Batumelebi

ეს შვლები დღეს, 7 თებერვალს, მარინა პაქსაძემ გადაიღო ხულოში, ავტომობილიდან. „ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კორტოხიდან, სამსახურიდან ვბრუნდებოდი მანქანით და გზაზე შემხვდენ“ – გვითხრა მარინამ. მისივე თქმით, ამ გზაზე შვლები არაერთხელ უნახავს, თუმცა გადაღების შესაძლებლობა აქამდე არ ჰქონია.

ურეკთან, სოფელ წყალწმინდაში ფოთი-ბათუმის ავტომაგიტრალზე, ციტრუსით დატვირთული ტრაილერი ამობრუნდა.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, შემთხვევა 6 თებერვალს მოხდა და არავინ დაშავებულა.

„მომხდართან დაკავშირებით დაწყებულია ადმინისტრაციული სამართალწარმოება“ – გვითხრეს შსს-ში.

სატვირთო ავტომობილი დღეს, 7 თებერვალს, გორთან, ცენტრალურ ავტომაგიტრალზეც ამობრუნდა:

https://netgazeti.ge/news/425367/

აჭარის ტერიტორიაზე ფესტივალების ჩასატარებლად კონკურსი გამოაცხადა აჭარის განათლებისა და კულტურის სამინისტრომ.

საგრანტო კონკურსის მთლიანი ბიუჯეტი 381 300 ლარია. სამინისტროს ინფორმაციით, ცალკეულ პროექტზე 60 000 ლარი გრანტის გაცემაა შესაძლებელი.

განაცხადების მიღება  უკვე დაწყებულია, ბოლო ვადა 2020 წლის 6 მარტის 15:00 საათამდეა.

კონკურსის პირობებისა და სხვა დეტალების შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ სამინისტროს ვებგვერდზე.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების ყოფილი მინისტრი და ყოფილი პირველი ვიცე-პრემიერი დიმიტრი ქუმსიშვილი „მეტრო ჰოლდინგის“ დამფუძნებელ გალიფ ოზთურქთან  პარტნიორობის ფარგლებში ძალების მოსინჯვას სადაზღვევო სექტორში გეგმავს. შპს „ახალი საინვესტიციო შესაძლებლობები“ ყოფილმა მინისტრმა 2019 წლის 24 დეკემბერს დააფუძნა, ის კომპანიის ასივე პროცენტის მფლობელია. 2020 წლის თებერვალში კი, ყოფილი პირველი ვიცე-პრემიერის ახალდაფუძნებულმა კომპანიამ და სს „მეტრო ავრასია ინვესტმენტ ჰოლდინგის“ დამფუძნებელმა, გალიფ ოზთურქმა, საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურისგან მიიღეს თანხმობა „საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია კამარას“ აქციების შეძენაზე.

კომპანიის შესყიდვის თაობაზე გალიფ ოზთურქი ხაზგასმით განმარტავს, რომ ყოფილი პირველი ვიცე-პრემიერის კომპანიას „მეტრო ჰოლდინგმა“ სესხი გამოუყო და თანამშრომლობაც მისი ინიციატივა იყო. ამავე განცხადებით, დიმიტრი ქუმსიშვილი კომპანიის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე იქნება.

„კომპანიის განვითარებისთვის დიდი წარმატებაა, რომ ჩვენი მოწვევით სწორედ ბატონი დიმიტრი ქუმსიშვილი იქნება სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. აღსანიშნავია, რომ ბატონი დიმიტრის კომპანიას ჩვენივე ინიციატივით გამოვუყავით ფინანსური რესურსი (სესხი), რათა სწორედ ეს კომპანია გამხდარიყო ჩვენი პარტნიორი. ბატონი დიმიტრი დაგვთანხმდა და დღეს შპს „ახალი საინვესტიციო შესაძლებლობები“ ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორია. დარწმუნებული ვართ, კომპანია წარმატებული იქნება და შევძლებთ ქვეყნისა და რეგიონის განვითარებაში წვლილის შეტანას“, – აცხადებს „მეტრო ჰოლდინგის“ დამფუძნებელი გალიფ ოზთურქი.

„საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია კამარა“ 2013 წელს თურქეთის მოქალაქეებმა დააფუძნეს. კომპანია მომხმარებელს  დაზღვევის ფართო არჩევანს სთავაზობს.

კომპანიის ინფორმაციით, მხარეებმა ამ უფლების მოსაპოვებლად საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურთან  არაერთი მნიშვნელოვანი პროცედურა გაიარეს:

შესწავლილ იქნა კანონმდებლობით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია, მათ შორის, ინფორმაცია მნიშვნელოვანი წილის შემძენი პირის ფინანსური მდგომარეობისა და ფულის წარმოშობის შესახებ, გარიგების ღირებულების ფარგლებში. ამასთან, მნიშვნელოვანი წილის შემძენმა აქციონერებმა და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრობის კანდიდატებმა დიმიტრი ქუმსიშვილმა, შალვა ახრახაძემ და ოზგურ გუვენმა დააკმაყოფილეს დაზღვევის შესახებ კანონით გათვალისწინებული აქციონერების და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრების შესაფერისობის კრიტერიუმები.

კრიტერიუმების მიხედვით, პირს ეკრძალება იყოს მზღვეველის მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი აქციონერი, თუ სასამართლომ ცნო მხარდაჭერის მიმღებად და სასამართლოს გადაწყვეტილებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული; ნასამართლევია მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის ან უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისთვის. ნასამართლევია ეკონომიკური დანაშაულისთვის და არ აქვს გაქარწყლებული ნასამართლობა. არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც უკრძალავს მას სადაზღვევო საქმიანობას, თუ წარსულში იყო სადაზღვევო კომპანიის მნიშვნელოვანი წილის მფლობელი ან ადმინისტრატორი და მისი საქმიანობის პერიოდში ეს კომპანია გაკოტრებულად გამოცხადდა“.

„მეტრო ჰოლდინგი“ არაერთ შვილობილ კომპანიასა და სააქციო საზოგადოებას ფლობს საქართველოში, მათ შორისაა „მეტრო ატლას ჯორჯია“.

2015 წელს საქართველოს მთავრობამ გაავრცელა განცხადება, რომ „თურქმა მეცენატმა [გალიფ ოზთურქმა] გამოთქვა სურვილი, ქველმოქმედების მიზნით, სოლიდარობის ფონდში” გადარიცხოს დამატებით 500 000 ლარი“. მანამდე გალიფ ოზთურქმა 1 მილიონი ლარი გადარიცხა იმავე ფონდში. ამ პერიოდში დიმიტრი ქუმსიშვილი ვიცე-პრემიერი იყო.

გალიფ ოზთურქმა გასული წლის ნოემბერში გამოაქვეყნა პრემიერ გიორგი გახარიასთან შეხვედრის ფოტოები.

კომპანიაში აცხადებენ, რომ მთლიანობაში, საქართველოს მთავრობის „სოლიდარობის ფონდში“, 3 მილიონამდე ლარი აქვს გადარიცხული გალიფ ოზთურქს.

_____

ამავე თემაზე:

სკვერი ბარბარეს ეკლესიის გვერდით მთავრობამ კომპანიას დაუბრუნა

See more

მეცნიერებმა სხვადასხვა ქვეყნიდან პირველად სრულად გაშიფრეს 38 სახეობის კიბოს უჯრედის გენეტიკური ინფორმაცია და შეადგინეს სხვადასხვა ონკოლოგიური დაავადების გამომწვევი დნმ-ის მუტაციის კატალოგი.

კვლევა – „ყველა ტიპის კიბოს გენომის სრული ანალიზი“ 10 წელზე მეტხანს გრძელდებოდა და მასში 1300 გენეტიკოსი მონაწილეობდა 37 ქვეყნიდან. კვლევის შედეგები ხუთშაბათს გამოქვეყნდა ოცამდე სამეცნიერო ჟურნალში ერთდროულად – წერს BBC.

მეცნიერების თქმით, კიბოს განვითარება შეიძლება შევადაროთ პაზლს, რომელიც 100 ათასი ნაწილისგან შედგება. აქამდე ცდილობდნენ აეწყოთ პაზლი ყოველი მეასე ფრაგმენტით, ახლა კი შესაძლებელია საერთო სურათის დანახვა.

„კიბოს წარმოქმნასა და განვითარებაზე შეგროვებული ინფორმაციის დახმარებით ჩვენ შეგვიძლია შევიმუშაოთ კიბოს დიაგნოსტირების მეთოდები ადრეულ ეტაპზე, ასევე, თერაპიის უფრო ზუსტი მეთოდები და პაციენტებს წარმატებით ვუმკურნალოთ“, – განაცხადა ლინკოლნ სტაინმა, კვლევის საკოორდინაციო კომიტეტის წევრმა.

ნებისმიერი კიბოს მიზეზი დნმ-ის მუტაციაა, თუმცა მეცნიერებმა ცოტა იციან იმის შესახებ, ზუსტად სად და როგორ ხდება გენეტიკური კოდის „გატეხვა“, რომელიც კიბოს წარმოქმნას იწვევს.

კვლევის მონაწილეებმა სრულად გაშიფრეს 38 სახეობის კიბოსგან დაავადებული, თითქმის 2 800 პაციენტის კიბოს უჯრედების გენეტიკური ინფორმაცია.

მასშტაბური კვლევის შედეგი რამდენიმე ათეული აღმოჩენაა, დაწყებული კიბოს გამომწვევი, ე.წ. „წამყვანი მუტაციის“ ზუსტი მდებარეობიდან და რაოდენობიდან, სხვადასხვა ქსოვილის კიბოს უჯრედების მოულოდნელ გენეტიკურ დამთხვევამდე.

მათ შორის გაირკვა, რომ რამდენიმე სახეობის კიბოსადმი მიდრეკილება შეიძლება ჩამოყალიბდეს დიაგნოზის დასმამდე ათწლეულებით ადრე, ხანდახან ბავშვობაშიც კი.

„ეს აჩვენებს, რომ ჩვენ გვაქვს ბევრად იმაზე უფრო ადრე ჩარევის შესაძლებლობა, ვიდრე აქამდე ვფიქრობდით“, – ამბობს პროფესორი პიტერ კემბელი, კვლევის მონაწილე.

მისივე თქმით, ყველაზე საოცარი აღმოჩენაა ის, თუ როგორ განსხვავდება ერთი პაციენტის კიბოს გენომი მეორე პაციენტის გენომისაგან.

იყო მოულოდნელი დამთხვევებიც, მაგალითად, აღმოჩნდა, რომ ერთმა და იმავე „წამყვანმა მუტაციამ“ შესაძლოა გამოიწვიოს ძუძუს კიბო ქალში და პროსტატის კიბო – კაცში. ეს იმას ნიშნავს, რომ ძუძუს კიბოს მკურნალობის მეთოდები შესაძლოა ეფექტური აღმოჩნდეს პროსტატის კიბოს მკურნალობის დროსაც.

კვლევის შედეგად შედგენილი გენური მუტაციების კატალოგი შესაძლებლობას იძლევა თავიდან იქნას აცილებული არასწორი დიაგნოზი, რასაც ხანდახან აქვს ადგილი სხვა დაავადების სიმპტომების დამთხვევის გამო.

კვლევის შედეგად კიბოს უჯრედების ნიმუშების 5 პროცენტში „წამყვანი მუტაცია“ ვერ გამოვლინდა. ეს იმას ნიშნავს, რომ გენეტიკური კოდის კრიტიკული „გატეხვის“ ზუსტი ადგილი ჯერ კიდევ დასადგენია.

_________________

ფოტო: unsplash 

ლერმონტოვის ქუჩაზე, მრავალსართულიანი ბინებით გარშემორტყმულ შიდა ეზოში, ათამდე ბარაკის ტიპის სახლია.  ყველა სახლიდან კვამლი ამოდის, აქ ადამიანები ჯერ კიდევ შეშის ღუმელით თბებიან. ბარაკებს ოთხი ქუჩა ესაზღვრება – თაყაიშვილი, ლერმონტოვი, ჭავჭავაძე და პუშკინი. დასახლება ქუჩებიდან არ ჩანს. თუ სპეციალურად არ მიხვალ, ვერაფერსაც ვერ შენიშნავ – აქ ყველა ღარიბია.

ლია ბოლქვაძე სამი შვილის მარტოხელა დედაა. ბარაკის ტიპის სახლში სამ შვილთან ერთად ცხოვრობს. ორი ბავშვი სკოლაში დადის, ერთი რამდენიმე დღის წინ მიიყვანა ბაღში. მისი შემოსავალი სოციალური დახმარებაა. აქამდე ვერ მუშაობდა, რადგან თავის პატარა შვილს მარტო ვერ ტოვებდა. ახლა კი სამსახურს ეძებს, რომ შემოსავალი გაიჩინოს.

„ერთი სოციალურით რამდენი უნდა გააკეთო? ქირაც გადაიხადო და კომუნალური გადასახადებიც არ გამოდის. სამ ბავშვს რამდენი რამ სჭირდება ხომ იცით,“ – ამბობს ლია.

მისი სოციალური ქულა 1000-ია, რაც ნიშნავს, რომ უკიდურესად ღარიბი ჯგუფს მიეკუთვნება. ბარაკი, რომელშიც ცხოვრობს, ნაქირავები აქვს და ყოველთვიურად 200 ლარს იხდის. სარგებლობს უფასო სასადილოთი და სახელმწიფოსგან მიღებულ სოციალურ დახმარებას გადასახადებსა და ქირაში ანაწილებს.

ამბობს, რომ ბავშვთა კვების ვაუჩერი, რომელსაც სახელმწიფო აძლევს,  მნიშვნელოვნად ეხმარება, თუმცა იქვე ამატებს, რომ ვაუჩერით მხოლოდ სურსათის ყიდვა შეუძლია.

„კვების ვაუჩერით ბარათზე ირიცხება 90 ლარი, თითო ბავშვზე 30 ლარი. საჭმლის გარდა ვერაფერს ვერ ყიდულობ ამით. ამ დროს, საჭმელი თუ უნდა, იმ ბავშვს კბილის პასტა და შამპუნიც ხომ უნდა? ყოფილა მომენტი, როცა არ მქონია ჰიგიენური საშუალებების ყიდვის ფული. საჭმელს აიღებ უფასო სასადილოში, მაგრამ ჭამის გარდა ჰიგიენაც ხომ გინდა?“ – კითხულობს ლია.

მიუხედავად მძიმე სოციალური ფონისა, მისთვის მთავარი აქცენტი შვილებისთვის განათლების მიცემაა. ლია ერთ შემთხვევას იხსენებს.

„ძალიან მინდოდა ჩემი უფროსი გოგო ინგლისურში მომემზადებინა. ერთი ქალი იყო, რომელიც ინგლისურ ენაში ამეცადინებდა ბავშვებს. მოველაპარაკე და შევიდა ეს ქალი ჩემს მდგომარეობაში. კვირაში ერთხელ ვულაგებდი სახლს, ის ბავშვს ამეცადინებდა ამის სანაცვლოდ. ვერ აღგიწერთ, როგორ გავიჭირვე მაშინ, მაგრამ გაამართლა. ახლა ჩემი უფროსი გოგო შუათანას ამეცადინებს და აღარ მჭირდება მომზადებაში ფულის გადახდა.

ღმერთს მადლობას იმაზე ვეუბნები, რომ ძალიან გაგებული შვილები მყავს, ზედმეტად არაფერს არ მოგთხოვენ. რომ იციან, რომ რაღაც ზღვარს იქით შესაძლებლობა არ გვაქვს, პირიქით მეუბნებიან და მამხნევებენ, „არაა პრობლემა დე, მაინც არ გვინდოდაო“, – ამბობს ლია.

თავად განათლება ვერ მიიღო. მხოლოდ ცხრა კლასი დაამთავრა. შემდეგ დაქორწინდა. ახლა ამბობს, რომ არ უნდა მისმა შვილებმაც მსგავსი გამოიარონ.

„ვიცი, რომ უსწავლელი ამ ქვეყანაში და თან ამ დროში დაკარგული ხარ. არ მინდა, ჩემმა შვილებმაც სახლები ალაგონ,“ – ამბობს ლია.

ლიას ერთადერთი ოცნება საკუთარი ბინაა. სწორედ ამაში სთხოვს სახელმწიფოს დახმარებას.

„აჭარის მთავრობის თავმჯდომარეს მინდა მივმართო, თორნიკე რიჟვაძეს, თუ მიგვიღებს. თუ არადა, მერე პრემიერ-მინისტრს უნდა მივწერო წერილი. აღვუწერო ჩვენი მდგომარეობა. მარტოხელა დედებმა იმ ერთი სოციალურით რამდენი უნდა გავაკეთოთ?

ახლა  მინდა მე ჩემი შვილებისთვის ნორმალური ცხოვრება, თორემ ესენი რომ გაიზრდებიან და რამეს მიაღწევენ, მერე არც მთავრობის დახმარება მინდა და არც არაფერი. ჩემი შვილები მერე მათ თავსაც მიხედავენ და მეც მომხედავენ,“ –  ამბობს ლია.

38 წლის რუსუდან ბერიძეც მარტოხელა დედაა. უკვე დიდიხანია ორ შვილს მარტო ზრდის. გოგო 12 წლისაა, ბიჭი  – 15 წლის. ორივე ბავშვი სკოლაინტერნატში დადის.

სახლი, რომელშიც რუსუდანი ორ შვილთან ერთად ქირით ცხოვრობს, სულ 15 კვ.მეტრია. დაახლოებით 3 კვ. მეტრზე, შესასვლელში სამზარეულო აქვს მოწყობილი, პატარა ოთახი კი ორადაა ფარდით გაყოფილი. „სასტუმრო ოთახში“ შეშის ღუმელი, ტელევიზორი და პატარა ტახტი დგას. ფარდის მიღმა – საწოლი და ტანსაცმლის კარადა.

საპირფარეშო ეზოშია, სააბაზანო საერთოდ არ აქვს, ამიტომ ბავშვებს უმეტესად მეზობელთან აბანავებს. რუსუდანი ამბობს, რომ მიუხედავად არასახარბიელო პირობებისა, ეს უკეთესი საცხოვრებელია იმასთან შედარებით, სადაც ადრე ცხოვრობდა. მისმა შვილებმა ფეხი ვაგონში აიდგეს, რომელიც ბათუმში, ერთ-ერთ ქუჩაზე იდგა და მარტოხელა დედა ორ შვილთან ერთად ცხოვრობდა.

See more

რუსუდანს საშუალო განათლება აქვს, შემდეგ დაქორწინდა, ორი შვილი გააჩინა. როგორც თვითონ ამბობს, მეორე შვილის გაჩენიდან მალევე მისი ქმარი წავიდა და ორი შვილით ღია ცის ქვეშ დატოვა.

„ძალას ჩემი შვილები მაძლევენ. ყველაფერს ვაკეთებ, რომ განათლება მიიღონ და ისე არ იტანჯონ, როგორც მე ვიტანჯები“, – ამბობს ის.

რუსუდანის სტაბილური შემოსავალი სოციალური დახმარებაა – 220 ლარი. ამასთან, როგორც მარტოხელა დედა 50 ლარს იღებს დამატებით.

„ეს თანხა რაში მეყოფა? დავდივარ, სახლებს ვალაგებ, ეზოს მოხვეტა რომ დამჭირდეს, მაგასაც არ ვითაკილებ ჩემი შვილებისთვის. სტაბილურ სამსახურში ვერ ვმუშაობ. გოგოს მკურნალობა სჭირდება. ყოველ თვეში სამი-ოთხი დღე მიწევს თბილისში წასვლა და ექიმთან ჩაყვანა. სასადილოში დავიწყე მრეცხავად მუშაობა. თვეში ერთი დღე მქონდა სულ დასვენება. როცა ფულს გიხდიან, იქ შენი პრობლემები არ აინტერესებთ. ექიმთან წასვლის დრო რომ მოვიდა, იძულებული გავხდი, წამოვსულიყავი,“ – ამბობს რუსუდანი.

რუსუდანის თქმით, ახლა მისთვის პრიორიტეტი შვილებისთვის განათლების მიცემაა, მაგრამ ამისთვის საჭირო ფინანსები არ აქვს.

„მთელი ჩემი ცხოვრება არის მცდელობა ყველა ზედმეტი თეთრი, რომელიც საკვებს და სხვა საჭიროებებს ზემოდან მრჩება, ჩავდო ჩემი შვილების განათლებაში. იმიტომ, რომ არ მინდა ჩემი შვილები ჩემსავით იყვნენ. მე რომ ცოტა მეტი  შემოსავალი მქონდეს, მოვამზადებდი ბავშვებს მათემატიკაში, ინგლისურში და რუსულში. უფრო კარგ განათლებას მივცემდი, ვიდრე ახლა  იღებენ,“ –  ამბობს რუსუდანი.

რუსუდანი ფიქრობს, თუ ბინა ექნება და ქირაში ფულის გადახდა აღარ მოუწევს, შეძლებს უკეთესად იცხოვროს და მის შვილებს უკეთესი მომავალი ჰქონდეთ.

_____

2020 წლისთვის სოციალურად დაუცველთა ერთიან ბაზაში დარეგისტრირებულია 139 976 მოზარდი. ისინი 16-წლამდე ბავშვები არიან.

წელს 83 065 მოზარდზე გაიცა „ბავშვის კვების ბარათით“, რომელზეც ყოველთვიურად 30 ლარი ირიცხება.

სოციალურად დაუცველის სტატუსითა და 50-ლარიანი შემწეობით საქართველოში 139 976 მოზარდი სარგებლობს.

მშენებლებმა სულ ცოტა ხნის წინ დატოვეს ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის სამშენებლო მოედანი. მათ წასვლასთან ერთად საქართველოს ამ ეტაპზე ხელიდან გამოეცალა რეგიონში სტრატეგიული გეოპოლიტიკური თამაშის წესების შეცვლის შანსი.

პოლიტიკურ და საექსპერტო წრეებში ცოტა თუ ენდობა პროექტის ჩაგდების მთავრობისეულ ოფიციალურ მიზეზს — „ვალდებულებების შეუსრულებლობას“. არაერთი აქტორისთვის არის ცხადი, რომ „ქართულ ოცნებას“ — ბიძინა ივანიშვილს — არ სურდა, ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს პორტი აეშენებინა.

კონსორციუმთან კონტრაქტის გაუქმების პარალელურად, ამერიკელი კონგრესმენების ნაწილი — მათ შორის ისინი, ვინც  საქართველოს საკითხებზე აქტიურად მუშაობენ — საქართველოს ხელისუფლებისთვის ბოლო პერიოდში გაგზავნილ წერილებში, დემოკრატიის უკუსვლასთან ერთად, ანაკლიის პორტის საკითხზეც გამოთქვამენ კრიტიკას.

იმის მიუხედავად, რომ მმართველ გუნდში ამას ჯიუტად უარყოფენ, პროექტის ჩაგდება და გუნდის ცალკეული წევრების განცხადებები კითხვის ნიშნებს აჩენს საქართველოს საგარეო პოლიტიკური ვექტორის შესახებ.

„ნეტგაზეთი“ ამ სტატიით ცდილობს პროექტის ირგვლივ განვითარებული მოვლენების ერთიან ანალიზსა და გარკვევას, თუ რატომ არის ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტი უფრო მეტი, ვიდრე რიგითი ინფრასტრუქტურული პროექტი, ვინ რა სარგებელსა თუ ზიანს იღებს ნავსადგურის აშენება-არაშენებით და ვინ და რატომ რჩება დამდგარი შედეგით მოგებული.

ანაკლია, შავი ზღვის სანაპირო, 2017 წლის 24 დეკემბერი — პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი და „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ დამფუძნებელი მამუკა ხაზარაძე საზეიმო ღონისძიებაზე სიმბოლურად პირველ ნიჩბებს ასობენ ანაკლიის პორტის ასაშენებლად; კვირიკაშვილი აცხადებს, რომ ანაკლიის პორტი 21-ე საუკუნის საქართველოს ყველაზე დიდი პროექტია, საქართველოს ინდუსტრიულ ქვეყნად ქცევის გარანტი.

გადის ორი წელიწადი და გიორგი კვირიკაშვილი პრემიერობიდან გადამდგარია, პროექტის თანადამფუძნებლების წინააღმდეგ სისხლის სამართლის გამოძიებაა დაწყებული, რის შემდეგაც მათ პოლიტიკური პარტია აქვთ შექმნილი, პორტის მშენებლობა კი შეწყვეტილია.

დროის ამ ორ მონაკვეთს შორის გადაჭიმულია ჯაჭვი მოვლენებისა, რომლებიც საშინაო პოლიტიკაში, საგარეო ურთიერთობებსა და გეოპოლიტიკაშია გადახლართული და სადაც, ადგილობრივი გავლენიანი ფიგურების გარდა, ჩინეთის, რუსეთისა და ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო ინტერესები იკვეთება.

საქართველოში ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობის იდეა არაერთ წელს ითვლის — ამაზე საუბარი ჯერ კიდევ ედუარდ შევარდნაძის დროიდან იღებს სათავეს, მიხეილ სააკაშვილის პერიოდში „ლაზიკის“ პროექტის სახეს იღებს და „ქართული ოცნების“ პერიოდში (თითქოს) კრისტალიზდება ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის (ADC-ის) მიერ მშენებლობის დაწყებით.

კონსორციუმი 2014 წელს დაარსდა. შპს-ის ფორმით არსებული კონსორციუმის მესაკუთრეებად საჯარო რეესტრში დღემდე რჩებიან სააქციო საზოგადოება „ანაკლია ჰოლდინგი“ 99.99%-იანი წილით და სახელმწიფო — სიმბოლური, 0.01%-იანი წილით.

პროექტს სათავეში ედგნენ დიდი ხნის ბიზნესპარტნიორები, TBC ბანკის დამფუძნებლები, მამუკა ხაზარაძე და ბადრი ჯაფარიძე. კონსორციუმში, „თიბისი ჰოლდინგთან“ და სხვებთან ერთად, შედიოდნენ ამერიკული კომპანიები, SSA Marine და „კონტი ჯგუფი“, რომლის პროექტში მონაწილეობაზეც დამფუძნებლები და პროექტის მხარდამჭერები დიდ იმედებს ამყარებდნენ.

პორტის ასაშენებლად სახელმწიფოს გამოცხადებულ ტენდერში გამარჯვების შემდეგ კონსორციუმსა და საქართველოს მთავრობას შორის 2016 წლის 3 ოქტომბერს — გიორგი კვირიკაშვილის პრემიერობისას — საინვესტიციო ხელშეკრულება გაფორმდა, რითაც კონსორციუმს პორტის მშენებლობისა და მისი ოპერირების უფლება მიენიჭა.

პორტის მშენებლობის პირველი ფაზის სამუშაოები 2017 წლის დეკემბერში დაიწყო. რამდენიმე თვის განმავლობაში ნავსადგურის მშენებლობა შეუფერხებლად გრძელდებოდა.

საზოგადოებისთვის მოულოდნელად, 2018 წლის 13 ივნისს, პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი, რომელიც მამუკა ხაზარაძის მეგობარი იყო, თანამდებობიდან გადადგა. გადადგომის ოფიციალურ მიზეზად გაეროს ბავშვთა ფონდის, „იუნისეფის“ კვლევა დასახელდა, რომელმაც მწვავე სოციალური მდგომარეობა აჩვენა — რომ „ქვეყანაში ყოველი მე-5 ბავშვი შიმშილობს“.

ოფიციალური ვერსიით, სწორედ ამ მძიმე სოციალურ მდგომარეობაზე პასუხისმგებლობის დაკისრება იყო კვირიკაშვილის წასვლის საფუძველი, თუმცა ამ ვერსიას ცოტამ თუ დაუჯერა.

მაშინვე გავრცელდა დაუდასტურებელი ცნობა, რომლის თანახმადაც ექსპრემიერი ბიძინა ივანიშვილი მკაცრად ესაუბრა კვირიკაშვილს ხაზარაძესთან დაკავშირებით და მათი დაპირისპირების მთავარი მიზეზი ანაკლიის პორტის მშენებლობა გახდა.

ამას, მართალია, „ქართული ოცნების“ წევრები დღემდე არ ადასტურებენ, თუმცა მმართველი გუნდიდან წამოსულმა ეკა ბესელიამ 2019 წლის ივლისში დაადასტურა, რომ იმ შეხვედრაზე, რაც კვირიკაშვილის გადადგომას უძღოდა წინ, „კრიტიკული და უარყოფითი განწყობა გამოჩნდა ამ პროექტისა და მათ შორის, ამ პროექტის სათავეში მყოფი მამუკა ხაზარაძის მიმართ“.

თანდათან ანაკლიის პორტის პროექტის მიმართ ივანიშვილის სკეპტიციზმი გამოიკვეთა. ასე, მაგალითად: 2019 წლის 10 აპრილს „იმედზე“ ინტერვიუში ივანიშვილმა თქვა, რომ ანაკლიის პორტი არ არის „ხიბლიანი ბიზნესპროექტი“;

2019 წლის ოქტომბერში მამუკა ხაზარაძის მონათხრობს თუ დავუჯერებთ „მთავარ არხზე“, მან ივანიშვილისგან 2017 წელს შემდეგი სიტყვები მოისმინა:

„იცი რა, მოდი, შევეშვათ ანაკლიას. შენ, ეტყობა, გეოპოლიტიკაში ვერ ერკვევი… რა უნდათ ამერიკელებს შავ ზღვაში?!… ვფიქრობდი, რომ ჩინური სახელმწიფო კომპანია უნდა ყოფილიყო ინვესტორი და ახლა ამის პერსპექტივას ვეღარ ვხედავ“…

ხაზარაძემ ასევე თქვა, რომ „კვირიკაშვილი გადაჰყვა პოპულარობას დასავლეთში“ და აშშ-ში კვირიკაშვილის ვიზიტი გაიხსენა. 2017 წლის მაისში შტატებში ვიზიტის ფარგლებში გიორგი კვირიკაშვილი პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თეთრ სახლში, ოვალურ კაბინეტში დაუგეგმავად მიიღო, რაც იშვიათი დიპლომატიური ჟესტია.

მოგვიანებით, 24 მაისს, მაიკ პენსმა კვირიკაშვილი ვაშინგტონში, საკუთარ რეზიდენციაში მიიღო.

კვირიკაშვილის გადადგომიდან სულ რამდენიმე კვირაში მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ TBC-ის დამფუძნებლების წინააღმდეგ პროკურატურა გამოძიების დაწყებას გეგმავდა ფულის გათეთრების საქმეზე, თუმცა ეს ამბავი ოფიციალურად არ დადასტურებულა, თიბისი ბანკმა კი უარყო.

მოგვიანებით დადასტურდა, რომ გავრცელებული ცნობა ნამდვილი იყო, — გამოძიება 10 წლის წინანდელ ტრანზაქციებთან დაკავშირებით 2018 წლის 2 აგვისტოს მართლაც დაწყებულა, თუმცა ამის შესახებ საზოგადოებას ინფორმაციას მხოლოდ 2019 წლის იანვარში აწვდიან პროკურატურის საგანგებო ბრიფინგზე.

სწორედ აქედან იწყება ღია დაპირისპირებების ტალღა ანაკლიის კონსორციუმის წარმომადგენლებსა და ხელისუფლებას შორის. საპარლამენტო შეხვედრების, სატელევიზიო ინტერვიუების, განცხადებებისა და ურთიერთბრალდებების ფონზე, თანდათან მყარდება შთაბეჭდილება, რომ სახელმწიფოს აღარ სურს ამ პროექტის ბოლომდე მიყვანა, მინიმუმ ანაკლიის კონსორციუმთან ერთად.

ამ შთაბეჭდილებას შემდეგი გარემოებაც ამყარებს: 2019 წლის 29 მაისს ცნობილი ხდება, რომ სახელმწიფოს, კერძოდ კი ეკონომიკის სამინისტროს, 2 მაისს დაუმტკიცებია ფოთში ახალი ღრმაწყლოვანი ნავსადგურისთვის მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობები კომპანია „ეიპიემ ტერმინალს ფოთისთვის“. ამას ანაკლიის კონსორციუმი ანაკლიის პორტისთვის საფრთხის შემცველად აფასებს და განგაშს ტეხს.

ეს საკითხი მეორე დღესვე იწურება იმით, რომ ეკონომიკის სამინისტრო აუქმებს ფოთში ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობის პირობების დოკუმენტს; მინისტრი ნათია თურნავა აცხადებს, რომ საკითხი მასთან და მთავრობის სხვა წევრებთან შეთანხმებული არ ყოფილა; ერთ პირს — ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტოს ხელმძღვანელ გრიგოლ კაკაურიძეს თანამდებობიდან ათავისუფლებენ.

ფოთის ნავსადგურის ეპიზოდიდან ორი კვირაც არაა გასული, რომ კვირიკაშვილის შემცვლელი პრემიერ-მინისტრი მამუკა ბახტაძე ხვდება აშშ-ის სახელმწიფო მდივანს, მაიკ პომპეოს, რომელიც საერთო ბრიფინგზე ანაკლიის პორტის მხარდასაჭერად ცალსახა განცხადებას აკეთებს:

„გამოვთქვი იმედი, რომ საქართველო დაასრულებს პორტის პროექტს. ეს პროექტი გააძლიერებს საქართველოს ურთიერთობას თავისუფალ ეკონომიკებთან და დაიცავს საქართველოს რუსული თუ ჩინური მტაცებლური ეკონომიკური გავლენებისგან. ამ ვითომ-მეგობრებს გულში არ უდევთ საქართველოს საუკეთესო ინტერესები“…

ამის შემდეგ მთავრობას, ერთი შეხედვით, ანაკლიის პორტის აშენების ენთუზიაზმი დაუბრუნდა: 12 ივნისს, პომპეოს განცხადებიდან მეორე დღესვე, საქართველოს მთავრობამ ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს პროექტის ფინანსური დახურვის ვადა 6 თვით გადაუწია.

თუმცა ამ ნაბიჯის პარალელურად განვითარებულმა მოვლენებმა კიდევ უფრო დააყენა კითხვის ნიშნის ქვეშ პორტის მომავალი და მოჩვენებითი ენთუზიაზმი გააქრო:

ზუსტად 12 დღეში, 24 ივნისს, ჯაფარიძესა და ხაზარაძეს ბრალი ოფიციალურად წარუდგინეს 16 754 000 აშშ დოლარის უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის, ანუ ფულის გათეთრების, ბრალდებით, წინა წელს დაწყებული გამოძიების ფარგლებში.

ბიზნესპარტნიორები კონსორციუმის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარისა და თავმჯდომარის მოადგილის პოსტებს ტოვებენ. თუმცა  საქმეს ვერც ამან უშველა: ამერიკულმა „კონტი ჯგუფმა“ 8 აგვისტოს გამოაცხადა, რომ პროექტიდან გადიოდა. არადა, „კონტი ჯგუფის“ მფლობელი კურტ კონტი, რომელიც მამუკა ხაზარაძის ჯგუფელი იყო უნივერსიტეტში, ხაზარაძის თქმით, საქართველოში ინვესტირების ერთ-ერთი ინიციატორი იყო.

ვადა, როცა ანაკლიის განვითარების კონსორციუმს ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთვის საკუთარი კაპიტალის შევსების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია და სასესხო ვალდებულებების შესახებ პირველადი საბუთები უნდა წარედგინა, არაერთგზის გადადების შემდეგ, 30 დეკემბერს ამოიწურა. საბოლოოდ, 2020 წლის 9 იანვარს, მთავრობამ კონსორციუმთან კონტრაქტი ოფიციალურად შეწყვიტა.

ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ანაკლიის კონსორციუმთან ხელშეკრულების აღდგენას გამორიცხავს. ახლა საუბარია კონკურსის ხელახლა გამოცხადებაზე, სადაც ახალი პრეტენდენტები უნდა გამოჩნდნენ, თუმცა ჯერჯერობით უცნობია, თუ ვინ მიიღებს ინტერესთან გამოხატვაში მონაწილეობას.

პროექტის ჩავარდნისა და მშენებლობის შესახებ ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზად საქართველოს მთავრობა „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ მხრიდან ხელშეკრულების ვალდებულებების შეუსრულებლობას ასახელებს.

კერძოდ, „ნეტგაზეთთან“ საუბარში დავით ჯავახაძე, ანაკლიის პორტის განვითარების სააგენტოს [ეს უწყება რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია] დირექტორი ამბობს, რომ კონსორციუმმა:

• ვერ შეძლო საკუთარი კაპიტალის $120 მილიონის წარმოდგენა;
• ვერ შეძლო $400-მილიონიანი სესხის მოძიება;
• ვერ მოახერხა პორტის კომერციულ ოპერატორთან და მშენებლ ორგანიზაციასთან მშენებლობაზე ხელშეკრულების გაფორმება;
• ვერ წარმოადგინა წინასამშენებლო გარანტია $20 მილიონის ოდენობით;
• ვერ წარმოადგინა სამშენებლო გარანტია $40 მილიონის ოდენობით;

კონსორციუმში ამ მიზეზს შეცდომაში შემყვანად აღიქვამენ იმის გათვალისწინებით, რომ სახელმწიფომ პროექტისთვის კრიტიკულ მომენტში დამფუძნებლების წინააღმდეგ მოულოდნელად სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო, რამაც, მათი მტკიცებით, არსებული და პოტენციური ინვესტორები დააფრთხო. ამაზე არაერთხელ უსაუბრიათ ბადრი ჯაფარიძესა და მამუკა ხაზარაძეს.

კითხვაზე, რამდენად დამაჯერებელია მთავრობის პოზიცია ამ საკითხზე, ეროვნული უშიშროების საბჭოს ყოფილი (და ბოლო) თავმჯდომარე დავით რაქვიაშვილი, რომელიც გიორგი მარგველაშვილის პრეზიდენტობისას მუშაობდა, „ნეტგაზეთს“ ეუბნება:

„მეორე ბოლოდან უნდა შევხედოთ მთელ ამ ამბავს — ის, რა შედეგიც დადგა, ცალსახად არის საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოებისთვის, ეკონომიკური და სოციალური განვითარებისთვის არახელსაყრელი შედეგი“.

„ცხადია, როდესაც ასეთი მაღალია მარჟა, ასეთ მნიშვნელოვან საკითხებზეა საუბარი, ყველაფერი უნდა ეღონა, პირველ რიგში, სახელმწიფოს, რომელიც ამ პროექტის მთავარი ლოკომოტივია, რათა ამ პერსპექტივას ხორცი შესხმოდა“, – ამბობს იგი.

თუმცა სანამ პასუხი გაეცემა კითხვას, სხვა რა მიზეზი შეიძლება პროექტის გაჩერებას ჰქონოდა (და ვინ რჩება ამ შედეგით მოგებული), მიმოვიხილოთ, რატომ ანიჭებდნენ ანაკლიის ნავსადგურს ასეთ მნიშვნელობას — ვისთვის რას ცვლიდა?

საქართველო შავი ზღვის აუზის ქვეყნებს შორის ერთადერთია, რომელსაც დღემდე არ აქვს ღრმაწყლოვანი პორტი.

შავი ზღვის აკვატორიაში ღრმაწყლოვანი პორტები შემდეგია: რუმინეთის „კონსტანცა“, ბულგარეთის „ბურგასი“, უკრაინის „ოდესა“, „ილიჩევსკი“ და „იუჟნი“, თურქეთის „ერდერიმი“ და „რიზე“ და რუსეთის „ტუაფე“ და ნოვორასიისკი“ და ჯერ კიდევ ბოლომდე დაუსრულებელი „ტამანი“.

ღრმაწყლოვან ნავსადგურს სხვა, სტანდარტული პორტებისგან წყლის სიღრმე განასხვავებს, რაც ასევე დიდი ზომისა და მძიმედ დატვირთული გემების მიღების შესაძლებლობას გულისხმობს.

პროექტის გათვლების თანახმად, 2021 წლისთვის, როცა მშენებლობის პირველი ფაზა დასრულებული უნდა ყოფილიყო, პორტის სიღრმე იქნებოდა 16 მეტრი — გაცილებით მეტი, ვიდრე ფოთისა და ბათუმის პორტები — და შეეძლებოდა, პანამაქსის და პოსტპანამაქსის ტიპის (ანუ დიდი საკონტეინერო) გემები მიეღო.

სპეციალისტები სხვადასხვა არგუმენტით განმარტავენ პორტის სტრატეგიულობას — იმას, თუ რატომ იქნებოდა პორტი მნიშვნელოვანი ქვეყნის ეკონომიკური გაძლიერებისთვის და სახელმწიფოს უსაფრთხოებისთვის.

სტრატეგიულობა, როგორც საქართველოს ატლანტიკური საბჭოს ვიცეპრეზიდენტი ბათუ ქუთელია განმარტავს, ხანგრძლივი ინტერესების მსახურებას ნიშნავს: „სტრატეგიული პროექტი პოლიტიკური თუ გეოგრაფიული ცვლილებების მიუხედავად თავის მნიშვნელობას ინარჩუნებს არაერთი განზომილებით — ეს არის საერთაშორისო და შიდა ეკონომიკა, ქვეყნის პოლიტიკური ფუნქცია და სამხედრო და უსაფრთხოების კომპონენტი“. ანაკლიის პორტი კი, მისი თქმითვე, ზუსტად ჯდება ამ განსაზღვრებაში.

ეკონომიკურ ნაწილში, სხვა ასპექტებთან (სამუშაო ადგილები) ერთად, სპეციალისტები გულისხმობენ დამატებითი ტვირთებით მიღებულ პოტენციურ შემოსავალს. თუკი, მაგალითად, ფოთის პორტმა, „ეი-პი-ემ ტერმინალსის“ თანახმად, 2017 წელს 6,6 მლნ ტონა ტვირთი გადაამუშავა, ანაკლიის კონსორციუმი წერდა, რომ მათი პორტის გამტარუნარიანობა განვითარების 9-ვე ფაზის დასრულების შემდეგ 100 მლნ ტონა იქნებოდა. ტვირთების გაზრდილი ოდენობა კი თავისთავად გულისხმობს მეტ გადასახადსა და შემოსავალს.

პორტი, როგორც უსაფრთხოების საკითხების სპეციალისტი თეონა აქუბარდია გვეუბნება, არანაკლებ მნიშვნელოვანი უნდა ყოფილიყო შემდეგი აზრითაც: „საქართველოს სატრანზიტო ფუნქციას, რომელიც ქვეყანამ ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენით შეიძინა, ღრმაწყლოვანი პორტი გაცილებით უფრო მეტად გააძლიერებდა და დამატებით სტრატეგიულ მნიშვნელობას შესძენდა“.

ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი, რომლის მშენებლობაც ედუარდ შევარდნაძის პერიოდში დაიწყო და სააკაშვილის პრეზიდენტობისას, 2005 წელს დასრულდა, მსოფლიოში სიგრძით მეორე ნავთობსადენია; მას აზერბაიჯანიდან საქართველოს გავლით თურქეთის ქალაქ ჯეიჰანში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპირომდე გადააქვს ნავთობი.

როგორც აქუბარდია ამბობს, ნებისმიერი სატრანზიტო ფუნქციის გაძლიერება მრავალმხრივ არის მნიშნველოვანი: „ეკონომიკა და უსაფრთხოების საკითხები მჭიდრო კავშირშია ერთმანეთთან და ამ შემთხვევაშიც, პორტის მშენებლობას მოჰქონდა უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი გარანტიები. ერთი მხრივ, იმიტომ, რომ აქ იდებოდა ინვესტიციები სტრატეგიული პარტნიორის [აშშ-ის] მხრიდან, მეორე მხრივ, ამ პორტს მრავალი ქვეყანა გამოიყენებდა, რაც განაპირობებდა საქართველოს უსაფრთხოების ინტერესების ამაღლებას“, – ამბობს აქუბარდია, რომელიც უშიშროების საბჭოს გაუქმებამდე საბჭოს მდივნის მოადგილის პოსტს იკავებდა.

უშიშროების საბჭოს მდივნის კიდევ ერთი ყოფილი მოადგილე ბათუ ქუთელია, რომელიც პოსტს 2011-2013 წლებში იკავებდა, მანამდე კი, 2008 წლიდან, საქართველოს ელჩი იყო აშშ-ში, „ნეტგაზეთთან“ ამბობს, რომ ანაკლიის პორტი გრძელვადიან პერსპექტივაში საქართველოს მყარად დაუმკვიდრებდა ადგილს მსოფლიო ლოჯისტიკურ რუკაზე, როგორც მთავარ სატრანზიტო ხაზს სამხედრო თუ არასამხედრო მიზნებისთვის. მაგალითისთვის მას ასეთი ისტორია მოჰყავს:

„როდესაც ავღანეთში ოპერაცია [ISAF, ნატოს „საერთაშორისო უშიშროების დახმარების ძალების“ მისია] პიკში გადავიდა, ამერიკა-ნატოსა და რუსეთს შორის ურთიერთობა დაიძაბა და რუსეთმა ნელ-ნელა დაიწყო ავღანეთში ჯარების მომარაგების სატრანზიტო გზაზე გადაადგილების შეზღუდვა, რამაც ალტერნატიული გზის საჭიროება გააჩინა.

სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი და მგრძნობიარე ტვირთი ავღანეთში ავიაციით ჩადის ხოლმე, მაგრამ დანარჩენი, ანუ ტვირთის დაახლოებით 80%-ის ლოჯისტიკური უზრუნველყოფა ხდება სახმელეთო-სარკინიგზო და საზღვაო გზების კომბინაციით.

საწყის ეტაპზე, როდესაც რუსეთსა და დასავლეთს შორის ურთიერთობა ჯერ კიდევ ისე არ იყო არეული, როგორც ბოლო პერიოდში, ტრანზიტი ძირითადად ხდებოდა ორი გზით: ჩრდილოეთ განაწილების ქსელის (NDN – Northern Distribution Network-ის) და ავპაკის (AfPak), ანუ ავღანეთ-პაკისტანის მონაკვეთის, გამოყენებით“.

NDN-ის თავდაპირველი ხაზი რიგის პორტში იწყებოდა ბალტიის ზღვაზე, სარკინიგზო გზით რუსეთის ტერიტორიაზე გადიოდა, შემდეგ ყაზახეთსა და უზბეკეთს კვეთდა და ასე აღწევდა ავღანეთის ჩრდილოეთ საზღვარს, საიდანაც დანიშნულების საბოლოო წერტილამდე სატვირთო მანქანებით მიდიოდა ჰინდუ კუშის მთების გავლით; მეორე ხაზით — „ავპაკით“ — ინდოეთის ოკეანიდან ხდებოდა ტვირთების მიწოდება.

ბათუ ქუთელია იხსენებს: „ავღანეთ-პაკისტანის კორიდორს პრობლემები ექმნებოდა [თავდასხმები თალიბანის მხრიდან და ა,შ]; NDN თავდაპირველად კარგად მუშაობდა, მაგრამ როდესაც აშშ-რუსეთს შორის ურთიერთობა დაიძაბა, რუსეთმა გადაწყვიტა, რომ ლოჯისტიკური პრობლემები შეექმნათ დასავლეთისთვის ავღანეთში, რის შემდეგაც დღის წესრიგში დადგა პარალელური გზის ძიება.

ეს უკვე 2009-2010 წელია, როდესაც შევიმუშავეთ ახალი გზა — NDN-South, ანუ ჩრდილო განაწილების ქსელის სამხრეთის შტო. სწორედ მაშინ შემოვიდა ფოთში დანიური ბიზნესკონგლომერატი „მაერსკი“, რომელიც გემების ერთ-ერთი უდიდესი ოპერატორია მსოფლიოში.

ამ ხაზით ჩვენ სამხედრო ლოჯისტიკურ რუკაზე გავჩნდით, როგორც სტაბილური ალტერნატივა. მთელი ამ ლოჯისტიკური ტრანზიტის 90%-მა, მათ შორის ავიასაწვავმა, გადმოინაცვლა საქართველოზე, საიდანაც აზერბაიჯანისა [კასპიის ზღვიდან] და ცენტრალური აზიის [თურქმენეთისა და უზბეკეთის] გავლით მიჰქონდათ ეს ტვირთი. ამან ძალიან დიდი სტაბილურობა შესძინა ოპერაციას, რადგან ეს იყო გზა, რომელზეც რუსეთს არ ჰქონდა გავლენა — ის ვერ ბლოკავდა ამ ლოჯისტიკურ ხაზს.

გარდა ამისა, ამან მაშინ ეკონომიკურადაც საკმაოდ დიდი სარგებელი მოიტანა სტრატეგიული მნიშვნელობის გარდა, რადგან პროცესში ქართული კომპანიები იყვნენ ჩართულნი.

მოგვიანებით, როდესაც საუბარი დაიწყო ავღანეთიდან ჯარების გამოყვანაზე და ამის პარალელურად დაიწყო უკანა ტრანზიტზე საუბარი, აქაც შეიქმნა პრობლემები. ჯარის გამოყვანას კიდევ უფრო მეტად მგრძნობიარობა აქვს, რადგან უსაფრთხოების რისკები მაღალია. ნაწილი მოდის ავიაციით, მაგრამ ტვირთი უნდა წამოვიდეს უახლოეს მეგობრულ ქვეყანაში — ასეთი ერთი თურქეთი იყო, მეორე კი- საქართველო.

ამ საკითხზე 2011 წლიდან დავიწყეთ მუშაობა და 2012 წელს უკვე კარგად აკინძული პაკეტი გვქონდა, თუ როგორ უნდა ემუშავა უკუტრანზიტს. თუმცა 2012 წელს, ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ, პოლიტიკური გაურკვევლობის პირობებში, უკუტრანზიტის მთელი ეს ფუნქცია გადავიდა თურქეთში.

ერთი სიტყვით, ეს იყო ჩვენი კარგი შანსი, რომელიც არ გამოვიდა, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ეს შანსი ჯერ კიდევ არ არსებობს და არ სჭირდება გამოყენება“.

ქუთელია განმარტავს, რომ ყარსი-ახალქალაქი-თბილისი-ბაქოს რკინიგზასთან და კარგად გამართულ აეროპორტებთან ერთად ღრმაწყლოვანი პორტის არსებობა „შექმნიდა მულტიმოდალური ლოჯისტიკური ხაზის კონცეფციას — არა ცალკეულ ლოჯისტიკურ გზას, არამედ ლოჯისტიკურ ქსელს“.

კიდევ ერთი ფუნქცია, რომელსაც ანაკლიის პორტისთვის მოიაზრებდნენ, შავ ზღვაში რუსეთის ექსპანსიას უკავშირდება — რუსეთის მიერ 2014 წელს ყირიმის ანექსიას, რამაც შავ ზღვაზე სამხედრო ბალანსი შეცვალა.

„შარშან, მაგალითად, რუსეთმა ჩაატარა შავ ზღვაზე დიდი სამხედრო წვრთნები და ამ წვრთნების წინ გამოაცხადა დახურული კვადრატები შავ ზღვაზე. რეალურად რამდენიმე დღით მთელი შავი ზღვა კომერციული საქმიანობისთვის ჩაკეტა“, – გვეუბნება ბათუ ქუთელია. მისი თქმით, ამან ბევრ კითხვის ნიშანთან ერთად გააჩინა საჭიროება, რაიმე შემაკავებელი ძალა ყოფილიყო, რომ მომავალში რუსეთმა ბოროტად არ გამოიყენოს თავისი შავ ზღვაზე მდებარეობა.

„ძალთა ბალანსი დაირღვა უკვე რუსეთის მიერ და ამიტომაც გაზარდა ნატომ თავისი სამხედრო წვრთნები შავ ზღვაზე, რათა შემაკავებელი ეფექტი ჰქონდეს პუტინის სხვა აგრესიული ქმედებების მიმართ“, – ამბობს ქუთელია და ამავე კონტექსტში ახსენებს ამერიკისა და ნატოს უპრეცედენტოდ დიდ სამხედრო სწავლებას „ევროპის მცველს“ (Defender Europe 20).

წვრთნებში საქართველოც მონაწილეობს. ქუთელიას განმარტებით, სწავლების ერთ-ერთი ამოცანაა, რაც შეიძლება სწრაფად მოხდეს შესაძლო კონფლიქტურ საომარ თეატრში ამერიკული და მოკავშირეების ევროპული სამხედრო ბაზებიდან ტექნიკის გადასროლა.

„იმის მიუხედავად, რომ წვრთნებისთვის ფოთის პორტს იყენებენ, მას კომერციული დატვირთვა აქვს“, – ამბობს ქუთელია.

2019 წლის სექტემბერში აშშ-ის სამხედრო საზღვაო ძალების ხომალდი USNS Yuma T-EPF-8 ფოთის პორტში ვერ შევიდა, ვინაიდან აშშ-ის საელჩოს ინფორმაციით, ნავმისადგომი კომერციულ გემს ჰქონდა დაკავებული.

ამის გათვალისწინებით ამბობს ქუთელია, რომ ახალ პორტს, თეორიულად, დამატებით ამ სამხედრო ოპერაციისთვისაც ექნებოდა ძალიან დიდი მნიშვნელობა. „ერთი სიტყვით, საქართველოსთვის ეს იყო შანსი, რომ გაეზარდა ჩვენი სამხედრო-სტრატეგიული მნიშვნელობა ნატოსთვის“, – ამბობს იგი.

[ნახეთ ასევე: „აშშ-ის გემის შემთხვევა ადასტურებს ანაკლიის პორტის საჭიროებას“]

ექსპერტების თქმით, სწორედ ეს არის ის ერთ-ერთი გარემოება, რის გამოც ანაკლიის პორტის აშენება, აშშ-ნატოსთან საქართველოს დაახლოების ფონზე, რუსეთის ხელისუფლების ინტერესებს ეწინააღმდეგება. ამის გარდა, სახელდება რისკი, რომ ანაკლიის პორტი ტვირთებს წაართმევს რუსეთის ნოვოროსიისკის პორტს.

„ატლანტიკური საბჭოს“ ცნობით, შავ ზღვაზე რუსეთის ნოვოროსიისკის პორტი ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი სატრანსპორტო ჰაბია. რუსეთის ტვირთების უდიდესი ნაწილი სწორედ ამ პორტზე მოდის (მთელი რუსეთის საიმპორტო და საექსპორტო ტვირთის 20%); ამასთან, ტვირთების გადაზიდვის კუთხით ეს პორტი ევროპაში მე-5 ადგილს იკავებს.

„ლოგიკურად, კარგად გამართული პორტი „ანაკლია“ ნოვოროსიისკის პორტს მართლაც წაართმევდა ტვირთებს“, – ამბობს ქუთელია და განმარტავს: „ყველა მაჩვენებლით, ანაკლიის პორტი მოახერხებდა უკეთესი სერვისის შეთავაზებას და გააიაფებდა გადაზიდვას. თანაც, რუსეთი ნოვოროსიისკის პორტისა და, ზოგადად, პორტების კონტროლს პოლიტიკური მიზნებისთვის იყენებს. არადა, არაერთი ქვეყნის, მათ შორის, ცენტრალური აზიის ქვეყნების, ინტერესია, ჩამოეხსნან რუსულ ლოჯისტიკურ დამოკიდებულებას. ამიტომაც, ძალიან დიდი უზბეკური, ყაზახური და სხვა ცენტრალური აზიის ტვირთები საქართველოდან უფრო კომფორტულად ივლიდა, ვიდრე, ვთქვათ, ნოვოროსიისკი-რუსეთის მიმართულებით“.

აღსანიშნავია ისიც, რომ რუსეთმა, კერძოდ კი რუსულმა კონსორციუმმა RusMorPort-მა, 2013 წელს დაიწყო ტამანის პორტის მშენებლობა ქერჩის სრუტესთან [ქერჩის სრუტე შავ და აზოვის ზღვებს აკავშირებს] და 2019 წელს გავრცელდა ცნობები, რომ რუსეთი აჩქარებს მისი მშენებლობის საბოლოოდ დასრულების პროცესს.

ანაკლიის პორტის მნიშვნელობაზე მხოლოდ ადგილობრივი სპეციალისტები არ საუბრობენ. მაგალითად, გადამდგარი ამერიკელი გენერალ-ლეიტენანტი ბენ ჰოჯესი, რომელიც ევროპაში ამერიკის არმიის მთავარსარდალი იყო 2014-17 წლებში, „ნეტგაზეთთან“ საუბარში აცხადებს, რომ ანაკლიის პორტის აშენებით გაიზრდება საქართველოს ჩრდილო-ატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში (NATO-ში) გაერთიანების შანსი.

„რუმინეთი მაშინვე მიიღებს სარგებელს, კონსტანცას პორტი [უდიდესი პორტი შავ ზღვაზე] გახდება მნიშვნელოვანი პორტი, მდინარე დუნაი გახდება მნიშვნელოვანი არტერია, რადგან დაიწყება კონტეინერების გადაზიდვა დუნაის მეშვეობით, ევროპის შუაგულისაკენ… მე წარმომიდგენია, რომ აშშ-ის საზღვაო ძალები რეგულარულად ეწვევიან ხოლმე ანაკლიის პორტს მონტრეს კონვენციის შეზღუდვების ფარგლებში, რაც ასევე გააძლიერებს კოლექტიურ უსაფრთხოებას შავი ზღვის რეგიონში“, — გვითხრა 2019 წლის სექტემბერში ჰოჯესმა, რომელიც ამჟამად ევროპული პოლიტიკის ანალიტიკურ ცენტრში (CEPA) მუშაობს.

[მონტრეს კონვენცია 1936 წელს დადებული ხელშეკრულებაა, რომელიც ბოსფორისა და დარდანელის სრუტეებზე სრულ კონტროლს თურქეთს ანიჭებს და საზღვაო ხომალდების ტრანზიტს არეგულირებს].

ჰოჯესის შეფასებით, „ანაკლიის პორტი საქართველოსთვის იქნება ის, რაც აშშ-სთვის იყო საჰაერო პროგრამა [გრანდიოზული პროექტი, რისი ნაწილიც არის NASA – აერონავტიკის და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნული სამმართველო]“.

კიდევ ერთი საერთაშორისო აქტორი, რომელიც ანაკლიის პორტით არის დაინტერესებული, ჩინეთია. ანაკლიის პორტი კარგად ჯდება ჩინეთის ამბიციურ პროექტში — „ერთი სარტყელი, ერთი გზა“ (ამჟამად ეწოდება „სარტყელისა და გზის ინიციატივა (BRI)). ამ მულტიმილიარდიან პროექტს ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინპინმა ჩაუყარა საფუძველი.

BRI ემსახურება ჩინურ ეკონომიკურ სტრატეგიას, რათა ჩინეთში დამზადებულ პროდუქციას უკეთესი წვდომა ჰქონდეს ევროპულ ბაზრებზე. ამ პროექტის ფარგლებში ჩინეთის სახელმწიფო სხვადასხვა ქვეყნის პორტსა თუ სატრანსპორტო დაწესებულებებში წილების შესყიდვას ცდილობს და ახორციელებს, ავითარებს ინფრასტრუქტურას და დებს ინვესტიციებს თითქმის ყველგან — ევროპაში, აზიაში (ახლო აღმოსავლეთი), ლათინურ ამერიკასა და აფრიკაში.

ჩინეთთან დაკავშირებული კომპანიები საქართველოშიც ფუნქციონირებენ: ფოთში, ანაკლიის სამხრეთით ახლომდებარე საპორტო ქალაქში, თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის 75%-ს ჩინური კონგლომერატი — CEFC China Energy ფლობს; ამასთან, საქართველოში არაერთ ინფრასტრუქტურულ პროექტში [სარკინიგზო თუ საგზაო მშენებლობების] ჩინური კომპანიები იმარჯვებენ, მათ შორის „ჩინეთის რკინიგზის 23-ე ბიუროს ჯგუფი“, რომელსაც მსოფლიო ბანკმა გასულ წელს 9 თვით აუკრძალა ტენდერებში მონაწილეობა.

ანაკლიის პორტით ჩინეთის დაინტერესებას შემდეგი გარემოება აჩვენებს: 2016 წელს გამოცხადებულ ტენდერში ანაკლიის პორტის ასაშენებლად ინტერესი რამდენიმე ჩინურმა კომპანიამ გამოხატა; მეორე ეტაპზე გადავიდა ქართულ-ჩინური კონსორციუმი, თუმცა, ქართულ-ამერიკულ „ანაკლიასთან“ დამარცხდა [დამარცხებულ კონსორციუმში შედიოდნენ ANAKLIA PORT AND INDUSTRIAL ECO PARK (GEORGIA); POWER CHINA – HUBEI HONGYUAN POWER ENGINEERING CO., LTD (ჩინეთი); BRITISH ECO POWER LTD (დიდი ბრიტანეთი); სპარტაკ ერაგია – ფიზიკური პირი].

ამასთან, სახელმწიფო ლიდერებს შორის BRI-ს საკითხზე არაერთი შეხვედრა გამართულა ბოლო წლების განმავლობაში როგორც ჩინეთში, ისე საქართველოში. მაგალითად, ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ვანგ იი 2019 წლის მაისში ეწვიასაქართველოს. ვიზიტისას, საქართველოს საგარეო უწყების ცნობით, „ყურადღება გამახვილდა „სარტყლისა და გზის“ გლობალურ ინიციატივაზე და ამ პროექტში საქართველოს უფრო მეტ ჩართულობაზე; ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ ის სრულად იზიარებს საქართველოს მისწრაფებას გახდეს სატრანსპორტო-სატრანზიტო და ლოგისტიკური ცენტრი ევროპასა და აზიას შორის“.

2015 და 2017 წლებში თბილისში ჩატარდა მაღალი დონის ფორუმები, „აბრეშუმის გზის ფორუმი“ და „სარტყლისა და გზის ფორუმი“. 2017 წელსვე ჩინეთი საქართველოს ზომით მე-3 სავაჭრო პარტნიორი გახდა თურქეთისა და რუსეთის შემდეგ და აზერბაიჯანს გადაასწრო.

თუმცა იმის ფონზე, რომ აშშ-სა და ჩინეთს შორის სავაჭრო ომი მიმდინარეობს, აშშ-ის ინტერესებში არ შედის ჩინეთის რაიმე სახით მონაწილეობა ანაკლიის პორტის პროექტში. აშშ-ის ეს პოზიცია სახელმწიფო მდივანმა მაიკ პომპეომ ნათლად დააფიქსირა ბახტაძესთან ბრიფინგზე, როდესაც ჩინეთს, რუსეთთან ერთად, საქართველოს „მოჩვენებითი მეგობარი“, მათ ეკონომიკას კი „მტაცებლური“ უწოდა.

ამის გათვალისწინებით, ბათუ ქუთელია ამბობს: „სამწუხაროა, მაგრამ ჩინეთის სტრატეგიული ინტერესები ჩვენთან რეგიონსა და ანაკლიასთან მიმართებაში ემთხვევა არა აშშ-ის, არამედ რუსეთის სტრატეგიულ ინტერესებს. ხოლო საქართველოს სტრატეგიული ინტერესები კი 100%-ით ემთხვევა აშშ-ის სტრატეგიულ ინტერესებს“.

რუსეთის ოფიციალურ პირებს, მართალია, დამოუკიდებლად არ გაუკეთებიათ ანაკლიის პორტის საწინააღმდეგო განცხადებები, თუმცა ისტორიას შემორჩა 2019 წლის 13 ივნისს რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე გრიგორი კარასინის კომენტარი მაიკ პომპეოს ზემოხსენებულ ნათქვამზე: „საქართველომ უნდა გადაწყვიტოს, თუ რა მოუხერხოს ანაკლიის პორტს. მაგრამ რაც რუსეთისა და ჩინეთის მიმართ ითქვა, ეს სულაც არ არის ის ტონი, რაც ჩვენ გვაწყობს“.

საქართველომ კი, საბოლოო ჯამში, ასე გადაწყვიტა: ანაკლიის პორტი ამ ეტაპზე არ აშენდება. სწორედ ზემოთ განხილული გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნევდნენ სპეციალისტები, რომ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების გადაწყვეტილებებში რუსეთის ფაქტორი გადამწყვეტი უნდა ყოფილიყო.

2020 წლის 9 იანვარს, მას შემდეგ, რაც ანაკლიის კონსორციუმთან ოფიციალურად გაუქმდა კონტრაქტი, პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკის პოლიტიკის თავმჯდომარე რომან კაკულიამ, რომელიც „ქართული ოცნების“ წევრია, ტვ პირველის ეთერში თქვა, რომ საქართველოს ხელისუფლებამ ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობა რუსეთიდან მომდინარე საფრთხეების გათვალისწინების გამო შეაფერხა.

კაკულია დაეთანხმა ჟურნალისტის დამაზუსტებელ კითხვას, რომელიც ასე იყო ფორმულირებული, რომ ანაკლიის პროექტის განხორციელებაში ბიძინა ივანიშვილმა „დაინახა საფრთხე რუსეთთან ურთიერთობაში, ამიტომ მეორე ხელით დაიწყო მთავარი მოთამაშეების, ხაზარაძისა და ჯაფარიძის დისკრედიტაცია, პროექტისთვის ხელოვნური ბარიერების შექმნა, რადგან ურჩევნია, ამას ხაზარაძის დევნა დაერქვას, ვიდრე თქვას, რომ ეს არის საფრთხეების გათვალისწინებით მიღებული გადაწყვეტილება“.

[ვრცლად კაკულიას ნათქვამის შესახებ წაიკითხეთ აქ]

მოგვიანებით კაკულიამ უკან დაიხია და თქვა, რომ „ცალსახად“ არ უთქვამს, რომ რუსულ საფრთხეებთან დაკავშირებული მოსაზრებები იყო კონსორციუმთან ხელშეკრულების შეწყვეტის მიზეზი. თუმცა კომენტატორებისთვის ცალსახაა, რომ კაკულიას ეს განცხადება რეალურ სურათს ასახავს.

თეონა აქუბარდიამ, მაგალითად, „ნეტგაზეთთან“ ინტერვიუში კაკულიას ამ ნათქვამს „აღიარებითი ჩვენება“ უწოდა, ხოლო ამ გადაწყვეტილების მიღმა მდგარ პოლიტიკას — „რუსეთი არ გავაღიზიანოთ“ — მცდარი, ეროვნულ ინტერესებთან შეუსაბამო პოლიტიკა.

„ვინ იანგარიშა ამ პროექტის ინტერესების წინააღმდეგობა რუსეთის საფრთხესთან? ამას როდესაც ასე ღიად ამბობენ, სერიოზული პრობლემაა. მით უმეტეს, იმ სხვა მიმდინარე თემებთან ერთად, როდესაც ქართულ ოცნებას ბრალს დებენ რუსეთთან ურთიერთობების კონტექსტში“, – ამბობს აქუბარდია.

მისი შეფასებით, აშკარაა, რომ „საქართველოს ხელისუფლებას აქვს კურსი, რომ რუსეთთან წავიდეს ისეთ დათმობებზე, რომლებიც საქართველოს ინტერესებში არ შედის. ეს კურსი სხვადასხვა დონეზე ვლინდება, მათ შორის მცოცავი ოკუპაციის საკითხსა და მთლიანად საქართველოს საგარეო პოლიტიკაში“. ანაკლიის პორტზე გადაწყვეტილებაც ამ კონტექსტში ეწერება: „ჩანს, ყველაფერი შეეწირა საქართველოს მთავრობის უაზროდ გაუთვლელ პოლიტიკას რუსეთთან მიმართებაში“.

ამ გარემოებას უშიშროების საბჭოს ყოფილი მდივანი დავით რაქვიაშვილი ასე აკრიტიკებს: „ნებისმიერი ნაბიჯი, რომელსაც საქართველო გადადგამს და იქნება მისთვის ეროვნული სუვერენიტეტის გაძლიერებისკენ გადადგმული ნაბიჯი, სამწუხაროდ, რუსეთისთვის გამაღიზიანებელი იქნება და ასე თუ შევხედავთ, არაფერი არ უნდა გავაკეთოთ და ავირჩიოთ ჭაობი, რაც ყველაზე მეტად რუსეთს აწყობს“…

---

სახელმწიფო აცხადებს, რომ ანაკლიის პორტი აუცილებლად აშენდება; მთავრობის (ინფრასტრუქტურის მინისტრის) განცხადებით, ისინი ხელახლა ემზადებიან ანაკლიის პორტის პროექტთან დაკავშირებით ინტერესთა გამოხატვის გამოცხადებისთვის.

---

გარეკანის ფოტო: ლუკა პერტაია/ნეტგაზეთი

მდინარე მაჭახელადან ინერტულ მასალებს შესაბამისი ლიცენზიის გარეშე იღებენ. კანონდარღვევა ვერც მოსახლეობის პროტესტმა და ვერც გარემოს დაცვის ზედამხედველობის დეპარტამენტის რეაგირებამ შეაჩერა. ადგილობრივები ამბობენ, რომ ინერტული მასალების ინტენსიური ამოღების შემდეგ, მდინარემ ნაპირების მიტაცება დაიწყო, სადაც მათ ბოსტნები აქვთ.

ერთ-ერთი ადგილობრივის, ვაჟა ხინკილაძის ინფორმაციით, მძიმე ტექნიკა მდინარეზე თითქმის ყოველდღე მუშაობს და დატვირთული მანქანა მდინარის სანაპიროდან დღეში რამდენჯერმე გადის:

„თუ წყალი ადიდდა, მიდიან, თუ არა, აქ არიან, ინტენსიურად მუშაობენ. მივმართეთ ზედამხედველობის სამსახურს, დავრეკეთ ცხელ ხაზზე, ამოვიდნენ და გვითხრეს გავაჩერეთო, მაგრამ მეორე დღეს ისევ გააგრძელეს მუშაობა. ახლა განცხადება დავწერეთ, მეზობლებმა მოვაწერეთ ხელი და გაგზავნილი გვაქვს გარემოს დაცვაში.“

ინფორმაციას, რომ მდინარე მაჭახელაში ინერტული მასალების უკანონოდ მოპოვების ფაქტები დაფიქსირდა, არ უარყოფენ გარემოს დაცვის ზედამხედველობის დეპარტამენტში. აჭარის რეგიონული სამმართველოს ინსპექტირების განყოფილების უფროსის, ნატო დავითაძის  ინფორმაციით, მაჭახლის ხეობიდან ბოლო ათი დღის განმავლობაში ცხელ ხაზზე ორჯერ დარეკეს და ერთხელ წერილობითაც მიმართეს. ამას ემატება კიდევ ერთი შემთხვევა, როცა მდინარის კალაპოტიდან მასალების უკანონოდ ამოღება დეპარტამენტმა გეგმიური მონიტორინგის დროს გამოავლინა. ამავე ხეობიდან „ბათუმელებს“ გამოუგზავნეს ვიდეოკადრები, რომელზეც მდინარიდან ინერტული მასალის უკანონოდ ამოღების ფაქტია ასახული. ავტორის თქმით, ეს ვიდეო გასულ სამშაბათს, 4 თებერვალსაა გადაღებული.

See more

სამსახურის უფროსის ნატო დავითაძის ინფორმაციით, ცხელ ხაზზე შეტყობინების მიღების ორივე შემთხვევაში დეპარტამენტის სპეციალისტები ადგილზე გავიდნენ. ერთ შემთხვევაში მათ დარღვევა დააფიქსირეს, მეორედ კი დარღვევის გამოვლენა ვერ შეძლეს:

„როცა მივედით, არაფერი არ დაგვხვდა.“

ნატო დავითაძემ ვერ დაგვისახელა ასევე დამრღვევი კომპანია. მისი ინფორმაციით, კანონს ფიზიკური პირები არღვევენ, მათი სახელებისა და გვარების გაცემის უფლება კი დეპარტამენტს არ აქვს. დეპარტამენტში არც ის იციან, ხომ არ მუშაობენ ეს პირები რომელიმე კომპანიაში.

მდინარეებიდან ინერტული მასალების ამოღებაზე ლიცენზიას აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო გასცემს. უწყების ინფორმაციით, ამ ეტაპზე მდინარე მაჭახელაზე ასეთი ნებართვა გაცემული არ არის, თუმცა ნებართვა გაცემულია მდინარის პირას უკვე დასაწყობებული მასალების გატანაზე.

საქმე იმაშია, რომ  ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ ლიცენზიები გასცა იმ დასაწყობებული მასალების გატანაზე, რომელიც კომპანია „აჭარა ენერჯი 2007“-მა, თავის დროზე, მდინარე ჭოროხის იმ უბნიდან ამოიღო, სადაც ჰესი მოაწყო. შეთანხმების შესაბამისად, ამოღებული ინერტული მასალა კომპანიამ სახელმწიფოს გადასცა. აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ სწორედ ეს მარაგი  გაყიდა აუქციონის წესით, ჯამში, 4 მილიონ 555 000 ლარად. ლიცენზიის მფლობელი სამი კომპანია გახდა.

მაჭახელში ვარაუდობენ, რომ ლიცენზიის მქონე კომპანიები [ან რომელიმე კომპანია], რომლებმაც  მასალების გატანის უფლების მოსაპოვებლად დიდი ფული დახარჯეს, მდინარე მაჭახელადან ინერტულ მასალებს დიდი ოდენობით იპარავენ, სახელმწიფო კი ამ პროცესის გაკონტროლებისას ისეთი მკაცრი არ არის, რომ დამრღვევმა დარღვევის გამეორება ვერ გაბედოს: „დღეში 20 მანქანა გადის“.

მდინარე მაჭახელაში ინერტული მასალების უნებართვოდ ამოღების ფაქტს იქ მცხოვრებლები ყველაზე ხშირად სწორედ დასაწყობებულ მასალებთან ახლოს აფიქსირებენ. ადგილობრივებს აქვთ ეჭვი, რომ მდინარიდან ინერტულ მასალებს უკანონოდ იღებს იგივე კომპანია, რომელსაც ლიცენზია აქვს დასაწყობებული ინერტული მასალის გატანაზე – ეს ლიცენზია კომპანიას მდინარის პირას თავისუფლად მოქმედების შესაძლებლობას აძლევს. ეს, თავის მხრივ, იმასაც ნიშნავს, რომ ძვირადღირებულ სასარგებლო წიაღისეულს კერძო კომპანიები უფასოდ მოიპოვებენ. 

„ჩვენ გვაქვს გონივრული ეჭვი, რომ კომპანია სწორედ იმიტომ შევიდა აუქციონში და გადაიხადა თანხა, რომ ჰქონდა მოლოდინი, მასალებს მდინარის კალაპოტიდანაც მოიპოვებდა, რაც მისთვის იქნებოდა დანახარჯის შევსება, ან ორმაგი მოგება. ეს გამოუვათ კიდეც, რადგან თითქმის ყოველდღე მუშაობენ და მოიპოვებენ მასალებს უფასოდ“, – ამბობს როინ მალაყმაძე.

კომპანიები მდინარეებთან ინერტული მასალის დასაწყობებაზე თანხმობის მისაღებად მუნიციპალიტეტებსაც მიმართავენ. ამ გზით კომპანიას ტერიტორიაზე შეაქვს ლეგალურად მოპოვებული მასალა დასაწყობების მიზნით, შემდეგ კი იწყებს მდინარიდან მასალების უკანონოდ მოპოვებას. სქემის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ ადგილზე ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომელი გამოჩნდება, კომპანიის ტექნიკა მიმართულებას ცვლის და ირწმუნება, რომ მდინარიდან კი არ იღებს მასალას, არამედ მდინარესთან დასაწყობებული საკუთარი მასალა გააქვს. ეს ხრიკი კომპანიებს შესაძლებლობას აძლევს, ფაქტობრივად უფასოდ მოიპოვონ ძვირადღირებული ინერტული მასალა.

ხელვაჩაურის მერიის პრესსამსახურში დღეს განგვიმარტეს, რომ ამ ეტაპზე რაიმე სახის თანხმობა მდინარე მაჭახელასთან ინერტული მასალების დასაწყობებაზე მერიას გაცემული არ აქვს. მერიის იურისტის, თემურ გაწერელიას თქმით, ასეთი თანხმობები მუნიციპალიტეტს გაცემული ჰქონდა და ამაში ის პრობლემას ვერ ხედავს. „რატომ უნდა იყოს მერია წინააღმდეგი, თუ ვინმე ადგილის გამოყენებას ითხოვს? ამ შემთხვევაში უპრიანია იჯარის წესის გამოყენება“, – გვითხრა მან და განგვიმარტა, რომ მუნიციპალიტეტი ინერტული მასალის დასაწყობებაზე არანაირ ნებართვას არ გასცემს და ეს მხოლოდ თანხმობაა იმ შემთხვევაში, თუ კომპანიას მასალების მოპოვებაზე ლიცენზია უკვე აქვს.

„მუნიციპალიტეტი მხოლოდ თანხმობას აცხადებს, ე.ი. არ მიდის წინააღმდეგ, მაგრამ ამ შემთხვევაში აუცილებლად უნდა ჰქონდეს კომპანიას ინერტული მასალის მოპოვების სპეციალური ლიცენზია. არის შემთხვევები, როდესაც მდინარის პირას ვერ ჩადიან იმიტომ, რომ მოუხერხებელი ადგილია, როცა ვარდნა დიდია და ხრამივითაა, ამიტომაც მდინარიდან ამოღებულ მასალას იქვე ყრიან, რომ შესასვლელი გზა გააკეთონ. ეს არის წერტილები, რომელსაც გარემოს დაცვა აკონტროლებს. ასეთ შემთხვევაში გამოდის, რომ თანხმობა გვქონდა დასაწყობებაზე“, – გვითხრა თემურ მოწყობილმა.

კანონმდებლობით მდინარის ნაპირების განკარგვაზე მუნიციპალიტეტს უფლებამოსილება არ გააჩნია და არც იმის განსაზღვრაა მუნიციპალიტეტის კომპეტენცია, როგორ ამოიღებს მასალებს ლიცენზირებული კომპანია. წყლის დაცვის შესახებ კანონით, მდინარის წყალდაცვითი ზოლი სახელმწიფო ქონების სააგენტოს ეკუთვნის. მდინარის წყალდაცვით ზოლად კი მიჩნეულია მისი მიმდებარე ტერიტორია, „რომელშიც მყარდება სპეციალური რეჟიმი წყლის რესურსების გაბინძურების, დანაგვიანების, მოლამვისა და დაშრეტისაგან დასაცავად.

წყალდაცვით ზოლში შეიძლება შეტანილ იქნეს მდინარის მშრალი კალაპოტი, მისი მიმდებარე ტერასები, შემაღლებული და ციცაბოფერდობიანი ბუნებრივი ნაპირები, აგრეთვე ხევები, რომლებიც უშუალოდ ემიჯნება მდინარის ნაპირებს. მდინარის წყალდაცვითი ზოლის სიგანე აითვლება მდინარის კალაპოტის კიდიდან ორივე მხარეს მეტრებში 75 კილომეტრზე მეტი სიგრძის მდინარისათვის  დადგენილია 50 მეტრი.“

ხელვაჩაურის მერის, ჯუმბერ ვარდმანიძის ინფორმაციით, მას ასეთი შეთანხმებები მართლაც გაცემული აქვს, თუმცა ამ გადაწყვეტილებებს ის ქონების სააგენტოს, ასევე გარემოს დაცვის სამსახურს უთანხმებს: „კომპანიას, რომელსაც უნდოდა, რომ გამეცა თანხმობა მასალების დასაწყობებაზე, ვუპასუხე, რომ მე წინააღმდეგი არ ვიქნები, მაგრამ ქონების მართვის სააგენტოს უნდა მიმართოს ნებართვაზე.“

მაჭახელში ამბობენ, რომ თუ ვითარება არ შეიცვლება, პროტესტის სხვა ფორმებს მიმართავენ: „თუ ამას მთავრობა უარყოფს, მაშინ ჩვენ მოვიქცევით ასე: მდინარეზე შესულ ტექნიკას გამოსასვლელ გზას დავუკეტავთ და მთავრობას ფაქტის წინაშე დავაყენებთ. ჩვენ ამის გაგრძელებას არ დავუშვებთ“.

ბათუმის მშენებარე საფეხბურთო სტადიონის კვამლგაწოვისა და ხანძარქრობის სისტემების მოწყობის სამუშაოების შესყიდვაზე 3 605 629 ლარით ტენდერია გამოცხადებული. ტენდერი აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს შპს „სტადიონმა“ გამოაცხადა.

პირობის მიხედვით, სამუშაოს შესრულების სავალდებულო ვადაა ხელშეკრულების გაფორმებიდან 3 თვე. ტენდერში წინადადებების მიღება კი, 2020 წლის 22 თებერვალს დაიწყება და 27 თებერვალს დასრულდება.

შესასრულებელი სამუშაოს სახეობებია: სახანძრო სარქველები; კვამლგაწოვა, დაწნეხვა, კომპენსაცია; ქაფი; გაზით (NOVEC) ქრობა; გაზით ქრობის სისტემა; სატრანსფორმატორო CO2, ლოკალური ქრობა; სახანძრო სისტემის მართვა; გამათბობელი კაბელები, ფარები; უკუკავშირის სისტემა; სპრინკლერული სისტემა; დამიწების სისტემა; სამშენებლო ნაწილი.

ამასთან, „ყველა სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დაწყებამდე სამუშაოების წარმოების ვადა და განხორციელების მეთოდი შეთანხმებული უნდა იქნას სამშენებლო ობიექტზე სამუშაოების მწარმოებელ მესამე პირთან/პირებთან, რაც უნდა დადასტურეს მხარეებს შორის გაფორმებული შესაბამისი დოკუმენტით. დოკუმენტი შექმნისთანავე უნდა წარედგინოს შემსყიდველს და ზედამხედველს“.

შპს „სტადიონში“ ადრე განაცხადეს, რომ ბათუმში საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობა შესაძლოა ვადამდე გაცილებით ადრე [2020 წლის მარტში] დასრულდეს. საფეხბურთო სტადიონს კომპანია „ანაგი“ აშენებს, რომელთანაც ხელშეკრულება დღგ-ს ჩათვლით, ჯამში, 141 869 522 ლარზეა გაფორმებული.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე სკამების მონტაჟი დასრულდა

See more

მთავარი ფოტო: ბათუმის სტადიონი /5.08.2019 / ფოტო: შპს „სტადიონი“

უმაღლესი საარჩევნო კომისიის დამოუკიდებელ წევრად უმაღლესმა საბჭომ დღეს, 6 თებერვალს, ტარიელ გოგიტიძე აირჩია. იგი ასლან აბაშიძის სამთავრობო დაცვის სპეცსამსახურში მუშაობდა 1994 წლიდან 2004 წლამდე, ვიდრე ასლან აბაშიძეს ქვეყნის დატოვება მოუხდებოდა. 2018 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში ტარიელ გოგიტიძე „ქართულ ოცნებას“ წარმოადგენდა ბათუმის საარჩევნო ოლქში.

ტარიელ გოგიტიძის მიერ უმაღლეს საბჭოში წარდგენილი CV-ის მიხედვით, იგი 2004 წლიდან 2014 წლამდე უმუშევარი იყო. ტარიელ გოგიტიძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, რომ ამ პერიოდში, ძირითადად, ცალკეულ კომპანიებს იურიდიულ მომსახურებას უწევდა. 2014 წლიდან დღემდე ტარიელ გოგიტიძე შპს „საფინანსო საკრედიტო ბიუროს“ კრედიტოფიცერად მუშაობდა. ტარიელ გოგიტიძე 4 მარტიდან შეუდგება უსკო-ში მუშაობას, ის გუგული დუაძეს ჩაანაცვლებს.

უმაღლესი საბჭოს ინფორმაციით, ტარიელ გოგიტიძეს 11-მა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი. უსკო-ს წევრობის მეორე კანდიდატი მალხაზ ბოლქვაძე იყო. მას ორმა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი. საბჭოს სხდომას დღეს ენმ არ დასწრებია.

„რიგგარეშე სესიამდე  ორივე კანდიდატს წამყვან-საკონსტიტუციო, იურიდიულ და საპროცედურო საკითხთა კომიტეტში მოუსმინეს. აღნიშნულმა კომიტეტმა მათი სამოქმედო გეგმების განხილვის შემდეგ, სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით, რეკომენდაცია ტარიელ გოგიტიძეს გაუწია,“ – აღნიშნულია უმაღლესი საბჭოს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.