„არავის არ სურს, იმ მდგომარეობაში აღმოჩნდეს, როგორშიც ეს 4 პირი აღმოჩნდა,“ – გვითხრა ყოფილმა მოსამართლემ, მაია კოპალეიშვილმა, რომელსაც ვკითხეთ: რამდენად მოსალოდნელია „სასამართლო კლანის“ დაშლა?
ყოფილი მოსამართლის დაკვირვებით, „კლანმა“ პრემიერისგან გარანტიები მიიღო, რომ მათ თანამდებობებს არავინ შეეხება აშშ-ის სანქციების მიუხედავად. ყოფილი მოსამართლე ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს მთავრობის განცხადებებზე, სადაც ჯერ არ ჩანს მკაფიოდ – რაზეა წამსვლელი „ოცნება“ სასამართლოზე კონტროლის შენარჩუნების სანაცვლოდ.
„გააჩნია, რა იქნება შესაწირი მსხვერპლად, ამას მიხედვით მიიღებენ გადაწყვეტილებას…
სასამართლო ხელისუფლების განვითარებაში ამერიკას უზარმაზარი რესურსი აქვს ჩადებული. როგორც ჩანს, საჭირო იყო ამ გადაწყვეტილების მიღება, რომ თვითგაჯანსაღების პროცესი დაწყებულიყო ან ეთქვათ: საკმარისია,“ – ამბობს ყოფილი მოსამართლე და განსაკუთრებით იმ მოსამართლეებზე წუხს, რომლებმაც ანტიამერიკულ კამპანიაში ჩართვით „სახე დაკარგეს“.
როდის და რა შემთხვევაში შეიძლება დაიშალოს „კლანი“ სასამართლოში? – „ბათუმელებმა“ მაია კოპალეიშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა, ის საკონსტიტუციო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლეა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.
- ქალბატონო მაია, იმის გათვალისწინებით, რაც სასამართლოს გარშემო ახლა ხდება, რამდენად მოსალოდნელია, რომ „კლანი“ დაიშალოს?
პროცესები, რასაც ვაკვირდებით, მყარად ფესვგადგმულია. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამოცემული აქტი, ჩემი აზრით, ბუნებრივია, ხელს შეუწყობს სასამართლო სისტემის გაჯანსაღების პროცესს, მაგრამ ამას დასჭირდება გარკვეული პერიოდი.
მგონი, ეს არ იქნება სწრაფი პროცესი.
- როგორ ოპერირებს ამ ეტაპზე „კლანი“? მოსამართლეები შეხვდნენ პრემიერს და მადლობა გადაუხადეს მხარდაჭერისთვის. რას ცვლის „კლანის“ მხარდაჭერის დემონსტრირება?
მთავრობამ გამოხატა მხარდაჭერა კონკრეტული პირების მიმართ, რომლებიც მოხსენიებულნი არიან სახელმწიფო დეპარტამენტის აქტში და ალბათ ყველა იმ პირის მიმართ, ვინც მხარს უჭერს ამ კონკრეტულ პირებს.
თუმცა ეს არაფერს ცვლის, ჩემი აზრით. ეს არ ამყარებს მათ მდგომარეობას მეტად, ვიდრე შესაძლოა ეს აქამდე იყო. როგორც ჩანს, მათ სჭირდებათ, მთავრობამ ისინი წარმოიდგინოს, როგორც მსხვერპლი.
შეხვედრით, რაც შედგა უზენაეს სასამართლოში, ვფიქრობ, მათი რეპუტაცია პირიქით, დაეცა – თუკი ხარ მოსამართლე და ძლიერი სასამართლო ხელისუფლება, ეს არ არის პოზიციების გამყარება, პირიქით, ეს სისუსტეზე მიანიშნებს.
შესაძლოა თვითონ ამ პროცესს უყურებენ, როგორც გაძლიერებას, მაგრამ სინამდვილეში ამან შესაძლოა პროცესი გაწელოს, თუმცა შედეგობრივად ეს გაძლიერებას არ ემსახურება.
- ანტიამერიკული გზავნილებით და საჯაროდ მხოლოდ 6-მა მოსამართლემ გააპროტესტა მოსამართლეების დასანქცირება. რატომ არ გამოჩნდნენ სხვები, თქვენი აზრით?
მე ამას მოსამართლეების პროტესტს ვერ დავარქმევდი, ეს იყო შეუწყნარებელი სიტყვები მოსამართლეთა მხრიდან.
მოსამართლეებს ნამდვილად არ უნდა ჰქონდეთ ასეთი ლექსიკა, რა სიტუაციაც არ უნდა იყოს, ფორმატიდან ისინი არ უნდა გამოვიდნენ. ეს ნიშნის მოგებით საუბარი ნამდვილად არ შეესაბამება მოსამართლის მაღალ სტატუსს.
ჩემი აზრით, მოსამართლეების გავლენიანი ჯგუფისთვის ამ ეტაპზე მთავარი იყო შეხვედრა მთავრობასთან, ვიდრე სხვა მოსამართლეებისგან ღიად პოზიციების დაფიქსირება. ამ შეხვედრის შემდეგ ისინი უფრო მყარად შეხედავენ თვალებში სხვა მოსამართლეებს. შესაძლოა, ჰგონიათ, რომ ეს არის სიმყარე, მაგრამ მათ ამ სიმყარეს უკვე ვერაფერი ვეღარ მოუტანს.
მოსამართლის სტატუსი, პირველ რიგში, მოსამართლეს აიძულებს, კარგი გაგებით, არ დაკარგოს სახე. დარწმუნებული ვარ, არც ერთ ღირსეულ მოსამართლეს, თუნდაც მათ მხარდამჭერს, არ მოეწონებოდა ის ლექსიკა, რომელიც მოსამართლეებმა თავიანთ განცხადებებში გამოიყენეს. ახლა სხვები რას იზამენ, ეს სხვა საკითხია, თუკი იძულების ქვეშ რამეს გააკეთებენ, მაგრამ აქამდე რომ არ გააკეთეს, ეს ნიშნავს, რომ ასეთი ლექსიკით არ გამოხატავენ სათქმელს თუ მოსაზრებას.
- ვინც პოზიცია დააფიქსირა, სახე დაკარგა?
ნამდვილად. მოსამართლე, რომელიც გამოდის და ნიშნის მოგებით ელაპარაკება მეგობარ სახელმწიფოს, იმ სახელმწიფოს, რომელიც ჩვენი ქვეყნის სტრატეგიული პარტნიორია, უამრავი რესურსი აქვს ჩადებული ამ ქვეყნის განვითარებაში, მათ შორის, მოსამართლეების დატრენინგებაში, მათი თვალსაწიერის და პროფესიული უნარების გაზრდაში.
ასეთი ლექსიკით მოსამართლე არ უნდა ესაუბრებოდეს სტრატეგიულ პარტნიორს. მას, როგორც სახელმწიფოს წარმომადგენელს, არ აქვს ამის უფლება. მოსამართლე სახელმწიფოს წარმომადგენელია, მას სახელმწიფოს სახელით გამოაქვს გადაწყვეტილებები. მოსამართლეს არ აქვს უფლება, გადააბიჯოს სახელმწიფოს ინტერესებს.
- თქვენ რა ფაქტორები გაფიქრებინებთ, რომ შესაძლოა „კლანის“ დასუსტების პროცესი გაჭიანურდეს?
არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ბევრი რამ დამოკიდებულია პოლიტიკურ ნებაზე, რაც მხოლოდ სასამართლო სისტემის შიგნით არ ფორმირდება.
პოლიტიკური ნება თუ იქნება, შესაძლოა ეს ღიად გამოხატული არც იყოს და პოლიტიკურმა ხელისუფლებამ მაინც იფიქროს ამ საკითხებზე, მაშინ შესაძლოა, ეს დაჩქარდეს. მაგრამ თუ სათანადო პოლიტიკური ნება არ იქნა გამოხატული, მაშინ ფაქტია – ეს ვერ მოხდება, მით უმეტეს ახლა, როცა იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სრულად მათით [„კლანის“ წევრებით] არის დაკომპლექტებული: იქ არამოსამართლე წევრები არ არიან, მაგრამ რომც იყვნენ, ეს ვერ შეცვლის მდგომარეობას.
იმისთვის, რომ სისტემური ცვლილება მოხდეს, ამას სჭირდება პოლიტიკური ნება.
- ამ ნების გაჩენის რა პირობა არსებობს, როცა ჩანს, რომ მთავრობა „სასამართლო კლანის“ მოკავშირეა? ღარიბაშვილი მოსამართლეებს შეხვდა, მათ მხარდაჭერა გამოუცხადა და ამბობს, რომ „მიუღებელია სუვერენულ სასამართლოში ჩარევა“.
შეიძლება, პრემიერს მრჩევლებმა არასწორად მიაწოდეს ინფორმაცია, არ ვიცი, მაგრამ სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გამოცემულ აქტზე როგორ შეიძლება იფიქრო, რომ ეს არის ქვეყნის სუვერენიტეტში ჩარევა? სხვა სახელმწიფო განსაზღვრავს, თავის ქვეყანაში ვინ შეუშვას და ვინ – არა. აშშ-მ თქვა, რომ არ შემოვუშვებ ჩემს ქვეყანაში კონკრეტულ პირებს იმ საფუძვლით, რომ ჩართულნი იყვნენ მნიშვნელოვან კორუფციულ საქმიანობაშიო, სუვერენიტეტში ჩარევა ეს რატომ შეიძლება იყოს?
სუვერენიტეტს აქვს თავისი ნიშნები და, ბუნებრივია, ვერ იქნება ეს სუვერენიტეტში ჩარევა. ასე ჩვენი სახელმწიფოც არ უშვებს ძალიან ბევრ ადამიანს საზღვრებს აქეთ, ამით რა, რომელიმე სხვა სახელმწიფოს სუვერენიტეტში ერევა? არც კი შეიძლება ამის განხილვა და დატოლება, რომ აი, რატომ არ არის, ან არის სუვერენიტეტში ჩარევა, როცა კონკრეტულ პირებს სხვა ქვეყანაში შესვლაზე სანქცია დაუწესეს.
მეორე მხრივ, ეს სანქცია მიემართება კონკრეტულ პირებს. იმავე აქტში და შემდგომაც ითქვა, რომ აშშ განაგრძობს საქართველოს სახელმწიფოს მხარდაჭერას. ასე, რომ ეს სანქცია არის კონკრეტულ პირების მიმართ და არა სასამართლო ხელისუფლების მიმართ.
- მოსამართლე ირაკლი შენგელია აპირებს აშშ-ში გაასაჩივროს აშშ-ის ხელისუფლების გადაწყვეტილება მის დასანქცირებაზე. რამდენად რეალურია მსგავსი სარჩელი?
ეს განცხადება, რაც გააკეთა ბატონმა ირაკლი შენგელიამ, შესაძლოა იყოს ცხელ გულზე ნათქვამი. ალბათ წარმოდგენაც არა აქვს ამერიკის სასამართლოს სისტემაზე, როგორ ხდება გასაჩივრება.
თუნდაც რომ გაასაჩივროს, პირველ რიგში, შეიძლება დადგეს დასაშვებობის საკითხი – შესაძლოა, დასაშვებობის მოთხოვნებიც ვერ გადალახოს.
დავუშვათ, რომ დაუშვეს და მივიდა საქმე არსებით განხილვამდე, რა უნდა მოითხოვოს: რატომ მიკრძალავთ აშშ-ში შემოშვებას? ნებისმიერი სახელმწიფოს დისკრეციაა, თავად განსაზღვროს, ვინ შეუშვას თავის ქვეყანაში.
- მანამდე, თქვენი დაკვირვებით, რას აპირებს პოლიტიკური ხელისუფლება „სასამართლოს კლანთან“ მიმართებით?
ამ პროცესს აქტიურად უნდა დავაკვირდეთ. როცა დასრულდა შეხვედრა პრემიერთან, უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარემ თქვა, რომ მთავრობას ვთხოვეთ სამართლებრივი ჩარჩო შევიმუშაოთო. არ არის გამორიცხული, გარკვეული სამართლებრივი დოკუმენტის შემუშავების მცდელობა არსებობდეს. სხვა საკითხია, ეს ნამდვილად მოხდება, თუ არა.
ამ შეხვედრის მიზანი პირდაპირ ის იყო, რომ არ მომხდარიყო მათთან მიმართებით პოლიტიკური ხელისუფლების მხრიდან ზეწოლა. როგორც ჩანს, მათ ეს გარანტიები მიიღეს პოლიტიკური ხელისუფლებისგან. ამ შეხვედრის ქვეტექსტიდან ჩანდა ის, რომ პოლიტიკური ხელისუფლების მხრიდან არ წამოვიდოდა მაგალითად, მათი გადადგომის მოთხოვნა.
- ანუ თავი დაიზღვია „კლანმა“ მთავრობისგან?
კი, თავი დაიზღვია, რადგან შეიძლება განვითარებულიყო მოვლენები ისე, რომ ეთქვათ, ეს რეპუტაციულად დამაზიანებელია სასამართლოსთვის, ან დაწყებულიყო გამოძიება.
სამართალდამცავმა ორგანოებმა რეაგირება ხომ უნდა მოახდინონ იმაზე, როცა ყოფილი მოსამართლე ამბობს, რომ მასზე ხორციელდებოდა ზეწოლა სწორედ კლანის მხრიდან, გავლენიანი ჯგუფისგან, როგორც ეს გამოჩნდა სხვადასხვა დოკუმენტში? თუ ეს რეაგირება იქნება გამოძიების კუთხით, არ ვიცით, რა პროცესი მოჰყვება შემდეგ ამას. ამიტომაც ცდილობენ, წინასწარ დააზღვიონ, რომ არ მოსთხოვოს ვინმემ გადადგომა, ან თუნდაც შემდეგ არ დადგეს მათთვის საზიანო შედეგი.
- რამდენად მუშაობს ის ფაქტორი, რომ შესაძლოა გაგრძელდეს დასანქცირების პროცესი და ეს შეეხოს პოლიტიკურ ლიდერებსაც?
ამიტომაც, გააჩნია, რა იქნება მსხვერპლად შესაწირი, ამას შეხედავენ და იმის მიხედვით მიიღებენ გადაწყვეტილებას.
არავინ იცოდა, რომ ეს შედეგი დადგებოდა. ახლა უკვე, როცა ეს რეალობაა, არავინ გამორიცხავს ამას გაგრძელებაც ჰქონდეს. ამიტომაც, ახლა ყველა თავს იზღვევს, ეს იქნება განცხადებები, თუ კონკრეტული მოქმედებები.
სასამართლოს ხელისუფლების განვითარებაში ამერიკას უზარმაზარი რესურსი აქვს ჩადებული. როგორც ჩანს, საჭირო იყო ამ გადაწყვეტილების მიღება, რომ თვითგაჯანსაღების პროცესი დაწყებულიყო, ან ეთქვათ: საკმარისია.
აშშ-ს კი ნამდვილად აქვს ამის თქმის უფლება. მართლაც იმდენი თანხა აქვთ დახარჯული ჩვენი სასამართლო სისტემის გაძლიერებაზე – როცა ვიწონებთ თავს სასამართლოს მოწესრიგებულ შენობებით, ეს უზრუნველყოფილია ჩვენი პარტნიორი ქვეყნების, მათ შორის, აშშ-ის ფინანსური რესურსებით.
- სასამართლოს ერთგულების გამო შესაძლოა „ოცნებას“ აწყობდეს ღიად ანტიამერიკულ კამპანიაში ჩართვა?
არა, ხომ ხედავთ, რომ მოზომილია მთავრობის განცხადებები, იყენებენ ოფიციალურ ტერმინებს, საუბრობენ იმაზე, რომ, მაგალითად, მტკიცებულებები უნდა იქნეს წარმოდგენილი. ეს მიანიშნებს, რომ მთავრობის საუბარი უფრო დაბალანსებულია.
მოსამართლეებმა კი, თავიანთ სტატუსს გადააბიჯეს, მათ არ ჰქონდათ ასეთი ლექსიკით საუბრის უფლება, მით უმეტეს მეგობარი სახელმწიფოზე. მე არ მახსენდება, რომელიმე ამ მოსამართლეს ჰქონოდა ასეთივე განცხადებები მტრულად განწყობილი რუსეთის მიმართ.
- ამ ეტაპზე გარანტიები მიიღეს მოსამართლეებმა, მაგრამ „ოცნებას“ ვინ მისცემს იმის გარანტიას, რომ სანქცირება არ გახდება შეუქცევადი პროცესი?
ეს უკვე პოლიტიკური პროცესია. შესაძლოა, „ოცნებამ“ სცადოს, გარკვეული, დიპლომატიური არხით ამ საკითხების გარკვევა.
- ახლა „კლანში“ ყველაზე უფრო რა პროცესი გააქტიურდა?
ეს ისეთი პროცესია, როცა რაღაც არსებობს, მაგრამ მის არსებობას აზრი არა აქვს – არავის არ სურს, იმ მდგომარეობაში აღმოჩნდეს, როგორშიც ეს 4 პირი აღმოჩნდა.
აქ ხომ მართლაც იმაზე არაა საუბარი, რომ სულ არ გვინდა ამერიკა და არც წავალთ ამერიკაში. მნიშვნელოვანია, რა საფუძვლით გეუბნება უარს მეგობარი სახელმწიფო მის ქვეყანაში შესვლაზე – საუბარია კორუფციაზე.
ძალიან რბილად რომ ვთქვათ, ასეთი ატრიბუტით მოხსენიება წარმოუდგენელია მოსამართლის შემთხვევაში? რამდენიმე მოსამართლემ კი თქვა, მეც რატომ არ მასანქცირებენო, ერთი ქართული ფილმის პერსონაჟისა არ იყოს, როგორც ჩემი შვილი იტანჯება, მეც ისე უნდა დავიტანჯოო, მაგრამ ეს ხომ არ არის ნამდვილი მოსამართლის სწორი პოზიცია?
არცერთ მოსამართლეს, რომელსაც პრეტენზია აქვს იმაზე, რომ როგორც მოსამართლე შემდგარი იყოს, არ სურს ამ მდგომარეობაში აღმოჩნდეს. შესაძლოა, ერთეული ვინმე ასეთი, მაგრამ ბევრი ვერ იქნება.
- გამოდის, „კლანი“ ისე თავდაჯერებულად და მშვიდად ვეღარ გრძნობს თავს, როგორც აქამდე?
ვფიქრობ, რომ ვერა. ჯერ ერთი ამ მოსამართლეების უკან ოჯახები დგას, შვილები. პირადი ცხოვრების კუთხითაც ეს საკითხი გარკვეული პრობლემის მატარებელია. ყოველ მოსამართლეს აქვს პირადი ცხოვრება, რომელზეც გავლენას ახდენს ასეთი გადაწყვეტილებები. არცერთ მოსამართლეს არ უნდა, მის შესახებ ასეთი ინფორმაცია ვრცელდებოდეს.
ამას წინათ, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ არასრული შემადგენლობით მოახდინა მოსამართლეთა განმწესება. როგორც ვიცით, არამოსამართლე წევრები არ არიან არჩეულები, მხოლოდ მოსამართლე წევრები არიან და პლუს ერთი პრეზიდენტის მიერ წარდგენილი. შესაძლოა, დაიწყოს დისკუსია: რამდენად ლეგიტიმურია მათ მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, როდესაც არასრული შემადგენლობით ჩაატარეს კონკურსი?
მოსამართლეებს განცხადებები ამაზე უნდა ეკეთებინათ, რომ აი, დროულად აირჩიეთ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრები, რომ შევივსოთ და სრული სახით შევძლოთ ფუნქციონირება.
- რას ნიშნავს, როცა მოსამართლე ღიად პოზიციონირებს „ალტ ინფოს“ დეზინფორმაციული რიტორიკით? „პირადად მე მაქვს ტრადიციული ოჯახი, მყავს შვილები, რომლებიც სამართლიანობისა და პატიოსნების პრინციპებზე აღიზარდნენ და ამ „ლინჩის წესით გასამართლების“ ფონზე და ასევე იმის გათვალისწინებით, რომ აშშ-ში ბოლო პერიოდის ერთ-ერთ მთავარ დემოკრატიულ მიღწევად მიჩნეულია და აპრობირებულია 6 წლის ასაკიდან ბავშვისათვის სქესის შეცვლა, არაფერი მესაქმება, ვინაიდან მსგავსი „ღირებულებები“ ჩემს ოჯახს ნამდვილად არ სჭირდება“, – წერს მოსამართლე ირაკლი შენგელია. რამდენად დასაშვებია მან განიხილოს რელიგიური უმცირესობების, ან ლგბტქ თემის სარჩელები და იქნება ადეკვატური?
ეს ლექსიკა ნამდვილად მიუღებელია. მნიშვნელოვანია მოსამართლის ღირებულებები. შესაძლოა, მოსამართლეს ჰქონდეს სხვადასხვა შეხედულება ამა თუ იმ საკითხზე, მაგრამ მთავარია, ამას როგორი ფორმით გამოხატავ. ეს არ უნდა იყოს გამოხატული, პირველ რიგში, შეურაცხმყოფელი ფორმით.
თანაც, მოსამართლეებმა ფეისბუქპოსტებში P.S.- ნაწილი ერთნაირად გააკეთეს, თითქოს შეთანხმდნენ, რაღაც ერთნაირი ტექსტით მიდის ეს ყველაფერი. ეს მაფიქრებინებს, რომ წინასწარ შეთანხმდნენ, ცუდი რა ჩაეწერათ, ნიშნის მოგებით რომ ესაუბრათ ამერიკასთან.
არ უნდა შევხედოთ ისე, რომ ყველაფერი დასრულდა იმით, რომ მოსამართლეებმა მთავრობისგან გარანტიები მიიღეს. გარანტიები მიიღეს, რა თქმა უნდა, მაგრამ დემოკრატია ზოგადად ასე არ მუშაობს – 3 ხელისუფლებას შორის შესაძლოა იყოს რაღაც შეთქმულება. არ უნდა გამოვრიცხოთ საზოგადოება, ანუ კონტროლი ხელისუფლებაზე. ხელისუფლების წყარო არის ხალხი და ეს მართლაც ასეა. აქტიური საზოგადოება ძალიან ბევრს ნიშნავს და ეს მათაც ძალიან კარგად იციან.
საზოგადოება კი არ უნდა შეჩერდეს იმის გამო, რომ გუშინ რაღაც თითქოს „დალაგდა“.
- თქვენი აზრით, რა უნდა იყოს ამ ეტაპზე საზოგადოების მოთხოვნა, როცა საქმე სასამართლოს ეხება?
პირველ რიგში, ამ პირებმა უნდა დატოვონ თანამდებობები, ამიტომაც შედგა შეხვედრა პრემიერთან, რომ არ მოეთხოვა ვინმეს მათთვის თანამდებობის დატოვება, არ ვგულისხმობ უშუალოდ მოსამართლის თანამდებობას, ისინი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრები არიან.
ინსტიტუციური რეფორმის ფარგლებში კი, ცვლილება ისე უნდა განხორციელდეს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ხელახლა აირჩეს „კლანის“ ჩართულობის გარეშე. ასევე უნდა გაიზარდოს არამოსამართლე წევრების რაოდენობა ისე, რომ მხოლოდ საბჭოს მოსამართლე წევრების ხმა არ იყოს საკმარისი მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მისაღებად. მოთხოვნა უნდა იყოს სასამართლო ხელისუფლების რეალური რეფორმა.
- ვახორციელებ ამ რეფორმას და ვენეციის კომისიის დასკვნების გათვალისწინებასაც ვაპირებთო, აცხადებენ „ოცნებაში“.
რეფორმა თუ ხორციელდება კონტექსტის გათვალისწინებით, მაშინ ეს ხალხი აღარ უნდა იყოს იმ თანამდებობაზე, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ეს წევრები გავლენას არ უნდა ახდენდნენ ადმინისტრირების პროცესზე. როცა საუბარია მოსამართლეების შერჩევასა და მათ დაწინაურებაზე, გადანიშვნა-გადმონიშვნა და ასე შემდეგ, ამ პირებს თანამდებობები არ უნდა ეკავოთ სასამართლო ხელისუფლებაში.
ძლიერ სასამართლო ხელისუფლებას რეფორმები სჭირდება არა ქაღალდზე, არამედ პრაქტიკაში.
