაკავშირებული საკითხების რეფორმა… 2018 წლის აგვისტოდან ისევ საია-ში დავბრუნდი.

• რატომ დაუბრუნდი ისევ საია-ს?

მე კარგი გამოცდილება მივიღე პარლამენტში. ვიფიქრე, რომ იმ ორგანიზაციაში გამომეყენებინა ეს ცოდნა, რომელთანაც ასე ბევრი რამ მაკავშირებდა, აქ ჩამოვყალიბდი მე იურისტად. ამ ეტაპიდან გავხდი საია-ს საპარლამენტო მდივანი, შემდეგ კი, ვმუშაობდი მედიის სამართლებრივი დახმარების კუთხით.

• რას ნიშნავს საია თქვენთვის, რა უნდა იყოს მისი როლი?

როგორც იურისტისთვის, ესაა ორგანიზაცია, რომელმაც გამზარდა როგორც იურისტი და მომცა ადამიანებისთვის დახმარების შესაძლებლობა. როგორც მოქალაქე, ვხედავ, რომ ეს არის პირველი არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელმაც 26 წლის წინ დაიწყო საქმიანობა და დღემდე ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ არასამთავრობო ორგანიზაციად ითვლება.

ვფიქრობ, დიდი გავლენის მოხდენა შეგვიძლია როგორც პოლიტიკურ დღის წესრიგზე, ასევე ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით. ეს არის ორგანიზაცია, რომელიც დღის წესრიგის განმსაზღვრელია სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, ვისთანაც ჩვენ ვართ ჯანსაღ კონკურენციაში და გვაქვს საერთო მიზნები. ჩვენ ერთად უნდა შევძლოთ ამ მიზნის მიღწევა.

• თქვენი აზრით, რა უნდა შეცვალოს მესამე სექტორმა საზოგადოებასთან ურთიერთობის კუთხით? რამდენად ახერხებენ ცალკეული ჯგუფები იმის მტკიცებას, რომ თქვენ საზოგადოების ინტერესს კი არა, კონკრეტულ დაკვეთებს ასრულებთ?

მესამე სექტორზე ასეთი დისკრედიტაციის მცდელობები დიდი ხანია ხდება და ეს არაა ახალი. ეს არც ამ ხელისუფლების პირობებში არ დაწყებულა. ზოგჯერ ჩვენს კრიტიკას იზიარებს ხელისუფლება, მაგრამ ხშირად, როცა სათანადო არგუმენტი არ აქვთ, ვიღებთ ასეთ უკუკავშირს, რომ თურმე საფრთხის მომტანი ვართ. ჩვენ ვხდებით, როგორც ხელისუფლების, ასევე ხელისუფლებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ჯგუფის სამიზნე.

პირველ რიგში, მოსახლეობას და საერთაშორისო საზოგადოებას ჩვენ უნდა დავანახოთ, რომ რაზეც ჩვენ ვსაუბრობთ, ეს არის ჯანსაღი კრიტიკა და ამას არაფერი აქვს საერთო მადისკრედიტებელ ინფორმაციასთან, რასაც ჩვენ შესახებ ავრცელებენ.

• აქამდე თქვენ ძირითადად მუშაობდით სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ დავებზე, მათ შორის, საარჩევნო დავებზე. თქვენი შეფასებით, რა არის არსებითი ფაქტორი, რის გამოც ჩვენ ვერ ვიღებთ სამართლიან არჩევნებს?

რამდენიმე ფაქტორია. პირველი პრობლემაა ცენტრალური საარჩევნო კომისიის და საარჩევნო ადმინისტრაციების დაკომპლექტების წესი. მეორეს მხრივ, ჩვენ გვაქვს რეგულაციები, რომელიც, სამწუხაროდ, რეგულაციებად რჩება და პრაქტიკული აღსრულება ვერ ჰპოვეს, მაგალითად, ამომრჩევლის მოსყიდვასა და ადმინისტრაციული რესურსების გამოყენებაზე რეაგირება არის ძალიან დაბალი. იშვიათად შეიძლება შევხვდეთ ეფექტიან რეაგირებას მსგავს საკითხებზე. მესამე არის პროცედურული საკითხები, ანუ უფრო პრაქტიკული საკითხები, მაგალითად, ცუდად შედგენილი ოქმები საარჩევნო უბნებზე.

• რა იყო 2020 წლის არჩევნები თქვენთვის? თქვენი დაკვირვებით, რამ გამოიწვია ამდენი დისბალანსი ოქმებში?

2020 წლის არჩევნებზე მე, ძირითადად, მედიის სამართლებრივი დახმარების საკითხებზე ვმუშაობდი. თუმცა, რა თქმა უნდა, ამდენი დარღვევა ერთბაშად არ მინახავს. ნაკლებად მოველოდი ამდენ დისბალანს და მეტობებს ოქმებში… ჩვენ უნდა დავხვდეთ ამ ყველაფერს მყარად და შემართებით. 2021 წლის არჩევნები იქნება ამ კუთხით ძალიან მნიშვნელოვანი. ეს არჩევნები გვიჩვენებს, რამდენად შევძლებთ უკან გადადგმული ნაბიჯიდან ისევ დავუბრუნდეთ მანამდე არსებულ მაჩვენებელს.

• რამდენად გართულდა ახლა ეს ბრძოლა იმ ფონზე, როცა ოპოზიცია ისევ ქუჩაშია და გვაქვს ერთპარტიული პარლამენტი? 

გამიჭირდება პასუხის გაცემა. ჩვენ უნდა გავაკეთოთ ყველაფერი, რომ ამ რთული ფონის კვალდაკვალ, რაც მოგვიტანა პოლიტიკურმა სიტუაციამ და პანდემიამ, სწორი ნაბიჯები გადავდგათ. ჩვენ მეტი მუშაობა მოგვიწევს. ალბათ ისევ შევხდებით პრობლემებს, რომლებიც წლების განმავლობაში… ჩვენ უნდა დავხვდეთ ამ ყველაფერს მყარად და ბოლომდე შემართებით.

• რა იქნება საია-ს პრიორიტეტი?

საიას პრიორიტეტი იქნება შიდაორგანიზაციული მართვის რეფორმა, რაც სამი წლის წინ დავიწყეთ. ეს საკითხი უნდა გავაგრძელოთ, რომ უფრო მეტად დაიხვეწოს შიდა ორგანიზაციული მართვა: თუ ჩვენ ეფექტურად ვმართავთ შიდა პროცესებს,  საბოლოოდ უფრო ეფექტურად ვმართავთ პროცესებს გარეთ.

ჩვენ გვაქვს ტრადიციული მიმართულებები, რაზეც მუშაობას განვაგრძობთ. გვექნება ახალი საკითხებიც, მაგალითად, პროკურატურის რეფორმის საკითხები, რაც ვალდებულებად აქვს აღებული ქვეყანას. ვენეციის კომისიამ გვითხრა, რომ გვაქვს კონკრეტული ხარვეზები, მაგრამ ამ დრომდე კონკრეტული ნაბიჯები არ გადაგვიდგამს. ასევე მინდა გავაძლიეროთ ადამიანის უფლებების დაცვის მიმართულება, კიდევ უფრო მეტად უნდა გავააქტიუროთ თანასწორობის საკითხები და მოწყვლად ჯგუფებთან მუშაობა.

„დაახლოებით 2 ათასი ტონაა დარჩენილი სარეალიზაციო. ეს არის ძირითადად ის მანდარინი, რომელსაც მეციტრუსე ინახავს და გვიან ყიდის, მანდარინი რეალიზება მილევის პიკზეა,“ – ამბობს აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე სულხან მოწყობილი. მას რეგიონში ციტრუსის რეალიზების პრობლემებზე ვესაუბრეთ. მეციტრუსეების თქმით, სეზონი ჩავარდა, რადგან სტანდარტული მანდარინი, წინა წლებისგან განსხვავებით, 80 თეთრადაც ვერ გაყიდეს.

ქობულეთელი ფერმერების თქმით, სეზონის დასაწყისში მანდარინი საშუალოდ 80 თეთრად იყიდებოდა, თუმცა მალევე ციტრუსის რეალიზების პრობლემა შეიქმნა – ექსპორტიორები საერთოდ აღარ ჩნდებიან. მეციტრუსეების თქმით, ექსპორტიორები სოფლებში ახალი წლის დღეებში ისევ გამოჩნდნენ, თუმცა ამჯერად პრობლემა რუსეთ-საქართველოს დამაკავშირებელ გზაზე თოვლის საფარი გახდა.

აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მონაცემებით კი, წელს რეგიონში ციტრუსის მოსავლის საპროგნოზო მაჩვენებელი იყო 40 ათასი ტონა, აქედან 35 500 ათასი ტონა უკვე ექსპორტირებულია. სამინისტროს მონაცემებით, ციტრუსის რეალიზება პრობლემა კი არაა, არამედ მანდარინი უკვე დეფიციტური პროდუქტია.

„არ ჩავარდნილა სეზონი, შარშან, 18 იანვრის მდგომარეობით, ექსპორტირებული იყო 29 ათასი ტონა ციტრუსი, წელს – 35 500… გეთანხმებით, რომ ფასის ვარდნა იყო 60 თეთრამდე წინასაახალწლოდ, მაგრამ ახლა იხდიან 70 თეთრს. რაც შეეხება რუსეთს, აქტიურად მიმდინარეობს გზების გაწმენდა, რა თქმა უნდა, შეფერხებაა, მაგრამ შესაძლებელია ციტრუსის ბორნით გადატანაც. გარკვეული პერიოდულობით ბორნითაც გადააქვთ ტვირთი. ვერ დავადასტურებ ინფორმაციას, რომ გზამ შექმნა პრობლემა და მანდარინის რეალიზების პრობლემაა,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ სულხან მოწყობილმა.

აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილეს ვკითხეთ იმაზეც, რომ, მაგალითად, წელს ციტრუსის საწარმო, წინა წლებისგან განსხვავებით, სტანდარტულ მანდარინს აღარ იღებდა.

„ეს კონკრეტული ბიზნესის გადასაწყვეტია, მათ აამოქმედეს არასტანდარტულის ხაზი, ისინი თვითონ წყვეტენ, რა ამუშაონ და რა – არა“, – დასძინა მინისტრის მოადგილემ.

არასტანდარტულ მანდარინში მეციტრუსეს 20 თეთრს უხდიან, აქედან 10 თეთრი სახელმწიფოს სუბსიდიაა. „ბათუმელებს“ ფერმერები ესაუბრნენ, რომ რამდენიმე დღე უწევთ ლოდინი იმისთვის, რომ საწარმოს არასტანდარტული მანდარინი ჩააბარონ.

„იქ მხოლოდ 50-60 მანქანა დგას რიგში, რაც ლოგიკურია,“- არც ამ პრობლემას აღიარებს აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე და მიიჩნევს, რომ ციტრუსის სეზონი წელსაც წარმატებული იყო.

„უნდა გავითვალისწინოთ, რომ არის პანდემია, რომელიც არის მთელს მსოფლიოში. ამ დიდ პრობლემას თუ გავითვალისწინებთ, აქ არის ეკონომიკური პრობლემები, რომლებიც მეზობელ ქვეყნებშიც არის, ერთ-ერთი წარმატებული სეზონი იყო, ჩვენ გავაკეთეთ მაქსიმუმი, რომ მანდარინის რეალიზებისთვის ხელი შეგვეწყო,“ – გვითხრა სულხან მოწყობილმა.

ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიის განცხადებით, დღეს, 18 იანვარს, ზღვაში შესვლის ტრადიცია არ შესრულდება კორონავირუსის პანდემიის გამო.

19 იანვარს მართლმადიდებელი ქრისტიანები ნათლისღებას ზეიმობენ, ბათუმში მრევლი ამ დღეს ტრადიციულად ზღვაში შესვლით აღნიშნავს, თუმცა არა წელს.

ეპარქიის ცნობით, ნათლისღების სადღესასწაულო ლოცვა დღეს, 18 იანვარს, 16 საათზე შესრულდება, 19 იანვარს კი, დილის 9 საათზე ნათლისღების სადღესასწაულო წირვა გაიმართება.

______________

ფოტო „ბათუმელების“ 2019 წლის არქივიდან.

აჭარაში ყველაზე ხანდაზმული ადამიანი 115 წლისაა. 1905 წელს დაბადებული ფიქრიე ირემაძე ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ირემაძეებში ცხოვრობს.

„ბათუმელებმა“ ფიქრიე ირემაძე 2017 წელს ჩაწერა. მაშინ იგი 111 წლის იყო. მან  „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ იკვებება მხოლოდ ნატურალური საკვებით, არ ჭამს ნახევარფაბრიკატებს და უარს ამბობს ისეთ ტანსაცმელზე, რომელიც ნატურალური ქსოვილისგან არ არის დამზადებული.

ამ დროისათვის აჭარაში ას წელს გადაცილებული 48 მოქალაქეა, მათ შორის 46 ქალი და 2 კაცია.

აჭარის ჯანდაცვის სამინისტრო ყოველწლიურად 100 წელს გადაცილებულ მოქალაქეების ერთჯერადი დახმარების პროგრამის ფარგლებში 1000 ლარს გადასცემს.

აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 2021 წლის ბოლომდე აჭარაში 100 წელი კიდევ 14 ადამიანს შეუსრულდება და ისინი თანხას საიუბილეო თარიღებთან დაკავშირებით მიიღებენ.

___________________

ფოტოზე: ფიქრიე ირემაძე. ფოტო: Maria Che