Batumelebi

ბათუმში, ლორთქიფანიძის ქუჩის ერთ მონაკვეთზე, უსინათლოთა ბილიკს თუ გაუყვები, მდინარის კალაპოტს მიადგები. უფრო ზუსტად, მას შემდეგ, რაც ბილიკი შეწყდება, კიდევ ერთ ნაბიჯს თუ გადადგამ, მოხვდები მკვეთრად დამრეც ადგილზე, რომელიც მდინარის კალაპოტზე ჩადის – თავის შეკავება უნდა შეძლო, წონასწორობა არ უნდა დაკარგო. ოდნავ მარჯვნივ თუ გაიწევი, იქ სამანქანო ხიდია. ხიდზე ფეხით გადასვლა არამხოლოდ უსინათლოსთვის, მცირედმხედველისთვისაც ასისტენტის გარეშე უსაფრთხო არ არის.

ბილიკის ბოლოს დამონტაჟებულია ბოძი ამკრძალავი ნიშნით, თეთრი ხაზი წითელ ფონზე – „ეს ნიშანი კრძალავს ყველა სახის სატრანსპორტო საშუალებით შესვლას ამ მიმართულებით. ნიშნის მოქმედება არ ვრცელდება სამარშრუტო სატრანსპორტო საშუალებაზე.“

„ზუსტად ამას ვგულისხმობ, როცა ვამბობ, რომ ბათუმში უსინათლო დამოუკიდებლად გადაადგილებას იმ მონაკვეთზეც კი ვერ შეძლებს, რომელიც, ერთი შეხედვით, თითქოს ადაპტირებულია. გადაადგილება პრობლემურია მცირედ მხედველისთვისაც“, – გვიყვება თაკო საგინაძე. ის მცირედმხედველია.

თაკომ სპეციალური სწავლებებიც გაიარა და ახლა თავად ცდილობს საზოგადოების ინფორმირებას, თუ როგორი უნდა იყოს რეალურად ადაპტირებული გარემო მცირედ მხედველებისა და უსინათლოებისთვის.

„ბათუმის რესურსცენტრში განცხადება უნდა დამეტოვებინა. იქვე ახლოს არის ბილიკი მცირედმხედველებისთვის, სადაც არ არის ყვითელი მანიშნებელი. თითქოს არის ბილიკი, მაგრამ ადგილი სრულად ადაპტირებული არ არის. ამბობენ, რომ აწყობენ ტაქტილურ ბილიკებს, ალბათ ამ სიტყვის მნიშვნელობა არ იციან. ბილიკი ხეზე იყო მიბჯენილი, რაც არამხოლოდ უსინათლოსთვის, მცირედმხედველისთვისაც კი შეიძლება დამაზიანებელი აღმოჩნდეს“.

ტაქტილურ ბილიკს აწყობენ სპეციალური ფილით. ამ ბილიკის მოწყობის სტანდარტს არეგულირებს მთავრობის დადგენილება „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის სივრცის მოწყობისა და არქიტექტურული და გეგმარებითი ელემენტების ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების თაობაზე.“

ბათუმში, ლერმონტოვისა და ფერაძის ქუჩების ერთ მონაკვეთში, ბათუმის მერიის დაკვეთით ტროტუარებს აწყობენ, დაზიანებულ გზაზე ახალი ასფალტის საფარი დააგეს. ერთ-ერთ ტროტუარზე, რომელიც ფერადი ფილებით მოაპირკეთეს, უსინათლოთა ბილიკიც არის გაყვანილი. ეს ბილიკი კონკრეტულ მონაკვეთში მოულოდნელად წყდება და ოდნავ გვერდით გრძელდება.

თაკო საგინაძე გვიხსნის, რომ ასეთ შემთხვევაში უსინათლო კარგავს ორიენტაციას, უჭირს გამორკვევა, სად დასრულდა ბილიკი და საიდან გრძელდება. მცირედმხედველებისთვის მიმანიშნებლები მკვეთრად ყვითელი ფერით უნდა იყოს შეღებილი, არ უნდა იყოს ისეთი აჭრელებული, როგორიც ჩვენთან ზოგიერთ გზის სავალ ნაწილზეა. თუ გაკეთებულია, ის უნდა იყოს სრულად“.

სამუშაოებს აქ ტენდერში გამარჯვებული კომპანია ბათუმის მერიის საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოს დაკვეთით ატარებს. სამმართველოს ვკითხეთ, ამ კონკრეტულ ტროტუარზე უსინათლოთა ბილიკი მოაწყვეს თუ არა სტანდარტის შესაბამისად. სამმართველოდან მივიღეთ შეტყობინება, რომ სამუშაოები არ დასრულებულა და კომპანია ბილიკებს სტანდარტის შესაბამისად დააგებს.

მოგვიანებით ბათუმის საკრებულოს წევრმა, ლევან დოლიძემ „ბათუმელების“ თხოვნით ლერმონტოვისა და ფერაძის ქუჩებს შორის მოწყობილი უსინათლოთა ბილიკის შესახებ ინფორმაცია მოიკვლია და გვითხრა, რომ შეცდომა პარკინგის ადგილის გაფართოებამ გამოიწვია, თუმცა ის უკვე გამოასწორეს. [ლევან დოლიძის ოჯახის კომპანიები დიდი ხანია ბათუმში ტენდერებს იგებენ და ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის მიმართულებით მუშაობენ.]

მერიაში აცხადებენ, რომ ქუჩების ადაპტირება მერიის უპირობო სტრატეგიაა და როცა ტროტუარების მოპირკეთებაზე ტენდერი ცხადდება, უსინათლოთა ბილიკის მოწყობა უპირობოდ გათვალისწინებულია. მეორე საკითხი ამ ბილიკის მოვლაა. მათი დიდი ნაწილი მოუვლელი და დაზიანებულია, ხშირად კი ტროტუარებზე გაჩერებულ ავტომანქანებს აქვთ ჩახერგილი.

საკრებულოს წევრი ლევან დოლიძე გვიხსნის, რომ იქ, სადაც უსინათლოთა ბილიკი სრულდება, სტანდარტულად ადგილი მოპირკეთებული უნდა იყოს ბურთულებიანი ფილებით, რომელიც მიანიშნებს მცირედმხედველს, რომ იქ ბილიკი წყდება და გადასასვლელი ან შუქნიშანია. ის გვიყვება, რომ ევროპის ქვეყნებში მოგზაურობისას ყოველთვის აკვირდება, როგორ არის მოწყობილი უსინათლოთა ბილიკები.

საკრებულოს წევრმა პირდაპირ არ უპასუხა კითხვას, რამდენად აკმაყოფილებს ქალაქის ინფრასტრუქტურა ევროპულ სტანდარტს და აქცენტი იმაზე გააკეთა, რომ „მერია ცდილობს“ და ის ამ მცდელობით კმაყოფილია.

„მერია მიზნად ისახავს, შშმ პირებისთვის გადაადგილება იყოს უსაფრთხო“ – ამბობს საკრებულოს წევრი და გვირჩევს გადავხედოთ შესყიდვებს: „ნახავთ, რომ ყველა ახალი პროექტი შესყიდულია შესაბამისი მომსახურებით.“

რაც შეეხება დაზიანებულ და ჩახერგილ ბილიკებს? – „დაზიანება შეიძლება მოხდეს, მთავარია მერია ცდილობს, რომ რაც შეიძლება სწრაფ რეჟიმში გამოასწოროს ეს, რაც არის ქალაქში. იმას არ ვიძახი, რომ ყველაფერი რიგზეა. ქალაქი იზრდება და კეთილმოწყობის სამსახური ყოველდღიურად მუშაობს, რომ მოაწყოს. შეიძლება ყველგან არ გვაქვს ბილიკი, მაგრამ გაკეთდება აუცილებლად. შედარებას საიდან ვახდენთ? – დიახ, მე ვამბობ, რომ შედეგი გვაქვს, მაგრამ ეს ყველაფერი უნდა გაგრძელდეს. ქალაქი ვითარდება, იზრდება, ფართოვდება და კეთდება. რაც შეეხება ბილიკების ჩახერგვას, როცა აქ მანქანას აჩერებ, ეს უკვე ჩვენ უნდა გავიაზროთ და ავიღოთ ჩვენი წილი პასუხისმგებლობა. “

საკრებულოს წევრი ლევან დოლიძე  შეგვპირდა, რომ დაინტერესდება უსინათლოთა პრობლემებით, შეხვდება მათ, მოისმენს მათ მოსაზრებებს ქალაქის ინფრასტრუქტურის შესახებ და იმუშავებს მერიასთან ხარვეზების გამოსწორებაზე.

„ბათუმელები“ ამ პროცესს დააკვირდება.

ის, რომ მერია ცდილობს ბათუმში მცირედმხედველებისთვის ადაპტირებული გარემო შექმნას, თავად მცირემხედველები უსაფუძვლოდ მიიჩნევენ. ავტობუსის მძღოლიც კი ხმამაღლა არ აცხადებს გაჩერებებზე, სად გაჩერდა ავტობუსი. ეს ხომ მარტივად მოსაგვარებელია? – სვამენ კითხვას. ასევე არ გვაქვს ხმოვანი ტაბლოები.

„ვთქვათ, მოახერხე ავტობუსში ასვლა. ხომ უნდა გამოაცხადოს მძღოლმა სად გაჩერდა, რომ სასურველ მისამართზე ჩამოხვიდე? – გარწმუნებთ, რომ ბათუმში მცირედმხედველისთვის ასისტენტის გარეშე გადაადგილება რთულია. მე, პირადად, ვსარგებლობ მერიის პროგრამით, ასისტენტი მყავს.“

ბათუმის ინფრასტრუქტურის მოსაწესრიგებლად ყოველწლიურად დიდი ფული იხარჯება. როგორც საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოში განგვიმარტეს, ყველა შესყიდვა, რომელიც მერიამ საგზაო ინფრასტრუქტურის მოსაწესრიგებლად გამოაცხადა, თავისთავად გულისხმობს უსინათლოთა ბილიკის მოწყობას. ადაპტირებული ბილიკისთვის განკუთვნილი ერთი ფილის ფასი ჩვეულებრივ ფილაზე დაახლოებით 10 ლარით ძვირია.

„ამგვარი ქმედებით „ქართული ოცნება“ სასამართლო კლანის მხარდაჭერასთან ერთად, ქვეყნის უზენაეს კანონსაც უგულებელყოფს, რადგან აზრს უკარგავს კონსტიტუციურ ჩანაწერს: უმრავლესობის თანხმობის გარეშე შეიქმნას დროებითი საგამოძიებო კომისია,“ – მიიჩნევენ „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში“ საპარლამენტო უმრავლესობაზე, რომელიც მიზანმიმართულად ხელს უშლის საგამოძიებო კომისიის შექმნას.

დღეს მმართველი პარტიის დეპუტატებმა, სასამართლო სისტემაში კორუფციის შესასწავლად საპარლამენტო კომისიის შექმნის ინიციატივა ჩააგდეს – კენჭისყრის წინ რეგისტრაცია არ გაიარეს. შესაბამისად, ვერც კვორუმი შედგა.

სასამართლო სისტემაში კორუფციულ და სხვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა შემსწავლელი დროებითი საპარლამენტო კომისიის შექმნის ინიციატივა რამდენიმე ოპოზიციონერმა დეპუტატმა მას შემდეგ მოითხოვა, როცა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 4 მოსამართლე საქართველოში დაასანქცირა.

„ვირს კრიალოსანზე კომისიას არ შევაქმნევინებთ“ – განაცხადა „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძემ.

„მიგვაჩნია, რომ საპარლამენტო უმრავლესობა ბოროტად იყენებს საპარლამენტო პროცედურებს და რეგისტრაციის გავლაზე უარით, ხელს უშლის დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნას.

„სოლიდარობის აქტი“ სინამდვილეში სასამართლოში არსებული გავლენიანი ჯგუფის – კლანის მხარდაჭერის გამოხატვაა. ამასთან, ეს გადაწყვეტილება, ფაქტობრივად, სასამართლო სისტემაში გავლენიანი მოსამართლეების მიერ ჩადენილ კორუფციულ გარიგებებზე პოლიტიკური პასუხისმგებლობის აღებასაც ნიშნავს. სასამართლო ხელისუფლებაში არსებულ პრობლემებზე წლებია საუბრობენ ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციები,“ – აღნიშნულია საიას მიერ დღეს, 19 აპრილს გავრცელებულ განცხადებაში.

——————–

5 აპრილს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა გამოაცხადა, რომ სანქციებს უწესებს ე.წ. კლანის წევრ მოსამართლეებს. სახდეპის თქმით, სანქცირება უკავშირდება მნიშვნელოვან კორუფციულ საქმიანობაში მათ ჩართულობას. მოსამართლეებს და მათი ოჯახის წევრებს აეკრძალათ აშშ-ში შესვლა.

• დეტალურად: აშშ-მა მურუსიძე, ჩინჩალაძე და სხვა მოსამართლეები დაასანქცირა

ოპოზიცია სანქციებს მიესალმება, მმართველის გუნდის ლიდერმა კი თქვა, რომ სახელმწიფო მდივნის, ენტონი ბლინკენის განცხადების უკან დგას კორუფციული პროცესები, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას არასწორი ინფორმაცია მიაწოდეს საქართველოში მიმდინარე პროცესების შესახებ.

• დეტალურად: [ბლინკენის] განცხადების უკან დგას კორუფციული პროცესები — კობახიძე

აშშ-ის მიერ ოთხი მოსამართლისა და მათი ოჯახის წევრების სანქცირების საპასუხოდ, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი ლევან მურუსიძე აცხადებს, რომ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის გადაწყვეტილება პირადად მისთვის „ძალიან ცუდი იქნება“, თუმცა „ცხოვრება გაგრძელდება“.

• დეტალურად: „უფ, არა უშავს, ცხოვრება გაგრძელდება“ — მურუსიძე აშშ-ის სანქციაზე

პირადი ჰიგიენის საშუალებებსა და კოსმეტიკაში იტალიის სახელმწიფო მაკონტროლებელმა გასულ თვეში არაერთი პროდუქტი გამოავლინა, რომლებიც ჯანმრთელობისთვის საშიშ ნივთიერებებს შეიცავენ და ასევე, ფართოდაა გავრცელებული ქართულ ბაზარზეც.

momxmarebeli.ge-ის ინფორმაციით, მათ შორისაა ისეთი ბრენდების ნაწარმიც, როგორიცაა: „პალმოლივი“, „გარნიე“, „ინტესა“ და „დავი“.

აღნიშნული ბრენდების ჩამონათვალი 2023 წლის 14 აპრილს, ევროკავშირის სახიფათო არასასურსათო პროდუქტების სწრაფი განგაშის  სისტემით გავრცელდა.

„ყველა მათგანში აღმოჩნდა ნივთიერება butylphenyl methylpropional (BMHCA), რომელიც ამ პროდუქტების შემადგენლობაშია მითითებული.

ეს ნივთიერება წლების მანძილზე გამოიყენებოდა ჰიგიენის საშუალებებსა და კოსმეტიკაში, თუმცა ბოლო წლებში ჩატარებული მეცნიერული კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ აღნიშნულ ნაწარმში მისმა შემცველობამ შეიძლება დააზიანოს ადამიანის რეპროდუქციული სისტემა და ორსულობის შემთხვევაში, ნაყოფი.

შესაბამისად, 2022 წელს ევროკავშირის ქვეყნებში აიკრძალა ისეთი კოსმეტიკური ნაწარმისა და ჰიგიენის საშუალებების გაყიდვა, რომლებშიც butylphenyl methylpropional (BMHCA) შედის“ – წერს momxmarebeli.ge

ამავე წყაროს ცნობით,  უცნობია საქონლის ის პარტიები, რომლებშიც ზემოაღნიშნული ნივთიერება გამოვლინდა, არის თუ არა საქართველოში შემოტანილი.

„თუმცა მხოლოდ მეწარმეთა კეთილსინდისიერების იმედად ვერ ვიქნებით და მხოლოდ ეტიკეტის მეშვეობითაც ვერ შევძლებთ იმ უამრავი მავნე ნივთიერების შემოწმებას, რომლებსაც შეიძლება სამომხმარებლო პროდუქცია შეიცავდეს, მით უფრო, რომ ეტიკეტის გაყალბებაც შეიძლება.

ამიტომ აუცილებელია, რომ საქართველოშიც დაწესდეს ყველა სამომხმარებლო პროდუქციის უსაფრთხოების სახელმწიფო კონტროლი, როგორც ეს ევროკავშირსა და მსოფლიოს ბევრ სხვა ქვეყანაშია“, – ამბობს momxmarebeli.ge

„საპარლამენტო უმრავლესობის „პოლიტიკური სოლიდარობის“ გამოცხადება სასამართლოს დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ მიმართული აქტია,“ – მიჩნევენ არასამთავრო ორგანიზაციაში „სასამართლო გუშაგი“. ეს ორგანიზაცია სასამართლო სისტემის სფეროში მუშაობს და გუშინდელ შემთხვევას ეხმაურება – 18 აპრილს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე, სადაც სასამართლო სისტემის შესახებ დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნის საკითხი უნდა განეხილათ, საპარლამენტო უმრავლესობის დეპუტატებმა კენჭისყრის წინ რეგისტრაცია არ გაიარეს. შესაბამისად, ვერც კვორუმი შედგა.

სასამართლო სისტემაში კორუფციულ და სხვა კანონსაწინააღმდეგო ქმედებათა შემსწავლელი დროებითი საპარლამენტო კომისიის შექმნის ინიციატივა რამდენიმე ოპოზიციონერმა დეპუტატმა მას შემდეგ მოითხოვა, როცა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 4 მოსამართლე საქართველოში დაასანქცირა.

„ვირს კრიალოსანზე კომისიას არ შევაქმნევინებთ“ – განაცხადა „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძემ.

„საპარლამენტო უმრავლესობის „პოლიტიკური სოლიდარობის აქტი“ არის მოსამართლეებზე პოლიტიკური ზემოქმედების მცდელობა. ეს წარმოაჩენს, რამდენად მნიშვნელოვანია, მმართველი პოლიტიკური ძალისთვის სასამართლო სისტემაში დღეს არსებული „კლანური მმართველობის“ მხარდაჭერა და შენარჩუნება.

ამასთან, ეს ნაბიჯი კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ საპარლამენტო უმრავლესობის წევრების ინტერესში არ შედის სასამართლო სისტემაში არსებულ ვითარების გამოსწორება.

…კომისიის შექმნის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სასამართლოს გუშაგის მიერ გასულ წელს გამოქვეყნებული ინტერვიუები ყოფილ მოსამართლეებთან [ნათია ქუთათელაძე და ანა ღელეყვა]. ისინი მართლმსაჯულების სისტემაში არსებულ  მწვავე პრობლემებზე ღიად საუბრობენ; ასევე – უზენაესი სასამართლოს ყოფილი მოსამართლის, ბესო ალავიძის საჯარო განცხადებები.

მიგვაჩნია, რომ საქართველოს საერთო სასამართლოების სისტემაში არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე, დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნა  მნიშვნელოვანია, რათა საპარლამენტო დონეზე შესწავლილი იქნას ისეთი საკითხები, რომლებიც შეეხება კორუფციას, ნეპოტიზმს, მოსამართლეთა დანიშვნებს, საქმეთა განაწილებას, ინდივიდუალური მოსამართლისა და სასამართლოს ინსტიტუციურ დამოუკიდებლობას. ამასთან, ევროპულ სტრუქტურებში საქართველოს ინტეგრაციის ერთ-ერთი წინაპირობა სასამართლო რეფორმის გატარებაა. თუმცა, „ქართული ოცნების“ ქმედებები რეალურად დამოუკიდებელი, ანგარიშვალდებული და მიუკერძოებელი სასამართლოს ჩამოყალიბებას არ ემსახურება,“ – აღნიშნულია „სასამართლოს გუშაგის“ მიერ დღეს, 19 აპრილს გავრცელებულ განცხადებაში.

რა არის დროებითი საგამოძიებო კომისია?

პარლამენტში დროებითი საგამოძიებო კომისია იქმნება მხოლოდ კონკრეტული საკითხის შესასწავლად, სახელმწიფო ორგანოებისა და თანამდებობის პირების მიერ კანონმდებლობის დარღვევის ფაქტების გამოკვლევის მიზნით. კომისიის შექმნის საფუძველია:

• ინფორმაცია სახელმწიფო ორგანოს, თანამდებობის პირის კანონსაწინააღმდეგო ქმედების შესახებ, კორუფციული სამართალდარღვევის შესახებ, რომლებიც საფრთხეს უქმნის საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოებას, სუვერენიტეტს, ტერიტორიულ მთლიანობას, პოლიტიკურ, ეკონომიკურ თუ სხვა ინტერესებს;
• ინფორმაცია სახელმწიფო ბიუჯეტის, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის არამართლზომიერი ხარჯვის შესახებ.

დროებითი საგამოძიებო კომისიის შექმნის ინიციირების უფლება აქვს პარლამენტის თავმჯდომარეს, კომიტეტს, ფრაქციას, პარლამენტის შემადგენლობის არანაკლებ ერთ მეხუთედს. კომისიის შექმნას სჭირდება 50 დეპუტატის მხარდაჭერა, ხოლო მოწინააღმდეგეთა ხმები გადაწყვეტილების მიღებისას მხედველობაში არ მიიღება. კომისიის შემადგენლობაშიც ოპოზიციის წარმომადგენლობა არ შეიძლება იყოს ნახევარზე ნაკლები. ამ დროისთვის პარლამენტში 64 ოპოზიციონერი დეპუტატია.

—————————-

5 აპრილს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა გამოაცხადა, რომ სანქციებს უწესებს ე.წ. კლანის წევრ მოსამართლეებს. სახდეპის თქმით, სანქცირება უკავშირდება მნიშვნელოვან კორუფციულ საქმიანობაში მათ ჩართულობას. მოსამართლეებს და მათი ოჯახის წევრებს აეკრძალათ აშშ-ში შესვლა.

• დეტალურად: აშშ-მა მურუსიძე, ჩინჩალაძე და სხვა მოსამართლეები დაასანქცირა

ოპოზიცია სანქციებს მიესალმება, მმართველის გუნდის ლიდერმა კი თქვა, რომ სახელმწიფო მდივნის, ენტონი ბლინკენის განცხადების უკან დგას კორუფციული პროცესები, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას არასწორი ინფორმაცია მიაწოდეს საქართველოში მიმდინარე პროცესების შესახებ.

• დეტალურად: [ბლინკენის] განცხადების უკან დგას კორუფციული პროცესები — კობახიძე

აშშ-ის მიერ ოთხი მოსამართლისა და მათი ოჯახის წევრების სანქცირების საპასუხოდ, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი ლევან მურუსიძე აცხადებს, რომ აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის გადაწყვეტილება პირადად მისთვის „ძალიან ცუდი იქნება“, თუმცა „ცხოვრება გაგრძელდება“.

• დეტალურად: „უფ, არა უშავს, ცხოვრება გაგრძელდება“ — მურუსიძე აშშ-ის სანქციაზე

დღეს ბათუმში მცხოვრებ ქალზე, 100 წლის ემინე ანთაძეზე უნდა მოგიყვეთ, რომელიც რამდენიმე თვეში 101 წლის გახდება.

როცა ემინეს ოთახში შევედი, მითხრა: მართალია, პასპორტში ემინე ვწერივარ, თუმცა ჩემი ნათლობის სახელი მარიამია და მირჩევნია ასე მომმართოთო. შესაბამისად, დღეს მარიამი გვამოგზაურებს თავის ერთსაუკუნოვან ცხოვრებაში.

მის მეხსიერებაში მყარადაა შემონახული მნიშვნელოვანი განცდები, თარიღები, სახელ-გვარები, დეტალები.

ის 1922 წლის ოქტომბერში ქობულეთში დაიბადა. შვიდ წლამდე მცენარეებით მკურნალ ბებიასთან იზრდებოდა, რომელმაც 116 წელი იცოცხლა და არაჩვეულებრივი მეხსიერებაც ჰქონდაო.

„6 წლის რომ გავხდი, სკოლაში შესაყვანად წამომიყვანეს მშობლებმა. სულ ვტიროდი, ბებიასთან მინდოდა და იძულებულები გახდნენ, დავებრუნებინე, ამიტომ ერთი წლით გვიან შევედი სკოლაში.

შვილი დედ-მამასთან უნდა იზრდებოდეს, არ შეიძლება ასე. ძალიან მიჭირდა. შაბათის მოსვლა მაბედნიერებდა. სკოლიდან პირდაპირ ბებიაჩემთან, სოფელ კვირიკეში მივდიოდი, ფეხით გავდიოდი 7 კილომეტრს“.

ქალს კარგად ახსოვს სკოლისდროინდელი ამბები – „მასწავლებელი ღვთიური ადამიანი გვეგონა და თუ ჭამდა-სვამდა, ისიც გვიკვირდა“.

მარიამის საყვარელი საგანი ქართული ენა და ლიტერატურა იყო: „გამორჩეულად მიყვარს გალაკტიონ ტაბიძე, ვაჟა-ფშაველა, აკაკი წერეთელი, ილია ჭავჭავაძე… ძალიან მიყვარს კითხვა და ძალიან დიდი ბიბლიოთეკაც მაქვს.

დღისით არ მქონდა დრო და სულ ღამე, ლამპის შუქზე ვკითხულობდი, როცა ყველას ეძინა. კითხვა ძალიან უყვარდა ჩემს მეუღლესაც. ახლა ყველაფერია, მაშინ ხომ არ იყო ასე. სადაც კარგ წიგნს ნახავდა, სახლში მოჰქონდა და დაამთავრებდა თუ არა კითხვას, მე ვიწყებდი. ხშირად ვუკითხავდით ერთმანეთსაც.

ჩემი მეუღლე მესაზღვრე იყო და მივლინებებში ხშირად უწევდა ყოფნა. იმდენად მოსიყვარულე კაცი იყო, რომ ყოველთვის თან მიჰქონდა ჩემი პერანგი. რად გინდა-მეთქი, რომ ვკითხე, როცა ვერ ვიძინებ, შენ პერანგს ვიდებ თავთან, შენს სურნელს ვგრძნობ და მაშინვე მეძინებაო“. მარიამი ბევრს გვიყვება მეუღლის შესახებ, რომელიც  მისივე თქმით, სიგიჟემდე უყვარდა.

მარიამ ანთაძე მეუღლესთან ერთად

სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა ინსტიტუტში გააგრძელა, თუმცა დამთავრების საშუალება არ მიეცა. სტუდენტებს ომის პერიოდში ღამით მორიგეობა უწევდათ, განგაშის შემთხვევაში ხალხს ეხმარებოდნენ.

„ძალიან მშიშარა ვიყავი. ერთხელ, როცა მორიგეობიდან ვბრუნდებოდით, გზაში კაცები აგვედევნენ… ამის შემდეგ გავანებე ინსტიტუტს თავი. ვფიქრობდი, როცა ომი დამთავრდება, მაშინ დავბრუნდები-მეთქი, მაგრამ ისე გამოვიდა, რომ მალევე დავქორწინდი და ვეღარ მოვახერხე“.

ამ დროს მარიამი და ვანო, მისი მეუღლე, შეყვარებულები იყვნენ. ვანომ ერთ საღამოს მოულოდნელად მიაკითხა მანქანით და გაპარვა შესთავაზა: „კი გვიყვარდა ერთმანეთი, მაგრამ ასე ჩუმად გაყოლას არ ვაპირებდი. მასზე დაქორწინება მინდოდა, მაგრამ ასე არა.

ძალიან განვიცდიდი, ჩემი მშობლები 2 წელი არ შემირიგდნენ. ვანო სამუშაოდ ქედაში გადაიყვანეს და იქ ვცხოვრობდით. 19 წლის ვიყავი, როცა დავქორწინდი. 22 წლისას პირველი შვილი შემიძინა. 2 ვაჟი მყავს“, – გვეუბნება მარიამი და გოგონებს ურჩევს, არ იჩქარონ დაქორწინება.

„ყოველთვის კარგი უნდა დაინახონ ადამიანებმა ერთმანეთში. არ არსებობს ცუდი ადამიანი. ერთმანეთის პატივისცემაა მთავარი. ახლა სიმდიდრე რომ გადაიქცა მთავარ „ღირსებად“, ეს უბედურებაა“.

ის ბევრს გვიყვება ქმარზე, რომელიც ქობულეთში გაიცნო. მაშინ მარიამი სტუდენტი იყო და ვანო შაბათობით ბათუმში აკითხავდა, ქობულეთში ერთად რომ ჩასულიყვნენ მატარებლით.

„ჩემს ოჯახთან ფრონტიდან დაბრუნებულმა მაზლმა შეგვარიგა და ძალიან დიდი წვეულებაც მოვაწყვეთ. სამი ძმის ერთი და ვიყავი, დიდ ყურადღებას მითმობდნენ. ახლაც ამბობს ხოლმე ჩემი ძმისშვილი, მამიდას მსგავსი გოგო ქობულეთში არ დადიოდაო“, – გვიყვება მარიამი.

მარიამის ახალგაზრდობის ფოტო

იხსენებს, რომ სანამ ვანოს ცოლად გაჰყვებოდა, სხვა ბიჭზე იყო დანიშნული, რომელიც ომის დაწყებიდან მალევე გაიწვიეს ჯარში. „მე და ვანო  დაქორწინებულები ვიყავით, მისგან წერილები ისევ რომ მომდიოდა. იმდენად კეთილი იყო ვანო, მეუბნებოდა, შენც მისწერე და ნუ ეტყვი ჩვენზეო. ღელავდა, იცოდა, რომ ომიდან დაბრუნებას ვერ შეძლებდა“.

ქალი ყველა წერილს დიდი სასოებით ინახავდა, რომელიც ოდესმე მიუღია და ძალიან წუხს, რომ მისი წერილებით სავსე ყუთი სადღაც გაებნა.

ახსოვს სიხარული, რომელიც თითოეული წერილის მიღებას ახლდა თან. იქამდე ვკითხულობდი, სანამ ტექსტს არ დავიზეპირებდიო: „ახლა რა საჭიროა წერილები, განვითარდა ტექნოლოგია, მაგრამ მიუხედავად ამის, ძალიან საინტერესო იქნება ხანდახან წერილები ახლაც მისწერონ ერთმანეთს ადამიანებმა.

მაშინ უფრო იყო ადამიანების ურთიერთობა ფასეული. ახლა ადამიანურობაზე მეტად მნიშვნელოვანი სიმდიდრე გახდა“.

100 წლის ქალს განსაკუთრებით ადამიანებთან ურთიერთობა და ოჯახური თავშეყრები ენატრება.

„მამამთილი მომღერალი იყო, კარგად მღეროდნენ ჩემი ქმარი და მისი ძმებიც. ჩვენს აივანზე მუდამ მხიარულება და ზეიმი იყო. ძალიან მიყვარდა საჭმლის გაკეთება. მომზადება დედაჩემმა მასწავლა და კარგადაც გამომდიოდა.

ყოველთვის წინასწარ გამზადებული და მაცივარში შენახული მქონდა მწვანილები, დაფქული კაკალი და ა.შ. ვინც არ უნდა მოსულიყო, მაშინვე მაცივრის კარებს გააღებდა, აბა, რა აქვს მომზადებულიო.

მე გამორჩეულად ფხალეული, აჭარული წვნიანი ფხალი მიყვარს. ტკბილეული –  მხოლოდ ბაქლავა და ბრინჯის ფქვილით მომზადებული შაქარლამა.

ჩემი ჩვეულება იყო, პარასკევობით ბაქლავა გამომეცხო. ხშირად მთხოვდნენ მეზობლებიც გამოცხობას“, – გვიყვება მარიამი.

ის იხსენებს, თუ როგორ მოაწყო აივნის სახურავზე ბოსტანი, სადაც მოიყვანა კიტრი, პომიდორი და მწვანილები – „მოგვიანებით გავიგე, რომ სხვა ქვეყნებშიც აქვთ მსგავსად მოწყობილი ბოსტნები და გამეცინა. ძალიან მიყვარს ყვავილები. აივანზე მქონდა ნაირნაირი ყვავილებიც.

განსაკუთრებით იასამანი მიყვარს. თეთრი და ვარდისფერი ვარდები. ჩემი მეუღლე ხშირად მჩუქნიდა ყვავილებს. სამსახურიდან რომ ბრუნდებოდა, მოჰქონდა ყვავილები და მკოცნიდა“.

ქალის თქმით, ძალიან ბევრი საცხოვრებელი გამოიცვალა, სხვადასხვა მდგომარეობის გამო. მისი საყვარელი საცხოვრებელი ლენინის ქუჩაზე [ახლანდელი გამსახურდია – ავტ.] იყო, საიდანაც სულ მოჩანდა ხალხით სავსე სანაპირო. ყოველ საღამოს თავადაც ვსეირნობდი სანაპიროზეო, იხსენებს. – „ზღვა მიყვარს, მაგრამ სანაპიროზე ვარ გაზრდილი და ცურვა არ ვიცი,  ვერაფრით ვისწავლე“.

მარიამი საოჯახო ალბომს გვათვალიერებინებს. გვიყვება, რომ ფოტოების გადაღება განსაკუთრებულად უყვარდა მის მეუღლეს: „თვითონ იღებდა, მაგრამ მე არ მიყვარდა მაინცადამაინც. როცა მოვხუცდით, ხშირად ვათვალიერებდით ალბომებს და გვსიამოვნებდა. სულ მახსენებდა ხოლმე, გახსოვს, რომ არ გიყვარდა ფოტოების გადაღებაო?

მაშინ მარტივი არ იყო ფოტოს გადაღება – წყალში იდებოდა, გაშრობა სჭირდებოდა და კიდევ ათასი რამ. ძალიან მაწუხებდა ეს ყველაფერი“, – გვეუბნება მარიამი, რომელიც მისი ახალგაზრდობის ფოტოს აკვირდება.

„არასდროს ვისვამდი პომადას, არ მიყვარდა. არაფერს არ ვისვამდი. მხოლოდ სახის დამატენიანებელს ვისვამდი“.

მისი ახალგაზრდობის კიდევ ერთი მოგონება ის არის, რომ როცა დაქორწინდა, ძალიან გრძელი ნაწნავები ჰქონდა.

„ძალიან მიყვარდა ჩემი გრძელი, გადმოშვებული თმა. ერთხელ ქედაში გენერალი ეწვიათ. საჭმლის გაკეთება მე დამევალა.

გენერალმა იკითხა, ვისია ეს სიმპათიური გოგოო. ჩემი ქმარი იქ იყო და საღამოს ნაწნავები შემაჭრა. ეს რა ქენი-მეთქი? შენ ქალს არ გავხარო-მითხრა. კარგად ჩაცმა მიყვარდა, განსაკუთრებით კაბების. გემოვნებაც კარგი მქონდა და ტანიც“, – იხსენებს მარიამი.

მარიამის ალბომში ჯვრისწერის ფოტოც ინახება – „როცა დავქორწინდით, მაშინ არ შეიძლებოდა ჯვრის დაწერა და მერე დავიწერეთ. 18 წელი გავიდა მას შემდეგ“, – მითხრა მარიამმა.

ჯვრისწერის ფოტო

საუბრის დასასრულს მარიამმა თქვა: „საკვირველია, ყველაფერი მახსოვს, ყველაფერს ვიგებ… არ გიკვირთ, ამდენი რომ გელაპარაკეთ?“.

„გამარჯობა, ძალიან ბედნიერი ვარ, რომ ვარ თქვენთან…“- ქართულ ენაზე ამ სიტყვებით დაიწყო სტუდენტებისადმი მიმართვა აშშ-ის ელჩმა საქართველოში, კელი დეგნანმა. დღეს, 18 აპრილს, ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიდ დარბაზში ბათუმელ სტუდენტებს კელი დეგნანი შეხვდა.

„ჩვენ ქართველებს და ამერიკელებს ბევრი რამ გვაქვს საერთო: პატივისცემა ოჯახის მიმართ, თავისუფლება, პატივისცემა განათლების მიმართ…“- აღნიშნა კელი დეგნანმა, ვიდრე სტუდენტები კითხვების დასმას დაიწყებდნენ.

„რას ფიქრობთ ქართველ ახალგაზრდებზე?“ – სტუდენტის ამ კითხვით დაიწყო დიალოგი ელჩს და სტუდენტებს შორის.

„მე ბევრ ახალგაზრდას შევხვდი. ჩემზე ძალიან დიდ შთაბეჭდილებას ახდენენ ისინი თავიანთი ცნობისმოყვარეობით და ერთგულებით ქვეყნის მიმართ, იმის მიმართ, რომ ქვეყნის განვითარებაში შეიტანონ წვლილი. ნამდვილად ძალიან ბევრს ვიცნობ – დაწყებული პატარა სოფლებიდან, ქალაქებიდან… მე ყოველთვის ვხედავ მათში ძლიერ ენერგიას, რაც მიმართულია იქითკენ, რომ საქართველო წაიყვანონ მიზნებისკენ, ეს მიზანი კი არის ის, რისთვისაც საქართველო იღვწის ათწლეულებია – ეს არის საქართველოს ევროპული მომავალი.

მე ძალიან იმედიანად ვარ ქართველი ახალგაზრდების მიმართ. დარწმუნებული ვარ, რომ იქნებით ის წამყვანი ძალა, რომელიც საქართველოს მიიყვანს თავის სანუკვარ მიზნამდე,“ – აღნიშნა აშშ-ის ელჩმა საქართველოში კელი დეგნანმა. ელჩი ამ შეხვედრაზე რამდენჯერმე მიუბრუნდა ახალგაზრდების როლს.

„…დემოკრატია საფრთხეში დააყენა სხვადასხვა ავტოკრატიულმა რეჟიმმა და თქვენი თაობის გადასაწყვეტია, რა გსურთ თქვენ: ირჩევთ თუ არა წესებზე დაფუძნებულ წესრიგს, იმას, რომ სხვა ქვეყნებს არ ჰქონდეთ უფლება, თვითნებურად, ძალის გამოყენებით შეცვალონ სხვა ქვეყნის საზღვრები, წაართვან ქვეყანას სუვერენიტეტი. ეს არის შეთანხმებული პრინციპები და წესებზე დაფუძნებული წყობა, რამაც ბოლო 70 – 75 წლის განმავლობაში ნამდვილად მოუტანა მშვიდობა და წარმატება მსოფლიოს დიდ ნაწილს.

ეს ის არჩევანია, რაც სტუდენტებმა და ახალგაზრდა თაობამ უნდა გააკეთოს.

ჩემი აქ ყოფნის განმავლობაში და განსაკუთრებით ბოლო პერიოდში, მე ვხედავ, რომ ქართველი ახალგაზრდობა, სტუდენტები არიან ერთგული და მოტივირებული ევროპისკენ მიმავალი გზის. მათ იციან, რა უნდა გაკეთონ, მათ სურთ თავიანთი ქვეყნის მომავალი ევროპაში, მათ სურთ თავისუფლება, რომ თავიანთი იდეები, საქმე წარმატებით განახორციელონ.

…ჩემი თხოვნა თქვენდამი იქნებოდა, არ დანებდეთ, ისე, როგორც საქართველო გამუდმებით იცავდა თავის კულტურას, რელიგიას, რწმენას, ენას, ტრადიციებს, მიუხედავად ძალიან დიდი ზეწოლისა. დღეს საქართველო დგას ამაყად თავისი უნიკალური, ძლიერი კულტურით, რომელიც ნამდვილად იმსახურებს აღფრთოვანებას.

თქვენ ხართ ის ძალა, რომლებმაც უნდა დაასრულოთ შენება იმის, რაც თქვენმა წინაპრებმა დაიწყეს,“ – აშშ-ის ელჩის ამ სიტყვას სტუდენტები ტაშით შეხვდნენ.

სტუდენტებმა ტაში მერეც გაიმეორეს, როცა თარჯიმანმა ელჩის პასუხი თარგმნა.

კიდევ ერთი სტუდენტის კითხვა:

„თქვენ აღნიშნეთ, რომ საქართველო მძიმე პოლიტიკურ სიტუაციაში იმყოფება ახლა რუსეთის აგრესიის ფონზე. ჩვენ, ქართველებს, გვიწევს ამ საფრთხის პარალელურად არსებობა. ეს საფრთხეა ოკუპაცია, ადამიანების გატაცება, უკანონო ბორდერიზაცია… ეს არ არის სრული ჩამონათვალი. კრიზისის გაღრმავების შემთხვევაში, რა კონკრეტული ბერკეტები არსებობს აშშ-ის მხრიდან, საგულისხმოა სამხედრო მექანიზმებიც. ეს იმ პირობებში, რაც 2009 წლიდან საქართველოს და აშშ-ის შორის პარტნიორობის ქარტია გაფორმდა?“ – ჰკითხა მორიგმა სტუდენტმა კელი დეგნანს.

ელჩმა სტუდენტს უპასუხა, რომ განსაკუთრებით ბოლო 15 წლის განმავლობაში აშშ-ის და საქართველოს თანამშრომლობის ერთ-ერთი ძირითადი მიმართულება არის თავდაცვის ძალების მხარდაჭერა.

„…იმისთვის, რომ რუსეთი უფრო მეტად დაფიქრდეს, რამდენად უღირს განახორციელოს აგრესია საქართველოს წინააღმდეგ, როცა მას ჰყავს ძლიერი ძალა დაცვისთვის. ეს ყველაფერი არის მიმავალი გზა ნატოსკენ და ეს დახმარება და წვრთნები უზრუნველყოფილი იყო აშშ-ის, ნატოს და სხვადასხვა პარტნიორის მხრიდან,“ – თქვა კელი დეგნანმა და აქცენტი დემოკრატიის გაძლიერებაზე გააკეთა.

„ძლიერ დემოკრატიას ენიჭება ძალიან დიდი მნიშვნელობა, როცა ვსაუბრობთ ნატოს წევრობაზე, სწორედ ამიტომ ბევრს ვსაუბრობთ და ვუჭერთ  მხარს დემოკრატიული ინსტიტუტების მშენებლობას საქართველოში, მათ შორის, ძლიერი სასამართლო სისტემის მშენებლობას. ამ მიმართულებით ბევრია გასაკეთებელი, ეს გასაკვირი არ არის… ძლიერი დემოკრატია არის ერთ-ერთი საუკეთესო თავდაცვის საშუალება ქვეყნისთვის“, – აღნიშნა აშშ-ის ელჩმა საქართველოში, კელი დეგნანმა.

აშშ-ის ელჩი სტუდენტებს ესაუბრა რუსულ დეზინფორმაციასა და მითზე „მეორე ფრონტის“ შესახებ, რაზეც ხშირად „ქართული ოცნება“ საუბრობს.

„ეს არის სიცრუე და ემსახურება ხალხის დაბნევის მცდელობას, რომ საქართველო აშშ-ს დააშორონ. ეს არის ზუსტად რუსული ნარატივი და რუსული დეზინფორმაცია…

ჩვენ ძალიან კარგად გვესმის საქართველოს სენსიტიური სიტუაცია, როცა მის ტერიტორიის 20 % ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და რუსეთი ყოველდღიურად, მუდმივად ახორციელებს ზეწოლას საქართველოზე… ჩვენ დავინახეთ საქართველოს ძალიან დიდი მხარდაჭერა უკრაინის მიმართ,“ – აღნიშნა კელი დეგნანმა.

აშშ-ის ელჩს ჰკითხეს „რუსულ კანონზეც“: „ჩვენ გიხდით მადლობას თქვენი პოზიციისთვის…

იყო რამე დიალოგი თქვენს წარმომადგენლობას და საქართველოს შორის? თუ არსებობდა დიალოგი, სამომავლოდ რა გავლენას იქონიებს, შეცვლის თუ არა საქართველოს და აშშ-ის შორის სტრატეგიული პარტნიორობის სურათს?“ – ჰკითხა ბსუ-ს სტუდენტმა ელჩს.

„ჩვენ მუდმივად გვაქვს დიალოგი საქართველოს ხელისუფლებასთან,“ – თქვა აშშ-ის ელჩმა და ახსნა, რამდენად დამაზიანებელი იქნებოდა „რუსული კანონი“ საქართველოსთვის. კელი დეგნანმა ირიბად ყურადღება გაამახვილა „ოცნების“ რიტორიკაზე ამ ნაწილშიც: თითქოს „რუსული კანონი“ ამერიკულია.

„…ამერიკული კანონის მიზნები, სამიზნე ჯგუფი, ეფექტი, სულ სხვა რამეს გულისხმობდა. განსხვავდებოდა იმისგან, რაც იყო ქართულ კანონში. ამ კანონზე ჩვენ გვქონდა საუბარი, გამოვთქვით ჩვენი შეფასება და რეკომენდაცია, როგორც საქართველოს მეგობარმა. საბოლოო ჯამში საქართველოს ხელისუფლების გადასაწყვეტი იყო, რას მოიმოქმედებდა. მაგრამ ჩვენთვის, როგორც მეგობრისთვის, აუცილებელი იყო, ამ მოსაზრების გაზიარება,“ – განაცხადა კელი დეგნანმა.

ბსუ-ს სტუდენტმა, სანდრო კიკნაძემ აშშ-ის ელჩს კითხვა „ჰაიმარსებზე“ დაუსვა – საჰაერო თავდაცვის სისტემა უკრაინისა და საქართველოსთვის.

„დღეს უკრაინა და მსოფლიო განსაკუთრებულ საშიშროებას ეჭიდება, რომელსაც საქართველო არაერთხელ შეეჩეხა. უკრაინისთვის ყველაზე დიდი გამოწვევა საჰაერო თავდაცვაა, რაც არამხოლოდ სამხედრო, არამედ სამოქალაქო ინფრასტრუქტურისა თუ მოსახლეობისთვის საშიშროებას წარმოადგენს. ამერიკა დღეს საჰაერო თავდაცვის სისტემების ერთ-ერთი საუკეთესო მწარმოებელია. თქვენი აზრით, რა ნაბიჯები უნდა გადაიდგას, რომ ეს განსაკუთრებული საფრთხე ჩვენთვის მინიმუმამდე იქნას დაყვანილი, ვიდრე ჩვენ ნატოს კარს გაგვიღებენ?“ – იკითხა სტუდენტმა.

„ამ ომში ჩვენ განსაკუთრებით კარგად დავინახეთ საჰაერო თავდაცვის მნიშვნელობა,“ – თქვა კელი დეგნანმა და აღნიშნა, რომ უკრაინაში ომის დაწყებამდეც, წლების განმავლობაში საქართველოს თავდაცვის ძალებთან ამ მიმართულებით აშშ აქტიურად მუშაობს.

„საქართველოს მეზობლად ჰყავს აგრესორი და ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მას ჰქონდეს თავდაცვის საშუალებები… ჰქონდეს შესაბამისი ცოდნა და წვრთნა, როგორ გამოიყენეს ეს საშუალებები. ეს დამოკიდებულია საქართველოს ხელისუფლების გადაწყვეტილებაზე, ჩვენ ამ ურთიერთობაში, პირველ რიგში, ვუსმენთ მათ, რის სურვილი აქვთ… საქართველო განსაკუთრებულ სენსიტიურ მდგომარეობაშია და ცდილობს დაიცვას ბალანსი, შეინარჩუნოს მშვიდობა და მეორეს მხრივ, გაუძლოს რუსეთის ზეწოლას.

როდესაც საუბარია თავდაცვის სისტემებზე, ეს იქნება „პატრიოტი“, თუ „ჰაიმარსი,“ ამ შემთხვევაში, რა თქმა უნდა, ჩვენი მოქმედება განისაზღვრება ქვეყნიდან წამოსული სურვილით,“ – დასძინა კელი დეგნანმა.

საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრი „ოცნებიდან“ იაშა შერვაშიძე და მისი ოჯახის წევრების კომპანიები ბათუმში, ჟიული შარტავასა და ასლან აბაშიძის ქუჩების კვეთაში, ცენტრალურ სტადიონთან ახლოს, ჰექტრობით ფართობს ფლობენ და მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობას გეგმავენ.

იაშა შერვაშიძე საქართველოს VII – VIII  მოწვევის პარლამენტში „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წარდგენით, მაჟორიტარული სიით შევიდა. ის ქედის მაჟორიტარი იყო. ხელისუფლებაში „ოცნების“ მოსვლის შემდეგ ისიც „ოცნებაში“ გადავიდა. იაშა შერვაშიძეს პარლამენტში მუშაობის დროს თავი არც კანონპროექტებზე მუშაობით და არც სიტყვით გამოსვლით არ გამოუჩენია.

პროექტის დეტალები ჯერ დაზუსტებული არ არის, თუმცა წინასწარი მონახაზით თუ ვიმსჯელებთ, იაშა შერვაშიძისა და მისი ოჯახის წევრების, კონკრეტულად კი ცოლისა და შვილის კომპანიები, აქ მინიმუმ ოთხი თაუერის აშენებას გეგმავენ.

„საპროექტო ტერიტორიის გვერდით 25-სართულიანი მრავალბლოკიანი საცხოვრებელი კომპლექსი, ხოლო მოპირდაპირედ 28-30-სართულიანი სასტუმრო აპარტამენტები მდებარეობს. ქალაქმშენებლობის თვალსაზრისით გამართლებულია საპროექტო ტერიტორიებზე  მრავალსართულიანი მრავალფუნქციური კომპლექსის განთავსება, რომელიც თავისი გაბარიტებით მასშტაბურად ჩაეწერება მიმდინარე განაშენიანებაში და არ იქნება შეუსაბამო“, – წერს მერიას პროექტის ავტორი.

ყოფილი დეპუტატისა და მისი ოჯახის წევრების კომპანიების ნაკვეთები შერეულ ზონა 3-ში მდებარეობს, აქ დადგენილი განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი [k2] 0.7- ა, კომპანიას მისი გაზრდა სურს 15.0 – მდე.

ასეთ შემთხვევაში სამშენებლო კოდექსი განაშენიანების დეტალური გეგმის დამუშავებას ითვალისწინებს. ამის თაობაზე მერიას უკვე მიმართეს და შესაბამისი დავალების გაცემა მოითხოვეს.

ამ დროისთვის სამშენებლო ტერიტორიაზე ძველი ქარხნები და სხვა შენობებია განთავსებული.

მერიისთვის გაგზავნილი ინფორმაციით, კომპანია შენობების I-IV სართულებზე საზოგადოებრივი ობიექტების განთავსებას გეგმავს:

„კომერციული ფართები, კლუბები, კინოთეატრი, სავაჭრო ცენტრი, სპორტულ-გამაჯანსაღებელი და გასართობი ცენტრები, საცურაო აუზები, ბანკები, აფთიაქები, კაფე-ბარები, რესტორნები, ღამის კლუბები. ასევე სკოლა, ბაგა-ბაღი და ბიბლიოთეკები“.

სარდაფის სართულში გათვალისწინებულია მიწისქვეშა ავტოსადგომების მოწყობა.

„ტერიტორიის ფართობი საშუალებას გვაძლევს განვათავსოთ ღია ავტოსადგომები, სკვერი და სპორტული მოედნები, რომლებიც გათვალისწინებული იქნება დასამუშავებელ პროექტში მოთხოვნილი ნორმების მიხედვით“, – წერს პროექტის ავტორი.

სამშენებლო ტერიტორია რვა საკადასტრო ერთეულისგან შედგება და ჯამში 4.3 ჰეტარია [43 880 კვ.მეტრი] ნაკვეთებს სხვადასხვა მესაკუთრე ჰყავს.

სამშენებლო ტერიტორიის ნაწილი, კერძოდ, 10 787 კვ.მეტრი „მტზ კომპანის“ ეკუთვნის – ამ კომპანიას იაშა შერვაშიძე ხელმძღვანელობს. ასივე პროცენტის მფლობელი კი მისი მეუღლე ზინა ტურაშვილია.

17 778 კვ.მეტრი შპს „ხახუტას“ ეკუთვნის – ამ კომპანიის ასი პროცენტის მფლობელი ლევან შერვაშიძეა, იაშა შერვაშიძის შვილი, ხოლო იაშა შერვაშიძე ამ კომპანიის გენერალური დირექტორია.

1401 – შპს „ჯიი XXI“ – ს  აქვს დარეგისტრირებული – კომპანიის 90 პროცენტი იაშა შერვაშიძის საკუთრებაა.

„სთარ არ ჯის“ საკუთრებაშია 13 914 კვადრატული მეტრი მიწა – ამ კომპანიის დირექტორი და ხუთი პროცენტის მფლობელი  ყოფილი დეპუტატის შვილი ლევან შერვაშიძეა, 5 პროცენტს კი იაშა შერვაშიძე ფლობს – 84 პროცენტს თურქეთში [ 74] და სომხეთში [10] დაფუძნებული კომპანიები ინაწილებენ. 5 პროცენტს გერმანიის მოქალაქე, 3 პროცენტს კი თურქეთის მოქალაქე ფლობს.

ნახევრად დანგრეული სახლი, დაობებული, დამპალი იატაკი, ალაგ-ალაგ ჩამტვრეული და სიცოცხლისთვის საშიში. ასეთ გარემოში ცხოვრობს 5 ბავშვი, მათ შორის 4 მცირეწლოვანი.

ქეთევან სურმანიძეს და აკაკი გაბუნიას საკუთარი სახლი არ აქვთ, ისინი დეიდის სახლში ცხოვრობენ, რომელიც ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაკაიძეებშია. სახლში გაუსაძლისი პირობებია, თუმცა მრავალშვილიან ოჯახს, სხვა წასასვლელი არ აქვს. ეს სახლიც სადავოა, ამიტომ, ერთ დღეს, შესაძლოა ამის დატოვებაც მოუწიოთ.

როგორც ბავშვების დედა, ქეთევან სურმანიძე გვეუბნება, მას მე-5 კლასის შემდეგ სკოლაში არ უვლია და, შესაბამისად, არც სავალდებულო განათლება აქვს მიღებული.

„დედა მყავდა ავად და მე ვუვლიდი, ამიტომ გამოვედი სკოლიდან“, – გვეუბნება ის.

მის მეუღლეს სავარაუდოდ სკოლა დასრულებული აქვს, თუმცა კონკრეტულ პროფესიას არ ფლობს. „თუ ვინმე დაუძახებს და ფიზიკურად იმუშავებს ეს არის, თუ არადა, არ აქვს სამუშაო“, – გვეუბნება ქეთევანი.

ამავე სახლში ცხოვრობს ბავშვების ბებია ლეილა გაბუნიაც. მისი თქმით, ბავშვების მოვლა-პატრონობა ფაქტობრივად მას უწევს, რადგან მშობლებს, სავარაუდოდ შშმ სტატუსი სჭირდებათ, თუმცა მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა აქამდე არავის შეუფასებია.

„მე არ მაქვს დრო, რომ ჯანდაცვაში გავყვე რძალს და დავეხმარო სტატუსის მიღებაში, რადგან 7 წლის გიგა, – ჩემი შვილიშვილი, ჟანგბადამოკიდებულია. მას ჯანმრთელობის ძალიან მძიმე პრობლემები შეექმნა და ახლა სულ მის გვერდით ვარ. ჟანგბადი მე უნდა დავურეგულირო და ყველა საჭიროებაში მე ვეხმარები.

უფროსი შვილიშვილი 17 წლისაა, სკოლაშიც დადიოდა, მაგრამ… ნერვიულია, ადვილად ვერ შედის ადამიანებთან კომუნიკაციაში. ვფიქრობ, მასაც სჭირდება შშმ სტატუსი, მაგრამ ვერც ის მიმყავს ექიმთან, რომ შეისწავლონ“, – გვეუბნება ლეილა გაბუნია.

მისი თქმით, მშობლების და ბავშვების საჭიროებაზე სოციალური მუშაკი ინფორმირებულია, თუმცა აცნობა თუ არა ჯანდაცვის შესაბამის უწყებებს მათი საჭიროებების შესახებ, მისთვის უცნობია.

„სოციალური მუშაკი ამბობს, რომ ბავშვს მშობლები უნდა ახლდნენ ექიმთანო, ან ბებია მაინც უნდა ახლდესო. მე გიგას ვერ ვტოვებ და მშობლებს კიდევ არ აქვთ შესაბამისი უნარები, რომ წაიყვანონ ბავშვი და შეაფასებინონ. ამიტომ, ჯერ მშობლები არიან მისახედი, რომ მისცეს სახელმწიფომ სტატუსი და პენსიაც დაუნიშნონ“, – გვეუბნება ლეილა გაბუნია.

ოჯახის ერთადერთი შემოსავალი სოციალური შემწეობა – 930 ლარია. ოჯახში სულ ათი ადამიანი ცხოვრობს, მათ  შორის ქეთევანის ძმა, რომელსაც ასევე შშმ პირია.

ათსულიანი ოჯახი ორ ოთახშია განთავსებული, თუმცა სახლი თითქმის ამორტიზებულია. იატაკი დამპალია, ფანჯრებზე ჩამსხვრეულია მინებიც.

„ერთხელ ბავშვიც ჩავარდა ამ ღრიჭოებში, მაგრამ კიდევ კარგი, ქვემოთ ქვები არ იყო და გადარჩა. ამის შემდეგ სულ რაღაცებს ვაფარებ ხოლმე, მაგრამ მაინც მეშინია“, – ამბობს ბებია.

სახლის სახურავი რამდენიმე წლის წინ ქობულეთის მერიამ გამოცვალა, თუმცა სხვა სამუშაოები სახლში არ ჩაუტარებიათ.

„რადგან სახლი სხვისია, ყველაფერზე მეპატრონის თანხმობაა საჭირო. სადაო სახლია და ესეც პრობლემაა“, – გვეუბნება ის.

ოჯახი საზოგადოების შემწეობის იმედაა დარჩენილი.

„ოპერაციის შემდეგ, გიგას დასაწოლიც არ ჰქონდა და შემდეგ ვიღაც უცნობმა ადამიანმა გვიყიდა და თბილისიდან გამოგვიგზავნა. სპეციალური საწოლია, სამედიცინო. რადგან გიგას წონის გამო მოძრაობა უჭირს, სულ საწოლშია, ამიტომ სპეციალური საწოლი იყო მისთვის საჭირო. ტელევიზორიც უცნობმა ადამიანმა გვიყიდა და მოგვიტანა“, – ამბობს ბავშვების ბებია.

მისი თქმით, ყველაზე დიდი პრობლემა უსახლკარობაა, რადგან ერთ დღეს, შესაძლოა რძლის დეიდამ სახლის დატოვება მოსთხოვოთ, მათ კი წასასვლელი არსად აქვთ.

„კი, რაღაცას ვცდილობთ, მაგრამ სხვის სახლში ძალიან ძნელია. იქნებ ვინმეს ჰქონდეს მიტოვებული სახლი, ან სახელმწიფო მაინც რომ დაგვეხმაროს შეძენაში, კარგი იქნება. ბავშვებს ნორმალური პირობები ხომ უნდა ჰქონდეთ“, – ამბობს ლეილა გაბუნია.

ოჯახის ისტორია ვრცლად იხილეთ ვიდეოში:

„ბათუმელები“ ბავშვზე ზრუნვის სააგენტოს წარმომადგენელს დაუკავშირდა აჭარაში და ჰკითხა, შეისწავლეს თუ არა სათანადოდ ქეთევან სურმანიძის და მისი შვილების საჭიროებები და რა ზომები მიიღო სააგენტომ ბავშვების მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. როგორც სააგენტოში გვითხრეს, ჩვენ კითხვებს მას შემდეგ უპასუხებენ, თუ წერილობით მივმართავთ სააგენტოს.

[სააგენტოს მიერ მოგვიანებით გაკეთებული კომენტარი, იხილეთ აქ].

რაც შეეხება ქობულეთის მერიას, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამსახურში ამბობენ, რომ ისინი ჩართული იყვნენ პროცესებში და შესაბამის უწყებებში შუამდგომლობაც გააკეთეს.

„ზუსტად იმიტომაც მივმართეთ შესაბამის უწყებას, რომ ჩვენი აზრით, მშობლებს არ აქვთ ის უნარები, რომ ბავშვებზე სათანადოდ იზრუნონ. თუმცა, სახელმწიფო პოლიტიკა მიმართულია იქითკენ, რომ ბავშვები ბიოლოგიურ ოჯახში იზრდებოდნენ.

შშმ სტატუსის დადგენის საკითხი კი ექიმის კომპეტენციაა და როგორც ვიცი, ოჯახის ექიმი ჩართული იყო ამ პროცესში, შესწავლილი აქვს ეს საკითხი და არ მგონია, რომ შესაბამისი მიმართვა არ გაეკეთებინა, თუკი ჩათვლიდა, რომ მშობლებს ან ბავშვს შშმ სტატუსი ესაჭიროებათ“, – ამბობს აღნიშნული სამსახურის უფროსი ხათუნა მამასახლისი.

ამომრჩეველმა ქობულეთში თავისივე არჩეულ საკრებულოს დაგვის კულტურის ცენტრის უნიკალური შენობის გადარჩენა, რეაბილიტაცია პეტიციით მოსთხოვა, თუმცა შედეგი დღემდე არ დამდგარა. ისევე როგორც სხვა ბევრი მოთხოვნა, აღნიშნულიც დარჩა უპასუხოდ.

პეტიცია ერთ-ერთი შესაძლებლობაა ამომრჩევლისთვის, თავისივე რჩეულს პრობლემა მკაფიოდ და დასაბუთებულად დაანახოს.

რატომ ხდება, რომ პრობლემის მოსაგვარებლად, რომელსაც ამომრჩეველი პეტიციით ითხოვს, მერია ამბობს, რომ ბიუჯეტში ფული არ აქვს? ეს იმ ფონზე, როდესაც აუდიტი წლის ბოლოს სოლიდური აუთვისებელი თანხის შესახებ წერს. და ასე ხდება თითქმის ყოველი წლის ბოლოს. ამ საკითხზე „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ აჭარისა და გურიის კოორდინატორი მალხაზ ჭკადუა გვესაუბრა.

• მალხაზ, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო“ ეხმარება მოქალაქეებს პეტიციების შედგენაში. თუ ადევნებთ თვალს შემდგომ პროცესს – რამდენად სერიოზულად უყურებს უმაღლესი საბჭო, მთავრობა პეტიციებს. ზოგადად, რამდენად დადგა შედეგი?

ჩვენი ორგანიზაციის სამოქალაქო საბჭოების ორგანიზებითა და თანაორგანიზებით მუნიციპალიტეტებსა და უმაღლეს საბჭოში 5 პეტიცია შევიტანეთ. უმრავლეს შემთხვევაში მიმართვის ადრესატი აჭარის უმაღლესი საბჭო იყო. პირველი პეტიცია, რაც მუნიციპალიტეტში პეტიციის სახით დავარეგისტრირეთ და შემდეგ შევაგროვეთ 700-მდე მოქალაქის ხელმოწერა, გვქონდა ქობულეთში – ახალგაზრდებმა ბიბლიოთეკის შენობის რეაბილიტაცია, არაფორმალური განათლების სივრცის მოწყობა მოითხოვეს.

სამწუხაროდ, ამ პეტიციას არ მოჰყოლია ქობულეთის მუნიციპალიტეტის მხრიდან შესაბამისი რეაგირება. საკრებულომ განიხილა, დადგენილებაც მიიღო, მიმართა ქალაქის მერიას, თუმცა ამ საკითხზე მერიას, როგორც მე მაქვს ინფორმაცია, ამ დროისთვის საპროექტო წინადადებაც კი არ აქვს მომზადებული. ჩვენ გვითხრეს, რომ როგორც კი გამოჩნდება დაფინანსება, შესაბამისი პროექტი იქნება გათვალისწინებული.

მერიასთან მაქვს კითხვა, საკუთარი დაფინანსების სიმცირის პირობებში, რატომ არ მიმართა ამ პეტიციის დასაკმაყოფილებლად აჭარის მთავრობას. ჩვენ ვისმენთ განცხადებებს, რომ აჭარის მთავრობას შემოსავლები ეზრდება ყოველთვიურად. აუდიტის სამსახურის დასკვნებში კი ჩანს, რომ მუნიციპალიტეტები კაპიტალური და სპეციალური დანახარჯებისთვის განკუთვნილ თანხას აჭარის მთავრობიდან ბოლომდე ვერ ითვისებენ. ძალიან ჩამორჩება გეგმა რეალური შესრულების მაჩვენებელს.

ჩვენთვის მიუღებელია არგუმენტი, რომ ქობულეთის მერიას თანხა არ აქვს, ამიტომ თქვენი მეშვეობით კიდევ ერთხელ მოვუწოდებ მუნიციპალიტეტს, რომ გადახედოს თავის გადაწყვეტილებას.

უმაღლეს საბჭოს რაც შეეხება, ჩვენ შარშან დავარეგისტრირეთ „სოლიდარობის თემთან“ და ქობულეთის ახალგაზრდულ ორგანიზაციებთან ერთად 3 პეტიცია. ერთი ეხებოდა მუსლიმური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვას – ხის მეჩეთების დიდი ნაწილი მაღალმთიან აჭარაში სავალალო მდგომარეობაშია.

„სოლიდარობის თემთან“ ერთად მოვითხოვეთ აჭარის მთავრობისგან, რომ მას მიემართა აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოსთვის და მოეთხოვა ამ მეჩეთების როგორც შესაბამისი აღწერა, ისე რეაბილიტაციის პროცესის დაწყება, რამდენსაც გასწვდებოდა ადგილობრივი მთავრობის ბიუჯეტი.

ორიოდე დღის წინ ვინახეთ, რომ ქედაში, ზვარეს უნიკალური ხის მეჩეთი სავალალო მდგომარეობაშია, მიუხედავად იმისა, რომ 2018 წელს ქედის მუნიციპალიტეტის მერიამ ეს მეჩეთი გადახურა. შესაბამისად, ველით კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოსგან შესაბამის ქმედებას, რადგან უმაღლესმა საბჭომ მიმართა მას შუამდგომლობით. პროცესი უნდა გაგრძელდეს მეტი ინტენსივობით – აღწერა ნაწილობრივ არის გაკეთებული და რამდენიმე მეჩეთის რეაბილიტაცია დაწყებულია. ეს ინფორმაცია უშუალოდ აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ მოგვაწოდა.

რაც შეეხება დანარჩენ პეტიციებს, ერთი ეხებოდა მაღალმთიან დასახლებებში, განსაკუთრებით იალაღებზე დამატებით სასწრაფო სამედიცინო ჯგუფებისა და მოძრავი ამბულატორიების გამოყოფას. ესეც „სოლიდარობის თემთან“ ერთად შევიტანეთ. უმაღლესმა საბჭომ ამ პეტიციის განხილვა დაგვიანებით დაიწყო. ჩვენი მოთხოვნა იყო, რომ 2023 წლის ბიუჯეტში გაეთვალისწინებინათ ეს საკითხი, მაგრამ უმაღლესმა საბჭომ დროზე არ განიხილა ეს პეტიცია. 2023 წელს მეტ აქტიურობას ველით.

• ანუ, შედეგი არ დამდგარა?

შედეგი არ დამდგარა. შედეგი არ დამდგარა არც მესამე პეტიციასთან დაკავშირებით, რომლითაც მივმართეთ უმაღლეს საბჭოს, ეს არის აჭარის მუნიციპალიტეტებში არაფორმალური განათლების ცენტრების გახსნა. შესაბამისმა კომიტეტმა დაიწყო განხილვა, წარმდგენი პირი იყო მისული დეპუტატების კითხვების საპასუხოდ უმაღლეს საბჭოში, თუმცა ეს პროცესიც დაიწყო ძალიან ნელა.

უნდა ვთქვა, რომ პეტიციებისგან განსხვავებით, უფრო ქმედითი შედეგები მოჰყვა მერიებში ჩვენი „სამოქალაქო საბჭოების“ განცხადებებს. 2022 წელს მიმართული 40 განცხადებიდან დაახლოებით ნახევარი ან გადაწყვეტილია, ან პროცესი დაწყებულია. ასე ხერხდება ვთქვათ ვაიოს სკოლის რეაბილიტაცია, კოკოტაურის სკოლის ეზოში სპორტული მოედნის გაკეთება, ხულოს რამდენი სოფელში მეწყერსაშიში ზონების გამაგრება სპეციალური ბეტონის კედლით. ასევე, ბათუმში მამია ვარშანიძისა და გოგოლის ქუცების რეაბილიტაცია.

ვერ ვიტყვით, რომ მთავრობა და ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი ბოლომდე უგულებელყოფენ უმაღლესი საბჭო მოთხოვნებს: პროცესი მიმდინარეობს, მაგრამ ხალხის მოთხოვნებიდან და მოქალაქეების ჩართულობიდან გამომდინარე რა შედეგიც გვინდა რომ იყოს, ამ შედეგთან ახლოს ვერ მიდის რეაგირება.

პირადად მე, როგორც საბიუჯეტო პროცესების მონიტორინგით დაკავებული ადამიანი, ვერ ვიგებ არგუმენტს – „საკმარისი რესურსები არ გვაქვს“ – მაშინ, როდესაც ვხედავთ, რომ მუნიციპალიტეტებისთვის გამოყოფილი 2 საბიუჯეტო პროგრამის ფინანსურ რესურსებს ბოლომდე ვერ ითვისებენ. როგორც ვთქვი, ეს ეხება კაპიტალურ ხარჯებს და ასევე, სპეციალურ ტრანსფერებს, რომელიც აქვთ მუნიციპალიტეტებს. 33 მილიონიდან მხოლოდ ძალიან მცირე ნაწილია ათვისებული. ეს ეხება როგორც 2020-2021 წლის მონაცემებს, ასევე 2022 წელსაც.

გამოდის, ან მუნიციპალიტეტები ვერ ამზადებენ საკმარისი რაოდენობის და შესაბამისი ხარისხის საპროექტო წინადადებებს, რომ მოითხოვონ ფულადი რესურსი მთავრობიდან, ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროდა, ან სხვა დაბრკოლებასთან გვაქვს საქმე. ეს აუცილებლად გამოსასწორებელია, რადგან სახეზეა მოსახლეობის დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნები, ინფრასტრუქტურული საჭიროებები, გაუხარჯავი ბიუჯეტი და არაჯეროვნად მომუშავე საჯაროს ადმინისტრირების სისტემა. ეს, საბოლოო ჯამში, აისახება ამ რეგიონში მცხოვრები თითოეული ჩვენგანის ყოველდღიურობაზე.

• პეტიციების საკითხზე უმაღლეს საბჭოს პოზიცია ორი სიტყვით ასე შეგვიძლია ჩამოვაყალიბოთ – „ჩვენ გადავაგზავნეთ“. უმაღლესი საბჭოს მსგავსი ჩართულობა რამდენად საკმარისია?  

„ჩვენ გადავაგზავნეთ“ არ არის საკმარისი, არც პოლიტიკურ და არც ადმინისტრაციულ ჭრილში. საკმარისი არ არის მხოლოდ პეტიციის გადაგზავნა და მთავრობისთვის მითითება, ან რეკომენდაციის გაცემა, რომ ეს გააკეთოს.

უმაღლეს საბჭოს სასურველზე და საკმარისზე მეტი დრო აქვს და რესურსი, რომ საკითხი ჯეროვნად შეისწავლოს და ამაში ჩართოს სპეციალისტები.

ტექნიკურად უმაღლეს საბჭოს მიერ შემოთავაზებული პეტიციების წარდგენის პლატფორმა გამართულია და სასურველი რაოდენობის ხელმოწერების მიღება შესაძლებელია არათუ ერთი თვის, არამედ ერთი კვირის ვადაშიც კი – საამისოდ საკმარისია 200 ადამიანის ხელმოწერა. მაგრამ შემდეგ რა ხდება? უმაღლესი საბჭოს მიერ გაწეული სამუშაო ხდება იმის წინაპირობა, რომ აჭარის მთავრობა, ბიუჯეტის დაგეგმვის დროს, პეტიციით მოთხოვნილ საკითხებს აუცილებლად ითვალისწინებს?

• დოკუმენტების თანახმად, უმაღლესი საბჭო კმაყოფილდება იმ პასუხებით, რასაც იღებენ მუნიციპალიტეტებისგან. მუნიციპალიტეტები კი ძირითადად იმას წერენ, რომ პეტიციის მოთხოვნებს მაშინ გაითვალისწინებენ, როცა შესაბამისი სახსრები ექნებათ. 

ეს პასუხი საკმარისი? ხომ შეიძლება, რომ უმაღლესმა საბჭომ ამ შემთხვევაში დამაკავშირებელი რგოლის ფუნქცია შეასრულოს სამინისტროსა და მუნიციპალიტეტს შორის და თუ მუნიციპალიტეტს ნაკლები პოლიტიკური ან ადმინისტრაციული ნება აქვს, რაღაც ახალი ვალდებულება აიღოს კონკრეტული პროექტის განსახორციელებლად.

უმაღლესი საბჭო, როგორც რეგიონის მთავარი საკანონმდებლო და, ამავდროულად, მოქალაქეთა ჩართულობის უზრუნველმყოფი ორგანო, უნდა იყოს დაინტერესებული, რომ მრავლად ჰქონდეს პროექტები, რომლებიც იწყება და სრულდება ხალხის მოთხოვნიდან გამომდინარე. „ჩვენ მივმართეთ და მუნიციპალიტეტმა ეს პასუხი მოგვწერა“ – აბსოლუტური ფორმალობა და შინაარსისგან დაცლილი მიდგომაა.

• „ბათუმელებმა“ შეისწავლა ერთი პეტიცია, როცა მოქალაქემ მიმართა მუნიციპალიტეტს სოფელში საბავშვო ბაღის მშენებლობის მოთხოვნით და რომ არაფერი გამოუვიდა, შემდეგ მიმართა უმაღლეს საბჭოს. ეს ყველაფერი კი იმით დასრულდა, რომ უმაღლესმა საბჭომ პეტიცია ისევ მუნიციპალიტეტს გადაუგზავნა. ფაქტობრივად, მეორე წრეზე გაუშვეს მოქალაქე. უმაღლეს საბჭოს ამ შემთხვევაში არ უნდა გაეანალიზებინა, რომ ასე შედეგი ვერ დადგება და სხვა რამ არის საჭირო?

ბაღების მშენებლობა, მოვლა-პატრონობა ადგილობრივი მუნიციპალიტეტს ექსკლუზიური კომპეტენცია და სხვა ამას ვერ აკეთებს, მაგრამ კაპიტალური დანახარჯების და სპეციალური ტრანსფერების მიზანი ხომ ის არის, რომ ვთქვათ, როდესაც ხელვაჩაურის მერიას უჭირს ფინანსურად და ვერ აშენებს, აჭარის მთავრობამ მას შესაბამისი რესურსი შესთავაზოს.

ბიუჯეტი, რომელიც ივსება გადასახადებიდან და ასევე სხვადასხვა ქონების გაყიდვიდან, რომლებიც მათ შორის ხელვაჩაურის ტერიტორიაზეც მდებარეობს, სწორედ მიზნობრივად უნდა მიმართონ იქ, სადაც ეს საჭიროა.

ამიტომაც ეს საკითხი უმაღლეს საბჭოს მეტი ყურადღებით უნდა გამოეკვლია – არაფერი უშლით ხელს უმაღლესი საბჭოს დეპუტატებს, მაჟორიტარებს თუ პროპორციული სიით არჩეულებს, რომ პირდაპირი კომუნიკაცია ჰქონდეთ მუნიციპალიტეტთან. ტერიტორია არ აქვს შესაბამისი, არ იცის სად ააშენოს? არა აქვს საპროექტო წინადადება მზად, თანხა არ აქვს? – უმაღლეს საბჭოს, როგორც ორგანოს, შეუძლია დაეხმაროს მუნიციპალიტეტს, რომ მან უკეთესი სერვისი მიაწოდოს, ან გააჩინოს ის სერვისი, რასაც ხალხი ითხოვს.

მეტი რა არის საჯარო მმართველობის და ხალხზე ორიენტირებული მმართველობის მიზანი? საკანცელარიო ტიპის მუშაობა ვერ პასუხობს იმ მოთხოვნებს, რაც მოსახლეობას აქვს ჭარბად – გაზიფიცირების ნელი ტემპი იქნება, ინტერნეტიზაციის პრობლემა, სარწყავი წყლების საკითხი, მეწყერსაშიში ზონებში მცხოვრებთა უსაფრთხოების, სტიქიურ ზონებში მოვლენების ცუდი განვითარება…

მართალია,  უმაღლესი საბჭო არ არის ადგილობრივ მუნიციპალიტეტის ზემდგომი ორგანო, მაგრამ სწორედ იმის გამო, რომ მუნიციპალიტეტები იღებენ მთავრობიდან დაფინანსებას, მას უჩნდება ბერკეტი, რომ მიმართოს, მოითხოვოს და ჩაერიოს  ხალხის ნებისა და ინტერესების საკეთილდღეოდ იქ, სადაც არ ერევა.

ქონების ეროვნული სააგენტო „სახელმწიფო მიწის ნაკვეთებზე განთავსებული ძველი, ძირითადად, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის დროს აშენებული და დღეისათვის სრულად უფუნქციო შენობა-ნაგებობების“ დემონტაჟს იწყებს.

დასანგრევი ობიექტების სავარაუდო რაოდენობა ქვეყნის მასშტაბით, სულ არის 372. მათი დემონტაჟისთვის კი, ბიუჯეტიდან 5 მილიონ 635 ათასი ლარი გამარტივებული შესყიდვით ანუ ტენდერის გარეშე დაიხარჯება.

შესაბამისი თანხმობის მისაღებად ქონების ეროვნულმა სააგენტომ შესყიდვების სააგენტოს უკვე მიმართა, თუმცა არ არის მითითებული ამ ობიექტების კონკრეტული მისამართები.

• „აღნიშნული შენობები დროთა განმავლობაში სტიქიური მოვლენების შედეგად მიღებული დაზიანებებისა და სიძველის გამო ამახინჯებს გარემოს იერსახეს და საფრთხის შემცველია სიცოცხლისთვის/ჯანმრთელობისთვის.
• სტიქიური მოვლენები, რომელთა წინასწარი განსაზღვრა შეუძლებელია, მნიშვნელოვნად აუარესებენ აღნიშნული შენობა-ნაგებობის მდგომარეობას და კრიტიკულად ზემოქმედებენ მათზე, როგორც საზოგადოებისთვის საფრთხის შემცველ ობიექტებზე.
• შესაბამისად, მიზანშეწონილია საფრთხის პრევენციის მიზნით ღონისძიებები განხორციელებულ იქნას მაქსიმალურად მოკლე ვადებში.“ – აცხადებს ქონების ეროვნული სააგენტო.

სააგენტო მომსახურების ტენდერის გარეშე შესყიდვას იმ საფრთხის პრევენციით ხსნის, რასაც ამ ობიექტების სიძველე და სტიქიური მოვლენებით მიღებული დაზიანებებითაა გამოწვეული.

აღსანიშნავია ისიც, რომ „სიძველის“ და „სტიქიის“ გარდა, ეს შენობები [ყოფილი ფაბრიკა-ქარხნები, კოლმეურნეობების და სხვა ობიექტები] უკვე წლებია იძარცვება [იტაცებენ, სხვადასხვა მასალას, მაგალითად, აგურს, რკინას და ა.შ.]

ქონების სააგენტო იმაზეც მიუთითებს, რომ „არ არის გამოკვლეული შენობა-ნაგებობების მიმდინარე მდგომარეობა/მდგრადობა, რაც შესაბამისი ექსპერტების მიერ უნდა შეფასდეს“.

მიუხედავად ამისა, ქონების სააგენტოში დარწმუნებულები არიან, რომ ეს შენობები „ერთი შეხედვით, სავარაუდოდ, უკვე ატარებენ სიცოცხლისთვის საფრთხის შემცველ რისკებს.“

ქონების ეროვნული სააგენტო აცხადებს, რომ

• „სახელმწიფო შესყიდვის ელექტრონული ტენდერის საშუალებით განხორციელების შემთხვევაში, საჭირო გახდება ტენდერების დაყოფა გეოგრაფიული ფაქტორის, სამუშაოების ტიპოლოგიისა და კლასიფიკატორების გათვალისწინებით – აღნიშნული წარმოქმნის შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ ათეულობით სხვადასხვა ღირებულების მქონე ტენდერის გამოცხადების საჭიროებას.
• ასევე შესყიდვის ობიექტის სპეციფიკურობა გაზრდის ტენდერების არ შედგომის ან უარყოფითი შედეგით დასრულების რისკებს, ყოველივე აღნიშნული კი მკვეთრად გაახანგრძლივებს ღონისძიებების განხორციელების ვადებს.
• იმის გათვალისწინებით, რომ შენობა-ნაგებობები სიძველის, ასევე უკვე განვითარებული სტიქიური მოვლენებით მიღებული დაზიანებების შედეგად უკვე ატარებენ სიცოცხლის/ჯანმრთელობისთვის საფრთხის შემცველ რისკებს, მიზანშეწონილია ღონისძიების მაქსიმალურად შემჭიდროებულ ვადებში შემაფერხებელი გარემოებების გარეშე მივიღოთ სადემონტაჟო სამუშაოები.“

დასანგრევი ობიექტების სავარაუდო რაოდენობა რეგიონების მიხედვით:

ეს შენობები, სააგენტოს გათვლებით, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2023 წლის 20 დეკემბრამდე უნდა დაანგრიონ.

• 250 000 ლარი გათვალისწინებულია „საექსპერტო/საზედამხედველო მომსახურებისთვის“;
• 385 000 ლარი – „საინჟინრო/საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე დემონტაჟისთვის საჭირო საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციის შესადგენად“;
• 5 000 000 ლარი კი – შენობა-ნაგებობების დემონტაჟისთვის.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის მონაცემებით, 2023 წლის პირველ კვარტალში საქართველოში 1739 მართვის მოწმობა გაიცა.

ყველაზე ასაკოვანი პირები, რომლებმაც მართვის მოწმობა აიღეს 75 წლის კაცი იყო თბილისიდან და 67 წლის ქალი კახეთიდან.

შსს-ს მიერ გამოქვეყნებული სტატისტიკის თანახმად, 2022 წელს 6 732 მართვის მოწმობა გაიცა. აქედან ყველაზე ასაკოვანი პირები, რომლებმაც მართვის მოწმობა აიღეს – 71 წლის კაცი და 69 წლის ქალი იყო.

ამავე სტატისტიკის მიხედვით, 2022 წელს საქართველოში მართვის მოწმობა საქართველოს მოქალაქეების გარდა აღებული აქვთ რუსეთის, უკრაინის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, აშშ-ის, ყაზახეთის, კანადის, გერმანიის, ბელარუსის, თურქეთის, ნიგერიის, შრი-ლანკის, ირანის, აზერბაიჯანის, ინდოეთის, სომხეთის, ლიბანის, პორტუგალიის, ლატვიის მოქალაქეებს.