Batumelebi

შავი ზღვის ჯაზფესტივალს მესამე დღეს ყველაზე მეტი მსმენელი დაესწრო, საკონცერტო სივრცის შესასვლელში რიგები კონცერტის დაწყების შემდეგაც არ დასრულებულა. შეიძლება ითქვას, რომ ჯექსონებმა ყველაზე მეტი ოვაცია და აპლოდისმენტები დაიმსახურეს, მაყურებელი მათთან ერთად ცეკვავდა და ერთიანად უწყობდა ფეხს ყველა მოწოდებას: „ამყევით“, „ვიმღეროთ“, „ვიცეკვოთ“.

დამშვიდობების შემდეგ მაყურებლის უწყვეტი ოვაციის გამო  ისინი დამშვიდობების შემდეგაც დაბრუნდნენ სცენაზე და კიდევ ორი ნომერი შეასრულეს. მათი გამოსვლისას დიდ ეკრანზე აჩვენეს მათი ბავშვობის ფოტოები და მაყურებელს მოკლედ უამბეს, როგორ დაიწყო მათი ჯგუფის ისტორია.

ჯექსონების  შოუზე გაჟღერდეა ხუთივე ძმის, მათ შორის ჯერმინ და მაიკლ ჯექსონების მიერ შექმნილი ყველა ცნობილი მეგა ჰიტი, რომლებმაც დიდი ხანია მსოფლიო პოპულარობა მოიპოვა: “ABC”, “I Want You Back”, “I’ll Be There” და სხვა.

ჯექსონები, თავდაპირველად ცნობილი როგორც The Jackson 5, არის საკულტო ამერიკული პოპ და R&B ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა გარიშში, ინდიანაში. თავდაპირველ შემადგენლობაში შედიოდნენ ძმები ჯეკი, ტიტო, ჯერმეინი, მარლონი და მაიკლ ჯექსონი. 1960-იანი წლების ბოლოს ჯგუფმა სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა ხმის ჩამწერ სტუდია Motown Records-თან დებიუტით და გახდა ეპოქის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჯგუფი.

Jackson 5 აღმოაჩინა Motown-ის აღმასრულებელმა ბობი ტეილორმა და 1968 წელს ლეიბლს ხელი მოაწერა. მათი პირველი ოთხივე სინგლი, “I Want You Back”, “ABC”, “The Love You Save” და “I’ll Be There, ” მოხდა Billboard Hot 100 ჩარტში, რამაც ჯგუფი დაამკვიდრა, როგორც მთავარი ძალა მუსიკალურ ინდუსტრიაში. პოპის, სოულისა და R&B-ის მათმა ინფექციურმა ნაზავმა აუდიტორია მთელ მსოფლიოში მოხიბლა.

საქართველოში რუსეთიდან გაზის იმპორტი ბოლო წლებში გაიზარდა. სახელმწიფო ყიდულობს რუსულ გაზს და აწვდის მიმწოდებელ კომპანიებს, ისინი კი – მომხმარებლებს. მაგალითად, „სოკარის“ მომხმარებელი არა მთლიანად აზერბაიჯანულ, არამედ ნაწილობრივ რუსულ გაზს მოიხმარს.

„ბათუმელების” მიერ მოძიებული ინფორმაციით ირკვევა, რომ რუსულ გაზს თავად „სოკარიც” ყიდულობს. სემეკი რუსული გაზის იმპორტის ზრდას ქვეყანაში მოხმარების ზრდით ხსნის. 

სემეკის მონაცემებით, გაზის იმპორტი რუსეთიდან 2019 წელთან შედარებით 2023 წელს 434 მილიონი კუბური მეტრით იყო გაზრდილი. საქართველომ გასულ 2023 წელს ჯამში 596 მილიონი კუბური მეტრი რუსული გაზი შეისყიდა.

• „რუსული გაზის ხელშეკრულებები“

„ბათუმელებმა“ საქართველოს მთავრობისგან ის განკარგულებები გამოითხოვა, რომლებიც მთავრობამ ვებგვერდზე არ გამოაქვეყნა. ჩვენი წერილის შემდეგ რამდენიმე განკარგულება მთავრობამ გაასაჯაროვა. ეს განკარგულებები კი, ძირითადად სწორედ ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვას უკავშირდება.

მაგალითად, საქართველოს მთავრობის 2024 წლის 12 მარტის N326 განკარგულება [რომელიც მთავრობამ ჩვენი წერილის შემდეგ, ივლისში გამოაქვეყნა] სახელმწიფო კომპანიის – „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის“ მიერ რუსული „გაზპრომიდან“ გაზის შესყიდვას და ამ გაზის „სოკარისთვის“ მიწოდებას ეხება.

მთავრობის განკარგულებით ირკვევა, რომ „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციამ“ შპს „გაზპრომ ექსპორტისგან“ 2024 წელს შესასყიდი/შესყიდული რუსული გაზის მთლიანი მოცულობიდან „სოკარ ჯორჯია გაზს“ უნდა მიაწოდოს 500 მილიონი კუბური მეტრი გაზი: 

ჯამში რა რაოდენობის რუსული გაზის შესყიდვაა დაგეგმილი 2024 წლისთვის? – „ბათუმელები“ ამ კითხვით „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციას“ დაუკავშირდა. კორპორაციის პასუხს მიღების შემთხვევაში აქვე მოგაწვდით.

დოკუმენტაციას, რომელიც გაზის ყიდვა-გაყიდვას უკავშირდება, საქართველოს მთავრობა, კომერციულ საიდუმლოებად მიიჩნევს და არ ასაჯაროებს: 

საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის [სემეკის] 2023 წლის ანგარიშის მიხედვით:

„2023 წელს, წინა 2022 წლის მსგავსად შეინიშნებოდა რუსეთიდან ბუნებრივი გაზის მიღების შედარებით მაღალი მაჩვენებელი, რაც, თავის მხრივ, განპირობებული იყო ქვეყნის შიგნით ბუნებრივი გაზის გაზრდილი მოხმარებით. ამასთან, აზერბაიჯანის მხრიდან ბუნებრივი გაზის მიღების წერტილების დაკონტრაქტებული სიმძლავრეები ვერ უზრუნველყოფდა შიდა მოხმარების სრულად დაკმაყოფილებას და საჭირო გახდა დამატებითი ბუნებრივი გაზის შემოტანა.“

მიუხედავად ამისა, სემეკის ინფორმაციით, „საქართველოსთვის ბუნებრივი გაზის მიწოდების უმთავრეს წყაროდ კვლავ რჩებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკა. სხვადასხვა კონტრაქტის მეშვეობით 2023 წელს საქართველომ აზერბაიჯანიდან მიიღო მისი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად საჭირო ბუნებრივი გაზის 80%.“

სემეკის ინფორმაციით, „სამხრეთკავკასიური მილსადენიდან საქართველო შეღავათიან ფასად იძენს ე.წ. სოციალურ გაზს, რომელსაც გამოიყენებს მოსახლეობისა და თბოსადგურების ბუნებრივი გაზით უზრუნველყოფისთვის. შესაბამისად, ამ სეგმენტში ბუნებრივი გაზის როგორც საბითუმო, ისე საცალო ფასები მნიშვნელოვნად დაბალია კომერციულ სეგმენტთან შედარებით.“

სამხრეთკავკასიური მილსადენით აზერბაიჯანული [კასპიის ზღვის შაჰ დენიზის საბადოდან] გაზი საქართველოს ტერიტორიის გავლით თურქეთში გადის.

სემეკი თავის ანგარიშებში ასევე წერს, რომ „მნიშვნელოვანია ბუნებრივი გაზის ალტერნატიული წყაროების მოძიება [მათ შორის, გათხევადებული ბუნებრივი გაზისა და თურქეთის ბაზარზე წვდომა, ე.წ. სვოპების მეშვეობით გაზის საქართველოს ბაზარზე შემოტანა], რაც სათანადო საკანონმდებლო ცვლილებებისა და მიმწოდებელთა დაინტერესების შემთხვევაში განხორციელდება. ასევე მნიშვნელოვანია ადგილობრივი წარმოების, მათ შორის, ბიოგაზების წარმოების წახალისება და ქსელში ინტეგრაციის ხელშეწყობა.“

თუმცა, სემეკი ბუნებრივი გაზის ალტერნატიული წყაროების მოძიების აუცილებლობას „გრძელვადიან პერსპექტივაში“ განიხილავს.

„ბუნებრივი გაზის მოხმარების მაჩვენებლით ქ. თბილისი ლიდერობს, სადაც საყოფაცხოვრებო და არასაყოფაცხოვრებო მომხმარებლების მიერ ჯამურად მოხმარებული ბუნებრივი გაზის მაჩვენებელი მთელი ქვეყნის მთლიანი მოხმარების 50%-ს აღწევს. თბილისის შემდეგ მოხმარებული ბუნებრივი გაზის მოცულობით ასევე გამოირჩევა იმერეთის, ქვემო ქართლისა და აჭარის რეგიონები“, – წერია სემეკის ანგარიშში.

ზემოთ აღნიშნული N326 განკარგულების გარდა, მთავრობამ „ბათუმელების“ მოთხოვნის შემდეგ კიდევ ხუთი განკარგულება გაასაჯაროვა, რომლებიც ასევე ენერგეტიკას, ძირითადად ბუნებრივ გაზს ეხება.

მაგალითად, 2024 წლის მაისში, საქართველოს მთავრობამ ერთ-ერთი განკარგულებით, მოიწონა „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციასა“ და აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო კომპანიას შორის გასაფორმებელი ხელშეკრულება ბუნებრივი გაზის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ. მაისის ეს განკარგულებაც მთავრობამ ივლისში გაასაჯაროვა.

ამ განკარგულების დანართიდან ირკვევა, რომ საქართველოში „სოკარ ჯორჯია გაზისთვის“ რუსული გაზი [„გაზპრომისგან“] აზერბაიჯანსაც შემოაქვს. ამ საქმეში კი აზერბაიჯანულ კომპანიას ქართული „კორპორაცია“ ეხმარება.

• „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნავთობის სახელმწიფო კომპანიამ (შემდგომში: „SOCAR“) და „სოკარ ჯორჯია გაზმა“ (საქართველოში დაფუძნებული SOCAR-ის შვილობილი კომპანია, შემდგომში: „სგგ“) „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციას“ (შემდგომში: „კორპორაცია“) მიმართეს თხოვნით 2024 წლის იანვრიდან (ჩათვლით) 2024 წლის მარტამდე (ჩათვლით) პერიოდში რუსეთ-საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის გავლით საქართველოში ბუნებრივი გაზის გარკვეული მოცულობის შემოტანის და „სგგ“-სთვის მიწოდების საქმეში დახმარების აღმოჩენის შესახებ.
• მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, SOCAR-ს წარმოეშვა მითითებული მოცულობების შპს „გაზპრომ ექსპორტისაგან“ მიღების სახელშეკრულებო უფლება.
• ზემოთქმულთან დაკავშირებით ჩატარებული მოლაპარაკებების შედეგად, რომლებიც ქართული მხარისაგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო 2024 წლის თებერვლის ბოლომდე გაგრძელდა, „კორპორაციის“, SOCAR-ის და „სგგ“-ს მიერ შემუშავებული იქნა შემდეგი ორი ხელშეკრულების პროექტი…“ – აღნიშნულია საქართველოს მთავრობის 2024 წლის N710 განკარგულების დანართში.

„მნიშვნელოვანია, რომ „გაზის შესყიდვის ხელშეკრულება“ შეიცავს სპეციალურ დანაწესს, რომლის თანახმად მხარეები აღიარებენ და თანხმდებიან, რომ: შპს „გაზპრომ ექსპორტს“ და შპს „საქართველოს გაზის ტრანსპორტირების კომპანიას“ შორის გაფორმებული რიგი ხელშეკრულებების [შემდგომში: „რუსული გაზის ხელშეკრულებები“] პირობების გათვალისწინებით, „კორპორაცია“ წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციიდან შემოტანილი ბუნებრივი გაზის ექსკლუზიურ მყიდველს…“ – აღნიშნულია მთავრობის განკარგულების დანართში.

• აღნიშნული განკარგულება სრულად 

• მთავრობის მიერ მოწონებული საიდუმლო ხელშეკრულებები და მათი ცვლილებები

„ბათუმელების“ მიერ მთავრობისგან გამოთხოვილ ერთ-ერთ განკარგულებაში მთავრობის მიერ მოწონებულია „ნავთობისა და გაზის სახელმწიფო სააგენტოს“ და „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციასა“ და მეორე მხრივ, „ფრონტერა რისორსიზ კორპორეიშენსა“ და „ფრონტერა რისორსიზ იუ. ეს. ელ-ელ-სი-ს“ შორის 2022 წელს გაფორმებული ურთიერთგაგების მემორანდუმის ცვლილება №8 და „წილობრივი განაწილებისა და გადამამუშავებელი ქარხნის შესახებ“ 1997 წლის ივნისში გაფორმებული ხელშეკრულების ცვლილება“.

კიდევ ერთი განკარგულებით, მთავრობის მიერ „მოწონებულ იქნა სოციალური გაზის სექტორის გაზმომარაგების თაობაზე საქართველოს მთავრობასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნავთობის სახელმწიფო კომპანიას შორის 2011 წლის დეკემბერში გაფორმებულ მემორანდუმში ცვლილებების შეტანის თაობაზე შეთანხმება და „ბუნებრივი გაზით მომარაგების შესახებ“ სს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციასა“ და შპს „სოკარ გაზ ექსპორტ-იმპორტს“ შორის 2011 წლის დეკემბერში დადებულ ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის თაობაზე შეთანხმება.“

ამ განკარგულებებში აღნიშნული ცვლილებებისა და შეთანხმების დეტალებიც [ასევე განკარგულებების გამოსაცემად საქართველოს მთავრობაში წარდგენილი ყველა დოკუმენტი, განმარტებითი ბარათების ჩათვლით] კომერციულ საიდუმლოებადაა მიჩნეული და მათი შინაარსი ჩვენთვის უცნობია.

მთავრობის კანცელარიამ რამდენიმე განკარგულება, რომლებიც „ბათუმელებმა“ წერილობით გამოითხოვა, არც გამოაქვეყნა და არც ასლები მოგვაწოდა.

• პრემიერმა სრული გამჭვირვალობა დააანონსა, ზოგიერთ განკარგულებას კი ამ დრომდე არ ასაჯაროებს

პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე ხშირად აცხადებს, რომ პრემიერ-მინისტრის პოზიციაზე მისი ერთ-ერთი პირველი გადაწყვეტილება საქართველოს მთავრობის საქმიანობის სრულ გამჭვირვალობას უკავშირდებოდა და მთავრობის ყველა გადაწყვეტილებას მყისიერად ასაჯაროებენ. თუმცა საქართველოს მთავრობას, კობახიძის პრემიერობის დროს მიღებული რამდენიმე განკარგულება ამ დრომდე არ გამოუქვეყნებია.

„მას შემდეგ, რაც დავინიშნე საქართველოს პრემიერ-მინისტრად, მე გადავწყვიტე, რომ საქართველოს მთავრობის ყველა გადაწყვეტილება იქნას გამოქვეყნებული, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია საქართველოს მთავრობის ქმედუნარიანობისთვის. აღნიშნული გარემოებების პირობებში, ჩვენ სრული უფლება გვაქვს, რომ არასამთავრობოებს მოვთხოვოთ მინიმალური სტანდარტი გამჭვირვალობის თვალსაზრისით“, – ეს განცხადება ირაკლი კობახიძემ 2024 წლის 12 აპრილს, ბერლინში, გერმანიის კანცლერ ოლაფ შოლცთან შეხვედრის შემდეგ, ერთობლივ პრესკონფერენციაზე გააკეთა.

ანალოგიური განცხადება ირაკლი კობახიძემ 2024 წლის 3 აპრილსაც გაავრცელა [სწორედ ამ დღეს განაცხადა „ოცნებამ“, რომ აბრუნებდა რუსულ კანონს]: „პრემიერ-მინისტრის პოზიციაზე ჩემი ერთ-ერთი პირველი გადაწყვეტილება სწორედ საქართველოს მთავრობის საქმიანობის სრულ გამჭვირვალობას უკავშირდებოდა. გადავდგით პრინციპული ნაბიჯი და პირველივე დღიდან, საქართველოს მთავრობის ყველა გადაწყვეტილებას მყისიერად ვასაჯაროებთ.“

„მთავრობის გამჭვირვალობა“ კი კობახიძემ 2024 წლის 12 თებერვალს დააანონსა და განაცხადა, რომ „გამჭვირვალობისა და ანგარიშვალდებულების თვალსაზრისით საქართველოს მთავრობა ყველასთვის მაგალითის მიმცემი უნდა იყოს“.

სწორედ 12 თებერვლიდან დაიწყო მთავრობამ თავისივე განკარგულებების გამოქვეყნება [აღსანიშნავია, რომ მთავრობა 2020 წლის 26 სექტემბრის შემდეგ აღარ აქვეყნებდა საკუთარ განკარგულებებს ოფიციალურ ვებგვერდზე].

12 თებერვალს, ერთ-ერთი პირველი განკარგულება, რომელიც აიტვირთა მთავრობის ვებგვერდზე 181-ე ნომრით იყო. შემდეგი განკარგულებები ნუმერაციის დაცვით ქვეყნდებოდა და დღევანდელი მდგომარეობით, ბოლოს გამოქვეყნებულია N1049 განკარგულება.

„ბათუმელებმა“ ყველა განკარგულება გადაამოწმა და აღმოჩნდა, რომ მთავრობა ზოგიერთ გადაწყვეტილებას „დროულად“ არ ასაჯაროებდა, ანუ მთავრობის გვერდზე არ აქვეყნებდა, ზოგიერთი კი, დღემდე არ არის გამოქვეყნებული.

ჩვენი გადამოწმებით, მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე 2024 წლის 18 ივლისის მდგომარეობით არ იყო გამოქვეყნებული მთავრობის შემდეგი განკარგულებები: N267, N326, N327, N353, N361, N425, N591, N710, N748, N879, N923, N986 და N987.

[ინფორმაციისთვის: აღნიშნული განკარგულებები მთავრობამ 2024 წლის 29 თებერვლიდან 12 ივლისამდე პერიოდში მიიღო, ვინაიდან N266 განკარგულება 29 თებერვლით თარიღდება, N988 განკარგულება კი – 11 ივლისით. შესაბამისად, პრემიერის განცხადება, რომ ყველა განკარგულებას დაუყოვნებლივ აქვეყნებენ, სიმართლეს არ შეესაბამება. როგორც აღვნიშნეთ, 18 ივლისს ეს განკარგულებები არ იყო გამოქვეყნებული მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე].

„ბათუმელებმა“ აღნიშნული განკარგულებებისა და ამ განკარგულებების განმარტებითი ბარათების ასლები მთავრობის ადმინისტრაციიდან წერილობით, ოფიციალურად გამოითხოვა. ასევე ვითხოვდით განმარტებას, თუ რატომ არ იყო ატვირთული მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე ზემოთ აღნიშნული განკარგულებები.

„რაც შეეხება საქართველოს მთავრობის 2024 წლის N326; N327; N353; N710; N748; N923 განკარგულებებს, აღნიშნული განკარგულებები განთავსებულია და შეგიძლიათ იხილოთ საქართველოს მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე, ხოლო ამ განკარგულებათა განმარტებითი ბარათები წარმოადგენს კომერციულ საიდუმლოებას“, – მოგვწერეს მთავრობის კანცელარიიდან 25 ივლისს.

აღნიშნული განკარგულებები [რომლებიც ბუნებრივ გაზს ეხებოდა და ზემოთ განვიხილეთ] მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე „ბათუმელების“ წერილის შემდეგ, ანუ 18 ივლისის მერე არის დამატებული.

ამის საილუსტრაციოდ ნახეთ ვებგვერდის 18 ივლისის და 25 ივლისის სქრინები, სადაც განკარგულებების ნუმერაციას თუ დააკვირდებით აშკარად ჩანს, რომ ჩვენს მიერ მოთხოვნილი განკარგულებები ვებგვერდზე მოგვიანებით არის დამატებული:

მთავრობა მალავს ვის შეუმცირა გადასახადები

რაც შეეხება განკარგულებებს, რომლებიც მთავრობას არც დღემდე გამოუქვეყნებია და არც ჩვენთვის მოუწოდებია.

„გაცნობებთ, რომ საქართველოს მთავრობის 2024 წლის N267; N361; N425; N591; N879; N986; N987 განკარგულებები შეეხება გადასახადის გადამხდელებთან გაფორმებულ საგადასახადო შეთანხმებებს, რომლებიც შეიცავენ გადასახადის გადამხდელთა შესახებ ინფორმაციას, რაც წარმოადგენს საგადასახადო საიდუმლოებას, რის გამოც საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 4 აპრილის 275 დადგენილებით დამტკიცებული „საგადასახადო შეთანხმების გაფორმების წესის“ პირველი მუხლის მეორე პუნქტის შესაბამისად, მათზე ვრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლის მოთხოვნები.“ – მოგვწერეს მთავრობის ადმინისტრაციიდან 2024 წლის 25 ივლისს.

აღსანიშნავია, რომ საგადასახადო შეთანხმება ფორმდება შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს [იურიდიულ პირს] შორის, ამ პირის საგადასახადო დავალიანების ან ამ დავალიანების ნაწილის შემცირების მიზნით; ასევე, მოსაკრებლის თანხის ან/და მასთან დაკავშირებული ჯარიმისა და საურავის შემცირების მიზნით. ასეთ შეთანხმებას საბოლოოდ მთავრობა ამტკიცებს.

ამ კონკრეტულ შემთხვევაში საქართველოს მთავრობა მალავს იმ პირების ვინაობას, რომლებსაც შეუმცირა დავალიანების, ან ბიუჯეტში გადასახდელი ჯარიმა/საურავის თანხა.

„ზოგადად, ამ ტიპის განკარგულებები [„საგადასახადო შეთანხმებების გაფორმების შესახებ“] მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის საკითხია. საგადასახადო შეთანხმება წარმოადგენს იმ ფორმას, რომლითაც ხდება საგამონაკლისო წესითა და პირობებით ამა თუ იმ კომპანიასთან/ორგანიზაციასთან საგადასახადო ურთიერთობის დარეგულირება [ე.წ. საგადასახადო შეღავათები].

ჩვენი ორგანიზაციის გამოცდილებითაც, რამდენჯერაც მოგვითხოვია ეს ინფორმაცია. მთავრობას ყოველთვის ერთი და იგივე პასუხი აქვს – საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლზე მითითებით ამბობს, რომ ინფორმაცია მიეკუთვნება საგადასახადო საიდუმლოებას და არ გასცემს, მათ შორის, ამ კომპანიების/ორგანიზაციების სახელწოდებებს [რაც, მედიას მნიშვნელოვან ინფორმაციას მისცემდა, ვის უდგენს საქართველოს მთავრობა ამ ტიპის შეღავათებს, მათგან რამდენია მმართველი პარტიის შემომწირველი, ან რა ტიპის აფილაცია აქვთ და ა.შ.]“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ნიკა ბოლქვაძე, „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის“ [IDFI] იურისტი.

რაც შეეხება მთავრობის სამართლებრივ პოზიციას, იურისტის განმარტებით, მას რამდენიმე განზომილებით აქვს სამართლებრივი პრობლემა: პირველი და უმთავრესი არის ის, რომ თავად კოდექსის 39-ე მუხლი ადგენს გამონაკლისებს იმ ინფორმაციაზე, რომელიც არ მიეკუთვნება საგადასახადო საიდუმლოებას. კერძოდ, ასეთი ინფორმაციაა მაგალითად: გადასახადის გადამხდელად რეგისტრაციის შესახებ; დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრაციის შესახებ; სტატუსი; სახელწოდება; სამართლებრივი ფორმა; მისამართი და ა.შ.

„აქედან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის მიერ მთლიანად ტექსტის [განკარგულების] არგაცემა და „საგადასახადო საიდუმლოების“ წესების გავრცელება ისეთ ინფორმაციაზე, რომელიც კანონით არ განეკუთვნება ამ საიდუმლოებას [არამედ პირდაპირ ამორიცხულია საიდუმლო ინფორმაციის ნუსხიდან], არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს.

საქართველოს მთავრობა ვალდებული იყო, როგორც მინიმუმ, კოდექსის 39-ე მუხლის 1 პრიმა ნაწილით გათვალისწინებული ინფორმაცია გაეცა, ანუ განკარგულების ის ნაწილი, სადაც არის საგადასახადო შეთანხმების მეორე მხარეს მყოფი ორგანიზაციების დასახელება, საიდენტიფიკაციო ნომრები, ხელმძღვანელები და ა.შ. ხოლო თავად შეთანხმების პირობები [ანუ რა მოცულობით გადასახადის თაობაზე დაუწესა შეღავათი ან/და რა ტიპის გადასახადები „ჩამოაწერა“], ეგ ნაწილი არ გაეცა. შესაბამისად, ეს გადაწყვეტა კანონიდან გამომდინარე იქნებოდა ყველაზე ცალსახა და სწორი“, – ამბობს ნიკა ბოლქვაძე.

თუმცა, იურისტის პოზიციით, ამ განკარგულებების მთლიანი ტექსტი უნდა ექვემდებარებოდეს გაცემას [მათ შორის ის ინფორმაციაც, რომელიც 39-ე მუხლის 1 პრიმა ნაწილის მიღმაა], რადგან „საგადასახადო საიდუმლოება“ არ არის აბსოლუტურად დაცული სიკეთე.

„საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 14 დეკემბრის გადაწყვეტილებით „ა[ა]იპ „მწვანე ალტერნატივა“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ დაადგინა, რომ „საქართველოს კონსტიტუციის 41-ე მუხლის მე-2 პუნქტი [ახლანდელი მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტი] არ მოითხოვს, რომ ოფიციალურ ჩანაწერებში არსებული ინფორმაცია, რომელიც დაკავშირებულია პირის ჯანმრთელობასთან, ფინანსებთან ან სხვა კერძო საკითხებთან, სრულად დახურული უნდა იყოს.

პირიქით, ამავე კონსტიტუციურ დებულებაში მითითებულია ამ უფლების შეზღუდვის შესაძლებლობაზე – კანონით დადგენილ შემთხვევებში, როდესაც ეს აუცილებელია „სახელმწიფო უშიშროების ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, ჯანმრთელობის, სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად“.

საკონსტიტუციო სასამართლოს კონსტიტუციური სტანდარტით, ის ინფორმაცია, რომელიც თუნდაც კანონით დადგენილი წესით მიჩნეული იყოს „პირის ჯანმრთელობასთან, ფინანსებთან ან სხვა კერძო საკითხებთან“ [მათ შორის, ე.წ. „საგადასახადო საიდუმლოება“] დაკავშირებულ ინფორმაციად, არ სარგებლობს აბსოლუტური დაცვით და თითოეულ შემთხვევაში უნდა შეფასდეს მისი გაცემის აღმატებული ლეგიტიმური ინტერესი.

ჩვენს ორგანიზაციას აქვს მიმდინარე დავა ამასთან დაკავშირებით, საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის წინააღმდეგ. თუ საერთო სასამართლოები, მათ შორის, უზენაესი სასამართლო „საგადასახადო საიდუმლოების“ დაცვასთან დაკავშირებით არ ამოიკითხავს იმ შინაარსს, რაც ზემოთ აღვწერეთ და იტყვის, რომ რაც საგადასახადო საიდუმლოებას მიეკუთვნება ბლანკეტურად შეზღუდულია და დაცულია ნებისმიერ შემთხვევაში [რაც არ უნდა უპირატესი საზოგადოებრივი ინტერესი იყოს მეორე მხარეს], მერე უკვე შეიძლება თავად „საგადასახადო საიდუმლოების“ დამდგენი კანონის ნორმების კონსტიტუციურობაზე დავაც კი საკონსტიტუციო სასამართლოში [მაგრამ ეს შორეული პერსპექტივაა ამ ეტაპზე და, მათ შორის, დამოკიდებულია ამ მიმდინარე დავაში რა შედეგი დადგება ჩვენს საქმეში].“ – ამბობს ნიკა ბოლქვაძე.

„ბათუმელებმა“ მთავრობის ადმინისტრაციიდან წერილი 25 ივლისს მიიღო. 26 ივლისის მდგომარეობით კი, ვიდრე ეს სტატია მზადდებოდა, საქართველოს მთავრობამ კიდევ 2 განკარგულება დამალა.

ამჯერად მთავრობის ვებგვერდზე 2024 წლის 24 ივლისის N1044 და N1047 განკარგულებები არ არის გამოქვეყნებული:

ბათუმში მცხოვრები ოჯახი, იაშვილის სახელობის ბათუმის დედათა და ბავშვთა ცენტრალური ჰოსპიტლის ექიმს ორსული ქალის არასწორ მკურნალობაში, დაგვიანებულ რეაგირებასა და  ჩვილის დაღუპვაში ადანაშაულებს.

დაღუპული ჩვილის ოჯახის წევრის ინფორმაციით, უკვე 41 კვირის ორსულ ქალს სამშობიარო ტკივილები არ დაეწყო. ოჯახი ჩარევას ითხოვდა, თუმცა ექიმი კატეგორიული წინააღმდეგი იყო. საბოლოოდ კი ექოსკოპიამ 26 ივლისს ბავშვის დაღუპვა დააფიქსირა, რის შემდეგაც ქალს ოპერაცია გაუკეთეს.

„ისიც ძლივს გადაარჩინეს. ჩვენ გავიგეთ ისიც, რომ ეს ექიმი კლინიკა ბმს-ში მუშაობდა, იქ სამშობიარო ბლოკი დაიხურა. რატომ გააგრძელა მან სხვა კლინიკაში მუშაობა, შენობის გამო ხომ არ იღუპებიან პაციენტები? – ჩვენ დროულ გამოძიებას და ექიმის დასჯას ვითხოვთ“, – ამბობს გიული გაბიტაძე. დაღუპული ბავშვის მამიდა.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა იაშვილის დედათა და ბავშვთა ჰოსპიტალს ჩვილის დაღუპვასთან დაკავშირებული ინფორმაციის მისაღებად. აქ გვითხრეს, რომ კომენტარს არ აკეთებენ: „ჩვენ ვერ გავაკეთებთ კომენტარს, ვიდრე მოკვლევა არ დასრულდება“.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტზე დაწყებულია გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 124-ე მუხლით, რაც ჯანმრთელობის ნაკლებად მძიმე ან მძიმე დაზიანებას გულისხმობს  გაუფრთხილებლობით.

27 ივლისს ბათუმის შავი ზღვის ჯაზფესტივალის სცენა ვირტუოზ შვეიცარიელ დრამერ ჯოჯო მაიერს დაეთმო. არტისტმა ელექტრონული კვარტეტის, “ნერვის” თანხლებით, მსმენელებს დრამ ენდ ბეისისა და ჯანგლის უბადლო სესიები შესთავაზა. მსმენელი დრამერს ოვაციებით შეხვდა. 

შვეიცარიელი დრამერი, ჯოჯო მაიერი ცნობილია დრამისადმი  ინოვაციური მიდგომით და მოღვაწეობით ცოცხალი ელექტრონიკის ჟანრში.

შვეიცარიაში, ციურიხში დაბადებულმა მაიერმა დრამზე დაკვრა ახალგაზრდა ასაკში დაიწყო და სწრაფად დაიმკვიდრა რეპუტაცია ტექნიკური ცოდნისა და შემოქმედებითი მრავალფეროვნების გამო.

მაიერი ცნობილია თავისი პროექტით, Nerve, რომელიც მან 1990-იანი წლების ბოლოს დააარსა. Nerve-მა დაიწყო როგორც ექსპერიმენტული პლატფორმა, რათა შეერწყა ცოცხალი დრამი ელექტრონული მუსიკის ისეტი ჟანრებისათვის, როგორიცაა დრამი და ბასი, jungle, and breakbeat.

მაიერის უნიკალურმა უნარმა, გაიმეოროს ელექტრონული დრამის შაბლონები აკუსტიკური დრამის სეტზე მას საერთაშორისო აღიარება და ერთგული მიმდევრები მოუპოვა.

ხვალ, 28 ივლისს შავი ზღვის ფესტივალის დასკვნით ეტაპზე მაყურებლის წინაშე ჯექსონები წარსდგებიან. ჯექსონების  შოუზე გაჟღერდება ხუთივე ძმის, მათ შორის ჯერმინ და მაიკლ ჯექსონების მიერ შექმნილი ყველა ცნობილი მეგა ჰიტი, რომლებმაც დიდი ხანია მსოფლიო პოპულარობა მოიპოვა: “ABC”, “I Want You Back”, “I’ll Be There” და მრავალი სხვა.

ჯექსონები, თავდაპირველად ცნობილი როგორც The Jackson 5, არის საკულტო ამერიკული პოპ და R&B ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა გარიშში, ინდიანაში. თავდაპირველ შემადგენლობაში შედიოდნენ ძმები ჯეკი, ტიტო, ჯერმეინი, მარლონი და მაიკლ ჯექსონი. 1960-იანი წლების ბოლოს ჯგუფმა სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა ხმის ჩამწერ სტუდია Motown Records-თან დებიუტით და გახდა ეპოქის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჯგუფი.

Jackson 5 აღმოაჩინა Motown-ის აღმასრულებელმა ბობი ტეილორმა და 1968 წელს ლეიბლს ხელი მოაწერა. მათი პირველი ოთხივე სინგლი, “I Want You Back”, “ABC”, “The Love You Save” და “I’ll Be There, ” მოხდა Billboard Hot 100 ჩარტში, რამაც ჯგუფი დაამკვიდრა, როგორც მთავარი ძალა მუსიკალურ ინდუსტრიაში. პოპის, სოულისა და R&B-ის მათმა ინფექციურმა ნაზავმა აუდიტორია მთელ მსოფლიოში მოხიბლა.

„ეს არის ფული პარტიული აქტივისთვის. საქმე იმაშია, რომ ივანიშვილს აღარ უნდა საკუთარი ფულის დახარჯვა იმისთვის, რომ დარჩეს ხელისუფლებაში. გადაწყვიტა, ჩვენ თვითონვე დაგვაფინანსებინოს თავისი ავტორიტარიზმი,“ – მიიჩნევს ანა დოლიძე, პარტიის „ხალხისთვის“ ლიდერი საქართველოს მთავრობის ახალ განკარგულებაზე, რომლის მიხედვითაც წინასაარჩევნოდ მუნიციპალიტეტებს 20 მილიონ ლარს აძლევენ „მოქალაქეთა ჩართულობის განვითარების ხელშესაწყობად“.

პოლიტიკური ოპოზიციის გარდა, სამოქალაქო ორგანიზაციებიც, რომლებიც საარჩევნო გარემოს აკვირდებიან, მთავრობის ახალ განკარგულებაში საარჩევნო მოტივაციას ხედავენ და ამომრჩევლის მოსყიდვის რისკს.

საქართველოს მთავრობამ განკარგულება 2024 წლის 23 ივლისს გამოსცა, სადაც არ ჩანს კონკრეტულად – რა მიზანს მოხმარდება ეს 20 მლნ ლარი, ან როგორ დაასაბუთა მთავრობამ, რომ 20 მილიონი სჭირდება წინასაარჩევნოდ მუნიციპალიტეტებს „ჩართულობის ხელშესაწყობად“?

რაც მკაფიოდ ჩანს, არის ის, რომ გადაწყვეტილებებს ერთპიროვნულად მუნიციპალიტეტის მერი მიიღებს.

მთავრობის დადგენილება უშვებს ტენდერების გარდა გამარტივებულ შესყიდვასაც: „პროექტ(ებ)ის შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად განხორციელების მიზნით, შესაბამისმა მუნიციპალიტეტებმა უზრუნველყონ შესაბამისი პროცედურების განხორციელება სამუშაოების გამარტივებული შესყიდვის საშუალებით განსახორციელებლად,“ – აღნიშნულია განკარგულებაში.

წინასაარჩევნოდ მთავრობა თითოეულ მუნიციპალიტეტს თანხას მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით უნაწილებს, მაგალითად, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი 298 249 ლარს მიიღებს, გორი – 891 409 ლარს. თუ ამ თანხას ამავე მუნიციპალიტეტებში სოფლების რაოდენობაზე გავყოფთ, გამოვა, რომ გორში ერთ სოფელში საშუალოდ 7428 ლარი დაიხარჯება [გორის მუნიციპალიტეტში სულ 120 სოფელია], ლანჩხუთის სოფლებში კი, საშუალოდ 5523 ლარს [ლანჩხუთში სულ 54 სოფელია] უნდა ელოდნენ.

ქუთაისზე 1 029 574 ლარია გათვალისწინებული, სამტრედიაზე – 405 765, ზუგდიდზე – 764 328, ახალქალაქზე – 383 779 ლარი.

განკარგულების მიხედვით, 20 მილიონიდან არაფერი არ მოუწევს თბილისის, ახალგორის, ერედვის, ქურთის, თიღვის, აჟარისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებულს მუნიციპალიტეტებს.

• რას მოხმარდება ეს 20 მილიონი მუნიციპალიტეტებში, რას ამბობს განკარგულება?

„… განაწილებული თანხა უნდა მოხმარდეს საქართველოს ორგანული კანონით „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით“ მუნიციპალიტეტების საკუთარი უფლებამოსილებების გათვალისწინებით, იმ პროექტ(ებ)ის განხორციელებას, რომელიც შეირჩევა შესაბამისი მუნიციპალიტეტის მერის წარმომადგენლ(ებ)ის მეშვეობით, მოქალაქეებთან გამართული კონსულტაციების შედეგად, მუნიციპალიტეტის მერისთვის წარდგენილი წერილობითი მიმართვის საფუძველზე.

პროექტ(ებ)ის შერჩევის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილებას იღებს მუნიციპალიტეტის მერი.

თანხის მიზნობრივად და ეფექტიანად გამოყენებაზე პასუხისმგებელია შესაბამისი მუნიციპალიტეტი.

თანადაფინანსების თანხა არ უნდა აღემატებოდეს ამავე განკარგულების დანართით შესაბამისი მუნიციპალიტეტისთვის გამოყოფილი თანხის 200 პროცენტს.

საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო ახდენს ინფორმაციის შესწავლას, ანალიზს და შესაბამის ინფორმაციას წარმოუდგენს საქართველოს მთავრობას არაუგვიანეს 2025 წლის 1 ივნისისა,“ – აღნიშნულია მთავრობის განკარგულებაში.

რა დასაბუთებით და კონკრეტულად რა მიზნით მიიღო საქართველოს მთავრობამ ეს დადგენილება? რატომ ტოვებს დადგენილება ღიად კორუფციის რისკებს და წინასაარჩევნოდ ამომრჩევლის მოსყიდვის შესაძლებლობას? – „ბათუმელები“ საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის პრესცენტრს დაუკავშირდა, თუმცა შეკითხვა უპასუხოდ დატოვეს.

თამარ კორძაია: „ეს არის პირდაპირ ამომრჩევლის მოსყიდვა“ 

„ეს არის პირდაპირ საბიუჯეტო სახსრებით საარჩევნო კამპანიის ჩატარების გზა. ამ განკარგულების სათაურიც ამაზე მეტყველებს, როცა საუბარია მოქალაქეთა ჩართულობის ხელშეწყობაზე, გამოყოფილია ამხელა თანხა და არ არსებობს დასაბუთება: როგორ განსაზღვრა მთავრობამ, რომ 20 მილიონი სჭირდებოდა და არა 10 მილიონი, მაგალითად?

ჯერ უნდა განისაზღვროს მოქალაქეების საჭიროებები და მერე უნდა გამოიყოს თანხა.

ამ შემთხვევაში მუნიციპალიტეტების მერი მიიღებს ერთპიროვნულ გადაწყვეტილებას თურმე და გამოიყენებს გამარტივებულ შესყიდვას,“ – კატეგორიულია პარლამენტის წევრის, თამარ კორძაიას შეფასება 20 მილიონის მუნიციპალიტეტებისთვის გადაცემაზე. ის პოლიტიკური პლატფორმა „ერთიანობის“ ერთ-ერთი ლიდერია.

თამარ კორძაია განმარტავს, რომ დასაბუთების არსებობის შემთხვევაში, რაც ამ დადგენილებაში არ ჩანს, თვითმმართველობებს ცალ-ცალკე უნდა წარმოედგინათ, რა ფორმით აპირებენ მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდას.

„სხვანაირად ეს პირდაპირ ბიუჯეტის გაუმჭვირვალე ხარჯვაა. ჩვენ გვიწერია კანონში, რომ ბიუჯეტის გამჭვირვალობა არის პრინციპი, თვითონ „ოცნება“ გამჭვირვალობაზე საუბრობს და ამ დროს ბიუჯეტის თანხას ხარჯავენ სრულიად გაუმჭვირვალედ, განსაკუთრებით წინასაარჩევნო პერიოდში.

ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს საბიუჯეტო სახსრების საარჩევნოდ გამოყენების შეფარულ ფორმასთან. ეს არის „ოცნების“ კოორდინატორების ფული, ადამიანების, რომლებიც სოფელ-სოფელ ივლიან და ამას შემდეგ სხვა ფორმით გააფორმებენ,“ – დეპუტატი ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ვიდრე რეგიონული განვითარების სამინისტრო ამ პროექტების შესახებ ინფორმაციას საქართველოს მთავრობას წარუდგენს, ანუ 2025 წელს, საპარლამენტო არჩევნები უკვე ჩატარებული იქნება.

„მთავარია, ამ თემას ბოლომდე მივყვეთ. ვნახოთ, რაში დაიხარჯება ეს ფული, მერე შეიძლება ძალიან გვიანი იყოს,“ – დასძინა თამარ კორძაიამ „ბათუმელებთან“.

მალხაზ ჭკადუა: „ცალსახაა, რომ ეს განკარგულება არჩევნებთანაა მიბმული“ 

მალხაზ ჭკადუას, როგორც „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ ანალიტიკოსს და კორუფციის მკვლევარს, პირველ რიგში, თვალში მთავრობის განკარგულების ის პუნქტი ხვდება, რომელიც პროექტების გამარტივებული შესყიდვების გზით განხორციელების შესაძლებლობას უშვებს.

„ეს კორუფციის რისკებს აჩენს, არსებობს რისკი, რომ კონტრაქტორებად შერჩეული იქნებიან სავარაუდოდ პირები პოლიტიკური ლოიალობიდან, ასევე გარკვეული ფარული გარიგებებიდან გამომდინარე,“ – გვიყვება მალხაზ ჭკადუა და მთავრობის ახალი განკარგულების კიდევ რამდენიმე ჩანაწერზე ამახვილებს ყურადღებას.

„ვკითხულობთ, რომ მერის წარმომადგენლებმა უნდა მოუსმინონ მოქალაქეებს, რა საჭიროებები აქვთ მათ დასახლებაში და მერმა ამ ინფორმაციის მიღების საფუძველზე უნდა მიიღოს გადაწყვეტილება, რომელი პროექტი დააფინანსოს.

პირდაპირ ვერ წაიღებს ამ ფულს ვერავინ. მაგალითად, რომელიმე სოფელში თუ გზის დაგება ჯდება 300 ათასი ლარი, მერს შეეძლება ამ განკარგულების მიხედვით, 100 ათასი ლარის გამოყენება, დამატებით 200 ათას ლარს კი, საკუთარი ბიუჯეტიდან აიღებს, რადგან განკარგულების მიხედვით, თანადაფინანსების თანხა არ უნდა აღემატებოდეს ამავე განკარგულების დანართით შესაბამისი მუნიციპალიტეტისთვის გამოყოფილი თანხის 200 პროცენტს.

თუმცა როგორ უნდა გაიმართოს ეს კონსულტაციები, სოფლის კრება უნდა ჩატარდეს, ან რა ტიპის ჩართულობაზეა საუბარი, გაუგებარია ეს,“ – ამბობს მალხაზ ჭკადუა.

მალხაზ ჭკადუა გვახსენებს აუდიტის დასკვნებსაც, რომლის მიხედვითაც მუნიციპალიტეტებს თანხა აუთვისებელი რჩებათ, მათ შორის, ქობულეთის, ან ბათუმის მუნიციპალიტეტებს:

„ფულის არქონა კი არ არის პრობლემა, არამედ ფულის ხარჯვის სწორი მენეჯმენტია პრობლემა.

არ ვართ ოფიციალურად წინასაარჩევნო პერიოდში და საარჩევნო კოდექსის დათქმები ჯერ არ მუშაობს, თუმცა თუ ზოგადი პერსპექტივიდან შევხედავთ, ეს ელექტორატზე დამატებითი გავლენის მოხდენის კიდევ ერთი მექანიზმია.

მოქალაქეების ჩართულობის განვითარება ასე, ერთჯერადი ინიციატივით და ერთჯერადი განკარგულების გამოცემით არ ხდება. ჩვენ წლებია ამაზე ვსაუბრობთ. უმჯობესი იქნებოდა ცვლილებები თვითმმართველობის კოდექსში და ბიუჯეტის თანამონაწილეობის უზრუნველყოფა. პრაქტიკულად უნდა შეიცვალოს ეს მიდგომა,“ – მიიჩნევს მალხაზ ჭკადუა.

გიორგი მონიავა: „გაურკვევლობა ამ განკარგულებაში იძლევა იმის საშუალებას, რომ ეს ფული შეიძლება მოხმარდეს სხვა მიზნებს…“ 

„ამ განკარგულებით არ ჩანს მიზნობრიობა, ბუნდოვანია ამ თანხის დახარჯვის საჭიროება და აუცილებლობა,“ – განკარგულებაში საარჩევნო მოტივაციას ხედავს გიორგი მონიავა, „სამართლიანი არჩევნების“ სამართლის ექსპერტი. იგი მთავარ აქცენტს გაურკვევლობაზე აკეთებს, რომლითაც შეიძლება ხელისუფლებამ ისარგებლოს.

„ჩნდება აშკარა, გონივრული ეჭვი, რომ საარჩევნოდ მოტივირებულია ეს ინიციატივა, შეიძლება ეს თანხა გახარჯული იყოს რომელიმე პოლიტიკური აქტორის, ამ შემთხვევაში სახელისუფლებო პარტიის მიზნებისთვის და მისი საარჩევნო კამპანიისთვის. ჩვენ ამ თანხის ხარჯვის ნაწილს აუცილებლად დავაკვირდებით, რამდენად გამჭვირვალედ დაიხარჯება ეს თანხა,“ – ამბობს გიორგი მონიავა.

„სამართლიანი არჩევნების“ სამართლის ექსპერტი  ყურადღებას ამახვილებს განკარგულებით განსაზღვრულ წესზე, რომლის მიხედვითაც, მუნიციპალიტეტის მერი ერთპიროვნულად მიიღებს გადაწყვეტილებას იმაზე, თუ რა პროექტები უნდა დაფინანსდეს მუნიციპალიტეტში.

„ესეც არ არის იმ სტანდარტთან ახლოს, თუ როგორ უნდა იხარჯებოდეს საბიუჯეტო თანხები… ასევე თანხის დახარჯვა შესაძლებელი იქნება გამარტივებული შესყიდვის წესით. ეს აჩენს გონივრულ ეჭვს, რომ შესაძლოა ეს თანხა არ მოხმარდეს იმ მიზნებს, რაც ამ დოკუმენტში ისედაც მწირად არის გადმოცემული.

არ არის დადგენილი, რა სახის პროექტები უნდა დაფინანსდეს, რა იქნება შეფასების კრიტერიუმი, რა მიზნობრიობის უნდა იყოს ესა თუ ის პროექტი, მაქსიმალური ზღვარი და მინიმალური ზღვარი, რამდენი პროექტი შეიძლება მომზადდეს,“ – ჩამოგვითვალა გიორგი მონიავამ.

ანა დოლიძე: „ივანიშვილს აღარ უნდა თავისი ფულის დახარჯვა…“ 

ანა დოლიძე მთავრობის ახალ განკარგულებაზე საუბრის დროს თვითმმართველობების ვალდებულებას გვახსენებს, მოქალაქეების ჩართულობა ისედაც არის მათი ვალდებულებაო.

„საარჩევნოდ ამ თანხის ცალკე გამოყოფა კი, არის თავისუფალი ფულის გამოყოფა ხალხის მოსასყიდად.

საქმე ისაა, რომ როგორც ჩანს, ივანიშვილს აღარ უნდა საკუთარი ფულის დახარჯვა იმისთვის, რომ დარჩეს ხელისუფლებაში… ეს აჩვენებს იმას, რომ ძალიან უჭირთ. ეს არის მუნიციპალიტეტებისთვის გადაგდებული ფული, პარტიული აქტივის ფულია ეს, დანარჩენს მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობა წაიღებს სახლში, ისინი აქამდეც არ იკლავდნენ თავს ხალხზე მუშაობით.

სინამდვილეში მაჩანჩალა ქვეყნის დონეზე ვართ, ამ დროს კი, ეს უზარმაზარი რესურსი იხარჯება პარტიული აქტივისთვის. ეს შეიძლება მოხმარებოდა უამრავ სოცდაუცველს, მრავალშვილიან ოჯახებს, სკოლებში უფასო კვება არ გვაქვს…

ინიციატივები თუ სურდათ მოქალაქეებისგან, ადამიანების წერილებით, მოთხოვნებით და ინიციატივებით სავსეა მერიები,“ – აღნიშნა ანა დოლიძემ, პარტია „ხალხისთვის“ ლიდერმა „ბათუმელებთან“.

ზურაბ ბაკურაძე გერმანიაში, ქალაქ ჰანოვერში ცხოვრობს და მუშაობს. ის პროფესიით იურისტია, კონკრეტულად კი კრიმინოლოგი. ამ ეტაპზე კი ბავშვებსა და მოზარდებთან მუშაობს ძალადობის პრევენციის კუთხით. ზურას თქმით, „კარგი ცხოვრების გამო არავინ არ ტოვებს სახლს. ზოგი ომს გამოურბის, ზოგი ავადმყოფობას, ზოგი ფინანსურ გაჭირვებას“.

„ყველაზე ბედნიერი კონტინენტი ევროპაა“, – გვითხრა ზურა ბაკურიძემ, როცა მას საქართველოში მოახლოებულ არჩევნებსა და ქვეყნის ევროკავშირთან ინტეგრაციის საფრთხეებზე ვკითხეთ. 

• ზურა, თავდაპირველად ოქტომბრის არჩევნების მნიშვნელობაზე მინდა გკითხოთ, რა წყდება ამ არჩევნებით საქართველოსთვის და გერმანიაში მცხოვრებ ემიგრანტები რამდენად შეძლებენ ამ პროცესში მონაწილეობის მიღებას? 

კი, რა თქმა უნდა, ვაპირებ. ეს გადამწყვეტი არჩევნებია. საქართველო ამ წუთას გასაყარზე დგას. არჩევანი თითქოს მარტივია სიკეთესა და ბოროტებას შორის, ყოფნას და არ ყოფნას შორის, ტერორისტულ რუსეთს და ცივილიზაციას შორის,  თუმცა უნდა ვიცოდეთ რა ძალასთან გვაქვს საქმე, ამ შემთხვევაში კრემლთან და ხმებს დასჭირდება დაცვა.

ოპოზიცია აუცილებლად უნდა გავიდეს მოქალაქეებთან უფრო მჭიდრო კონტაქტზე, განსაკუთრებით იმათთან, ვინც კრემლის პროპაგანდის სამიზნეები და მსხვერპლნი არიან. თბილისს მიღმაც არის საქართველო, არის რეგიონები, სადაც აუცილებელია ინფორმაციის პირადად გავრცელება და ამ ხალხის დარწმუნება იმაში, თუ რატომ არის ცვლილება აუცილებელი.

გერმანიაში ძალიან ბევრი ქართველია, მათ შორის ბევრი ლტოლვილი და არალეგალურად შემოსული. სამწუხაროდ, მოთხოვნის და მზადყოფნის მიუხედავად ყველა ქალაქში არ იხსნება საარჩევნო უბანი, მხოლოდ იქ, სადაც საელჩო-საკონსულოებია.

ბევრ ჩვენს მოქალაქეს აქ მიწის დატოვების უფლება არ აქვს, ზოგს პასპორტი აქვს ჩაბარებული, ზოგს ნდობა აქვს გამქრალი და არ უნდა საელჩოში მისვლა, არ უნდა რომ დაფიქსირდეს, ამას ემატება გადაადგილების ხარჯებიც, ზოგი უბრალოდ მუშაობს იმ დღეს და ვერ მიდის სხვა ქალაქში ხმის მისაცემად, ბევრს ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს და ვერ გადაადგილდება შორ გზაზე. შესაბამისად, ეს ხალხი  ვეღარ ახერხებს არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას. ასეთ დროს კი ძალიან მარტივად იკარგება ძალიან საჭირო ხმები.

იმედი მაქვს, ქართველი ხალხი გადამწყვეტ მომენტში, როგორც გვჩვევია, გაერთიანდება, სწორ არჩევანს გააკეთებს და ხმებსაც დაიცავს. გვჯეროდეს საქართველო და გამარჯვება ჩვენს მეგობარ უკრაინას.

• თქვენ უკვე საკმაო ხანია გერმანიაში ცხოვრობთ, რა არის თქვენთვის ევროკავშირი, რას შეცვლის ის უკეთესობისკენ საქართველოსთვის, რაში სჭირდება ჩვენს ქვეყანას ევროკავშირი?

პირველ რიგში თავისუფლება და დაცულობა. ამ ორს მოაქვს სხვა დანარჩენი სიკეთე, იქნება ეს მატერიალური თუ არამატერიალური, რაც აუცილებელია განვითარებისთვის. ნამდვილი მშვიდობაც იქაა, სადაცა თავისუფლებაა.

ევროკავშირის მთავარი ღირებულებაა ადამიანი. არის კრემლის პროპაგანდა,  თითქოს ევროკავშირი გარყვნილია, მტერია etc. სინამდვილეში პირიქითაა. ევროკავშირის დევიზია „ერთიანობა  მრავალფეროვნებაშია“ (in varietate concordia) და ამ მრავალფეროვნებას ყველა პატივს სცემს, ყველა ინარჩუნებს თავის იდენტობას, რწმენას  და ტრადიციას.

შოთა რუსთაველიც ხომ დასაწყისშივე ამბობს – „ჩვენ კაცთა მოგვცა ქვეყანა გვაქვს უთვალავი ფერითა“. ამიტომ ჩვენც ამ მრავალფეროვნების ნაწილი ვართ უბრალოდ, როგორც მერაბ კოსტავა წერს  – „რუსეთმა მოგვწყვიტა და დაგვაშორა ერთმორწმუნე ევროპას“.

გლობუსს რომ გადავხედოთ, ყველაზე ბედნიერი კონტინენტი ევროპაა, ევროკავშირის წევრი ქვეყნები. უნაკლო, რა თქმა უნდა, არაფერია. უბრალოდ, არსებულს შორის საუკეთესოა, სწორედ ამიტომ ძალიან ბევრი ადამიანი მოდის აქეთ – უკეთესი მომავლის ან, უბრალოდ, გადარჩენისთვის.

დღეს კი, სამწუხაროდ, საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანების პროცესი ოფიციალურად შეჩერებულია. თუმცა, ეს პროცესი განახლდება საქართველოში ხელისუფლების შეცვლის შემთხვევაში და ჩვენც ჩვენი ევროპული, კიდევ უფრო უნიკალური ქართული კულტურით და საზოგადოებით უკეთესს გავხდით ევროკავშირს.

ევროპის ჩემპიონატზე ფეხბურთში მხოლოდ ქართველ გულშემატკივრებს ჰქონდათ თან ევროკავშირის დროშები საქართველოს დროშებთან ერთად.  

ევროკავშირის შექმნის იდეა ქართველ იურისტს მიხეილ მუსხელიშვილის, იგივე მიშელ მუსხელს ეკუთვნის, მანვე შექმნა ევროპის ფედერალური კონსტიტუციის პროექტი.

საქართველოს არასდროს გაუწყვეტია თავისუფლებისა და ევროპული მომავლისთვის ბრძოლა და არც უნდა გაწყდეს მიზნის მიღწევამდე. სამწუხაროდ, ამის განადგურებას და წართმევას ცდილობს რუსული იმპერიალიზმი, რათა დავრჩეთ მარტოები მის წინაშე, მეგობრების გარეშე. მერე გაუადვილდება ჩვენი სრული ოკუპაცია.

• თქვენი დაკვირვებით, რუსული კანონის მიღებამ როგორ შეცვალა გერმანია-საქართველოს ურთიერთობები?

გერმანია ჩვენი დიდი მეგობარი და პარტნიორი ქვეყანაა, რომელიც მუდამ მხარში გვიდგას. მას უამრავი პროექტი აქვს საქართველოში განხორციელებული განათლების, კულტურის ჯანდაცვის, თავდაცვის  განვითარებისთვის. ის ევროკავშირში წამყვანი ქვეყანაა.

ასეთი ურთიერთობის და პარტნიორობის შემდეგ, არ შეიძლება მათ უძახო მტერი, აგენტი და დააბრალო თითქოს ომში გვითრევენ.

რუსული კანონის შემთხვევაშიც, ვიტყოდი, რომ ეს უფრო რუსული უკანონობაა. ის მიიღეს ბევრი თხოვნისა თუ პროტესტის მიუხედავად. როცა ადგახარ კრემლის და კადიროვის ჩეჩნეთის გზას, რა თქმა უნდა, ნორმალურ ქვეყანას აღარ უნდა შენთან ურთიერთობის გაგრძელება.

ევროპის ქვეყნებში გასაგებადაა გამიჯნული საქართველოს მთავრობა და ქართველი ხალხი. მათ იციან, რა უნდა ქართველ ხალხს და რა უნდა ასე ვიტყოდი, დე ფაქტო მთავრობას. ეს კარგად გამოჩნდა ამ საპროტესტო აქციებზე რუსული უკანონობის წინააღმდეგ. მთავრობა, რომელიც არ გამოხატავს მოქალაქეების უმრავლესობის ნებას, (რაც კონსტიტუციითაა გამყარებული, კერძოდ ევრო-ატლანტიკურ სტრუქტურებში გაწევრიანება) და გასულია კონსტიტუციური ჩარჩოდან, ის არ არის მთავრობა. ყველა ხედავს ევროპაში ამას.

ნამდვილად არ დარჩენილა ევროპაში ჩვენი პარტნიორი, რომელსაც არ უთქვამს, რომ ეს კანონი/უკანონობა ქვეყნის ინტერესების საწინააღმდეგოა. საქართველოს დე ფაქტო მთავრობამ დაკარგა პარტნიორობის და მეგობრობის ნდობა. მეგობრობა კი ნდობის გარეშე არ არსებობს.

გერმანიასთან გაჩერებული ურთიერთობებიც აღდგება საქართველოში ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ.

• გვითხარით თქვენზეც, საკმაო ხანია ცხოვრობთ გერმანიაში, საქართველოშიც სწავლობდი და აქაც, რა ტიპის განსხვავებებს ხედავ?ოდესღაც აქ თქვენც უცხოელი, ჩამოსული იყავით. რა გზა გაიარეთ იქამდე, სადაც ახლა საქმიანობთ?

პროფესიით იურისტი ვარ. იურისპრუდენცია ვისწავლე თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის უნივერსიტეტში, გერმანიაში ჰანოვერის უნივერსიტეტში და საფრანგეთში რუანის უნივერსიტეტში. ვმუშაობ არასრულწლოვნებში და მოზარდებში ძალადობის მიზეზებზე და პრევენციაზე, ვარ ორგანიზაცია European Home Care-ის ლტოლვილთა თავშესაფრის ხელმძღვანელი.

საერთო ჯამში, 14 წელია, რაც გერმანიაში ვცხოვრობ.

2005 წლამდე, სანამ საქართველო ბოლონიის პროცესს მიუერთდებოდა და განათლების სფეროში საჭირო რეფორმები გატარდებოდა, 90-იანი წლების ბნელი ინერცია იყო ქვეყანაში და ეს განათლების სფეროსაც ეხებოდა. თუმცა თბილისში უკვე მაგისტრატურის პერიოდში (2006-2008) აშკარად დავინახე სასწავლო პროცესის პროგრესი და ბევრი რამეც გავიგე და ვისწავლე.

მთავარი და ძირეული განსხვავება მაინც ის იყო, რომ აქ, გერმანიაში პირველივე ლექციაზე, ევროპის სამართალში, პროფესორმა შემდეგი სიტყვებით დაიწყო ლექცია და სტუდენტებს გვითხრა: „არაფერზე გაცვალოთ თავისუფლება, თორემ დაკარგავთ თავისუფლებასაც და იმასაც, რაზეც გაცვალეთ ის“ და შემდეგ გადავიდა საგანზე.

მაშინ ასე ლექციას საქართველოში არავინ იწყებდა. დღეს თუ ვინმე დაიწყებს, კარგი იქნება და საჭიროა.

დღეს მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი რეალურად  სწავლების ხარისხშია. სტუდენტების ცხოვრება უნივერსიტეტს გარეთ და შიგნით გერმანიასა და საქართველოში ერთმანეთისგან განსხვავდება. შესაბამისად, გამორიცხულია ეს სწავლის ხარისხზე არ აისახოს.

საქართველოში სტუდენტებს მუდმივ რეჟიმში უწევთ საკუთარი უფლებებისთვის ბრძოლა. რა თქმა უნდა, აქაც უწევთ, მაგრამ საქართველოში საბაზისო უფლებებზეა საუბარი, აქ კიდევ უკვე არსებული უფლებების გაუმჯობესებაზე.

გაცემულია თუ არა ლიცენზია ხულოში, მწვანე ტბასთან ინერტული მასალის მოპოვებაზე? – ამ შეკითხვაზე სახელმწიფო უწყებებში დღეს, 26 ივლისს, „ბათუმელებს“ ვერ უპასუხეს. ხულოში მცხოვრები ერთ-ერთი მოქალაქე შიშობს, რომ ბუნებაში მსგავსი ჩარევა შესაძლოა აქ მცხოვრებთათვის საშიში აღმოჩნდეს, თუმცა, მათ ამ საკითხზე არავინ არაფერი განუმარტა.

მწვანე ტბასთან მდებარე მთიდან კლდოვანი მასას აქტიურად უკვე ერთი თვეა მოიპოვებენ.

„ჩვენ აქ ყოფნაში დაახლოებით 14 სატვირთო მანქანა გავიდა აქედან. ადგილზე ვისაც ვესაუბრეთ, გვითხრეს, რომ კომპანია „ნიუ როუდი“ მოიპოვებს ინერტულ მასალას და მას შემოვლითი გზისთვის იყენებენ. არ ვიცით, გაცემულია თუ არა ლიცენზია,“ – გვიყვება მოქალაქე თამარ ბუთურიშვილი.

ინერტულ მასალას მწვანე ტბასთან მდებარე ქედზე მოიპოვებენ, რომელსაც ადგილობრივები „ნაომარ სერს“ ეძახიან. ხულოში მცხოვრები ჯემალ საგინაძე ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ინერტულ მასალას მწვანე ტბის ზედა ნაწილიდან ეზიდებიან, საიდან ჩამომდინარე წყლებითაც სავარაუდოდ ტბა იკვებება.

„ეს მიწა, ცნობილია, რომ არ არის მდგრადი საერთოდ, ყველგან მეწყერსაშიში ზონაა. წყალი შეიძლება ერთი მიმართულებით მიდიოდეს საერთოდ და კვებავდეს ტბას, დაკარგოს მიმართულება და სხვაგან გადამისამართდეს, როცა ქანებს ეხები. ამას სჭირდება გეოლოგების ჩართვა.

ჩვენ კი არავინ გვეუბნება, ჩართულია თუ არა რომელიმე სპეციალისტი, საერთოდ გაცემულია თუ არა ლიცენზია.

ასე ინტენსიურად თუ გაგრძელდა სამუშაოები, შესაძლოა, გამოუსწორებელ მდგომარეობაში აღმოვჩნდეთ,“ – გვითხრა ჯემალ საგინაძემ.

აჭარის ტერიტორიაზე ინერტული მასალის მოპოვების კუთხით ლიცენზიას აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო გასცემს. ამ უწყების პრესცენტრში გვითხრეს, რომ მათ ლიცენზია მწვანე ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე არ გაუციათ, თუმცა შესაძლოა ლიცენზია საქართველოს ეკონომიკის სამინისტრომ გასცა.

საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს პრესცენტრში ინფორმაციის მოწოდებას დაგვპირდნენ, თუმცა სამუშაო დღის ბოლომდე ვერ გვითხრეს, გაცემულია თუ არა ლიცენზია მწვანე ტბის მიმდებარედ ინერტული მასალის მოპოვებაზე.

რადგან ინერტული მასალის მოპოვება აისახება გარემოზე, ინფორმირებულია თუ არა გარემოს ეროვნული სააგენტო?  – ვიკითხეთ გარემოს ეროვნულ სააგენტოში.

„გაცნობებთ, რომ ინერტული მასალის მოპოვების საკითხი და ამ პროცესზე ზედამხედველობის განხორციელება არ განეკუთვნება სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს კომპეტენციას,“ – მოგვწერეს სააგენტოს პრესცენტრიდან. 

ინფორმაცია ვერც გარემოს ზედამხედველობის დაცვის სამსახურიდან მოგვაწოდეს. ეს უწყება გარემოს წინააღმდეგ სამართალდარღვევებზე უნდა ახდენდეს რეაგირება.

ბათუმი ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის სამშენებლო, სარეკონსტრუქციო და სარეაბილიტაციო სამუშაოებს კომპანიები: შპს „არალი“; შპს „New Road“ და შპს „კავკასუს როუდ პროჯექტი“ ახორციელებენ. „ბათუმელები“ ინერტული მასალის მოპოვების საკითხზე ამ კომპანიებსაც დაუკავშირდა. „ნიუ როუდში“ გვითხრეს, რომ ხელმძღვანელობა დაკავებულია და კითხვაზე პასუხის გასაცემად არ სცალიათ.

შეკითხვა უპასუხოდ დატოვეს „კავკასუს როუდ პროჯექტში“.

ინერტული მასალის ლიცენზიაზე ინფორმაცია ვერც გზების დეპარტამენტში მოგვაწოდეს. „ლიცენზიის გარეშე პროექტს ვერ მიიღებდნენ,“ – მოგვწერეს გზების დეპარტამენტის პრესცენტრიდან.

მანანა მახარაძე 7 წელია ემიგრაციაშია. პირველი ხუთი წელი თურქეთში გაატარა, ბოლო ორი წელი კი შვეიცარიაში ცხოვრობს, ქალაქ ბადენთან ახლოს, პატარა სოფლის ტიპის დასახლებაში.

რესტორანში მუშაობს, მზარეულის დამხმარედ. მისი ხელფასი საქართველოში არსებულ შრომის ანაზღაურებას რომ შევადაროთ, თვითმმართველი ქალაქების მერების და მინისტრების ხელფასზე მეტია.

მანანა ამბობს, რომ მისთვის ეს არის ევროპა – ღირსეული შრომის ანაზღაურება, დაცული უფლებები და თანასწორობის განცდა.

„შვეიცარია ძალიან მომწონს. მშვიდი, მოწესრიგებული და დისციპლინური ქვეყანაა. არავინ არავის საქმეში არ ერევა. მწვანე ქვეყანას ვეძახი. სულ ველ-მინდვრებია. ყანა, ბოსტნები, ვენახი, საქართველოს ძალიან ჰგავს. აქაურობასთან შეგუება საერთოდ არ გამჭირვებია.

7 წელია, რაც ემიგრანტი ვარ, აქედან ორი წელია შვეიცარიაში ვცხოვრობ. არც შევადარებ აქ ყოფნას და მუშაობას არაფერს. კომფორტულად ვარ, თუმცა ამ კომფორტს თან სდევს მონატრება ჩემი შვილების, ჩემი ხალხის, ჩემი ოჯახის.

რაც ყველაზე მეტად მომწონს ევროპის ამ ქვეყანაში ისაა, რომ შრომა ფასდება. ზედმიწევნით კულტურული, მოწესრიგებული ხალხია შვეიცარიელები,“ – ამბობს მანანა მახარაძე.

მანანას თქმით, როცა ქვეყანაში სამუშაო პირობები და ანაზღაურება მოწესრიგებულია, მოქალაქე თავს დაცულად და სრულფასოვნად გრძნობს, რადგან ხვდება, რომ მისი შრომა ფასდება. ხვდება, რომ საკუთარი შრომით შეუძლია ღირსეულად იცხოვროს.

„თუ მუშაობ საათობრივად, ანაზღაურებას იღებ ასევე საათობრივად. ზედმეტს არავინ არაფერს არ გავალებს.

არ მესმის იმ ხალხის, ვინც იძახის ევროპაში გარყვნილებააო. ვერაფერს ისეთს ვერ ვხედავ, რაც მესმის ჩვენი ქვეყნიდან ევროპის შესახებ. ევროპიდან ფული გვინდა, მაგრამ ევროპა არ გვინდა?

მე თუ რამეს მივაღწიე, ჩვენი ქვეყნიდან რომ წავედი, აქ, ევროპაში შრომით მივაღწიე. იმიტომ, რომ აქ შრომა ფასდება. ამიტომ მომწონს ევროპა.

საქართველოში მქონდა სამსახური, ხულოში საკრებულოში ვმუშაობდი, გამგეობაშიც ვმუშაობდი, ბევრი სამუშაო ადგილი გამოვიცვალე, მაგრამ ანაზღაურება იყო იმდენად დაბალი, შედარებაც კი შეუძლებელია. არ ვიცი რას უნდა შევადარო, ვერ შევადარებ. ეგ შეუძლებელია. 12 წელი ვმუშაობდი საკრებულოში და ბოლოს მქონდა 600 ლარი ყველაზე მაღალი ხელფასი. ახლა რამდენია არ ვიცი ანაზღაურება, მაგრამ მაინც არ შეიძლება შედარება. ჩემი აქაური ხელფასი ახლა მანდ მინისტრის ხელფასზე მაღალიც კია.

შვეიცარია კი, ძვირადღირებული ქვეყანაა, მაგრამ ანაზღაურებაც შესაბამისია. დაცულობის შეგრძნებაც მაღალია. ერთი მაგალითი მახსენდება. რესტორანში, სადაც ვმუშაობ, ერთ-ერთი დასაქმებული ავად გახდა. როგორც ჩემმა მენეჯერმა ამიხსნა, როდესაც დასაქმებული ავად ხდება, იმას ხელფასი ჩვეულებრივ ეძლევა. გარდა ამისა, უფინანსდება საავადმყოფოს ხარჯები – ოპერაცია დასჭირდება, წამლები თუ სხვა, ყველაფერი აქვს უფასო,“ – ამბობს მანანა.

მანანა მახარაძის თქმით, ევროპა არ შეიძლება წარმოვიდგინოთ როგორც ცალკე, განყენებული ტერმინი. ევროპა ნიშნავს მაღალ პენსიას, ჯანდაცვაზე სრულ ხელმისაწვდომობას, მაღალ შრომით ანაზღაურებას და რაც მთავარია, უსაფრთხო, მშვიდ და დაცულ ქვეყანაში ცხოვრებას.

„შვეიცარიაში 3 ათასი ფრანკიდან იწყება პენსია. ერთ მოხუც ქალს ვიცნობ, რომელსაც არასდროს არსად უმუშავია. მისი პენსია არის 3000 ფრანკი. ვინც მუშაობდა და გადასახადებს იხდიდა, მათი პენსია გაცილებით მაღალია.

რესტორნაში, სადაც მზარეულის დამხმარედ ვმუშაობ, კლიენტები გვყავს პენსიონერები. როცა ვკითხე ჩემს უფროსს, უფრო მეტი პენსიონერი რატომ შემოდის, ვიდრე ახალგაზრდა-მეთქი, აქ ყველაზე მდიდრები პენსიონრები არიანო, მითხრა. პენსიონერებს აქვთ იმდენად მაღალი პენსია, არავის მოვლა არ სჭირდებათ, იქეთ მიხედავენ სხვებსო.

რომ ვუყურებ აქ მოხუცები დაცულები და მოვლილები არიან. სულ ვხედავ ფიტნეს კლუბში დადიან, რომლის თანხასაც სახელმწიფო იხდის. იქიდან მერე მოდიან ჩვენთან რესტორანში და საჭმელს ჭამენ.

საავადმყოფო უფასო აქვთ. ყველანაირად უწყობს ხელს სახელმწიფო, რომ უკეთ იყვნენ და უკეთაც გამოიყურებიან,“ – ამბობს მანანა.

მანანას თქმით, ახლა შვეიცარიაში იმისთვის შრომობს, რომ „ღიმილიანი სიბერე ჰქონდეს საქართველოში“.

„ჩემი ორივე შვილი მუშაობს საქართველოში. დაამთავრეს უნივერსიტეტები და მუშაობენ. აქ მკითხეს, სად მუშაობენ და რამდენი აქვთ ხელფასიო. ეცინებათ, რომ ვამბობ. არ სჯერათ, რომ ამდენად დაბალი ანაზღაურება შეიძლება ჰქონდეს ახალგაზრდას. ისე არ სჯერათ ამათ ჩვენი მდგომარეობა, როგორც ჩვენ მათი მდგომარეობა არ გვჯერა. რადგან აქ სახელმწიფო ქმნის პირობებს ღირსეული ცხოვრებისთვის. ახალგაზრდებისთვისაც, საშუალო ასაკის ხალხისა და მოხუცებისთვისაც.

მინდა აქ მუშაობით ჩემი სიბერისთვის რაღაცა შევქმნა. მე თვითონ ვიქმნი პირობებს, რომ როცა საქართველოში ჩამოვალ, სიბერე მაინც მქონდეს ღიმილიანი. ჩემი ოჯახის იმედი მაქვს, მაგრამ მინდა მე თვითონ შევუქმნა ჩემს თავს ეგეთი პირობები“.

მანანა მახარაძის თქმით, მისთვის და არამარტო მისთვის, ემიგრაციაში მყოფთა დიდი ნაწილისთვის, მტკივნეული თემაა რუსული კანონი, რომელსაც 3 ივნისს მოაწერა ხელი საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ და რომელიც რამდენიმე დღეში შევა ძალაში.

რუსული კანონი პრობლემას ქმნის იმის გამოც, რომ ემიგრანტები, რომლებიც ევროპაში მუშაობენ, ნამუშევარ თანხას საქართველოში აგზავნიან და ცდილობენ ევროპაში შრომით შეიქმნან საკუთარ ქვეყანაში ღირსეული ცხოვრების პირობები. რუსული კანონის პირობებში, კი ყველაფერი საფრთხის ქვეშ დადგა – მათ შორის ქვეყნის ევროპული მომავალი.

„ყველაზე მეტად იცი კიდევ რა მომწონს ევროპაში? თავისუფლება. უსაზღვრო თავისუფლების შეგრძნება. ამიტომ განსაკუთრებით მტკივნეული თემაა ჩემთვის რუსული კანონი.

რუსული კანონი ვისთვის იქნება მისაღები, ჩემთვის რომ იყოს? არანაირად არ არის მისაღები. ძალიან ვწუხვარ, ძალიან მტკივა და იმედია ყველაფერი შეიცვლება. ცოტა დარჩა არჩევნებამდე. ახლა ყველაფერი ჩვენზეა დამოკიდებული, ჩვენს ხალხზე. იმედია ევროპისკენ ვივლით, სწორი გზით ვივლით და ყველაფერი იქნება ისე, როგორც ჩვენ, ქართველ ხალხს გვინდა.

ოღონდ ერთად უნდა ვიყოთ. აი, როგორც ფეხბურთის დროს გავერთიანდით, როგორ ვიყავით ერთად, გამოჩნდა ერთად რა შეგვიძლია. ეგრე თუ გავერთიანდებით ოქტომბერში არჩევნებზე, თუ არ იქნება მოსყიდვა, ყველაფერს შევძლებთ. ჩვენ რომ შეგვიძლია, ეგრე ვის შეუძლია?

სადაც კი მიმუშავია, ყველგან არის მოთხოვნა ქართველზე. იცით რატომ? ქართველი რომ აკეთებს, იმას არცერთი ერი არ აკეთებს. ვირულად ვშრომობთ. ზოგჯერ ვაკეთებთ იმას, რაც გვევალება და რაც არ გვევალება. ჩვენ რომ შეგვიძლია იმას, ვერც ევროპა შეძლებს და ვერც აზია.

როცა ჩვენი ქვეყნისთვის საჭიროა ერთიანობა და მაგ დროს გავერთიანდებით ყველა, ევროპასაც გავუსწრებთ და აზიასაც.

ევროპისკენ მინდა-მეთქი როცა ვამბობთ, ვგულისხმობთ, რომ ჩვენი შვილების სიკეთე გვინდა. ჩვენი ახლობლების. ჩემი ასაკის ხალხი ნახევარზე მეტი ევროპაშია წასული და მიმოფანტული. საქართველოში ჩვენი შვილები დარჩნენ, აქ წამოვედით იმისთვის, რომ ჩვენს შვილებს კარგი მომავალი ჰქონდეთ.

სწორედ მათი მომავლისთვის უნდა დავდგეთ ერთად და გავაკეთოთ რაც საჭიროა ჩვენი ქვეყნისთვის, თორემ მარტო ჩემთვის კი ვარ წამოსული და კი ვმუშაობ. ჩვენი შვილებისთვის უნდა გავაკეთოთ,“ – ამბობს მანანა.

მანანა შვეიცარიაში მყოფ სხვა ემიგრანტ ქალებთან ერთად გეგმავს 26 ოქტომბრის არჩევნებზე წასვლას, რადგან ფიქრობს, რომ ახლა ქვეყნის ისტორიაში გადამწყვეტი მომენტია.

„საკრებულოდან განაწყენებული და გულნატკენი წამოვედი. შემცირებაში მომაყოლეს და ისე გამომიშვეს. ამიტომ საერთოდ პოლიტიკა აღარ მაინტერესებდა წლები. ჩემ მსგავსად იყო ალბათ ბევრი. და რა მივიღეთ ამ ჩვენი „არ დაინტერესებით“?

მივიღეთ ის, რომ მთავრობაში გვყავს ხალხი, რომლებიც უმრავლესობას არ გვინდა, მაგრამ ისინი არიან მაინც.

ამიტომ ყველა უნდა დავირაზმოთ და მივიდეთ არჩევნებზე, რადგან მე რომ არ მივალ, შენ რომ არ მიხვალ, ვიღაცა რომ არ მივა, ჯამში 4 კაცი მივა, მაგრამ ისეთი იქნება ის 4, ვისაც აწყობს „ოცნების“ დარჩენა. შესაბამისად, ისევ ის დარჩება ხელისუფლებაში, ვინც არ გვინდა.

სწორედ ამიტომ უნდა მივიდეთ ყველანი არჩევნებზე.

შვეიცარიაშიც არის საარჩევნო უბანი, აქ ქართველი გოგოები ცხოვრობენ და გადაწყვეტილი აქვთ არჩევნებზე მისვლა. მეც ვგეგმავ. ყველაზე მეტად ჩვენ გვტკივა ემიგრანტებს, ამიტომ მივალთ იქ, სადაც საჭიროა,“ – ამბობს მანანა.

მანანას თქმით, ის ხშირად კონტაქტობს ახლობლებთან. ადრე თუ ერიდებოდა პოლიტიკაზე საუბარს, ახლა ასე აღარ იქცევა.

„იყო დრო, როდესაც ვუფრთხილდებოდი – ბიძაშვილი, მამიდაშვილი, ამხანაგი, ვინმეს არ ვაწყენინო, რამეში ხელი არ შევუშალო. მაგრამ მერე იცვლება ყველაფერი, როცა ოჯახს ტოვებ, ქვეყნიდან გადიხარ, მძიმე სამუშაოს ასრულებ, მოიხედავ და ის ბიძაშვილი, მამიდაშვილი, მეგობარი შენს გვერდით არაა. ამიტომ ყველამ ჩვენ საქმეს უნდა მივხედოთ და ის ვაკეთოთ, რაც სწორად მიგვაჩნია.

სრული თავისუფლება მივანიჭე ჩემს თავს, ასე არიან ჩემი შვილებიც. აქციებიდან ერთი პლაკატი შეიძლება დაგამახსოვრდათ –  „დედაჩემის ჩუსტი მოგხვდება მე თუ რამეს დამიშავებო“. ჩემს შვილს ეკუთვნოდა.

მე ვმუშაობ, შრომას არ ვთაკილობ. არაფრის მეშინია. ჩემი ქვეყნისთვის რაც გასაკეთებელი იქნება გავაკეთებ. არავის არ ვაყენებ შეურაცხყოფას, მაგრამ 12 წელი გავიდა. საკმარისია ეს დრო იმისთვის, რომ ქვეყანაში რამე შეიცვალოს. იმედია შეიცვლება ყველაფერი უკეთესობისკენ,“ – ამბობს მანანა.

მანანა მახარაძეს ვთხოვეთ აღეწერა, რას ნიშნავს მისთვის ევროპა და რატომ ირჩევს ევროპას. მისი ვერსია ასეთია:

„პირველ რიგში თავისუფლებაა ევროპა. არასდროს არსად არ მიგრძვნია ისეთი თავისუფლება, როგორიც აქ. თურქეთშიც ხომ ვმუშაობდი, არც შევადარებ.

თანასწორობის განცდა გაქვს, აქ ზემოდან არავინ გიყურებს. ჩემი უფროსი ახლა წასულია, მე ჩამაბარეს რესტორანი. ბარიდან სულ შემოდიან და მეკითხებიან, რამეში ხომ არ უნდათ დახმარება. აქაური ცხოვრების მაქაურობასთან შედარებაც კი წარმოუდგენელია“.

უკრაინაში მებრძოლი „ქართული ლეგიონის“ მეთაური, მამუკა მამულაშვილი ამბობს, რომ საქართველოს ხელისუფლება ცდილობს ლეგიონის მებრძოლები „სისულელეში დაადანაშაულოს“. ამის შესახებ მამულაშვილმა მოკლე ვიდეომიმართვა „ქართული ლეგიონის“ ფეისბუქგვერდზე გამოაქვეყნა.

„ბოლო მოვლენებთან დაკავშირებით მინდა მხარი დავუჭირო ადამიანებს, ვინც დაიბარა საქართველოს უშიშროებამ დაკითხვაზე.

სამწუხაროდ, დღეს საქართველოში ძალიან დიდი გავლენაა რუსეთის და ცდილობენ ჩვენი მებრძოლები დაადანაშაულონ რაღაც სისულელეში. ქართულ საზოგადოებას მინდა ვუთხრა, რომ ჩვენ ყოველთვის ვიდექით და ვდგავართ იქ, სადაც სჭირდება ქართველ ხალხს და არა რუსულ გავლენას“ – ამბობს მამუკა მამულაშვილი.

დღეს, 25 ივლისს, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში დაიბარეს უკრაინაში მებრძოლი ჯარისკაცი ავთანდილ სურმანიძე. ასევე, წინა დღეებში სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში დაიბარეს უკრაინაში მებრძოლი ნადიმ ხმალაძე და სხვა მებრძოლები. როგორც ნადიმ ხმალაძემ „ბათუმელებს“ უთხრა, მას დაკითხვაზე ტერორიზმის ხელშეწყობისა და სახელმწიფო გადატრიალების მუხლით იბარებდნენ.

გუშინ, 24 ივლისს, სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გაავრცელა განცხადება, რომ ბიძინა ივანიშვილის მკვლელობის მომზადების ფაქტებს იძიებენ. სუს-მა განცხადება მას შემდეგ გაავრცელა, რაც აღნიშნულის შესახებ ბოლო დღეებში „ქართული ოცნების“ წევრებმა და სახელისუფლებო არხებმა დაიწყეს საუბარი.

სუს-ის განცხადებით, გამოძიება მიმდინარეობს ტერორისტული აქტის მომზადების და სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად შეთქმულების ფაქტზე, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სსკ-ის 18-323-ე მუხლის პირველი ნაწილით და 315-ე მუხლის პირველი ნაწილით.

ბოლო რამდენიმე დღეა უკრაინაში მებრძოლი ქართველი ჯარისკაცების დაკითხვის საქმე რუსული პროპაგანდისტული მედიის განხილვის ერთ-ერთი მთავარი თემაა.

კრემლის პროპაგანდისტი თინა კანდელაკი ამას რუსული კანონის დამსახურებად მიიჩნევს.

ამავე თემაზე: 

ავთანდილ სურმანიძე სუს-ში გამოკითხვაზე დაიბარეს – ის უკრაინაში იბრძოდა

See more

 

რუს პროპაგანდისტებს საქართველოს შესახებ მორიგი „სიახლეები“ აქვთ: „მათ არ რცხვენიათ და ესე იგი, მოფრინავენ თვითმფრინავები დიპლომატებით, მათ მოაქვთ ნაღდი ფული, როგორც ამას აკეთებდნენ სომხეთში”, – თქვა პროპაგანდისტული არხის – „სოლოვიოვ live“- ის ეთერში პროკრემლისტური პარტია „სოლიდარობა მშვიდობისთვის“ საერთაშორისო მდივანმა მამუკა ფიფიამ.

„სომხეთში თქვენ იცით შედეგი, როგორ მოახერხეს მათ „ზურგჩანთიანი ადამიანის“ [იგულისხმება სომხეთის პრეზიდენტი ნიკოლ ფაშინიანი] ჩამოყვანა. აი, საქართველოშიც ზუსტად ასე მოაქვთ, ან შეიძლება სომხეთის გავლით დააქვთ უკვე. მოკლედ, ნაღდ ფულთან მათ პრობლემები არ აქვთ“, – აგრძელებს ფიფია.

ეს პასუხი ფიფიამ „სოლოვიოვ live“-ის თანაწამყვანის, არმენ გასპარიანის კითხვას მოაყოლა იმის შესახებ, როგორ აგრძელებენ მუშაობას ქართული არასამთავრობო ორგანიზაციები აგენტების კანონის ამოქმედების შემდეგ.

„კანონი მოქმედებს და როგორც ვხვდები, ამ ყველა არასამთავრობო ორგანიზაციას თავიანთი საქმიანობა არ შეუწყვეტია. როგორც ჩანს, ისინი შევლენ რაღაც ნაცრისფერ სქემაში, ალბათ ისე იქნება, როგორიც ჩვენთან რუსეთში იყო, მაგალითად, როცა ისინი მიამწყვდიეს, გამოჩნდნენ ე.წ აქლემები, ვინ ატარებდნენ ნაღდ ფულს. ეტყობა, საქართველოშიც ასე იქნება“, – ამბობს გასპარიანი.

ფიფიამ, რომელსაც გადაცემებში, როგორც წესი, საქართველოსთან დაკავშირებული პროპაგანდისტული მესიჯების გასაჟღერებლად ხშირად იწვევენ, გაიხსენა ბიძინა ივანიშვილის საჯარო განცხადება „ნაციონალური მოძრაობის“ პოლიტიკური გასამართლების შესახებ და იქვე თქვა, რომ ამაში ქართული ოპოზიციის სრული უმრავლესობა მოიაზრება: 

„ვფიქრობ, ახლა „ქართულ ოცნებას“ ხელები გახსნილი აქვს, აქვს სრული კარტ-ბლანში. უკვე აღარ ერიდება დასავლელ პარტნიორებს და მე ვფიქრობ, რომ იქნება სერიოზული ზეწოლა ე.წ. ოპოზიციაზე. ამ ოპოზიციის 90% სააკაშვილის ბანდაა, მათ მიწვდებიან”.

ფიფიამ, მისივე სიტყვებით, ბიძინა ივანიშვილის კიდევ ერთი ძველი დაპირება გააცოცხლა, რომელიც აგვისტოს ომის თავიდან გამოძიებას ეხება. 

„იმედია, იქნება ნამდვილი სასამართლო. აი, ივანიშვილმა განაცხადა, რომ იქნება გამოძიება თავიდან 08.08.08, ვნახავთ ვინ რას აკეთებდა იქ, როგორ ხდებოდა ეს, ვინ იძლეოდა ამ ბრძანებებს, ხალხი უფრო მეტს გაიგებს და მიშისტებიდან არ ვიცი რაღა დარჩება“.

ამას გადაცემის წამყვანმა უპასუხა, რომ მოუთმენლად დაელოდება ამ გამოძიებას, რადგან „იქ უამრავი რამ ამოტივტივდება. სხვათა შორის, არა მარტო საქართველოს მოქალაქეების, არამედ მეზობელი სახელმწიფოების მოქალაქეების მხრიდან – ჩათვალეთ ეს ანონსია!“ – ამბობს რუსი პროპაგანდისტი.

ბოლო რამდენიმე დღეა პროპაგანდისტების განხილვის ერთ-ერთი მთავარი თემაა უკრაინაში მებრძოლი ქართველი ჯარისკაცების დაკითხვის საქმეც. საუბარია საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის განცხადებაზე, რომლის თანახმადაც მიმდინარეობს გამოძიება ტერორისტული აქტის, მათ შორის „ქართული ოცნების“ საპატიო თავმჯდომარის, ბიძინა ივანიშვილის „მკვლელობის მომზადებისა“ და „სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად შეთქმულების ფაქტზე“.

კრემლის პროპაგანდისტი თინა კანდელაკი ამას რუსული კანონის დამსახურებად მიიჩნევს:

„როგორც ჩანს, უცხოური აგენტების შესახებ კანონი საქართველოში სუფთა ჰაერივით მოქმედებს. უკვე ის, რაც გუშინ მათთვის სწორი და სავალდებულო ჩანდა, ახლა ხდება ეჭვის, განხილვის და სისხლის სამართლებრივი დევნის საგანი.

ჯერ უკრაინის არმიის მხარეზე მებრძოლი ქართველები დაიბარეს დაკითხვაზე. დღეს დილით კი პრემიერ-მინისტრმა კობახიძემ განაცხადა, რომ ფიცოს, ტრამპისა და მმართველი პარტიის ლიდერის ივანიშვილზე თავდასხმის მცდელობა ერთმა და იმავე პირებმა მოამზადეს. არ გამიკვირდება, თუ ისინი აღმოჩნდებიან კრიმინალები იმავე „ქართული ლეგიონიდან“.

ასე ხდება ყოველთვის, როდესაც ქვეყანაში, რომელიც იყო გაბრუებული უცხოური, თავსმოხვეული აზრებით, იწყებენ წესრიგის აღდგენას“, – წერს პროპაგანდისტი კანდელაკი.

საქართველოში ხანდაზმულები მოსახლეობა განსაკუთრებულად მოწყვლადი ჯგუფია, სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, მაღალია ხანდაზმულთა შორის სოციალურად დაუცველთა და სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფთა რაოდენობა, კერძოდ, 65 და მეტი წლის ასაკობრივი ჯგუფის მოსახლეობის 84%-ის შემოსავლის ძირითადი წყარო პენსიაა და ყოველი მე-5 შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირია. 

სახალხო დამცველის ანგარიშში ასევე ნათქვამია, რომ მიუხედავად გარკვეული სოციალური გარანტიებისა, საქართველოში ხანდაზმულთა საკითხების მიმართ თანმიმდევრული და აქტიური სახელმწიფო პოლიტიკა არ არსებობს – ხანდაზმულთა მიმართ ყურადღება ძირითადად ხანდაზმულობის პენსიის საკითხით შემოიფარგლება.

იაშა გოგაძე 69 წლის პენსიონერია სოფელი მახოდან. იგი ჰყვება, რომ ახალგაზრდობაში რუსეთში, ერთ-ერთ შორეულ ქალაქ ნარილსკში კაფელის ხელოსნად მუშაობდა. ასაკში რომ შევიდა, შინ დაბრუნდა და შრომა შინ გააგრძელა.

„მოხუცებულობაში სახლში უნდა იყო, 2010 წელს წამოვედი, 58  წლისა. მივხვდი, რომ უკვე სახლში ყოფნის დროა. მე ფიზიკურად ვერ ვმუშაობ, ბრონქიალური ასთმა მაქვს და ვტაქსაობ, ტაქსის კომპანიაში გავწევრიანდი, აი, ჩემი მანქანა. ღამ-ღამობით გავდივარ ორ-სამ საათს ვიტაქსავებ, ერთი 20-30 ლარს გავაკეთებ, პური, რაღაცა მომაქვს სახლში… ჩემი პენსია წამლებსაც კი ვერ ჰყოფნის“, – ამბობს იაშა გოგაძე.

იაშა გოგაძე ჰყვება, რომ სახლში ამჟამად ხუთნი ცხოვრობენ – მეუღლე, რძალი და შვილიშვილები, შვილი – შრომით მიგრანტად გერმანიაშია. 

„აქ გამომუშავება ნაკლებია, სამუშაოც არ არის. ამან განაპირობა, რომ ხალხმა სადაც ცოტა მეტი ნახა იქ მიდის სამუშაოდ. რა შედარებაა, მკურნალობა იქ უფასოა, საფრანგეთში წავიდა ლტოლვილად ჩემი ამხანაგი, მის ცოლს ჯანმრთელობის პრობლემა ჰქონდა, მოარჩინა ცოლი უფასოდ და ჩამოვიდა. აქ ვინ მოგარჩენს. რა თქმა უნდა, ევროპაში ცხოვრება უკეთესია, იქ მაღალი ხელფასები აქვთ, აქ მხოლოდ წამლებსაც ვერ სწვდება ჩემი პენსია, მაგას ახსნაც არ უნდა. ამიტომ არის, რომ ჩვენ უნდა შევიდეთ ევროკავშირში, რომ გვქონდეს კარგი ცხოვრება – სხვანაირად არ გვექნება“.

„მე მთელი ცხოვრება რუსეთში ვიყავი და ძალიან კარგად ვიცი, რაც არის რუსეთი“, – ამბობს ის. – „რუსეთი თავისთვის რა არის… მაგათგან რაც შეიძლება შორს უნდა დაიკავო თავი, მაგათ უნდათ იმ ძველი [საბჭოთა] კავშირის აღდგენა, რაც იყო. ვინ შევა მაქ?“ – ამბობს იაშა გოგაძე. 

80 წლის მერი ზაქარაძეც სოფელი მახოს მკვიდრია, ასაკთან ერთად გაუარესებული ჯანმრთელობის მიუხედავად, იგი დღემდე სოფლის ცენტრში, პატარა მაღაზიაში მუშაობს.

„მე დიდი ხანია აქ ვმუშაობ, ადრე ჩაის ვკრეფდი, მერე სკოლაში ვიყავი დამლაგებლად და მერე ეს ავირჩე, ერთი ოცი წელი არის, მეტი თუ არა, მაგრამ როცა შვილიშვილი დამეღუპა, იმის მერე ერთ-ორი წელი არ მიმუშავია. მერე კიდევ თავს ვირთობ და ასე, მძღოლები შემოვლენ, ვინმე მოვა დაჯდება დავილაპარაკებ და დრო გადის“, – ჰყვება ის.

მერის ოთხი შვილი ჰყავს, მათგან ერთი, ათ წელზე მეტია ემიგრაციაშია.

„ჩემი გოგო გათხოვილია, ერთი 10-12 წელია, რაც თურქეთშია, მუშაობს იქ, ორ ქალს უვლის. ბევრი არიან [ემიგრაციაში], ბევრი რაც შეიძლება, ჩაში არიან, ისე მომვლელად არიან და რა ვიცი, არიან ამ სოფლიდან, ბევრს უჭირს“, – ამბობს მერი. 

ქალის თქმით, მიუხედავად პენსიონერებისთვის დაწესებული შეღავათებისა, ყველაზე მეტი მაინც წამლებში ეხარჯება:

„მე იმდენ წამალს ვსვამ, პენსია [415 ლარი] სულ მაგაში მიდის, სად მყოფნის ეს ფული. თვე გასული არ არის გახედავ აღარ არის, რა ძვირია წამლები… რძალი მყავს, პარალიჩი [დამბლა] მიიღო, უკვე მეოთხე წელია ასეა… მაგას მუდმივი პენსია არ უნდა ჰქონდეს? რა უფასო [პროგრამა], იმდენი ფული დავხარჯეთ ერთ სახლს ვიყიდდი ბათუმში.

„მანქანა მქონია თურმე ორი, მოვიდნენ შემამოწმეს [სოციალური სააგენტოდან] და არაო, ეს გაჭირვებული არააო, კაი ტელევიზორი აქვსო, ჩემი შვილები მარშუტკის მძღოლები არიან. მძღოლები… და არაფერი. ადგა ქალი და წავიდა… თუ რამე კეთდება ის მითხარი, ბენზინი და სალიარკა რა ღირს“, – ამბობს მერი.

საქართველოში მცხოვრები ხანდაზმულებისთვის სოციალური დაცვის მნიშვნელოვანი ელემენტია საარსებო შემწეობა. საარსებო შემწეობის მიმღებ პირთა შორის საკმაოდ მაღალია ხანდაზმულთა (60 წლისა და მეტი ასაკის) წილი. კერძოდ, სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2024 წლის მონაცემებით, საქართველოში ხანდაზმულები შემწეობის მიმღებთა საერთო რაოდენობის 17.6 პროცენტს წარმოადგენენ. ეს იმას ნიშნავს, რომ ქვეყანაში საარსებო შემწეობას 60 წელს გადაცილებული 78 997 ადამიანი იღებს.

საქართველოში საპენსიო ასაკის 851 395 ადამიანი ცხოვრობს, მათი მნიშვნელოვანი წილი, დაახლოებით 9 პროცენტი საარსებო შემწეობას იღებს.

მერი ამბობს, რომ საქართველოში ხანდაზმულებისთვის ჯანდაცვის სერვისების სიძვირის გარდა, პრობლემურია მათი ხარისხიც: „…აქაური წამლები წამლები არაა, თურქეთიდან მომაქვს.

ხუთი თვის წინ თურქეთში ვიყავი სამკურნალოდ, ჩქარა რომ ვწვებოდი, ვითიშებოდი, იქ გავიგონე ექიმები რომ ხსნიდნენ, აქეთ მხარეს არ არის კარგი [სისხლის] მოძრაობა და სცადეს, რომ ეს შეენარჩუნებინათ. ჯერჯერობით, ცოტა შეღავათი მაქვს. იქამდე ამ პრობლემით ვიწექი ბათუმში – ექიმმა რომ მიმიღო, დღეს რომ ორშაბათია და მიმიღო, გამოწერის დროს მოვიდა. იქამდე პალატაში ვიწექი და თუ არ დაუძახებდი ექიმს, არ მოდიოდნენ, ძალით მომყავდა, რომ მოეხედათ. ეს, რომ ვუთხარი ჩემს გოგოს, მითხრა მე დაგხვდები დედი საზღვარზე ჩამოდი და წაგიყვანო“, – ჰყვება მერი.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის 2021 წლის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში ჯიბიდან გადახდების მაჩვენებელი ერთ-ერთი ყველაზე მაღალია ევროპის რეგიონში, რაც იწვევს მოსახლეობის გაღატაკებას. ჯანდაცვასთან დაკავშირებული ჯიბიდან გადახდები მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს ფინანსურ სიდუხჭირეს. 

73 წლისა ლიანა სვანიძე სოფელ მაჭახლისპირში ცხოვრობს, უკეთესი შემოსავლის ძიებაში მისი საახლობლოდანაც ბევრი წავიდა ემიგრაციაში, მათ შორის ხანდაზმულებიც.

 „ჩემი და და დისშვილია წასული. და თურქეთში იყო, მერე ჩამოვიდა და გოგოსთან წავიდა საბერძნეთში. ჩემზე ერთი წლით დიდია, შეუძლია იმას, მე მჯობია და წასულია გოგოსთან. ჩემი შვილიც იყო და ჩამოვიდა, რძალიც იყო და ჩამოვიდა, მე რომ არ შემიძლია…

რა თქმა უნდა, ადამიანს რომ არ უჭირდეს ემიგრაციაში არ წავა, ვერ წავა. იმიტომ მიდიან, რომ ბევრი გაჭირვებულია, ბევრიც ავადაა“, – ამბობს ის.

ლიანა სვანიძეც თავისი პენსიის ძირითად ნაწილს წამლებზე ხარჯავს. ამბობს, რომ ხანდაზმულებს პენსია წამლების გარდა, ნორმალურ საკვებსა და დასვენებასაც უნდა ჰყოფნიდეს:

„პენსია იმდენი მაქვს წამლებში ძლივს მყოფნის, ევროპაში მე არ ვყოფილვარ, ტელევიზორში ვუსმენ – სხვა ქვეყნებში რომ არის მაღალი პენსიები, ჩვენთან რატომ არ უნდა იყოს? ევროპაში როცა იქნება შეიძლება შევიდეთ, ალბათ ეს ჩვენ არ მოგვესწრება, მაგრამ ახლა სოფელში ვართ და 1000 ლარი რომ გვქონდეს პენსია შეიძლება წამალიც ვიყიდოთ, შეიძლება კარგი რაღაცაც შევჭამოთ და დასასვენებლადაც წავიდეთ. ეს არ უჭირს ჩვენ ქვეყანას“.

ლიანა სვანიძე: „აქ რომ ჩამოდიან [ტურისტებად], ფულს რომ ხარჯავენ, ჩვენები მასე სადმე მიდიან? იშვიათად. ჩვენი ხალხი გაჭირვების გამო თუა წასული“.