საარჩევნო ადმინისტრაცია 26 ოქტომბრის არჩევნებში მონაწილე პარტიებს ქცევის კოდექსის გაფორმებას სთავაზობს. ქცევის კოდექსზე ხელმოწერა პოლიტიკური პარტიების წარმომადგენლებს დღეიდან 11 სექტემბრის ჩათვლით შეუძლიათ.
საარჩევნო ადმინისტრაციას მნიშვნელოვნად მიაჩნია 2024 წლის არჩევნებისთვის არსებობდეს დოკუმენტი, რომელიც საერთაშორისოდ აღიარებული პრინციპების ირგვლივ გააერთიანებს არჩევნებში მონაწილე ყველა სუბიექტს. ამ პროცესში საარჩევნო ადმინისტრაცია, როგორც ნეიტრალური ორგანო, მიუკერძოებელი ფასილიტატორის როლს ასრულებს და თავისი კომპეტენციის ფარგლებში ხელს უწყობს საარჩევნო კულტურის გრძელვადიან განვითარებას.
ქცევის კოდექსი, რომელიც საარჩევნო ადმინისტრაციამ საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით პოლიტიკური პარტიებისთვის შეიმუშავა 2024 წელს ევროპის პარლამენტის არჩევნებზე გამოყენებული დოკუმენტის ძირითად პრინციპებს ეფუძნება.
ხელმოწერის პროცესის დაწყებამდე საარჩევნო ადმინისტრაციამ პოლიტიკური პარტიების ქცევის კოდექსის პროექტი გაცნობისა და მოსაზრებების წარმოდგენის მიზნით პარტიებს გაუგზავნა და საბოლოო ვერსია სწორედ მათი მოსაზრებების გათვალისწინებით შემუშავდა.
დოკუმენტზე ხელის მოწერა შესაძლებელია მიმდინარე წლის 9-11 სექტემბრის ჩათვლით, ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში.
დოკუმენტს ხელი 2024 წლის პარლამენტის არჩევნებისთვის რეგისტრირებული პარტიების ხელმძღვანელმა ან წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილმა პირმა უნდა მოაწეროს.
ხელმოწერილი დოკუმენტი საჯაროდ12 სექტემბერს გამოქვეყნდება.
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის [ცესკო] ცნობით, 2024 წლის 26 ოქტომბერს პარლამენტისა და უმაღლესი საბჭოს არჩევნები აჭარაში 66 უბანზე ძველი წესით ჩატარდება. დანარჩენ უბნებში კი კენჭისყრა ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით გაიმართება. აჭარის 6 საარჩევნო ოლქში ჯამში 316 საარჩევნო უბანი იქნება.
ბათუმის N79 საარჩევნო ოლქში კენჭისყრა ყველა [88 უბანი] საარჩევნო უბანზე ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდება. გამონაკლისია დანარჩენი ოლქები აჭარაში, სადაც ზოგიერთ უბანზე კენჭისყრა ძველი წესით გაიმართება.
საარჩევნო უბნის ნომრები აჭარაში, სადაც კენჭისყრა ძველი წესით გაიმართება [ოლქების მიხედვით]
ქობულეთის N80 ოლქი
№26 საარჩევნო უბანი: სოფ. აჭი, სოფ. ქაქუთის ნაწილი.
ხელვაჩაურის N83 ოლქი
№9საარჩევნოუბანი: სოფელი განთიადი [ნაწილი; განთიადში არის ასევე N8 საარჩევნო უბანი, სადაც ხმის მიცემა ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდება].
№37საარჩევნოუბანი: სოფელი ქვედა ჩხუტუნეთი, სოფელი ცხემლარა, სოფელი ჩხუტუნეთი [ნაწილი].
№38საარჩევნოუბანი: სოფელი ჩიქუნეთი, სოფელი ქოქოლეთი, ქვ. ქოქოლეთი, სოფელი ზედა ქოქოლეთი.
№39საარჩევნოუბანი: სოფელი ჩხუტუნეთი, სოფელი ზედა ჩხუტუნეთი [ნაწილი].
ქედის N80 ოლქი
№3 ორცვის საარჩევნო უბანი: სოფ. ორცვა, სოფ. არსენაული.
№5 აქუცის საარჩევნო უბანი: სოფ. აქუცა.
№6 დანდალოს საარჩევნო უბანი: სოფ. დანდალო, სოფ. ტაკიძეები.
№8 ჯალაბაშვილების საარჩევნო უბანი: სოფ. ჯალაბაშვილები.
№9 ხარაულის საარჩევნო უბანი: სოფ. ხარაულას ნაწილი.
№18 სილიბაურის საარჩევნო უბანი: სოფ. ნამონასტრევი, სოფ. სილიბაური.
№20 მეძიბნის საარჩევნო უბანი: სოფ. აგოთა, სოფ. მეძიბნა.
№23 აგარის საარჩევნო უბანი: სოფ. ზედა აგარა, სოფ. ქვედა აგარა.
შუახევის N82 ოლქი
№2 საარჩევნო უბანი: სოფ. თერნალი. სოფ. სხეფი.
№7 საარჩევნო უბანი: სოფ. ზემოხევი.
№8 საარჩევნო უბანი: სოფ. ვანი.
№11 საარჩევნო უბანი: სოფ. ლომანაური.
№12 საარჩევნო უბანი: სოფ. გოგინაური.
№13 საარჩევნო უბანი: სოფ. კვიახიძეები.
№18 საარჩევნო უბანი: სოფ. ოლადაური.
№19 საარჩევნო უბანი: სოფ.პაპოშვილები [ნაწილი].
№21 საარჩევნო უბანი: სოფ. მაწყვალთა.
№22 საარჩევნო უბანი: სოფ. კარაპეტი.
№24 საარჩევნო უბანი: სოფ . ცინარეთი.
№25 საარჩევნო უბანი: სოფ. წაბლანა.
№26 საარჩევნო უბანი: სოფ. გოგაძეები.
№27 საარჩევნო უბანი: სოფ. ტბეთი.
№29 საარჩევნო უბანი: სოფ. შუბანი, იაკობაური.
№30 საარჩევნო უბანი: სოფ. ტომაშეთი, წელათი.
№31 საარჩევნო უბანი: სოფ. დარჩიძეები.
№32 საარჩევნო უბანი: სოფ. კობალთა, ქუთაური.
№33 საარჩევნო უბანი: სოფ. ჟანივრი.
№34 საარჩევნო უბანი: სოფ.ხაბელაშვილები.
№35 საარჩევნო უბანი: სოფ. ნაღვარევი.
№36 საარჩევნო უბანი: სოფ. ბრილი.
№37 საარჩევნო უბანი: სოფ. ინწკირვეთი.
№40 საარჩევნო უბანი: სოფ. ცეკვა, ცხემლისი.
№44 საარჩევნო უბანი: სოფ. გორი, სოფ. პაპოშვილები [ნაწილი].
№45 საარჩევნო უბანი: სოფ. ტაკიძეები. სოფ. ხიჭაური.
№46 საარჩევნო უბანი: სოფ. ნიგაზეული.
№47 საარჩევნო უბანი: სოფ. ფურტიო.
№48 საარჩევნო უბანი: სოფ. ოლადაური.
ხულოს N84 ოლქი
№19 ჩაოს საარჩევნო უბანი: სოფ. ჩაო.
№20 თაგოს საარჩევნო უბანი: სოფ თაგო.
№21 ბაკოს საარჩევნო უბანი: სოფ ბაკო.
№22 თხილვანის საარჩევნო უბანი: სოფ: თხილვანა, ქვედა თხილვანა, ზედა თხილვანა.
№28 ყინჩაურის საარჩევნო უბანი: სოფ. ყინჩაური.
№29 ძმაგულის საარჩევნო უბანი: სოფ. ძმაგულა.
№30 ფაჩხის საარჩევნო უბანი: სოფ. ფაჩხა.
№31 წაბლანის საარჩევნო უბანი: სოფ. წაბლანა.
№32 კვატიის საარჩევნო უბანი: სოფ. კვატია.
№33 ფუშრუკავლის საარჩევნო უბანი: სოფ. ფუშრუკაული.
№34 რაქვთა საარჩევნო უბანი: სოფ. რაქვთა.
№35 ვერნების საარჩევნო უბანი: სოფ. ვერნები. სოფ. მახალაკური, სოფ. ოშანახევი.
№37 ვანაძეების საარჩევნო უბანი: სოფ. ვანაძეები.
№41.ხიხაძირის საარჩევნო უბანი: სოფ. ხიხაძირი, სოფ. ახალშენი, სოფ. ნადაბური.
№42.კალოთის საარჩევნო უბანი: სოფ. კალოთა.
№43.სკვანის საარჩევნო უბანი: სოფ. სკვანა.
№44.წაბლიანის საარჩევნო უბანი: სოფ. წაბლანა, სოფ.წაბლიანი [ყოფ. სოფ. ყიშლა].)
№45 გელაძეების საარჩევნო უბანი: სოფ. გელაძეები.
№46 ელელიძეების საარჩევნო უბანი: სოფ. ელელიძეები.
№47.მთისუბნის საარჩევნო უბანი: სოფ. ბაკო, სოფ. მთისუბანი.
№50 დიდი რიყეთის საარჩევნო უბანი: სოფ. რიყეთი.
№51 ტაბახმელის საარჩევნო უბანი: სოფ. ტაბახმელა.
№52 მანიაკეთის საარჩევნო უბანი: სოფ. მანიაკეთი.
№ 53. ჭერის საარჩევნო უბანი: სოფ. გურძაული, სოფ.ჭერი.
ქვეყნის მასშტაბით საარჩევნო უბნების ზუსტი საზღვრების სანახავად დააწკაპუნეთ აქ
ცესკოს ინფორმაციით 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნებისთვის ქვეყანაში სულ 3 030 საარჩევნო უბანი გაიხსნება. აქედან 2 262 უბანზე კენჭისყრა ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გაიმართება, რაც ითვალისწინებს ამომრჩეველთა რეგისტრაციას, ხმის დათვლას და კენჭისყრის შედეგების შემაჯამებელი ოქმის შედგენის პროცედურებს ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით; 768 უბანზე კი – ტრადიციული [ძველი] წესით.
„მიუხედავად იმისა, რომ საარჩევნო უბნების მცირე ნაწილში არ იქნება ელექტრონული ვერიფიკაციის, ხმის მიცემისა და დათვლის აპარატები, ტექნოლოგიებს აქაც ვიყენებთ. კერძოდ, ტრადიციული წესით 768 საარჩევნო უბანზე, სადაც არჩევნები ამ დრომდე არსებული წესით ჩატარდება, საარჩევნო ბიულეტენები დასკანერდება, გაციფრულდება, შესაბამის პლატფორმაზე აიტვირთება და ხელმისაწვდომი იქნება ყველა დაინტერესებული მხარისთვის.“ – აცხადებს ცესკო.
აქართველოში განხორციელებული საარჩევნო რეფორმის შედეგად პარლამენტის მორიგი და ყველა შემდგომი არჩევნები საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდება. 2024 წელს საქართველოს პარლამენტის არჩევნებში ამომრჩეველთა თითქმის 90% კენჭისყრაში მონაწილეობას ელექტრონული ტექნოლოგიების გამოყენებით რომ შეძლებდა, ამის შესახებ გადაწყვეტილება ცესკომ 2023 წლის 6 თებერვალს გამართულ სხდომაზე მიიღო.
2024 წლის აგვისტოში რუსეთის შეტევას უკრაინის 184 მშვიდობიანი მოქალაქე ემსხვერპლა, მათ შორის რვა ბავშვი იყო. ამავე პერიოდში დაშავდა 856 მშვიდობიანი მოქალაქე – ამის შესახებ გაეროს უახლეს ანგარიშშია ნათქვამი.
ომის თითქმის ყველა მსხვერპლი დაიღუპა რაკეტების, ბომბებისა და საარტილერიო დარტყმების შედეგად, ორი ადამიანი აფეთქდა ნაღმზე.
გაეროს შეფასებით, 2022 წლის 24 თებერვლიდან, როდესაც რუსეთმა დაიწყო სრულმასშტაბიანი ომი უკრაინის წინააღმდეგ, საომარი მოქმედებების შედეგად დაიღუპა უკრაინის 11 743 მშვიდობიანი მოქალაქე და დაშავდა – 24 614.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 9 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 626 410 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 150]
ტანკი – 8 639 ერთეული [+3]
ჯავშანტექნიკა – 16 906 ერთეული [+9]
საარტილერიო სისტემა – 17 830 ერთეული [+26]
MLRS – 1 180 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 942 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 368 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 14 897 ერთეული [+33]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 588 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 24 262 ერთეული [+44]
სპეცტექნიკა – 3 049 ერთეული [+2]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 9 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
642 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
31 166 უპილოტო საფრენი აპარატი
579 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
17 969 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 447 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
14 358 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
25 825 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
სარჩევნო ადმინისტრაცია ელექტრონულ არჩევნებთან დაკავშირებით ინფორმირების კამპანიის ფარგლებში კიდევ ერთ მასშტაბურ პროექტს განახორციელებს. 11 სექტემბერს, ქვეყნის მასშტაბით 598 საარჩევნო უბანზე, მათ შორის ეთნიკური უმცირესობებით დასახლებულ რეგიონებში, იმიტირებული კენჭისყრა გაიმართება და მასში მონაწილეობა ნებისმიერ ამომრჩეველს შეეძლება. ღონისძიების მიზანია საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენების შესახებ ამომრჩეველთა ინფორმირება და ხმის მიცემის პროცედურების პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება.
ამომრჩევლები პირადად გაეცნობიან ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობას. საარჩევნო მოხელეები დაინტერესებულ პირებს განუმარტავენ რეგისტრაციის პროცედურას, ისინი ასევე თავად გაივლიან ხმის მიცემის პროცედურებს – რეგისტრატორის მაგიდასთან ბიულეტენზე საცდელი წრის გაფერადება, ფარული კენჭისყრის კაბინაში ბიულეტენზე წრის გაფერადება, ფარულობის უზრუნველყოფის მიზნით ჩარჩო-კონვერტში ბიულეტენის მოთავსება, ხმის მთვლელ აპარატში (ყუთში) ბიულეტენის მოთავსება.
11 სექტემბერს იმიტირებული კენჭისყრის პროცესი დაიწყება 11:00 საათიდან და გაგრძელდება 18:00 საათამდე. საარჩევნო ოლქების მიხედვით საარჩევნო უბნების ჩამონათვალი, სადაც გაიმართება იმიტირებული კენჭისყრა, განთავსებულია ბმულზე: https://cesko.ge/static/file/202409085742-imitacia.pdf
საარჩევნო ადმინისტრაცია მოუწოდებს ამომრჩევლებს, გამოიყენონ მორიგი შესაძლებლობა, რომ გაიუმჯობესონ ხმის მიცემის პროცედურების პრაქტიკული უნარ-ჩვევები, მონაწილეობა მიიღონ იმიტირებულ კენჭისყრაში და პირადად გაეცნონ საარჩევნო ტექნოლოგიებს.
შეგახსენებთ, რომ საქართველოში განხორციელებული საარჩევნო რეფორმის შედეგად პარლამენტის მორიგი და ყველა შემდგომი არჩევნები საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდება. 26 ოქტომბერს ამომრჩეველთა თითქმის 90% საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენებით მიიღებს არჩევნებში მონაწილეობას. იცვლება ამომრჩევლის ვერიფიკაციის (რეგისტრაციის) და ხმის მიცემის პროცედურები. შესაბამისად, ტექნოლოგიური სიახლეების შესახებ ამომრჩეველთა ინფორმირება და განათლება საარჩევნო ადმინისტრაციის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს.
ინფორმირების მასშტაბური კამპანია, რომელიც ასევე ეხმიანება საერთაშორისო სტანდარტებსაც და რეკომენდაციებს, საარჩევნო ადმინისტრაციამ საერთო არჩევნებამდე წლინახევრით ადრე დაიწყო. საარჩევნო ტექნოლოგიების დემონსტრაცია ეტაპობრივად იმართება ქვეყნის მასშტაბით ხალხმრავალ ადგილებში, საჯარო და კერძო სტრუქტურებში. აღსანიშნავია რომ ამ დროისათვის ინფორმირებულია ნახევარ მილიონზე მეტი ამომრჩეველი.
9 წელია ჯანდაცვის სამინისტროს შემუშავებული აქვს ფსიქიკური ჯანმრთელობის განვითარების სტრატეგია, მაგრამ დასახული მიზნების შესრულება კვლავ გამოწვევად რჩება, ამის შესახებ სახელმწიფო აუდიტის უახლეს ანგარიშში ვკითხულობთ.
მაგალითად, ანგარიშში წერია, რომ 2015-2020 და 2022-2030 წლების სტრატეგიებში ერთი და იგივე მიმართულებები რჩება მნიშვნელოვან გამოწვევად, ესენია: ადამიანური რესურსის ნაკლებობა, ამბულატორიული მომსახურების გაძლიერება და შესაბამისი სამედიცინო სერვისებით უზრუნველყოფა, მომსახურების ხარისხის ამაღლება, მომსახურებაზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაზრდა და სხვ.
„გამოწვევად რჩება პოლიტიკის ფარგლებში დაგეგმილი აქტივობების შესრულება, სანდო ინფორმაციის არსებობა და ხარჯების ეფექტიანად და პროდუქტიულად განკარგვის მიზნით დაფინანსების მექანიზმის შემუშავება“, – წერია აუდიტის დასკვნაში.
ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ჩანაწერი აუდიტის ანგარიშში მომსახურების ხარისხს ეხება. კერძოდ, აქ ვკითხულობთ, რომ საკანონმდებლო რეგულაციებში არსებული სხვადასხვა ჩანაწერის მიუხედავად, სამინისტრო და პასუხისმგებელი ორგანოები სერვისის მიმწოდებლების სრულყოფილ ზედამხედველობას არ ახორციელებენ;
2018-2022 წლებში სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელი 12 სტაციონარული დაწესებულებიდან მონიტორინგი ხორციელდებოდა ძირითადად 3 დაწესებულებაში. 2019-2021 წლებში ბავშვთა და მოზრდილთა სტაციონარების საწოლების დატვირთვა 5 სამედიცინო დაწესებულებაში აჭარბებდა 100%-ს, მათ შორის, ფიქსირდება შემთხვევები, როდესაც დატვირთვა 3-ჯერ აღემატებოდა ზღვრულ შესაძლებლობებს;
გარდა ამისა, კანონში „ლიცენზირებისა და ნებართვების შესახებ“, ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისის მიმწოდებელ დაწესებულებაზე ლიცენზიის ფლობის მოთხოვნა განსაზღვრული არ არის.
ანგარიშში ვკითხულობთ, რომ ფსიქიკური და ქცევითი აშლილობების 58 მდგომარეობიდან 11, რომელსაც ფარავს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სახელმწიფო პროგრამა, გაიდლაინი – კლინიკური მდგომარეობის მართვის რეკომენდაცია, შექმნილია მხოლოდ 15 შემთხვევაში; გარდა ამისა, აუდიტის ჯგუფმა პროგრამის მონაწილე 22 სამედიცინო დაწესებულებისა და სამინისტროსგან გამოითხოვა სერვისის განხორციელების პროტოკოლები, 17 დაწესებულებისგან მიღებული ინფორმაციის ანალიზით გამოვლინდა, რომ მხოლოდ 6 დაწესებულებას აქვს შემუშავებული პროტოკოლები, საიდანაც ერთი დაწესებულების პროტოკოლი ზოგადი ხასიათისაა; ანგარიშში წერია, რომ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული შესაბამისი დაავადებების მართვის გაიდლაინებისა და მომსახურების პროტოკოლების არარსებობა უმეტეს შემთხვევაში და სამედიცინო დაწესებულებებში პერსონალის არათანაბარი განაწილება/დატვირთვა, საგრძნობლად ზრდის არასათანადო მომსახურების რისკებს.
პრობლემად რჩება საცხოვრებელთან ახლოს სხვადასხვა ფსიქოსოციალური სერვისის, როგორც ფიზიკური, ისე ინფორმაციული ხელმისაწვდომობა; მაგალითად, ბავშვთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის კომპონენტისთვის 2018-2022 წლებში მიმწოდებელი მხოლოდ თბილისშია წარმოდგენილი, მაშინ, როცა ამავე პერიოდში ბენეფიციარები წარმოდგენილნი იყვნენ სხვადასხვა რეგიონიდან;
2018-2022 წლებში ბენეფიციარების 99%-ის საცხოვრებელ ქალაქში ფუნქციონირებდა ავტორიზებული აფთიაქი, საიდანაც მოსარგებლეს შეეძლო მისთვის გამოწერილი მედიკამენტის მიღება, თუმცა მათ 34%-ს მედიკამენტების მიღება უხდებოდათ საცხოვრებელი ადგილიდან დაშორებულ ქალაქში მდებარე დაწესებულებაში ან/და აფთიაქში, რითაც იზღუდება მედიკამენტებზე ფიზიკურ ხელმისაწვდომობა;
ანგარიშში ასევე წერია, რომ პრობლემურია სამედიცინო სერვისების დაფინანსების არსებული მექანიზმიც. კერძოდ, „გლობალური ბიუჯეტის ფარგლებში სერვისის მიმწოდებლებს უნაზღაურდებათ ყოველთვიურად განსაზღვრული თანხა, მიუხედავად იმისა, მიიღეს თუ არა ბენეფიციარებმა მათთვის განკუთვნილი სერვისი; ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ დაწესებულება მოემსახურება მეტ ბენეფიციარს, გლობალური ბიუჯეტის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მიმწოდებელს ეზრდება ხარჯი დაფინანსების უცვლელობის პირობებში. შესაბამისად, აღნიშნული მექანიზმი არ არის ორიენტირებული მომსახურების მოსარგებლეების რაოდენობის ზრდაზე“.
პრობლემურია ამ მხრივ სამედიცინო სტატისტიკის წარმოებაც, რაც საჭიროა საზოგადოების რისკ-ფაქტორების იდენტიფიცირებისათვის, დაავადებების ტენდენციების გასაანალიზებლად და მტკიცებულებებზე დაყრდნობით პოლიტიკის შესამუშავებლად. კერძოდ, დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის მიერ დანერგილი მექანიზმი ვერ უზრუნველყოფს ფსიქიკური ჯანმრთელობის შესახებ სანდო ინფორმაციის არსებობას.
ამასთან, გამოვლენილი ცდომილებები მიუთითებს იმაზე, რომ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს არ განუხორციელებია დაწესებულებების მხრიდან მოწოდებული ინფორმაციის სისწორის ანალიზი, შესაბამისად, აღნიშნული მონაცემები საჭიროებს დაზუსტებას. მაგალითად, მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემა, როგორიცაა, დეპრესია, ცენტრის მონაცემებით საქართველოში უფრო იშვიათად ფიქსირდება, ვიდრე შიზოფრენია, რაც ეჭვქვეშ აყენებს ამ მონაცემების სისწორეს. ჯანმოს მიხედვით, მოსახლეობის 3.8%-ს უფიქსირდება დეპრესია, როცა შიზოფრენია (2022 წლის მონაცემებით) 222 ადამიანიდან შესაძლოა ჰქონდეს ერთს (0,45%). ცენტრის 2021 წლის მონაცემის მიხედვით კი, საქართველოში დაფიქსირდა 895 ახალი შიზოფრენიის, შიზოტიპური და ბოდვითი აშლილობების შემთხვევა, როცა გუნება-განწყობის (აფექტური) აშლილობები, მათ შორის, დეპრესიის შემთხვევა – მხოლოდ 392-ია, რაც თითქმის ორჯერ ნაკლები მაჩვენებელია.
გარდა ამისა, ამავე საანგარიშო პერიოდში, სახალხო დამცველის აპარატი საქართველოს ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში პაციენტების მიმართ არასათანადო მოპყრობის შესახებაც წერდა:
„წინა წლების მსგავსად, ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში პაციენტები ხდებიან ძალადობის მსხვერპლი, უგულებელყოფილია პაციენტთა სამართლებრივი დაცვის გარანტიები.
დაწესებულებები ვერ აკმაყოფილებენ ქვეყანაში მოქმედ ფსიქო-სოციალური რეაბილიტაციის მინიმალურ სტანდარტებსაც კი, არსებული ინფრასტრუქტურული მდგომარეობა არ შეესაბამება საერთაშორისო და ეროვნულ სტანდარტებს.
ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში არ არის გატარებული საკმარისი ეპიდემიოლოგიური ღონისძიებები. ფსიქიკური პრობლემების მქონე პირთათვის ქვეყანაში არ არის საკმარისად განვითარებული თემზე დაფუძნებული საცხოვრისები.
პაციენტებს წასასვლელი არსად აქვთ და, შესაბამისად ფსიქიატრიულ დაწესებულებებში ხანგრძლივად უწევთ ყოფნა“.
2021 წელს სახალხო დამცველის აპარატმა 12 სტაციონარი/თავშესაფარი და 15 ამბულატორია შეამოწმა.
მთავარ ფოტოზე: ქალაქ თბილისის ფსიქიკური ჯანმრთელობის ცენტრი (გლდანის ფსიქიატრიული დაწესებულება), 2023 წელი. წყარო: სახალხო დამცველის აპარატი.
თუ კვირის მნიშვნელოვანი მოვლენების შეჯამება გსურთ, მაშინ ჩვენი ახალი დაიჯესტი ზუსტად თქვენთვისაა. გასული კვირის განმავლობაში, 2-6 სექტემბერს, „ბათუმელები/ნეტგაზეთი“ აქტიურად განიხილავდა საქართველოში მიმდინარე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ მოვლენებს, მათ შორის:
– რუსული კანონის საფრთხეებს, რომლებიც ძირს უთხრის სიტყვის თავისუფლებას და დემოკრატიას.
– ევროკავშირთან დაკავშირებულ საზოგადოებრივ მხარდაჭერას, რაც მიანიშნებს ქვეყნის ევროპულ მომავალზე.
– რუსულ საფრთხეს და მის გავლენას საქართველოს პოლიტიკურ სტაბილურობაზე.
გაინტერესებთ მეტი? გადადით ლინკებზე და გაეცანით, როგორ აღწერენ ჟურნალისტები ამ აქტუალურ თემებს, რა პოზიციები უჭირავს საზოგადოებას და როგორ შექმნის თავისუფალი არჩევნები საქართველოს მომავლის გზას.
რუსული კანონის შესახებ:
ომბუდსმენი მინისტრს მიმართავს, შეცვალოს რუსულ კანონზე გამოცემული ბრძანება
ცოლ-ქმარმა ქალდანებმა პარაოლიმპიადის ჯილდოები მოიპოვეს. გიორგიმ ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ანამ კი ბრინჯაო. ანა ქალდანი მეორე ქართველი პარასპორტსმენია, ვინც პარალიმპიური მედალი ორჯერ მოიგო. პარიზის მიმდინარე პარალიმპიადაზე საქართველოს ნაკრებმა უკვე შვიდი მედალი დააგროვა, რაც სარეკორდოა
უცხოეთის ამბები:
ლავროვი ზურაბიშვილზე: ვერ გამოიყენა რუსეთთან მეგობრობის შენარჩუნების კარგი შესაძლებლობა
ქეთევან ერემაძე, საკონსტიტუციო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე 120-ზე მეტი არასამთავრობო და მედიაორგანიზაციის ინტერესებს იცავს საკონსტიტუციო სასამართლოში რუსული კანონის წინააღმდეგ
ბათუმის მერია მდინარე ყოროლისწყალზე არსებული ხიდის გაფართოებას იწყებს.
პროექტის ღირებულება 210 000 ლარია.
ბათუმის შემოსასვლელში არსებული ხიდი, რომლის რეაბილიტაციაში ორი წლის წინ 2 მილიონამდე ლარი დაიხარჯა, ტრანსპორტის თავისუფლად გატარებას ვერ უზრუნველყოფს, რაც საცობს წარმოქმნის.
არსებული ხიდი, მოქალაქეების თქმით, რეაბილიტაციის დროს დაავიწროვეს, რის გამოც მძღოლებმა მას „ძაბრიხიდიც“ კი დაარქვეს. მაშინ, აღნიშნულ ხიდზე სარეაბილიტაციო სამუშაოები საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის დაკვეთით ჩატარდა.
ახლა კი მერია ხიდს ისევ აფართოებს.
მერიის ინფორმაციით, ხიდის გაფართოების სამუშაოები წლის ბოლოს უნდა დასრულდეს.
მათივე ინფორმაციით, „ხიდის რეკონსტრუქციის მიმდინარეობისას საავტომობილო მოძრაობა არ შეიზღუდება“.
დინარე ყოროლისწყალზე არსებულ ხიდს, ისევ გააფართოვებენ.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 8 სექტემბრის 21 საათიდან 9 სექტემბრის 21 საათამდე აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ღამით ზოგან ელვა-ჭექა და ხანმოკლე წვიმა, დღისით უმეტესად უნალექოდ;
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში;
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 28 – 33 გრადუსი
ღამით: 18 – 23 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 26 – 31 გრადუსი
ღამით: 12 – 17 გრადუსი სითბო
ზღვის წყლის ტემპერატურა +28 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, 10-11 სექტემბერს ბათუმსა და მთელს აჭარაში მოსალოდნელია უმეტესად უნალექო ამინდი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 8 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 625 260 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 270]
ტანკი – 8 636 ერთეული [+4]
ჯავშანტექნიკა – 16 897 ერთეული [+19]
საარტილერიო სისტემა – 17 804 ერთეული [+30]
MLRS – 1 180 ერთეული [+2]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 942 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 368 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 14 864 ერთეული [+80]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 588 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 24 218 ერთეული [+47]
სპეცტექნიკა – 3 047 ერთეული [+10]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 8 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
642 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
31 121 უპილოტო საფრენი აპარატი
579 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
17 961 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 447 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
14 295 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
25 795 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
დღეს, 7 სექტემბერს, „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრმა ნიკა ქაშიბაძემ საარჩევნო კომისიების დაკომპლექტებაზე განცხადება გააკეთა.
მისი თქმით, საოლქო საარჩევნო კომისიამ საუბნო კომისიები „ქართული ოცნების“ აქტივისტებით, თანამდებობის პირებითა და მათი ოჯახის წევრებით დააკომპლექტა, რაც კითხვის ნიშნებს აჩენს.
„მთავარი პრობლემა იმაში მდგომარეობს, რომ საოლქო კომისიამ დღეს დაამტკიცა უბნებზე კომისიის თავმჯდომარეები, მოადგილეები და მდივნები ყოველგვარი კონკურსის გარეშე, მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ბევრი განაცხადი იყო შესული.
რეგისტრაცია ხდებოდა ონლაინ და ახალი კრიტერიუმებიც ჰქონდათ შეტანილი, მაგრამ რეალურად, კონკურენციის გარეშე შეირჩა კანდიდატები.
მათი ძირითადი ნაწილი დაკავშირებულია „ქართულ ოცნებასთან“, არიან თანამდებობის პირების ოჯახის წევრები ან სხვადასხვა სახელმწიფო სიპებსა და აიპებში დასაქმებული პირები, მასწავლებლები და ასე შემდეგ. სამწუხარო ფაქტია, რომ საარჩევნო ადმინისტრაცია სრულიად „ქართული ოცნების“ საარჩევნო შტაბის ფილიალად იქცა.
გარდა ამისა, არ გადასცეს ინფორმაცია კომისიის თავმჯდომარეების და მოადგილეებს შესახებ, თუ ვინ არიან არჩეულები, რადგან ჯერ იმიზეზებდნენ, რომ პირადი ინფორმაციააო და ჩვენი კომისიის წევრებს არ ჰქონდათ ამ ადამიანების შესახებ ინფორმაცია.
ჩვენ მოვითხოვეთ სხდომის გადადება, მაგრამ არ დააკმაყოფილა საოლქო კომისიის თავმჯდომარემ მოთხოვნა და მაინც დაამტკიცეს საბოლოოდ. თუმცა, ოპოზიციამ მხარი არ დაუჭირა“, – ამბობს ნიკა ქაშიბაძე.
მისი თქმით, ასეთი დამოკიდებულება პრობლემურია, რადგან ხელს უშლის პროცესის გამჭვირვალობას.
„ეს აჩვენებს, რომ ეს ხალხი ვერ იქნება დამოუკიდებელი უბნის თავმჯდომარეები, როგორც უნდა იყოს კანონით განსაზღვრული. ეს არის „ქართული ოცნების“ შტაბი და ის ადამიანები, რომლებიც იქ განახორციელებენ მმართველი პარტიის პოლიტიკას უბანზე, არჩევნების დროს, ვერ უზრუნველჰყოფენ გამჭვირვალობას. ეს კანონდარღვევაა საარჩევნო კანონმდებლობის.
„ქართულ ოცნებას“ საოლქო კომისია უზურპირებული აქვს“, – ამბობს ნიკა ქაშიბაძე.
„ბათუმის ავტოტრანსპორტმა“ 100 ახალი მიკროავტობუსი შეიძინა, რისთვისაც ბათუმის ბიუჯეტიდან 15,9 მლნ ლარს გადავიხდით. ახალი მიკროავტობუსები ცხრა ადმინისტრაციულ ერთეულში იმოძრავებს.
სიძვირის მიუხედავად, მიკროავტობუსები ადაპტირებული არ არის და შესაბამისად, ეტლით მოსარგებლე პირები ვერ ისარგებლებენ.
არქიტექტორი ნოდო ქარცივაძე ეტლითმოსარგებლეა და სოფელ ახალშენიდან ყოველ დღე უწევს ქალაქში ჩამოსვლა. ახალი მიკროავტობუსი მისი სოფლის მიმართულებითაც ივლის, თუმცა ნოდო ქარცივაძეს ამ ტრანსპორტით სარგებლობა არ შეუძლია.
„მიკროავტობუსების შემოყვანას რომ აპირებდნენ, პირველად ამის შესახებ ინფორმაცია „ბათუმელებზე“ ვნახე და მაშინვე ჩანდა, რომ არ იყო ადაპტირების საკითხი განსაზღვრული.
ამის შემდეგ, მე და ჩემს მეგობრებს გვქონდა კომუნიკაცია „ბათუმის ავტოტრანსპორტთან“ და ვთხოვეთ, რომ გაეთვალისწინებინათ ადაპტირების საკითხი, რადგან ბევრი მიმართულებით უნდა იმოძრაონ ამ მიკროავტობუსებმა, მათ შორის ქალაქგარეთ და ვიცით, როგორი რთულია იმ შშმ ადამიანებისთვის გადაადგილება, ვინც გარეუბნებში ცხოვრობს.
ქალაქის შიგნით, რაღაც დონეზე ასე თუ ისე მოგვარებულია ეს საკითხი, მაგრამ ქალაქის გარეთ, გარეუბნებში, პრაქტიკულად ადაპტირებული მუნიციპალური ტრანსპორტი არ დადის“, – ამბობს ნოდო ქარცივაძე.
მისი თქმით, ეტლით მოსარგებლე პირებმა, სიტყვიერადა თხოვეს შესაბამის უწყებებს და წერილობითაც, თუმცა მათი თხოვნა არ გაითვალისწინეს.
„ძალიან სამწუხაროა, რომ ეტლით მოსარგებლე ადამიანები არ გაგვითვალისწინეს.
მეც პირადად ახალშენიდან დავდივარ სამსახურში, ათი წელია კომუნიკაცია მაქვს მუნიციპალიტეტთან და სულ ვითხოვ, რომ დანიშნონ ადაპტირებული ტრანსპორტი, მაგრამ მაინც გამოიჩინეს გულგრილობა.
მე კი მყავს პირადი ავტომობილი და დავდივარ, მაგრამ ყოველდღიურად მაინც დიდი ხარჯია პირადი მანქანით გადაადგილება და არ იქნებოდა ცუდი, მუნიციპალური ტრანსპორტითაც რომ მესარგებლა.
საერთოდ, ადაპტირებული მიკროავტობუსების პრაქტიკა საქართველოში არ მახსენდება რომ ყოფილიყო, მაგრამ ჩვენ ვთხოვეთ მერიას, რომ ვყოფილიყავით თუნდაც პირველი ამ მიმართულებით, მაგრამ მაინც არ გაითვალისწინეს“, – გვეუბნება ნოდო ქარცივაძე.
მისი თქმით, ადაპტირებული მიკროავტობუსები ევროპის ბევრ ქვეყანაში მოძრაობს და შეგვეძლო მათი გამოცდილება გაგვეზიარებინა.
„მე, პირადად, ვიმგზავრე ესპანეთში ყოფნისას ადაპტირებული მიკროავტობუსით.
შეიძლებოდა მოკვლევა რომ ჩაეტარებინათ, რა მიმართულებებზე ცხოვრობენ ეტლით მოსარგებლე ადამიანები და იმ მარშრუტებზე მაინც შეეძინათ ადაპტირებული ტრანსპორტი, მაგრამ არც ამაზე იმუშავეს. 100 მიკროავტობუსიდან, ნახევარი მაინც შეეძინათ ადაპტირებული“, – ამბობს ნოდო ქარცივაძე.
ახალი მიკროავტობუსები ეტაპობრივად დაიწყებენ მოძრაობას განსაზღვრულ მარშრუტებზე. ისინი მხოლოდ მუნიციპალური ავტობუსების მოსაცდელებთან გააჩერებენ და მგზავრობის საფასურის გადახდა მხოლოდ უკონტაქტო პლასტიკური ბარათებით არის შესაძლებელი.
„ძლიერი საქართველო“ დაუყოვნებლივ გაზრდის მინიმალურ პენსიას 1000 ლარამდე და ყოველწლიურად დაარეგულირებს მას ინფლაციის შესაბამისად, რათა ჩვენი საზოგადოების ხანდაზმულმა წევრებმა ღირსეულად იცხოვრონ,“ – აღნიშნულია „ძლიერი საქართველოს“ წინასაარჩევნო პროგრამაში „ილიას გზით“.
რა გათვლებით აპირებს „ძლიერი საქართველო“ ამ დაპირების შესრულებას? – „ბათუმელები“ კოალიციის ერთ-ერთ ლიდერს, ეკონომისტ თაზო დათუნაშვილს ესაუბრა.
ბატონო თაზო, თქვენს საარჩევნო პროგრამაში „ილიას გზა“ ამომრჩეველს 1000-ლარიან პენსიას ჰპირდებით. კონკრეტულად რა ფინანსური გათვლებით აპირებთ ამ დაპირების შესრულებას?
ჩვენი ეკონომიკური პაკეტის უმთავრესი მიზანია ეკონომიკური გაძლიერება, კაპიტალის ბაზრის დანერგვა და გაძლიერება საქართველოში. ეს ნიშნავს იმას, რომ ქართულ ბიზნესს ექნება წვდომა ბევრად უფრო მაღალ რისკზე წამსვლელ, ინსტიტუციურ ინვესტორებზე, რომლებიც ფულს ჩადებენ ქართულ ბიზნესში. ამ შემთხვევაში ბიზნესი არ იქნება დამოკიდებული მხოლოდ საბანკო სისტემაზე, რომელიც ძალიან კონსერვატიული მსესხებელია.
კაპიტალის ბაზარი ქმნის იმ საშუალებას, რომ საინვესტიციო ფონდებმა თუ ინვესტორებმა ჩადონ ფული ქართულ ეკონომიკაში. ეს იქნება სტიმული იმისთვის, რომ საქართველოში იყოს მდგრადი, ორნიშნა ეკონომიკური ზრდა. ეს გულისხმობს 10-დან 14 პროცენტამდე ეკონომიკურ ზრდას.
მნიშვნელოვანი ფაქტორია საჯარო დანახარჯების შემცირება, მათ შორის, ბიუროკრატიის.
მნიშვნელოვანია ასევე რეალური პრივატიზაცია, ეს იქნება მიწის პრივატიზაცია, როდესაც მიწაზე საქართველოს მოქალაქეების წვდომა გაიზრდება, ასევე, მაგალითად, „საქართველოს რკინიგზა“, რომელსაც ძალიან ცუდად მართავს ქვეყანა. ასეთი აქტივების პრივატიზაცია არის უაღრესად მნიშვნელოვანი.
„ილიას გზაში“ საუბარია იმაზეც, რომ საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბიუჯეტსაც შეკვეცავთ. როგორია დასაბუთება?
რა თქმა უნდა, საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბიუჯეტის შეკვეცა საჭიროა – საზოგადოებრივ მაუწყებელს აქვს არაადეკვატური ბიუჯეტი იმ ფუნქციისთვის, რასაც ის ასრულებს.
კაპიტალის ბაზრის შექმნა, მოქნილი საგადასახადო სისტემის შექმნა, პრივატიზაციის გეგმა და ბიუროკრატიის ხარჯის შემცირება – ჯამში ეს არის ის ფაქტორები, რაც ეკონომიკის ზრდას გამოიწვევს. ეს მოგვცემს საშუალებას, რომ მეტი ფულის მობილიზება მოვახდინოთ საპენსიო ფონდში.
თუმცა ჩვენთვის მნიშვნელოვანია დაგროვებითი საპენსიო სისტემა გაძლიერდეს. ვხედავთ, რომ უკანასკნელი რეფორმებით, რაც საქართველოში ჩატარდა, პირიქით, გაუარესდა ვითარება. ვხედავთ, რომ საპენსიო სისტემაც მოერგო ერთი ადამიანის სურვილებს. ეს არის პირდაპირი დაქვემდებარება ივანიშვილის ოლიგარქიულ ინტერესებზე.
ის, რასაც ჩვენ 1995 წლიდან ვეძახით პენსიას, სინამდვილეში არის სოციალური განაცემი. ამ სოციალურ განაცემს არ აქვს არავითარი დიფერენციაცია. ის გაიცემა საყოველთაოდ და თანაბრად. ჩვენი ხედვით კი, დაგროვებითი უნდა იყოს საპენსიო სისტემა. ლოგიკურია, რომ რამდენიც ვიმუშავეთ, იმის შესაბამისი პენსია მივიღოთ.
დაგროვებითი პენსიის მოდელი უკვე არსებობს. თქვენ რა ცვლილებას გვთავაზობთ?
ევრორეკომენდაციაც ეს იყო, რომ დაგროვებითი საპენსიო სისტემა შეგვექმნა. თუმცა უკანასკნელი რეფორმები, რაც ჩატარდა საქართველოში, ეს იყო ამ საპენსიო თანხის პირდაპირ სამთავრობო კონტროლს დაქვემდებარება. ფაქტობრივად მთლიანად მოშალეს სისტემა, რომელიც იცავდა საპენსიო ფონდს.
ჩვენ ამ რეფორმას გავაგრძელებთ და წავიყვანთ სწორი მიმართულებით, ისეთი მიმართულებით, როგორც ეს არის, მაგალითად, გერმანიაში, საფრანგეთში, ან აშშ-ს კერძო საპენსიო სისტემის მოდელი არსებობს. რეფორმირებაა საჭირო, რომ რაც შეიძლება მეტი ადამიანი გადავიდეს დაგროვებით პენსიაზე.
თუმცა ყველას არ ექნება საშუალება, რომ დაგროვებით პენსიას მიაღწიოს. ჩვენი გათვლაა, რომ ბევრად ნაკლები ადამიანი იყოს ამაზე დამოკიდებული. ამავდროულად კი, განსაკუთრებული აქცენტი უნდა გავაკეთოთ მათზე, ვისაც რეალურად სჭირდება სოციალური პენსია. ამ საყოველთაო, სოციალური პენსიის ჩანაცვლება უნდა მოხდეს დაგროვებითი საპენსიო სისტემით. წლიდან წლამდე რაც შეიძლება მეტი ადამიანი უნდა გადადიოდეს დაგროვებით სისტემაზე.
თაზო დათუნაშვილი
ვინც სახელმწიფოზე იქნება დამოკიდებული, მას ჰპირდებით 1000-ლარიან პენსიას. რა ეტაპიდან უშვებთ ამ შესაძლებლობას?
მარტივად შეიძლება 1000-ლარიანი პენსიის მიღწევა პირველივე მანდატის პირობებში.
პირველ ეტაპზე, რა თქმა უნდა, ბევრი ადამიანი იქნება და საყოველთაო იქნება ეს, შემდეგ კი, ეტაპობრივად მოხდება ერთის მეორით ჩანაცვლება.
ჩვენ უნდა წავახალისოთ ეკონომიკური ზრდა და დაგროვებითი მოდელი. ეს, ცხადია, იმაზეა დამოკიდებული, ფული როგორ დავაგროვეთ და როგორი ამონაგები მივიღეთ. სოციალური პენსია კი, უნდა იყოს ღირსეულად თვიდან თვემდე თავის გატანის საშუალება. 300 ლარით თვეში შეუძლებელია ბაზისური მოთხოვნების დაკმაყოფილება.
ამ პროცესის ნაწილია ისიც, რომ ამ 1000-ლარიანი პენსიის ინდექსირება მოხდეს ინფლაციაზე – როცა ქვეყანაში ფასების ზრდაა, ამას უნდა უპასუხოს სახელმწიფოს გასაცემელმა, რომ ადამიანები არ აღმოჩნდნენ ინფლაციის ტყვეობაში, როგორც დღესაა.
„ილიას გზა“ ასევე ითვალისწინებს სოციალურად დაუცველებისთვის „სამართლიანი დახმარების სისტემის“ ჩამოყალიბებას. ეს რას გულისხმობს?
ეს გულისხმობს იმგვარი მოდელის შექმნას, რაც იქნება მიმართული მოწყვლადი ჯგუფების კონკრეტულ საჭიროებებზე.
დღეს არსებული მოდელი არის დისკრიმინაციული, ურტყამს ადამიანის ღირსებას და პირდაპირი მახეა. ეს სისტემა ასევე ადამიანებს პოლიტიკურად მიბმულს ხდის ხელისუფლებაზე. სოციალური დასაქმების პროგრამა, რაც აამოქმედეს, უღირსი ამბავია და პოლიტიზებულია თავიდან ბოლომდე.
სოფლებში, სადაც ოჯახების ნახევარი სოციალურად დაუცველია, მთელმა სოფელმა იცის, როდის მოდიან შემოწმებაზე და ამ დროს მეზობლებთან მალავენ ტელევიზორებს, მაცივრებს… სისტემა არ უნდა იყოს ქულებზე დამოკიდებული, არც იმაზე, ადამიანი დასაქმდა თუ არა. დასაქმება არ უნდა დემოტივატორი, რომ შემიწყვიტო სოციალური დახმარება.
სოციალური დახმარება გრადაციულად შენარჩუნებული უნდა იყოს იმ შემთხვევაშიც, თუ ადამიანი მუშაობას დაიწყებს, მაგრამ საკმარისი შემოსავალი არ აქვს.
აჭარა-გურიის საზღვარზე არსებული ულამაზესი გომის მთა ზღვის დონიდან დაახლოებით 2755 მეტრზე მდებარეობს.
გომისმთა ცნობილია თავისი ღრუბლებისა და ნისლების „ტბით“, რომლის საცქერლად აქ ასობით ტურისტი ამოდის. ღრუბლების ზღვაში ჩამავალი მზე თუ ნისლებში მზის ამოსვლა დაუვიწყარ სანახაობას ქმნის.
კურორტი გომისმთა / 2020 წელი / ფოტო: ჯაბა ანანიძე/ბათუმელებიგომის მთა ფოტო: ლელა დუმბაძე/ბათუმელები
თუმცა, ამ მწვანე და მშვენიერ კურორტზე შეხვდებით საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით დანაგვიანებულ ადგილებსაც, რაც ერთგვარ დისონანს ქმნის.
გომისმთის მშვენიერი გარემო, საყოფაცხოვრებო ნარჩენებითაა დანაგვიანებული. ფოტო: ლელა დუმბაძე/ბათუმელები
ნაგვის ურნები ძირითადად კურორტის ცენტრალურ მაგისტრალზეა განთავსებული, თუმცა როგორც ადგილობრივები „ბათუმელებს“ ეუბნებიან, ნაგავი კვირაში ერთხელ ან უფრო გვიანაც გააქვთ, რის გამოც, გარემო ბინძურდება.
კოტეჯებთან ახლოს ვერსად შეხვდებით ნაგვის ურნებს, ამიტომ გარემოს დაცვის პასუხისმგებლობა, მთლიანად აქ მაცხოვრებელ ადამიანებზეა დამოკიდებული.
მათ უნდა შეაგროვონ საყოფაცხოვრებო ნარჩენები და შემდეგ დაბის ცენტრში ჩაიტანონ ურნებში განსათავსებლად, მაგრამ როგორც ჩანს, ნარჩენები ურნებამდე არ აღწევს და გარემოში იფანტება.
ნაგვის ურნები დაბის ცენტრშია მხოლოდ განთავსებული, თუმცა დანაგვიანებულია ურნების ირგვლივ გარემოც.
გარემოზე ზრუნვა, როგორც ადგილობრივები გვეუბნებიან, ოზურგეთის მინიციპალიტეტის ვალდებულებაშია, თუმცა როგორც ვხედავთ, გარემოს სათანადო ყურადღება არ ექცევა.
მაგისტრალზე დატოვებული ნაგავი/გომის მთა
გომის მთის საზაფხულო საძოვრებზე აჭარელ მემთეურებს ნახირი ამოჰყავთ და ზაფხულის განმავლობაში ნატურალურ რძის პროდუქტებს აწარმოებენ. განსაკუთრებით პოპულარულია აჭარული რძის ნაწარმი „კაიმაღი“. თუმცა ნარჩენებისგან დაბინძურებული გარემო, საფრთხეს უქმნის ცხოველების ჯანმრთელობასაც.
გარემოში გაბნეული საყოფაცხოვრებო ნარჩენებით იკვებება პირუტყვიც, რაც საფრთხეს უქმნის ეკოლოგიურად სუფთა რძის პროდუქტების წარმოებას.ხშირად, საყოფაცხოვრებო ნარჩენები ნაგვის ურნამდე არ არწევს და გარემოს ანაგვიანებს/გომისმთა.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 7 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 623 990 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 270]
ტანკი – 8 632 ერთეული [+1]
ჯავშანტექნიკა – 16 878 ერთეული [+0]
საარტილერიო სისტემა – 17 774 ერთეული [+29]
MLRS – 1 178 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 942 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 368 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 14 784 ერთეული [+52]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 588 ერთეული [+1]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 24 171 ერთეული [+55]
სპეცტექნიკა – 3 037 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 7 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
642 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
31 098 უპილოტო საფრენი აპარატი
578 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
17 953 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 447 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
14 226 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
25 766 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
საარჩევნო ადმინისტრაციამ პოლიტიკური პარტიებისა და ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან სასწავლო-საინფორმაციო შეხვედრები გამართა. სასწავლო-საინფორმაციო შეხვედრა, რომელსაც პოლიტიკური პარტიების პოტენციური წარმომადგენლები და ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციების პოტენციური დამკვირვებლები ესწრებოდნენ ყველა მუნიციპალიტეტში გაიმართა.
შეხვედრების მთავარი თემა საარჩევნო პროცესში ელექტრონული ტექნოლოგიების დანერგვა იყო. საარჩევნო ადმინისტრაციის წარმომადგენლებმა შეხვედრის მონაწილეებს დეტალური ინფორმაცია მიაწოდეს იმ მნიშვნელოვანი სიახლეების შესახებ, რომელიც საარჩევნო პროცესში ელექტრონული ტექნოლოგიების დანერგვას უკავშირდება, ასევე დეტალურად ისაუბრეს ელექტრონული ტექნოლოგიების და მასთან დაკავშირებით საქართველოს საარჩევნო ადმინისტრაციის გამოცდილების, საპილოტე რეჟიმში ჩატარებული არჩევნებისა და ამომრჩეველთა ინფორმირების კამპანიის შედეგების შესახებ. შეხვედრების ფარგლებში, ასევე გაიმართა იმიტირებული კენჭისყრაც საარჩევნო ტექნოლოგიების, მათ შორის ვერიფიკაციისა და ხმის დათვლის ელექტრონული აპარატების გამოყენებით.
აღნიშნულ შეხვედრებში მონაწილეობა საარჩევნო ადმინისტრაციამ იმ 30 პარტიას შესთავაზა, რომლებსაც 26 ოქტომბრის არჩევნებისთვის რიგითი ნომრები მიენიჭათ. რაც შეეხება სადამკვირვებლო ორგანიზაციებს, ამ შემთხვევაში ცესკომ სასწავლო – საინფორმაციო შეხვედრებში მონაწილეობა იმ ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციის წარმომადგენლებს შესთავაზა, რომლებმაც 2021 წლის არჩევნებისთვის ეთიკის კოდექსს მოაწერეს ხელი.
30 პარტიიდან სასწავლო საინფორმაციო შეხვედრებში მონაწილეობის სურვილი 9, ხოლო 21 სადამკვირვებლო ორგანიზაციიდან 6-მა გამოთქვა.
აღსანიშნავია, რომ საინფორმაციო სასწავლო შეხვედრებზე საარჩევნო ადმინისტრაციას განსაზღვრული ჰქონდა 15 400 წარმომადგენლის დასწრება, მათ შორის პარტიების 12 200, ხოლო სადამკვირვებლო ორგანიზაციების 3 200 წარმომადგენლის. შეხვედრაზე დასწრების სურვილი გამოთქვა პოლიტიკური პარტიის 1 592-მა და ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციების 461-მა წარმომადგენელმა, თუმცა საბოლოო ჯამში ამ შესაძლებლობით მხოლოდ პოლიტიკური პარტიების 597-მა და სადამკვირვებლო ორგანიზაციების 277-მა წარმომადგენელმა ისარგებლა. შესაბამისად, შეხვედრებზე პოლიტიკური პარტიების და ადგილობრივ დამკვირვებელ ორგანიზაციათა ის რაოდენობაც არ გამოცხადდა, რაც მათ მიერვე მოწოდებულ ინფორმაციაში იყო ასახული. სამწუხაროა, რომ პოლიტიკური პარტიების და ადგილობრივ დამკვირვებელ ორგანიზაციათა უმრავლესობამ არ გამოიყენა შესაძლებლობა მიეღო კომპეტენტური და ამომწურავი ინფორმაცია საარჩევნო ელექტრონული ტექნოლოგიების და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ.
„ოცნების“ კოორდინატორებმა ადგილზე მოიყვანეს მარშუტკები და რეესტრში წაგვიყვანეს – დაგვარეგისტრირეს. რა დოკუმენტიც იუსტიციაში მოგვცეს, ყველაფერი კოორდინატორებს დავუტოვეთ, ასე გვითხრეს, ჩვენ უნდა ჩაგვაბაროთო,“ – ერთნაირად გვიყვებიან ახალ ამბავს „ოცნების ქალაქის“ ახალ კორპუსებში შესახლებულები.
ე.წ. ოცნების ქალაქში 12-წლიანი ლოდინის შემდეგ საარჩევნო, 2024 წელს წელს, 600-მდე ოჯახს ბინა გადასცეს. ამჯერად ბინები ამ ოჯახების საკუთრება ფორმდება.
ქოხებში დარჩენილებიც წაიყვანეს რეესტრში საცხოვრებელი მისამართის რეგისტრაციისთვის. საცხოვრებელ მისამართზე რეგისტრაცია ნებაყოფლობითი პროცესია. თუ ადამიანს არ აქვს საკუთრება და არც ჩაწერილია სადმე, იმისთვის, რომ მან არჩევნებში მონაწილეობა შეძლოს, კონკრეტულ მისამართზე რეგისტრაციის გავლაა საჭირო. დასახლებაში, სადაც მრავალწლიანი ლოდინის შემდეგ ადამიანებმა ბინა მიიღეს, ასევე, ასეულობით ოჯახი ახლაც ბინის მიღების მოლოდინშია, სამოქალაქო რეესტრში „ოცნების“ კოორდინატორებმა წაიყვანეს.
რას აჩვენებს ის ფაქტი, რომ ამ პროცესით „ქართული ოცნება“ არათუ უშუალოდ დაინტერესებულია, არამედ ამ პარტიის კოორდინატორები აორგანიზებენ მოქალაქეების მისვლას სამოქალაქო რეესტრში?
რატომ უტოვებდნენ „ოცნების“ კოორდინატორებს მოქალაქეები იუსტიციის სახლებში გაცემულ დოკუმენტებს? – იურისტები, რომლებიც საარჩევნო გარემოს აკვირდებიან, მიიჩნევენ, რომ ეს შემთხვევა ამომრჩევლის მოსყიდვის ნიშნებს შეიცავს, ასევე პერსონალური მონაცემების დამუშავების წესების დარღვევას.
თავად „ოცნების ქალაქში“ კი, პასუხებს გაურბიან და მხოლოდ იმის მკაფიოდ დაფიქსირება სურთ, რომ „ქართულ ოცნებას“ უჭერენ მხარს, ანგარიშვალდებული ვართ „ოცნებასთანო“. ამას გეტყვით ისიც, ვინც 12 წელია ქოხში, ჭაობსა და გაუსაძლის სიღარიბეში ცხოვრებას და მორიგი კორპუსების აშენებას ელის.
ეს არაა პირველი შემთხვევა, როცა წინასაარჩევნო პერიოდში „ქართული ოცნება“ ე.წ. „ოცნების ქალაქს“ სათავისოდ იყენებს. „ოცნების ქალაქში“ მცხოვრები ოჯახების, მცირეწლოვანი ბავშვების პრობლემების მოგვარების ნაცვლად, ხელისუფლება ამ ადამიანებს არჩევნებიდან არჩევნებამდე მხოლოდ დაპირებებს აძლევდა. 2022 წლის 2 აპრილის შუალედური არჩევნების ბედი პრაქტიკულად „ოცნების ქალაქმა“ გადაწყვიტა – მას შემდეგ, რაც ბათუმის საკრებულოს ოპოზიციონერი წევრი, ნუგზარ ფუტკარაძე გარდაიცვალა და ეს ფაქტი დღემდე გამოუძიებელია, შუალედური არჩევნები ჩატარდა.
საბოლოოდ, „ოცნების ქალაქის“ გამოყენებით ბათუმის საკრებულოში უმრავლესობა „ქართულმა ოცნებამ“ მოიპოვა.
ახალი კორპუსები „ოცნების ქალაქში“„ოცნების ქალაქში“ დარჩენილი ქოხები – ხედი ახალი კორპუსიდან
„რეგისტრაცია ასე ხდება: გვემსახურება მარშუტკები, მივყავართ და გვარეგისტრირებენ. ჩვენ „ბენზეში“ ვიყავით, რკინიგზის სადგურის შენობაში, ამის უკან ალბათ ბატონი რამაზი დგას, ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარე,“, – გვიყვება მაია დავითაძე, ის ერთ-ერთი მათ შორის, ვისაც ახალ კორპუსში ბინა მოუწია.
მოქალაქეები გვიყვებიან, ჩვენთვის არავის აუხსნია, თუ რატომ ჩაერთნენ საერთოდ ამ პროცესში „ოცნების“ კოორდინატორები, ან რატომ უთხრეს, რომ იუსტიციაში გაცემული ფურცლები ისევ კოორდინატორებს უნდა დაუტოვონ.
„არავის არაფერი არ აუხსნია, ჩაწერა იქნებაო ასე გვითხრეს… მანამდე კორპუსში ჩამოიარეს, რეგისტრაციაზე უნდა გამოცხადდეთო.
ეს დოკუმენტი გადავეცი კოორდინატორს, არც კითხვა დამისვამს, რატომ. რაღაც ფურცელი მოგვცეს და ის გადავეცით მას [კოორდინატორს], რა მისამართზე ვართ ახლა, ის მისამართი ეწერა იქ, რეგისტრაციის ადგილი,“ – გვითხრა ლევან ალიბეგაშვილმა.
„ოცნების“ დასახლებაში მრავალწლიანი ლოდინის შემდეგ ბინები საარჩევნო წელს გაიცა
რა სამართლებრივი საფუძვლით ჩაერთნენ ამ პროცესში „ოცნების“ კოორდინატორები და რატომ დაიტოვეს რეესტრში მოქალაქეებისთვის მიცემული დოკუმენტაცია? – კითხვებით პარტია „ქართულ ოცნებას“ მივმართეთ, თუმცა აქ უპასუხოდ დაგვტოვეს.
შეკითხვებს არც აჭარის მთავრობაში უპასუხეს. აჭარის ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტროში კი გვითხრეს, რომ ისინი ბინების გადაცემის, ან საცხოვრებლის რეგისტრაციის პროცესში ჩართული საერთოდ არ არიან.
სამაგიეროდ „ოცნების ქალაქში“ ჟუჟუნა მოსიძე გვესაუბრა, ის „ქართული ოცნების“ ერთ-ერთი კოორდინატორია. მასაც შეხვდა ბინა ახალ კორპუსში.
„არაფერს არ მოვითხოვ, ვისაც სურვილი აქვს და ხედავს „ქართული ოცნების“ სიკეთეს, ვისაც მოსწონს „ოცნება“, ის მისცემს ხმას „ოცნებას“…“ – ჟუჟუნა მოსიძე გვიდასტურებს, რომ მართლაც კოორდინატორები აორგანიზებენ რეესტრში „ოცნების ქალაქში“ მცხოვრებია ადამიანების მისვლას. სიმართლეა ისიც, რომ იუსტიციის სახლებში მოქალაქეებისთვის მიცემულ დოკუმენტებს კოორდინატორები იტოვებენ.
„იმ ფურცლებს ვაგდებ, არ ვიტოვებ. სახლში მე რამე არ მომაქვს… მივდივარ, ვაფიქსირებ, რომ მაგალითად, „ოცნებას“ აძლევს კაცი ხმას, უნდა, რომ „ოცნებამ“ გაიმარჯვოს, როგორ გითხრა სხვანაირად? ძალიან ბევრ შეკითხვას მისვამ“, – გაღიზიანდა ჟუჟუნა მოსიძე.
ჟუჟუნა მოსიძე
„ეს ხომ საბიუჯეტო რესურსების გამოყენებაა?“ – ვეკითხებით „ოცნების“ კოორდინატორს.
„არანაირ რესურსს არ ვიყენებ არავის, არანაირად,“ – გაბრაზდა „ოცნების“ კოორდინატორი, თუმცა ამ დროს საუბარში ქოხში დარჩენილი მეზობლის კაცი ჩაერთო:
„ახლა იმას ხომ ვერ იტყვით, რომ „ოცნებას“ ხმას არ მივცემო, ბინა მოგცეს“, – კოორდინატორს მიმართა მეზობელმა და მიგვითითა, აგერ, მარტოხელა ქალის ქოხი ნახეთ, ამას თუ არ ეკუთვნოდა ბინა, სხვებმა როგორ მიიღესო.
„როგორ გეკადრებათ, შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსი მაქვს და ამიტომ მივიღე ბინა, როდის იყო, რომ „ოცნების“ კოორდინატორებს ბინას აძლევდნენ?“ – მეზობელს მიაძახა ჟუჟუნა მოსიძემ და ჩვენთან დამშვიდობება გადაწყვიტა.
თინა სურმანიძე
„მე გულის ტკივილი მაქვს, რომ სხვა მარტოხელებს მისცეს ბინა და მე არ მომცეს. არ ვიცი, სხვა ოჯახები როგორ შეარჩიეს,“ – გვითხრა თინა სურმანიძემ. ის და ქოხებში მცხოვრები სხვა ადამიანები ამბობენ, რომ რეგისტრაციის გასასვლელად ისინიც წაიყვანეს იუსტიციაში, ან უახლოეს დღეებში წავლენ, როცა სამარშრუტო მიკროავტობუსებს „ოცნების“ კოორდინატორები ისევ მოიყვანენ.
„ვისაც საშუალება ჰქონდა და ქვის სახლის ჰქონდა, შეიძლებოდა ისევ იმის დატოვება ცოტა ხანი. ვინც მართლა ჭაობში ცხოვრობს და არ ჰქონდა შესაძლებლობა, ის უნდა გადაეყვანათ. ბევრი ისეთი შეიყვანეს, საერთოდ არ უცხოვრია აქ“, – კონკრეტულ ოჯახებს ვერ გვისახელებს, თუმცა ახალ კორპუსებში ბინების უსამართლო გადანაწილებაზე მიუთითებს ნუგზარ ქამაშიძე.
ამ ეტაპზე უცნობია, როდის აშენდება ახალი კორპუსები „ოცნების დასახლებაში“.
„ოცნების ქალაქი“ – 2024 წლის 4 სექტემბერი
იმის გამო, რომ ბიუჯეტის ხარჯზე ბინა მიიღეთ, გრძნობთ ვალდებულებას ვინმესთან? – ერთი და იგივე შეკითხვა „ბათუმელებმა“ ახალ კორპუსში მცხოვრებ რამდენიმე ადამიანს დაუსვა. გამოკითხულების სრულმა უმრავლესობამ აღნიშნა, რომ ისინი ვალდებულებას „ქართულ ოცნებასთან“ გრძნობენ.
„გეთანხმებით, რომ ბიუჯეტის ხარჯზე გაკეთდა, მაგრამ რა ვიცი და,“ – გაღიმებას ცდილობს გურამ შაინიძე.
„სახელმწიფო მთავრობაა, გასაგებია, რომ თავისი ჯიბიდან არ ამოიღებს მილიონებს და არ გააკეთებს. რა თქმა უნდა, არის ბიუჯეტის დამსახურება, მაგრამ მთავრობამ უხელმძღვანელა ამ პროცესს,“ – კობა დიასამიძის პასუხში ჩანს, რომ როცა ხელისუფლებას სოციალური პოლიტიკა არ აქვს და ადამიანები წლობით თავშესაფარს ელიან, იზრდება ამომრჩეველზე გავლენის მოხდების მცდელობის რისკი.
განსხვავებული პოზიციაც მოვისმინეთ: მაგალითად, ლევან ალიბეგაშვილი მიიჩნევს, რომ კორპუსების აშენების გამო ანგარიშვალდებულებას ხელისუფლების მიმართ არ უნდა გრძნობდეს:
„არჩევნები რომ ვერ მოიგოს „ოცნებამ“, გაგვაგდებენ ამ სახლებიდან და გაგვასახლებენ? რაკი შემოგვასახლეს, კაციშვილი არ გაგვასახლებს, ჩვენ ჩვენი არჩევანი გვაქვს და შეგვიძლია ნებისმიერი ციფრი შემოვხაზოთ,“ – აღნიშნა ლევან ალიბეგაშვილმა „ბათუმელებთან“.
მოსაძიებელია დოკუმენტაცია ამ უწყებებიდან, თუმცა რა ინფორმაციაც გვაქვს, ჩანს, რომ მმართველი პოლიტიკური პარტია უწევს მომსახურებას ამომრჩეველს ტრანსპორტირების სახით. ეს ამომრჩევლის მოსყიდვის ნიშნებს შეიცავს. ეს უნდა გახდეს გამოძიების ინტერესის საგანი,“ – მიიჩნევს ირმა პავლიაშვილი, „ღია სივრცე კავკასიას“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი.
ირმა პავლიაშვილი „სისხლის სამართლის კოდექსის“, ასევე „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების შესახებ“ კანონის იმ ჩანაწერებზე მიგვითითებს, რომლის მიხედვითაც ამომრჩევლის მოსყიდვა გულისხმობს საარჩევნო მიზნით, პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფულის, ფასიანი ქაღალდის [მათ შორის, ფინანსური ინსტრუმენტის], სხვა ქონების, ქონებრივი უფლების, მომსახურების ან სხვა რაიმე უპირატესობის შეთავაზებას, დაპირებას, გადაცემას ან გაწევას, ან წინასწარი შეცნობით ასეთის მიღებას.
ირმა პავლიაშვილი ყურადღებას ამახვილებს პერსონალური მონაცემების დამუშავების წესის დარღვევაზეც, რაც შესაბამისმა სამსახურმა უნდა შეისწავლოს.
„როგორც თავად მოქალაქეები ჰყვებიან, ისინი გარკვეულ ინფორმაციას კოორდინატორებს უტოვებდნენ. თუმცა მოქალაქეებმა არ იციან, რა მიზნით ამუშავებენ ამ მონაცემებს. პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ კანონის მიხედვით, მოქალაქემ, ვისი ინფორმაციაც მუშავდება, ზუსტად უნდა იცოდეს, რისთვის ხდება ამ ინფორმაციის დამუშავება, ასევე, პირმა, რომელიც ამ ინფორმაციას ამუშავებს, ინფორმაცია უნდა მიაწოდოს პირს, ვის პერსონალურ მონაცემებსაც ამუშავებს – უთხრას, რა ვადით შეინახავს ამ მონაცემს. უნდა არსებობდეს ინფორმირებული თანხმობა,“ – განმარტავს იურისტი ირმა პავლიაშვილი.
ირმა პავლიაშვილი
რამდენად გვაქვს საქმე ამომრჩევლის ნებაზე გავლენის მოხდენასთან, როცა 12-წლიანი პაუზის შემდეგ საარჩევნო წელს გადასცეს ადამიანებს ბინები, ხოლო ქოხებში დარჩენილებს ისევ ახალი კორპუსების აშენებას ჰპირდებიან?
„ჩვენ არაერთ არჩევნებზე გვინახავს მსგავსი პრაქტიკა, როცა წლების განმავლობაში არ კმაყოფილდება ამომრჩევლის მოთხოვნა, როცა კონკრეტულ ჯგუფს სერვისს არ აწვდიან და უშუალოდ საარჩევნო წელს ხდება ამ სერვისის მიწოდება. ეს ემსახურება იმას, რომ ამომრჩევლის კმაყოფილება გაიზარდოს და გავლენა მოახდინონ მის ნებაზე.
„ოცნების ქალაქის“ შემთხვევაშიც ეს ადამიანები გამოხატავენ კმაყოფილებას მმართველი პოლიტიკური პარტიის მიმართ. ეს ფაქტი შესწავლის საგანია,“ – გვითხრა ირმა პავლიაშვილი.
„ამომრჩევლის შეცდომაში შეყვანა და მანიპულაცია“ – საიას შეფასება
„არანაირი პრაქტიკული ლოგიკით პარტია „ქართული ოცნების“ კოორდინატორები ამ პროცესში ჩართულები არ უნდა იყვნენ,“ – მიიჩნევს საიას ანალიტიკოსი, ნიკა ოდიკაძე. იურისტი განმარტავს, რომ ეს მავნე პრაქტიკაა, რასაც წლებია მიმართავს სახელისუფლებო პარტია. ამას გარდა, იურისტის აზრით, გამოძიება უნდა დაინტერესდეს, ხომ არ გვაქვს საქმე ამომრჩევლის ნებაზე გავლენის მოხდენასთან, რაც უკვე სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული დანაშაულია.
ნიკა ოდიკაძე
„ეს აზიანებს წინასაარჩევნო გარემოს, ეწინააღმდეგება საერთაშორისო გამოცდილებას და სტანდარტებს…
შესაბამისი უწყებები უნდა დაინტერესდნენ, ხომ არ აქვს ადგილი რაიმე მანიპულაციას. კეთილი სურვილით და კარგი განზრახვის შემთხვევაში, იგივე სამოქალაქო რეესტრის მიერ მოქალაქეებისთვის მიცემული დოკუმენტაციასთან რა შეხება შეიძლება ჰქონდეთ კოორდინატორებს?
საჭირო იყო ეს პროგრამა და გადასცეს ბინები, ამის საწინააღმდეგო არაფერი გვაქვს, მაგრამ ეს შემთხვევაც აჩვენებს, რომ მოშლილია ზღვარი სახელმწიფოს და პარტიას შორის, როცა უსახლკარო ადამიანებმა ბინების გადაცემა აღიქვეს, როგორც მმართველი პარტიის – „ქართული ოცნების“ მხარდაჭერა და არა სახელმწიფოს მხარდაჭერა ბიუჯეტის ხარჯზე,“ – უთხრა ნიკა ოდიკაძემ „ბათუმელებს“.
„სახელმწიფოს ნაბიჯად კი არა, კონკრეტული პარტიის კეთილ ნებად აღიქმება“ – უფლებადამცველი
უფლებადამცველი და უსახლკარობის საკითხებზე მომუშავე იურისტი, მარიამ ჯანიაშვილი „სოციალური სამართლიანობის ცენტრიდან“, პირველ რიგში, ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ხელისუფლებას უსახლკარობის საკითხზე სტრატეგიული დოკუმენტი, შესაბამისი კანონმდებლობა და ჩარჩო დოკუმენტი საერთოდ არ აქვს. ამ დროს კი, იზრდება მოწყვლად ჯგუფებზე წინასაარჩევნოდ გავლენის რისკი.
„მმართველი პარტია სიღარიბეს და სოციალურ მოწყვლადობას წინასაარჩევნოდ იყენებს, როგორც ინსტრუმენტალიზების და მანიპულაციის საშუალებას,“ – გვიყვება მარიამ ჯანიაშვილი. – „როცა ვსაუბრობთ „ოცნების ქალაქზე“, ცხადია, ამ ადამიანების მოთხოვნა წლების წინ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, მაგრამ ისინი წლებია უშედეგოდ ითხოვდნენ ღირსეულ საცხოვრისს.
ამ მოთხოვნას საარჩევნო წელს ნაწილობრივ აკმაყოფილებენ, მაგრამ ეს არის სახელმწიფოს მიერ ადმინისტრირებული პროგრამა და არ შეიძლება იგი მიეწეროს რომელიმე პოლიტიკურ პარტიას. ჩვენ არ ვიცით ზუსტი წილი, ადამიანების რა რაოდენობა მიიჩნევს ახალი კორპუსების აშენებას „ქართული ოცნების“ დამსახურებად, მაგრამ ლოგიკურია, რომ ამ ვითარებაში ადამიანები მსგავს ინიციატივას აღიქვამენ კონკრეტული პოლიტიკური პარტიის კეთილ ნებად და არა საკუთარ უფლებად, რომ იცხოვრონ ღირსეულ საცხოვრისში. თითქოს ეს არის სახელმწიფოს საჩუქარი მოწყვლადი ჯგუფებისთვის და არა უფლება,“ – გვითხრა მარიამ ჯანიაშვილმა, „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ პროექტების კოორდინატორმა, მკვლევარ-იურისტმა.
იურისტი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ კანონმდებლობასა და განმარტებით ბარათებშიც სახელმწიფო ჯერ კიდევ უსახლკარობის პრობლემის მოგვარებას არ უყურებს, როგორც უფლებას.
„უფრო საუბარია იმაზე, რომ ჩემი კეთილი ნებით, თითქოს ჩემი ჯიბიდან უნდა დაგეხმარო შენ, მოქალაქეს. ლოგიკურია, რომ ამ დამოკიდებულების დროს ადამიანებს უჩნდებათ ბენეფიტის დაკარგვის შიში… როცა, მაგალითად, „ოცნების ქალაქში“ ცხოვრობ და ბუნდოვანია შენი მომავალი, მოლოდინის რეჟიმში ხარ. ქვეყანაში არ არსებობს ჩარჩო, რომლის მიხედვითაც იქნება შემუშავებული შესაბამისი კანონმდებლობა და არა ის, რომ აი, როცა მომინდება, მაშინ შეიძლება გავაკეთო კონკრეტული პროგრამა,“ – აღნიშნა მარიამ ჯანიაშვილმა.
მარიამ ჯანიაშვილი
უფლებადამცველი კარგად იცნობს უსახლკარობის პრობლემის კუთხით ევროპულ გამოცდილებას. დასავლეთის ქვეყნების აქცენტია, მაგალითად, ადამიანის არათუ საცხოვრისით უზრუნველყოფა, არამედ მისი ადეკვატური მხარდაჭერა საცხოვრისს მიღმა.
ასევე, ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში უსახლკარო ადამიანებს ბინებს გადასცემენ არა საკუთრებაში, არამედ სარგებლობაში, ვიდრე ის გაძლიერდება და საცხოვრისით სარგებლობა სჭირდება.
„ჩვენთან, ერთი მუნიციპალიტეტის დონეზეც კი, განსხვავებული მიდგომაა: მაგალითად, „ოცნების ქალაქში“ ბინებს საკუთრებაში გადასცემენ, იმავე ბათუმში კი, შვეიცარიის სააგენტოს მიერ აშენებულ კორპუსში გრძელვადიან სარგებლობაშია გადაცემული ბინები. მიდგომები ნაციონალურ და ლოკალურ დონეც არ არის ნათელი და განჭვრეტადი.
ეს საკითხი ბედის ანაბარადაა მიტოვებული და პერიოდულად, ამგვარი ინიციატივებით, გარკვეულ ძვრებს ვხედავთ, რაც ამ მოცემულობაში, რაც ახლა „ოცნების ქალაქში“ არის, კონკრეტულ კითხვის ნიშნებს აჩენს.
ჩარჩო დოკუმენტში გაიწერებოდა მოკლე და გრძელვადიანი პერსპექტივები, რა პროგრამები და ინიციატივებს შეიძლება ველოდოთ. ეს ბუნდოვანება ისევ სიღარიბეში მყოფი, მოწყვლადი ჯგუფების ინსტრუმენტალიზების საფრთხეს ქმნის,“ – უთხრა მარიამ ჯანიაშვილმა „ბათუმელებს“.
————————-
მასალა მომზადებულია „სოციალური სამართლიანობის ცენტრთან” თანამშრომლობის ფარგლებში.
ირაკლი კობახიძემ ქუთაისის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში (KIU), დღეს, 6 სექტემბერს განაცხადა, რომ საქართველოში ორი განსაკუთრებული საგანმანათლებლო კერა უნდა არსებობდეს.
„ჩვენი ამოცანაა, ქვეყანაში არსებობდეს ორი განსაკუთრებული საგანმანათლებლო კერა, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის და ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტის სახით, რომლებსაც თანაბარი დატვირთვა ექნებათ ქვეყანაში განათლების მიწოდების თვალსაზრისით“- განაცხადა კობახიძემ.
მან მადლობა გადაუხადა ივანიშვილს ქუთაისის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის დაფინანსების გამო და თქვა, რომ უნივერსიტეტის ინფრასტრუქტურა ისე უნდა გაფართოვდეს, რომ 2028 წლის თავზე, 30 ათასამდე სტუდენტის მიღება შეძლოს. „ამ გეგმის განხორციელებას კი მთლიანად ივანიშვილის მიერ დაფინანსდება“- თქვა კობახიძემ.
კობახიძის აზრით, საქართველოში მხოლოდ 2 „განსაკუთრებული საგანმანათლებლო კერა“ უნდა არსებობდეს.
რატომ მხოლოდ თსუ და KIU და არა ვთქვათ სხვა უმაღლესი სასწავლებლები, რომლებიც ასევე შეიძლება იყვნენ კონკურენტუნარიანი საგანმანათლებლო სივრცეში?
ნიშნავს თუ არა ეს განცხადება იმას, რომ „ქართული ოცნება“, ხელისუფლებაში დარჩენის შემთხვევაში, იმ უნივერსიტეტების შევიწროებას აპირებს, საიდანაც კრიტიკული ხმა ისმის?
კობახიძის განცხადების შეფასება ვთხოვეთ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებულ პროფესორს, მანანა რატიანს, რომელიც წლების განმავლობაში მუშაობდა განათლების სამინისტროში, ახლა კი საგანმანათლებლო საქმიანობას ეწევა.
მანანა რატიანის აზრით, მსგავსი განცხადებებით„ოცნება“ ცდილობს ხელისუფლების კონტროლს მიღმა დარჩენილ სასწავლებლებზე ზეწოლა ამ ფორმით განახორციელოს.
„გარკვეული უნივერსიტეტები კონტროლს მიღმა დარჩათ, ამიტომ ეს განცხადება მათზე კონტროლის მოპოვების აშკარა მცდელობაა. დამორჩილების მექანიზმი კი უნივერსიტეტების რაოდენობის შემცირება და სანდო, პოლიტიზებული კადრებით მართვაა.
თუმცა მკაცრი ბერკეტები ვერც პროფესურასთან და ვერც სტუდენტებთან ვერ იმუშავებს.
KIU-შიც კი რექტორი, რომელმაც არ აღკვეთა რუსული კანონის წინააღმდეგ სტუდენტების პროტესტი, გაუშვეს თანამდებობიდან. თსუ-ს რექტორი კი თვალს ხუჭავს უნივერსიტეტის სტუდენტებზე ძალადობაზე, აქ კონტროლდება თანამშრომლების პირადი სოციალური ქსელები, გამოთქმული მოსაზრებები.
რა თქმა უნდა, ორი უნივერსიტეტის შემთხვევაში მკაცრად ვერტიკალური იქნება მართვა.
სხვა სახელმწიფო უნივერსიტეტების რექტორებს პროცედურულად არჩევნები ახლო მომავალში არ უწევთ“ – ამბობს მანანა რატიანი.
მისი თქმით, მსგავსი იდეების განხილვების გარეშე განხორციელება ბევრად გაუადვილდებათ ავტოკრატიულ ქვეყანაში, რომლისკენაც ჩქარი ნაბიჯით მიდის „ქართული ოცნების“ ხელისუფლება.
მანანა რატიანის თქმით, „ქართული ოცნება“ კრიტიკულად განწყობილი უნივერსიტეტების წინააღმდეგ, ვერც ხარისხის მართვის არგუმენტს გამოიყენებს, რადგან ამისთვის არსებობს უნივერსიტეტების აკრედიტაცია.
„ხარისხის მართვის მოშველიება უსუსური არგუმენტია. თუმცა არსებობს აკრედიტაცია, რომლის ბერკეტების უკეთ გამოყენება შეიძლება.
რეგიონებში სახელმწიფო უმაღლესების გაუქმება განათლებაზე ხელმისაწვდომობას შეამცირებს, ასევე რეგიონებში არ იქნება საგანმანათლებლო ცენტები, საუნივერსიტეტო ქალაქები, რაც დეცენტრალიზაციის წინააღმდეგ გალაშქრებაა.
არადემოკრატიული პროცედურებით თავისუფალი, კრიტიკულად მოაზროვნე ადამიანების აღზრდა გაჭირდება. მოკლედ რომ ვთქვათ, დიდი აბსურდია“- მიიჩნევს მანანა რატიანი.
რუსული კანონის მიღებით ხელისუფლება ფაქტობრივად ზღუდავს უცხოური დაფინანსების მოპოვებას ნებისმიერ სფეროში, მათ შორის საგანმანათლებლო სფეროში.
აღნიშნული კანონის მიღებას საზოგადოების დიდი ნაწილი საქართველოში მრავალათასიანი საპროტესტო აქციებით აპროტესტებდა, თუმცა „ქართულმა ოცნებამ“ რუსული კანონი მაინც მიიღო.
შესაბამისად, ხელისუფლება, ერთის მხრივ, არ აძლევს სამოქალაქო, საგანმანათლებლო სექტორს ამ კანონით შესაძლებლობას, რომ მოიძიონ დონორების მხარდაჭერა თუ საკუთარ თავს „უცხოური ძალების ინტერესების გამტარს“ არ უწოდებენ, მეორეს მხრივ კი უმაღლესი სასწავლებლების სეგრეგაციას ახდენს.
რას მოუტანს ეს ყველაფერი დამოუკიდებელ უნივერსიტეტებს? – ვკითხეთ მანანა რატიანს.
მისი შეფასებით, საქართველოში არსებული უმაღლესი სასწავლებლების ბიუჯეტი ძალიან მწირია, მსგავსი პოლიტიკა კი მათ კიდევ უფრო დაასუსტებს.
„ფინანსურად ისედაც მძიმე მდგომარეობაში არიან უნივერსიტეტები, მწირია რუსთაველის ფონდის დაფინანსებაც.
აშშ-ს, ევროკავშირის პროექტების შემცირება კი შეზღუდავს უნივერსიტეტის შესაძლებლობებს. სახელმწიფოს მხრიდან არსებული დაფინანსება ისედაც დრომოჭმულია, წლების წინანდელი ფორმულაა და სტუდენტზე გამოყოფილი 2250 ლარი კრიტიკას ვერ უძლებს, შესაბამისად – პროფესორების ანაზღაურებაც.
ამიტომ, კობახიძის ეს განცხადება ნიშნავს აკადემიურ საგანმანათლებლო დაწესებულებებზე ღიად გალაშქრებას.
ასეთი „რეფორმები“ უზნაძის 52-ში არ უნდა იწერებოდეს, ქვეყანას ჰყავს პროფესიონალები, რომლებიც განხილვებში ჩართულები უნდა იყვნენ.
მსგავსი ცენტრალიზაციისკენ მიმართული რეფორმები ავტოკრატიული მმართველობის კიდევ ერთი ნიშანია. მჯერა, რომ ამ იდეას განხორციელება არ უწერია“- ამბობს მანანა რატიანი.
მისი თქმით, მსგავსი განცხადებებით მხოლოდ თავს იზიანებს და რეიტინგს იმცირებს ხელისუფლება.
ბათუმში რამდენიმე საბავშვო ბაღი ერთდროულად რემონტდება. „ბათუმელებმა“ ბათუმის ბაღების გაერთიანებას ჰკითხა, თუ რამდენი ბავშვია რეგისტრირებული ამ ბაღებში და სარემონტო სამუშაოების დაწყების შემდეგ, შეძლეს თუ არა ამ ბავშვებისთვის ალტერნატიული ბაღების შეთავაზება?
თუმცა ბაღების გაერთიანებაში ჩვენს კითხვებს არ უპასუხეს და გვითხრეს ინფორმაცია წერილობით გამოგვეთხოვა.
ამ საკითხზე დღეს, 6 სექტემბერს, ბათუმის საკრებულოს სხდომაზე დაისვა კითხვები „ლელოს“ წარმომადგენლის მხრიდან.
„ამ ქალაქში პრობლემა იყო ყოველთვის საბავშვო ბაღებში ბავშვების დარეგისტრირება. ახლა კი ერთდროულად ათ საბავშვო ბაღში დაიწყეთ რეაბილიტაცია და კიდევ უფრო გაართულეთ ეს საკითხი.
რატომ გაგახსენდათ ყველაფრის ერთდროული რეაბილიტაცია 12 წლის შემდეგ და რატომ აქციეთ ეს წინასაარჩევნო კამპანიის ნაწილად?“-იკითხა საკრებულოს სხდომაზე ვაჟა დარჩიამ „ლელოდან“.
სხდომაზე „ქართული ოცნების“ წარმომადგენელმა ზურაბ ნაკაიძემ კითხვას ასე უპასუხა:
„ბაღების რემონტი დაგეგმილია დიდი ხანია. ათი ბაღიდან რამდენიმე კეთდება გრანტით, გრანტს ვერ აკონტროლებ, როდის მოიგებ, ეს არის დასავლეთის პარტნიორობით განსაზღვრული თემა, რომელიც დაემთხვა (არჩევნებს) და ამიტომ გამოვიდა ამდენი ბაღის რეაბილიტაცია ერთად“.
მერიის კეთილმოწყობის სამმართველოში „ბათუმელებს“ მხოლოდ ის უთხრეს, რომ აშენებენ 3 ბაღს და ერთი გამაგრება მიმდინარეობს. აქ ბაღებში მიმდინარე რემონტზე ინფორმაცია არ აქვთ.
ბათუმში, ჭავჭავაძის ქუჩაზე მდებარე არქეოლოგიური მუზეუმი დაკეტილია. „აჭარის მუზეუმის“ ადმინისტრაციაში განმარტავენ, რომ რადგან მუზეუმის სარდაფში ხშირად წყალი დგებოდა, ექსპერტიზის ბიუროს მიმართეს.
მუზეუმის დაკეტვის მიზეზი სამხარაულის ექსპერტიზის დასკვნა გახდა, რომლის მიხედვითაც შენობა ავარიულია.
მუზეუმი მნახველებს მესამე თვეა აღარ იღებს, თანამშრომლებმა მუშაობა სხვა მუზეუმებში განაგრძეს, თუმცა უნიკალური ნივთები მუზეუმში რჩება. „აჭარის მუზეუმის“ დირექტორი, თეონა ზოიძე „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ ექსპერტიზის დასკვნით, კვლევა უნდა ჩატარდეს, რომლის საფუძველზეც მიიღებენ გადაწყვეტილებას, შენობის რესტავრაციამდე საჭიროა თუ არა ნივთების გადატანაც.
თუ მუზეუმის შენობა ავარიულია, რატომ არ გადაიტანეს უნიკალური ნივთები უსაფრთხო ადგილზე?
„ექსპერტიზის დასკვნაში წერია, რომ სასურველია ჩატარდეს კვლევა. ველოდებით კვლევის დაწყებას. კომისია შექმნილია და ვმუშაობთ ამ საკითხზე. ეს არ არის ერთი და ორი ნივთი.
თანამშრომლები გადანაწილებული არიან უკვე სხვადასხვა მუზეუმში და აგრძელებენ თავიანთ საქმიანობას… ჯერ-ჯერობით საძირკვლის გამაგრებაზეა საუბარი, პროცესშია ეს ყველაფერი, მოსამზადებელი სამუშაოები მიმდინარეობს, რომ გადატანა მოხდეს. ჩვენ არსად გვიწერია, რომ ნივთების გადატანა აუცილებელია,“ – ამბობს თეონა ზოიძე, „აჭარის მუზეუმის“ ხელმძღვანელი.
ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმის გამაგრება-რესტავრაცია-რეაბილიტაციის მიზნით კვლევითი სამუშაოების და სარეაბილიტაციო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოების საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადებაზე ტენდერი 2024 წლის 23 აგვისტოს გამოცხადდა. შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება 330 ათასი ლარია. ტენდერში მონაწილეობა მხოლოდ შპს Georgianhouse – მა მიიღო. ის ტენდერით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულებას 250 ათას ლარად აპირებს, თუმცა სატენდერო კომისიის 5 სექტემბრის სხდომის მიხედვით, ამ კომპანიის მიერ წარმოდგენილი სატენდერო წინადადება „სრულად არ შეესაბამება მოთხოვნებს და საჭიროებს დაზუსტებას“.
კომისიის ხელმძღვანელის, თეონა ზოიძის თქმით, ამ ეტაპზე უცნობია როდის დაიწყება კვლევითი სამუშაოები არქეოლოგიურ მუზეუმში.
კვლევითი სამუშაოები ორეტაპიანია და უნდა მოხდეს: საინჟინრო-გეოლოგიური (მათ შორის ჰიდროლოგიური) გამოკვლევა; შენობის დეტალური ტექნიკური გამოკვლევა და რეკომენდაციების შემუშავება და შენობის არქიტექტურულ-ისტორიული კვლევა.
მიმწოდებელმა უნდა წარმოადგინოს სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ ან/და შესაბამის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული აკრედიტაციის მქონე პირის მიერ მომზადებული საექსპერტო დასკვნა პროექტის შემდეგ ნაწილებზე: არქიტექტურა; კონსტრუქციები; საინჟინრო-გეოლოგია.
მე-2 ეტაპი ითვალისწინებს კვლევის საფუძველზე საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის მომზადებას.
სწორედ ამ დოკუმენტაციის მომზადების შემდეგ დაიწყება ბათუმის არქეოლოგიურ მუზეუმში სარეაბილიტაციო სამუშაოები.
რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი, სერგეი ლავროვი, კრემლის პროპაგანდისტულ მედია rbc-სთან ინტერვიუში საქართველოს მთავრობის რეპრესიული კანონების პოლიტიკას იწონებს და ამბობს, რომ ლიბერალური დემოკრატიის ღირებულებების დაწესება ქართველ ხალხს არ აწყობს.
„ქართველი ხალხი, რომელსაც კარგად ვიცნობ და ვაფასებ მათ [და საქართველო, რომელიც ერთ-ერთი წამყვანი კულტურული ცენტრი იყო საბჭოთა კავშირის – ჩვენი საერთო სამშობლოს დროს], გულდასმით იცავს თავის ისტორიას. ვფიქრობ, სწორედ ამისთვის დაიმსახურა მან საყვედურები დასავლეთის ქვეყნებისგან“, – ამბობს ის.
ლავროვმა საქართველოში რეპრესიული კანონების მიღებისა და პოლიტიკური კურსის ცვლის შეფასებისას, ჟურნალისტის კითხვა ჩაასწორა და დააზუსტა, რომ საქართველოს კანონს ჰქვია არა კანონი „უცხოური აგენტების შესახებ“, არამედ „კანონი გარე დაფინანსების გამჭვირვალობის შესახებ“. შემდეგ კი მოიტყუა, რომ ეს კანონი არ გულისხმობს პირებისა თუ ორგანიზაციებისთვის რაიმე სტატუსის მინიჭებას და მხოლოდ საზღვარგარეთიდან მიღებული ფინანსების ჩვენებას ითხოვს. რეალურად კი, ეს კანონი ორგანიზაციებს აიძულებს უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელ ორგანიზაციათა რეესტრში დარეგისტრირდნენ.
„რასაც ახლა საქართველოს ხელისუფლება აკეთებს, არის მათი ეროვნული იდენტობის გაცნობიერება და იმის გაგება, რომ ქართველ ხალხს აქვს იგივე მართლმადიდებლობის, ეროვნული კულტურის ღირებულებები, რომლებიც გაიდღაბნება, წაიშლება და გაითელება დასავლეთის მიერ ყველასთვის თავსმოხვეული „წესებით“. უპირველეს ყოვლისა, ლიბერალური დემოკრატიის, ან თუ გირჩევნიათ, დემოკრატიული ლიბერალიზმის ღირებულებების კონტექსტში. ქართველებს ეს არ აწყობთ…“
ლავროვმა ტრადიციულად გააკრიტიკა სალომე ზურაბიშვილი და თქვა, რომ სწორედ მისი საგარეო საქმეთა მინისტრობის დროს, რუსული ბაზების გაყვანის შემდეგ, საქართველომ არ შექმნა ქართულ-რუსული ანტიტერორისტული ცენტრი, რითაც ქვეყანამ დაკარგა „საკმაოდ კარგი შესაძლებლობა კეთილად დაგვეხურა ეს თემა, ოღონდ მეგობრული თანამშრომლობის შენარჩუნებით ტერორიზმთან ბრძოლის სფეროში“.
„მათ იქ კიდევ დიდი კონფლიქტი აქვთ პრეზიდენტთან. სალომე ზურაბიშვილს მრავალი წელია ვიცნობ. 2004 წლის შემდეგ, როცა ის საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი იყო, იგი მიწვეულ იქნა [პრეზიდენტ მიხეილ] სააკაშვილის მიერ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრად. სწორედ მასთან 2005 წელს გავაფორმეთ შეთანხმებები დარჩენილი ორი რუსული ბაზის გაყვანაზე. უფრო მეტიც, ამ ხელშეკრულებებში შეთანხმებული იყო, რომ ბათუმის ბაზაზე შეიქმნებოდა ქართულ-რუსული ანტიტერორისტული ცენტრი, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე ასეული ადამიანისგან, მათგან 90% ქართველი სამხედრო და ძალოვნები იქნებოდა, დანარჩენი რუსეთის წარმომადგენლები;
ჩემი აზრით, იყო საკმაოდ კარგი შესაძლებლობა კეთილად დაგვეხურა ეს თემა, ოღონდ მეგობრული თანამშრომლობის შენარჩუნებით ძალიან მნიშვნელოვან სფეროში – ტერორიზმთან ბრძოლაში, რაც მაშინ აქტიურად იჩენდა თავს.
ჩვენ ყველაფერი კეთილსინდისიერად შევასრულეთ, როგორც ამას ყოველთვის ვაკეთებთ, ხოლო სააკაშვილის მთავრობამ არ შეასრულა ჩვენთან შეთანხმებები, არანაირი ანტიტერორისტული ცენტრი არ შექმნილა…“ – თქვა ლავროვმა.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს ჰიდრომეტეოროლოგიური მონაცემების თანახმად, ხვალ, 7 სექტემბერს, ბათუმში მოსალოდნელია ძირითადად უნალექო ამინდი, ღამით კი იწვიმებს.
კვირას, 8 სექტემბერს, ბათუმში კვლავ გამოიდარებს.
ჰაერის ტემპერატურა იქნება:
დღისით: 27 – 32 გრადუსი
ღამით: 18 – 22 გრადუსი
ზღვის წყლის ტემპერატურა +28 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით,ორშაბათს, 9 სექტემბერს, ბათუმში მოსალოდნელია დროგამოშვებით წვიმა.
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე გიორგი კალანდარიშვილი და მისი მოადგილე გიორგი შარაბიძე აშშ-სა და ევროპის არასამთავრობო სექტორის, მედიის წარმომადგენლებსა და ყოფილ დიპლომატებს შეხვდნენ.
შეხვედრის ძირითადი თემა 2024 წლის არჩევნები იყო. ცესკოს თავმჯდომარემ დელეგაციის წევრებს არჩევნების მაღალ პროფესიულ დონეზე, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად ჩასატარებლად საარჩევნო ადმინისტრაციის მიერ განხორციელებული და მიმდინარე საქმიანობები გააცნო. მან ასევე პარტიების რეგისტრაციის პროცესის შესახებ მიმდინარე მდგომარეობაზე და პარტიული სიების წარდგენის საკითხებზე ისაუბრა.
შეხვედრის მიმდინარეობისას მხარეებმა ამავდროულად ისაუბრეს ადგილობრივი სადამკვირვებლო ორგანიზაციების რეგისტრაციისა და ელექტრონული არჩევნების ჭრილში ამომრჩეველთა ინფორმირების საკითხებზე. გიორგი კალანდარიშვილმა აღნიშნა, რომ საარჩევნო ადმინისტრაცია მიესალმება მიუკერძოებელი და ობიექტური სადამკვირვებლო მისიების არსებობას და დაკვირვებას, რაც არჩევნების მთლიანობის უზრუნველყოფისთვის მნიშვნელოვანი კომპონენტია.
შეხვედრის მონაწილეებმა ასევე დეტალურად განიხილეს ელექტრონულ არჩევნებთან დაკავშირებული საკითხები. გიორგი კალანდარიშვილმა მათ გააცნო ამ მიმართულებით არსებული სიახლეები. ამასთან, დელეგაციის წევრებს შესაძლებლობა ჰქონდათ პირადად გამოეცადათ ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობა და მონაწილეობა მიეღოთ იმიტირებულ კენჭისყრაში. ცესკოს თავმჯდომარემ აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიებთან დაკავშირებით ამომრჩეველთა ინფორმირების ფართომასშტაბიანი კამპანია არჩევნებამდე წლინახევრით ადრე დაიწყო და ამ დროისათვის ნახევარ მილიონზე მეტი ამომრჩეველია ინფორმირებული. მათ შორის, ქვეყნის მასშტაბით ჩატარდა საარჩევნო ტექნოლოგიების საყოველთაო დემონსტრირება. პროექტი როგორც თეორიულ, ისე პრაქტიკულ კომპონენტებს ითვალისწინებდა და პასუხობდა ეროვნულ დემოკრატიული ინსტიტუტის (NDI) წინასაარჩევნო პერიოდში გაცემულ რეკომენდაციას საარჩევნო ტექნოლოგიების ეროვნული მასშტაბით ტესტირების შესახებ.
ამასთანავე, შეხვედრაზე ცესკოს ხელმძღვანელმა პირებმა ისაუბრეს საარჩევნო ადმინისტრაციის გამოწვევების შესახებ, მათ შორის საარჩევნო პროცესებთან დაკავშირებით დეზინფორმაციის გავრცელების საკითხებზე.
აშშ-სა და ევროპის არასამთავრობო სექტორის, მედიის წარმომადგენლებსა და ყოფილ დიპლომატებთან შეხვედრა დღეს ცესკოში გაიმართა. დელეგაცია საქართველოში რონდელის ფონდის ხელშეწყობით იმყოფება. მათი ვიზიტის მიზანია გაეცნონ საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ საკითხებს. დელეგაცია შეხვედრებს მართავს ოფიციალურ პირებთან, პოლიტიკურ პარტიების, სამოქალაქო საზოგადოებისა და ექსპერტული წრეების წარმომადგენლებთან.
შეხვედრა შავი ზღვის ფონდის საერთაშორისო თანამშრომლობისთვის/გერმანიის მარშალის ფონდის ინიციატივითა და საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის (რონდელის ფონდი) ხელშეწყობით გაიმართა.
ბათუმში, ასევე ბათუმიდან მუნიციპალური მიკროავტობუსები რამდენიმე მიმართულებით მოძრაობს. „ბათუმის ავტოტრანსპორტის“ ინფორმაციით, მარშრუტებზე მიკროავტობუსების გაშვება ეტაპობრივად მიმდინარეობს.
მიკროავტობუსები მხოლოდ მუნიციპალური ავტობუსების მოსაცდელებთან გააჩერებენ და მგზავრობის საფასურის გადახდა მხოლოდ უკონტაქტო პლასტიკური ბარათებით არის შესაძლებელი.
„ბათუმის ავტოტრანსპორტმა“ ამ დროისთვის ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების მიმართულებით გახსნილი სამარშრუტო ხაზების მარშრუტის ნომერი, მიმართულება და ტარიფები გამოაქვეყნა:
კირნათის ადმინისტრაციული ერთეული
N400 – მეტროს ავტოსადგური-კირნათი (შუშანეთი) – 1.00 ლ
N 401 – მეტროს ავტოსადგური-მარადიდი – 1.00 ლ
N 402 – მეტროს ავტოსადგური-სოფელი შუშანეთი (კირნათი) – 1.00 ლ
მაჭახელას ადმინისტრაციული ერთეული
N403 – მეტროს ავტოსადგური-სოფელი ზედა ჩხუტუნეთი – 1.60 ლ
N404 – მეტროს ავტოსადგური-სოფელი ჩიქუნეთი – 1.60 ლ
აჭარისწყლის ადმინისტრაციული ერთეული
N406 – მეტროს ავტოსადგური-კიბე – 1.00 ლ
N408 – მეტროს ავტოსადგური-ევგენიძეები – 1.00 ლ
შარაბიძეების ადმინისტრაციული ერთეული
N409 – მეტროს ავტოსადგური-ზედა ერგე (ეკალაური)–1.00 ლ
N410 – მეტროს ავტოსადგური-ზემო ჯოჭო – 1.00 ლ
N411 – მეტროს ავტოსადგური-ქვედა ჯოჭო – 1.00 ლ
N412 – მეტროს ავტოსადგური-ვარშალომიძეები – 0.70 ლ
N413 – მეტროს ავტოსადგური-ზანაქიძეები – 0.70 ლ
N414 – მეტროს ავტოსადგური-ზედა შარაბიძეები – 0.70 ლ
თხილნარის ადმინისტრაციული ერთეული
N416 – მეტროს ავტოსადგური-ზედა თხილნარი – 1.00 ლ
N417 – მეტროს ავტოსადგური-თხილნარის მეურნეობა – 1.00 ლ
N418 – მეტროს ავტოსადგური-სიმონეთი – 1.00 ლ
ჭარნალის ადმინისტრაციული ერთეული
N420 – მეტროს ავტოსადგური-ჭარნალი 0.60 ლარი
N422 – მეტროს ავტოსადგური-ჭარნალი (საგინაძეების დასახლება) – 1.00 ლარი
N423 – მეტროს ავტოსადგური-ახალსოფელი (ტეტემაძეების დასახლება) – 1.00 ლარი
უშუალოდ ბათუმის ტერიტორიაზე N20 – ბათუმი-გონიოს / ახალ ხაზზე მიკროავტობუსები შემდეგი მარშრუტით მოძრაობენ: თბილისის მოედანი-ჭავჭავაძის ქუჩა-აბუსერიძის ქუჩა-აეროპორტის გზატკეცილი-აფსაროსის ქუჩა-კანანელის ქუჩა [გონიო]. უკუმიმართულება იგივე.
ბათუმი-გონიოს ხაზზე მგზავრობის სტანდარტული ტარიფი 50 თეთრია და ძალაში რჩება ყველა ის საშეღავათო პროგრამა, რომლებიც მუნიციპალურ ავტობუსებში მოქმედებს. თუმცა, არცერთი მიკროავტობუსი არ არის ადაპტირებული.
100 ახალ მიკროავტობუსში ბათუმი 15,9 მილიონ ლარს გადაიხდის – ავტობუსების შემოტანა მიმდინარე წლის ივლისში დაიწყო.
„განახლებული ავტოპარკის პირობებში, იხსნება 5 ქალაქის და 46 საგარეუბნო მარშრუტი, რომლებიც ბათუმისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის 64 სოფლის მოსახლეობას მოემსახურება.“ – განაცხადეს მიკროავტობუსების პრეზენტაციაზე. მოქალაქეები კი არაერთი ახალი მუნიციპალური სამარშრუტო ხაზისა თუ არსებულ ხაზებზე ტრანსპორტის დამატებას ითხოვენ.
100 მიკროავტობუსიდან ზემოთ აღნიშნულ ხაზებზე ამ დროისთვის დაახლოებით 50 მოძრაობს. ახალი ხაზები, მათ შორის, უშუალოდ ბათუმის ტერიტორიაზე, სავარაუდოდ მომავალი კვირიდან დაემატება.
ბათუმს 25 ახალი M3 კატეგორიის EURO 5-ის სტანდარტის 12-მეტრიანი ავტობუსებიც დაემატება.
შესყიდვების პორტალის მიხედვით, ამ დროისთვის მიმდინარეობს ხელშეკრულების გაფორმება კონსოლიდირებულ ტენდერში გამარჯვებულ თურქულ კომპანიასთან – otokar otomotiv ve savunma sanayi anonim sirketi, რომელიც ერთი ავტობუსის მიწოდებას 673 191 ლარად სთავაზობს.
„საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო“ წერს, რომ „ქართული ოცნებისთვის“ 253 000 ლარის შემწირველი კომპანია ბათუმის მუნიციპალური ქონებით უნებართვოდ სარგებლობს.
კერძოდ, „გამჭვირვალობა“ მიუთითებს, რომ ბათუმის მერიამ შპს „ახალ ბულვარს” 2021 წლის 1-ელ სექტემბერს, 2 წლის ვადით, უსასყიდლოდ, უზუფრუქტის წესით სარგებლობის უფლებით გადასცა 8339 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული ავტოდრომი.
„კომპანიამ ამ ტერიტორიაზე მოაწყო კარტინგის კლუბი და კომერციულ საქმიანობას 2023 წლის 1-ლი სექტემბრიდან დღემდე უკანონოდ აგრძელებს.
შპს „ახალი ბულვარის“ დამფუძნებელი და 100% წილის მფლობელი, ალექსანდრე ბაღათურია პოლიტიკური შემწირველია – 2016 წლიდან დღემდე მან „ქართულ ოცნებას“ და მის მხარდაჭერილ საპრეზიდენტო კანდიდატს 253,000 ლარი შესწირა (მათ შორის 15,000 ლარი – მიმდინარე წლის 6 აგვისტოს).
მიწის ნაკვეთით სარგებლობის ვადა კომპანიას 2023 წლის 1-ელ სექტემბერს ამოეწურა, თუმცა კარტინგის კლუბი დღემდე ჩვეულ რეჟიმში მუშაობს. უფრო მეტიც, შპს „ახალი ბულვარი“ 2024 წლის 25 მარტამდე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში უზუფრუქტის წესით მოსარგებლედ იყო რეგისტრირებული და ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიამ მხოლოდ ჩვენი მიმართვის შემდეგ დაიწყო ორგანიზაციულ-სამართლებრივი პროცედურები მოცემული ჩანაწერის გასაუქმებლად.
საჯარო წყაროებით ვერ მოვიძიეთ ამ მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული ავტოდრომის სარგებლობის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია 2023 წლის 1-ელი სექტემბრის შემდეგ. 2024 წლის 23 თებერვალს მივმართეთ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიას და ვთხოვეთ, მოეწოდებინათ სარგებლობის უფლებასთან დაკავშირებული საჯარო ინფორმაცია და დოკუმენტები. ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიამ 2024 წლის 11 მარტს გვაცნობა, რომ ამ მიწის ნაკვეთზე გაცემული სარგებლობის უფლების ვადა 2023 წლის 1-ელ სექტემბერს ამოიწურა და მიმდინარე წლის 11 მარტის მდგომარეობით ის სარგებლობაში არ არის გაცემული. ამ პასუხმა დაადასტურა ჩვენი ვარაუდი, რომ პოლიტიკური შემწირველის კომპანია უკანონოდ სარგებლობს მუნიციპალური ქონებით“ – წერს „გამჭვირვალობა“.
ორგანიზაცია მოუწოდებს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანტიკორუფციულ სააგენტოს, ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს და ბათუმის მერიის შიდა აუდიტის სამსახურს, მიიღონ საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ზომები.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 6 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 622 720 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 170]
ტანკი – 8 631 ერთეული [+7]
ჯავშანტექნიკა – 16 878 ერთეული [+9]
საარტილერიო სისტემა – 17 745 ერთეული [+20]
MLRS – 1 178 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 941 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 368 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 14 732 ერთეული [+74]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 587 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 24 116 ერთეული [+72]
სპეცტექნიკა – 3 037 ერთეული [+13]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 6 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
642 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
31 068 უპილოტო საფრენი აპარატი
578 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
17 947 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 446 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
14 158 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
25 735 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„დავით გარეჯი საქართველოა“ – 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინა პერიოდში „ქართული ოცნების“ მთავარი წინასაარჩევნო გზავნილი ეს იყო. მაშინ „ქართული ოცნება“ აცხადებდა, რომ წინა ხელისუფლებამ საქართველოს ტერიტორია, მათ შორის, დავით გარეჯის ისტორიული მონასტერი აზერბაიჯანს გადასცა. არჩევნებამდე რამდენიმე დღის ადრე ამ საქმეზე ივერი მელაშვილი და ნატალია ილიჩოვა დააკავეს…
თუმცა „ქართულ ოცნების“ ხელისუფლებას ამ განცხადებებიდან 4 წლის თავზეც არ აქვს დადასტურებული: გადასცა თუ არა მართლაც ვინმემ საქართველოს ტერიტორია აზერბაიჯანს.
სამაგიეროდ „ქართული ოცნება“ და პროსახელისუფლებო მედია დავით გარეჯს საპარლამენტო არჩევნების ჩავლის შემდეგ საერთოდ აღარ ახსენებს.
რატომ ვერ გაირკვა დავით გარეჯის საკითხი აზერბაიჯანთან, ან სცადა საერთოდ ამ საკითხის გარკვევა, მაგალითად, პრემიერმა კობახიძემ, როცა იგი აზერბაიჯანში ჩავიდა, ან როცა ილჰამ ალიევი თბილისში ჩამოვიდა?
ფაქტი ერთია, რომ არჩევნების შემდეგ დავით გარეჯის სადავო მონაკვეთზე, არჩევნების ჩავლის შემდეგ, არაფერი გარკვეულა. არც „კარტოგრაფების საქმის“ განხილვა დაუსრულებია თბილისის საქალაქო სასამართლოს. ბრალდებულები გირაოს საფუძველზე გაათავისუფლეს. სასამართლო ვადა კი, ამ საქმეზეც დარღვეულია იმის მიუხედავად, რომ ხელისუფლება 2020 წლის არჩევნების წინ გვეუბნებოდა, ეს საქმე განსაკუთრებული და სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობისააო.
რა ჩანს იმით, რომ „ქართულ ოცნებას“ დავით გარეჯი ამ არჩევნებზე აღარ ახსოვს? – „ბათუმელები“ ივერი მელაშვილს ესაუბრა, „კარტოგრაფების საქმის“ ერთ-ერთ ბრალდებულს.
ბატონო ივერი, წინა, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისგან განსხვავებით, „ქართული ოცნება“ საერთოდ აღარ ახსენებს დავით გარეჯს. მაშინ „ოცნების“ და პროსახელისუფლებო მედიის მთავარი გზავნილი იყო: „დავით გარეჯი საქართველოა“. რა გაირკვა ამ საქმეზე 4 წლის შემდეგ?
„კარტოგრაფების საქმეა“ ეს უფრო, რადგან დავით გარეჯის მონაკვეთი საერთოდ არ ფიგურირებს ჩვენს საქმეში. დავით გარეჯის ხსენება იყო მხოლოდ ტყუილი და პროპაგანდა. დავით გარეჯის მონაკვეთი შეუთანხმებელია ახლაც და არაფერი შეცვლილა.
მე და ნატალიას გვედავებოდნენ, რომ თითქოსდა რაღაც რუკა აღმოაჩინეს და ამ რუკების შედარების შედეგად დაახლოებით 35 კვადრატულ კილომეტრს საქართველოს კარგავდა… ეს არის აბსურდული და დაუსაბუთებელი ბრალდება.
უშუალოდ სამონასტრო კომპლექსის მონაკვეთთან დაკავშირებით არაფერი გარკვეულა?
ახლაც არ არის შეთანხმებული ეს მონაკვეთი. 2020 წლის არჩევნების შემდეგ ამ საკითხზე საერთოდ ძვრა არ ყოფილა.
პირიქით, ამგვარი კამპანიით გააღიზიანეს ჩვენი მოსაზღვრე, პარტნიორი ქვეყანა – აზერბაიჯანი. ამას მოჰყვა ის, რომ თუ მანამდე ჩვენი მომლოცველები და ტურისტები ჩვეულებრივად გადადიოდნენ ქედს გადაღმა და კელიებშიც შედიოდნენ, ახლა კელიებამდე კი არა, ქედამდეც აღარ უშვებენ.
თუ გაქვთ ინფორმაცია: ჰქონდა საქართველოს ხელისუფლებას მცდელობა, რომ ამ საკითხზე ესაუბრა აზერბაიჯანთან?
ამის შესახებ მე არაფერი გამიგია. მედიაში ვნახე, რომ საქართველოს პრემიერი იყო ჩასული აზერბაიჯანში, ილჰამ ალიევიც იყო აქ ჩამოსული, თუმცა შედეგობრივად ფაქტია, რომ არაფერი შეცვლილა.
ის მინდა ვთქვა, რომ, სამწუხაროდ, ამ დილეტანტური და უტვინო, ქვეყნის ინტერესების საწინააღმდეგო პოზიციით, წარმოუდგენელია, მიაღწიოს ხელისუფლებამ რამე შედეგს. ხომ ბევრი იძახეს, აი, რუკა აღმოვაჩინეთ და რაღაც – აბსოლუტურად შედეგი ნულია. ლოგიკურიცაა, რომ ასე ვერც იქნება შედეგი მიღწეული, როცა ამწვავებ მდგომარეობას და შენს პარტნიორს ბრალს სდებ.
ერთია, რომ „ქართულ ოცნებას“ ეს საკითხი დასჭირდა ქვეყნის შიგნით, წინასაარჩევნოდ: აი, როგორი ბიჭები ვართ, აღმოვაჩინეთ ის, რომ წინა ხელისუფლებამ საქართველოს ტერიტორიები დათმო, რაც მტკნარი ტყუილია და მეორეა ის, რომ პარტნიორთან სიტუაციას აფუჭებ.
2020 წლის არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე დაგაკავეს ნატალია ილიჩოვასთან ერთად. მაშინ ხელისუფლება ამბობდა, რომ განსაკუთრებული იყო ეს საქმე და გამოძიებაც დაჩქარებული პროცედურით მოქმედებდა. რა გაარკვია სასამართლომ 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებიდან 4 წლის თავზე?
სასამართლოში საქმის ასე გაჭიანურებაც მოწმობს იმას, რომ ეს აბსოლუტურად ტყუილად წამოწყებული საქმე იყო. თუ ვინმეს უნდოდა ამ საკითხის გარკვევა, მათ შორის, ამ რუკასთან დაკავშირებით, ამ საქმის განხილვას 4 წელი რაში სჭირდებოდა?
რუკა თითქოს აღმოაჩინეს, თორემ ჩვენთვის ეს ახალი არ იყო. დავუშვათ, რუკა აღმოაჩინეს. მას უნდა ჩაუტარო ანალიზი, ანალიზის საფუძველზე კი, უნდა გამოიტანო დასკვნები და მიიღო გადაწყვეტილებები.
ეს რუკა ჩვენთან 2014-2015 წლებშიც განიხილეს. მაშინ ავხსენით ეს ყველაფერი და შეწყვიტეს ეს თემა, თუმცა წინასაარჩევნოდ წამოწიეს ისევ, რომ მოეტყუებინათ საზოგადოება – ფართო მასებმა ხომ არ იციან, რა ხდება ამ რუკაზე? უთხრეს, რომ აი, რუკა აღმოვაჩინეთ და ეს ტერიტორიები ჩვენია.
გამოჰკითხეს მოწმეები სასამართლოში, რა ხდება პროცესებზე?
ძალიან ბევრი ისეთი მოწმეა საქმეში, ვინც საერთოდ არაა საქმის კურსში. ზოგი კორიდორში დაიჭირეს ალბათ, ან ქუჩაში მოკიდეს ხელი და უთხრეს, წამოდი, მოწმე იქნებიო. მე მრცხვენია მათ ნაცვლად, როცა ვუსმენ. უმეტესობას საერთოდ არ აქვს შემხებლობა საქმესთან.
ზოგიერთი მოწმე კი, სპეციალურად ჰყავს მოყვანილი პროკურატურას, მაგალითად, ჯონდი ბაღათურია, რომელიც მოვიდა და თქვა, ნამდვილად ვიცი, ჩემმა ინფორმატორმა მომიტანა ამბავი, სააკაშვილმა აზერბაიჯანს გადასცა ეს ტერიტორია და დავით გარეჯის მონაკვეთზე ამბობს ამას. შემდეგ მას ჩემმა ადვოკატმა უთხრა, იცით, რომ საერთოდ შეუთანხმებელია ეს ტერიტორიაო და დააღო პირი.
4 წელი გავიდა უკვე და მოწმეებიც ვერ გამოჰკითხეს ჯერ. ბოდიშის მოხდაც არ უნდათ: ადამიანს ეხები, ასეთ ბრალს სდებ. ხომ შეიძლება თქვა, რომ აი, შეგვეშალა? ამასაც არ ამბობენ.
თქვენი დაკვირვებით, დღეს რატომ არ ახსენებს დავით გარეჯს საერთოდ „ქართული ოცნება“? ის გვპირდება ავტოკრატიას, მაგალითად, ოპოზიციის გაუქმებას…
ადრე რასაც ატყუებდნენ ხალხს, იგივე გზავნილებით ვეღარ მოატყუებენ, ხვდებიან, რომ ეს დამაჯერებელი არ არის და პირიქით, მათ წინააღმდეგ იმუშავებს.
სხვათა შორის, იმ 2020 წლის არჩევნებზეც „კარტოგრაფების საქმემ“ უფრო „ოცნების“ საწინააღმდეგოდ იმუშავა, ვიდრე სასიკეთოდ. ტყუილით და პროპაგანდით ვიღაც-ვიღაცები დააჯერეს, მაგრამ ვინც ოდნავ მოაზროვნე ადამიანი იყო, მაშინვე გაშიფრა და თქვა: ეს არის წინასაარჩევნო ტრიუკი.
თუმცა იმ პერიოდში თქვენ თავს დაგესხნენ კიდეც. ესეც ხელისუფლების მიერ იყო ორგანიზებული?
არიან ადამიანები, რომლებსაც „ოცნების“ ჯერ კიდევ სჯერათ… დაავალებენ, რომ მიდი, ამას ეს წამოაძახე.
ახლა, როცა ივანიშვილი აანონსებს ოპოზიციის გაუქმებს და ესენიც იმეორებენ, ტერორისტები გამოდიან, მეტი რა უნდა თქვან? მაგათი ტყუილები უკვე მოჰბეზრდა ხალხს. ნახეს, რომ ის 100 ქარხანა არ გუგუნებს, არც სოფლებს მიეცა განვითარების საშუალება, ხალხი გარბის ქვეყნიდან და იძახიან, ეკონომიკური აღმავლობა გვაქვსო. გამოჩნდა, რომ არ არის დამაჯერებელი მათი არაფერი.
ქვეყნის გარეთ თუ შიგნით აღარ დარჩა აღარაფერი: ყველამ დაინახა ცხადად, რომ ეს ის ხელისუფლებაა, რომელიც რუსეთისკენ მიგვაქანებს.
ისევ კრემლის სცენარით მოქმედებენ. ხელისუფლება რომ შეინარჩუნონ, ყველაფერს იკადრებენ, მაგრამ არჩევნების გაყალბებაც რომ წარმოვიდგინოთ, მოსახლეობა უკვე ძალიან კატეგორიულად არის მზად, ესენი პოლიტიკურ მოუსავლეთში გაუშვას.
აჭარაში 11 სოფლის გაზიფიცირებისთვის საქართველოს გაზის ტრანსპორტირების კომპანიამ სამი ტენდერი გამოაცხადა ჯამში 8 907 024 ლარით. ამ სოფლებში მთავრობის გეგმა-გრაფიკის მიხედვით გაზიფიცირება შარშან უნდა დაწყებულიყო, თუმცა, ამ დროისთვის მხოლოდ ტენდერებია გამოცხადებული. წინადადებების მიღება 2024 წლის 12-14 სექტემბერს დაიწყება.
შუახევის სოფელ ოქროპილაურის და ხულოს სოფელ ქვემო ვაშლოვანის გაზიფიცირების სამუშაოებზე ტენდერი 2 345 280 ლარითაა გამოცხადებული. წინადადებების მიღება 14 სექტემბერს დაიწყება და 19 სექტემბერს დასრულდება. სამუშაოები კი, გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 255 დღეში უნდა დასრულდეს.
ხელვაჩაურის სოფლების: მირვეთის, ქოქოლეთის, ზედა ჩხუტუნეთის და ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭახათის გაზიფიცირების სამუშაოებზე კი ტენდერი 2 796 397 ლარითაა გამოცხადებული. წინადადებების მიღება ამ შემთხვევაშიც 14 სექტემბერს დაიწყება და 19-ში დასრულდება. სამუშაოები ტენდერში გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 263 დღეში უნდა დასრულდეს.
3 765 350 ლარია გათვალისწინებული ქედის სოფლების: ჭინკაძეების, ქვედა ბზუბზუს, პირველი მაისის, ახოს და დანდალოს გაზიფიცირების სამუშაოებისთვის, სადაც ტენდერში წინადადებების მიღება 12 სექტემბერს დაიწყება და 17 სექტემბერს დასრულდება. სამუშაოების შესრულების ვადად კი, გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 337 დღეა განსაზღვრული.
სამივე ტენდერის პირობაში აღნიშნულია, რომ სამუშაოების შესრულების/მიწოდების ვადაში, ასევე, „წარმოდგენილი უნდა იქნას შესრულებული სამუშაოების პროექტთან შესაბამისობის შესახებ სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს ან სხვა აკრედიტებული პირის მიერ გაცემული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დადებითი დასკვნა [დასკვნა უნდა მოიცავდეს როგორც ტექნიკურ, ასევე სახარჯთაღრიცხვო ნაწილს].“
ტენდერებს თან ახლავს პროექტები შესაბამისი სოფლების მიხედვით, რითაც გაზიფიცირების სამუშაოები უნდა ჩატარდეს. ამ პროექტებით გათვალისწინებულია საშუალო წნევის გაზსადენების, დამცავი ნაგებობების და სხვა ნაგებობათა მშენებლობა.
„ტოპო-საძიებო სამუშაოების შესრულების დროს აღმოჩნდა, რომ [საკუთრების] სარეგისტრაციო წითელი ხაზები გადმოსულია ნაწილობრივ სოფლის ქუჩებში [ან ფარავს საავტომობილო გზას]. ამის გამო ახლად დაპროექტებული გაზსადენები რამდენიმე ადგილას კვეთს სარეგისტრაციო წითელ ხაზებს.
გაზსადენების პროექტირების და მშენებლობის დროს, რომ არ წამოჭრილიყო პრობლემები და არ შეფერხებულიყო გაზსადენების პროექტირებაც და მშენებლობაც, მოვახდინეთ აღნიშნულ მიწის მესაკუთრეებთან შეთანხმებები და დასტური ხელმოწერის სახით, რომ წინააღმდეგი არ არიან გაზსადენებმა გაიაროს მათ კუთვნილებაში მყოფ მიწის ნაკვეთებზე [რომელიც გადმოსულია ამა თუ იმ სოფლის ქუჩებში]“, – აღნიშნულია პროექტებში.
პროექტების მიხედვით, ზემოთ აღნიშნულ სოფლებში დაგეგმილია ჯამში შემდეგი სიგრძის გაზსადენების მშენებლობა:
ოქროპილაურში – 8 849 მეტრი [დაფარავს 45 კომლს, 135 მოსახლეს];
ქვემო ვაშლოვანი – 22 494 მეტრი [315 კომლი, მოსახლე – 1044]
მირვეთი – 3 073 მეტრი [25 კომლი, მოსახლე – 70]
ქოქოლეთი – 4 615 მეტრი [ 22 კომლი, მოსახლე – 50]
ზედა ჩხუტუნეთი – 15 167 მეტრი [97 კომლი, მოსახლე – 302]
ჭახათი – 17 744 მეტრი [83 კომლი, მოსახლე – 234]
ჭინკაძეები – 5 329 მეტრი [61 კომლი, მოსახლე – 202]
ქვედა ბზუბზუ – 5 974 მეტრი [63 კომლი, მოსახლე – 263]
პირველი მაისი – 12 791 მეტრი [157 კომლი, მოსახლე – 615]
ახო – 14 601 მეტრი [164 კომლი, მოსახლე – 594]
დანდალო – 10 717 მეტრი [94 კომლი, მოსახლე – 347]
საქართველოს მთავრობის გაზიფიცირების პროგრამის ფარგლებში წინასაარჩევნო 2021 წელს გაზის მილები ქობულეთის 9 სოფელშიც შეიყვანეს, თუმცა გაზი ამ დრომდე არ ჩაურთავთ. მოსახლეობა გაზის ჩართვას 2024 წლის არჩევნებისთვის მაინც ელოდა, თუმცა როდის მიიღებენ ბუნებრივ არის – დღესაც უცნობია.
პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ, საჯარო სკოლის მასწავლებლებს ოფიციალურად გაგზავნილ წერილზე არ უპასუხა.
პედაგოგები კობახიძეს ახალი სახელფასო ფორმულის გადახედვას, მასწავლებლის სტატუსის აღდგენას და სახელფასო დოკუმენტში ფუნქციური დანამატის განსაზღვრას სთხოვდნენ, თუმცა, 69 პედაგოგის ხელმოწერილი წერილი პრემიერ-მინისტრმა უპასუხოდ დატოვა.
წერილი მასწავლებლებმა პრემიერის სახელზე ჯერ კიდევ 18 ივლისს გააგზავნეს.
როგორც საინიციატივო ჯგუფის ერთ-ერთი პედაგოგი, ეკატერინე წულუკიძე „ბათუმელებთან“ საუბარში ამბობს, პედაგოგები დისკრიმინაციის დადგენის მიზნით აპირებენ სახალხო დამცველსაც მიმართონ და სასამართლოშიც დაიცვან თავიანთი უფლებები.
„უნდა მივწეროთ სახალხო დამცველს, ამ ახალი სახელფასო ფორმულით, რომელი მუხლით დავზარალდით პედაგოგების გარკვეული ნაწილი და დისკრიმინაციის ფორმა, რომ იკვეთება, ეს ნათელია.
ჩვენ ასევე დავიწყეთ მომზადება და 15 სექტემბრამდე უნდა შევიტანოთ სასამართლოში სარჩელი.
ასევე, ვაპირებთ ამის შესახებ გავავრცელოთ ინფორმაცია, რომ ყველა მასწავლებელს, ვისაც სურვილი აქვს, შეეძლოს გახდეს მოსარჩელე, ხელი მოაწეროს სარჩელს,
ჩვენს ინტერესებს სასამართლოში დაიცავს „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო“- ამბობს ეკატერინე წულუკიძე.
მისი თქმით, შესაძლოა სასამართლო პროცესი გაიწელოს, თუმცა, მთავარია სასამართლომ გამოიტანოს სამართლიანი გადაწყვეტილება.
შეგახსენებთ, რომ საქართელოს მთავრობა მთელი გასული წლის განმავლობაში პედაგოგებს ხელფასების 500-ლარიან მატებას ჰპირდებოდა, თუმცა პირველ ივლისს, პედაგოგების ნაწილმა აღმოაჩინა, რომ ხელფასები კი არ გაუზარდეს, არამედ დააკლეს.
ამასთან, განათლების სამინისტრომ გააუქმა მასწავლებლის სტატუსის დანამატი და განაცხადა, რომ პედაგოგებს ხელფასი სრული დატვირთვის შემთხვევაში გაეზრდებოდათ, რამაც პედაგოგების დიდი ნაწილის აღშფოთება გამოიწვია.
საჯარო სკოლებში სრული დატვირთვა პედაგოგების მცირე რაოდენობას აქვს, ამიტომ, მასწავლებლების ნაწილი თავს მოტყუებულად მიიჩნევს და ხელისუფლებას გადაწყვეტილების გადახედვას სთხოვს.
მოდერატორი: ლევან ტალახაძე, „სოციალური სამართლიანობის ცენტრი“.
„დისკუსიის ფარგლებში მომხსენებლები ისაუბრებენ ქვეყანაში შექმნილ პოლიტიკურ კრიზისზე, მის სისტემურ მიზეზებსა და დაძლევის გზებზე.
შეხვედრის ფარგლებში ვიმსჯელებთ „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ ძალაუფლების შესანარჩუნებლად გამოყენებული სტრატეგიების პრობლემურობასა და მათ მძიმე და გრძელვადიან პოლიტიკურ და სოციალურ შედეგებზე.
გარდა ამისა, მოვისმენთ ადგილობრივი აქტივისტების, ჟურნალისტებისა და აქტიური მოქალაქეების მოსაზრებებს იმასთან დაკავშირებით, თუ რა სირთულეებს აწყდებიან ისინი დემოკრატიისთვის ბრძოლის პროცესში და რა სჭირდებათ ყველაზე მეტად მედეგობის შესანარჩუნებლად“ – აღნიშნულია ღონისძიების გვერდზე, ფეისბუქში.
ზუსტად 5 დღე გავიდა მას შემდეგ, რაც საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ დაასრულა განმწესრიგებელი სხდომა, სადაც ოთხი საკონსტიტუციო სარჩელის დასაშვებობაზე მსჯელობდა.
საკონსტიტუციო სასამართლოს 8 მოსამართლე სამი დღის განმავლობაში, 29-31 აგვისტოს, უსმენდა მოსარჩელეებს, რომლებიც სასამართლოს წინაშე წარსდგენ და სცადეს მისი დარწმუნება იმაში, რომ რუსული კანონი, რომელიც „ოცნებამ“ მიიღო, შეუთავსებელია ადამიანის უფლებებთან და ანადგურებს საქართველოს ევროპულ მომავალს.
ოთხივე მოსარჩელე ითხოვდა, საკონსტიტუციო სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე შეეჩერებინა რუსული კანონი. მოსარჩელეთა თქმით, ამ შემთხვევაში, გადარჩებოდა სამოქალაქო და მედიასექტორში მომუშავე ასობით ორგანიზაცია.
განხილვის დასრულებიდან 5 დღე გავიდა, თუმცა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ჯერ არანაირი ინფორმაცია არ გაუვრცელებია იმის შესახებ, რა გადაწყვიტა – მიიღო თუ არა ოთხივე სარჩელი წარმოებაში და გამოიყენებს თუ არა დროებითი შეჩერების ღონისძიებას.
იურისტების შეფასებით, ყველა წინაპირობა არსებობს იმისათვის, რომ საკონსტიტუციო სასამართლომ რუსული კანონის მოქმედება დროებით შეაჩეროს. გიორგი დავითური, რომელიც სასამართლოში 122 სამოქალაქო ორგანიზაციისა და მედიის სარჩელს წარადგენდა, ამბობს, რომ საკონსტიტუციომ დროებითი შეჩერების მექანიზმი უნდა გამოიყენოს.
„ე.წ. სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება გამოიყენება მაშინ, როდესაც აშკარაა, რომ სადავო ნორმები ქმნის მოსარჩელე მხარის ინტერესის შეუქცევადად დაზიანების რისკებს. ეს რისკები დაიწყო უკვე და უკვე მიაყენა ორგანიზაციებს ამ რუსულმა კანონმა ზიანი. ეს რისკები უფრო და უფრო გამწვავდება.
ჩემი შეფასებით, დღესეც, გუშინაც, გუშინწინაც და სხდომამდეც იყო შეჩერების გადაწყვეტილება მისაღები. საკონსტიტუციო სასამართლო რას ჩათვლის გამოუსწორებელ ზიანად, მე ეს არ ვიცი. ჩემი შეფასებით ეს რისკები არსებობს.
ვიმეორებ, შეჩერების საკითხის გადაწყვეტა სხდომის გარეშეც იყო შესაძლებელი. რაც უფრო დააგვიანებს საკონსტიტუციო სასამართლო, მით უფრო გამწვავდება ეს რისკები და რაღაც ეტაპზე უკვე შეიძლება შეჩერებას აზრიც აღარ ჰქონდეს, იმდენად დააზიანებს [ორგანიზაციებს]“, – ამბობს გიორგი დავითური.
რა ვადა აქვს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მისაღებად და შემდეგ მის გამოსაქვეყნებლად, ვკითხეთ გიორგი დავითურს.
„საკონსტიტუციო სასამართლოში სამართალწარმოებაში იმ კომპეტენციასთან მიმართებით, რა კომპეტენციის ფარგლებშიც არასამთავრობო და მედიაორგანიზაციების სარჩელია შესული, ერთადერთი ვადაა დადგენილი და ეს ვადა არის 9 თვე, რომელიც განსაზღვრულია კონსტიტუციური სარჩელის განხილვისთვის. საკონსტიტუციო სასამართლოს პრაქტიკაში კანონით განსაზღვრული მეტი ვადა არ არსებობს.
მე რომ მკითხოთ, შეიძლება არც იყოს ეს საჭირო. ამ ვადებს ძალიან ცხადად განსაზღვრავს კონსტიტუცია. შეჩერების შუამდგომლობა არის საქმის მიხედვით. არ არის ისე, რომ ყველა საქმეში შეჩერების შუამდგომლობას ერთი ვადა სჭირდებოდეს.
ყოფილა საკონსტიტუციო სასამართლოს შემთხვევაში, როდესაც სჭირდებოდა საქმეს, გარემოებები ითხოვდა, რომ თუ ძალიან სწრაფად არ გაჩერდებოდა სადავო ნორმის მოქმედება, მოსარჩელეს მიადგებოდა გამოუსწორებელი ზიანი. ეს ზიანი ირკვეოდა კონსტიტუციური სარჩელის შეტანიდან ერთ კვირაში და გაუჩერებია საკონსტიტუციო სასამართლოს ეს. მაგალითად, ლევან გვათუას საქმე. მაგრამ ყოფილა საკონსტიტუციოს პრაქტიკაში, რომ ზიანი სარჩელის შეტანის მომენტში არ იყო, ეს გამოიკვეთა მოგვიანებით და ერთი წლის მერე გახდა შეჩერების საჭიროება. ერთი წლის მერე გააჩერა საკონსტიტუციო სასამართლომ ამ შემთხვევაში.
სადავო ნორმის მოქმედების შეჩერებაზე, როგორც დროებით ღონისძიებაზე, პასუხი – ვადები ასე განსაზღვრული არ არის და ვერც იქნება.
მთავარი აქ ისაა, რომ სადავო ნორმის შეჩერებას პასუხი უნდა გაეცეს დროულად, იმისთვის, რომ ამან არ გამოიწვიოს მოსარჩელისთვის გამოუსწორებელი ზიანის მიყენება და არ დაძრას შეუქცევადი პროცესები,“ – განმარტავს გიორგი დავითური.
გიორგი დავითურის თქმით, შეჩერების აუცილებლობა აშკარაა. მით უმეტეს, რომ ეს არ არის სამართლებრივად რთული საქმე.
„ამასთან, ლეგიტიმური მიზეზი, ღირებული კონსტიტუციური ინტერესი, რომელსაც ეს რუსული კანონი იცავს, საერთოდ არაა. არ არსებობს მსგავსი. ამ ფონზე, ჩემთვის, როგორც იურისტისთვის, ცოტა ბუნდოვანია, საკონსტიტუციო სასამართლოს რატომ სჭირდება ამდენი დრო.
ჩემი აზრით, კონსტიტუციური წინაპირობები ამ საქმის გაჩერების, არსებობს. რაც უფრო დაგვიანდება საკონსტიტუციო სასამართლო, ეს უფრო მეტად დააზიანებს მოსარჩელე მხარის უფლებრივ მდგომარეობას,“ – ამბობს გიორგი დავითური.
რა გამოუსწორებელი ზიანის მიყენების საფრთხე არსებობს, ვკითხეთ გიორგი დავითურს.
„როცა ორგანიზაცია უკვე ლიკვიდირებულია, მერე გასაჩერებელი აღარაფერი აღარ არის. სადავო ნორმის გაჩერება ორგანიზაციის ფაქტობრივ გაჩერებას ვეღარ უშველის.
ჩვენ რასაც ვამბობთ, ეს უნდა გაკეთდეს წინასწარ, რომ არ გამოიწვიოს მოსარჩელე ორგანიზაციათა მიმართ რეპრესიული მექანიზმების გამოყენება. რეპრესიული მექანიზმების გამოყენების უფლება იუსტიციის სამინისტრომ 3 სექტემბრიდან მიიღო. იუსტიციას შეეძლება დაიწყოს მონიტორინგი, დაიწყოს ინფორმაციის ამოღება ფიზიკური და იურიდიული პირებიდან, დააჯარიმოს ადამიანები და ორგანიზაციები ინფორმაციის მიუწოდებლობისთვის (მათ შორის განსაკუთრებული მონაცემების შემცველი თუ კონფიდენციალური ინფორმაციის), დააკისროს ორგანიზაციებს ღირსებისშემლახავ რეესტრში დაურეგისტრირებლობისთვის 25 -ათასლარიანი ჯარიმა, დასაჯოს ეს ორგანიზაციები იმისთვის, რომ ისინი იცავენ საკუთარ ბენეფიციარებს, იცავენ თანამშრომლების პერსონალურ მონაცემებს და პირად ცხოვრებას.
სადავო ნორმებით ეს უკვე ქმნის აღსრულების წინაპირობას. ეს უკვე დაიწყო დღეს. საკონსტიტუციო სასამართლო აფასებს არა იმას, მიადგა თუ არა მოსარჩელეს გამოუსწორებელი ზიანი. და რაღას ვაჩერებთ, თუ ზიანი უკვე მიყენებული აქვს?
სანამ მიადგება, ეს უნდა გაჩერდეს მანამდე. ამ ზიანმა უკვე დაიწყო გამოვლინება თავისი ნიშნებით, კანონის მიღებისთანავე დაიწყო ეს ზიანი, ეს ზიანი ნელ-ნელა იზრდება და საბოლოო რეპრესიული მექანიზმების დამუშავება იქნება საბოლოო წერტილი, რომელიც ამას დაესმება,“ – ამბობს გიორგი დავითური.
იურისტის თქმით, რაც უფრო დროს გაწელავს საკონსტიტუციო სასამართლო, ორგანიზაციებისთვის მიყენებული ზიანი შეუქცევადი გახდება და ეს ზიანი იმდენად დიდი შეიძლება იყოს, რომ აზრიც დაკარგოს სადავო ნორმების შეჩერებამ.
„ჩემი პირადი მოლოდინი, როგორც მხარის, არის ის, რომ საკონსტიტუციო სასამართლო იმოქმედებს კონსტიტუციის შესაბამისად. კონსტიტუციის შესაბამისად მოქმედება ამ პირობებში მოითხოვს შეჩერდეს სადავო ნორმების მოქმედება. სადავო ნორმების მოქმედების შეუჩერებლობა სრულად აზრს დაუკარგავს ამ კონსტიტუციურ სარჩელს, ვინაიდან მოკლევადიან პრესპექტივაში მოსარჩელეებს დაუდგებათ გამოუსწორებელი ზიანი, რომლის გამოსწორება და აღმოფხვრა, იქნება სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში შეუძლებელი,“ – ამბობს გიორგი დავითური.
რუსული კანონი საქართველოში 3 ივნისიდან მოქმედებს. ის გრანტის მიმღებ არასამთავრობო და მედია ორგანიზაციებს „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებლის“, ხოლო, მათ შორის, აშშ-ს, ევროკავშირსა და საერთაშორისო ფონდებს, რომლებიც გრანტებს გასცემენ საქართველოში, „უცხოური ძალის“ სტატუსებს მიანიჭებს.
კანონის მიღებას წინ უძღოდა ფართომასშტაბიანი საპროტესტო აქციები, მშვიდობიან დემონსტრანტებზე, აქტივისტებსა და ოპოზიციონერ დეპუტატებზე ძალადობა და მათი დაშინების მცდელობები. კანონის ამოქმედების შემდეგ შეჩერდა საქართველოს ევროკავშირში ინტეგრაციის პროცესი.
გარდა ამისა, როგორც ევროკავშირმა, ისე სტრატეგიულმა პარტნიორმა, აშშ-მა საქართველოს ხელისუფლებას სანქციები დაუწესა.
ნორვეგიელი ცხოველთა უფლებების დამცველები აცხადებენ, რომ ცნობილი ჯაშუში ვეშაპის, „ჰვალდიმირის“სხეულზე ნატყვიარებია და პოლიციას გამოძიების დაწყებას სთხოვენ.
ამის შესახებ 4 სექტემბერს ცხოველთა დაცვის ორგანიზაცია OneWhale-მა განაცხადა. „უკანასკნელი ხუთი წელია, რაც „ჰვალდიმირს“ ვიცნობ. როდესაც მისი ცხედარი დავინახე, მაშინვე მივხვდი, რომ ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლეს”, – განაცხადა OneWhale-ის დამფუძნებელმა, რეგინა ჰაუგმა.
ორგანიზაციებმა: OneWhale-მა და NOAH-მა შეიტანეს საჩივარი ნორვეგიის პოლიციაში გამოძიების დაწყების მოთხოვნით. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ ტყვიით მიყენებული ჭრილობების არსებობა ვეტერინარებმა, ბიოლოგებმა და ბალისტიკურმა ანალიზმა დაადასტურეს.
„დოიჩე ველე“ წერს, რომ ცხოველთა უფლებების ყველა დამცველი არ ეთანხმება ჯაშუში ვეშაპის მკვლელობის ვერსიას. სებასტიან სტრენდმა, რომლის ორგანიზაცია – Marine Mind-ი თვალს ადევნებდა „ჰვალდიმირის“ გადაადგილებას და იგი მკვდარი იპოვა, განაცხადა, რომ მკვლელობის შესახებ „ნაჩქარევი დასკვნები“ უფლებადამცველებს არ უნდა გაეკეთებინათ და ვეშაპის სხეულზე ჭრილობები შესაძლოა ჩიტებმა გამოიწვიეს.
რუსეთის ჯაშუში ვეშაპის შესახებ ინფორმაცია 2019 წელს გავრცელდა, როდესაც ვეშაპი პირველად ნახეს ნორვეგიის სანაპიროსთან. მის სხეულზე იყო დამაგრებული მოწყობილობა წარწერით: „ინვენტარი სანკტ-პეტერბურგი“ და გაჩნდა ვარაუდი, რომ ვეშაპს რუსეთის საზღვაო ძალებში წვრთნიდნენ სამხედრო მიზნებისთვის, მაგრამ ვეშაპი გაიქცა.
„ჰვალდიმირის“ ცხედარი 2024 წლის 31 აგვისტოს იპოვეს. სხვადასხვა შეფასებით, ის 15-დან 20 წლამდე იყო, თუმცა ამ ჯიშის ვეშაპების სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 30 წელს აჭარბებს.
„ჩვენი მოთხოვნა რჩება უცვლელი – მასალის მოპოვების სამუშაოები ჩატარდეს გარემოს წინასწარ სრულფასოვანი კვლევების შემდგომ მაღალკვალიფიციური გეოლოგების მეთვალყურეობის ქვეშ და მოხდეს უკვე დაზიანებული არეალების კონსერვაცია!“ – აღნიშნულია საინიციატივო ჯგუფის „ხულო და მისი პერსპექტივები“ გავრცელებულ განცხადებაში.
აქტივისტების ჯგუფი საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 2 სექტემბრის განკარგულებას ეხმაურება, რომლის მიხედვითაც კერძო კომპანია New Road ხულოში, მწვანე ტბის მიმდებარე ადგილებში სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიისგან გაათავისუფლეს.
„საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2024 წლის 2 სექტემბრის ამ განკარგულებით, უფრო მეტად ბუნდოვანი გახდა რა კვალიფიკაციით და კომპეტენციით მოხდება ხულოს მუნიციპალიტეტში ინერტული მასალის მოპოვება.
სამწუხაროა, რომ სრულად უგულებელყოფილია ჩვენი საინიციატივო ჯგუფის და მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტების მოთხოვნები კანონის გვერდის ავლით და თვითნებურად უკვე განხორციელებული სამუშაოების შედეგების გეოლოგიური კვლევებთან და ლოკაციების კონსერვაციასთან დაკავშირებით.
ჩვენი ჯგუფის პრინციპული და შეურიგებელი ბრძოლის შედეგად მწვანე ტბის მიმდებარედ ამ ეტაპისთვის ინერტული მასალის ვანდალურად მოპოვება შეჩერებულია და გაცემული განკარგულების მიხედვით, მომავალი სამუშაოების არეალი მიმდებარე ტერიტორიებს მოიცავს,“ – აღნიშნულია საინიციატივო ჯგუფის „ხულო და მისი პერსპექტივების“ მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
მთავრობის 2024 წლის 2 სექტემბრის განკარგულებით New Road-ს უფლება აქვს 2024 წლის 9 დეკემბრამდე რიყეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში ჯამში 198 701 კუბური მეტრი წიაღისეული- ანდეზიტის ლოდნარი მოიპოვოს. წიაღისეულის/ინერტული მასალის მოპოვება კომპანიას 3 ადგილზე შეუძლია და ლიცენზიისგან გათავისუფლების სანაცვლოდ ბიუჯეტში 596 ათას 103 ლარი უნდა გადაიხადოს [ანუ, 1 კუბურ მეტრ წიაღისეულში – 3 ლარი].
მთავრობის ახალი განკარგულებით, მონიშნული ადგილები ემთხვევა იმ ლოკაციებს, სადაც აქამდეც უკანონოდ მოიპოვებდნენ ინერტულ მასალას. გეოლოგის, გიორგი ბერიძის განმარტებით, ამ ჩამონათვალში აღარაა ინერტული მასალის მოპოვების ის ლოკაცია, რომელიც უშუალოდ მწვანე ტბასთან არის ახლოს.
მას შემდეგ, რაც ინერტული მასალის უკანონოდ მოპოვების შესახებ ინფორმაცია მედიაში გაჟღერდა, ინერტული მასალის მოპოვების სამუშაოები თითქოს შეჩერდა, თუმცა, „ხულო და მისი პერსპექტივების“ მიერ მოწვეული გეოლოგის, გიორგი ბერიძის შეფასებით „ზიანი უკვე გამოუსწორებელია, რაც გააქტიურებს მეწყრულ პროცესებს“. გეოლოგის აზრით, ამ ადგილებში ინერტული მასალის მოპოვებაზე ლიცენზია არც შეიძლება გაცემულიყო.
ბათუმის ავტოტრანსპორტის ცნობით, სატრანსპორტო რეფორმის ფარგლებში ახალი მუნიციპალური სამარშრუტო ხაზი ამოქმედდა გონიოს მიმართულებით.
სამარშრუტო ხაზზე იმოძრავებს #20 მიკროავტობუსი 11-წუთიანი ინტერვალით შემდეგი მიმართულებით:
თბილისის მოედანი
ჭავჭავაძის ქუჩა
აბუსერიძის ქუჩა
აეროპორტის გზატკეცილი
აფსაროსის ქუჩა
კანანელის ქუჩა(გონიო).
უკუმიმართულება იგივე იქნება.
მიკროავტობუსები მხოლოდ მუნიციპალური ავტობუსების მოსაცდელებთან გააჩერებენ და მგზავრობის საფასურის გადახდა უკონტაქტო პლასტიკური ბარათებით იქნება შესაძლებელი.
მგზავრობის სტანდარტული ტარიფი – 50 თეთრია და ძალაში რჩება ყველა ის საშეღავათო პროგრამა, რომლებიც მუნიციპალურ ავტობუსებში მოქმედებს.
ბათუმის ავტოტრანსპორტის მიკროავტობუსები 07:00-დან 23:00 სთ-მდე იმოძრავებენ.
კომპანია „სოკარის“ ცნობით, 6 სექტემბერს ბათუმში რამდენიმე მისამართზე შეწყდება გაზის მიწოდება.
კერძოდ, გაზი 11:00 საათიდან 17 საათამდე გაეთიშება ჯავახიშვილის ქუჩის #70-ში მცხოვრებ აბონენტებს.
ამავე პერიოდში, 11:00 საათიდან 17:00 საათამდე, გაზმომარაგება შეუწყდება, გრიგოლ ელიავას ქუჩაზე 32გ ნომერში მცხოვრებ 91 აბონენტს და ანგისის ქუჩის 34 ნომერში მცხოვრებ აბონენტებს.
გაზის შეწყვეტის მიზეზი გეგმური სარეაბილიტაციო სამუშაოებია.
კომპანია აბონენტებს მოუწოდებს, დაკეტილ მდგომარეობაში იქონიონ ბინებში არსებული გაზის ონკანები და უყურადღებოდ არ დატოვონ გაზის დანადგარები.
