ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურმა ბათუმის ნავთობტერმინალში ორგანიზებული ჯგუფის მიერ საბაჟო წესის დარღვევის ფაქტზე 3 პირი დააკავა.
ნავთობტერმინალში საგამოძიებო სამსახური წუხელ ღამით შევიდა. შეჩერებული იყო სარკინიგზო ხაზი. ამის შესახებ „ბათუმელები“ დღეს, 4 დეკემბერს წერდა.
საგამოძიებო სამსახურის ვერსიით, „ბათუმის ნავთობტერმინალის“ ხელმძღვანელმა პირებმა საბაჟო პროცედურების გვერდის ავლით და მისგან მალულად განკარგეს ტერმინალის რეზერვუარებში არსებული – 10 000 ტონაზე მეტი განუბაჟებელი ნედლი ნავთობი, რომლის ღირებულებაც 15 000 000 ლარს აღემატება.
„საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის თანამშრომლებმა, ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, საქართველოს საბაჟო საზღვარზე, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნავთობის საბაჟო წესების გვერდის ავლით და მისგან მალულად განკარგვის ფაქტზე, 2025 წლის 3 დეკემბერს, სამი პირი დააკავეს.
გამოძიებით დადგინდა, რომ შპს „ბათუმის ნავთობტერმინალის“ ხელმძღვანელმა პირებმა ტერმინალის რეზერვუარებში არსებული -10 000 ტონაზე მეტი განუბაჟებელი ნედლი ნავთობი, რომლის ღირებულებაც 15 000 000 ლარს აღემატება, საბაჟო პროცედურების გვერდის ავლით და მისგან მალულად განკარგეს.
ბრალდებულებმა განსაკუთრებით დიდი ოდენობით მაღალი ხარისხის ნავთობპროდუქტების განკარგვის ფაქტის შესანიღბად, საბაჟო ტერმინალის რეზერვუარებში, განათავსეს გამოსაყენებლად უვარგისი, ნავთობის დაბინძურებული ნარჩენები.
საქმეზე ინტენსიურად გრძელდება საგამოძიებო მოქმედებები დანაშაულებრივი ჯგუფის სხვა წევრების გამოვლენის, სახელმწიფო ბიუჯეტისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობის დადგენისა და კონტრაბანდულად შემოტანილი ნავთობის შემდგომი განკარგვის ფაქტების გამოვლენის მიზნით,“ – აღნიშნულია საგამოძიებო სამსახურის მიერ დღეს, 4 დეკემბერს გავრცელებულ ინფორმაციაში.
დაკავებულები ყაზახეთის მოქალაქეები არიან.
გამოძიება დაწყებულია სსკ-ის 214-ე მუხლის მე-2 და მე-6 ნაწილებით [საქართველოს საბაჟო საზღვარზე დიდი ოდენობით მოძრავი ნივთის გადატანა ან გადმოტანა, ჩადენილი საბაჟო კონტროლის გვერდის ავლით ან მისგან მალულად, დოკუმენტის ან იდენტიფიკაციის საშუალების მოტყუებითი გამოყენებით, საბაჟო დეკლარაციაში ყალბი მონაცემების შეტანით] .
ბრალდებულებს დანაშაულის დამტკიცების შემთხვევაში 11-დან 15 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთა ელით.
2025-2026 სასწავლო წლის შესახებ ახალმა სტატისტიკამ აჩვენა, რომ საქართველოში გასულ, 2024 წელთან შედარებით სკოლების რაოდენობის მცირედი კლება და მოსწავლეთა რაოდენობის მატება აღინიშნება.
საქსტატის ახალი მონაცემების თანახმად, 2025-2026 სასწავლო წელს საქართველოში სულ 2 292 ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, მათგან 2 086 საჯარო და 206 – კერძო.
მანამდე არსებულ პერიოდთან შედარებით, სკოლების რაოდენობა 2 ერთეულით შემცირდა.
რეგიონების მიხედვით, ყველაზე მეტი სკოლა კვლავ იმერეთშია – 17.1%.
2025/2026 სასწავლო წლის დასაწყისისთვის საქართველოს ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში 644 200 მოსწავლე სწავლობდა, რაც წინა სასწავლო წლის მაჩვენებელს 0.6 პროცენტით აღემატება.
საქსტატის ანგარიშის მიხედვით, მოსწავლეთა რაოდენობის მატება ყველაზე მკვეთრად თბილისში ფიქსირდება. დედაქალაქის სკოლებში მოსწავლეთა 36 პროცენტი სწავლობს.
სტატისტიკის თანახმად, საქართველოში სასკოლო განათლების მიღების კუთხით მოსწავლეთა უმეტესობა საჯარო სექტორს ირჩევს. არსებული მონაცემებით, მოსწავლეთა 88.8% საჯარო სკოლებში სწავლობს, ხოლო მოსწავლეთა 11.2% იღებს განათლებას კერძო სკოლებში.
მოსწავლეთა 48.4% გოგოა, ხოლო 51.6% – ბიჭი.
საქსტატის მიერ წარმოდგენილი დიაგრამა აჩვენებს, რომ საქართველოში ზოგადი განათლების დონეზე მოსწავლეთა რაოდენობა წლიდან წლამდე იზრდება.
ამავე დროს, 2025 წლის მონაცემები აჩვენებს, რომ საშუალო საფეხურზე განათლების მიღების მაჩვენებელმა წელს 41.4 ათასი მოსწავლე შეადგინა, რაც დაახლოებით 0.8%-ით ნაკლებია წინა წელთან შედარებით.
საქსტატის ახალი მონაცემების თანახმად, საქართველოში მასწავლებლების რაოდენობა 2025/2026 სასწავლო წლისთვის 66 300 შეადგენს, რაც წინა წელთან შედარებით დაახლოებით 0.5%-იანი ზრდაა.
ამ პროფესიაში გენდერული სტატისტიკა კვლავ უცვლელია, მასწავლებელთა 87.6% ქალია, ხოლო 12.4% – კაცი.
ოფიციალური სტატისტიკის თანახმად, 2018–2019 წლებში მასწავლებელთა რაოდენობის მაჩვენებელმა პიკურ ნიშნულს, კერძოდ 67.3 ათასს მიაღწია, რის შემდეგაც 2020-2023 წლებში შემცირდა და 62–63 ათასამდე დაიწია.
ბათუმში, გაგარინისა და ხახულის ქუჩის შესახვევს შორის [სპორტის სასახლის უკანა ტერიტორია] „საქართველოს რკინიგზა“ ჯამში 107 586 კვადრატული მეტრი ფართობის მიწის 3 ნაკვეთს ყიდის. ქონება მთლიანობაში 59 712 497 ლარად იყო აუქციონზე გატანილი, თუმცა აუქციონები არ შედგა.
რკინიგზის შვილობილ კომპანია „ჯიარ ქონების მართვას“ თითოეულ ნაკვეთზე აუქციონი ორ-ორჯერ ჰქონდა გამოცხადებული.
გასაყიდი მიწის ნაკვეთების ფართობები და საწყისი გასაყიდი ფასი:
პირველი ნაკვეთი – 33 466 კვადრატული მეტრი – საწყისი გასაყიდი ფასი 18 652 928 ლარი
მეორე ნაკვეთი – 26 937 კვადრატული მეტრი – საწყისი გასაყიდი ფასი 15 025 591 ლარი
მესამე ნაკვეთი – 47 183 კვადრატული მეტრი – საწყისი გასაყიდი ფასი 26 033 978 ლარი
სამივე შემთხვევაში „ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების ვადა იყო აუქციონის დასრულებიდან -1 თვე; შეძენილი ქონების საფასურის [აუქციონზე დაფიქსირებული საბოლოო ფასი, გადახდილი „ბე“-ს გამოკლებით] გადახდის ვადა კი აუქციონის დასრულებიდან – 10 დღე.
NN1, 2, 3 – გასაყიდი მიწის ნაკვეთები ბათუმში და N4 – გაყიდული მიწის ნაკვეთი [ეს ტერიტორია ლეონიძის ქუჩაზე მდებარე სპორტის სასახლის უკან მდებარეობს]გასაყიდი მიწის ნაკვეთები [ყოფილი: ე.წ. „ბათუმის სატვირთო ეზო“] „ჯიარ ქონების მართვის“ საკუთრებაშია.
კომპანიამ ამ ნაკვეთების მომიჯნავედ 19 147 კვადრატული მეტრი ფართობის ნაკვეთი [ფოტოზე N4] უკვე გაყიდა 13 615 326 ლარად. ეს ნაკვეთი აუქციონზე ერთი ბიჯით გაიყიდა და დღეს მისი მესაკუთრეა შპს „კორეან ელექტრონიქსი“. ეს კომპანია 2017 წელსაა თბილისში რეგისტრირებული და მისი 100% წილის მფლობელია გიორგი ქიძინიძე.
„ჯიარ ქონების მართვას“ დარჩენილი სამი ნაკვეთის გასაყიდად ხელახალი აუქციონები ჯერ არ გამოუცხადებია. შესაბამისად, უცნობია შეამცირებენ თუ არა საწყის გასაყიდ ფასს.
„ბათუმელების“ ინფორმაციით, ბათუმის ნავთობტერმინალში სუს-ი და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურია შესული და შეჩერებულია სარკინიგზო გადაზიდვების ნაწილი.
ნავთობტერმინალში სარკინიგზო გადაზიდვების დიდი ნაწილი 3 დეკემბერს, ღამით, მას შემდეგ გაჩერდა, როცა იქ სუსი და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური ერთდროულად შევიდა.
„ბათუმელების“ ინფორმაციით, გამოკითხვაზე გადაიყვანეს 21 პირი, მათ შორის, ბათუმის ნავთობტერმინალის ხელმძღვანელი პირები.
რა ხდება ნავთობტერმინალში? – შეკითხვას ამ დრომდე არ პასუხობენ სუს-ის და საგამოძიებო სამსახურის პრესცენტრში. „ბათუმელებს“ არც ნავთობტერმინალის ადმინისტრაციაში უპასუხეს.
ნავთობტერმინალში სარკინიგზო გადაზიდვების შეჩერების შესახებ „ბათუმელებს“ ინფორმაციას ტერმინალში დასაქმებული პირიც უდასტურებს. მან კონფიდენციალურობის დაცვა ითხოვა.
„როგორც ვიცი, რამდენიმე რეზერვუართან დაკავშირებით გაჩნდა კითხვები. ეს უკავშირდება კომერციულ საქმიანობას… ერთდროულად შემოვიდა სუსი და ფინანსური პოლიცია, სპეცრაზმი იყო და გადაზიდვები გააჩერეს… გაჩერდა ტერმინალის რამდენიმე ხაზი, მთლიანად არ გაჩერებულა… გამოკითხვაზე გადაიყვანეს 21 ადამიანი, მათ შორის, არიან ხელმძღვანელი პირები,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ბათუმის ნავთობტერმინალის თანამშრომელი.
რუსეთში მწერალ ბორის აკუნინს დაუსწრებლად მიუსაჯეს ერთწლიანი პატიმრობა „უცხოელი აგენტის საქმის“ გამო.
რუსული მედიის ცნობით, პირველ განაჩენთან ერთად, სასჯელმა ჯამში 15 წელი შეადგინა – პირველი ოთხი წელი ციხეში, ხოლო დანარჩენი – კოლონიაში.
ასევე, აკუნინს რუსეთში ექვსი წლით აეკრძალა ინტერნეტში პუბლიკაციების გამოქვეყნება და დაეკისრა ჯარიმა, 600 000 რუბლი.
2025 წლის ზაფხულში ბორის აკუნინი რუსეთში დაუსწრებლად გაასამართლეს ტერორისტული საქმიანობის ხელშეწყობის, ტერორიზმის გამართლებისა და „უცხოელი აგენტის“ საქმიანობის ბრალდებით და მას 14 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს. ბრალდების საფუძველი იყო აკუნინის საუბარი რუსეთის ომის პროპაგანდისტებთან ყირიმის ხიდზე მომხდარი აფეთქების შესახებ.
რუსეთში ბორის აკუნინის წიგნების გაყიდვა და გამოცემა შეჩერებულია.
აკუნინი რუსეთში 10 წელზე მეტია არ ცხოვრობს, მან ქვეყანა 2014 წელს, რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ დატოვა.
ვისაც მოსწონს ნაქარგი საოჯახო ნივთები თუ ტანსაცმელი, რომლებიც ერთგვარი ხელოვნების ნიმუშებია, ასევე ხელნაკეთი თოჯინები თუ სხვა საგნები, ხვალ, ბათუმში, 14:00-საათიდან შეიძლება მათი დათვალიერება და შეძენა. გამოფენა-გაყიდვა სასტუმრო „რუმსში“ გაიმართება. მათ შორის იქნება პატიმრობაში მყოფი ბათუმელი მედროშის, ზურა ჭავჭანიძის ხელნაკეთი ნივთებიც, რომელთა გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალი მის მეუღლეს გადაეცემა.
5 დეკემბერს სასტუმრო „რუმსში“ გამოფენა-გაყიდვა გაიმართება ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრის (EPRC) ორგანიზებით, პროექტის ფარგლებში – „ერთიანი საქართველო ევროპისთვის“. პროექტის მხარდამჭერია ევროკავშირი და კონრად ადენაუერის ფონდი.
სამეწარმეო გამოფენა-გაყიდვაში მონაწილეობას მიიღებს 40-მდე მეწარმე აჭარის რეგიონიდან, რომლებიც დაინტერესებულ პირებს სხვადასხვა ტიპის პროდუქციას შესთავაზებენ. გამოფენა-გაყიდვაში წარმოდგენილი იქნება ხელით ნაქარგი საოჯახო ნივთები, ხელნაკეთი თოჯინები, საახალწლო სათამაშოები, სუვენირები, ნახატები, ნაჭრის სათამაშოები, მძივები, დეკორატიული ნივთები, სანთლები, აქსესუარები, მოქსოვილი ჩანთები, ბლოკნოტები.
გამოფენილი იქნება ასევე მრავალფეროვანი გასტრონომიული პროდუქცია.
6 დეკემბერს კი, „უკრაინული სახლი ბათუმში“ უმასპინძლებს მცირე მეწარმეებს პროექტის ფარგლებში „ერთიანი საქართველო ევროპისთვის“ – აქ მთელი დღის განმავლობაში გამოფენილი იქნება ადგილობრივი მეწარმეების პროდუქცია გასაყიდად.
ღონისძიების სტუმრებს საშუალება ექნებათ დაათვალიერონ და შეიძინონ ქართული ხელნაკეთი პროდუქცია უშუალოდ მათი შემქმნელებისგან.
პროექტი ეხმარება აჭარის რეგიონში მცხოვრები მეწარმეებს ხელნაკეთი პროდუქციის პოპულარიზაციასა და რეალიზაციაში. სამეწარმეო ბაზრობა ხელს შეუწყობს ადგილობრივი წარმოების შესახებ მოსახლეობაში ცნობადობის გაზრდას, მათთვის ახალი შესაძლებლობების შექმნა.
პროექტს მხარს უჭერს ევროკავშირი და ახორციელებს კონსორციუმი კონრად ადენაუერის ფონდის (KAS) ხელმძღვანელობით, რომელშიც შედიან ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრი (EPRC), სამოქალაქო საზოგადოების ფონდი (CSF) და თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი (IJH).
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 4 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 177 370 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 140. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 396 ერთეული [+3]
ჯავშანტექნიკა – 23 685 ერთეული [+3]
საარტილერიო სისტემა – 34 809 ერთეული [+29]
MLRS – 1 556 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 253 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 430 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 86 476 ერთეული [+245]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 024 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 68 813 ერთეული [+125]
სპეცტექნიკა – 4 012 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 4 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
668 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
100 277 უპილოტო საფრენი აპარატი
638 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 370 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 626 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
31 706 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
48 283 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„4 ოქტომბრის საქმეზე“ დაპატიმრებული 64 ბრალდებულიდან 5 ბათუმიდანაა. ამ სტატიაში მათ შესახებ მოგიყვებით: რას აკეთებდნენ ისინი დაპატიმრებამდე? რა მტკიცებულებებია მათ საქმეებში?
4 ოქტომბერს რუსთაველზე, საპროტესტო აქციაზე შეკრებილი მოქალაქეების ნაწილი პრეზიდენტის სასახლესთან გადავიდა რამდენიმე პოლიტიკური ლიდერის მიმართვის შემდეგ. დემონსტრანტებმა მოარღვიეს სასახლის ღობე და პრეზიდენტის სასახლის ეზოში შევიდნენ. რამდენიმე წუთში ადგილზე გამოჩნდა სპეცრაზმი, რასაც დაძაბულობა მოჰყვა. პრეზიდენტის სასახლესთან შეკრებილი დემონსტრანტების წინააღმდეგ გამოიყენეს წიწაკის სპრეი, წყლის ჭავლისა დაცრემლსადენი გაზი.
„4 ოქტომბრის საქმეზე“ 64 პირია ბრალდებული. პროკურატურამ ეს შემთხვევა 5 საქმედ დაყო, თუმცა ამ დრომდე არავის გამოუძიებია, გვქონდა თუ არა საქმე დანაშაულის პროვოცირებასთან თავად „ოცნების“ მთავრობის მხრიდან.
ლაშა ივანაძის საქმე – „დღეს შევხვდი ლაშას ციხეში… მითხრა, რომ სჯიან იმისთვის, რომ უყვარს საქართველო“
ლაშა ივანაძე პროევროპული საპროტესტო აქციების აქტიური მონაწილეა. დაპატიმრებამდე ლაშა მშობლებთან და ორ მცირეწლოვან შვილთან ერთად ცხოვრობდა ბათუმში. იგი ავტოსამრეცხაოზე მუშაობით ირჩენდა თავს:
„მე რასაც ვუყურე კადრებს, არც კი დახრილა ძირს, რომ ქვა აეღო ხელში, ან რამე, რა ჯგუფური ძალადობა?“ – კითხვას სვამს ლაშა ივანაძის და, რუსუდან ივანაძე.
ლაშა ივანაძე შვილებთან ერთად
„იმ დღეს ჩემთან იყო სტუმრად, როცა მოვიდნენ და დააკავეს. მედგრად იყო, მხოლოდ ეს მითხრა, ბავშვებს მიმიხედეო…. ლაშა გაშორებულია ცოლს, ბავშვები ხან დედასთან არიან, ხან – მამასთან. ბავშვები 6 და 8 წლის არიან, ლაშას დაპატიმრების შემდეგ კი, ისევ დედასთან არიან პერიოდულად, ხან – ბებია-ბაბუასთან.
ლაშა ამბობდა, შვილების მომავლისთვის უნდა ვიბრძოლოთ, არ მინდა, ჩემმა შვილებმა ასეთ ქვეყანაში იცხოვრონ, გარუსებულშიო.
ხშირად გვირეკავს ციხიდან. ამბობს, რომ არ უნდა ვინერვიულოთ, გვამშვიდებს, ყველაფერი კარგად იქნებაო, ვარჯიში დავიწყე, სიგარეტს თავი დავანებე და წიგნებს ვკითხულობო.
გასული წლის დარბევებში ლაშაც მოყვა – სულ სველი იყო წყლის ჭავლისგან. სამჯერ გადასხმა დასჭირდა შარშან დარბევის შემდეგ. გაზის კაფსულის ბრალი ეგონა და თურმე რის ბრალი ყოფილა, გამოჩნდა ყველაფერი: როგორ ექცევა ხელისუფლება საკუთარ ერს.
ეს მთავრობა უნდა შეიცვალოს. შვილები პატარები მყავს, თორემ მეც გამოვიდოდი აქციაზე,“ – ამბობს რუსუდან ივანაძე.
ლაშა ივანაძეს ბრალდება „სისხლის სამართლის კოდექსის 19-222-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტით [სტრატეგიული და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობა, ჩადენილი ჯგუფურად] და 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით [ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობა] წარედგინა. ბრალის დადასტურების შემთხვევაში, მას 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.
რამდენიმე დღის წინ ლაშა ივანაძეს ციხიდან ადვოკატისთვის თავისი შესრულებული ეს ნახატი გამოუტანებია.
ლაშა ივანაძის ნახატი ციხიდან
„დღეს შევხვდი ლაშას, მითხრა, რომ სჯიან იმისთვის, რომ უყვარს საქართველო. ამბობს, რომ მასში ვერასდროს მოკლავენ საქართველოს სიყვარულს და ბოლომდე იბრძოლებს სამშობლოსთვის,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ თემურ ბენიძემ, ლაშა ივანაძის ადვოკატმა.
ადვოკატის თქმით, ლაშა ივანაძის საქმეში მხოლოდ ტელევიზიით გავრცელებული კადრია, რომლის მიხედვითაც ლაშა საპროტესტო აქციაში მონაწილეობს.
„არაფერი ძალადობრივი იქ არ ჩანს. ასევე, წამიერად ჩანს ლაშა ივანაძე პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ეზოში – შევიდა და გამოვიდა. არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებს ლაშა ივანაძის მიერ ბრალად წარდგენილი ქმედების ჩადენას.
ადამიანი ისჯება მხოლოდ იმისთვის, რომ ის 4 ოქტომბერს იყო ქუჩაში,“ – ამბობს ადვოკატი თემურ ბენიძე.
ავთანდილ სურმანიძის საქმე – ჯარისკაცი რუსეთ-უკრაინის ომიდან
„უკრაინაში ომი რომ დაიწყო, თავდაპირველად ავთანდილი ჩუმად იყო, ერთ დღეს კი, გვითხრა, ომში უნდა წავიდეო,“ – გვიყვება ამირან სურმანიძე, „4 ოქტომბრის საქმეზე“ დაკავებული ავთანდილ სურმანიძის ძმა.
ავთანდილ სურმანიძეც აჭარიდანაა, ის ხულოში ცხოვრობს. რუსეთ-უკრაინის ომში წასული ავთანდილ სურმანიძე 2022 წელს დაჭრეს.
„ჩემმა მშობლებმა უთხრეს, რატომ მიდიხარ ომში, რა ვალდებული ხარო. ვალდებული არ ვარ, მაგრამ უსამართლობა არისო. ის ჩემგან რადიკალურად განსხვავებულია, მივხვდი, რომ ტიპიური ჯარისკაცია,“ – განაგრძობს თხრობას ამირან სურმანიძე, – „წავიდა ომში და აქედან არც გაუშვეს – თურქეთში გადავიდა და პოლონეთის გავლით შევიდა უკრაინაში.
4 თვე იყო დაწყებული ომი, სოფელი ალყაში მოაქციეს და დაჭრეს… გერმანიაში მკურნალობდა, მერე დაბრუნდა ისევ უკრაინაში და დაახლოებით 5 თვეა, რაც ჩამოსულია საქართველოში. ავთანდილს ბარგი ჩალაგებული ჰქონდა – ისევ აპირებდა უკრაინაში დაბრუნებას. მე ბათუმში ვცხოვრობ, ჩემი მშობლები – ხულოში. ავთანდილი ხულოში იყო ძირითადად და მშობლებს ეხმარებოდა საშემოდგომო საქმეებში.
ავთანდილ სურმანიძე
ფეხი ისე აქვს დაზიანებული, მუდმივი რეაბილიტაცია სჭირდება – ცხოვრების ბოლომდე. ახლაც უნდა მისულიყო თბილისში ექიმთან, რადგან პერიოდულად ძლიერი ტკივილი ჰქონდა. ციხეში რა ხდება არ ვიცი, ვინ მიხედავს.
დღეს დამირეკა, ვიდრე თქვენ დამირეკავდით: თბილი ტანსაცმელი მჭირდება და წიგნებიო. ეტყობა, ცივა კიდეც ციხეში. ასევე ითხოვა, სასამართლოზე ჩამოსვლას მირჩევნია პაემანზე ჩამოხვიდეთ, გნახავთ მაინცო.
სასამართლოზე რა გითხრათ: შორიდან ვუყურებ და ესაა, ახლოსაც არ მიგაკარებენ. 40 ტომი წარმოადგინეს პროკურორებმა და ერთი მტკიცებულებაც ვერ გვაჩვენეს, სადაც ჩანს, რომ ჩემი ძმა რამეში დამნაშავეა. ვიდეოში მარტო ის ჩანს, წყლის ჭავლის დროს როგორ იცავს თავს ქურთუკით ჩემი ძმა.
14 ბრალდებულია ამ საქმეში. ყველას განხილვაზე დავრჩი.
ავთანდილი თავის ნათქვამს არ გადავა. ვეუბნებოდი, რომ ოპოზიცია გაყიდულია, არ ინდობა-მეთქი. არ არსებობს, შანსი არ არისო. ბოლოს დარწმუნდა, რომ ბევრი მართლა გაიყიდა ფულზე. მაინც არ აპირებს უკან დახევას. მთელი ცხოვრება ასე იქნება, აზრს არ შეიცვლის.
თქვენ წარმოიდგინეთ, გირაოს თანხაც ვერ შევუგროვეთ, დავიარეთ ყველა ორგანიზაცია და პარტია. გირაოთი რომ გამოუშვან, თანხა იქნება საჭირო. თანხა დასჭირდა ექსპერტიზასაც, რომ მისი ჯანმრთელობის სტატუსი განისაზღვროს. უკრაინიდან გამოვითხოვეთ და მივიღეთ უკვე ყველა დოკუმენტაცია.
მე მგონია, რომ სიტუაციას სწორად შეფასება სჭირდება – უნდა დაელოდო მომენტს. ბრძოლას მაშინ აქვს აზრი, როცა გაქვს ჭკვიანური გეგმა,“- ამბობს ამირან სურმანიძე.
„ზოგადად, თავისუფლებისთვის მებრძოლი ადამიანისთვის ციხე და სასჯელი არაფერს არ წარმოადგენს. მით უმეტეს, როცა საქმე ქვეყნის მომავალს ეხება. ბრალდებულის სკამზე ვზივარ, მაგრამ უფრო დაზარალებული ვარ. ჩემი საქციელი იყო უსამართლობის წინააღმდეგ. აქ მყოფ სამართალდამცველებთან მაქვს ასეთი შეკითხვა: მაშინ როცა მოქალაქე თავის უფლებას იყენებს – მშვიდობიან აქციაზე მშვიდობიანად დგას და მის წინააღმდეგ ირღვევა კანონი – რეზინის ტყვიაა თუ წყლის ჭავლია – როგორ უნდა მოიქცეს ადამიანი?” – განაცხადა 27 ნოემბერს გამართულ წინასასამართლო სხდომაზე ავთანდილ სურმანიძემ.
ავთანდილ სურმანიძეს ბრალდება სისხლის სამართლის კოდექსის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით [ჯგუფური ძალადობაში მონაწილეობა] წარედგინა, რაც სასჯელის სახედ და ზომად 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
ავთანდილ სურმანიძის ინტერესებს ადვოკატი ნანა ფარჩუკაშვილი იცავს:
„ბრალდებას აქვს ამგვარი ფორმულირება, რომ ედავებიან ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას, რომლის მიზანი იყო სტრატეგიული ობიექტის ხელში ჩაგდება. მნიშვნელოვანია, რომ არსად ჩანს ჯგუფთან დაკავშირებული რაიმე მოქმედება, მაგალითად, რაიმე კავშირი სხვა დაკავებულ პირებთან დადგენილი არ არის. მათი ნაცნობობაც კი, არ არის დადგენილი.
პროკურატურის ლოგიკით გამოდის, რომ 120 ათასი ადამიანი, როელებიც 4 ოქტომბერს აქციაზე იმყოფებოდნენ, ამ ჯგუფის წევრია. ფიზიკურად აქციაზე ყოფნის გარდა, დაკავებულებს ერთმანეთთან არაფერი არ აკავშირებთ, რამაც შეიძლება ჯგუფის შემადგენლობა მოგვცეს.
ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი ახლოსაც კი არ მისულა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ღობესთან, არც ტერიტორიაზე არ გადაუდგამს ნაბიჯი. საერთოდ სიახლოვეზეც არ არის მისული… მას შემდეგ, რაც მას ჭავლის მანქანა წყალს შეასხამს, ქურთუკს იფარებს სახეზე, შემდეგ ინსტინქტურად დაბლა იხრება, იქვე რაღაცას აიღებს, რომელიც იმდენად მცირე ზომის არის, რომ რა არის – ქვა არის თუ კენჭია ბრალდებაც ვერ ამბობს და ხელს გაიქნევს”,- ამბობს ადვოკატი ნანა ფარჩუკაშვილი.
მანუჩარ მიქელაძის საქმე – „ასეა საჭირო ევროპული მომავლისთვის, შვილებისთვისო…“
„მანუჩარი დააკავეს ბათუმში, როცა ის დედის სანახავად იყო ჩამოსული, დედა ავადმყოფობს,“ – უყვება „ბათუმელებს“ „4 ოქტომბრის საქმეზე“ დაპატიმრებული მანუჩარ მიქელაძის ძმა, მარად მიქელაძე.
მანუჩარ მიქელაძეს გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 19-222-ე მუხლის მეორე ნაწილის ა ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს სტრატეგიული და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობას და სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც გულისხმობს ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას. სასჯელის სახით ეს მუხლი 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
საქმეშია ვიდეოკადრი, სადაც ჩანს, რომ მანუჩარ მიქელაძე პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ღობეზე გადადის. ადვოკატი ამ ვიდეოს ავთენტურობას ეჭვქვეშ აყენებს და ექსპერტიზის დასკვნას ელოდება. ადვოკატი გურანდა ქურდოვანიძე ამბობს, რომ ვიდეოს გარდა, პროკურატურას არ წარმოუდენია სხვა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა სტრატეგიული ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობას.
დაცვის მხარე ამბობს, რომ საქმეში საერთოდ არაა რაიმე სახის მტკიცებულება, რაც დაადასტურებს ჯგუფურ ძალადობაში მანუჩარ მიქელაძის მონაწილეობას.
მანუჩარ მიქელაძე
„ჩვენ შუახევიდან ვართ, 2003 წელს გადავედით წალკაში ეკოლოგიური პრობლემების გამო, მე მშობლებთან ერთად ბათუმში ვცხოვრობ, წლების წინ მანუჩარი თბილისში გადავიდა. ის ახლაც ცოლთან და მცირეწლოვან შვილებთან ერთად ნაქირავებში ცხოვრობს,“ – გვიყვება მარად მიქელაძე.
„მანუჩარს ლიზინგით მინივენი აქვს აღებული და მგზავრების, ტურისტების გადაყვანაზე მუშაობდა, ეს იყო მისი შემოსავალი. ბავშვები პატარები არიან: 3 და 10 წლის. მანუჩარის მეუღლეც ვერ მუშაობს, როცა მეორე შვილი გაუჩნდათ.
ახლობლებმა და მეგობრებმა მოუგროვეს თანხა ერთჯერადად, ხვალ რა იქნება, არ ვიცი.
მანუჩარი გვირეკავს ციხიდან და ამბობს, ყველაფერი კარგად იქნებაო…. სხვა თემებზე საუბრის დრო არ გვრჩება, ან 2 წუთში რა უნდა მოასწრო.
მანუჩარი საპროტესტო აქციების აქტიური მონაწილე ბოლო რამდენიმე წელია გახდა. სულ ამბობდა, ასეა საჭირო ევროპული მომავლისთვის, შვილებისთვისო…“ – აღნიშნა მარადი მიქელაძემ „ბათუმელებთან“.
მანუჩარ მიქელაძე პარტია „ახლების“ წევრია.
ვლადიმერ გველესიანის საქმე -„არასდროს არ შეგეშინდეთ, რომ ვინმე ციხეში ზის… არა, იბრძოლეთ!“
27 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ წინასასამართლო სხდომაზე ვლადიმერ გველესიანმა პროკურატურას მოსთხოვა განმარტება იმაზე, თუ რას ეძახიან ისინი ჯგუფურ ძალადობას და წარმოადგინონ, თუ აქვთ მისი მხრიდან ჩადენილი ძალადობის ერთი ფაქტი მაინც.
ვლადიმერ გველესიანი უარყოფს ყოველგვარ ძალადობაში მონაწილეობას.
„ჩემო ხალხო, არასდროს არ შეგეშინდეთ, რომ ვინმე ციხეში ზის… არა, იბრძოლეთ! გიყვარდეთ თქვენი სამშობლო. ყველას გამძლეობა მოგვცეს ღმერთმა… ჩვენ ამას გადავლახავთ, გადავიტანთ.
ახლა უფრო დიდი დრო მომეცა საკანში, რომ ბევრი რაღაცები გავიაზრო, ვიფიქრო. მე აქ ვზივარ ჩემი ქვეყნისთვის და ვუთხარი ჩემს შვილებს, რომ თავი ასწიონ, უყვარდეთ მათი სამშობლო, რომელსაც საქართველო ჰქვია და არა „გრუზია“, – თქვა სასამართლო სხდომაზე ვლადიმერ გველესიანმა.
„მისი ეს სიტყვა იმდენად ემოციური იყო, რომ ცხოვრებაში არასდროს დამავიწყდება ეს სიტყვა. არც ეს სასამართლო პროცესი დამავიწყდება არასდროს,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ რეზო ხარაზი, „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრი და ვლადიმერ გველესიანის მეგობარი.
ვლადიმერ გველესიანს პროკურატურა სსკ-ის 19-222-ე მუხლის მეორე ნაწილის ა ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს სტრატეგიული და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობას და სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც გულისხმობს ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას. სასჯელის სახით ეს მუხლი 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
ვლადიმერ გველესიანი
რეზო ხარაზი ემოციურად იხსენებს გასაუბრებას ვლადიმერ გველესიანის დაპატიმრებამდეც:
„უჭირდა ფინანსურად და ბოლოს თბილისში მშენებლობაზე დაიწყო მუშაობა. ვუთხარი, იქნებ ემიგრაციაში წახვიდე-მეთქი და გამიბრაზდა: მოხუცი დედა ვის დავუტოვო და მერე კიდევ, ყველა თუ წავედით, ვის ვუტოვებთ ამ ქვეყანასო.
პოლიტიკაში იყო ჩართული მუდამ, მაგრამ პარტიული არასდროს ყოფილა. მე ის სტუდენტობის დროს გავიცანი, „ვარდების რევოლუციის“ დროს. მაშინაც აქტიური იყო ვლადიმერ გველესიანი.
ახლა სულ აქციებზე დადიოდა, როგორც კი დროს ნახავდა. იმ დღესაც გავიდა აქციაზე და პაატა ბურჭულაძის გვერდით აღმოჩნდა. როცა პაატა ბურჭულაძეს უნდა მოხვედროდა წყლის ჭავლი, ეს ეფარება, ატრიალებს, უკვე გარღვეულ ჯებირზე გადადის და გამოჰყავს ეზოდან პაატა ბურჭულაძე… იყო თუ არა რამე შეთანხმება პაატა ბურჭულაძეს და მას შორის, არ ვიცი, ალბათ თავად იტყვიან სასამართლო სხდომაზე.
ორი შვილი ჰყავს ლადოს, ცოლთან განქორწინებულია, დედასთან ერთად ცხოვრობს,“ – გვითხრა რეზო ხარაზმა.
ზურაბ ჭავჭანიძე: „მიცვალებული ორჯერ არ კვდება. მე სოხუმში დავიღუპე…“
„4 ოქტომბრის საქმეზე“ ბათუმიდან დაკავებულია ასევე ზურაბ ჭავჭანიძე. მას იცნობენ, როგორც ბათუმის პროევროპული საპროტესტო აქციის მედროშეს. ზურაბ ჭავჭანიძე აფხაზეთიდან დევნილია და ბათუმში ცხოვრობს მეუღლესთან ერთად.
ზურაბ ჭავჭანიძე
ბათუმელი მედროშეზურაბ ჭავჭანიძე თბილისის საქალაქო სასამართლომ 27 ნოემბერს წინასწარ პატიმრობაში დატოვა.
„ოცნების“ პროკურატურა ზურაბ ჭავჭანიძეს ედავება სისხლის სამართლის კოდექსის 19-222-ე მუხლის მეორე ნაწილის ა ქვეპუნქტით, რაც გულისხმობს სტრატეგიული და განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის ხელში ჩაგდების მცდელობას და სსკ-ის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილით, რაც გულისხმობს ჯგუფურ ძალადობაში მონაწილეობას. სასჯელის სახით ეს მუხლი 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
ზურაბ ჭავჭანიძე კატეგორიულად არ ეთანხმება მისთვის წარდგენილ ბრალდებას. ადვოკატის, ნინო ლომინაძის თქმით, ამ საქმეში პროკურატურას არ წარმოუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებს ზურაბ ჭავჭანიძის მიერ დანაშაულის ჩადენას.
სასამართლო პროცესზე ზურაბ ჭავჭანიძემ მოსამართლის კითხვაზე, სად ცხოვრობთ? უპასუხა: „არსად [გაეცინა]. სოხუმელი ვარ მე თვითონ და ახლა სხვის სახლში ვცხოვრობ. დარეგისტრირებული ვარ ბათუმში”.
საქმიანობის შესახებ დასმულ შეკითხვას კი, ზურაბ ჭავჭანიძემ ასე უპასუხა: „ჩემს საქმიანობას სამ კატეგორიად ვყოფდი: იძულებით, მოწოდებით და დიპლომით”.
აქ მას მოსამართლემ გააწყვეტინა საუბარი და სთხოვა, დაესახელებინა სამუშაო ადგილი. „დაცვის სამსახურში ვმუშაობ“ – უპასუხა ზურაბ ჭავჭანიძემ.
ბათუმელმა მედროშემ მოსამართლეს მიმართა:
„მე ვარ სოხუმელი. სოხუმში 15 ვაჟკაცი [საუბარია ქართველ მებრძოლებზე] დავკარგე — ახალგაზრდა ბავშვები, 19-25 წლის. გამოვდივარ [აქციაზე] იმიტომ, რომ მათი სულები არ მაძლევენ საშუალებას, გავჩერდე. იმიტომ, რომ მათ თავი რუსებთან ბრძოლას შესწირეს…
ჩემი სამშობლოს გულისთვის ვდგავარ აქ. მე ყოველდღე გავდივარ სიკვდილს და სიცოცხლეს შორის — მშრალი შიმშილობა მაქვს გამოცხადებული. ზუსტად ასეთ დღეში ვართ ახლა საქართველოში. მიცვალებული ორჯერ არ კვდება. მე სოხუმში დავიღუპე, მაგრამ ვაგრძელებ სიცოცხლეს მხოლოდ სიყვარულისთვის და სიკეთისთვის. ჩემი ერთადერთი აზრი ყოველთვის იყო სიყვარული, სიკეთე და ბედნიერ საქართველოში ცხოვრება. და თუკი ახლა სასამართლოში ვდგავარ, ფაქტობრივად, სიყვარულს და პატიოსნებას აპატიმრებთ, იმიტომ, რომ მე სხვანაირად არ შემიძლია.
და კიდევ ერთ რამეს ვიტყვი — გამარჯვებულები შურს არ იძიებდნენ! არსად და არასდროს!“ — განაცხადა ზურაბ ჭავჭანიძემ.
ბათუმში სამი მოქალაქე პოლიციის პირველ განყოფილებაში შეიჭრა. მათ პოლიციელებს აგინეს და შეურაცხყოფა მიაყენეს.
შემთხვევა 11 ოქტომბერს მოხდა. ინფორმაცია კი ჟურნალისტებისთვის ახლახან გახდა ცნობილი.
„ტვ პირველმა“ დაადგინა, რომ ერთ-ერთმა პირმა პოლიციელს ხელიც დაარტყა, რის შედეგადაც პოლიციელმა დაზიანება მიიღო. თუმცა ის ექსპერტიზაზე არ გადაიყვანეს.
„ტვ პირველის“ მიერ მოძიებული ინფორმაციის თანახმად, სამ თავდამსხმელთაგან ერთი, ვინც პოლიციელებს აგინა და ხელი გაარტყა, პოლიციის მაღალჩინოსნის ახლო ნათესავია.
პოლიციის განყოფილებაში შეჭრილები ადმინისტრაციული წესით დააკავეს.
ირაკლი გორგილაძე, ბათუმის პოლიციის პირველი განყოფილების უფროსი, ადასტურებს, რომ პოლიციის განყოფილებაში ნამდვილად შეიჭრა რამდენიმე პირი.
„იყო მსგავსი ფაქტი, იყო სამი პიროვნება ნასვამ მდგომარეობაში, რომლებიც იქნენ ადგილზევე დაკავებული, შესახლებული იყვნენ იზოლატორში. სამართალწარმოება დაიწყო, სასამართლომ მიიღო შესაბამისი გადაწყვეტილება და მიუსაჯა 5 დღით პატიმრობა,“ – უთხრა „ტვ პირველის“ ჟურნალისტს ირაკლი გორგილაძემ.
ჟურნალისტმა მას ჰკითხა, დაესხა თუ არა თავს პოლიციელებს სამი ადამიანი გინებით და შეურაცხყოფით.
კითხვაზე, თავდამსხმელებიდან ერთი იყო თუ არა პოლიციის მაღალჩინოსნის ნათესავი, განყოფილების უფროსმა ირაკლი გორგილაძემ პირდაპირ პასუხი არ გასცა.
„შეიძლება ახლა ვიღაცის ნათესავი იყო პოლიციელის, მაგრამ…“, – ამბობს ირაკლი გორგილაძე.
„განყოფილებაში შემოვარდნა არ არის სისხლის სამართლის დანაშაული და მზია ამაღლობელმა სილა რომ გააწნა ირაკლი დგებუაძეს, ის არის?“ – ჰკითხა ჟურნალისტმა ბათუმის პოლიციის პირველი განყოფილების უფროსს ირაკლი გორგილაძეს.
„სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება,“ – თქვა ირაკლი გორგილაძემ.
მზია ამაღლობელს ორი წლით პატიმრობა მიუსაჯეს ბათუმის პოლიციის ყოფილი უფროსის, ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო.
ბათუმის პოლიციის პირველი განყოფილების უფროსმა უპასუხოდ დატოვა კითხვა, რატომ დაიწყო გამოძიება ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით და არა სისხლით, მაშინ, როდესაც სახეზე იყო პოლიციის განყოფილებაზე თავდასხმა.
მით უფრო, რომ მზია ამაღლობელის გარდა, პოლიციელზე „თავდასხმის“ რამდენიმე სხვა შემთხვევაც გვაქვს ქვეყანაში: მაგალითად, 22 ოქტომბერს თბილისში, რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე, 48 წლის თამარ ლორთქიფანიძე, რომელსაც ჰყავს ორი შვილი და შვილიშვილი, საპატრულო პოლიციის მანქანაზე ავიდა.
გამოძიება ირწმუნება, რომ „ბრალდებულის ქმედებამ 3 300 ლარის ოდენობით ზიანი გამოიწვია“. თამარ ლორთქიფანიძე მყისიერად დააკავა პოლიციამ სისხლის სამართლის წესით.
საბოლოოდ პროკურატურამ თამარ ლორთქიფანიძეს ბრალი წარუდგინა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლის პირველი ნაწილით (ძალადობა, რამაც დაზარალებულის ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია) და 353-ე პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით (პოლიციელის სატრანსპორტო საშუალებაზე თავდასხმა, პოლიციელის სამსახურებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით), რაც 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.
“ტვ პირველის” სიუჟეტში ჩანს ჩამტვრეული ფანჯარაც, რომელზეც მოგვიანებით პოლიციაში თქვეს, რომ ეს მინა ჩაამტვრიეს მოზარდებმა სამი წლის წინ და არა მთვრალმა კაცებმა.
“ბათუმელებს” პოლიციის პირველ განყოფილებაში უთხრეს, რომ ეს ფანჯარა სამი წლის წინ ჩაამტვრიეს მოზარდებმა
„ბათუმელები“ კომენტარისთვის დაუკავშირდა შს სამინისტროს პრესსამსახურს.
გვაინტერესებდა, რატომ დააკავეს პოლიციაში შეჭრილი პირები ადმინისტრაციული წესით, ასევე, ჩამტვრეული მინის ხარჯებს ვინ აანაზღაურებს.
პასუხის მიღების შემთხვევაში, ინფორმაცია აქვე განახლდება.
On December 1, the BBC World Service published an investigative report alleging that Georgian police forces targeted demonstrators with chemical weapons dating back to World War I during last year’s anti-government protests.
Georgian Dream denies the BBC’s information and claims that no banned substance was used; however, to this day, they have not specified exactly what substance was used against the demonstrators last year.
A Year Without Answers
For over a year, Georgian media and non-governmental organizations have been requesting information from the Georgian Dream government regarding the substances used against demonstrators, raising these questions well before the BBC investigation was released.
During the large-scale demonstrations in November and December last year, Deputy Minister of Internal Affairs Aleksandre Darakhvelidze stated that “appropriate substances” permitted by law could be mixed into water when necessary. However, neither at that time nor now has the government clarified which substances were used.
Darakhvelidze only mentioned that when special measures are employed against demonstrators, adherence to the principle of proportionality is paramount. He said, “This may include water cannons, pepper spray, or other means—we use them based on what is defined by law. The key consideration is proportionality in relation to the existing threat and the necessity to prevent imminent harm. In this case, the police utilize all authorized means. The public witnessed the use of water cannons; in certain instances, pepper spray was deployed; and when necessary, other means were employed. However, I cannot provide detailed information about every specific resource at this time, as the process took considerable time. As you observed, each of our units was mobilized for approximately 12 hours around the Parliament area. Therefore, we utilized all special resources authorized by law, within the limits set by regulations,” stated Aleksandre Darakhvelidze on November 30, 2024.
Photo: EPA/David Mdzinarishvili
According to an investigative report by Nodar Meladze’s Saturday, which was aired a year ago, officers of the Special Tasks Department also added chemical substances to water cannons during the spring 2024 protests. On October 19 last year, Nodar Meladze’s Saturday published recordings of radio communications that, according to the investigation, feature conversations between the then head of the Special Tasks Department, Zviad Kharazishvili (known as “Khareba”), and his deputies.
“Proceed, add the gas as well—just don’t soak the boys [the riot police], try to… mix in the gas,” can be heard in the published recordings, which, according to the investigation, date back to the period of the spring 2024 demonstrations against the so-called “Russian law.”
The investigation concludes that the radio recordings confirm that during the protests last spring, demonstrators were targeted not only with water cannons but also with a chemical additive mixed into the water.
“After deciphering these files, the Saturday team discovered that ‘Khareba’ was giving orders to mix gas into the water jets. At that time, the chemical substance reacts with the water, and the protester suffers serious injuries. The radio recordings also confirm that Deputy Minister of Internal Affairs Ioseb Chelidze, known by the nickname ‘Mozgi,’ was involved in the violent crackdowns,” said a journalist from Nodar Meladze’s Saturday.
Who Is Responsible for the Use of Special Means?
According to an order issued by the Minister of Internal Affairs on December 30, 2015, the Special Tasks Department (STD) is responsible for preparing an operational security plan during the dispersal of assemblies and demonstrations. This plan must be coordinated with the relevant units of the Ministry and approved by the Minister or an authorized representative. The order designates the head of the operation, the on-site commander, and the responsible officer. It also specifies the authorized decision-maker who is responsible for ordering the use of special means during the dispersal of gatherings, which may include pepper spray, rubber bullets, and tear gas. The legal responsibility for the lawfulness of using these special means lies with the individual who makes that decision.
As a result, the Office of the Public Defender formally requested detailed information from the Ministry of Internal Affairs regarding the use of special means on two occasions: December 6, 2024, and February 26, 2025.
The Office sought information on several points, including:
The types and quantities of special means (such as tear gas, pepper spray, non-lethal weapons, and rubber bullets) specified in the security operational plan.
The number of officers who used these special means, the times, locations, and the types and quantities utilized.
Whether the specific special means underwent inspection or expert assessment, their impact on human health, the types and categories of chemical substances used, their proportions, and other related details.
To date, the Office of the Public Defender has not received this information from the Ministry of Internal Affairs.
Photo: EPA/David Mdzinarishvili
What Should the Ministry of Health Have Known?
Another institution approached regarding the special measures used against demonstrators was the Ministry of Health.
On January 28, 2025, the Georgian Young Lawyers’ Association (GYLA) submitted a written request to the Ministry of Health seeking public information related to the ongoing protests since November 2024. Specifically, they asked:
What chemical substances were used by the Ministry of Internal Affairs during police operations conducted between November 28, 2024, and January 28, 2025?
On which dates did the Ministry of Internal Affairs employ water cannons containing mixed chemical substances?
What chemical substances were mixed into the water used in the cannons on those dates, and what were their concentrations?
Are there any official guidelines regulating how the chemical substances should be mixed into the water used in the cannons, including concentration levels?
Do guidelines exist for medical institutions and healthcare workers on providing emergency assistance and subsequent treatment to individuals affected by these substances?
Were medical institutions informed about the composition of the chemical agents used and their possible effects?
Did the Ministry of Health proactively request information from the Ministry of Internal Affairs regarding the chemical agents used? If so, what information was received?
In its response to GYLA on February 19, the Ministry of Health stated that it had not sought information about the chemical substances used during the protests, as it saw no necessity to do so. This indicates that the institution responsible for protecting public health did not consider it necessary to know which chemical substances were deployed in the heart of the capital, despite the potential threat these substances posed not only to demonstrators but also to nearby residents and to students attending a school on Rustaveli Avenue.
What Do We Know from the BBC Investigation?
The BBC investigation aimed to determine which substance was being sprayed at demonstrators by water-cannon vehicles.
To establish this, the BBC spoke with participants in the demonstrations who reported various symptoms, including shortness of breath, coughing, and vomiting—symptoms that in some cases lasted for weeks. This raised serious questions about the substances mixed into the water cannons. To identify the likely chemical agent, the BBC also consulted chemical weapons experts, whistleblowers from Georgia’s special riot police units, and medical doctors.
One of the individuals interviewed by the BBC is Lasha Shergelashvili, the former head of the Armaments Division of the Special Tasks Department. The former senior official suspects that in 2024, the same compound may have been used against demonstrators as the one he was asked to test for use in water cannons back in 2009.
According to Shergelashvili, the effects of the product he tested were unlike anything he had previously experienced and were ten times stronger than those of conventional tear gas.
“We noticed that the effect did not fade as it does with ordinary tear gas. Even after washing our faces with water and then with a specially prepared solution of baking soda and water, we still couldn’t breathe freely,” Lasha Shergelashvili recalls of the 2009 testing.
He says that based on the test results, he recommended that the chemical substance not be used. However, he claims that water-cannon vehicles continued to be loaded with it nonetheless, at least until 2022, when he decided to resign and leave the country.
Lasha Shergelashvili does not know the name of the chemical substance he was asked to test. However, he says that the compound consisted of two components, identified by the codes 3439 (a chemical powder) and 1710 (a chemical liquid).
According to the BBC, another former senior police official also confirmed that the compound loaded into water cannons during Shergelashvili’s tenure was the same substance used during the November–December 2024 protests.
Photo: Netgazeti/Natia Tskipurishvili
In addition, the BBC obtained a copy of a December 2019 inventory of the Special Tasks Department, which listed two unnamed chemical substances simply as “chemical liquid UN1710” and “chemical powder UN3439,” along with mixing instructions.
“We wanted to check whether this inventory was authentic, so we showed it to another former high-ranking police officer from the riot police, who confirmed it seemed genuine. He identified the two unnamed chemicals as those likely to have been added to the water cannon.
Our next step was to work out what these chemicals were.
UN1710 was easy to identify as this is the code for trichloroethylene (TCE), a solvent that enables other chemicals to dissolve in water. We then had to work out which chemical it helped dissolve.
UN3439 was much harder to identify because it is an umbrella code for a whole range of industrial chemicals, all of which are hazardous.
The only one of these we found to have ever been used as a riot-control agent is bromobenzyl cyanide, also known as Camite, developed by the Allies for use in World War One.” – reports BBC.
What Does Georgian Dream Say?
On December 1, shortly after the BBC investigation was released, the ruling party, Georgian Dream, firmly denied the use of chemical weapons, threatening to sue the media for what it called false accusations. That same day, the government-aligned television channel Imedi aired a statement from former Interior Minister Vakhtang Gomelauri. He confirmed that the Ministry of Internal Affairs had indeed purchased the substance mentioned in the BBC investigation—Camite—and used it until 2012.
“These substances they are talking about were purchased by the Ministry of Internal Affairs and used, but only until 2012. If I’m not mistaken, the last purchase occurred in 2009 or 2010. Since then, the Ministry has neither bought nor used it. I can say with full responsibility that the UNM has dug up a buried cat,” Gomelauri stated, according to Imedi.
However, the current Minister of Internal Affairs, Gela Geladze, contradicted Gomelauri’s statement the following day. Geladze asserted that the Ministry had never purchased this substance.
“The allegation that the Ministry of Internal Affairs used a banned substance, the so-called Camite, against protesters is complete absurdity and falsehood. There is absolutely no truth to this.
I have personally reviewed all documentation and every procurement related to this matter, and I can state with full responsibility and certainty that the Ministry of Internal Affairs has never purchased the so-called Camite in Georgia. The State Security Service has launched an investigation, and all relevant expert examinations will be conducted. We will question all individuals involved and provide answers to everything.
[…] I will also clarify what Mr. Vakhtang referred to: in 2009, various substances were present, but this is not Camite,” Geladze explained.
At the same time, neither Georgian Dream, Vakhtang Gomelauri, nor Gela Geladze addressed the December 2019 inventory of the Special Tasks Department obtained by the BBC. They did not confirm or deny the authenticity of this information.
What Irakli Kobakhidze Confirms and Denies
Two days after the BBC investigation was published, Georgian Dream Prime Minister Irakli Kobakhidze held a briefing at the government administration to address the issue. During the briefing, Kobakhidze stated that Camite had not been purchased, even under the previous government, and claimed that Vakhtang Gomelauri had not confirmed such a purchase either.
Moreover, he confirmed that the inventory lists a chemical substance under the code UN3439—a code that, according to the BBC, serves as an umbrella designation for a broad range of industrial chemicals, all of which are hazardous.
The only point Kobakhidze categorically denied was that the Ministry of Internal Affairs possessed Camite under the UN3439 code.
According to him, the code includes dozens of substances, some of which are not banned. “Under this code, one of the substances is Camite, which is prohibited. However, dozens of substances are listed under this code, the vast majority of which are not banned… Naturally, the substances covered by this code were purchased by the state. It includes both banned and non-banned substances. Of course, only non-banned substances were subject to procurement,” Kobakhidze said.
He also mentioned that substances listed under this code were likely used during the 2024 protests. Consequently, it remains unclear which specific substance the Ministry of Internal Affairs holds under the UN3439 code—one that, according to Kobakhidze himself, was likely used against demonstrators.
During the briefing, Kobakhidze indicated that the investigation would examine whether any banned substances were purchased “during the time of Vano Merabishvili.” He noted that the Ministry of Internal Affairs does not yet know the exact substance used during the November–December 2024 protests and is now seeking to establish it. However, he asserted that they already know for sure that it was not Camite.
“The analysis will determine whether this powder contained a banned substance. The Ministry of Internal Affairs had information indicating that the powder did not contain banned substances, but the investigation will review everything. It is easier to rule out the presence or absence of a single substance in a powder than to study its full spectrum. It has already been established through the relevant procedures that this powder did not contain Camite. As for the complete spectrum, the investigation will share that information with the public, including the media. The investigation will continue, and each substance contained in the powder will be identified,” Kobakhidze explained.
When asked whether he could rule out the possibility that other banned substances listed under UN3439 had also been used, Kobakhidze replied, “I believe this is unlikely, because the Ministry of Internal Affairs presumably would have checked what type of powder was purchased at the time by Vano Merabishvili. However, this is only my assumption. It is better to wait for the investigation and its results. It would not be serious to get ahead of the investigation and state whether banned or non-banned substances were used.”
Kobakhidze also mentioned that he sees no political responsibility on the part of Georgian Dream, even if it were confirmed that banned substances listed under the UN3439 code were used against demonstrators in 2024. “If anyone could theoretically bear responsibility, it would be Vano Merabishvili, because it would mean that he deliberately purchased this specific powder,” Kobakhidze concluded.
ბავშვებს, რომლებიც სკოლაში მშიერი არიან, „ქართული ოცნება“ საკვების ნაცვლად უნიფორმას სთავაზობს. რატომ არ ღირს სანახაობაზე, ანუ ფორმაზე დისკუსია მაშინ, როცა მშობლებსაც და მოსწავლეებსაც სულ სხვა, ბევრად მნიშვნელოვანი მოთხოვნები აქვთ, ამ დროს კი, სახელმწიფო მათ არ უსმენს.
„შესთავაზო მშიერ ბავშვს ფორმა საკვების ნაცვლად, გულწრფელად გითხრათ, პირდაპირ დაცინვაა“, – ამბობს მშობელი მედეა ტურაშვილი „ბათუმელებთან“.
ჩვენ მას „ქართული ოცნების“ კონცეფციის შესახებ ვესაუბრეთ, რომელიც „ოცნების“ განათლების მინისტრმა, გივი მიქანაძემ 2 დეკემბერს წარმოადგინა.
ქალბატონო მედეა, თქვენ ამბობთ, რომ ფორმასა და მის დიზაინზე დისკუსია მეორეხარისხოვანია მაშინ, როცა ბავშვები სკოლაში არიან მშივრები. რა საკითხებზე უნდა მსჯელობდეს დღეს საზოგადოება რეალურად და რატომ?
„გულწრფელად რომ გითხრათ, დაცინვაა შესთავაზო მშიერ ბავშვს ფორმა. სხვა სახელი ამას არ ჰქვია. განსაკუთრებით ის ნაწილია კომიკური, მშობლებს ჩავრთავთ ფორმის დიზაინის შერჩევაშიო, რომ უთქვამთ.
ჩვენ, მშობლები, წლებია შეწუხებული ვართ სამი სისტემური პრობლემით: პირველი – ეს არის დაბალი განათლების ხარისხი;
მეორე – სკოლების კატასტროფული ინფრასტრუქტურა, სადაც ჰიგიენა მოუწესრიგებელია და არ არის უსაფრთხო გარემო;
მესამე – რა თქმა უნდა, ეს არის ბავშვების შიმშილი და არასახარბიელო მდგომარეობა სკოლებში. ვერავინ დამარწმუნებს, რომ მშიერი ბავშვი კარგ განათლებას იღებს.
მინდა გავიგო, რა კავშირია ფორმასა და განათლების ხარისხს შორის. ჩვენ, მშობლებს ის კი არ გვაწუხებს, რას ჩაიცვამს ჩვენი შვილი, არამედ გვაწუხებს, როგორ მიიღოს მან ისეთი განათლება, რომელიც მომავალში ამ ბავშვებს ჩამოაყალიბებს კარგ მოქალაქედ და მისცემს საშუალებას, რომ გააგრძელოს წარმატებული ცხოვრება.
რომელი სკოლის ფორმა ეხმარება ამაში მათ? რომელი კვლევების საფუძველზე გადაწყდა, რომ სკოლის ფორმა ეხმარება ბავშვებს განათლების ხარისხის ამაღლებაში? ეს არის დაცინვა, ეს არის უუნარობის გამართლება, უნდათ ასე შემოგვაჩეჩონ რაღაც საკითხი, რომელიც ვითომ უნდა ავიტაცოთ.
კრიტიკული ვარ იმ ადამიანების მიმართაც, რომლებიც სვამენ შეკითხვებს, – „მოგწონთ ეს იდეა?“
რა კავშირი აქვს ამ იდეას იმ რეალურ პრობლემებთან, რომლებსაც ჩვენ წლებია სისტემატურად ვეჩეხებით.
ახლახან, როცა მუნი გავრცელა სკოლებში, ჩემი 10 წლის შვილი გაოცებული მეუბნებოდა – „დედა, საპონი ჩაასხეს ტუალეტში“. წარმოგიდგენიათ? მუნი რომ გავრცელდა, ახლა დაორგანიზდნენ. ვინმემ ამიხსნას, ამ პრობლემას ფორმა როგორ აგვარებს?
სკოლაში ბავშვები სისტემატურად არიან მასწავლებლის მხრიდან არასათანადო მოპყრობის ობიექტები. ყვირილი, კივილი კლასის მართვის მექანიზმია? ამ პრობლემას ფორმა მოგვიგვარებს?
მასწავლებელიც დასტრესილია მუდმივად, რადგან სკოლაში უხმო და უჩინარია, მას არავინ არაფერს ეკითხება. დაბალი ხელფასი აქვს და, შესაბამისად, ეს ყველაფერი პირდაპირ გადმოდის ბავშვებზე კლასში.
ვინმემ ამიხსნას, ჩემს შვილს ფორმა ეცმევა თუ ფორმის გარეშე მივა სკოლაში, ამით გამოსწორდება განათლების ხარისხი? ამიტომ ეს არის საკითხის შემოჩეჩება და ჩვენი ინტერესის გადატანა უფრო უმნიშვნელო თემაზე.
ფორმების შემოტანის მცდელობა ხომ ჰქონდა წინა ხელისუფლებასაც და ვნახეთ, რომ არ იმუშავა, რადგან ხშირად, ზომებიც კი აცდენილი იყო.
კერძო სკოლებში შეიძლება ამართლებს ფორმა და მე ამაზე არ მაქვს საუბარი.
მე, როგორც მშობელს ის უფრო მაინტერესებს, რის საფუძველზე დაადგინა მინისტრმა, რომ დღეს ფორმაა ჩვენი მთავარი პრობლემა. ვის ჰკითხა, ვისთან გაიარა კონსულტაცია? ბოლოს როდის შეხვდა რომელიმე მშობელს? ბოლოს როდის მივიდა სკოლაში.
გაარკვია, როგორია ჰიგიენური მდგომარეობა და რით იკვებებიან ბავშვები? მე გეტყვით, 11:00 საათზე თუ შეხვალთ სკოლაში, დაინახავთ რიგებს, სადაც ბავშვები ქრონიკულად დგანან დიდი ცომიანი ლობიანებით და ხაჭაპურებით. ეს არის კვება? ეს არის ბავშვის მოთხოვნების დაკმაყოფილება? ეს არის ბავშვის საუკეთესო ინტერესი?
გაგვცეს მინისტრმა პასუხები, რის საფუძველზე შეიმუშავა ის პრიორიტეტები, მათ შორის გნებავთ მე-12 კლასის გაუქმება, გნებავთ რაღაც სხვა, რასაც ახლა გვთავაზობენ. რის საფუძველზე დაადგინა, რომ ის ზომები რის მიღებასაც აპირებენ, მოაგვარებს ამ პრობლემებს.
სპეციალისტებს ვესაუბრე და მოიწონესო, ამბობდა მიქანაძე.
ჩვენც ვუსმენთ სპეციალისტებს, მაგრამ ისინი სხვა რამეს ამბობენ. დავანებოთ თავი სპეციალისტებს, მშობლებს ვის ჰკითხეს?
„ოცნების“ დეპუტატი რიმა ბერაძე და მათი მინისტრები ჩანდნენ კადრებში. უნდა ვივარაუდოთ, რომ ალბათ მათ მაინც ჰკითხეს აზრი?
ალბათ. მასწავლებლებიც ჰყავდათ დაპატიჟებული პრეზენტაციაზე, მაგრამ მათი ხმა არ გაგვიგონია. ფორმალურია ეს მიწვევაც ხომ? ხომ შეიძლება ვინმესთან შინაარსობრივი კონსულტაცია გაიარონ. ვიცი, რომ სამინისტროს შიგნითაც უკმაყოფილოა ბევრი სპეციალისტი 12-წლიანი სწავლის გაუქმებით. ესმით კი, რამხელა დარტყმას აყენებენ განათლების სფეროს.
12-წლიან სწავლებაზე როცა გადავდიოდით, მაშინ სამწლიანი პროცესი მიდიოდა და არგუმენტებიც გვესმოდა. ახლა 11-წლიანი სწავლების შემოღების ერთადერთი არგუმენტი არის ის, რომ „შრომით ბაზარს დააკლდა მუშახელი“.
მშობლებს გვეუბნებიან, თან პირდაპირი ტექსტით, რომ ჩვენი შვილები 17 წლის ასაკში მონურ შრომაში უნდათ რომ ჩააბან. იმის ნაცვლად, რომ მეუბნებოდეს, ახალგაზრდობაში ჩავდებთ ინვესტიციას, რომ განვითარდნენ ისინი მეცნიერებაში, კულტურაში, განათლებაში, ტექნოლოგიების სფეროში, რომ წინ წავიდეთ, როგორც განვითარებული ქვეყანა, გვეუბნებიან, რომ იაფი მუშახელი უნდა მოამზადონ რუხაძისთვის, „ვისოლ ჯგუფისთვის“ და ვიღაცის კაზინოებისთვის.
კარგად მახსოვს, როცა პირველად დააანონსეს ეს რეფორმა, მეორე დღეს წავიდნენ და შეხვდნენ ბიზნესჯგუფებს. ერთადერთი, ვისთანაც მათ ეს საკითხი განიხილეს, იყო ბიზნესები. იმათ ელაპარაკებიან, რომ მათ ინტერესებს მოერგონ.
შეუძლებელია მე, მშობელს არ მკითხო, როგორი განათლება მინდა ჩემი შვილისთვის და როგორ წარმომიდგენია მისი მომავალი. თუ დღეს მე საშუალება არ მაქვს, რომ ჩემ შვილში მილიონები ჩავდო, როგორც თვითონ დებენ მოპარულ მილიონებს, მეუბნები, რომ ჩემი შვილი უნდა დარჩეს მუშახელად? ამას მეუბნება დღეს სახელმწიფო.
ეს ხომ არ არის ისმის ბრალი, რომ არც „ოცნების“ მინისტრს და არც სხვა მათ მაღალჩინოსნებს თავიანთი შვილები არ დაჰყავს საჯარო სკოლაში?
რა თქმა უნდა. გვიპასუხოს ჩვენ, მშობლებს განათლების მინისტრმა, რატომ არ დადიან მისი შვილები საჯარო სკოლაში? არც წინა განათლების მინისტრის შვილები დადიოდნენ და არც იმის წინასი.
გვიპასუხონ იმ დეპუტატებმა თუ მინისტრებმა, რომლებიც ტაშს უკრავდნენ განათლების ამ კონცეფციას, რატომ არ დაჰყავთ შვილები საჯარო სკოლაში, თუკი ასეთი პროგრესულია მათი რეფორმა.
ირაკლი კობახიძის შვილი ჩემი შვილის ბაღელი იყო. რატომ არ დადიან მისი შვილები საჯარო სკოლაში. ასე ხელაღებით რომ წყვეტს სხვისი შვილების ბედს, ეს შეიძლება ხომ?
ამ ერთფეროვან უნიფორმებში, ბევრი ე.წ. წესრიგს ხედავს. მაშინ როცა, დამატებითი ხარჯია მშობლისთვის რეალურად. რა შეგიძლიათ უთხრათ მათ, ვინც ამ ასპექტებს ვერ ხედავს?
მე ორი შვილი მყავს – ერთს მოუწევს ფორმით სიარული, მეოთხე კლასშია. გამოდის, ყოველ წელს უნდა ვუყიდო ფორმა, რადგან ამ ასაკში ბავშვი იზრდება და ერთი და იგივე ფორმა არ გამოადგება. წელიწადში მინიმუმ 300 ლარი უნდა გავიღო ამ ფორმებისთვის და რატომ? რაში დამეხმარება მე ეს. სისულელე და მარაზმია.
ამის ნაცვლად ის ეთქვათ, რომ მე-12 კლასი გახდებოდა ფუნქციური და მშობლებს მოგვიხსნიდნენ რეპეტიტორების ტვირთს. ეს ნამდვილად იქნებოდა ბევრისთვის მისაღები. მაგრამ მიქანაძე, რომელსაც ცხოვრებაში პოლიციის გარდა არცერთ სხვა სფეროსთან არ ჰქონია შეხება, ასე უროგანტულად წყვეტს ასეთ საკითხებს.
ფიქრობთ, რომ ასეთი კრიტიკული ცვლილებების დროს, არ ღირს მხოლოდ ფორმაზე აქცენტირება საზოგადოების მხრიდან და რას აზარალებს რეალურად ასეთი მსჯელობა?
როგორც მშობლები, ალბათ იმაზე უნდა დავფიქრდეთ, რა მოემსახურება ჩვენი შვილების ხარისხიან განათლებას რეალურად. როცა ამდენი პრობლემაა სკოლაში, მხოლოდ ფორმების განხილვით ვერ გადაწყდება ეს საკითხები.
ვიღაცას ფორმაზეც შეიძლება შესტკიოდეს გული, მაგრამ ნომერ პირველი პრობლემა ჩვენი შვილებისთვის არის ის, რომ ვილაპარაკოთ, რატომ დადიან ჩვენი შვილები მესამე ცვლაში, რატომ არის ისე, რომ წიგნს კითხულობ და რა წერია შიგნით, ვერავინ გაიგებს, რატომ შიათ ბავშვებს სკოლაში და რატომ არ აქვთ ლაბორატორიები.
ქიმიის მასწავლებელი ვითომ რომ ატარებს კლასში რაღაცა ცდას, თავისივე მოტანილი კოლბებით და სათლებით, ეს არის ხარისხიანი განათლება?
ჩახედონ ფინურ განათლების სისტემას, საერთოდ არ აცვიათ იქ ფორმები ბავშვებს, მაგრამ ხომ აქვთ საუკეთესო განათლების სისტემა. ის შეისწავლონ და გაარკვიონ რა პრინციპებზე დგას. იქ მასწავლებლები წივილ-კივილში არ ატარებენ გაკვეთილებს და ლაბორატორიებიც არსებობს სკოლებში.
შემოგვიგდებენ ხოლმე მეორეხარისხოვან საკითხებს, გვაბნევენ და შემდეგ მთელი ენერგია მიდის ამ არაფრის მომცემი საკითხების განხილვაში.
როგორ ფიქრობთ, რატომ ხდება ისე, რომ სახელმწიფო ამ ქვეყანაში არასდროს უწევს მშობლის აზრს ანგარიშს და ყველა საკითხს პარტია ან მინისტრი წყვეტს?
ჩვენ მშობლები ვაპირებთ დაორგანიზებას, რადგან ასეთი პერიოდი, რაც ახლა გვიდგას, არასდროს გვქონია აქამდე, თუ როგორ არის უგულებელყოფილი და იგნორირებული მშობლის, მოსწავლის ხმა.
იყო პერიოდი, როცა განათლების მინისტრებსაც ვხვდებოდით, ახლა კი სრულიად ჩაკეტილი აქვთ კარები. მშობლის სკოლაში შესვლაც კი გართულებულია და ყველა კარი ჩაკეტილია.
ჩვენ, მშობლები იმ აზრზე ვართ, რომ ყველა მაღალჩინოსნის შვილმა საჯარო სკოლაში უნდა ისწავლოს. ასევე, პოლიტიკასთან შეზრდილი ბიზნესმენების შვილებმაც უნდა ისწავლონ საჯარო სკოლებში, რადგან მათი მშობლები სხედან პარლამენტში და ჩვენი შვილების ბედს წყვეტენ.
ინებომ კეთილი და თავიანთი შვილებიც ატარონ იმ საჯარო სკოლებში, სადაც ასეთ რეფორმებს გვიტარებენ. თუ იტყვიან, რომ ეს არჩევანის შეზღუდვაა, მაშინ ჩვენც უნდა გვქონდეს არჩევანი. ჩვენ შვილებს ხომ უზღუდავენ არჩევანს?
2025 წლის ნოემბერში წინა თვესთან შედარებით ინფლაციის დონემ საქართველოში 0.4 პროცენტი, ხოლო წლიური ინფლაციის დონემ 4.8 პროცენტი შეადგინა. ამ მონაცემებს საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური [საქსტატი] აქვეყნებს.
საქსტატის ინფორმაციით, ყოველთვიური ინფლაციის მაჩვენებლის ფორმირებაზე ძირითადი გავლენა იქონია ფასების ცვლილებამ შემდეგ ჯგუფებზე:
სურსათი და უალკოჰოლო სასმელები – ჯგუფში ფასები გაიზარდა 0.9 პროცენტით, რაც თვის ინფლაციაზე 0.34 პროცენტული პუნქტით აისახა. აღნიშნულ პერიოდში ფასები გაიზარდა:
ზეთი და ცხიმი (4.2 პროცენტი), ბოსტნეული და ბაღჩეული (3.8 პროცენტი), პური და პურპროდუქტები (1.9 პროცენტი), თევზეული (1.4 პროცენტი), რძე, ყველი და კვერცხი (1.4 პროცენტი), ხორცი და ხორცის პროდუქტები (1.2 პროცენტი), ყავა, ჩაი და კაკაო (0.5 პროცენტი), მინერალური და წყაროს წყალი, უალკოჰოლო სასმელები და ნატურალური წვენები (0.2 პროცენტი).
სხვადასხვა საქონელი და მომსახურება – ჯგუფში ფასები გაიზარდა 1.8 პროცენტით. შესაბამისად, ჯგუფის წვლილმა თვის ინდექსში 0.09 პროცენტული პუნქტი შეადგინა.
ფასები ძირითადად, გაზრდილია ქვეჯგუფებზე: პირადი ნივთები, სხვა კატეგორიებში ჩაურთველი (3.2 პროცენტი) და პირადი ჰიგიენა (2.7 პროცენტი); ავეჯი, საოჯახო ნივთები, სახლის მოვლა: ჯგუფში ფასები გაიზარდა 0.9 პროცენტით.
ფასების მატება დაფიქსირდა ასევე: ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო საჭიროების საქონელი და მომსახურება (2.4 პროცენტი), საოჯახო საფეიქრო ნაწარმი (2.1 პროცენტი), ავეჯი, საოჯახო ნივთები, ხალიჩები და სხვა იატაკის საფარი (1.5 პროცენტი), მინის ჭურჭელი, მაგიდის და საოჯახო ჭურჭელი (0.7 პროცენტი).
საქსტატის ინფორმაციით, 2025 წლის ნოემბერში ფასები შემცირდა შემდეგ პროდუქტებსა და მომსახურებებზე:
ხილი და ყურძენი (-6.8 პროცენტი), შაქარი, ჯემი და სხვა ტკბილეული (-1.5 პროცენტი);
გამათბობელი და საჭმლის მოსამზადებელი მოწყობილობა, მაცივრები, საყინულეები, სარეცხი მანქანები და სხვა საყოფაცხოვრებო საგნები, დაყენებისა და რემონტის ჩათვლით (-3.1 პროცენტი), ინსტრუმენტები, მოწყობილობა და ტექნიკა სახლისა და ბაღისთვის (-2.3 პროცენტი);
ფასების კლება დაფიქსირდა სატრანსპორტო მომსახურების (-1.4 პროცენტი) და პირადი სატრანსპორტო საშუალებების ექსპლუატაციის (-0.3 პროცენტი) ქვეჯგუფებზე.
რაც შეეხება წლიურ ინფლაციას, 2024 წლის ნოემბერთან შედარებით 2025 წლის ნოემბერში ფასები გაზრდილია შემდეგ პროდუქტებსა და მომსახურებებზე:
ხილი და ყურძენი (16.9 პროცენტი), თევზეული (15.5 პროცენტი), ზეთი და ცხიმი (14.9 პროცენტი), პური და პურპროდუქტები (13.6 პროცენტი), ყავა, ჩაი და კაკაო (12.0 პროცენტი), შაქარი, ჯემი და სხვა ტკბილეული (11.6 პროცენტი), მინერალური და წყაროს წყალი, უალკოჰოლო სასმელები და ნატურალური წვენები (8.6 პროცენტი), რძე, ყველი და კვერცხი (8.5 პროცენტი), ხორცი და ხორცის პროდუქტები (6.5 პროცენტი), ბოსტნეული და ბაღჩეული (5.1 პროცენტი);
ფასები გაზრდილია ამბულატორიული სამედიცინო მომსახურების (9.0 პროცენტი), საავადმყოფოების მომსახურების (9.0 პროცენტი) და სამედიცინო პროდუქციის, აპარატურის და მოწყობილობის (6.6 პროცენტი) ქვეჯგუფებზე;
ფასები გაიზარდა როგორც თამბაქოს ნაწარმზე (7.0 პროცენტი), ისე ალკოჰოლურ სასმელებზე (1.7 პროცენტი).
„ამბასადორი აილენდმა“ ულტრათანამედროვე მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა დაიწყო, რომელიც თავისი არსით, ისტორიულ მნიშვნელობას ატარებს, რადგან კუნძულზე პირველ შენობა-ნაგებობას წარმოადგენს. აღნიშნული მრავალფუნქციური კომპლექსი აერთიანებს: საცხოვრებელ აპარტამენტებს, სასტუმროს, ვერტოდრომს, გასართობ-გამაჯანსაღებელ სივრცეებს, ღია და დახურულ აუზებს, ფიტნესცენტრებსა და ბრენდულ ბუტიკურ მაღაზიებს.
„ჩვენ პროექტის განვითარების გარდამტეხეტაპზე ვიმყოფებით. მიწის მოწყობითი პროცესი დაჩქარებულად პროგრესირებს და სრული საპროექტო არეალის ნახევარზე მეტი, 46.9 ჰექტარი უკვე შექმნილია. სექტემბრის თვეში დასავლეთნახევარკუნძულის 26 ჰაექსპლუატაციაში იქნა მიღებული, ხოლოიანვარშიჯამურად 48 ჰამიწისნაკვეთისექსპლუატაციაშიმისაღებად ვემზადებით. გარდაამისა, კუნძულისგანვითარებისპარალელურად „ამბასადორი აილენდზე” მსხვილიეკონომიკურიპროცესები მიმდინარეობს– დაწყებულია სამი მასშტაბური პროექტის განვითარება. მოხარულები ვართ, რომ „ამბასადორი აილენდსა” და IG Development-ს შორის ხელშეკრულებას უკვე მოეწერა ხელი და ულტრათანამედროვე მრავალფუნქციურ სავაჭრო ცენტრის პროექტს, რომელსაც საქართველოში ანალოგი არ აქვს სწორედ ისინი განახორციელებენ,”- აღნიშნა ამბასადორი აილენდ ბათუმის გენერალურმა დირექტორმა გოჩა კამკიამ.
კუნძულის პროექტს „ამბასადორი ჯგუფი“ სხვადასხვა საერთაშორისო კომპანიასთან თანამშრომლობით ახორციელებს. „ამბასადორი აილენდ ბათუმი,“ რომელიც ორი ხელოვნური ნახევარკუნძულისა და ერთი ხელოვნური კუნძულის 84 ჰექტარზე, ზღვაში ფორმირებას ისახავს მიზნად, მდგრადი განვითარებისა და ჭკვიანი ქალაქის პრინციპების სრული დაცვით ვითარდება. ამბასადორი აილენდის პროექტს, როგორც ტურისტული, ასევე რეგიონისთვის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური დანიშნულება გააჩნია, რაც ბათუმსა და ზოგადად საქართველოს, მსოფლიოს ახალ საინვესტიციო რუკაზე მოახვედრებს.
მოქალაქეები, რომლებიც 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში თბილისში, საპროტესტო აქციების დროს დარბევებში მოყვნენ, ჯანმრთელობის პრობლემებს უჩივიან.
19 წლის ქეთო ხომერიკი „ბათუმელებთან“ ინტერვიუში ამბობს, რომ მისი ცხოვრება ერთ ღამეში შეიცვალა – აქტიური ახალგაზრდა სამედიცინო სერვისებზე დამოკიდებული გახდა. მუდმივად უწევს სამედიცინო გამოკვლევები, მუდმივად ავადაა, თუმცა ექიმები დიაგნოზს ვერ უსვამენ.
ქეთო ხომერიკი იხსენებს, რომ 2 დეკემბერს, როდესაც სპეცრაზმმა მშვიდობიანი აქციის დარბევა დაიწყო, ის მეგობრებთან ერთად პარლამენტთან იყო.
იხსენებს, რომ სპეცრაზმმა მომიტინგეები პარლამენტიდან ქვემოთ, რუსთაველის თეატრისკენ ჩაწია.
„ბევრი ხალხი იყო. პანიკა. ზოგი გარბოდა. მახსოვს, რუსთაველის თეატრის წინ თაღი რომ არის, თაღის შუაში, ვარსკვლავები სადაცაა, მანდ ვიდექი. ერთი ფეხი ვარსკვლავზე მედო და ზუსტად ჩემ წინ დავარდა გაზის კაფსულა, ამიტომ მახსოვს ასე მძაფრად. ძალიან ცუდად გავხდი, მაგრამ რაღაცნაირად შევძელი და უსაფრთხო ადგილამდე გავაღწიე.
იმ ღამესვე მქონდა გულისრევა, მაგრამ გაზით ადრეც მოვწამლულვარ და არ მიმიქცევია დიდად ყურადღება.
აქციაზე 3 დეკემბერსაც გავედი. პარლამენტსა და პირველ სკოლას შორის რომ ქუჩაა, მაგ ქუჩაზე ვიყავი, როცა სპეცრაზმის ე.წ. „მორბენალ ჯგუფებს“ რომ ვეძახით, ეგ ჯგუფი გამოიქცა ხალხისკენ.
ჩვენც გავიქეცით. შეიქმნა სრული ქაოსი. ვინ იყო სპეცრაზმელი და ვინ ჩვეულებრივი ადამიანი – გარჩევა შეუძლებელი გახდა. იმდენად დავიბენი, რომ მეორედ შევედი იმ ადგილას, სადაც წინა დღეს მოვიწამლე გაზით. ბევრი ხალხი იყო. ჭყლეტა. ამის მეტი მე არაფერი აღარ მახსოვს. გონს რომ მოვედი, მეგობრებმა მითხრეს გაზის კაფსულა გაუშვეს, შენ ბოდავდი – ნიღბები გაიკეთეთ და დამტოვეთო.
მეგობრებმა არ დამტოვეს. ხელში ამიყვანეს და ისე გამომიყვანეს იმ ადგილიდან. მე ეს ყველაფერი არ მახსოვს. მთელი ღამე გული მერეოდა. ზოგჯერ გონებას ვკარგავდი, ვითიშებოდი.
მეორე დღეს უნივერსიტეტთან აქცია იყო. პირველად მანდ ვიგრძენი თავის საშინელი ტკივილი. რა წამლები არ დავლიე, რა არ გავაკეთე, მაგრამ არაფერმა არ გამიჩერა. აქედან დაიწყო და დაახლოებით ორი თვე გაგრძელდა,“ – გვიყვება ქეთო ხომერიკი.
ქეთო ამბობს, რომ მისი სამედიცინო თავგადასავლები სწორედ ამ დღიდან დაიწყო.
„მუდმივი თავის ტკივილი, ყურებში წუილის მაგვარი რაღაც დაახლოებით ორი თვე გრძელდებოდა ჩემს ცხოვრებაში. პარალელურად დამეწყო წნევის ცვალებადობა. რომ აგიხსნათ – უცებ მაქვს მაღალი წნევა 160-მდე. რაღაც პერიოდის მერე ჩამოდის 90-50-ზე. მარეგულირებელსაც კი ვერ ვსვამ. ხან მაღალია, ხან – დაბალი.
ვიმკურნალე სინუსების და წიაღის ანთებაზე, თუ სწორად ვამბობ ამ დიაგნოზს, რომელსაც დაახლოებით ერთი თვის წინ ახალი სიმპტომიც დაემატა – დამეწყო ცხვირიდან გაუჩერებელი სისხლდენა. აი, საერთოდ არ მიჩერდებოდა. წარმოდგენა რომ გქონდეთ, პარლამენტის უკან ვმუშაობ პიცერიაში. პარლამენტის უკანა ქუჩიდან ვარკეთილის ბოლომდე სანამ გავიდოდი ანუ სახლამდე სანამ მივიდოდი, ცხვირიდან სისხლდენა არ გამჩერებია.
ცხვირიდან სისხლი ღამღამობითაც მომდის,“ – ამბობს ქეთო ხომერიკი.
ქეთოს თქმით, იშვიათად, თუმცა ზოგჯერ თენდება დილა, სისხლდენის გარეშე. ექიმებმა, არაერთი ანალიზის ჩატარების მიუხედავად, დიაგნოზი ჯერ ვერ დაუსვეს. გარდა გაზით მოწამვლისა, რამდენჯერმე მოხვდა წყლის ჭავლში, დასველდა და სველი ტანსაცმლით მოუწია გარკვეული ხანი ყოფნა.
„დაახლოებით 40 ანალიზი ჩავიტარე, სხვადასხვა სახის. მაგრამ ანალიზებში ყველაფერი კარგად არის. ანალიზების მიხედვით, აბსოლუტურად ყველაფერი წესრიგშია. თუმცა რეალურად კარგად არ ვარ. ახლა კიდევ ორი ანალიზი ჩავიტარე დამატებით და მათ პასუხებსაც ველოდები.
ყველაზე მეტად მე სისხლდენა მაშინებს, რომელიც როცა მეწყება, უბრალოდ არ ჩერდება,“ – ამბობს ქეთო ხომერიკი.
ქეთო სტუდენტია. სამართალმცოდნეობას სწავლობს. თუმცა უნივერსიტეტში ვეღარ დადის შერყეული ჯანმრთელობის გამო. ამბობს, რომ ენერგია აღარ აქვს. ადრე თუ ყველაფერს ასწრებდა და ახერხებდა, ახლა მუშაობასა და სწავლას შორის არჩევანის გაკეთება მოუწია. სამსახური აირჩია, „იმისთვის, რომ არსებობა შეძლოს“.
„ცუდად ვიყავი. ეს ბოლო ორი თვე ავდექი ფეხზე, რომ ელემენტარულად არსებობა მაინც შევძლო და მუშაობა დავიწყე. თავს ვაძალებ, თორემ ზოგჯერ მუშაობის ძალა საერთოდ არ მაქვს. გამიმართლა, რომ ძალიან კარგ ადგილას ვმუშაობ, ყოველთვის ხელს მიწყობენ ამ ყველაფერში.
აი, ისეთი სისუსტე მაქვს დარბევების მერე დარჩენილი… ერთ ღამეში რადიკალურად შეიცვალა ჩემი ცხოვრება. დარბევამდე კილომეტრებს გავდიოდი ფეხით, ძალიან მიყვარდა გარეთ სეირნობა. ახლა 200 მეტრს რომ გავივლი, თუ არ დავჯექი, ცუდად ვარ, ზურგი მტკივდება, ფილტვები მტკივა. 19 წლის ვარ.
ნებისმიერ მძაფრ სუნზე ცუდად ვხდები. სახლში იატაკს თუ წმენდენ ან რამე ხსნარს იყენებენ, მაშინვე რეაქცია მაქვს,“ – ამბობს ქეთო ხომერიკი.
ქეთოს გული წყდება, რომ სწავლას ვეღარ აგრძელებს. თუმცა ამბობს, რომ იბრძოლებს, საკუთარი უფლებებისთვის.
„აუცილებლად ვაპირებ საქართველოში ყველა ინსტანცია გავიარო და მერე სტრასბურგში წავიდე. აქაურ სასამართლოს არ ვენდობი მართალია, [მაგრამ პროცედურულად აუცილებელია].
მორალურ ზიანს თავი რომ დავანებო, ფიზიკურად უდიდესი ზარალი მომადგა. ასევე ფინანსურად. 19 წლის ბავშვისთვის არა მგონია, რომ ყოველ ორ დღეში ანალიზებისთვის 800 ლარი მარტივი გადასახდელი იყოს. მგონი არც ზრდასრულებს არ შეუძლიათ ეს და იმიტომ,“ – ამბობს ქეთო ხომერიკი.
რა ხდება?
პირველ დეკემბერს, ბრიტანულმა მედიაგამოცემა BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, სადაც საუბარია იმაზე, რომ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, დემონსტრანტების წინააღმდეგ სპეცრაზმმა ქიმიური ნივთიერება გამოიყენა.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში მოწმის სახით გამოკითხვაზე იბარებენ იმ ადამიანებს, რომლებმაც BBC-ის ინტერვიუ მისცეს 2024 წელს „ოცნების“ მიერ საპროტესტო აქციის დარბევაზე.
გამოკითხვაზე ასევე დაბარებული იყვნენ ექიმი ძმები: დავით და კონსტანტინე ჩახუნაშვილები, რომლებმაც ჩაატარეს კვლევა და შეისწავლეს საპროტესტო აქციების დარბევისას გამოყენებული საშუალებების ეფექტი მოქალაქეებზე. კვლევა რეცენზირებული ანუ გადამოწმებულია სხვა მეცნიერების მიერ და გამოქვეყნებულია სამედიცინო-სამეცნიერო ჟურნალში „ტოქსიკოლოგიური მოხსენებები“.
„დეტალებში ავუხსენი მოსამართლეს, რა იყო ჩვენი კვლევის მიზანი, მეთოდოლოგია და დასკვნა. უბრალოდ, გამოძიების მხარეს ისევ ჰქონდა კითხვები, თუ დასკვნა რა იყო, როდესაც ამაზე მე უკვე პასუხი გავეცი. როგორც ჩანს, ვერ მიხვდა ზუსტად და როგორც ჩანს, კვლევის მეთოდოლოგიებში კარგად არ იყო გარკვეული. მე დამრჩა შთაბეჭდილება, რომ წაკითხული არ ჰქონდათ კვლევა“ – ამბობს დავით ჩახუნაშვილი „ფორმულასთან“.
მისი თქმით, სუს-ში ადამიანების დაბარება გამოკითხვაზე რამდენიმე მიზანს ემსახურება.
„მიზეზი შეიძლება ის იყოს, რომ მომავალში შეიძლება რომელიმე კონკრეტულ ადამიანზე ჰქონდეთ ფსიქოლოგიური ზეწოლის მცდელობა თუ სხვანაირი მცდელობა. შეიძლება აღარ მოუნდეს ვინმეს კვლევის ჩატარება, აღარ მოუნდეს ვიღაცას უსამართლობის წინააღმდეგ ხმის ამოღება“ – ამბობს დავით ჩახუნაშვილი.
პირველ დეკემბერს, გავლენიანმა ბრიტანულმა მედიამ, BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, რომლის მიხედვითაც საქართველოში პროევროპული აქციის მონაწილეებს შეასხეს ქიმიური იარაღი „კამიტე“ – ნივთიერება, რომელიც ბოლოს პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოიყენეს. საუბარია 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დაწყებულ უწყვეტ აქციებზე, რომლის პირველ დღეებში სპეცრაზმმა სასტიკად დაარბია დემონსტრანტები.
„ქართული ოცნების“ მთავრობამ ჟურნალისტურ გამოძიებას დეზინფორმაცია უწოდა, ხოლო სუს-მა, რომელსაც „ოცნების“ ერთ-ერთი ლიდერი, მამუკა მდინარაძე ხელმძღვანელობს, გამოძიება დაიწყო ორი მუხლით. მათ შორისაა 319-ე მუხლი, რაც „უცხოეთის ორგანიზაციისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებას გულისხმობს“.
სუსმა „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ დირექტორი ეკა გიგაური გამოკითხვაზე დაიბარა.
BBC-ის საგამოძიებო ფილმი – „როდესაც წყალი წვავს“ 2025 წლის პირველ დეკემბერს გამოქვეყნდა. ფილმში მოყვანილი ფაქტების და მტკიცებულებების თანახმად, გასულ წელს „ოცნების“ მთავრობამ ანტისამთავრობო მომიტინგეების წინააღმდეგ გამოიყენა პირველი მსოფლიო ომის ეპოქის ქიმიური იარაღი – ბრომობენზილის ციანიდი, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც კამიტი [camite].
ამ ფილმში ნახავთ ეკა გიგაურის ინტერვიუსაც.
„ფილმში ეკა გიგაური იმ რეპრესიულ პოლიტიკაზე საუბრობს, რომელსაც „ქართული ოცნება“ ქართველი ხალხის წინააღმდეგ აწარმოებს. სუს-ის მიერ ფილმში რესპონდენტებად მყოფი ადამიანების, მათ შორის, ეკა გიგაურის გამოკითხვაზე დაბარება აჩენს ძლიერ ეჭვს, რომ მათი მიზანი არა ჭეშმარიტების დადგენა, არამედ ზეწოლის გაძლიერებაა უფლებადაცვით ორგანიზაციებზე.
ნაცვლად იმისა, რომ სახელმწიფომ გასცეს დამაჯერებელი პასუხი, თუ რა ქიმიური საშუალებების გამოყენებით ხდებოდა 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბრის მშვიდობიანი აქციების დარბევა, სუს-ი გამოკითხვაზე იბარებს იმ ადამიანებს და ორგანიზაციებს, რომლებიც ადამიანის უფლებებს იცავენ.
აქვე უნდა ითქვას ისიც, რომ საგამოძიებო ორგანოებს 1 წელი ჰქონდათ იმისთვის, რომ ადამიანების წამებასა და არაადამიანურ მოპყრობაში ჩართული პირები გამოეკვეთათ და პასუხისგებაში მიეცათ, თუმცა ამ დრომდე არც ერთი პოლიციელი დასჯილი არ არის.
ამის პარალელურად, ვხედავთ, რომ პირბადეების, საწვიმრების და სხვა მსგავსი დამცავი საშუალებების შეძენის გამო ქართული სამოქალაქო ორგანიზაციებისა და სოლიდარობის ფონდების წარმომადგენლები გამოძიების ქვეშ არიან,“ – აღნიშნულია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
გუშინ, 2 დეკემბერს, BBC-ისთვის მიცემული ინტერვიუს შემდეგ, სუს-მა გამოკითხვაზე დაიბარა საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თანამშრომლები. მათ უარი თქვეს უწყებაში მისვლაზე და სასამართლოში, მაგისტრი მოსამართლის წინაშე გამოიკითხნენ.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა BBC-ის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციასთან დაკავშირებით გამოძიება ორი მუხლით დაიწყო. სუს-ის განცხადებით, გამოძიების მიზანია, დეტალურად დადგინდეს, რა ინფორმაციას ეყრდნობოდა BBC-ის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის საფუძვლად გამოყენებული ადამიანების ინტერვიუები, მათ მიერ გახმოვანებული ცნობები და რამდენად რელევანტური შეიძლება იყოს ეს ინფორმაცია.
„2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში რეჟიმის მიერ მშვიდობიანი დემონსტრანტების მიმართ, წყლის ჭავლთან შერევის გზით, სავარაუდოდ, გამოყენებულ იქნა ქიმიური ნივთიერება ბრომობენზილ ციანიდი. აღნიშნული ნივთიერება პირველად პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოიყენეს და 1930 წლის შემდეგ მისი გამოყენება აიკრძალა, რადგან ცრემლსადენ გაზთან შედარებით ბევრად უფრო საშიში ნივთიერებაა და ადამიანის ჯანმრთელობაზე ხანგრძლივ კვალს ტოვებს. ქიმიური ნივთიერების ხალხის დიდი მასების წინააღმდეგ გამოყენება ცალსახად არღვევს ადამიანის უფლებათა სფეროში მოქმედ საერთაშორისო ნორმებსა და სტანდარტებს და შეიძლება შეფასდეს, როგორც წამების, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ნიმუში“, – აღნიშნულია არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
„საქართველოს დღეს ჰყავს ფაშისტური მთავრობა, რომელიც წამლავს ხალხს. „ქართული ოცნება“ კი არ უნდა გადადგეს – უნდა გასამართლდეს ქართველი ხალხის გენოციდისთვის,“ – წერს არქიმანდრიტი შიო კვარაცხელია.
არქიმანდრიტი ასე ეხმაურება BBC-ის საგამოძიებო ფილმს, სადაც საუბარია იმაზე, რომ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, სპეცრაზმმა დემონსტრანტების წინააღმდეგ ქიმიური ნივთიერება გამოიყენა.
„მთავრობა, რომელიც ქიმიური იარაღით წამლავს საკუთარ ახალგაზრდობას, დაწყევლილი და მიტოვებულია ღვთისგან. საეკლესიო წესით უნდა დაისაჯოს და განიკვეთოს ყველა ის მთავრობის წარმომადგენელი და პოლიციელი, ვისაც ამაში წვლილი მიუძღვის. მაგრამ დუმს მეუფე შიო და არ იცავს სამწყსოს – ის დაკავებულია მხოლოდ იმ მართალი არქიმანდრიტების დასჯით, რომლებიც მას ამხელენ.
მას და მის დეკანოზებს მხოლოდ პირადი მხილება აწუხებთ და არ ადარდებთ არც ქრისტეს შეურაცხყოფა და არც ქართველი ხალხის ტანჯვა და გენოციდი.
ნუთუ ვერ ხედავთ, რომ მგელი ჭამს ცხვრებს?
მწყემსობა ხალხზე ბატონობა კი არა, ხალხის მსახურებაა. შეუძლებელია ერს ჰყავდეს მამამთავრობის ისეთი მსურველი, რომელიც არ განიცდის და არ სტკივა ხალხის უბედურება და მწამებლებთან ერთად ნადიმობს. ასეთი მღვდელმთავარი არათუ მამა, არამედ მამინაცვალიც კი არ არის,“ – წერს არქიმანდრიტი შიო.
პირველ დეკემბერს ბრიტანულმა მედიაგამოცემა BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, სადაც საუბარია იმაზე, რომ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, დემონსტრანტების წინააღმდეგ სპეცრაზმმა ქიმიური ნივთიერება გამოიყენა.
ბიბისის მასალის გამოქვეყნების შემდეგ სუს-ში გამოძიება დაიწყო სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით: სსკ-ს 333-ე მუხლით, რაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებას და 319-ე მუხლით, რაც უცხოეთის ორგანიზაციისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებას გულისხმობს.
დღეს, 3 დეკემბერს, საღამოს 8 საათზე, საკონსტიტუციო სასამართლოსთან აჩვენებენ BBC-ის საგამოძიებო ფილმს „როდესაც წყალი გწვავს: ბრძოლა საქართველოსთვის“.
BBC-ის მიერ მოპოვებული მტკიცებულებების თანახმად, გასულ წელს „ოცნების“ მთავრობამ ანტისამთავრობო მომიტინგეების წინააღმდეგ გამოიყენა პირველი მსოფლიო ომის ეპოქის ქიმიური იარაღი – ბრომობენზილის ციანიდი, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც კამიტი [camite].
„ქართული ოცნება“ ამ ცნობას აბსურდს უწოდებს და BBC-ის სასამართლოში ჩივილით ემუქრება.
„ერთად ვნახოთ და გავიხსენოთ რუსული რეჟიმის მიერ ერთი წლის წინ ჩადენილი დანაშაულები! ფილმი არის ინგლისურენოვანი, ქართული სუბტიტრებით.
გელოდებით. თავისუფლება პოლიტიკურ პატიმრებს!“ – აღნიშნულია ფეისბუქგვერდზე „ბათუმის მოძრაობა“.
ბათუმში უწყვეტი საპროტესტო აქცია საკონსტიტუციო სასამართლოსთან 19:00 საათზე დაიწყება.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 3 დეკემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 176 230 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 200. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 393 ერთეული [+6]
ჯავშანტექნიკა – 23 682 ერთეული [+3]
საარტილერიო სისტემა – 34 780 ერთეული [+12]
MLRS – 1 555 ერთეული [+3]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 253 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 430 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 347 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 86 231 ერთეული [+90]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 024 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 68 688 ერთეული [+47]
სპეცტექნიკა – 4 012 ერთეული [+1]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2025 წლის 3 დეკემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
668 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
100 082 უპილოტო საფრენი აპარატი
638 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
26 348 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 624 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
31 689 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
48 199 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
რეესტრის განახლებული მონაცემების მიხედვით, კომპანია „იგლ ჰილს საქართველოს“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებად ფიქსირდებიან საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე, ირაკლი ნადარეიშვილი და თორნიკე ზირაქიშვილი – სსიპ “აწარმოე საქართველოს“ დირექტორის მოადგილე.
კომპანიის 33.33% პროცენტი საქართველოს ეკუთვნის, 66,67 პროცენტი კი – „იგლ ჰილს დეველოპმენტ ჰოლდინგ ლიმიტედს“
სამეთვალყურეო საბჭოს წევრები არიან ასევე რაშიდ მოჰამედ ალი რაშედ ალაბბარი და ჰიშამ მოჰამედ იბრაჰიმ სოლიმანი.
ხელშეკრულების მიხედვით, რომელსაც 2025 წლის პირველ დეკემბერს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა, მარიამ ქვრივიშვილმა და ქონების მართვის სააგენტოს თავმჯდომარემ, ირაკლი შენგელიამ მოაწერეს ხელი, შპს „იგლ ჰილს საქართველოს“ 33,33% წილი მართვის უფლებით საქართველოს გადაეცა.
წილის გადაცემასთან დაკავშირებული ხელშეკრულების მიხედვით, მხარეები თანხმდებიან, რომ მართვის უფლებით გადაცემული წილის გასხვისებასა და უფლებრივად დატვირთვასთან, ასევე, კომპანიის ბალანსზე რიცხული ქონების განკარგვასა ან უფლებრივად დატვირთვასთან დაკავშირებული საკითხები დარეგულირდება და გადაწყდება
„საინვესტიციო ხელშეკრულების“, „აქციონერთა შეთანხმებისა“ და „საწარმოს“ წესდების შესაბამისად.
„მმართველი პირი“ უფლებამოსილია, „ხელშეკრულებით“ გათვალისწინებული უფლებამოსილების განხორციელებისას [გარდა „საწარმოს“ კაპიტალში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების შეტანისა] იმოქმედოს „სააგენტოსთან“ შეთანხმების გარეშე, „საინვესტიციო ხელშეკრულების“, „აქციონერთა შეთანხმების“, „საწარმოს“ წესდებისა და მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად.
„მმართველი პირი“ უფლებამოსილია მოითხოვოს „სააგენტოსგან“ [იგულისხმება ქონების მართვის სააგენტო] ამ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულება.
„სააგენტო“ ვალდებულია დაიცვას „ხელშეკრულებით“ ნაკისრი ვალდებულებები. „სააგენტოს“ ასევე აქვს უფლება, მოითხოვოს „მმართველი პირისაგან“ „ხელშეკრულებით“ ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად შესრულება.
ბათუმის საკრებულომ რეგლამენტი შეცვალა და ღია კარის სხდომის ჩატარების ვალდებულება აღარ ექნება.
აქამდე კანონის ეს ჩანაწერი საკრებულოს ამომრჩევლის მოსმენას ავალდებულებდა პერიოდულად. ამ დღეს ამომრჩეველს შეეძლო სხდომაზე დასწრება და კონკრეტული საკითხების დღის წესრიგში დაყენება, საკუთარი მოთხოვნებისა და პრეტენზიების გაჟღერება ქალაქის საკითხებზე.
სხვა დროს, სტანდარტული სხდომის მიმდინარეობისას, თავმჯდომარის თანხმობისა და დროის გამოყოფის გარეშე ამომრჩეველს სიტყვით მიმართვის, ასევე კითხვების დასმის უფლება არ აქვს.
ამ დრომდე მოქალაქეებს ასეთი შესაძლებლობა ბათუმის საკრებულოში, რიგ შემთხვევებში, მისცეს კიდეც, თუმცა შეზღუდულად. იყო შემთხვევები, როცა სხდომაზე დასასწრებად მისული მოქალაქეები სხდომათა დარბაზში არ შეუშვეს და იყო ისეთი შემთხვევებიც, როცა საკრებულოს სხდომათა დარბაზის კარს გაბრაზებული მოქალაქეებისგან დაცვის პოლიცია იცავდა.
წინა მოწვევების საკრებულოებში სხვადასხვა დროს კონკრეტული საკითხის დამტკიცებას მოქალაქეები საკრებულოს შენობის ფოიეში აპროტესტებდნენ და სკანდირებდნენ – „შემოგვიშვი“.
ბათუმში მოქალაქეები ხშირად აქტიურობდნენ თვითმმართველობის გადაწყვეტილებებზე – საკრებულოს პროტესტით მიმართავდნენ ქონების გასხვისებაზე, პლაჟების განკარგვაზე, ბულვარის მრავალწლიანი იჯარით გაცემასა თუ სხვა საკითხებზე.
საკრებულომ თავისი გადაწყვეტილებებით მოქალაქეთა მონაწილეობის და ჩართულობის შესაძლებლობა ეტაპ-ეტაპ შეზღუდა. მაგალითად, როცა წინა მოწვევის საკრებულოს შემადგენლობა 25-დან 35 წევრამდე გაიზარდა, დარბაზში რკალისებურად განლაგებულ მაგიდებსა და სკამებს კიდევ ერთი მწკრივი [მაგიდები და სკამები] დაამატეს. ამის გამო დარბაზში, სხდომაზე დასწრების მსურველთათვის, ადგილი უფრო დავიწროვდა.
მანამდე ბათუმის საკრებულოში მოქალაქეებისთვის სკამების ორი რიგი, ჯამში 24 სკამი იყო განთავსებული. ამ ადგილების ნაწილს ხშირად ჟურნალისტები და ოპერატორები ითვისებენ, ნაწილს კი – მერიის სამსახურების უფროსები. ზოგ შემთხვევაში ისინი სხდომას ესწრებიან, როგორც მომხსენებლები, ხშირად კი ინტერესის გამო – ისინი დარბაზში უპრობლემოდ შედიან და გარეთ მყოფი მოქალაქეების მსგავსად სპეციალური საშვი არ სჭირდებათ. საშვთა ბიუროს კი შეუძლია ამომრჩეველს უარი იმ მოტივით უთხრას შენობაში შესვლაზე, რომ „დარბაზში ადგილი არ არის.“
ახლა საკრებულომ მიიღო გადაწყვეტილება და რეგლამენტი შეცვალა – ჩაწერა, რომ ღია კარის მოწყობა სავალდებულო აღარ არის.
ამ დრომდე რეგლამენტში „საკრებულოს მიერ ამომრჩეველთა მოსმენის წესი, იგივე საკრებულოს „ღია კარის სხდომა“, განისაზღვრებოდა ასე:
„სამ თვეში ერთხელ მაინც, საკრებულო სხდომათა დარბაზში ატარებს ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა მოსმენას საკრებულოს „ღია კარის სხდომას“. ეს იყო კანონით განსაზღვრული ვალდებულება, ახლა კი ამომრჩეველს უთხრეს, რომ ღია კარის სხდომის ჩატარება თავმჯდომარის სურვილით გადაწყდება.
ახალი ჩანაწერის მიხედვით:
„საკრებულო უფლებამოსილია [და არა ვალდებული] სხდომათა დარბაზში ჩაატაროს ბათუმის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა მოსმენა-საკრებულოს „ღია კარის სხდომა”. ამომრჩეველთა მოსმენა ტარდება საკრებულოს თავმჯდომარის ბრძანებით. ბრძანება გამოიცემა მოსმენამდე 7 დღით ადრე მაინც.
საკრებულოს თავმჯდომარის ბრძანება 7 დღით ადრე განთავსდება საკრებულოს ვებგვერდზე: batumicc.ge და საკრებულოს საინფორმაციო დაფაზე. საკრებულოს თავმჯდომარის ბრძანება შეიძლება გამოქვეყნდეს შესაბამისი ადგილობრივი საინფორმაციო საშუალებების მეშვეობით“.
ამ დრომდე არსებული ჩანაწერი ითვალისწინებდა ღია კარის სხდომაზე მოქალაქეების მიერ დღის წესრიგში დასმული საკითხების განხილვა-რეაგირების კონტროლს:
„საკრებულოს აპარატი აცნობებს „ღია კარის სხდომაზე“ მონაწილე პირს მის მიერ დასმული საკითხის განხილვის მიმდინარეობის შესახებ და აკონტროლებს დასმული საკითხის კანონმდებლობით დადგენილ ვადებში გადაწყვეტას.“
საკრებულოს წევრმა „ლელოდან“, ვაჟა დარჩიამ ამ საკითხზე მეტი განმარტება მოითხოვა:
„ნაცვლად იმისა, რომ იქ იყო მავალდებულებელი ნორმა, ახლა იქნება სრული თავისუფლება. როცა იქნება საჭირო, საკრებულო უფლებამოსილია ჩაატაროს ღია კარის სხდომა და მოუსმინოს თითოეულ ამომრჩეველს“, – აუხსნა საკითხის მომხსენებელმა ირაკლი თავართქილაძემ ვაჟა დარჩიას და თან დაამატა, რომ „ეს უკეთესი და მოქნილი ნორმაა.“
როგორც ჩანს, საკრებულოს იურისტს ასე ესმის თვითმმართველობის კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნა – ამომრჩევლის მაქსიმალურ ჩართულობასა და საჯაროობაზე. მისი აზრით, საკრებულოს „სრული თავისუფლება“ სჭირდება და არა ვალდებულება.
სხვათა შორის, ირაკლი თავართქილაძე წინა მოწვევის საკრებულოს იურისტიც იყო, რომელსაც ვალდებულება ღია კარის მოწვევის თაობაზე ერთხელაც არ შეუსრულებია.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური საიას თანამშრომლებს მოწმის სტატუსით გამოკითხვაზე იბარებს.
BBC-ის საგამოძიებო ფილმთან დაკავშირებული გამოძიების ფარგლებში სუსში გამოკითხვაზე დაბარებულია ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ადამიანის უფლებების დაცვის პროგრამის ხელმძღვანელი და 1 თანამშრომელი.
საია აცხადებს, რომ მისი თანამშრომლები მაგისტრატი მოსამართლის თანდასწრებით გამოიკითხებიან.
„ხაზგასმით გვსურს, აღვნიშნოთ, რომ საიას წარმომადგენლები BBC-სთან მიცემულ ინტერვიუში ახმოვანებენ ორგანიზაციის ოფიციალურ პოზიციას, რომელიც ემყარება უფლებების დარღვევის შემთხვევების მონიტორინგს.
ფილმში საიამ ისაუბრა 2024 წლის მასობრივი პროტესტების დროს აქციის მონაწილეების წამების და ადამიანის უფლებების დარღვევის სხვა სისტემურ შემთხვევებზე, რომელთა შესახებაც საიამ პარტნიორ ორგანიზაციებთან ერთად გამოაქვეყნა დეტალური ანგარიში, სადაც ათეულობით დაზარალებულის შემთხვევაა აღწერილი.
ანგარიში საჯაროდ ხელმისაწვდომია და საია ამ საკითხებზე ღიად საუბრობს როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო მედიაში.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მიერ დაწყებული გამოძიების ფარგლებში საიას თანამშრომლების მოწმის სტატუსით დაბარება აჩენს ძლიერ ეჭვს, რომ მიზანი არა ჭეშმარიტების დადგენა, არამედ იმ ადამიანებსა და ორგანიზაციებზე ზეწოლაა, რომლებიც სისტემურ უფლებადარღვევებზე საუბრობენ.
სუს-ის მიერ ამ საქმის ფარგლებში გამოყენებული ფორმულირება – „სახელმწიფო ინტერესების დაზიანების“ კვალიფიკაციის შესახებ განსაკუთრებით პრობლემურია იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფო არ ატარებს ეფექტიან და დამოუკიდებელ გამოძიებას ძალოვანი უწყებების მხრიდან შესაძლო ძალადობისა და უფლებების დარღვევის ფაქტებზე.
ნაცვლად იმისა, რომ ხელისუფლებამ გასცეს მკაფიო და დამაკმაყოფილებელი პასუხი კითხვაზე, რა ქიმიური საშუალებების გამოყენებით მოხდა აქციების დარბევა, სახელმწიფო ცდილობს პასუხისმგებლობა გადაიტანოს იმ ადამიანებსა და ორგანიზაციებზე, რომლებიც ადამიანის უფლებებს იცავენ.
მკაფიოდ გვინდა განვაცხადოთ, რომ მსგავსი ზეწოლის მცდელობები ვერ შეცვლის ჩვენს საქმიანობას და მიზნებს. გამოძიებას საიას თანამშრომლები მიაწვდიან ინფორმაციას მონიტორინგის ფარგლებში გამოვლენილ დარღვევებზე. ჩვენ ვაგრძელებთ ადამიანის უფლებების სისტემური დარღვევების გამოვლენას, დოკუმენტირებას და საზოგადოების ინფორმირებას,“ – ნათქვამია საიას განცხადებაში.
პირველ დეკემბერს ბრიტანულმა მედიაგამოცემა BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, სადაც საუბარია იმაზე, რომ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დემონსტრანტების წინააღმდეგ სპეცრაზმმა ქიმიური ნივთიერება გამოიყენა.
ბიბისის მასალის გამოქვეყნების შემდეგ სუს-ში გამოძიება დაიწყო სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით: სსკ-ს 333-ე მუხლით, რაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებას და 319-ე მუხლით, რაც უცხოეთის ორგანიზაციისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებას გულისხმობს.
გამოძიების ფარგლებში გამოკითხვაზე დაიბარეს არაერთი მოქალაქე, რომლებიც დარბევებისას მიღებულ დაზიანებაზე საჯაროდ საუბრობენ. მათ შორის, ექიმი ძმები კონსტანტინე და დავით ჩახუნაშვილები, ექიმი გელა ღუნაშვილი, იმ კვლევის თანაავტორები, რომელიც BBC-ის მასალაშია ნახსენები.
სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა გამოკითხვაზე დაიბარა მოქალაქე ზვიად მაისაშვილი, რომელსაც ერთი წლის წინ, 30 ნოემბერს, სპეცრაზმელებმა რუსთაველის გამზირზე სასტიკად სცემეს.
ზვიად მაისაშვილს გასულ წელს პროევროპულ საპროტესტო აქციაზე სცემეს. სპეცრაზმელებმა მას სახის ძვლები დაუმტვრიეს, ცემის შედეგად მიიღო ტვინის შერყევა და სხვა დაზიანებები.
თუმცა მისი საქმე გამოძიებისთვის საინტერესო მას შემდეგ გახდა, რაც მან ბიბისის ინტერვიუ მისცა და საპოლიციო ძალების სისასტიკეზე ისაუბრა.
პირველ დეკემბერს ბრიტანულმა მედიაგამოცემა BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, სადაც საუბარია იმაზე, რომ 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დემონსტრანტების წინააღმდეგ სპეცრაზმმა ქიმიური ნივთიერება გამოიყენა.
ბიბისის მასალის გამოქვეყნების შემდეგ სუს-ში გამოძიება დაიწყო სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით: სსკ-ს 333-ე მუხლით, რაც სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებას და 319-ე მუხლით, რაც უცხოეთის ორგანიზაციისთვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებას გულისხმობს.
გამოძიების ფარგლებში გამოკითხვაზე დაიბარეს არაერთი მოქალაქე, რომლებიც დარბევებისას მიღებულ დაზიანებაზე საჯაროდ საუბრობენ. მათ შორის, ექიმი ძმები კონსტანტინე და დავით ჩახუნაშვილები, ექიმი გელა ღუნაშვილი, იმ კვლევის თანაავტორები, რომელიც BBC-ის მასალაშია ნახსენები.
„ოცნება“ ეცდება, ეს საკითხი მიაფუჩეჩოს. მაგრამ ეს თემა არ უნდა ჩამოვიდეს დღის წესრიგიდან…. როდიონოვის ხსენება ახლაც მზარავს და ამის წარმოდგენა, რომ ჩემი ქვეყნის ხელისუფლება გვწამლავდა, წარმოუდგენელია,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ადვოკატი ლია მუხაშავრია, რომელიც სტრასბურგის სასამართლოს საქმეებზე საქართველოდან მუშაობს.
ლია მუხაშავრიას BBC-ის გამოძიებაზე ვესაუბრეთ: რა ელის „ოცნების“ მთავრობას, თუ ევროსასამართლო, ან ჰააგის სასამართლო დაადასტურებს, რომ ქართველ დემონსტრანტებს საკუთარმა ხელისუფლებამ პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი ნივთიერება შეასხა?
„ეს არის საერთაშორისო დონის სკანდალი. BBC-ის გამოძიება არ არის ხელწამოსაკრავი ამბავი. ახლა ის, რომ ვითომ BBC-ს უჩივლებენ, მით უარესი „ოცნებისთვის“, იმიტომ, რომ კიდევ უფრო გახმაურდება ეს ამბავი, ხომ? თუ უჩივლეს, BBC-ი, რა თქმა უნდა, დადებს მტკიცებულებებს, ეს ხომ „იმედი“ არ არის?!
დარწმუნებული ვარ, „ქართული ოცნების“ მომხრეებსაც აღაშფოთებს ეს საკითხი: იმიტომ, რომ შეიძლება მიტინგზე არ ვიყავი, მაგრამ მეორე დღეს გავიარე პარლამენტთან. საწამლავი ხომ არ არჩევს, ვინ არის „ოცნების“ მომხრე და ვინ არა?“ – კითხვას სვამს ლია მუხაშავრია.
„ბათუმელებმა“ ადვოკატ ლია მუხაშავრიასთან ინტერვიუ ჩაწერა.
ქალბატონო ლია, როგორ უნდა გადარჩეს მტკიცებულებები, როცა საუბარია იმაზე, რომ „ოცნების“ მთავრობამ პირველი მსოფლიო ომის ეპოქის ქიმიური იარაღი გამოიყენა საკუთარი მოსახლეობის წინააღმდეგ? BBC-ის ჟურნალისტური გამოძიების შემდეგ, ამ საქმეზე გამოძიება ჯერ საქართველოში ტარდება.
პირველ რიგში, მნიშვნელოვანია დაზარალებულები და მათი ჩვენებები, მნიშვნელოვანია სამედიცინო დოკუმენტაცია. ვინც მოყვა დარბევებში და წყლის ჭავლთან ერთად გამოყენებული იყო ქიმიური საშუალება, მათ უნდა გამოითხოვონ სამკურნალო დაწესებულებებიდან თავიანთი დოკუმენტები: რა იყო ანამნეზი, რა სიმპტომები ჰქონდათ, რა სახის მკურნალობა ჩაიტარეს?
ჩვენ ვართ მიერთებული რომის სტატუტს [სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს რომის წესდება], რომლის იურისდიქციის ქვეშ არის ჰააგის სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო. მას შესაძლოა მიმართონ დაზარალებულებმა. განსაკუთრებით საყურადღებო იქნება ეს საკითხი, თუ მასობრივი იქნება მიმართვა.
როდესაც მძიმე დანაშაულის ფორმასთან გვაქვს საქმე, როდესაც წამებას აქვს მასობრივი ხასიათი და უამრავი ადამიანია დაზარალებული, ამ შემთხვევაში განიხილავს საქმეს ჰააგის სასამართლო. ამიტომაც, მნიშვნელოვანია სამედიცინო დოკუმენტაცია: შესაძლოა, არ იყო გაცემული „ფორმა 100“, მაგრამ ექიმებმა უნდა დაადასტურონ, რა სახის სიმპტომები აღენიშნებოდათ დაზარალებულებს, რა დაზიანებები ჰქონდათ მათ.
ჩვენ, რა თქმა უნდა, არავის არ გვჯერა, რომ ჩვენი საგამოძიებო ორგანოები ამას გამოიძიებენ. აუცილებელი იქნება საერთაშორისო ექსპერტების, სპეციალისტების მოწვევა, რომ მათ ჩაატარონ სპეციალიზებული გამოკვლევები და არა ჩვენმა ეგრეთ წოდებულმა გამომძიებლებმა, სამხარაულის ბიურომ, რადგან ცხადია, რომ ისინი დამალავენ, ან არასრულად გამოავლენენ ფაქტებს.
ევროსასამართლოში დარბევებთან დაკავშირებით საქართველოდან რამდენიმე საქმეა უკვე გაგზავნილი. BBC-ის გამოძიება მნიშვნელოვანი გარემოება იქნება ამ საქმეებში, რომ დადგინდეს დარღვევის სიმძიმე.
ამ ეტაპზე ყველაზე მნიშვნელოვანია, მედიამ ეს საკითხი არ ჩამოიღოს დღის წესრიგიდან, ამაზე მუდმივად უნდა იყოს საუბარი და ყველა დაზარალებული გამოეხმაუროს უნდა ამ ფაქტს, უნდა შეიკრიბოს ეს ინფორმაცია და ისე იქნას წარდგენილი.
ჰააგის მართლმსაჯულების სისტემას შეუძლია გამოძიების დაწყება, ვიდრე საქართველოში ამ საქმეზე გამოძიება არ დასრულდება?
შეუძლია, კი, თუ მსხვერპლის სახელით მიმართავენ ადვოკატები. რომის სტატუტი ავალდებულებს სახელმწიფოს, ერთი მხრივ, არ დაუშვას უმძიმესი დანაშაულების ჩადენა მის ტერიტორიაზე, მაგრამ თუ მაინც მოხდა ასეთი რამ, აქვს ვალდებულება, გამოიძიოს და პასუხისგებაში მისცეს დამნაშავე პირები. თუ არცერთს გააკეთებს, არც მეორეს და არც მესამეს, იმ შემთხვევაში წარმოიშობა უკვე უფლება: მსხვერპლმა მიმართოს საერთაშორისო სასამართლოს და პროკურორს.
მტკიცებულებების მოპოვება ადგილზე უკვე წარმოუდგენელია, გარდა იმისა, რაც სამედიცინო დოკუმენტაციაშია აღწერილი. ასევე, ძალიან მნიშვნელოვანია, თუ ვინმეს აქვს შენახული ის ტანსაცმელი, რომელიც დარბევის დროს ეცვა, არ გაურეცხია და დალუქული აქვს. საქართველოში ჩვენ გვყავს ერთი-ორი საერთაშორისო დონის სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტი, ვისაც შეუძლია კვალის აღმოჩენა. ეს, ცხადია, კიდევ უფრო გაამყარებს მოთხოვნას.
წარმოუდგენელია, ევროსაბჭოს წევრ ქვეყანაში მთავრობამ საკუთარი მოსახლეობის წინააღმდეგ მიტინგის, მანიფესტაციის დასაშლელად ასეთი ნივთიერება გამოიყენოს. ამ ნივთიერების გამოყენება ნიშნავს უმძიმეს დანაშაულს და ამაზე არავინ არ წავა, იმიტომ, რომ ამას მოჰყვება პასუხისმგებლობა. ეს წარმოუდგენელი რამ არის.
რა სახის პასუხისმგებლობა მოჰყვება ქიმიური იარაღის გამოყენების დადასტურებას საერთაშორისო სასამართლოში? რა ელის „ოცნებას“?
ჰააგის ტრიბუნალს უმძიმესი შედეგები შეუძლია დააყენოს, მათ შორის, სამუდამო პატიმრობის სახით.
საბედნიეროდ, დარბევების დროს არავინ არ გარდაცვლილა, თუმცა არ ვიცით შემდგომი გართულებები რა შეიძლება ამას მოჰყვეს. შეიძლება, შეერაცხოს ბრალდებაც იმ პირებს, ვინც ეს გამოიყენა და ვინც გასცა განკარგულება მათი გამოყენების შესახებ. შესაძლოა, შემდგომი გართულება ვიღაცას ჰქონდა კიდეც, მაგრამ დაჰბრალდა სხვა რამეს და არა ამ მოწამვლას.
უნდა ვიცოდეთ ისიც, რომ ეს ხანდაუზმელი დანაშაულია. თუ ადამიანები მიიჩნევენ, რომ ახლა მათი სამედიცინო დოკუმენტაციის გამჟღავნება საფრთხის შემცველია, შესაძლოა, გამოძიება სხვა დროსაც მოითხოვონ. მთავარია, ამ ეტაპზე მათ საკუთარი თავის შესახებ სამედიცინო დოკუმენტაცია გამოითხოვონ.
შეიძლება, ზეწოლა განახორციელონ ექიმებზე, სამედიცინო დაწესებულებებზეც. არაფერი გამორიცხული არ არის.
სტრასბურგის სასამართლომ რა შეიძლება მოსთხოვოს „ოცნების“ მთავრობას, თუ დადგინდება წამების შემთხვევა?
ფინანსური კომპენსაციის გარდა, აუცილებლად იქნება დაკისრებული მიუკერძოებელი და ობიექტური გამოძიების ჩატარება, რომ დადგინდეს კონკრეტული დამნაშავე პირები. უნდა დადგინდეს მთელი ჯაჭვი: ვინ დაგეგმა, ვინ გასცა განკარგულება, ვინ განახორციელა, უშუალოდ ვინ მონაწილეობდა, ვინ ინახავდა ამ აკრძალულ ნივთიერებას და ვის გაახსენდა, რომ ის იქ, სადღაც არის საწყობში. ძალიან მნიშვნელოვანია ამის გამოძიება.
ამიტომაც, „ოცნება“ ეცდება, ეს საკითხი მიაფუჩეჩოს, მიფუჩეჩების პოლიტიკა გააქტიურდება. ეს თემა არ უნდა ჩამოვიდეს დღის წესრიგიდან.
როდიონოვის ხსენება ახლაც მზარავს და ამის წარმოდგენა, რომ ჩემი ქვეყნის ხელისუფლება გვწამლავდა, წარმოუდგენელია. ეს საქმე აუცილებლად უნდა იქნას გამოძიებული.
გაქვთ ამის იმედია, რომ სუსი ამ საქმეს გამოიძიებს?
თუ საზოგადოება ძალიან მყარი იქნება თავის მოთხოვნაში და ძალიან დაჟინებით მოითხოვს ამას, იძულებული გახდებიან, რომ გამოიძიონ.
ეს არის საერთაშორისო დონის სკანდალი. BBC-ის გამოძიება არ არის ხელწამოსაკრავი ამბავი. ახლა ის, რომ ვითომ BBC-ს უჩივლებენ, მით უარესი „ოცნებისთვის“, იმიტომ, რომ კიდევ უფრო გახმაურდება ეს ამბავი, ხომ? თუ უჩივლეს, BBC-ს, რა თქმა უნდა, დადებს მტკიცებულებებს, ეს ხომ „იმედი“ არ არის?!
დარწმუნებული ვარ, „ქართული ოცნების“ მომხრეებსაც აღაშფოთებს ეს საკითხი: იმიტომ, რომ შეიძლება მიტინგზე არ ვიყავი, მაგრამ მეორე დღეს გავიარე პარლამენტთან. იქ პირველი სკოლაა, გიმნაზია, ბავშვები დადიან ყოველდღე იმ ტერიტორიაზე, უამრავი ადამიანი ცხოვრობს, რომელსაც სულ არ აქვს ეგება პოლიტიკური განწყობა, ან მთავრობის მომხრეა, მაგრამ ისიც შეიძლება მოიწამლა, ავად არის და გართულება აქვს. საწამლავი ხომ არ არჩევს, ვინ არის „ოცნების“ მომხრე და ვინ არა?
ამიტომაც, ეს საყოველთაო აღშფოთებას გამოიწვევს. მით უფრო, რომ ადამიანებმა გაიგეს, რომ მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გართულება უკავშირდება ამ მოწამვლას.
„იმის ნაცვლად, რომ ეთქვათ, როგორ უნდა აემაღლებინათ ხარისხი ზოგად განათლებაში, როგორ უნდა გაეკეთებინათ დიფერენცირებული, სპეციალიზებული მოდელი საშუალო საფეხურზე, აიღეს და მთლიანად გაანადგურეს არსებული სისტემაც კი“- ამბობს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებულ პროფესორი, განათლების სპეციალისტი მანანა რატიანი კონცეფციაზე, რომელიც დღეს, 2 დეკემბერს, „ოცნების“ განათლების მინისტრმა, გივი მიქანაძემ წარმოადგინა.
შორდება თუ არა ამ კონცეფციით ქართული განათლების სისტემა დასავლურს და უახლოვდება რუსულ ან სხვა ავტორიტარული ქვეყნების განათლების სისტემებს? – ამ თემაზე ესაუბრა „ბათუმელები“ მანანა რატიანს.
ქალბატონო მანანა, ყველაზე საგანგაშო და სახიფათო რა მოგეჩვენათ „ოცნების“ მინისტრის მიერ წარმოდგენილ განათლების კონცეფციაში?
პირველი, ალბათ რაც ყველაზე პრობლემურია, არის ის აბსურდი, რომ 11 კლასდამთავრებულების პარალელურად 12 კლასდამთავრებულებიც გვეყოლება და არსად ჩანს პასუხი კითხვაზე – ვინ რა ატესტატს აიღებს და შემდეგ როგორ მოხდება ამ ატესტატების აღიარება. ან ეს მოსწავლეები როგორ შედიან კონკურენციაში ერთმანეთთან, თუკი ისინი გადაწყვეტენ, რომ ჩააბარონ უმაღლეს სასწავლებელში, როცა ვიღაცას ბევრად უფრო მეტი დრო აქვს სახელმწიფოს მხრიდან შეთავაზებულ ფორმალურ განათლებაში გატარებული და ვიღაცას – ნაკლები.
არც იმაზე ყოფილა საუბარი, ეროვნული გამოცდების პროგრამა მხოლოდ 11-წლიან საკითხებზე იქნება გათვლილი თუ შევა მე-12 კლასის საკითხებიც.
ან როგორ უნდა მოხდეს ამ ატესტატების გათანაბრება, რამდენად დაიჩაგრება ის, ვინც 12 კლასს არ აირჩევს და ასე შემდეგ – ეს საერთოდ არ ჩანდა ამ კონცეფციაში.
ფაქტობრივად, გამოვიდა, რომ 10 კლასია ზოგადი განათლების პროგრამა, მე-11 კლასს რეპეტიტორიუმი უწოდეს და როგორც თვითონ ახსნეს, უმაღლესისთვის მზადება იქნება. შესაბამისად, ეს იქნება გამეორებაზე ორიენტირებული კლასი.
მაშინ რას აკეთებს ახალგაზრდა მე-12 კლასში? მეორეჯერ იმეორებს ამ პროგრამას თუ რა პროგრამით გადის? – ეს არ ჩანს.
მთლიანობაში, იმის ნაცვლად, რომ ელაპარაკათ როგორ უნდა აემაღლებინათ ხარისხი ზოგად განათლებაში, როგორ უნდა გაეკეთებინათ დიფერენცირებული, სპეციალიზებული მოდელი საშუალო საფეხურზე, აიღეს და მთლიანად გაანადგურეს არსებული სისტემაც კი.
არათანმიმდევრობა არის ასევე აღმაშფოთებელი და ამაში ვგულისხმობ იმას, რომ შარშან თავად მიიღეს გადაწყვეტილება 10 + 2 მოდელზე გადასვლის, თვითონ იყვნენ ბედნიერები ამით, იმდენ დითირამბებს ასხამდნენ და ახლა თვითონვე აღიარეს, რომ ეს იყო არასწორი.
ახლა 10 კლასი გახდა სავალდებულო და არც განათლების ხარისხზე ითქვა არაფერი, ფაქტობრივად. ან ეს „ერთი სახელმძღვანელო ყველა დისციპლინაში“ როგორ გაზრდის ხარისხს არ ვიცი, აბსოლუტურად სცდება ლოგიკას.
თუ ერთი სახელმძღვანელო იყო საკმარისი, მაშინ 13 წელი რატომ ატარებდნენ გრიფირების პროცესს და რატომ ხარჯავდნენ ამაში მილიონიბით ლარს.
„მხოლოდ ერთი სახელმძღვანელო ყველა დისციპლინაში“ ხომ არ გაგონებთ საბჭოთა სკოლას? როგორც ვიცი, იქ იყო ასეთი მოდელი.
ყველა მისტირის რატომღაც საბჭოთა განათლებას, რაც აბსურდია, ხომ?! რაღაც ძლიერი მხარეები შეიძლება იმასაც ჰქონდა, მაგრამ არა იმის გამო, რომ ერთი, ცენტრალიზებული სახელმძღვანელო ჰქონდათ.
საბჭოთა განათლების სისტემაში სწორედ ცენზურა იყო ერთ-ერთი მთავარი ამოსავალი, არ იყო ნებადართული მაღალ დონეზე ესწავლებინათ ჰუმანიტარული მეცნიერებები და სოციალური მეცნიერებები საერთოდ არ ისწავლებოდა.
ტექნიკური და საბუნებისმეტყველო მიმართულებები ისწავლებოდა, იმიტომ, რომ ცივი ომის და სამხედრო დოქტრინის პირობებში ეს მიმართულებები საბჭოთა კავშირს სჭირდებოდა. ფაქტობრივად, ჩვენც იქით მივდივართ. ავტოკრატიული რეჟიმის პირობებში არ გვჭირდება თავისუფალი, კრიტიკული აზრი და შესაბამისად, ყველაფერი დაიწერება უზნაძის 52-ში [განათლების სამინისტროში], მიხურულ კარს მიღმა.
პოლიციისა და სამხედრო საკითხების სკოლაში ამ დოზით შემოტანითაც ხომ არ უახლოვდებიან რუსეთის მოდელს, როგორ ფიქრობთ?
ნორმალურ, დემოკრატიულ ქვეყანაში რომ ვცხოვრობდეთ, შეიძლება მეც მომწონებოდა ის, რომ მოსწავლეებს ჰქონოდათ შეხება პოლიციელებთან და სამხედროებთან, მაგრამ ამ სისტემაში, როდესაც ჩვენ ვუყურებთ საით მიდის ჩვენი ქვეყანა, ვუყურებთ ძალოვანი სისტემები როგორ ექცევიან მოსახლეობას და როგორ ამბობენ უარს მთავარ მისიაზე, იმ ფიცის შესრულებაზე, რომელიც ქვეყნის წინაშე დადეს, რა თქმა უნდა, ეს საკითხიც შიშს ბადებს, რადგან მათი სკოლებში შემოყვანა მოემსახურება მოსწავლეთა ტვინების გამორეცხვას და მეტს არაფერს.
2022 წლიდან, „ქართული ოცნება“ იმაზე ლაპარაკობს, რომ არ შეუძლიათ ომის მოგება, „აბა ომი გინდათ?“ – ამ შიშის თესვით არიან დაკავებული, ამიტომ მოსწავლეების სამხედრო კლუბებში ჩართვა არ ჰგავს პოპულიზმს? თუ სხვა რამეზეა ეს გათვლილი?
რა თქმა უნდა, ეს არის მცდელობა მორჩილი საზოგადოების აღზრდის.
ამავდროულად, ჩვენ თუ შევხედავთ უმაღლესი განათლების რეფორმას, აღარც იქ ეძლევათ ახალგაზრდებს თავისუფალი არჩევანი. უნივერსიტეტებშიც ყველა დანიშნული იქნება პარტიული ხაზით და სახელმძღვანელოებსაც აქეთ დაუწერენ ლექტორებს. ყველაფერს აიყვანენ ცენტრალიზაციის უმაღლეს დონეზე. ამიტომ, ის, რაც დღეს ითქვა და რაც საზოგადოებას პოპულისტურად შეასაღეს, სინამდვილეში მინისტრის გადასაწყვეტიც არ იყო, იმიტომ, რომ აქამდეც შეეძლო სკოლას ეს გაეკეთებინა. მაგალითად, მობილურების შეზღუდვა სასწავლო პროცესში ან ფორმის შემოღება. ეს ყველაფერი შეუძლია სკოლას თავად გადაწყვიტოს მშობლებთან და მოსწავლეებთან ერთად.
მაგრამ არა, ყველაფერი უნდა გადაწყდეს ცენტრალიზებულად და ძალიან არასასიამოვნოა, რადგან ძალიან ვშორდებით სკოლების დამოუკიდებლობას, ავტონომიურობას. ვერცერთმა ხელისუფლებამ ვერ თქვა სკოლების პოლიტიზებაზე უარი.
„ქართული ოცნება“ სიტყვა „ლიბერალიზმს“ ყოველთვის ნეგატიურ კონტექსტში იყენებს. ახლაც ახსენა გივი მიქანაძემ ლიბერალიზმი და თქვა, რომ 2004 წელს მიღებული ეროვნული მიზნების დოკუმენტი მთლიანად ლიბერალური იყო და ამიტომ არ გვაქვს ხარისხიანი განათლებაო. ეს ნიშნავს იმას, რომ რეალურად, ამ კონცეფციით, ლიბერალიზმის, მაგალითად, ილიას და ვაჟას განდევნა ხდება სასკოლო ცხოვრებიდან?
დიახ. რატომღაც ლიბერალიზმი აღმოჩნდა ძალიან კნინობითი, უარყოფითი კონოტაციის მატარებელი სიტყვა, რაც აბსოლუტურად არასწორია, რადგან განათლების მიზანი თავისუფალი აზროვნების მქონე მოქალაქის აღზრდაა და არა მორჩილი საზოგადოების. სინამდვილეში, ლიბერალიზმი თავისუფლებას ნიშნავს და თავისუფლება, რა თქმა უნდა, ყველა ადამიანს სჭირდება განვითარებისათვის.
მორჩილი ადამიანი ვერ ქმნის ვერაფერს ღირებულს, მას ვერ ექნება ინოვაციური აზროვნება, ის ვერ შექმნის ვერაფერს ახალს და აქედან გამომდინარე, მგონია, რომ მათი ახალი კონცეფცია არის სატყუარა, რომელიც თითქოს და რაღაც საფრთხეს აშორებს ჩვენ ქვეყანას.
პატრიოტიზმის გაგებაც ძალიან ზედაპირულია ამ ადამიანებში, რადგან პატრიოტიზმი ვერანაირად ვერ იქნება ეროვნული სასწავლო გეგმიდან რუსეთ-საქართველოს ომის გაქრობა, რაც გააკეთეს ხომ ამ ბოლო პერიოდში, ან საერთაშორისო ორგანიზაციების თემის ამოგდება პროგრამებიდან. ეს პირდაპირ მიუთითებს იმაზე, თუ საით მიდის საქართველო და რა საფრთხეების წინაშე დგება.
პატრიოტიზმია გიყვარდეს შენი ქვეყანა, იყო მაქსიმალურად რეალიზებული და შენი ქვეყნისთვის სასიკეთო საქმეს აკეთებდე, ხედავდე შენ ქვეყანას საერთაშორისო, გლობალურ წყობაში და კი არ ასუსტებდე მას, არამედ აძლიერებდე, ხომ?!
ასევე ითქვა, რომ სკოლებში, მეგობრობას და სხვა ღირებულებებს სასულიერო პირები ასწავლიან ბავშვებს და აპირებენ, რომ ყველა სკოლაში შემოიყვანონ საპატრიარქო. რის საფრთხეებს ქმნის ეს?
თუ ჩვენ ვართ სეკულარული სახელმწიფო, მაშინ საჯარო სკოლები უნდა იყოს სეკულარული. ჩვენი რელიგია საკმარისად არის ჩვენს ეროვნულ სასწავლო გეგმაში წარმოდგენილი და ამას ვერავინ უარყოფს, თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ეს საკითხები, როგორიცაა მეგობრობა, ზრუნვა, ტოლერანტობა, თანადგომა და მსგავსი ტიპის თემები, სადამრიგებლო პროგრამის ნაწილი იყო და კლასის დამრიგებელი ახორციელებდა.
მასწავლებელს აქვს შესაბამისი განათლება მიღებული, იცის მოზარდთა ფსიქოლოგიური განვითარების თავისებურებები. როდესაც ჩვენ ვლაპარაკობთ სამღვდელოებაზე, მათ აქვთ საზოგადოებაში, რა თქმა უნდა, თავიანთი ნიშა, მაგრამ არ შეიძლება ასე ბრმად შევიყვანოთ სკოლაში მოსწავლეებთან, იმიტომ, რომ არ აქვთ შესაბამისი ცოდნა, როგორ უნდა იურთიერთონ მოსწავლეებთან.
წარმოიდგინეთ, რა მასშტაბებზე ვლაპარაკობთ – 2200 სკოლაზეა ლაპარაკი და რამდენი ადამიანი შეიძლება გადავამზადოთ, რომ მზად იყვნენ მოსწავლეებთან ურთიერთობისათვის?
ამავდროულად, არ დაგვავიწყდეს, რომ ჩვენს სკოლებში სხვა კონფესიის ადამიანებიც არიან, რაც თავისთავად დისკომფორტს გამოიწვევს. მრავალფეროვანი საზოგადოებისათვის ასეთი მიდგომა სეკულარულ საზოგადოებაში მიუღებელია.
უბრალოდ იციან, რომ სამღვდელოებას ძალიან დიდი გავლენა აქვს საზოგადოებაზე და მათი გვერდში ყოფნა ავტორიტარულ რეჟიმს ძალიან უხდება, იმიტომ, რომ მათი მრევლი ერთგვარად კეთილგანწყობილია „ოცნებისადმი“. ყოველ შემთხვევაში, მათდამი კრიტიკულად არ არიან განწყობილი. ამიტომ, ხელი ხელს ბანს და ორივე ერთად, ბევრ სარგებელს მიიღებენ ერთმანეთისგან.
ზოგადად კი, ძალიან საშიშად მიმაჩნია არაპროფესიონალი ადამიანების შესვლა სკოლაში, ამ შემთხვევაში ვგულისხმობ როგორც სამხედროებს, ისე პოლიციელებს და სამღვდელოებას, იმიტომ, რომ მოსწავლეებთან ურთიერთობა უნდა ჰქონდეთ ისეთ ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ სათანადო განათლება მიღებული და სხვას არ უნდა ჰქონდეს უფლება შევიდეს ჩვენ შვილებთან.
მგონი, ამითაც ემსგავსება რუსეთს ჩვენი განათლების სისტემა?
რუსული კურიკულუმი რომ ვნახოთ, იქ, რა თქმა უნდა, პოლიციის და ჯარის ადგილი ძალიან დიდია, იდეოლოგიზაცია ძალიან დიდია და სამწუხაროდ, ბევრ რაღაცაში ჰგავს. ახლახან ჩემმა სტუდენტმა გააკეთა შუალედური კურიკულუმი და გაანალიზა რუსული განათლების მოდელი და მართლაც კატასტროფაა, როგორ ვუახლოვდებით ჩვენც ამ მოდელს.
3 წელიწადში სრულიად ახალი სახელმძღვანელოები იქნებაო – თქვა გივი მიქანაძემ. გაქვთ მოლოდინი, რომ ამ სახელმძღვანელოებიდან შესაძლოა გააქრონ რუსეთთან დაკავშირებული აჯანყებები, ბრძოლები და რუსული რეპრესიების კვალი ჩვენი ისტორიიდან? თუ ასე მოხდება, ხომ არ იქნება მერე ამაზე რეაქცია გვიანი.
ვფიქრობ, ამ შედეგს არ უნდა დაველოდოთ. იმიტომ, რომ საზოგადოების რეაქციას აქვს ძალიან დიდი მნიშვნელობა და შესაბამისად, ეს რეაქცია უნდა იყოს დროული. ჩვენ ვლაპარაკობთ მილიონ მშობელზე, ჩვენ ვლაპარაკობთ 600 000 მოსწავლეზე და მათ ბედზე და ასევე უმაღლეს განათლებაში 200 000 ადამიანზე.
დავაკვირდი საზოგადოების რეაქციას „ოცნების“ განათლების ახალ კონცეფციასთან დაკავშირებით და საკმაოდ ბევრი წერდა, რომ „სკოლაში დამყარდება წესრიგი“. რა შეგიძლიათ უთხრათ მათ, მაგალითად, მოსწავლეზე მობილურის ჩამორთმევა ან მხოლოდ ფორმის ჩაცმა რატომ ვერ იქნება ის წესრიგი, რასაც თავად მოელიან?
თუ ვინმეს წესრიგის დამყარება უნდოდა, ამის შესაძლებლობას სკოლის შინაგანაწესი იძლეოდა და შეეძლოთ თავად დაემყარებინათ.
ახლა რასაც აპირებენ და თავს იწონებენ, არა წესრიგთან, არამედ ფარსთან გვაქვს საქმე.
„თვალსაჩინოა ამ ადამიანების საარჩევნო მიზნებით გამოყენების ფაქტი,“ – მიიჩნევს „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ იურისტი, სალომე შუბლაძე. მას ვესაუბრეთ „ოცნების“ ანტიკონსტიტუციური მთავრობის გადაწყვეტილებაზე, რომლის მიხედვითაც სოციალურად დაუცველთა საზოგადოებრივ სამუშაოზე დასაქმებისთვის 2026 წლის ბიუჯეტში თანხა გათვალისწინებული არ არის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს პროგრამა მომავალი წლიდან აღარ გაგრძელდება.
2022 წლიდან ივანიშვილის „ქართულმა ოცნებამ“ მოკავშირედ სიღარიბე აქცია – ქვეყნის მასშტაბით, ბიუჯეტის ხარჯზე 40 ათასამდე სოციალურად დაუცველი ადამიანი დაასაქმეს, თუმცა ეს დასაქმება ძირითადად ფორმალურ ხასიათს ატარებდა, მაგალითად, ქედაში, სოფელ წონიარისში საბჭოთა დროინდელ ტანკს ორი სოცდაუცველი ალაგებდა.
„ქართული ოცნება“ ყველანაირად ცდილობს, რომ გაანადგუროს მისგან დამოუკიდებელი რესურსები და მოახდინოს სიღარიბის კვლავწარმოება. იმიტომ, რომ სიღარიბეში მყოფი ადამიანები პირდაპირ არიან დამოკიდებული კონკრეტული პარტიის კეთილ ნებაზე… „ოცნების“ ეს სტრატეგია ძალიან თვალსაჩინოა,“ – მიიჩნევს სალომე შუბლაძე.
„ბათუმელებმა“ სალომე შუბლაძესთან ინტერვიუ ჩაწერა, იგი „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ ადამიანის უფლებების გუნდის ხელმძღვანელია.
ქალბატონო სალომე, რას აჩვენებს თქვენთვის სოცდაუცველთა დასაქმების პროგრამის გაჩერება?
ჯერ კიდევ 2024 წელს ვამბობდით, რომ ამ პროგრამის შემოღების პერიოდულობა აშკარად დაემთხვა საარჩევნო ციკლს, ის გაიწერა იმგვარად, რომ განზრახ მანიპულაციური იყო, ტოვებდა ინტერპრეტაციის სივრცეს. აიმედებდნენ სოცდაუცველებს, რომ კი, 4-წლიანი კონტრაქტი გაქვთ, მაგრამ არ გამორიცხავდნენ შესაძლებლობას, რომ ოთხი წლის შემდეგ ეს კონტრაქტი რაღაც ფორმით გაგრძელდებოდა.
სწორედ ამიტომ ვამბობდით თავიდანვე, რომ პოლიტიკური მიზნებით შეიძლება მომხდარიყო ამ პროგრამის გამოყენება და შემდეგ გაუქმებულიყო.
პირველ რიგში, ეს არის უმძიმესი სოციალურად დაუცველი ადამიანებისთვის, რომლებიც იყვნენ ჩართული ამ პროგრამაში. ჩვენ ამ პროგრამას ვაკრიტიკებდით იმიტომ, რომ ის თავის ფუნქციას ვერ ასრულებდა, ვერ ახერხებდა სოციალური დაუცველების სათანადოდ გადამზადებას და მათ შრომით ბაზარზე გაყვანისთვის მომზადებას, მაგრამ თავისი აზრით, ეს პროგრამა იყო ძალიან მნიშვნელოვანი ფინანსური რესურსის მიმწოდებელი ბევრი ოჯახისთვის. 40 000-მდე ადამიანი იყო დასაქმებული ამ პროგრამის ფარგლებში.
სალომე შუბლაძე
ჩვენ კვლევაც ჩავატარეთ ამ პროგრამით დასაქმებულ ადამიანებთან. ისინი ამბობდნენ, რომ ეშინიათ პროგრამა არ გაუქმდეს, რადგან დამატებით 300 ლარი ძალიან მნიშვნელოვანია დაბალი სოციალური შემწეობის ფონზე.
საარჩევნო ციკლის გასვლასთან ერთად, ადამიანების გამოყენების შემდეგ, ისინი მიატოვეს.
ფინანსთა მინისტრის მოადგილის კომენტარს ვუსმენდი დღეს, რომელიც ამბობდა, შრომით ბაზარზე გვაქვს დეფიციტი და ჩვენი მიზანია, ღია შრომის ბაზარზე გავიდნენ ეს ადამიანები და კომპანიებმა თავად დაიქირაონო. ეს არის აბსოლუტურად ცინიკური განცხადება და ამას ვამბობ სრული პასუხისმგებლობით. იმიტომ, რომ ის ადამიანები, რომლებიც ამ პროგრამაში იყვნენ ჩართული, უბრალოდ ვერ დასაქმდებიან. ამას თვითონ ამბობდნენ. ისინი ტრადიციულ სამუშაო ადგილებზე ვერ იმუშავებენ, იმიტომ რომ ჯერ ერთი, ამ ვაკანსიების უმრავლესობა – სადაც ისინი დაასაქმეს – იყო ფიქციური…
მაგალითად, საბჭოთადროინდელ ტანკს ქედაში, სოფელ წონიარისში ალაგებდა…
დიახ, იყო სასაფლაოს მოწესრიგება, ან სოფლის გზის დალაგება…
ამიტომაც, ეს პროგრამა გაუქმდა და ეს ადამიანები რომ ღია შრომის ბაზარზე დასაქმდებიან, ტყუილია. ფაქტია, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი დარჩა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფინანსური დახმარების გარეშე.
გამოჩნდა მკაფიოდ, რომ ეს პროგრამა „ოცნებამ“ გამოიყენა საარჩევნო მიზნით? „ოცნებამ“ გამოიყენა მილიონები ბიუჯეტიდან: 2022 წელს – დაახლოებით 48 მილიონი, 2023 წელს – 107 მილიონი, 2024 წელს – 109 მილიონი, 2025 წელს – 112 მილიონი. ეს იყო ცალსახად საბიუჯეტო რესურსის გამოყენება პარტიული მიზნებისთვის?
დიახ, ნამდვილად ასეა.
მედიაში გაჟღერებული ინფორმაციის გარდა, ადგილზე გვეუბნებოდნენ ადამიანები, რომ პარტია „ქართული ოცნება“ მათ სთხოვდა ხმა მიეცათ, მხარი დაეჭირათ და ასე შემდეგ.
„ქართული ოცნება“ ამ რესურსს იყენებდა იმისთვის, რომ მორჩილებაში ჰყოლოდა ეს ხალხი.
სამწუხაროდ, ეს არ არის არანაირი გამონაკლისი „ქართული ოცნების“ პოლიტიკისგან, იგი სახელმწიფო რესურსებს, სოციალური დაცვის პოლიტიკის ზომებს იყენებს იმისთვის, რომ მისი პარტიული, ელექტორალური მხარდაჭერის მობილიზება შეძლოს.
ინსტრუმენტალიზების და შემდეგ მიტოვების სურათი იმდენად აშკარაა, რომ არ ვიცი, ეს როგორ უნდა უარყონ. თვალსაჩინოა ამ ადამიანების საარჩევნო მიზნებით გამოყენების ფაქტი.
სიღარიბე საარჩევნო პერიოდში ივანიშვილმა თავის მოკავშირედ აქცია და ახლა ამის საჭიროება აღარ აქვს?
დიახ, „ოცნება“ იყენებს სიღარიბეს და იმას, რომ ადამიანები დამოკიდებული არიან ხელისუფლებაზე.
„ოცნებისთვის“ მნიშვნელოვანია, რომ ქვეყანაში სიღარიბის ფონზე ადამიანებს არ ჰქონდეთ შემოსავალი, რომელსაც ის ვერ გააკონტროლოს.
ვხედავთ, რომ ყოველწლიურად იზრდება საჯარო სექტორში არამხოლოდ მოხელეების რაოდენობა, არამედ სახელმწიფო კომპანიებში, ადგილობრივ ა(ა)იპ-ებში დასაქმებულების რაოდენობა. ვინც დამოკიდებულია სოციალურ შემწეობაზე, ისინი პირდაპირ არიან მიბმული „ქართული ოცნების“ კეთილ ნებაზე. იგივე რაღაც ადგილობრივი ეროვნული გრანტების სააგენტოს შექმნა და ამ ორგანიზაციების სახელმწიფო საბიუჯეტო დაფინანსებაზე ჩამოკიდება… ყველა ეს მიმართულება აშკარად აჩვენებს „ქართული ოცნების“ განზრახვას.
როცა ადამიანი არ არის დამოკიდებული რაღაც პოლიტიკურ ძალაზე, მას აქვს უფრო მეტი ავტონომია, მეტი თავისუფლება, გამოხატვის არჩევანის თავისუფლება. შესაბამისად, „ქართული ოცნება“ ყველანაირად ცდილობს, რომ გაანადგუროს მისგან დამოუკიდებელი რესურსები და მოახდინოს სიღარიბის კვლავწარმოება.
ეს იმიტომ, რომ სიღარიბეში მყოფი ადამიანები პირდაპირ არიან დამოკიდებული კონკრეტული პარტიის კეთილ ნებაზე, რომ გადარჩნენ ფიზიკურად. ამ ადამიანების შემდეგ პოლიტიკური მანიპულირება, მათი მართვა, იძულებაც კი, არის ძალიან მარტივი.
სამწუხაროა ეს რეალობა, მაგრამ „ოცნების“ ეს სტრატეგია ძალიან თვალსაჩინოა.
რა იცვლება სოციალურად დაუცველი ადამიანებისთვის, რომელიც ივანიშვილს პოლიტიკურად აღარ სჭირდება?
მე მგონია, რომ ეს არის სერიოზული ნდობის საკითხი, როცა პოლიტიკური ძალა ადამიანებს მიაგდებს – ცუდ სიტყვას, „მიაგდებს“ ვიყენებ, მაგრამ სინამდვილეში ასე იქცევა ეს პოლიტიკური ძალა. ეს, რა თქმა უნდა, უნდა აჩენდეს ნდობის კრიზისს, ეჭვებს ამ პოლიტიკური ძალის მიმართ, მაგრამ სამწუხაროდ, ეს უნდობლობაც არის ფუფუნება. ძალიან მძიმე სოციალურ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანები უნდობლობასაც ვერ გამოხატავენ. გააზრება კი არ არის პრობლემა, არამედ უძალობა.
დღესაც ეს ადამიანები რჩებიან დამოკიდებული ამ პოლიტიკურ ძალაზე და იციან, რომ ძალაუფლება არის პარტიის ხელში.
არ მაქვს ამის ილუზია, რომ ეს გამოიწვევს არსებით დამოკიდებულების ცვლილებას პოლიტიკური პარტიის მიმართ.
კიდევ უფრო მკაფიოდ გამოჩნდა ივანიშვილის მიდგომა: ღარიბ ადამიანებს იყენებს მიტაცებული ძალაუფლების შესანარჩუნებლად. თქვენი დაკვირვებით, ეს რამეს შეცვლის პოლიტიკურად?
მგონია, რომ თუ პოლიტიკური აქტორები ამ საკითხზე სათანადოდ არ ილაპარაკებენ, სათანადოდ არ გაეცნობიან ადგილობრივ ჯგუფებთან, ასევე, ვიდრე მოწყვლადი ჯგუფები არ დაინახავენ, რომ პოლიტიკური აქტორები ამ ქვეყანაში მართლა ღელავენ და აქვთ ხედვა მათი რეალობის გამოსწორების, იქამდე პოლიტიკური ცვლილების პოტენციალი რთულია, რომ დავინახოთ.
მეორეს მხრივ, პოლიტიკური პარტიების მიმართ გატარებული რეპრესიების და დაანონსებული აკრძალვის ფონზე, არ მინდა, რომ ძალიან კრიტიკული ვიყო პოლიტიკური პარტიების მიმართ, რომლებიც თვითონ ძალიან კრიზისულ მდგომარეობაში იმყოფებიან. მაგრამ აქამდეც ეს საკითხები – ხშირად გვითქვამს და უბრალოდ გავიმეორებ – ნამდვილად არ ხვდებოდა მეინსტრიმული პოლიტიკური პარტიების დღის წესრიგში.
საიმისოდ, რომ „ქართული ოცნება“ დანახულ იქნეს, როგორც ანტისოციალური ძალა, როგორიც ის ნამდვილად არის და ამას ადასტურებს ეს ქმედებაც, აქამდე მასობრივი გამოსახლებები და ასე შემდეგ, ამას სჭირდება სერიოზული პოლიტიკური მუშაობა, პირველ რიგში, პოლიტიკური პარტიების მხრიდან.
საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო აცხადებს, რომ გემი, რომელსაც რუსული და თურქული მედიის ინფორმაციით შავ ზღვაში თავს დაესხნენ, საქართველოს მიმართულებით არ მოდიოდა.
„საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო ეხმაურება ღია წყაროებში გავრცელებულ ინფორმაციას რუსეთის დროშის ქვეშ მცვურავ გემ „Midvolga 2“-თან (IMO 9735139) დაკავშირებით, რომელსაც, გავრცელებული ინფორმაციით , თურქეთის სანაპიროდან 80 კილომეტრში თავს დაესხნენ.
ამავე წყაროებში გემის დანიშნულების ნავსადგურად საქართველოს ნავსადგურებია მოხსენებული.
საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს მიერ გადამოწმეული ინფორმაციით, აღნიშნული გემი არ ყოფილა და არ არის ნომინირებული საქართველოს საზღვაო ნავსადგურებში, ასევე ეროვნული საზღვაო ერთი ფანჯრის სისტემაში (NMSW) არ იძებნება აღნიშნული გემის მოახლოების შესახებ არანაირი შეტყობინება. შესაბამისად, გავრცელებული ინფორმაცია, თითქოს გემი მოემართებოდა საქართველოს საზღვაო ნავსადგურებისაკენ, არ ემყარება არანაირ ფაქტებს,“ – ნათქვამია სააგენტოს მიერ გავრცელებულ ოფიციალურ განცხადებაში.
დღეს, 2 დეკემბერს, რუსულმა და თურქულმა სამთავრობო სააგენტოებმა დაწერეს, რომ შავ ზღვაში დრონებით თავს დაესხნენ რუსულ ტანკერს, რომელიც საქართველოს მიმართულებით მიცურავდა.
ახლის დაწყება ყოველთვის რთულია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს შენამდე არავის გაუკეთებია. სხვისი იმედების გაცრუების, წარუმატებლობის და შენს თავთან დამარცხების შიში დიდია, მაგრამ, თუ გჯერა შენი მიზნების და შრომისმოყვარეობასთან ერთად გამბედაობასაც გამოიჩენ, შედეგი დაგანახებს, რომ შეუძლებელიც შესაძლებელია, მთავარია გჯეროდეს!
თიბისის ახალი ვიდეორგოლი, რომელიც ქართველი არტისტის, ნიდერლანდების ნაციონალური ბალეტის წამყვანი სოლისტის გიორგი ფოცხიშვილი ისტორიას გადმოგვცემს, სწორედ რთულ არჩევანზე, გამბედაობაზე, მხარდაჭერასა და თვითრწმენაზე გვიამბობს.
ცეკვის სამყაროში აღზრდა გიორგის მემკვიდრეობით ერგო. მამა ქართულის, ხოლო დედა კი ბალეტის მოცეკვავეები იყვნენ. მისთვის ბავშვობიდანვე ყოველდღიურობა იყო ცეკვის ის ჯადოსნური სამყარო, რასაც ჩვენ მხოლოდ სცენაზე ვუცქერთ.
ცეკვა ქართულით დაიწყო, მალე ბალეტსაც გაეცნო და აქ დაიწყო მისი, როგორც მოცეკვავის გაორება – არჩევანი ქართულ ცეკვასა და ბალეტს შორის უნდა გაეკეთებინა. რთულმა არჩევანმა და ორივესადმი სიყვარულმა გიორგის გადააწყვეტინა, რომ მისი ხელწერა ამ ორი მიმართულების სინთეზი იქნებოდა. იგი იქნებოდა პირველი, ვინც ქართული ცეკვის სიძლიერესა და ბალეტის ელეგანტურობას გაერთიანებდა.
გიორგის არჩევანს თან ახლდა შიში და კითხვები – გამოვა თუ არა, სწორია თუ არა, მაგრამ მშობლები, რომლებიც ხედავდნენ თუ როგორ მიჰყვებოდა თავიანთი შვილი ორივეს კვალს და სჯეროდათ მისი, მუდამ ეუბნებოდნენ: რაც არავის გაუკეთებია, არ ნიშნავს, რომ ვერც ვერავინ შეძლებს.
„ბევრი მიმეორებდა, რომ ორი განსხვავებული სტილის შეთავსებას ვერ შევძლებდი. არადა, მე ორივე მიტაცებდა, ორივე მომწონდა და მინდოდა – ქართული ცეკვის სიძლიერისა და ბალეტის ელეგანტურობის, ჩემებური სინთეზი შემექმნა. ჩემი მიზნის დავიჯერე და გზა ჯიუტად, საბალეტო სცენაზე გავაგრძელე. დღეს, ძალიან ამაყი ვარ, რომ ჩემს ყოველ მოძრაობაში ქართულ ცეკვასა და ბალეტს ვაერთიანებ. მჯერა, რომ წინ კიდევ ბევრი ისტორიაა, რომელიც ამ სიტყვების შთაგონებით გახდება შესაძლებელი: შეძლებ იმასაც, რაც არავის გაუკეთებია – მთავარია, გჯეროდეს!“- ამბობს გიორგი.
რთულ არჩევანში გიორგის მთავარი მხარდამჭერი ოჯახი იყო. დედა და მამა მუდამ უმეორებდა, რომ რაც არავის გაუკეთებია, არ ნიშნავს, რომ ვერც ვერავინ შეძლებს. სწორედ ამ სიტყვების და თავისი თავის დაჯერებით მოვიდა გიორგი დიდ სცენებამდე და დღეს მის არტისტიზმს მსოფლიო ბალეტის წამყვან სცენებზე ვხედავთ.
თიბისი თავისი გზავნილით „მთავარია გჯეროდეს“ შთააგონებს ადამიანებს, აძლევს მათ თვითრწმენის და გამბედაობის მოტივაციას, რათა უფრო თავდაჯერებულად მიჰყვნენ დასახულ მიზნებს და ირწმუნონ, რომ შეძლებენ იმასაც, რაც არავის გაუკეთებია – მთავარია გჯეროდეს!
„მოვითხოვთ, საჯაროდ გაეცეს პასუხი შეკითხვას: რა ქიმიურ ნივთერებებს იყენებდა პოლიცია მშვიდობიანი პროტესტის წინააღმდეგ,“ – საქართველოში მოქმედი არასამთავრობო ორგანიზაციები ითხოვენ, მთავრობამ გაასაჯაროოს ინფორმაცია, რა ნივთიერება გამოიყენეს 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბრის აქციების დარბევისას.
მიმართვაში, რომელსაც ხელს 25 ორგანიზაცია აწერს, ნათქვამია, რომ ერთი წელია შინაგან საქმეთა სამინისტრო პასუხს არ სცემს კითხვას, თუ რა ნივთიერება გაურიეს ცრემლსადენ გაზსა და წყლის ჭავლში. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ინფორმაცია შსს-სგან არაერთგზის გამოითხოვეს.
„2025 წლის 1-ელ დეკემბერს გამოქვეყნებული, BBC-ის მიერ მომზადებული ჟურნალისტური გამოძიების მასალები შეიცავს შოკისმომგვრელ ცნობებს იმის შესახებ, რომ ივანიშვილის პოლიციის მიერ ქართველი ხალხის წინააღმდეგ ადგილი ჰქონდა აკრძალული ქიმიური იარაღის გამოყენებას.
2024 წლის ნოემბერ-დეკემბრის მოვლენების დროს რეჟიმის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ძალების მიერ მშვიდობიანი პროტესტის მონაწილეების წინააღმდეგ ჩადენილი ძალადობრივი დანაშაულები დღემდე გამოუძიებელია.
ამ დანაშაულებისთვის არა მხოლოდ არავინ დასჯილა, ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრი კობახიძე მადლობის სიტყვებს არ იშურებდა ამ დანაშაულების ავტორების – აშშ-ის და გაერთიანებული სამეფოს მიერ ადამიანის უფლებათა სერიოზული დარღვევებისთვის სანქცირებული მაშინდელი შს მინისტრის და სხვა მაღალი თანამდებობის პირების მიმართ. უფრო მეტიც, ივანიშვილის პრეზიდენტმა 11 მათგანი ღირსების ორდენითაც კი დააჯილდოვა. „ქართული ოცნების“ ამგვარი ცინიკური დამოკიდებულება საკუთარი მოსახლეობის მიმართ სიახლეს არ წარმოადგენს,“ – ნათქვამია მიმართვაში, რომელსაც ხელს 25 არასამთავრობო ორგანიზაცია აწერს.
ორგანიზაციების განცხადებით, BBC-ის მიერ მომზადებულ ფილმში, „როდესაც წყალი წვავს“, მოყვანილი ფაქტები და მტკიცებულებები შოკისმომგვრელია.
„ფილმის ავტორი საგამოძიებო ჟურნალისტების თქმით, 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში რეჟიმის მიერ მშვიდობიანი დემონსტრანტების მიმართ, წყლის ჭავლთან შერევის გზით, სავარაუდოდ გამოყენებულ იქნა ქიმიური ნივთიერება ბრომობენზილ ციანიდი, აღნიშნული ნივთიერება პირველად პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოიყენეს და 1930 წლის შემდეგ მისი გამოყენება აიკრძალა, რადგან ცრემლსადენ გაზთან შედარებით იგი ბევრად უფრო საშიში ნივთიერებაა და ადამიანის ჯანმრთელობაზე ხანგრძლივ კვალს ტოვებს.
საზოგადოდ, ქიმიური ნივთიერების ხალხის დიდი მასის წინააღმდეგ გამოყენება ცალსახად არღვევს ადამიანის უფლებათა სფეროში მოქმედ საერთაშორისო ნორმებსა და სტანდარტებს და შეიძლება შეფასდეს, როგორც წამების, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ნიმუში,“ – ვკითხულობთ განცხადებაში.
არასამთავრობოების განცხადებით, BBC-ის ფილმის გამოქვეყნების შემდეგ, ადამიანის უფლებების სერიოზულ დარღვევასთან ერთად, დღის წესრიგში სხვა სამართლებრივი საკითხიც დგება.
„დასადგენია, პროტესტის მონაწილეების წინააღმდეგ ზემოთ მითითებული ქიმიური ნივთიერება ბრომობენზილ ციანიდის გამოყენება ხომ არ წარმოადგენს „ქიმიური იარაღის შესახებ“ საერთაშორისო კონვენციით აკრძალულ ქმედებას.
უახლოეს დღეებში ჩვენ მივმართავთ შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ინსტიტუტებს, რათა შესაძლებელი გახდეს საქართველოში მოვლენილ იქნენ შესაბამისი კომპეტენციისა და კვალიფიკაციის მქონე ექსპერტთა ჯგუფები, რათა ამ დანაშაულებრივ სქემას ბოლომდე აეხადოს ფარდა.
ამავდროულად, მოვითხოვთ, საჯაროდ გაეცეს პასუხი შეკითხვას: რა ქიმიურ ნივთიერებებს იყენებდა პოლიცია 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში მშვიდობიანი პროტესტის წინააღმდეგ,“ – ვკითხულობთ განცხადებაში.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 2 დეკემბრის 21 საათიდან 3 დეკემბრის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ღამით – წვიმა, მაღალ მთაში – თოვლ-ჭყაპი, დღისით – უმეტესად უნალექოდ.
იქროლებს დასავლეთის მიმართულების ქარი 8-13 მეტრი წამში.
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 15 – 20 გრადუსი სითბო
ღამით: 7 – 12 გრადუსი სითბო
მთიან მუნიციპალიტეტებში:
დღისით: 7 – 12 გრადუსი სითბო
ღამით: 1 – 6 გრადუსი სითბო
მაღალმთიან ზონაში:
დღისით: 3 – 8 გრადუსი სითბო
ღამით: -2 –+5 გრადუსი
ზღვის ღელვა 2-3 ბალი იქნება, ზღვის წყლის ტემპერატურა კი +16 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, 4-5 დეკემბერს აჭარაში მოსალოდნელია უმეტესად უნალექო ამინდი.
„დღეს ერთ წელი გავიდა. ერთ წელი მას შემდეგ, რაც სახე დამიმსხვრიეს და სახელმწიფომ მაჩვენა, რა მარტივად შეუძლია ადამიანის ტკივილი ფაილად გადააქციოს. დამნაშავე დღემდე თავისუფლად დადის. გამოძიება გაწელილი, გაფუჭებული, უფუნქციო.
სისტემა ისე იქცევა, თითქოს ჩემი სიცოცხლე ზედმეტი ტვირთი იყოს, რომელიც სადღაც შეიძლება ჩაკარგონ და არამარტო ჩემი, უამრავი ადამიანის რომლებიც, აწამეს, სცემეს, დააკავეს,“ – წერს ალექსი თირქია, 22 წლის ახალგაზრდა, რომელიც 2024 წლის 3 დეკემბერს რუსთაველზე მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე მძიმედ დაშავდა.
ალექსი თირქიას თვალში, სავარაუდოდ, სპეცრაზმელის მიერ ნასროლი გაზის კაფსულა მოხვდა.
იგი კლინიკაში გადაიყვანეს, სადაც 7 დღის განმავლობაში კომაში იყო. კომიდან გამოსვლის შემდეგ მან ერთი თვე გაატარა საავადმყოფოში, ახლა კი ხანგრძლივი რეაბილიტაცია სჭირდება.
შემთხვევიდან ერთი წლის მერე ალექსი თირქია წერს, რომ მისი საქმე არ გამოუძიებიათ, სისტემა დუმს, მას კი წინ რამდენიმე ოპერაცია ელოდება.
„მინდა მთავრობასაც მივმართო: ნუ გავიწყდებათ, რამდენი ვიბრძოლე, სანამ თქვენ დუმდით.
მე 7 დღე კომაში ვიყავი. 1 თვე კლინიკაში ვიწექი. დღე-ღამეები მედიკამენტებში, დალეწილ სხეულში, ტკივილში და წამლებში.
თავის ტრავმებმა ცხოვრება დამინგრია.
მხედველობა დავკარგე და თავიდან უნდა მესწავლა, როგორ უნდა მევლო, მელაპარაკა, მეთქვა „კარგად ვარ“, როცა არ ვიყავი. რეაბილიტაციის გზაზე მარტო ვიდექი თქვენ კი ნელ-ნელა, უხმოდ, თითქოს შემთხვევით, თავიდან მიშორებდით.
და მაინც გადავრჩი. სასწაულივით.
დღესაც ვიბრძვი. დღესაც ოპერაციები მელის, დღესაც სხეული მახსენებს იმ დღეს, რომელსაც თქვენთვის მნიშვნელობა არ აქვს.
მაგრამ მე არ ვარ ის, ვისაც ჩუმად გადადებენ თაროზე. მე არ ვარ საქმე, რომელიც მოგვიანებით „გადავხედავთ“-ად რჩება. ხვალ ასე ვთვლი რომ (ჩემი მეორე დაბადების დღეა).
დღე, როცა სიკვდილი ჩემთან მოვიდა და ვერ წამიყვანა. მე ვარ გადარჩენილი, რომელსაც ბრაზიც აქვს, სიმართლეც და ხმა, რომელსაც ვეღარ გააჩუმებთ.
ეს არის ჩემი სიბრაზე. ეს არის ჩემი სიმტკიცე. ეს არის ჩემი ბრძოლა. და სანამ სამართალი არ მოვა – მე არ გავჩერდები. არ გავჩუმდები.
და თქვენც მოგიწევთ საბოლოოდ ჩემი ისტორიის მოსმენა!“ – წერს ალექსი თირქია.
„ქართული ოცნების“ განათლების მინისტრის, გივი მიქანაძის თქმით, პირველ კლასში მხოლოდ ის ბავშვები შევლენ, რომლებსაც 6 წელი 15 სექტემბრამდე შეუსრულდათ.
„სკოლაში შესვლის შესაძლებლობა ექნებათ მხოლოდ იმ ბავშვებს, რომლებსაც ყოველი წლის 15 სექტემბრის ჩათვლით შეუსრულდებათ 6 წელი.
ამასთანავე, შემოგვაქვს ახალი მოცემულობა რეგისტრაციასთან დაკავშირებით. საყოველთაო რეგისტრაციამდე გვინდა შემოვიღოთ კიდევ ერთი სარეგისტრაციო ეტაპი, რომელიც უკავშირდება ბავშვის იმ სკოლაში რეგისტრაციას, რომელიც არის დაკავშირებული მისი საცხოვრებლის ტერიტორიულ პრინციპთან.
პირველ ეტაპზე, ეს მიმართულება განხორციელდება დიდ ქალაქებში და შემდეგ უკვე საჭიროებიდან გამომდინარე ქვეყნის მასშტაბითაც გავრცელდება“ – თქვა გივი მიქანაძემ.
დღეს, 2 დეკემბერს, „ქართული ოცნების“ განათლების მინისტრმა განათლების ახალი კონცეფცია წარმოადგინა, რომელიც საჯარო სკოლებში 11-წლიან სწავლებას ითვალისწინებს. თუმცა მათთვის, ვისაც 12-წლიანი განათლება სურს, მიქანაძის თქმით, სპეციალურ კლასს გახსნიან.
გივი მიქანაძემ ასევე ისაუბრა საჯარო სკოლებში დაგეგმილ ცვლილებებზე, რომელიც სკოლებში სამხედრო სწავლების გაძლიერებას გულისხმობს.
დღეს, 2 დეკემბერს, „ქართული ოცნების“ განათლების მინისტრმა გივი მიქანაძემ განათლების რეფორმის კონცეფცია წარმოადგინა.
მისი თქმით, სასწავლო საფეხური საჯარო სკოლებში 11-წლიანი სწავლებით განისაზღვრება და მე-11 კლასი პროფილური გახდება.
„ეს მოემსახურება იმ მიზანს, რომ მოსწავლეები დავაბრუნოთ სკოლაში, სკოლის პრესტიჟი და ავტორიტეტი გავზარდოთ და ოჯახებს მოვაშოროთ ის წნეხი, რაც ფინანსურ საკითხებთან არის დაკავშირებული, მოსწავლეების მომზადებასთან დაკავშირებული, ეროვნულ გამოცდებთან დაკავშირებით.
ამ კუთხით, მე-11 კლასში შემოგვაქვს ე.წ. რეპეტიტორიუმი, ბავშვებს ექნებათ შესაძლებლობა ისწავლონ მხოლოდ ის საგნები, რაც უნდა ჩააბარონ ეროვნულ გამოცდებზე. ეს იქნება ინტენსიური ერთწლიანი სასწავლო პროგრამა და მათ აღარ უნდა დასჭირდეთ დამატებით სკოლის გარეთ სასწავლო პროცესებში ჩართვა“- თქვა მიქანაძემ.
ასევე, მისი თქმით, სამი წლის განმავლობაში ყველა სახელმძღვანელო შეიცვლება სკოლაში:
„დაიწერება სრულიად ახალი სახელმძღვანელოები. ამისთვის სამინისტრომ გასული 3 თვის განმავლობაში შერჩევითი პროცედურების გავლით შეარჩია ექსპერტთა ჯგუფები სხვადასხვა დისციპლინის მიხედვით და სამინისტრო აიღებს პასუხისმგებლობას დაწეროს სახელმძღვანელოები და დაინერგოს ერთი სტანდარტით – 1 სახელმძღვანელო ყველა სკოლაში, ერთსა და იმავე დისციპლინაში“.
გივი მიქანაძე შეეხო არაფორმალური განათლების საკითხსაც. მისი თქმით, ამ კომპონენტს უნდა მიეცეს უფრო მეტი დატვირთვა და ჩართული უნდა იყოს საპატრიარქო:
„წელს დაწყებული პროექტი საპატრიარქოსთან, რომელიც ღირებულებით განათლებას ეხება და 50 სკოლაში ეს უკვე შევიტანეთ და ვაპირებთ ამ მიმართულების გაფართოებას. სადაც ბავშვებს ასწავლიან სამშობლოს სიყვარულს და ცხოვრებისეულ ფასეულობებს“ – თქვა მან.
მან ასევე მადლობა გადაუხადა შს და თავდაცვის სამინისტროებს ერთობლივი პროექტებისთვის, რომლებიც „ბავშვების აღზრდაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ. ჯარის ბანაკის სახით, რომელიც ერთ-ერთი პროექტია და მოსწავლეებს ყოველკვირეულ რეჟიმში სხვადასხვა საჯარისო ბაზებში სტუმრობის შესაძლებლობა აქვთ და ისინი ეცნობიან მხედრულ სულისკვეთებას“.
მისი თქმით, წელს 150 სკოლაში თავდაცვის სამინისტროსთან ერთად დაიწყეს ჯარის გაკვეთილები, სადაც „მხედრულ სულისკვეთებას, პატრიოტულ მოტივებზე დამოკიდებულ პროგრამებს ასწავლიან და ისტორიებს ჩვენი გმირების შესახებ. ეს მიმართულება კიდევ უფრო განსავითარებელია. ჩამოსაყალიბებელია კლუბები, სექციები, რომელიც ღირებულებით კომპონენტზე იქნება აგებული“ – განაცხადა „ოცნების“ განათლების მინისტრმა.
გივი მიქანაძის თქმით, ასევე აპირებენ, სასწავლო პროცესში აუკრძალონ ბავშვებს მობილური ტელეფონის გამოყენება.
„შემუშავდება შესაბამისი წესი და დაცული იქნება ბალანსი, რომ ბავშვს მშობელთან კომუნიკაციის საშუალება არ დაერღვეს“ – ამბობს მიქანაძე.
დღეს, 2 დეკემბერს, „ქართული ოცნების“ განათლების მინისტრმა გივი მიქანაძემ საჯაროს სკოლების რეფორმა წარმოადგინა.
მისი განცხადებით, სკოლის საფეხურები განისაზღვრება შემდეგნაირად – დაწყებითი იქნება I-VI კლასის ჩათვლით, საბაზო – VII-IX, ხოლო საშუალო საფეხური – X-XI კლასი.
გივი მიქანაძის თქმით, მე-12 კლასი მხოლოდ იმათთვის გაიხსნება, ვისაც ამ საფეხურზე სწავლის გაგრძელების სურვილი ექნება.
„განათლების სამინისტრო სრულ პასუხისმგებლობას იღებს იმაზე, რომ 11-წლიანი განათლება იქნება საკმარისი იმისათვის, რომ სრულფასოვანი ზოგადი განათლება მივცეთ ახალგაზრდებს.
ამავდროულად, ჩვენ ნებაყოფლობით კომპონენტს დავტოვებთ, რომლითაც ყოველი წლის მარტში გავხსნით სარეგისტრაციო ბადეს, სადაც ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს შეეძლება დარეგისტრირდეს, თუ მას ექნება სურვილი, რომ მე-12 კლასშიც ისწავლოს. მათთვის მე-12 კლასი სპეციალურად გაიხსნება შემდეგ სასწავლო წელს და ამით მათ ინტერესებსაც დავაკმაყოფილებთ“- განაცხადა გივი მიქანაძემ.
მიქანაძის თქმით, დღეს არსებული განათლების სისტემა ვერ უზრუნველყოფს სახელმწიფოებრივი პასუხისმგებლობის, შესაბამისი კონკურენტუნარიანობის მქონე ახალგაზრდების სრულფასოვნად აღზრდას. მისი აზრით, ამის ერთ-ერთი განმაპირობებელი ფაქტორი ყოფილა 2004 წელს მიღებული ეროვნული მიზნების ზოგადი დოკუმენტი, რომელიც მიქანაძის თქმით, „გაჯერებული იყო ლიბერალური ღირებულებებით“.
მან თქვა, რომ 2023-2024 წელს განათლების სამინისტრომ შეიმუშავა განათლების მიზნების „სრულიად ახალი დოკუმენტი და ამ დოკუმენტის დამტკიცების შემდეგ, მთლიანად შეიცვალა ის მიდგომები, სულისკვეთება და ღირებულებები, რომლებიც სასწავლო პროცესთან არის დაკავშირებული“. მან თქვა, რომ დოკუმენტი დაეფუძნა „ეროვნულ ღირებულებებს, ეროვნულ ფასეულობებს და პატრიოტულ სულისკვეთებას“.
მიუხედავად იმისა, რომ „ქართული ოცნება“ უკვე 13 წელია ხელისუფლებაშია, „ოცნების“ განათლების მინისტრი დღესაც საუბრობს ისეთ გამოწვევებზე, როგორიცაა სასკოლო, კვებისა და სასპორტო ინფრასტრუქტურა, სახელმძღვანელოები და არაფორმალური განათლება, რომელიც მიქანაძის თქმით, ფრაგმენტულია და ვერ აძლევს ბავშვს ხარისხიან განათლებას.
გივი მიქანაძემ აღნიშნა, რომ სკოლა ვერ ართმევს თავს დამამთავრებელ საფეხურზე მოსწავლეს მისცეს ხარისხიანი რჩევები კარიერულ განვითარებაზე. „ისეთივე სუსტია, როგორც კლასგარეშე სწავლების კომპონენტი“- თქვა მან.
დღეს „ოცნების“ განათლების მინისტრმა ახსენა სკოლების დაფინანსების საკითხიც. მიქანაძის აზრით, სათანადოდ ვერ მუშაობენ რესურსცენტრებიც და ეს პრობლემა ისევ რჩება. „გადასახედია სკოლების ვაუჩერული დაფინანსებაც“ – განაცხადა გივი მიქანაძემ, თუმცა რის შეცვლას აპირებს „ოცნება“ ამ მიმართულებით, ამის შესახებ მას პრეზენტაციისას არ უსაუბრია.
On December 1, the BBC World Service released a documentary indicating that the Georgian authorities likely used a toxic chemical compound called against protesters during the first week of the pro-European demonstrations. According to the BBC investigation, the compound is Camite—a substance last used during World War I. The report highlights the ongoing protests that began in November and December 2024, during which riot police violently dispersed demonstrators.
The BBC’s investigation references research conducted by Georgian doctors who studied the effects of the substances used during the dispersal on civilians. Their findings were published in the medical journal Toxicology Reports.
According to the study, citizens who were at the center of the violent crackdowns during the early days of the pro-European protests exhibited lung changes several months after exposure.
Initially, the group of doctors created a questionnaire that was completed by 347 individuals affected by the protests. Respondents reported the symptoms they experienced upon direct contact with the substance, as well as any symptoms in the weeks that followed, and again 30 days later. Sixty-nine individuals underwent laboratory tests and medical examinations, with their results compared to those of a control group consisting of 31 people who did not participate in the protests, did not live near Parliament, and were not present in the area during or after the dispersals. In short, they had no contact with the substance used against demonstrators in November and December of last year.
Netgazeti interviewed one of the study’s authors, pediatrician Konstantine Chakhunashvili.
Dr. Chakhunashvili, let’s begin with when and why you decided to conduct this research.
Many people around us were experiencing specific symptoms — coughing, shortness of breath, nosebleeds, and so on. There was public interest, but also a professional responsibility to study the issue scientifically and document it properly. That’s why we decided to conduct this research. We had planned additional studies as well, but due to a lack of funding, we couldn’t continue and couldn’t examine everything we intended to.
What symptoms were most common among participants in your study?
We asked participants, “What symptoms do you still have 30 days later?” We created a table based on their responses. The most frequent symptoms were cough and fatigue. There were also psychological effects — panic attacks, anxiety, and similar issues. A total of 125 participants reported these.
The top three symptoms were fatigue, cough, and anxiety. Still, in addition to these three, participants continued to experience — more than a month after the dispersal — shortness of breath, nosebleeds, nausea and vomiting, headaches, abdominal and joint pain, diarrhea, high blood pressure, rapid heartbeat, skin irritation, eye burning, and more.)
Tell us about the research methods: who you examined, when, and how. What did your findings reveal?
We collected questionnaires and data in January. The in-person examinations — when participants came to us for testing — took place in February and up to the beginning of March. So by then, quite some time had passed since the dispersals.
We started with a questionnaire. 347 people filled it out. After that, we contacted each participant individually to ask if they could come in for medical testing. Initially, we hoped to examine at least 100 people, but some couldn’t make it, some declined, and ultimately 69 participants came for in-person evaluation. We conducted electrocardiograms, blood pressure measurements, anthropometric assessments (height, weight, etc.), complete blood count and coagulation tests, capillaroscopy, electrocardiography, and more.
Since many participants reported nosebleeds, we wanted to determine whether they had any blood-clotting abnormalities; capillary damage can also cause nosebleeds, which is why we included capillaroscopy. We also checked heart function with ECGs — right-sided cardiac overload can indirectly indicate lung damage, so this was important to examine.
Our hypothesis was confirmed. The ECG results showed right-sided overload, suggesting that, in some participants, the problem with oxygen delivery to the lungs persisted in the long term.
As you mentioned, the study aimed to identify the effects that victims continued to experience months after exposure to the substance. The BBC investigation, which relies in part on your findings, reports that riot police used a chemical agent during the dispersal. What can you tell us about this?
We don’t know exactly what substance was used. Our goal was to examine the effects of the specific agent on demonstrators. However, the BBC obtained internal information from within the system itself, so they are in a better position than I am to speak about the precise agent used.
What I can say is that if it is confirmed that Camitewas used, as the BBC’s investigation suggests, then we are dealing with an entirely different context. Even ordinary CS gas, the tear gas commonly used, is not as harmless as it is sometimes portrayed. For instance, two patients who did not come in for examinations but shared their medical history with us over the phone developed pneumonitis—lung damage—from the substances deployed. Whether that was caused by Camite or something else is, at this point, less important.
To summarize: even standard tear gas should not be used so intensely or so widely, especially in densely populated areas where the general population is inevitably exposed. The goal of the police should be to stop individuals who may be committing offenses, not to punish 100,000, 200,000, or 300,000 peaceful citizens. The use of tear gas must be limited and subject to strict regulations. If Camitewas indeed used, as I understand it, it is banned under international conventions. This would require an entirely different legal response and a formal investigation.
Dr. Chakhunashvili, a few weeks ago, on October 9, your father, Gogi Chakhunashvili, who is also a co-author of this study, was arrested. He is charged with attempting to seize a strategic facility (the Presidential Palace) and participating in group violence, facing up to six years in prison. Last year, during the early days of the pro-European protests, you were also detained administratively. Your family has been actively involved in the protest movement. Given this context, do you expect that publishing this study could lead to increased pressure or reprisals against you?
We’ll see. We submitted this study earlier, on August 8. The review process takes a long time. Our position hasn’t changed and won’t change—everyone knows where we stand. If something does happen, we’ll know precisely why, whether it’s me, my brother, or my father.
The study includes contributions from Konstantine Chakhunashvili, his brother Davit Chakhunashvili, their father Gogi Chakhunashvili, and physicians Nino Jobava and Gela Ghunashvili.
The BBC investigation relies not only on the study above but also on information provided by whistleblowers from inside the Ministry of Internal Affairs, testimonies from former high-ranking officials, assessments from chemical weapons experts, and evaluations by medical professionals.
Furthermore, the BBC obtained a copy of the December 2019 inventory of the Special Tasks Department. This inventory listed two unnamed chemical substances, described only as “chemical liquid UN1710” and “chemical powder UN3439,” along with mixing instructions.
To verify the inventory’s authenticity, the BBC consulted another former senior officer of the riot police, who confirmed it was likely genuine. He identified the two unnamed chemicals as substances likely added to the water cannon. The next step was to identify these chemicals.
According to the BBC investigation, identifying UN1710 was straightforward; it corresponds to trichloroethylene (TCE), a solvent that helps dissolve other chemicals in water. However, determining the identity of UN3439 proved much more challenging, as it is an umbrella code encompassing a wide range of hazardous industrial chemicals.
The only chemical the BBC says they discovered that has ever been used as a crowd-control agent under this code is bromobenzyl cyanide, also known as Camite, which was developed by the Allied powers during World War I.
In response, the Georgian Dream party has rejected the BBC’s findings and is considering legal action against the media outlet. Additionally, Georgia’s State Security Service (SSS) has launched an investigation into the BBC report. The SSS is assessing the credibility of the BBC’s sources and the information they provided. According to the agency, the case is being investigated under two articles of the Georgian Criminal Code: abuse of official authority and assisting a foreign organization in hostile activities.
„სუს-ში დამიბარეს გამოკითხვაზე, ახლა მოდიან უწყების ჩასაბარებლად ციციშვილის კლინიკაში (მოსამართლესთან გამოკითხვა მოვითხოვე),“ – დაწერა ექიმმა კონსტანტინე ჩახუნაშვილმა დღეს, 2 დეკემბერს საკუთარ ფეისბუქგვერდზე.
კონსტანტინე ჩახუნაშვილი ერთ-ერთია ექიმთა იმ ჯგუფიდან, რომლებმაც 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში აქციაზე დარბევის შედეგად დაზარალებული მოქალაქეები გამოკითხეს და კვლევა ჩაატარეს.
პირველ დეკემბერს ბრიტანულმა მედიაგამოცემა BBC-მ გამოაქვეყნა საგამოძიებო მასალა, რომლის მიხედვითაც საქართველოში პროევროპული აქციის მონაწილეებს შეასხეს „კამიტე“ – ნივთიერება, რომელიც ბოლოს პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოიყენეს.
საუბარია 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში დაწყებულ უწყვეტ აქციებზე, რომლის პირველ დღეებში სპეცრაზმმა სასტიკად დაარბია დემონსტრანტები.
BBC-ის გამოძიება ეყრდნობა, მათ შორის, ქართველი ექიმების კვლევას, რომლებმაც შეისწავლეს დარბევისას გამოყენებული ნივთიერებების ეფექტი მოქალაქეებზე.
კვლევის ერთ-ერთი ავტორია პედიატრი კონსტანტინე ჩახუნაშვილი, რომელიც დღეს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში დაიბარეს.
კვლევის შედეგების მიხედვით, მოქალაქეებს, რომლებიც პროევროპული აქციების დასაწყისში დარბევების ეპიცენტრში მოხვდნენ, თვეების შემდეგაც აღენიშნებოდათ ცვლილებები ფილტვში.
