Batumelebi

შპს „ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, დღეს 15 ივნისს, წყლის მიწოდება შეუწყდება ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე მცხოვრებ მოქალაქეებს.

წყლის მიწოდება ასევე შეუწყდება ფრიდონ ხალვაშის გამზირის შესახვევებსა და ჩიხებში, ასევე განთიადსა და ბუკნარში მცხოვრებლებს.

„ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, წყლის შეფერხებით მიწოდების მიზეზი „უხვად მოსული ნალექის შედეგად სათავე ნაგებობაზე შექმნილი ავარიული მდგომარეობაა“.

წყალმომარაგება შეიზღუდება 15 ივნისის 18:00 საათამდე.

14 ივნისი საქართველოში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვის დღეა. ამ დღეს, სოციალური სამართლიანობის ცენტრი კიდევ ერთხელ აჯამებს თემის წევრთა უფლებრივ მდგომარეობასა და იმ გამოწვევებს, რომლებიც წლების გასვლასთან ერთად, არათუ არ უმჯობესდება, არამედ გარკვეული მიმართულებებით უარესდება კიდეც.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრის შეფასებით საქართველოსთვის გაეროს შშმ პირთა უფლებების კონვენციის ძალაში შესვლიდან 12 წლის თავზე, მთავრობამ ვერ შეძლო, ქვეყანაში ის ძირითადი პრინციპები და პარადიგმები დაენერგა, რომელსაც კონვენციის შინაარსი ეფუძნება.

მიუხედავად იმისა, რომ წლებია, თემი სამედიცინოდან სოციალურ და ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებულ მოდელზე გადასვლას ელოდება, ეს პროცესი წლების განმავლობაში ფერხდება და შშმ პირთა შეფასება და მათ მიმართ პოლიტიკის განხორციელება კვლავ დიაგნოზებს ეფუძნება, რაც მათი ინდივიდუალური საჭიროებების დანახვის შესაძლებლობას ფაქტობრივად გამორიცხავს.

გამოწვევას წარმოადგენს შშმ პირთა სოციალური დაცვისა და დამოუკიდებელი ცხოვრების გარანტირების სფეროც, რაც მათ ღირსეულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვნად უშლის ხელს. მიუხედავად შშმ პირთა სოციალური პაკეტის ყოველწლიური ზრდისა, თემის წევრთა მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ საარსებო მინიმუმზე ნაკლებ სოციალურ პაკეტს იღებს.

კერძოდ, მიმდინარე წელს მკვეთრად გამოხატული შშმ სტატუსის მქონე პირები და შშმ ბავშვები თვეში 470 ლარს იღებენ, მნიშვნელოვნად გამოხატული შშმ სტატუსის მქონე პირები – 250 ლარს, ხოლო ზომიერად გამოხატული შშმ სტატუსის მქონე პირები – 210 ლარს, მაშინ, როდესაც, საარსებო მინიმუმი, რომლის ადეკვატურობაც, თავის მხრივ, მნიშვნელოვანი კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას, 2025 წლის ბოლოსთვის 283 ლარს უტოლდებოდა.

აღნიშნულის ფონზე, შშმ პირთა დასაქმების, გაძლიერებისა და სერვისებით უზრუნველყოფის მიმართულება კვლავ დიდ პრობლემას წარმოადგენს. მაგალითისთვის, სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, გამოწვევას წარმოადგენს თემის წევრთა საჭიროებებზე მორგებული სახელმწიფო სერვისების არასაკმარისობა, მომსახურებების გეოგრაფიული დაფარვა, მომლოდინეთა რიგები და კონვენციურ პრინციპებზე დაფუძნებული საცხოვრისის სერვისების სიმწირე.

„საზოგადოებამ ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის კუთხით შშმ პირთა საჭიროებებისა და მათ წინაშე არსებული გამოწვევების შესახებ განსაკუთრებით ნათლად დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვებისა და მათი მშობლების პროტესტისას შეიტყო. ცალსახად მნიშვნელოვანია, რომ ეს პროცესი ბავშვების გამარჯვებით დასრულდა, თუმცა, ისიც ცხადია, რომ მთავრობის მხრიდან სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მედიკამენტების შემოტანის გადაწყვეტილებას არა აღმასრულებელი ხელისუფლების მხრიდან მყისიერი და ემპათიაზე დაფუძნებული რეაგირება, არამედ მშობლების მხრიდან თავგანწირული ბრძოლა და საზოგადოების უპრეცედენტო მობილიზაცია უძღოდა წინ.“ – ნათქბამია ორგანიზაციის ანგარიშში.

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრის ინფორმაციით შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების უზრუნველმყოფ ერთ-ერთ მთავარ მექანიზმს პერსონალური ასისტენტის სერვისი წარმოადგენს, რომელიც მუნიციპალურ დონეზე ჯერ კიდევ 2025 წლის 1 იანვრიდან უნდა ამოქმედებულიყო. თუმცა, დათქმულ დროს სერვისი 64-დან მხოლოდ 8 მუნიციპალიტეტში, ხოლო წლის განმავლობაში, ჯამში 30 მუნიციპალიტეტში ამოქმედდა:

„როგორც ჩანს, იქაც კი, სადაც პროგრამა ამუშავდა, გამოყოფილი კვოტები საკმაოდ მცირეა, რადგან, 2026 წლის თებერვლის მდგომარეობით, ქვეყნის მასშტაბით სერვისში სულ 604 შშმ პირი იყო ჩართული, ხოლო იმავე პერიოდისთვის, სოციალური მომსახურების სააგენტოს სოციალური პაკეტის მიმღები 134 522 შშმ პირი ჰყავდა აღრიცხული. მიუხედავად ამხელა სხვაობისა, საჭიროებების წინასწარი შესწავლის არარსებობის გამო, ის, თუ თემის წევრთა რა ნაწილს სჭირდება და არ გააჩნია პერსონალური ასისტენტის მხარდაჭერა, კვლავ ბუნდოვანია.

სამოქალაქო საზოგადოებაზე თავდასხმის პირობებში, მნიშვნელოვნად გართულდა შშმ პირთა წარმომადგენლობითი და თემის უფლებებზე მომუშავე ორგანიზაციების ოპერირებაც. ერთი მხრივ, საკანონმდებლო ცვლილებებმა ეს ორგანიზაციები უცხო ქვეყნების „ინტერესების გამტარებლებად“ და „აგენტებად“ გამოაცხადა, ხოლო უცხო ქვეყნის დახმარება მთლიანად მთავრობის ნებას დაუქვემდებარა. შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე, არაერთმა ორგანიზაციამ მუშაობა შეაჩერა ან შეწყვიტა, ხოლო დარჩენილთაგან უდიდეს ნაწილს ღირსების შემლახველ რეესტრში რეგისტრაცია ან/და გრანტის გამოყენებაზე თანხმობის მისაღებად მთავრობისთვის მიმართვა დასჭირდა.“

ორგანიზაციის შეფასებით ამგვარი კონტექსტის პარალელურად, კიდევ უფრო მეტად პრობლემური ხდება როგორც ცენტრალურ, ისე მუნიციპალურ დონეზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესში შშმ პირთა და მათი წარმომადგენელი ორგანიზაციების მონაწილეობა. ზოგიერთ უწყებაში ასეთი პლატფორმები საერთოდ არ არსებობს, ზოგიერთ მათგანში კი შეხვედრები იშვიათად ტარდება. სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, მნიშვნელოვანი უკუსვლით ხასიათდება მუნიციპალურ დონეზე არსებული მექანიზმები – მათ უმეტესობაში თემატური ადგილობრივი საბჭოები ფორმალურად შექმნილია, თუმცა გამოწვევაა მათი ეფექტიანი ფუნქციონირება და გადაწყვეტილების მიღების პროცესზე რეალური გავლენის მოხდენის შესაძლებლობა.

„უკანასკნელ პერიოდში განსაკუთრებით მწვავედ გამოიკვეთა ფსიქიკური ჯანმრთელობის სფეროში არსებული გამოწვევები. სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, ისევე, როგორც ამ სფეროში მომუშავე არაერთი აქტორი, წლების განმავლობაში ითხოვდა ადამიანის უფლებებზე დაფუძნებული პოლიტიკის შემუშავებასა და განხორციელებას. თუმცა, პოლიტიკის დოკუმენტების ფორმალურად არსებობის მიუხედავად, შექმნილი მდგომარეობა არსებითად არ იცვლება. კერძოდ, კვლავ მნიშვნელოვანი პრობლემაა ფსიქიკური ჯანმრთელობის ხარისხიან სერვისებზე წვდომა და სტაციონარული დაწესებულებების რეალური დეინსტიტუციონალიზაცია.“

ამასთან, ისტორიულად მწვავე პრობლემებს „ქართული ოცნების“ მიერ უკანასკნელ თვეებში მიღებული საკანონმდებლო ცვლილებები დაემატა, რომლითაც მან, ერთი მხრივ, „ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემის მქონე, ალკოჰოლიზმით, ნარკომანიით ან/და ტოქსიკომანიით დაავადებულ პირთა ერთიანი საინფორმაციო ბაზის“ შექმნა დააანონსა, ხოლო, მეორე მხრივ, სისხლის სამართლის სფეროში „პროცესუუნარობის“ ცნება დაამკვიდრა. ეს საკანონმდებლო ცვლილებები ერთმნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სტანდარტებს და ქმედუნარიანობის რეფორმის შინაარსს, რომელიც სახელმწიფოში წლების წინ განხორციელდა და თავისი შინაარსით არსებითად პროგრესულ ნაბიჯად მიიჩნეოდა, მათ შორის, გლობალური მასშტაბით.

სამწუხაროდ, შშმ ადამიანების უფლებებისა და ქმედუნარიანობის ეჭვქვეშ დაყენება მხოლოდ საკანონმდებლო ცვლილებებით არ მოხდა. „ქართული ოცნება“ ფსიქიკურ ჯანმრთელობას, როგორ ოპონენტებზე თავდასხმის იარაღს, ისე იყენებს და ამით კიდევ უფრო მეტად უწყობს ხელს ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე ადამიანების მიმართ სტიგმისა და დისკრიმინაციის შემცველ დამოკიდებულებებს. ამ მხრივ, კიდევ უფრო შემაშფოთებელია პროტესტის მონაწილე შშმ პირების – დუტა ჯავახიშვილისა და დავით პაპაშვილის, მიმართ გზის გადაკეტვის საქმის წარმოებისას სასამართლოს მიერ ექიმებისა (რომელთა კომპეტენციაშიც არ შედიოდა ამგვარ საკითხებზე მსჯელობა) და ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (დუტა ჯავახიშვილის შემთხვევაში) წარმომადგენლის გამოკითხვა. გამოკითხვა იმის დადგენას ისახავდა მიზნად, თუ რამდენად „აცნობიერებდა“ შშმ პირი ჩადენილ „ქმედებას“. ამგვარი გადაწყვეტილება, მხოლოდ იმის გამო, რომ ადამიანს შშმ პირის სტატუსი აქვს, არა მხოლოდ დისკრიმინაციულია და ადამიანის უფლებებს ეწინააღმდეგება, არამედ ქმნის საშიშ პრეცედენტს, რომ სტატუსის მქონე ნებისმიერი ადამიანის წინააღმდეგ, დასჯის მიზნით, შესაძლოა ამგვარი მიდგომა იქნას გამოყენებული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ სახელმწიფომ ვერ მოახერხა, შშმ პირებისათვის მიეცა ღირსეული და დამოუკიდებელი ცხოვრების შესაძლებლობა, სადაც მათი ინდივიდუალური საჭიროებები იქნებოდა გათვალისწინებული, ხოლო მათ წინაშე არსებული ბარიერები – დაძლეული. მეტიც, ადამიანის უფლებების კრიზისის პირობებში, ისეთი საკითხები, როგორიცაა, ფსიქიკური ჯანმრთელობა, „ქართული ოცნების“ ხელში დევნის დამატებით იარაღად ყალიბდება.

„გავრცელებული შემაშფოთებელი კადრები სისტემური და სისტემატური საპოლიციო ძალადობის კიდევ ერთ ილუსტრაციას წარმოადგენს, რომელიც წლების განმავლობაში ავტორიტარული რეჟიმის ხელწერად იქცა.“ – საქართველოს იურისტთა ასოციაცია [საია] 2026 წლის 13 ივნისს ტელეკომპანია „პირველის“ გადაცემაში „ნოდარ მელაძის შაბათი“ გასულ სიუჟეტს ეხმიანება, რომელშიც ჩანს პოლიციის ადმინისტრაციულ შენობაში დაკავებული მოქალაქეებისგან ინფორმაციის მიღების მიზნით ჯგუფურად განხორციელებული წამება, დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა.

„ასეთი სისტემის მოქმედებებში მკაფიო ქცევის მოდელად ჩამოყალიბდა ძალადობრივი და დამამცირებელი ქმედებების ვიდეოგადაღება, რაც არაერთ შემთხვევაში თავად ძალადობის პროცესის თანმდევ ელემენტს წარმოადგენს.

აღნიშნული პრაქტიკა, სავარაუდოდ, ემსახურებოდა იმ პირების დაშინებასა და შანტაჟს, რომელთა მიმართაც სხვადასხვა სახის ძალადობრივ და ღირსების შემლახავ ქმედებებს ახორციელებენ. ამასთან მიუთითებს იმაზე, რომ მოძალადე პოლიციელებს სისტემის მხრიდან შესაძლოა ჰქონდეთ დაუსჯელობის გარანტიები.“ –  ნათქვამია განცხადებაში. 

საია თავის განცხადებაში ხაზს უსვამს ასევე იმ გარემოებას, რომ როგორც სიუჟეტიდან ირკვევა სისასტიკეს პოლიციის თანამშრომლები თავად იღებდნენ და შიდა ჩათებში ავრცელებდნენ. ამასთან ირკვევა, რომ გავრცელებული კადრების გარდა არსებობს პოლიციელების მხრიდან განხორციელებული ძალადობის სხვა კადრებიც.

საია ამ განცხადებებით მწვავედ კრიტიკულად აფასებს ასევე სხვა მსგავსი ტიპის ქმედებებს პოლიციის მხრიდან:

„როგორც საზოგადოებისთვის ცნობილია, 2024-2025 წლებში მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების წინააღმდეგ საპოლიციო ძალადობის, წამების და არაადამიანური მოპყრობის ფაქტები სისტემატური და მასშტაბური იყო. ამას ადასტურებს როგორც სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების ერთობლივი დოკუმენტირება, ასევე საქართველოს სახალხო დამცველის ანგარიში და საერთაშორისო მექანიზმების, მაგალითად CPT-ს ანგარიში.

საქართველოს სახალხო დამცველის მიერ 2025 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, 2024 წლის 28 ნოემბრიდან 3-4 დეკემბრის ღამის ჩათვლით და 6-7 დეკემბრის ღამეს მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების უკანონო დაშლისას, ასევე, 2025 წლის 2 თებერვალს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის წევრების მხრიდან სავარაუდო წამებას, არაადამიანურ და დამამცირებელ მოპყრობას დაექვემდებარა თითქმის ყველა დაკავებული.

ანგარიშის მიხედვით, ამ თარიღებში სახალხო დამცველის აპარატის მიერ მონახულებული 343 ადამიანიდან 242 (70.5%) იყო სავარაუდო არასათანადო მოპყრობის მსხვერპლი. ძალადობა სისტემური იყო ასევე 2024 წლის გაზაფხულზე მიმდინარე აქციების მონაწილეთა მიმართ. 

საიას განმარტებით CPT-ს ანგარიში, ასევე, ხაზს უსვამს 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საპოლიციო ძალადობის შესახებ მიღებული ინფორმაციის სიმრავლეს:

„კომიტეტის მიხედვით, გამოკითხული პირები, რომლებიც ცალ-ცალკე გამოიკითხნენ და, შესაბამისად, არ ჰქონდათ შესაძლებლობა ერთმანეთთან შეეთანხმებინათ თავიანთი ჩვენებები, მიუთითებდნენ პოლიციის ქცევის მკაფიო მოდელებზე. კომიტეტი ასევე ხაზს უსვამს, რომ მათ მიერ მიღებული ინფორმაცია სრულ თანხვედრაში იყო იმ დაზიანებებთან, რომლებიც უშუალოდ ნახეს და ასევე, დაზიანებებთან, რომლებიც დროებითი მოთავსების იზოლატორის ექიმებს ჰქონდათ აღრიცხული. “

საია მიმოიხილავს სხვადასხვა შემთხვევებს:

• საპოლიციო ძალადობა გრძელდებოდა 2025 წელსაც. სახალხო დამცველის მიერ 2026 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, „2025 წლის 1 მარტიდან 2026 წლის 20 თებერვლის ჩათვლით პერიოდში, სახალხო დამცველის წარმომადგენლებმა, დროებითი მოთავსების იზოლატორებში/პენიტენციურ დაწესებულებებში მოინახულეს მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე დაკავებული 131 პირი, რომელთაგან, პოლიციის თანამშრომლების მხრიდან სავარაუდო არასათანადო მოპყრობაზე მიუთითებდა 35 პირი (26,7%). დაზიანებები აღენიშნებოდა 17 დაკავებულს.” 3ამ ძალადობის მაჩვენებლის კლება 2024 წელთან შედარებით დაკავშირებულია თავად აქციების მასშტაბურობის კლებასთან და არა რაიმე ტიპის სისტემურ ან სტრუქტურულ ცვლილებებთან.
• 2025 და 2026 წელს საიამ სასამართლო მონიტორინგის განხორციელებისას, ასევე, დააიდენტიფიცირა, რომ არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე სხვადასხვა დროს მიუთითა აქციების კონტექსტში სისხლის სამართლის წესით დაკავებულმა 17-მა პირმა.

ამასთან, ცოტა ხნის წინ გავრცელებულმა კადრებმა გორში პოლიციელების მხრიდან ორ პირზე ჯგუფური ძალადობის შესახებ, კიდევ ერთხელ შეგვახსენა, რომ საპოლიციო ძალადობა არ არის ექსკლუზიურად გამოხატვის ან შეკრების თავისუფლებით სარგებლობასთან დაკავშირებული პრაქტიკა.

სიუჟეტში ასევე გავრცელდა ინფორმაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ აღკვეთის ღონისძების სახით შეფარდებული პატიმრობა გირაოთი შეცვალა, იმ პოლიციელს, რომელიც მამის გაუპატიურებით ემუქრებოდა არასრულწლოვანს. მიუხედავად იმისა, რომ მომხდარს სხვა პოლიციელებიც ესწრებოდნენ და ჰქონდათ ინფორმაცია, პროკურატურამ მხოლოდ ერთ პირს წარუდგინა ბრალი სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების ფაქტზე.

ამასთან, სიუჟეტში გაჟღერდა, რომ აღკვეთის ღონისძიების ცვლილება ეფუძნებოდა დაზარალებულის ნოტარიულ თანხმობას, თუმცა გაურკვეველია რა გახდა დაზარალებულის მხრიდან ამგვარი თანხმობის წარდგენის საფუძველი.  მით უფრო იმის ფონზე, რომ წარსულში დაზარალებულის წარმომადგენელი აცხადებდა, რომ მას გარკვეული პირები მიუგზავნეს, იმ მიზნით, რომ გაურკვეველი სამართლებრივი პროცედურებით გაეხმო ბრალდებულის მიმართ არსებული პრეტენზია.

საყურადღებოა, რომ საიას სისხლის სამართლის პროცესების მონიტორინგის არაერთი ანგარიში ცხადჰყოფს, რომ უმრავლეს შემთხვევაში აღკვეთის ღონისძიების გადასინჯვას აქვს ფორმალური ხასიათი და როგორც წესი პატიმრობა არ იცვლება. მიუხედავად ძალადობის ასეთი მასშტაბურობისა, სახელმწიფო, ფასადური მართლმსაჯულების გარდა, არაფერს აკეთებს სისტემურ და სტრუქტურულ დონეზე საპოლიციო ძალადობასთან ბრძოლისთვის.

საიას შეფასებით საპოლიციო ძალადობის დაუსჯელობისა და წახალისების პრობლემა საქართველოში შემდეგ საკითხებს მოიცავს:

უშუალოდ, დამნაშვეთა და მათ ხელმძღვანელთა დაუსჯელობა – 2024 წლის მასშტაბურ საპოლიციო ძალადობაზე დღემდე, მხოლოდ 5 ადამიანს აქვს ბრალი წაყენებული.6 ჯერ კიდევ არ მიცემულა პასუხისმგებლობაში არც ერთი მაღალჩინოსანი, რომელთაც საპოლიცოო ღონისძიებების დაგეგმვა და მათზე ზედამხედველობა ევალდებოდათ.

დანაშაულთა არასათანადო კვალიფიკაცია – როგორც წესი, საპოლიციო ძალადობის შემთხვევები, მათი სიმძიმის მიუხედავად, 333-ე მუხლად კვალიფიცირდება (სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტება), მაშინ, როდესაც მათი რეალური კვალიფიკაცია 1441 და 1443. მუხლებს [წამება და დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა] შეესაბამება. 333-ე მუხლით მიმდინარეობს გამოძიება 2024 წლის სისტემურ წამებასთან დაკავშირებითაც. ამ სახის დანაშაულთა არასათანადო კვალიფიკაციაზე უკვე წლებია საუბრობს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტი ციცაბაძის ჯგუფის საქმეების აღსრულების ნაწილში. 

გამოძიების ინსტიტუციური დამოუკიდებლიბა – საპოლიციო ძალადობის გამოძიება მიუკერძოებლობისა და დამოუკიდებლობის მნიშვნელოვანი გამოწვევებით ხასიათდება. ამ მიზნით შექმნილი დამოუკიდებელი უწყება, სპეციალური საგამოძიებო სამსახური, მიუხედავად ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის კრიტიკისა, ქართულმა ოცნებამ გასულ წელს გააუქმა.8 მართალია, ეს უწყება არსებობის პერიოდშიც რეალური დამოუკიდებლობის მნიშვნელოვანი პრობლემებით ხასიათდებოდა, თუმცა მისი საერთოდ გაუქმება კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს სახელმწიფოს მიერ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულებასთნ დაკავშირებული ვალდებულებების უგულებელყოფას.

ძალადობის პრევენციის ზომების არასებობა – მინისტრთა კომიტეტი უკვე წლებია საქართველოს ასევე მოუწოდებს საპოლიციო ძალადობის პრევენციის ზომების დანერგვისკენ, მათ შორის, პოლიციელთათვის მოქალაქეებთან ინტერაქციის ვიდეო და აუდიოდოკუმენტირების ვალდებულებების საკანონმდებლო დონეზე გათვალისწინებისკენ, ასევე, პოლიციელების საიდენტიფიკაციო ნიშნებით აღჭურვისკენ.  ამ ვალდებულებების უგულებელყოფით სახელმწიფო საპოლიციო ძალადობის დაუსჯელობისთვის ნოყიერ ნიადაგს ქმნის და ახალისებს მას.

აშკარაა, რომ სახელმწიფოს ძალისხმევა საპოლიციო ძალადობის პრევენციისა და დასჯისკენ მიმართული არ არის. მაშინ, როდესაც წლებია უგულვებელყოფილია მინისტრთა კომიტეტის ზემოთ ნახსენები რეკომენდაციები, რომლებიც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებებიდან გამომდინარეობს, სახელმწიფო აქტიურად მუშაობს უფლებების შემზღუდველი კანონმდებლობის შექმნაზე. მაგალითად, 2024 წლის 3 აპრილიდან 2026 წლის 20 თებერვლამდე პერიოდში საკანონმდებლო ორგანოში დაინიციირდა და დაჩქარებული წესით მიიღეს 304 კანონი, რომლებიც საპოლიციო ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის, სამხრე კამერების გამოყენების ვალდებულების შემოღების, სპეციალური საშუალებების გამოყენების მკაფიო რეგულირების ნაცვლად სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შეზღუდვას და ავტორიტარული ძალაუფლების განმტკიცებას ემსახურებოდა.

2026 წლოს 12 ივნისს, გადაცემის ანონსის გავცელების შემდგომ, შსს-ს მიერ გამოქვეყნებული განცხადების მიხედვით: “საქმე ეხება 2022 წლის ზაფხულში, აჭარის რეგიონში, ქობულეთში, მივლინებით მყოფი, იმერეთის პოლიციის დეპარტამენტის სამ თანამშრომელს, რომლებმაც ჩაიდინეს კადრებში ასახული დანაშაული.

აღნიშნული დანაშაული გამოვლინდა მიმდინარე წლის თებერვლის თვეში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ, საიდანაც გადაგზავნილი მასალების საფუძველზე დაიწყო გამოძიება და 2026 წლის 23 თებერვალს საქართველოს პროკურატურის მიერ სამივე პოლიციელი დაკავებულ იქნა ბრალდებულის სახით.”

ამავე განცხადებაში შინაგან საქმეთა სამინისტრო მედიის წარმომადგენლებს მის მიმართ მიზანმიმართულ დისკრედიტაციაში სდებს ბრალს, მაშინ, როდესაც ბოლო პერიოდში თავად პოლიციელების მხრიდან ჩადენილი სავარაუდო დანაშაულების არაერთი ფაქტი გავრცელდა. ამის საპასუხოდ, საპოლიციო ძალებში ძალადობის პრევენციისა და ამ შემთხვევებზე ადეკვატური რეაგირების შესახებ ძალოვან უწყებებს საზოგადოებისთვის გამჭვირვალე და სრულყოფილი ინფორმაცია არ მიუწოდებიათ.

საიას შეფასებით შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ გავრცელებული განცხადება არ ცვლის საქართველოში საპოლოციო ძალადობის და ამ შემთხვევის სისტემურ ხასიათს  და ზემოთ განხილული მნიშვნელოვანი სისტემური პრობლემების ფონზე, ამ შემთხვევაშიც ღია რჩება მნიშვნელოვან შეკითხვები დამნაშავეთა პასუხისმგებლობასთან და დაზარალებულთა მდგომარეობასთან დაკავშირებით. კერძოდ:

• რატომ დასჭირდა დამნაშავეთა გამოვლენას და სისხლისსამართლებრივ დევნას 3 წელზე მეტი?
• რატომ ვერ ხედავს საქართველოს პროკურატურა მომხდარში წამება/დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობის ნიშნებს?
• რეპორტაჟის მიხედვით, მოძალადე პოლიციელები ძალადობის ამსახველ ვიდეოკადრებს ჯგუფურ ჩატებში აზიარებდნენ. რატომ არის დევნა დაწყებული მხოლოდ 3 პოლიციელის მიმართ და რატომ არ დადგა ამ მიმოწერის წევრი სხვა პოლიციელების პასუხისმგებლობის საკითხი?
• იმუშავა თუ არა გამოძიებამ ხელმძღვანელი პირების სავარაუდო ბრალეულობის დადასტურების ან გამორიცხვის მიმართულებით? რატომ არ დამდგარა მათი პასუხისმგებლობის საკითხი და ინფორმირებულები იყვნენ თუ არა ისინი განხორციელებული ძალადობის და ჯგუფური ჩატის არსებობის შესახებ?
• რა დახმარება გაეწიათ დაზარალებულებს. ხომ არ იქნა ასეთი მოპყრობით მოპოვებული ჩვენებები გამოყენებული მათ წინააღმდეგ?

საიას შეფასებით, სისტემური წამებისა და არასათანადო მოპყრობის ფაქტების მიმართ სახელმწიფოს მიდგომები ასეთი ფაქტების ნორმალიზებისა და მათთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნისკენაა მიმართული.  ასეთ ვითარებაში, ცალკეულ პოლიციელთა მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყება მხოლოდ ფასადურ ქმედებად შეიძლება შეფასდეს.

„ქართული ოცნების“ ორი დეპუტატი, გიორგი ჭყონია და ვიქტორ ჯაფარიძე საბაჟო-გამშვებ პუნქტებთან მოწყობილი ლიცენზირებულ  TIR PARK-ებს ფლობენ.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ კვლევის თანახმად, დეპუტატი გიორგი ჭყონია სარფის საბაჟო გამშვებ პუნქტთან, ბათუმში, აფსაროსის გზატკეცილის #2-ში მოწყობილი TIR PARK-ის, შპს „ფიგოილის“ 50% წილის მფლობელია.

გიორგი ჭყონია „ქართული ოცნების” მსხვილი შემწირველია.

შპს „ფიგოილთან“ დაკავშირებულმა პირებმა, „ქართულ ოცნებას“ და სალომე ზურაბიშვილს, 2014 წლიდან დღემდე, ჯამში 797, 000 ლარი შესწირეს.

კიდევ ერთ დეპუტატთან, ვიქტორ ჯაფარიძის სახელთანაა დაკავშირებული წითელ ხიდთან არსებული TIR PARK-ი.

„წითელ ხიდის საბაჟო გამშვებ პუნქტთან, მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეჟბადინში მოწყობილი TIR PARK-ის, შპს „ტირ პარკ მარნეული 2014-ის” ყოფილი მეწილეები არიან „ხალხის ძალის“ და პროპაგანდისტული არხის, „პოსტივის“ დამფუძნებლის, საქართველოს არალეგიტიმური პარლამენტის წევრის, ვიქტორ ჯაფარიძის მეუღლე ნათია ხვისტანი და მათ ოჯახთან დაახლოებული ბიზნესმენი – ოთარ ჩართოლანი.

ორივემ, 2016-2018 წლებში, როდესაც ამ კომპანიის წილებს ფლობდნენ, „ქართულ ოცნებას“ და სალომე ზურაბიშვილს, 208 000 ლარი შესწირეს,“ – ნათქვამია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ კვლევაში.

კვლევის მიხედვით, საბაჟო-გამშვებ პუნქტებთან მოწყობილი 8 ლიცენზირებული TIR PARK-ის მოქმედი და ყოფილი მეწილეები და დირექტორები „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები და მათთან დაკავშირებული პირები არიან. მათ „ქართულ ოცნებას“ და მმართველი პარტიის მიერ მხარდაჭერილ საპრეზიდენტო კანდიდატს, სალომე ზურაბიშვილს, 2014 წლიდან დღემდე, ჯამში 1 991 000 ლარი შესწირეს.

გარდა „ქართული ოცნების“ დეპუტატებისა, ლიცენზირებულ ტირ პარკებს ფლობენ პარტია „ქართული ოცნების“ სხვა მსხვილი შემწირველებიც.

„გუგუთის (სოფელ პატარა დმანისში) და სადახლოს საავტომობილო (სოფელ სადახლოში) საბაჟო გამშვებ პუნქტებთან მოწყობილი TIR PARK-ების, შპს „გუგუთი ვერტექსის” და შპს „პარკ ვერტექსის” მეწილეები და ხელმძღვანელი არიან თბილისის მერთან, კახა კალაძესთან და სანქცირებულ ყოფილ შინაგან საქმეთა მინისტრთან, ვახტანგ გომელაურთან დაახლოებული ბიზნესმენები, ძმები გიორგი და რომან აბრამიშვილები.

მათ, 2018 წლიდან დღემდე, „ქართულ ოცნებას“ და სალომე ზურაბიშვილს, 774 000 ლარი შესწირეს.

ლაგოდეხის საბაჟო გამშვებ პუნქტთან, სოფელ მაწიმში მოწყობილი TIR PARK-ის, შპს „ნიუ ჯორჯიას” 30% წილის ყოფილი მფლობელია, „ქართული ოცნების“ აქტიური  მხარდამჭერი და მათთან დაახლოებული ბიზნესმენი, მინდია საბანაძე, რომელმაც 2016-2017 წლებში, ამ კომპანიაში 30% ფლობის დროს, „ქართულ ოცნებას“ 100 000 ლარი შესწირა“, – ნათქვამია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ კვლევაში.

საქართველოში სულ 35 ლიცენზირებული TIR PARK-ია და ისინი 9 საბაჟო გამშვები პუნქტის – სარფის, ყაზბეგის, წითელი ხიდის, სადახლოს (საავტომობილო), ლაგოდეხის, გუგუთის, ნინოწმინდას, ვალესა და კარწახის, მიმდებარედ არის მოწყობილი.

საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, 2014 წლიდან საბაჟო გამშვებ პუნქტებთან არსებული რიგების მოწესრიგების და შეფერხებების თავიდან აცილების მიზნით, სატვირთო ავტომობილი, იმის მიუხედავად, ცარიელია ის თუ დატვირთული, საბაჟო გამშვებ პუნქტში გამოცხადებამდე ვალდებულია განთავსდეს სახელმწიფო საზღვრებთან არსებულ იმ ავტოსადგომებში, ე.წ TIR PARK-ებში, რომლებიც ლიცენზირებულნი არიან შემოსავლების სამსახურის მიერ და ჩართულნი არიან ავტოსატრასნპორტო საშუალებების რიგების მართვის ელექტრონულ სისტემაში.

ამ TIR PARK-ების მომსახურების საფასური ერთეულ ტრაილერზე შეადგენს 80 ლარს, რის სანაცვლოდ ისინი არანაირ სერვის არ იღებენ, გარდა რიგის მართვის მომსახურებისა. ამ საფასურის გადაუხდელობის შემთხვევაში, სატვირთო ავტომობილების მძღოლებს ეკრძალებათ სახელმწიფო საზღვრისკენ მოძრაობა და შემდგომში საზღვრის გადაკვეთა, რასაც საპატრულო პოლიციის მორიგე ეკიპაჟები მუდმივად აკონტროლებენ.

„ტავ ჯორჯიას“ ინფორმაციით, 2026 წლის 25 ივნისიდან, თბილისისა და ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტებს შორის რეგულარული ფრენები იწყება.

აღნიშნული მიმართულებით რეისებს კვირაში ოთხჯერ, ავიაკომპანია „ჯორჯიან ეარვეისი“ შეასრულებს.

„ზაფხულის სანავიგაციო სეზონის განმავლობაში, თბილისი-ბათუმი-თბილისის საჰაერო ხაზზე ფრენები ყოველ სამშაბათს, ხუთშაბათს, შაბათსა და კვირას, Boeing 737 ტიპის ხომალდით შესრულდება.

თბილისის საერთაშორისო აეროპორტიდან აღნიშნულ დღეებში რეისები 09:00-ზე განხორციელდება, ბათუმიდან კი 19:30-ზე. ფრენის ხანგრძლივობა 45 წუთს შეადგენს,“ – აცხადებენ „ტავ ჯორჯიაში“.

„ჯორჯიან ეარვეისის“ ოფიციალურ ვებგვერდზე განახლებული ინფორმაციით თბილისი-ბათუმის რეისზე ბილეთის ფასი ერთი მიმართულებით 108 ევროდან [დაახლოებით 331 ლარიდან] იწყება. [შენიშვნა: განახლებამდე ამავე ვებგვერდზე ფასი 132 ევრო-დან იყო მითითებული]

 

 

10 წლის გოგონას დედა, თამარ აკობია საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში კონცერტის მსვლელობისას მისი შვილის დაცემის ფაქტზე გამოძიების დაწყებას ითხოვს.

მას იმედი აქვს, რომ გამოძიება დაინტერესდება, შეამჩნიეს თუ არა სტუდიაში მისი შვილის მოწყვეტით დავარდნა გადაცემის წამყვანებმა, „სიმღერის აკადემიის“ წარმომადგენლებმა ან იმ პირებმა, ვინც იმ დროს სტუდიაში იმყოფებოდა.

„წამყვანები, ოპერატორები, მშობლები, „სიმღერის აკადემია“, – ძალიან ბევრი ადამიანი იყო იქ, სადღაც 20-მდე ადამიანი მაინც იქნებოდა. ვინც დაინახა და არ ჰქონდა რეაგირება, გამოიჩინა გულგრილობა, მას უნდა დაეკისროს პასუხისმგებლობა. ვინც იმ წუთებში იმყოფებოდა სტუდიაში, ყველას მიმართ მაქვს პრეტენზია. ამიტომ გამოძიება ალბათ დაადგენს ვინ იმყოფებოდა სტუდიაში, ვინ დაინახა ჩემი შვილის მოწყვეტით დავარდნა და ამაზე არ ჰქონდა რეაქცია“, – ამბობს თამარ აკობია „ბათუმელებთან“.

ის ამბობს, რომ გამოძიებისთვის მას ჯერ არ მიუმართავს, თუმცა გავრცელებული ვიდეო და საზოგადოების რეაქციები იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ გამოძიება დაიწყოს მომხდარზე.

თამარ აკობია ასევე ითხოვს ბოდიშის მოხდას „სიმღერის აკადემიის“ ხელმძღვანელებისგან, რადგან მათ წაიყვანეს დილის გადაცემაში მონაწილეობისთვის ბავშვები, მათ შორის 10 წლის ანკა, რომელიც პირდაპირი ეთერის დროს სცენაზე მოწყვეტით დაეცა და რამდენიმე წუთის განმავლობაში ყურადღებას არავინ მიაქცია.

„საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელმა დამირეკა და მომიხადა ბოდიში, ამიტომ ველოდები მათ ბოდიშსაც. ბოდიში მოუხადონ ბავშვს, ოჯახს და ყველა იქ მყოფ ბავშვს იმიტომ, რომ ასეთ მდგომარეობაში ამღერეს ანკას თანაგუნდელები. ამ შემთხვევით დააზიანეს არა მარტო ანკა, მთელი გუნდი, არასრულწლოვნები, მოზარდები დააზიანეს.

ამ ბავშვების მიმართაც იყო კრიტიკა, ამიტომ არ არის ადვილი მოსასმენი კრიტიკა საზოგადოებისგან. თუმცა მნიშვნელოვანია იცოდნენ, როგორ მოიქცნენ კონკრეტულ სიტუაციაში. თუ მშობელი ან ხელმძღვანელი არ ასწავლის, თუ სასწავლო დაწესებულება არ აჩვენებს მაგალითს, ჩვენ, საზოგადოებამ მაინც ვაჩვენოთ რა არის სწორი მაგალითი.

ეს არის ჩემი მიზანი, რომ გაიაზრონ ადამიანებმა თავიანთი შეცდომა და არა ის, რომ ვიღაც გავლანძღო. მიზანია ის, რომ ყველა სასწავლო დაწესებულება გამოფხიზლდეს და გაიგოს, რომ ბავშვებთან ასე უპასუხისმგებლო მოქცევა არ შეიძლება“, – ამბობს თამარ აკობია.

როგორც დედა ამბობს, სცენაზე დაცემის შედეგად მის შვილს დაუზიანდა თითები და ახლა ფიქსატორში აქვს, სხვა რაიმე სერიოზული დაზიანება არ მიუღია 10 წლის ანკას.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა შსს-ს და ჰკითხა, ხომ არ დაუწყიათ გამოძიება საზმაუს ეთერში მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით. თუმცა, შსს ჯერ-ჯერობით ცვენს შეკითხვებს არ პასუხობს.

_____________________

ამ თემაზე:

„3 წუთი ბავშვი იატაკზე იწვა უყურადღებოდ“ – რა მოხდა პირველი არხის ეთერში

See more

ინფრასტრუქტურის მინისტრის ინფორმაციით საქართველოში ავტომაგისტრალებსა და გზებზე სპეციალურ სასწორებს დაამონტაჟებენ, რომლებიც სატვირთო მანქანების წონას დააფიქსირებს.

„ვმუშაობთ, ჩვენს მაგისტრალებსა და გზებზე დავამონტაჟოთ სპეციალური სასწორები, რომელიც სატვირთო მანქანების წონას დააფიქსირებს.

გამომდინარე იქიდან, რომ ერთ-ერთი პრობლემა ჩვენი გზებისთვის არის გადატვირთული სატვირთო ავტომობილების მოძრაობა, რაც აზიანებს გზას.

ჩვენი ინიციატივები არაა ერთჯერადი. ესაა კომპლექსური, ერთიანი მიდგომის ერთი ნაწილი. აქ ბევრი კომპონენტი მოიაზრება, გეგმაზომიერად მივუყვებით რეფორმების კურსს,“ – განაცხადა რევაზ სოხაძემ.

რაც შეეხება შეფერხებებს გზების მშენებლობაში, რევაზ სოხაძემ აღნიშნა, რომ უხარისხოს არაფერს ჩაიბარებენ: „მიმდინარე პროექტებზეც გვაქვს შეფერხებები. გვირჩევნია გვქონდეს შეფერხებები, მაგრამ ჩვენი საზოგადოება იმსახურებს იმას, რომ ხარისხიანი გზები და ინფრასტრუქტურა აშენდეს“.

ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაციით, შეიქმნება ახალი სახელმწიფო კომპანია, რომელიც „არ იქნება სამშენებლო ან გზების დამგები ორგანიზაცია. მისი ფუნქცია იქნება ოპერატიული მართვა, მონიტორინგი და გადაწყვეტილებების მიღება იმ ობიექტებთან დაკავშირებით, რომლებიც განსაკუთრებულ საინჟინრო სირთულეს წარმოადგენს“.

რევაზ სოხაძის თქმით, სახელმწიფოსთვის მიუღებელია პრაქტიკა, როდესაც გზების მოწესრიგება მხოლოდ მაღალი თანამდებობის პირების გადაადგილებისას იწყება.

„ჩემთვის, ისევე როგორც მთლიანად მთავრობისთვის, მიუღებელია მდგომარეობა, როდესაც გზების მოწესრიგება მხოლოდ მაშინ იწყება, როდესაც რომელიმე სახელმწიფო წარმომადგენლის გადაადგილების შესახებ ხდება ცნობილი.

ჩვენი მიზანი არ არის, გაკეთებული საქმე მხოლოდ ჩვენ ვნახოთ. მთავარი არის, რომ მოსახლეობა ყოველდღიურად ხედავდეს მოვლილ, უსაფრთხო და მოწესრიგებულ გზებს,“ – განაცხადა რევაზ სოხაძემ.

 

საქართველოს საავიაციო ბაზარზე რუმინული კომპანია Dan Air-ი შემოდის.

კომპანია ბუქარესტი-თბილისი-ბუქარესტის მიმართულებით ფრენებს 2026 წლის ივლისიდან, კვირაში ორჯერ შეასრულებს.

ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ინფორმაციით, Dan Air-ი არის 50-ე ავიაკომპანია, რომელიც ქვეყნის საავიაციო ბაზარზე შემოდის.

კომპანიის გვერდზე აღნიშნულია, რომ ივლისში ფრენის ფასი თბილისი-ბუქარესტის მიმართულებით 80 ევრო იქნება. პირველი პირდაპირი ავიარეისი თბილისსა და ბუქარესტს შორის 4 ივლისს შესრულდება.

 

 

დღეს, 11 ივნისს, ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე, სატვირთო ავტომანქანა ქვეითს დაეჯახა. დაშავდა 50 წლამდე ქალი. ის კლინიკაში გადაიყვანეს. თვითმხილველის თქმით, შემთხვევა საღამოს ცხრა საათის შემდეგ მოხდა.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტზე დაწყებულია გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით, რაც ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.

ავარიის გამო აღნიშნულ მონაკვეთზე საავტომობილო მოძრაობა გარკვეული დროით შეფერხებული იყო, ადგილზე იმყოფებოდა პოლიციაც.

ამ ქუჩაზე მოძრაობას პერიოდულად მიმდინარე სარეაბილიტაციო სამუშაოებიც აფერხებს. „ბათუმელებმა“ არაერთხელ გამოაქვეყნა ფოტო-ვიდეო მასალა, რაც ადასტურებს, რომ ამ ქუჩის დიდ ნაწილზე გარეგანათება დიდი ხანია გამორთულია, თუმცა რეაგირება არავის მოუხდენია.

„პენსიას უნდა ვიღებდე 495 ლარს და მერიცხება 280 ლარი… ეკონომიკური წინსვლააო, რომ ამბობენ, სადაა? პენსიონერი ქალი თურქეთში დავდივარ, რომ ლუკმა-პურის ფული ვიშოვო“, – ეს 71 წლის პენსიონერმა გვითხრა, რომელიც ერთ-ერთია იმ ასიათასობით მოქალაქეს შორის, ვისაც საქართველოში ყველაზე ძირიანი, ანუ საპენსიო სესხი აქვს.

ქალბატონ ფატის [მან გვარის დასახელება არ ისურვა] შემთხვევით ავტობუსის გაჩერებასთან შევხვდით აეროპორტის გზატკეცილზე, დაღლილი პენსიონერი თურქეთიდან ბრუნდებოდა ხელვაჩაურში.

ფატის საპენსიო სესხი 4 წლის წინ აუღია – 960 ლარი.

„მაშინ 960 ლარი გამოვიტანე შვილის საქორწინოდ – გოგოს ქორწილი იყო და ხომ იცით, ჩვენი ტრადიციები, რამდენი რამ გჭირდება.

თავის დროს 32 პროცენტად მომცეს სესხი, მერე მითხრეს 8 პროცენტი დავაკელითო.

ჩვენს ქვეყანაში ვინც მდიდარია, ის მდიდრდება ისევ, ჩვენთვის არაფერი იცვლება, ხომ ხედავთ, რა დღეში ვართ?“ – კითხულობს პენსიონერი და მიგვანიშნებს, მოსაცდელიც კი არაა მოწყობილი, ჩრდილს რომ შევაფარო თავი, ვიდრე ავტობუსი მოვაო.

საპენსიო სესხი აქვს ნაზი თაფაქიძესაც. იგი 73 წლისაა, ონკოპაციენტი და ბათუმში ცხოვრობს:

„370 ლარს ვიღებ პენსიას, როცა თვეში 495 ლარს უნდა ვიღებდე. 120 ლარამდე ყოველთვიურად საპენსიო სესხში მიდის,“ – გვიყვება ნაზი თაფაქიძე. – „წამლების გამო დამჭირდა სესხის აღება, ონკოპაციენტი ვარ, წლების წინ წამლების გამო დამჭირდა ამ სესხის აღება… როცა დამიდგინეს სიმსივნე, ძალიან ბევრი გამოკვლევა დამჭირდა, წამლები. არ მეყო ფული. ახლა საერთოდ ვეღარ ვყიდულობ წამალს. მოცემით წამალს ვინ მოგცემს? კიდევ კარგი, მთავრობამ ოპერაცია დამიფინანსა.

სიარულიც მიჭირს, რომ ბანკში მივიდე და გავიგო, როდის სრულდება ეს სესხი. ამას წინათ, მიპასუხეს 2027 წელს დასრულდებაო.

შვილთან ერთად ვცხოვრობ, მაგრამ შვილსაც ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს. შვილი ახერხებს მუშაობას და საჭმელი არ მაკლია, მაგრამ წამალი ხომ იცით, როგორი ძვირია? ექიმთან ვეღარ მივდივარ,“ – უთხრა ნაზი თაფაქიძემ „ბათუმელებს“.

ამ ქვეყანაში პენსიონერები რომ მძიმე პირობებში ცხოვრობენ, ამას სტატისტიკაც ადასტურებს – ყველა მე-3 პენსიონერს ყველაზე მაღალპროცენტიანი სესხი აქვს, ანუ საპენსიო სესხი. საქართველოში 2025 წელს 888 ათასამდე პენსიონერი ცხოვრობდა, მათგან 266 636 პენსიონერსა და სოციალური შემწეობის მიმღებს საპენსიო სესხი ჰქონდა.

წამლის საყიდლად, თუ თავის გადასარჩენად პენსიონერებს ისევ უწევთ ყველაზე ძვირადღირებული სესხის აღება. წინა მოწვევის პარლამენტმა ამ კუთხით გარკვეული ნაბიჯები გადადგა და პენსიონერების სესხს რამდენიმე პროცენტი ჩამოაკლდა, თუმცა საპენსიო სესხი საქართველოში, სხვა სესხებთან შედარებით, ისევ ყველაზე ძვირია – იპოთეკური თუ სამომხმარებლო სესხისგან განსხვავებით, პენსიონერები სესხში დაახლოებით 26 %-მდე იხდიან.

წლებია „ოცნება“ საპენსიო სესხზე აღარ საუბრობს. „ოცნების“ პარლამენტი რეპრესიული კანონების მიღებითაა დაკავებული და არა, მაგალითად, პენსიონერის რეალური პრობლემების მოგვარებით.

• რა შეიცვალა საპენსიო სესხში? 

ღარიბ პენსიონერებს საქართველოში ყველაზე მაღალ პროცენტს ახდევინებენ საბანკო სესხში. როცა იპოთეკური სესხი საშუალოდ 12-16 %-ად გაიცემა, ხოლო სამომხმარებლო სესხის განაკვეთია საშუალოდ 15-18 %, ამ დროს ღარიბ პენსიონერს ახდევინებენ სესხში 26%-ს.

ბოლო მონაცემებით, საქართველოში 266 636 პენსიონერსა და სოციალური შემწეობის მიმღებს აქვს აღებული საპენსიო სესხი. ამ სესხების მოცულობა, ჯამურად, 497 მილიონ 790 ათას 386 ლარია. პენსიონერები 2023 წლამდე სესხში 30-32%-ზე მეტს იხდიდნენ, 2023 წლიდან კი, განისაზღვრა მაქსიმალური ზღვარი – 26%.

ნაზი თაფაქიძის შემთხვევა რომ ავიღოთ: 70 წელს გადაცილებული პენსიონერის თვიური პენსიის 495 ლარის 26 % [ანუ საპენსიო სესხის მაქსიმალური ზღვარი] არის 128.7 ლარი. ნაზი თაფაქიძეს თვეში 120 ლარს აჭრიან. ყოველთვიურად პენსიიდან 120 ლარის ჩამოჭრა სიღარიბეში მცხოვრებს პენსიონერისთვის ძალიან მძიმე ტვირთია.

„ბათუმელები“ და „ნეტგაზეთი“ 2020 წლიდან პერიოდულად აქვეყნებდა სხვადასხვა პენსიონერის მძიმე ისტორიას რუბრიკაში „პენსია სესხად“. მაგალითად, ქობულეთში 2021 წელს ავთანდილ ღაღაიშვილმა მაშინ გვაჩვენა „ლიბერთი ბანკთან“ გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, პენსიონერს 3433 ლარი სესხად მისცეს და მას ჯამში 5960 ლარი უნდა დაებრუნებინა. სმენისა და მეტყველების უნარების არმქონე, უსინათლო პენსიონერს 2527 ლარის გადახდა უწევდა მხოლოდ პროცენტში.

ამ პრობლემის გააქტიურების შემდეგ პარლამენტში სხვადასხვა კომიტეტის სხდომა გაიმართა, ასევე საგანგებო მოსმენა „მოქალაქეების“ ინიციატივით. 2023 წელს ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით საპენსიო სესხის ეფექტურ საპროცენტო განაკვეთად 26 % განისაზღვრა, თუმცა სახალხო დამცველის მიერ მომზადებული 2024 წლის შეფასებით, პენსიონერებს 2023 წლამდე აღებულ სესხებში ისევ მაღალი პროცენტის გადახდა უწევთ.

რატომ აღარ მუშაობს პარლამენტი საპენსიო სესხებზე? – „ბათუმელებმა“ პარლამენტის პრესსამსახურს მიმართა თხოვნით, რომ „ოცნების“ რომელიმე დეპუტატი ჩაგვეწერა, თუმცა უშედეგოდ.

• „ლიბერთი ბანკში“ ახალი მენეჯმენტია – ეს ბანკი გასცემს საპენსიო სესხებს 

„ლიბერთი ბანკი“ გასცემს საქართველოში ძირითადად საპენსიო სესხებს. ეს ბანკი ემსახურება პენსიონერებს.

„ლიბერთი ბანკი“ ირაკლი რუხაძემ – „ქართული ოცნების“  პროპაგანდის მანქანა 2026 წელს გაყიდა. რა ფასად გაიყიდა ლიბერთი ბანკი, უცნობია. „ბაზის ბანკის“ მთავარი მფლობელი ჩინური „ჰუალინგ ჯგუფია“.

„ლიბერთი ბანკის“ გასხვისების შესახებ მაშინდელი მფლობელი ირაკლი რუხაძემ 2025 წლის ივნისში განაცხადა. ირაკლი რუხაძე 2026 წლის თებერვლის დასაწყისში პროპაგანდისტულ ტელეკომპანია „იმედს“ კი 1000 ლარად დაემშვიდობა – 2026 წლის 24 თებერვალს დიდმა ბრიტანეთმა ტელეკომპანია „იმედი“ დაასანქცირა.

რა შეიცვალა საპენსიო სესხში? აპირებს „ლიბერთი ბანკის“ მენეჯმენტი საპენსიო სესხის პირობების გადახედვას? – „ბათუმელებმა“ შეკითხვებით მიმართა „ლიბერთი ბანკის“ პრესცენტრს. პასუხის მიღების შემთხვევაში, სტატია განახლდება.

• „მომხმარებლები სოციალურ სესხებს, ძირითადად, სწორედ იმ სასიცოცხლო მნიშვნელობის პროდუქტების შესაძენად იყენებენ“

„ნებისმიერი ქვეყნის შეფასება შეიძლება იმით, როგორ ექცევიან ბავშვებს და მოხუცებს. ბავშვებისთვის და მოხუცისთვისაც გვაქვს ძალიან უგრძნობი, ცარიელი სახელმწიფო“, – მიიჩნევს იურისტი ვახტანგ ნაცვლიშვილი. საპენსიო სესხებსა და ოვერდრაფტზე 2023 წელს კვლევა მოამზადა კონკრეტულ ისტორიებზე დაყრდნობით საზოგადოებრივმა მოძრაობამ „ხმა“. ამ კვლევის ავტორია ვახტანგ ნაცვლიშვილი.

2023 წლის კვლევის მიხედვით, „ლიბერთი ბანკი“ პენსიონერების უმეტესობისთვის უცნობია ორ პროდუქტს – საპენსიო სესხსა და ოვერდრაფტს შორის განსხვავება, „ბანკი კი მომხმარებლებს ხელშეკრულების პირობებს სათანადოდ არ აცნობს.“

„კვლევის ერთ-ერთი მიგნება იყო ოვერდრაფტების და სესხის აღრევა – ეს ოვერდრაფტი ისეთი ფორმაა სესხის, ამ შემთხვევაში პენსიონერებისთვის, როცა ყოველ თვეში იხდი პროცენტს, მაგრამ ძირ თანხას არაფერი არ აკლდება… თვითონ ჰყვებოდნენ „ლიბერთი ბანკის“ თანამშრომლები კვლევის ფარგლებში, რომ ოვერდრაფტის გაცემა პენსიონერზე უფრო მაღალ ბონუსს აძლევდა მათ, ვიდრე ჩვეულებრივი საპენსიო სესხის გაცემა პენსიონერზე. შეიძლება ითქვას, რომ „ლიბერთი ბანკმა“ თავისი თანამშრომლები აქცია თანამზრახველებად.

ასევე იყო ხელშეკრულებების თვითნებური ცვლილებები პანდემიის შემდეგ პერიოდში, გამოიკვეთა, რომ ბანკს ჰქონდა არაკეთილსინდისიერი საბანკო პრაქტიკა, მაგრამ ამას არ მოჰყოლია ადეკვატური რეაქცია… ამ ინფორმაციას უნდა მოჰყოლოდა ეროვნული ბანკის მხრიდან კონკრეტული ქმედებები – ეს ყველაზე მინიმალური, თორემ შეიძლება სისხლის სამართლის დანაშაულთანაც გვქონოდა საქმე. ეს ეხება ასიათასობით პენსიონერს…“ – მიიჩნევს იურისტი ვახტანგ ნაცვლიშვილი.

რა შეიცვალა საპენსიო სესხში საპროცენტო განაკვეთის დაკლებით?

„საპროცენტო განაკვეთი დაიწიაო, რომ ვამბობთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ისევ ყველაზე მაღალია საპენსიო სესხის საპროცენტო განაკვეთი. არავის უნდა ეგონოს, რომ პენსიონერებს თითქოს შეღავათები დაუწესეს,“ – გვიყვება ვახტანგ ნაცვლიშვილი. – „მეტიც, სესხის განაკვეთი არასდროს არ ყოფილა ამ სისტემის მთავარი პრობლემა. მთავარი პრობლემა იყო ის, რომ იმდენად დაუზღვეველია პენსიონერის რისკები და ცხოვრება, რომ საბაზისო საჭიროებისთვის უწევს პენსიონერს სესხის აღება.

წამლისთვის, ექიმთან მისასვლელად და სამკურნალოდ რომ სესხის აღება დაგჭირდება, რა თქმა უნდა, სასურველია, რომ უკეთეს საპროცენტო განაკვეთში აიღო სესხი, მაგრამ სურათს ეს არ შეცვლის. თუ საბაზისო საჭიროებებისთვის სესხი გჭირდება, ესე იგი, ძალიან ცუდად ცხოვრობ და პრობლემა მარტო სესხის განაკვეთშია კი არ არის, ხანდაზმულთათვის ზრუნვის პოლიტიკაში არის პრობლემა და ეს არსებითად არ გადახედილა,“ – გვითხრა ვახტანგ ნაცვლიშვილმა.

2023 წელს „ლიბერთი ბანკს“ უჩივლეს სახალხო დამცველთანაც.

ერთ-ერთი ასეთი საქმე, რომელიც სოციალურ სესხს ეხებოდა, სახალხო დამცველმა 2022 წელს შეისწავლა. მაშინ სახალხო დამცველმა გამოცემული ზოგადი წინადადებით სოციალური ე.წ. საპენსიო სესხების საპროცენტო განაკვეთის შემცირება მოითხოვა. განმცხადებელი დევნილის სტატუსის მქონე პირი იყო, რომელსაც 2021 წელს აუღია სესხი 568 ლარი. მას 30,69 %-ად მისცეს სესხი და 568 ლარის ნაცვლად, ჯამში 993,60 ლარი უნდა დაებრუნებინა.

დევნილის შემწეობიდან თვეში 45 ლარიდან  20.70 ლარი სესხის დასაფარად მიდიოდა.

რა ჩაწერა სახალხო დამცველმა ამ საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში:

„როგორც განსახილველი საქმის ფარგლებში გამოვლინდა, სოციალური სესხის მომხმარებლებს ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მათი საარსებო საშუალებებისთვის გამიზნული სახელმწიფო გასაცემელების არცთუ მცირე ნაწილით უწევთ სესხის დაფარვა. ამავდროულად, სესხის ვადის განმავლობაში ჯამურად გადასახდელი თანხა [მოცემულ შემთხვევაში, 993.60 ლარი – ძირი და პროცენტი] სესხის სახით მიღებულ თანხას [მოცემულ შემთხვევაში, 568 ლარი] დაახლოებით 75%-ით აღემატება…

სხვადასხვა დროს მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით ნათელია, რომ მომხმარებლები სოციალურ სესხებს, ძირითადად, სწორედ იმ სასიცოცხლო მნიშვნელობის პროდუქტების შესაძენად იყენებენ, რომელთათვისაც სხვადასხვა სახელმწიფო გასაცემელი საკმარისი არ არის. ესენია: მედიკამენტები, შეშა, სურსათი და სხვა საარსებო საშუალებები.

აღნიშნულს ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ სოციალური თუ სხვა სახის სარგოს მიმღებ პირებზე გაცემული სესხის საშუალო თანხა 1000 ლარის ფარგლებშია, რაც, ბუნებრივია, ვერ იქნება მიმართული ფუფუნების საგნების შესაძენად. მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც მედიკამენტებსა და სათანადო კვებაზე ხელმისაწვდომობის პრობლემა საქართველოსთვის აღიარებულ გამოწვევებს წარმოადგენს.

სოციალური სესხისგან განსხვავებით, სამომხმარებლო სესხის წლიური საპროცენტო განაკვეთი ლარში 11.85%-დან იწყება,“ – ვკითხულობთ სახალხო დამცველის მიერ 2022 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

იურისტ ვახტანგ ნაცვლიშვილს ვკითხეთ „ლიბერთი ბანკის“ აქამდე გაჟღერებულ, მთავარ არგუმენტზე, რომ საპენსიო სესხი მაღალი რისკის შემცველია და ამიტომაცაა საბაზრო პროცენტი მაღალი.

„იმისთვის, რომ ჩვენ დავრწმუნდეთ რისკებში, უნდა ვნახოთ რეალური ფორმულა, როგორ გამოთვლიან პროცენტს. ამ წლების მანძილზე რამდენი მილიონის მოგება ნახეს, რის ხარჯზე ნახეს და ასე შემდეგ… არგუმენტი, რომელსაც ზურგს არაფერი უმაგრებს, უფრო მითოლოგიას ჰგავს. თუ უნდათ, რომ ეს არგუმენტი სათვალავში იყოს მიღებული, მაშინ მეტი ინფორმაცია უნდა გაასაჯაროონ,“ – მიიჩნევს ვახტანგ ნაცვლიშვილი და ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ამ საკითხს არ უნდა შევხედოთ, როგორც მხოლოდ ბანკთან დაკავშირებულ პრობლემას:

„საპენსიო სესხები მარტო ასაკით პენსიონერებზე კი არ გაიცემა, გაიცემა ყველაზე, ვინც იღებს სახელმწიფოს გასაცემელს. უფრო ფართო სურათის დანახვაა საჭირო. ჯანდაცვის სისტემის რეფორმის გარეშე, წამლების პოლიტიკის რეფორმის გარეშე, შეუძლებელი იქნება პენსიონერი გაუმკლავდეს იმ ხარჯებს, რაც მას აქვს…

როცა მთავრობა საუბრობს ეკონომიკურ ზრდაზე, ეკონომიკური ზრდა მაშინ აისახება მოსახლეობის ფართო ჯგუფებზე, როდესაც სახელმწიფოს აქვს გადანაწილებითი და ინტერვენციული პოლიტიკა, როცა მიღებულ ეკონომიკურ სარგებელს აბანდებს ზრუნვის სერვისებში, აბანდებს საჯარო ინტერესში, ჯანდაცვაში, განათლებაში და ასე შემდეგ.

კვლევებით დადასტურებულია, რომ ეკონომიკური ზრდით ავტომატურად ცხოვრების ხარისხი შეიძლება სულ არ გაიზარდოს და საქართველო ამის დასტური: ციფრებით ჩვენთან ყოველწლიურად იზრდება ეკონომიკა, მაგრამ იზრდება სიღარიბეც,“ – გვითხრა ვახტანგ ნაცვლიშვილმა.