Batumelebi

„ხელშეკრულება გაუფორმდებათ ბულვარის განაშენიანების გეგმის შესაბამისად“, – მხოლოდ ამ ერთი წინადადებით შემოიფარგლა დღეს, 9 სექტემბერს ბათუმის მერია, როდესაც ბულვარში მომუშავე მოიჯარეების ხელშეკრულების ვადების გაგრძელებაზე ვკითხეთ.

უწყებაში ასეთი მოკლე პასუხი აქვთ მათთვის, ვისაც იჯარით მიღებულ ნაკვეთებზე წლებია სარესტორნო ბიზნესი აქვს. პირველ ოქტომბერს ამ ხელშეკრულებების ვადები სრულდება, ბულვარის განაშენიანების გეგმა კი ამ დროისთვის მომზადებული არ იქნება.

ბულვარის ადმინისტრაციის დირექტორის, ირაკლი ჯინჭარაძის ინფორმაციით, ხელშეკრულების პირობების მიხედვით, ბულვარის განაშენიანების გეგმის მომზადება ოქტომბრის ბოლოს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა პანდემიის გამო ვერ მოხერხდა იმ სპეციალისტების ჩამოყვანა, რომლებსაც რიგ საკითხებზე უნდა ემუშავათ ლანდშაფტის მიმართულებით. მომზადებულ გეგმას კი შემდეგ საკრებულო დაამტკიცებდა.

ბულვარის განაშენიანების გეგმისთვის არ დაუცდია ბათუმის მერიას მაშინ, როცა შპს „ამბასადორ ბათუმს“ იმავე პირობების ფარგლებში ძველი კაფეს დემონტაჟისა და ახალი ორსართულიანი შუშის შენობის ჩადგმის უფლება მისცა. ამის შემდეგ კი გადაწყვეტილების მიმღებმა ბათუმის ყოფილმა  მერმა, ლაშა კომახიძემ თქვა, რომ მოიჯარეს ხელშეკრულების ვადა გაუგრძელა და ამით დაეხმარა ბიუჯეტს, რადგან აღნაგობის პირობების შესაბამისად მის გამოსყიდვას მილიონი ლარი დასჭირდებოდა.

ამავე მიზეზით ახსნა „ამბასადორისთვის“ დამატებით კიდევ ერთი ნაკვეთის გადაცემის საკითხზე საკრებულოს თავმჯდომარისთვის გაგზავნილი SMS – „არ ამოიღო ბატონო სულიკო ამბასადორი“. ეს მესიჯი საიამ შეაფასა, როგორც „შესაძლო კორუფციული ინტერესი“.

ამით ყოფილმა მერმა ფაქტობრივად საზოგადოების შეცდომაში შეყვანა სცადა, რადგან ძველი შენობის ადგილას, სადაც მოგვიანებით „ამბასადორ ბათუმმა“ კაპიტალური ორსართულიანი შენობა დადგა, არათუ მილიონად, არამედ შესაძლოა 100 000 ლარადაც კი არ შეეფასებინა აუდიტს, ისევ იმ სტანდარტით თუ გამოვთვლით, როგორც სხვა მოიჯარეებს შეუფასეს თავიანთი შენობები.

ამ ახალი კაფეს გრანდიოზულ გახსნას გადაწყვეტილების მიმღები მერი ვეღარ დაესწრო, მის ნაცვლად მერის მოვალეობის შემსრულებელი არჩილ ჩიქოვანი დაპატიჟეს. ყოფილი მერი ლაშა კომახიძე გადადგა. არაოფიციალური ინფორმაციით კი, რაც ამ საქმესთან დაკავშირებულმა ბევრმა გარემოებამ დაადასტურა, მერს თანამდებობის დატოვება აიძულეს.

რა მოხდება პირველი ოქტომბრიდან, ანუ ხელშეკრულებების ვადის გასვლიდან განაშენიანების გეგმის დამტკიცებამდე? – მოიჯარეები ისევ უპასუხოდ დარჩებიან, შემდეგ კი მათ მერია სახელმწიფოს ქონების არამართლზომიერ მფლობელობაში დასდებს ბრალს და პირგასამტეხლოსაც დააკისრებს? – მსგავსი პრაქტიკა მოიჯარეებს ერთხელ უკვე ჰქონდათ.

ბათუმის მერიამ გასულ წელს ხელშეკრულებების ვადების გაგრძელების მოთხოვნაზე მათ არ უპასუხა, შემდეგ კი სახელმწიფოს ქონების არამართლზომიერ მფლობელობაში სარგებლობის გამო სასამართლოში უჩივლა.

მთლიანობაში, საქმე ეხება ბათუმის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში არსებულ 11 ნაკვეთს, რომელიც 2005 წელს ბათუმის მერიამ კონკურსის წესით, იჯარით გასცა. თერთმეტივე ნაკვეთი ბულვარის ტერიტორიაზე, ზღვასთან ახლოს მდებარეობს.

ფიზიკურმა პირებმა აიღეს ვალდებულება, რომ გადაცემულ ნაკვეთებზე კაპიტალურ შენობებს ააშენებდნენ და ტურისტულ ობიექტებს, ძირითადად რესტორნებს გახსნიდნენ. მოიჯარეებმა ვალდებულება შეასრულეს – ააშენეს კაფე-ბარები თუ რესტორნები, ისინი იხდიდნენ საიჯარო თანხასაც.

2010-2011 წლებში მერიამ ამ პირებთან ხელშეკრულებები ინდივიდუალურად შეცვალა და რადგან საიჯარო ნაკვეთებზე უკვე შენობებიც იდგა, მას აღნაგობის ხელშეკრულებები უწოდა. ცვლილებით ასევე დაწესდა აღნაგობის საფასური. 2015 წელს ხელშეკრულებებს ვადა გაუვიდა, რის შემდეგაც მოაღნაგეები მერიისგან ვადის გაგრძელებას ოფიციალურად ითხოვდნენ. მერიამ ვადის გაგრძელება მიზანშეწონილად არ მიიჩნია და 2016 წლის 6 იანვრის ბრძანებით, ხელშეკრულებების ვადის გასვლის მიზეზით, მოაღნაგეებთან დადებული ხელშეკრულებები შეწყდა.

ამის შემდეგ საქმეში ჩაერთო ბათუმის ბულვარი, 2017 წლის ბოლოს ქონება უზუფრუქტის წესით გადასცეს ბათუმის ბულვარს, იმ პირობით, რომ ბულვარს პირდაპირი წესით გაეფორმებინა ხელშეკრულება ყოფილ მოაღნაგეებთან, იგივე ფასებში სამი წლის ვადით.

2018 წლის ბოლოს კი, ბათუმის მერიამ მესაკუთრეებს წერილობით აცნობა, რომ მათი ხელშეკრულების ვადა გავიდა და ისინი მართლზომიერად მფლობელობის დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე აგრძელებდნენ ქონებით სარგებლობას. წერილებთან ერთად მოაღნაგეებს აშენებული შენობების საფასურიც გამოუთვალეს და არამართლზომიერი მფლობელობის დროს გადაუხდელი აღნაგობის საფასურის შენობის საფასურში გაქვითვა შესთავაზეს. აღნაგობის ხელშეკრულება, რომელშიც მათ მერიამ მიწის ნაკვეთების სარგებლობის პირობები გაუწერა, ამავე ქონებების უკან დაბრუნებისას შენობების გამოსყიდვას ითვალისწინებდა – მერია შენობების ღირებულების ორი-მესამედის გადახდის ვალდებულებას იღებდა.

მესაკუთრეები ამ შეთავაზებას არ დასთანხმდნენ. ისინი მერიას უსამართლო მიდგომაში ადანაშაულებენ, რადგან უწყებამ გადასახდელი აღნაგობის საფასური [2015 წლიდან დღემდე]  საბაზრო ფასით, ხოლო მათ მიერ აშენებული შენობების საფასური არასაბაზრო ფასით [როგორც თვითონ ამბობენ] „ფაქტობრივად თეთრებში“ დაუთვალა.

„თავის ასაღებ თანხას საბაზრო ფასით ითვლის და ჩვენ რაც უნდა გადაგვიხადოს, იმას არასაბაზრო ფასით. ეს სწორია?“ – ამბობენ მოაღნაგეები.

გარდა ამისა, მოაღნაგეებს პრეტენზია აქვთ იმაზეც, რომ მერია სახელმწიფოს ქონების არამართლზომიერ ფლობას და აღნაგობის საფასურის გადაუხდელობას ედავება [2015 წლიდან დღემდე], მაშინ, როცა მოიჯარეები დაჟინებით ითხოვდნენ მათთვის ხელშეკრულებები გაეგრძელებინათ, მიეცათ აღნაგობის საფასურის გადახდის საშუალება ან სხვა რაიმე ფორმა მოეფიქრებინათ, რაც ამ პროცესს სამართლებრივ ჩარჩოებში მოაქცევდა. ამაზე მათ მერიას ოფიციალურად რამდენჯერმე მისწერეს.

მერიამ მათ არ უპასუხა, არც რაიმე მოიმოქმედა იმისთვის, რომ ამ პირებს უკვე არამართლზომიერ ფლობაში არსებული ტერიტორია დაეტოვებინათ, ანუ მერიას თავისი ვალდებულება არ შეუსრულებია და ამ პირებისთვის შენობის ღირებულების ორი მესამედი არ გადაუხდია. შესაბამისად, მათ მუშაობა იმ ფორმით გააგრძელეს, რა ფორმითაც ამას მანამდე აკეთებდნენ, იმ განსხვავებით, რომ ისინი ვეღარ იხდიდნენ აღნაგობის საფასურს.

საბოლოოდ მერიაში ისევ გადაწყვიტეს, რომ მოიჯარეებისთვის ხელშეკრულების ვადა 2020 წლის პირველ ოქტომბრამდე გაეგრძელებინათ. მერიაში ამბობდნენ, რომ დავის დასრულებას და სასამართლოს გადაწყვეტილებას ელოდნენ.

რა მოხდება ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ? – ამაზე სალაპარაკოდ მოიჯარეები მერის მოვალეობის შემსრულებელს, არჩილ ჩიქოვანს უკვე შეხვდნენ, თუმცა მისგან პასუხი არ მიუღიათ. ბულვარის ადმინისტრაციის დირექტორი, ირაკლი ჯინჭარაძე კი ვარაუდობს, რომ ისინი ისევ მხოლოდ რამდენიმეთვიან ხელშეკრულებას მიიღებენ.

გაითვალისწინებს თუ არა ეს გენგეგმა მოიჯარეების საკუთრებაში არსებულ შენობებს, ჯერ უცნობია.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია შპს „რივიერა ბათუმის“ პროექტზე ნებართვას ასაჩივრებს. ამასთან დაკავშირებით ორგანიზაციის თავმჯდომარემ, სულხან სალაძემ ბრიფინგი გამართა. ბრიფინგზე ნებართვასთან დაკავშირებულ კონკრეტულ დარღვევებზე იურისტმა გიორგი ანთაძემაც ისაუბრა, უშუალოდ ის მუშაობს ამ საქმეზე.

სულხან სალაძის განმარტებით, საია პირველ ეტაპზე ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართავს ნებართვის გამცემს – ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს. იმ შემთხვევაში, თუ  სამინისტრო გააგრძელებს ტრადიციას და დაინტერესებულ მხარეს უპასუხებს, რომ ის არ შეიძლება იყოს დაინტერესებული მხარე, შესაბამისად, ვერ ჩაერთვება ამ პროცესში, მაშინ ჩვენ მივმართავთ სასამართლოს“, – განმარტა საიას თავმჯდომარემ.

ამ შემთხვევაში საია სასამართლოში წარმოადგენს როგორც მომჩივანი კერძო პირების, ასევე ორგანიზაცია „ბათომის“ ინტერესებს.

საიას თავმჯდომარის განმარტებით, ეს არ არის საჩივარი, რომელიც მხოლოდ სამართლებრივ ნაწილს მოიცავს და საქმეში წარმოდგენილია ბევრი მნიშვნელოვანი დასკვნა პარალელური სფეროებიდან, როგორიც არის ეკონომიკა, ურბანული მხარე, გეოლოგია და სხვა… ამიტომაც ეს პრეცედენტული მნიშვნელობის დავაა, რომელსაც დღეს, 9 სექტემბერს, იწყებს საია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენით.

საია მიიჩნევს, რომ გასული წლის 20 აგვისტოს ბათუმის საკრებულომ განაშენიანების რეგულირების დამტკიცებით არ გაითვალისწინა და  დაარღვია კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნები. იურისტის განმარტებით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, რომელთან მიმართებაშიც გადაწყვეტილებას [ნებართვის გაცემის შესახებ] აქვს პრობლემა, არის გარემოს დაცვის კოდექსი, სივრცითი დაგეგმარებისა და არქიტექტურული საქმიანობის კოდექსი, ასევე საქართველოს მთავრობის დადგენილება და  საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი.

საიას თავმჯდომარე ამბობს, რომ არავის არ შეუსწავლია და არ არსებობს პროექტთან დაკავშირებული კონკრეტული მტკიცებულებები, თუ რა გავლენას მოახდენს ეს პროექტი ქალაქის სანაპირო ზოლზე, ასევე ბათუმის ბულვარზე, ქალაქის ორგანულ განვითარებაზე და სხვა შემდგომ პროცესებზე.

იურისტ გიორგი ანთაძის განმარტებით, როდესაც სამშენებლო პროექტთან დაკავშირებით იწყება ადმინისტრაციული წარმოება, აუცილებელია კერძო ინტერესებთან ერთად, დაცული იყოს საჯარო ინტერესები. ეს გულისხმობს იმგვარ პროექტზე ნებართვის გაცემას, რომელიც არ მიაყენებს ზიანს ადამიანის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, ასევე ის იქნება თავსებადი უშუალოდ იმ ტერიტორიასთან, რომელშიც იგეგმება მშენებლობის განხორციელება:

„კონკრეტულ შემთხვევაში მიგვაჩნია, რომ ბათუმი რივიერასთან დაკავშირებით ისეა გაცემული ნებართვა, რომ არ არის გათვალისწინებული მდებარეობა, სადაც ის უნდა აშენებულიყო. კერძოდ, ეს არის ისტორიული ბათუმი. ისტორიული ბათუმის ტერიტორიაზე, პირველ რიგში, განაშენიანების რეგულირების გეგმა დამტკიცდა საკრებულოს მხრიდან იმგვარად, რომ იქ შესაძლებელი გახდა აშენებულიყო ხუთი ცათამბჯენი და ასევე ლაგუნა. აქ გვაქვს მთელი რიგი დარღვევები“.

საიაში მიიჩნევენ, რომ საქმე გვაქვს შემთხვევასთან, როდესაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამოიყენა კანონის ჩანაწერები არაკეთილსინდისიერად. მაგალითად, გარემოზე შეფასების ანგარიში მზადდება იმ შემთხვევაში, როდესაც საპროექტო ტერიტორია აღემატება ათ ჰექტარს.

„ეს მექანიზმი, რომელიც იცავს ადამიანის უფლებებს, ათ ჰექტარზე კი არ მოამზადეს დასკვნები, არამედ 9.7 ჰექტარზე წარადგინეს. ასევე უშუალო კანონის დარღვევასთან გვაქვს საქმე, როდესაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ შეისწავლა დოკუმენტაცია, რომელიც მშენებლობის ნებართვის მიმღებმა წარადგინა“, – განმარტა გიორგი ანთაძემ.

„ბათუმი რივიერამ“ წარადგინა დოკუმენტაცია, რომელსაც დაურთო თავის მიერ დაქირავებული იურიდიული კომპანიის დასკვნა, რომელიც გამორიცხავდა ამ ნებართვის მიღებისას გარემოს დაცვის შეფასების დოკუმენტის მომზადებას.

საქართველოს ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ, რომელსაც თავის მხრივ მიმართა ბათუმის მერიამ და ჰკითხა, უნდა ჩაეტარებინა თუ არა სტრატეგიული გარემოს დაცვის შეფასება, განმარტა:

„ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე, რომ კანონში არ ჩაიხედა, პირდაპირ თქვა, რომ ის ენდობოდა მშენებლობის განმახორციელებლის იურისტის ჩანაწერს, რომელიც ამბობდა, რომ არ იყო საჭირო ეს. შესაბამისად, სამინისტრომ გასცა რეკომენდაცია, რომ არ იყო საჭირო გარემოს დაცვის შეფასების მომზადება“.

ბრიფინგზე კიდევ რამდენიმე დარღვევაზე გაამახვილეს ყურადღება.

კომპანია „სილქ როუდ ჯგუფი“ ბათუმში, ე.წ. ჭაჭის თაუერის  მიმდებარე ტერიტორიაზე ხუთი თაუერის აშენებას გეგმავს. მათგან ყველაზე მაღალი 130 მეტრი სიმაღლის 42-სართულიანი „სილქ თაუერი“ იქნება, რომელსაც 2012 წელს დაანონსებული „ტრამპ თაუერის“ ნაცვლად ააშენებენ.

2020 წლის თებერვალში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, შპს „ბათუმი რივიერას“ მიმართვის საფუძველზე, მრავალფუნქციური, მაღალსართულიანი შენობის გარდა ხელოვნური ლაგუნას მოწყობის პროექტიც შეითანხმა.

გარემოს ზედამხედველობის დეპარტამენტის ინფორმაციით, „გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის შესახებ“ ახალი კანონპროექტის მიხედვით, გარემოზე ზიანის მიყენების შემთხვევაში ჯარიმები გაიზრდება.

კანონპროექტის მიხედვით, გარემოზე ზიანის მიყენების გარდაუვალი საფრთხის ან გარემოზე მიყენებული ზიანის შესახებ ინფორმაციის დამალვა დაჯარიმდება 5 000-დან 10 000-მდე ლარით, ხოლო დაზიანებული გარემოს პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენის ან პირვანდელ მდგომარეობასთან მიახლოებულ მდგომარეობამდე აღდგენის შესაძლებლობის შესახებ ინფორმაციის დამალვა – 5 000 ლარით.

ზიანის პრევენციის ან შერბილებისთვის აუცილებელი ღონისძიებების გაუტარებლობისთვის ჯარიმა 10 000-დან 20 000-მდე ლარია, გარემოზე მიყენებული ზიანის შემდგომი გავრცელების თავიდან ასაცილებლად ან შესარბილებლად აუცილებელი ღონისძიებების გაუტარებლობა კი 20 000-დან 40 000 ლარამდე ჯარიმას ითვალისწინებს.

„5000-დან 10 000 ლარამდე ჯარიმები განისაზღვრება კანონით გათვალისწინებული თანხების სახელმწიფო ბიუჯეტში ჩარიცხვის ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაშიც“, – ნათქვამია გარემოს ზედამხედველობის მიერ.

იმ შემთხვევაში, თუკი გარემოზე ზიანის მიყენებაზე პასუხისმგებელი პირი არ წარმოადგენს ზიანის გამასწორებელი ღონისძიებების გეგმის ან განსახორციელებელი ღონისძიებების ხარჯთაღრიცხვის შესახებ დასკვნას,  დაჯარიმდება 1 000 ლარით,  გამასწორებელი ღონისძიებების გეგმის ან განსახორციელებელი ღონისძიებების ხარჯთაღრიცხვის შესახებ დასკვნის წარდგენის ვალდებულების შეუსრულებლობა – 20 000-დან 40 000 ლარამდე, ზიანის გამასწორებელი ღონისძიებების გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიების შეუსრულებლობა კი – 40 000-დან 80 000 ლარამდე ჯარიმას ითვალისწინებს.

გარდა ამისა, გარემოსთვის განსაკუთრებით საშიში საქმიანობის განხორციელება გარემოსდაცვითი რისკის ფინანსური უზრუნველყოფის გარეშე 10 000 ლარის ოდენობის ჯარიმით განისაზღვრება.

კანონპროექტის მიხედვით, გარემოზე ზიანის მიყენების საფრთხის ან ზიანის მიყენების შემთხვევაში, პირი ვალდებულია აღნიშნულის შესახებ შეატყობინოს სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტს და გაატაროს ქმედითი ღონისძიებები. ზიანის ფულადი ანაზღაურების შედეგად გადახდილი თანხები კი მიმართული იქნება სპეციალურად შექმნილ ანგარიშზე.

„აღნიშნულ ანგარიშზე აკუმულირებული თანხები მოხმარდება დაზიანებული გარემოს აღდგენას. კანონპროექტით გათვალისწინებული ახალი რეგულაციები ეფუძნება პრინციპს – „დამბინძურებელი იხდის“ – აცხადებს ზედამხედველობის სამსახური.

აღნიშნულ საკანონმდებლო ცვლილებაზე საქართველოს პარლამენტში საკომიტეტო განხილვები იწყება.