Batumelebi

• დააკმაყოფილებს თუ არა ავარიული სახლების ჩანაცვლების პროგრამის ფარგლებში აშენებული მრავალბინიანი კორპუსი უსაფრთხო საცხოვრებლის სამშენებლო კოდექსით გათვალისწინებულ სტანდარტებს?
• დაექვემდებარება თუ არა ამ პროგრამის ფარგლებში დამტკიცებული პროექტები 41-ე დადგენილებას, რომელიც სახანძრო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სტანდარტს ადგენს? 

ამ კითხვებზე ბათუმის მერიისგან მკაფიო პასუხი ვერ მივიღეთ, ვერც კოდექსში შესაბამისი ცვლილების დამტკიცების პროცესში და ვერც მაშინ, როცა ეს ცვლილება სახალხო დამცველმა საკონსტიტუციო სასამართლოში გაასაჩივრა.

ომბუდსმენი ბათუმში დაგეგმილი მშენებლობების განსახორციელებლად დამტკიცებული დროებითი საგამონაკლისო წესის შეჩერებას და არაკონსტიტუციურად ცნობას ითხოვს.

კანონში ცვლილების თანახმად, ბათუმის მერმა „ავარიული სახლების პროგრამის“ ფარგლებში მიიღო უფლება პროექტი რიგი მოთხოვნების უგულებელყოფით შეითანხმოს, რასაც სხვა შემთხვევაში კოდექსი ითხოვს. პროგრამის ამ ფორმით განხორციელებაში დიდ რისკებს ხედავენ, როგორც ურბანისტები, ასვე უფლებადამცველები.

„განსაკუთრებით საგანგაშოა შენობა-ნაგებობის სიმტკიცის, მდგრადობის, სახანძრო უსაფრთხოების და ევაკუაციის ნორმების დაუცველად სამშენებლო პროექტების განხორციელების შესაძლებლობა, რაც დიდ რისკს ქმნის ადამიანების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის და არღვევს კონსტიტუციის მე-10 მუხლით დადგენილ სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებას, მიიღოს შესაბამისი ზომები ადამიანის სიცოცხლის დასაცავად.

სადავო ნორმებით შეჩერებულია მშენებლობების განხორციელებისას შშმ პირებისთვის მისაწვდომობის უზრუნველყოფის პირობაც, რითაც სახელმწიფო არღვევს კონსტიტუციის მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტით ნაკისრ ვალდებულებას საზოგადოებრივ ცხოვრებაში სრული, თანასწორი და დამოუკიდებელი მონაწილეობისთვის უზრუნველყოს შშმ პირებისთვის მისაწვდომი გარემო,“ – ნათქვამია საქართველოს სახალხო დამცველის განცხადებაში.

საპარლამენტო ოპოზიციამ ამ ცვლილებებს კორუფციისთვის პირდაპირი გზის გახსნა უწოდა. შენიშვნები „ოცნებასაც“ ჰქონდა, თუმცა უფრო ტექნიკური ხასიათის. ურბანისტებმა კი გადაწყვეტილება შეაფასეს, როგორც „განუკითხაობის დაკანონება“.

საკონსტიტუციო სასამართლომ შუამდგომლობა სარჩელის უზრუნველყოფაზე დღემდე არ განუხილავს.

• განაცხადები

სანამ საკონსტიტუციო სასამართლო სარჩელის განხილვას გადაწყვეტს, ავარიული სახლების ჩანაცვლების პროგრამა ბათუმში ახალ ეტაპზე გადავიდა. კონკრეტულმა კომპანიებმა მერიაში უკვე ოფიციალურად დააფიქსირეს ინტერესი კონკრეტული მისამართების მიმართ. როგორც მოსალოდნელი იყო, მათ ისევ ქალაქის ცენტრალურ ნაწილზე უჭირავთ თვალი.

„ბათუმელებმა“  მერიაში შესული განაცხადები შეისწავლა.

• იმედაშვილის #10

ბათუმში, იმედაშვილის #10-ში ფიზიკური პირი, სელმან იაკობაძე ოთხი ავარიული სახლის ათვისების ნაცვლად, 15-სართულიანი კორპუსის მშენებლობას გეგმავს. მან ბათუმის მერიას ავარიული სახლების ჩანაცვლების პროგრამაში მონაწილეობის თაობაზე განაცხადით მიმართა და პროექტიც წარუდგინა.

როგორც დოკუმენტებიდან ირკვევა, ბიზნესმენს აქ მშენებლობა დიდი ხანია აქვს დაგეგმილი. მან მერიას წარუდგინა 2018 წლის საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევა, რომელიც შპს „რასე ბილდინგის“ დაკვეთით შპს „BCW“-ს ჩაუტარებია [„რასე ბილდინგიც“ სელმან იაკობაძის კომპანიაა].

მერიაში გადაგზავნილი დოკუმენტების მიხედვით, მშენებელს ოთხი საკადასტრო ერთეულის, ჯამში 1669 კვ.მეტრის ათვისება სურს. პროექტი მოიცავს არამხოლოდ იმედაშვილის #10-ს, არამედ იმედაშვილის ქუჩის #8, 10, 10ა- სა და 12-ს.

საგულისხმოა ისიც, რომ სამშენებლოდ მონიშნულ ტერიტორიას მცირე ზომის ინდივიდუალური სახლები ესაზღვრება. აქ 15 სართულიანი კორპუსის მშენებლობის შემდეგ მათი საცხოვრებელი გარემო მკვეთრად გაუარესდება.

მშენებელი მერს წერს, რომ მიწის ნაკვეთის გამოყენებისა და განაშენიანების პირობების განსაზღვრის მიზნით კვლევა დაუკვეთა. გარდა ამისა, მან მერიას წარუდგინა დამოუკიდებელი ექსპერტის, რევაზ კახიძის დასკვნა სახლების მდგრადობაზე. ექსპერტი თავის დასკვნაში წერს, რომ შენობები ბარაკული ტიპის, ამორტიზებული და უსახურია.

დოკუმენტების მიხედვით, საკვლევი და მიმდებარე ტერიტორია ძირითადად მაღალი ინტენსივობის საცხოვრებელი ზონაა. ასევე, განთავსებულია საზოგადოებრივი დანიშნულების მცირე ობიექტები.

მშენებელი მერიას თავად წერს: „ასევე დასაშვებია საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტების არსებობა კანონმდებლობის შესაბამისად, მათ შორის სამეზობლო თმენის პრინციპების დაცვით.“

პროექტი მიწისქვეშა პარკინგის მოწყობას ითვალისწინებს, თუმცა რამდენად აქვს დაცული სამშენებლო კოდექსით გათვალისწინებული მოთხოვნები შენობის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით ჩვენს ხელთ არსებული დოკუმენტებით არ ირკვევა.

• გორგილაძის #49 / ხიმშიაშვილის #8

შპს „შათეს 22“-ის დირექტორი, შალვა ჯინჭარაძე ბათუმის მერს წერს, რომ ავარიული სახლების პროგრამა მისი კომპანიისთვის მოტივატორია ქალაქის ორ ცენტრალურ ადგილზე მშენებლობის პროექტის მოსამზადებლად. კომპანიას ხიმშიაშვილის #8 და გორგილაძის #49 აინტერესებს. ამასთან, კომპანიის დირექტორის ინფორმაციით, გორგილაძის #49-ში მრავალბინიანი კორპუსის მშენებლობა შეუძლებელია 47-ში რეგისტრირებულ ნაკვეთთან გაერთიანების გარეშე:

ამ ეტაპზე კომპანია მერიას ხიმშიაშვილის #8-ში დაგეგმილი პროექტის განხილვას სთხოვს. ავარიულ სახლებს გორგილაძის ქუჩის მხრიდან ხუთსართულიანი მრავალბინიანი კორპუსი ესაზღვრება. მშენებელი მერს წერს, რომ ამ  სახლის ათვისებაც უნდოდა, თუმცა მოსახლეობა წინააღმდეგია.

საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ხიმშიაშვილის #8-ში 566 კვ.მეტრზე ოთხი ავარიული შენობაა. კომპანია აქ 14-სართულიანი კორპუსის მშენებლობას გეგმავს დამატებით ერთი ტერასული სართულით.

კომპანიის ინფორმაციით, ხიმშიაშვილის #8-ში არსებული ავარიულის სახლების დემონტაჟის ხარჯზე დაგეგმილია 12-სართულიანი კორპუსის მშენებლობა, სარდაფში 9 ავტომანქანაზე გათვლილი პარკინგით. პირველ სართულზე კომერციულ ფართობებს განათავსებენ.

კომპანია მერიას ასევე ატყობინებს, რომ პროექტირებისას გათვალისწინებულია 41-ე დადგენილების მოთხოვნები სახანძრო უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით: „შენობას გააჩნია 2 კიბის უჯრედი და ლიფტი გათვლილია საკაცის მომსახურებაზე.“

თუმცა საინტერესოა კომპანია როგორ ახერხებს 566 კვ. მეტრზე 12-სართულიანი შენობის დაგეგმვას ისე, რომ შენობაში ორი კიბის უჯრედი და ორი ლიფტი მოაწყოს, როგორც ამას უსაფრთხოების წესები ითხოვს.

ამონარიდი კომპანიის მიმართვიდან.
„ფარნავაზ მეფის მხრიდან მომიჯნავე ტერიტორიაზე მდებარეობს ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლი საკადასტრო საზღვრის კიდეზე. შესაბამისად, ამ მხრიდან შენობა დასმულია მომიჯნავე საკადასტრო საზღვრიდან სეისმიური მანძილის გათვალისწინებით (20-40სმ). გორგილაძის ქუჩის მხრიდან შენობა მაქსიმალურად შეწეულია სამეზობლო საზღვრიდან 3.80-5.00 მეტრით, ასევე უკანა ეზოს სიღრმეა 5 მეტრი. შესაბამისად მაქსიმალურად არის დაცული მიჯნის ზონები… ბინებში დაცულია ინსულაციის და განათებულობის ნორმები.“    

შპს „შათეს“ 80 პროცენტს შალვა ჯინჭარაძე ფლობს, კომპანიის 20 პროცენტი კი აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრის, მედეა ვასაძის საკუთრება. თავისი წილებიც კომპანიაში მას მართვაში სწორედ შალვა ჯინჭარაძისთვის აქვს გადაცემული [შალვა ჯინჭარაძე მედეა ვასაძის მეუღლეა.]

• ბარათაშვილის ქუჩა #4

შპს „გორგი“ ავარიული სახლების დემონტაჟის ხარჯზე მშენებლობას ბარათაშვილის #4-ში, ცირკის შენობის უკან გეგმავს. კომპანიამ მერიას 687კვ.მეტრზე 12-სართულიანი კორპუსის მშენებლობის პროექტით და კ2 კოეფიციენტის, 7.0-მდე გაზრდის თხოვნით მიმართა.

კომპანია მერიას წერს: „აჭარის მთავრობის და მერიის გადაწყვეტილებით უნდა მოხდეს ამორტიზებული შენობის ჩანაცვლება თანამედროვე ნაგებობით და მოქმედი სამშენებლო-სახანძრო ნორმების სრული დაცვით.“

საგულისხმოა, რომ 41-ე დადგენილება სახანძრო უსაფრთხოების სტანდარტების დასაცავად ორი კიბის უჯრედის მოწყობას ითხოვს.  მოახერხებს კომპანია 687 კვ.მეტრზე სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილებას? – ამ კითხვაზე ჯერ პასუხი არ გვაქვს.

კომპანია მერიას წერს, რომ ჯამში 25 ავტომანქანისთვის შეძლებს ავტოსადგომის მოწყობას. ეს, ცხადია, 12-სართულიანი კორპუსისთვის საკმარისი არ იქნება.

შპს „გორგის“ 50 პროცენტს ჯემალ პატარიძე ფლობს, 25 პროცენტის მფლობელი შაქრო ზაქარაძეა, დარჩენილ 25 პროცენტს კი რუსეთის მოქალაქე ანდრეი კუზმინი.

წერეთლისა და იმედაშვილის ქუჩების კვეთა

შპს „მალდ ჯგუფი“ წერეთლისა და იმედაშვილის ქუჩების კვეთაში, 766 კვ.მეტრზე 17-სართულიანი მრავალბინიანი სახლის მშენებლობას გეგმავს. აქ არსებულ ორსართულიან სახლს ფასადზე აქვს წარწერა, რომ ის 1941 წელს არის აშენებული.

კომპანია მერიას წერს, რომ „აჭარის მთავრობის და მერიის გადაწყვეტილებით უნდა მოხდეს ამორტიზებული შენობის ჩანაცვლება თანამედროვე ნაგებობით და მოქმედი სამშენებლო-სახანძრო ნორმების სრული დაცვით.“ ასევე ატყობინებს, რომ სახლის მესაკუთრესთან „შეთანხმება მიღწეულია“.

კომპანიას კოეფიციენტის გზარდა 11.0-მდე სურს. ავტოპარკინგისთვის კი  მხოლოდ 20 ადგილს გაითვალისწინებს.

„მალდ ჯგუფის“ 100 პროცენტი რევაზ ანანიძის საკუთრებაა.

ოფიციალური ინფორმაციით, რომელიც მერიამ მოგვაწოდა, უწყებაში კიდევ ორი განაცხადია შესული. „ბათუმელებს“ ასევე აქვს ინფორმაცია, კიდევ რამდენიმე პროექტზე, რომლებიც, სავარაუდოდ, მერიაში ჯერ არ შესულა.

მერიაში განმარტეს, რომ უკვე შესული პროექტების შესწავლა ჯერ არ დასრულებულა და ადმინისტრაციული წარმოება გრძელდება. „ბათუმელები“ სტატიას დაგეგმილ პროექტებზე უახლეს მომავალშიც გამოაქვეყნებს.

რა ელის ხულოს სოფელ დიდაჭარაში 1985 წელს აგებულ ჭადრაკის ხის სახლს, რომელიც დაზიანებულია? – ხულოს მერიის მუნიციპალიტეტის პრესსამსახურში გვითხრეს, რომ მათთვის ცნობილია დიდაჭარის ჭადრაკის სახლის ამორტიზებული მდგომარეობის შესახებ.

„ჩვენს გვყავს დიდაჭარაში წარმომადგენელი, შესაბამისი სამსახურიც ინფორმირებულია და ვიცით, როგორც წარმომადგენლისგან, ასევე მოსახლეობისგან ჭადრაკის სახლის მდგომარეობა. ჩვენც არაერთხელ ვნახეთ ეს შენობა.

ხულოს მუნიციპალიტეტის 2023 წლის ბიუჯეტში არ არის გათვალისწინებული დიდაჭარის ჭადრაკის სახლის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, თუმცა 2023 წლის განმავლობაში, თუ ბიუჯეტში გაჩნდება შესაბამისი თანხა, ტენდერებიდან მიღებული ეკონომიებით და ა.შ., რა თქმა უნდა, აღნიშნული საკითხიც განიხილება.

შენობის რეაბილიტაცია ალბათ ადგილზე მოხდება, გადატანის გარეშე“, – ამბობენ ხულოს მერიის პრესსამსახურში.

მუნიციპალიტეტის მერიის პრესსამსახურის ინფორმაციით, ზამთარში ჭადრაკის სწავლების პროცესს, რომელიც ჯერ ისევ დიდაჭარის ჭადრაკის სახლში გრძელდება, შენობის ავარიული მდგომარეობის გამო შეფერხების საშიშროება არ ელის:

„დიდაჭარაში საკმაოდ კარგი ადმინისტრაციული შენობა გვაქვს, სადაც სხვადასხვა სივრცეა. ერთი ოთახი დაეთმობა ჭადრაკს და ჩვეულებრივად შეუძლიათ გააგრძელოთ მეცადინეობა“, – გვითხრეს ხულოს პრესსამსახურში.

_______________________

ამავე თემაზე:

სახელმწიფოს მხრიდან დაშვებული ერთი შეცდომაც კი, ქალთა მიმართ ძალადობის საქმეებში, უპატიებლად უნდა შეფასდეს – ამბობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო.

ამავე სასამართლომ უპატიებლად შეაფასა პოლიციის, პროკურატურის უმოქმედობა, რამაც 2014 წელს ახალგაზრდა ქალის – მარიამ წივწივაძის მკვლელობა გამოიწვია. 33 წლის ლექტორი მოძალადე ქმარმა უნივერსიტეტის დერეფანში მოკლა.

საქმე „თხელიძე საქართველოს წინააღმდეგ“ აჩვენებს, თუ რამდენად მიუტევებელია, როცა სამართალდამცავი ორგანოები გულგრილობას იჩენენ ძალადობის მსხვერპლი ქალის მიმართ და არ რეაგირებენ.

მსხვერპლი ქალი შვიდი თვის განმავლობაში სისტემატურად ატყობინებდა პოლიციას, რომ საფრთხე ელოდა ქმრისგან, რომელიც მას სიცოცხლის მოსპობით ემუქრებოდა და მოითხოვდა პოლიციის მხრიდან დაუყოვნებლივ რეაგირებას. პირველი განაცხადის დროს, პოლიციელმა ქალს აუხსნა, რომ არ შეეძლო მისი ქმრის დაპატიმრება, რადგან მისი (ქმრის) ძალადობრივი საქციელის თვითმხილველი პოლიცია არ ყოფილა და მხოლოდ იმიტომ, რომ მას მოკვლით ემუქრებოდა, „მაშინ როცა ფიზიკურად არ დასხმია თავს“, მოძალადეს ვერ დააკავებდა.

პოლიციელმა ქალს ურჩია პრობლემის მოსაგვარებლად ძმებისთვის მიემართა და „ძვლების დამტვრევით“ ეძიათ მასზე შური.

პოლიციამ ვერც მაშინ შეაფასა სათანადოდ საფრთხე, როცა ქმარი ახალგაზრდა ქალს სამსახურში მივარდნითა და ხელყუმბარით აფეთქებით დაემუქრა.

ევროპული სასამართლო გაოცებულია იმით, რომ სამართალდამცავმა ორგანოებმა არ გამოიყენეს ეროვნული კანონმდებლობით გათვალისწინებული არც ერთი შემაკავებელი ზომა მოძალადესთან მიმართებაში, მათ შორის არც შემაკავებელი ორდერი, რომელიც პოლიციას დაუყოვნებლივ შეეძლო გამოეცა.

„პოლიციის უმოქმედობა კიდევ უფრო მიუტევებელია იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ქალთა მიმართ ძალადობა, ოჯახში ძალადობის ჩათვლით, იყო მთავარი სისტემური პრობლემა ქვეყანაში“ – ამბობს ევროპის სასამართლო. მისი შეფასებით, ახალგაზრდა მოკლულ ქალთან მიმართებაში სამართალდამცავმა ორგანოებმა აჩვენეს „იმ ნაბიჯების გადადგმის ხანგრძლივი უუნარობა,“ რასაც რეალურად შეეძლო ტრაგიკული შედეგის შეცვლა ან ზიანის შემცირება.

„აღმაშფოთებელი უგულებელყოფით“ ხელისუფლების ორგანოებმა ვერ გამოიჩინეს განსაკუთრებული მზრუნველობა მოკლული ქალის მიმართ, რისი კულმინაციაც მისი სიკვდილი იყო.

2014 წელს საქართველოში 33 ქალი მოკლეს.

სტრასბურგის სასამართლოს მიერ „სისტემის მარცხად“ შეფასებულმა საქმემ სახელმწიფოს ვერც მომდევნო წლებში ასწავლა რაიმე, რადგან 2014-დან 2022 წლის ჩათვლით საქართველოში 186 ქალი მოკლეს, 129-ჯერ კი ქალის მკვლელობა სცადეს.

• რატომ ვერ ხდება დანაშაულის პრევენცია?

„ჩვენი კანონმდებლობა ძალიან კარგად განსაზღვრავს, რას ნიშნავს პრევენცია“, – ამბობს შს სამინისტროს ადამიანის უფლებათა დაცვის სამმართველოს ყოფილი უფროსი, გოგა ხატიაშვილი „ბათუმელებთან“.

მისი თქმით, კანონი კონკრეტულად თვლის იმ ღონისძიებებს, რაც კარნახობს სახელმწიფოს, თუ როგორ უნდა გააუმჯობესოს პრევენცია ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობაზე.

„პრევენცია არის ეკონომიკური, სამართლებრივი და სხვა ღონისძიებების ერთობლიობა, რომელიც მიმართულია ძალადობის აღკვეთისკენ, დამნაშავეთა დასჯისკენ, მათი ქცევის კორექციისკენ, მსხვერპლთა რეაბილიტაცია-ადაპტაციისკენ.

სამწუხაროდ, ეს ღონისძიებები ან საერთოდ არ სრულდება პრაქტიკაში, ან სრულდება ძალიან ფრაგმენტულად“, – ამბობს გოგა ხატიაშვილი.

ფემიციდის პრევენცია მსხვერპლი ქალების ეკონომიკურ გაძლიერებასაც გულისხმობს, რასაც სახელმწიფო ვერ უზრუნველყოფს.

„მოძალადეზე ეკონომიკური დამოკიდებულების გამო მსხვერპლი იძულებულია არ ისაუბროს ძალადობაზე ან დაგვიანებით მიმართოს სამართალდამცავ ორგანოებს დასახმარებლად.

გარკვეული პერიოდის შემდეგ კი, შესაძლოა მსხვერპლმა განაცხადოს, რომ არ აქვს პრეტენზია მოძალადის მიმართ, სწორედ ამ დამოკიდებულების გამო. თუ გვინდა, რომ მსხვერპლმა სამუდამოდ დააღწიოს თავი ძალადობრივ გარემოს, ეს მათი ეკონომიკური გაძლიერების გარეშე ძალიან გაგვიჭირდება“, – ამბობს გოგა ხატიაშვილი.

ხატიაშვილის თქმით, ფემიციდი, როგორც წესი, არ ხდება სპონტანურად, მანამდე მიმდინარეობს ქალის დაქვემდებარება სხვადასხვა ფორმით. „ხდება ფიზიკური, ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური ძალადობა, ფემიციდი კი ამ ყველაფრის კულმინაციაა“, – ამბობს ხატიაშვილი.

მისი აზრით, პოლიტიკის სისუსტეს ასევე განაპირობებს ისიც, რომ სახელმწიფოს არ აქვს ყოვლისმომცველი და ერთიანი კოორდინირებული ხედვა ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ საბრძოლველად.

• გენდერულად ნაკლებად მგრძნობიარე სასამართლო

„პოლიციისა და პროკურატურის მხრიდან არასათანადო ძალისხმევის გაღების გარდა, ხშირად სასამართლოც ლოიალურია დამნაშავეების მიმართ და არ ხდება სათანადო სიმძიმის აღკვეთი ღონისძიებების და სასჯელის გამოყენება, რაც იქნება ერთგვარი გარანტორი იმისა, რომ ბრალდებული აღარ გააგრძელებს დანაშაულებრივ საქმიანობას“, – გვეუბნება გოგა ხატიაშვილი.

კითხვაზე, ნიშნავს თუ არა ეს, რომ მოსამართლეებს გენდერული მგრძნობელობა აკლიათ? – გოგა ხატიაშვილი ამბობს, რომ ასეა და ხშირად მოსამართლეებიც კი, ისევე როგორც პოლიციელები, წინასწარი განწყობით და სტერეოტიპებით მოქმედებენ, რაც განაპირობებს შეცდომებს.

ამის შესახებ გვესაუბრება ეკა მუზაშვილიც, „საფარის“ იურისტი აჭარაში, რომელიც საუბრობს კონკრეტულ შემთხვევებზე, როცა მოსამართლემ, დანაშაულის ჩადენის მიუხედავად, მოძალადე მაინც გაათავისუფლა გირაოთი.

„ამჟამად ორი ასეთი საქმე მაქვს, როცა სასამართლომ გირაოთი გამოუშვა ძალადობაში ბრალდებული და მან ამის შემდეგ ისევ ჩაიდინა დანაშაული, სასამართლომ ისევ გამოუშვა გირაოთი და მხოლოდ დანაშაულის მესამედ ჩადენის შემდეგ დააკავეს მოძალადე“, – ამბობს ეკა მუზაშვილი.

ის ისეთ შემთხვევასაც იხსენებს, როცა მოძალადემ ნახევარ წელიწადში დააგროვა ორი ნასამართლობა. მოძალადე მუდმივად აკითხავდა მსხვერპლს სახლში, სამსახურში და მასზე ფსიქოლოგიურად ძალადობდა.

„წარმოიდგინეთ, დაშორდით ადამიანს და ის ყოველდღე გხვდებათ სახლთან, სამსახურთან, გთხოვს, რომ შეურიგდე, გეუბნება – „რა პასუხს გასცემ შვილებს?“ და ასე შემდეგ.

ოთხი შემაკავებელი ორდერი გამოიცა ამ პერიოდში, მაგრამ მაინც არ მიიღო სასამართლომ ამ პირის დაკავების გადაწყვეტილება. მოსამართლემ მიიჩნია, რომ რა პრობლემაა, თუკი ვიღაცას ვიღაც უყვარს და სადღაც დახვდება“, – ამბობს ადვოკატი.

რა არგუმენტი აქვს მოსამართლეს, როცა დამნაშავეს გირაოთი ათავისუფლებს? – ვკითხეთ ადვოკატს. ეკა მუზაშვილი ამბობს, რომ სწორედ არგუმენტების სიმწირეა პრობლემა სასამართლოს მხრიდან.

„როცა არაერთი დანაშაული აქვს ადამიანს ოჯახში ჩადენილი და სასამართლო პროცესზეც კი ეტყობა აგრესია, ისედაც უნდა მიხვდეს მოსამართლე, რომ ეს პირი დანაშაულს გაიმეორებს. თუმცა ამ რისკებს მაინც ვერ აფასებს“ – ამბობს ის. 

მუზაშვილის თქმით, სასამართლოსგან განსხვავებით, პროკურატურა უფრო იღებს ზომებს და ოჯახში ძალადობაზე ხშირად ითხოვს პატიმრობას, „მაგრამ ხშირ შემთხვევაში ესეც შაბლონური გამოდის, რადგან პატიმრობას როცა ითხოვ, მეტი მტკიცებულებები უნდა წარმოადგინო, რისი მოძიება ნამდვილად შეუძლია პროკურატურას, მაგრამ არ ცდილობენ.

თუმცა პროკურატურამ ის მიდგომა მაინც დაამკვიდრა, რომ ძალადობაზე – იქნება ეს ხელის მოჭერა, თმაში მოქაჩვა თუ დარტყმა, ითხოვს პატიმრობას“, – ამბობს ეკა მუზაშვილი.

სასამართლოს მხრიდან რისკის ვერშეფასების პრობლემაზე საუბრობს „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ იურისტი ანა თავხელიძეც.

„ჩვენს პრაქტიკაში ხშირია შემთხვევა, როცა მოსამართლეს გირაო გამოუყენებია აღკვეთ ღონისძიებად, თუმცა მსხვერპლთან მიახლოება, ტელეფონით კომუნიკაცია არ აუკრძალავს მოძალადისთვის და ამის შემდეგ ისევ გრძელდებოდა მსხვერპლზე ძალადობა.

აქამდე არსებულმა პრაქტიკამ აჩვენა, რომ შეცდომებზე ვერ სწავლობს სასამართლო და თუკი, აქამდე გირაოთი გამოსულმა რომელიმე მოძალადემ ფემიციდი არ ჩაიდინა, ესეც შემთხვევითობა ან იღბალია“, – ამბობს ანა თავხელიძე.

იურისტის თქმით, არც ერთი სამართალდამცავი უწყება რისკებს არ აზღვევს. შესაბამისად, არ აანალიზებს, არ აფასებს იმას, თუ რომელ რგოლში იყო ჩავარდნა, რა ვერ შეაფასა სწორად პოლიციამ, პროკურატურამ ან მოსამართლემ.

„ბათუმელებმა“ ქვეყანაში მოქმედ ყველა სასამართლოს მიმართა წერილობით და მოითხოვა გირაოთი გათავისუფლებული იმ პირების სტატისტიკური მონაცემები, ვინც ფემიციდი ჩაიდინა. სასამართლოებმა ინფორმაცია არ მოგვაწოდეს და  მიზეზად დაასახელეს, რომ „აღნიშნული ინფორმაციის დამუშავება მოითხოვს დიდ დროს და რესურსს, რაც სასამართლოს არ გააჩნია“.

ანა თავხელიძის თქმით, ეს სერიოზული პრობლემაა, რადგან საერთაშორისო კანონმდებლობით, მათ შორის სტამბოლის კონვენციით, სახელმწიფო ვალდებულია დეტალურად დაამუშაოს სტატისტიკური მონაცემები, აწარმოოს კვლევები, შეაფასოს არსებული მდგომარეობა და ამის შემდეგ თქვას, რამდენად ეფექტურია არსებული მექანიზმები ფემიციდის შესაჩერებლად, რა ბარიერებს აწყდებიან შესაბამისი უწყებები და რამდენად მწვავეა პრობლემა.

„შსს ამბობს, რომ დანერგა რისკის შეფასების მექანიზმი, თუმცა ფაქტია, რომ ეს მექანიზმი არ არის ეფექტური ფემიციდის შემთხვევების ზრდიდან გამომდინარე. სახელმწიფო, ისე, რომ არ სწავლობს ამ პრობლემას, ქაოსურად მუშაობს ფემიციდის პოლიტიკაზე.

ამ პოლიტიკის არაეფეტურობის კიდევ ერთი მაგალითია ახალგაზრდა ქალის საქმე, რომელიც საიამ და ადამიანის უფლებათა ადვოკატირების ევროპულმა ცენტრმა (EHRAC) წაიღეს სტრასბურგში 2018 წელს.

ეს არის შემთხვევა, როცა მსხვერპლმა, მარიამ წივწივაძის მსგავსად, 16-ჯერ მიმართა პოლიციას ყოფილი მეუღლისგან თავის დაცვის მიზნით, „თუმცა სახელმწიფო ორგანოებმა მას სათანადო დახმარება არ აღმოუჩინეს“, – წერს საია.

საბოლოოდ ქალი ჩამომხრჩვალი იპოვეს, მას სხეულზე ყოფილი მეუღლის მიერ მიყენებული დაზიანებები აღენიშნებოდა, მოძალადეს კი მსჯავრი დაედო თვითმკვლელობამდე მიყვანის მუხლით.

ევროპულ სასამართლოში საია და EHRAC-ი ამტკიცებდნენ, რომ გარდაცვლილ ქალთან მიმართებაში დარღვეული იყო ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-2 (სიცოცხლის უფლება), მე-3 (არაადამიანური მოპყრობის აკრძალვა) და მე-14 (დისკრიმინაციის აკრძალვა) მუხლები.

სახელმწიფომ ვერ დაიცვა ქალი განგრძობადი ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობისგან მეუღლის/ყოფილი მეუღლის მხრიდან, არ გამოიძია თვითმკვლელობამდე მიყვანა ფემიციდის თვალთახედვით, დანაშაულის გამოძიებისა და დასჯის პროცესში არ გაითვალისწინა გენდერულად სენსიტიური მიდგომები და საქმეში არსებული დამამძიმებელი გარემოებები“, – წერს საია.

სწორედ ასეთი გარემოებები შეაფასა სტრასბურგის სასამართლომ „უპატიებლად“, როდესაც სახელმწიფო უწყებების უმოქმედობის შედეგად დაიკარგა სიცოცხლე ან საჯარო მოხელის ან დაწესებულების გულგრილობის ან შეცდომის შედეგად საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა ქალი.

• ელექტრონული ზედამხედველობა, როგორც ფემიციდის პრევენციის მექანიზმი

2020 წლის პირველი სექტემბრიდან ამოქმედდა ელექტრონული ზედამხედველობის სისტემა, რაც მანამდე არ არსებობდა ქვეყანაში. ზედამხედველობის ეს ფორმა გამოიყენება მაშინ, როცა მოძალადეზე გაცემულია შემაკავებელი ორდერი და მას აკრძალული აქვს მსხვერპლთან მიახლოება, რადგან არსებობს ძალადობის გამეორების რეალური საფრთხე.

ელექტრონულ ზედამხედველობას მოძალადეზე აწესებს პოლიცია, მსხვერპლის თანხმობით.

„როცა ზედამხედველობის ეს სისტემა გააკეთა შსს-მ, მაშინ მეც ამ უწყებაში ვიყავი და კანონპროექტზეც მომიწია მუშაობა. გაეროს ქალთა ორგანიზაციაც დაგვეხმარა ამ პროექტის განხორციელებაში, მაგრამ პრაქტიკაში რომ შევხედოთ, ელექტრონული ზედამხედველობის გამოყენების მაჩვენებელი ძალიან დაბალია.

ჩემი ინფორმაციით, 2020-2021 წლებში მხოლოდ 21 პირის მიმართ იყო გამოყენებული ეს ზომა“, – ამბობს გოგა ხატიაშვილი. ეს მაშინ, როცა ამ წლებში საქართველოში ფემიციდის 40 შემთხვევა იყო.

ხატიაშვილის აზრით, ელექტრონული ზედამხედველობის გამოუყენებლობას შესაძლოა ჰქონდეს ორი მიზეზი. პირველი, ეს არის მსხვერპლის თანხმობა ელექტრონულ სამაჯურზე, რაზეც ხშირად უარს ამბობს თავად მსხვერპლი და მეორე – ეს არის რისკების შეფასების ინსტრუმენტთან დაკავშირებული ხარვეზები.

„პირველი მიზეზის შემთხვევაში, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მსხვერპლს პოლიციელმა სათანადოდ აუხსნას, თუ რას გამოიწვევს ელექტრონული სამაჯურის გამოუყენებლობა, რა რისკებთანაა ეს დაკავშირებული.

საფრთხის რეალურობას აფასებს პოლიციელი, რისკების შეფასების ინსტრუმენტის საფუძველზე.

რისკის შეფასების ინსტრუმენტი არის კითხვების ჩამონათვალი. მსხვერპლს შესაძლოა არ ესმოდეს კითხვის შინაარსი და შესაძლოა ეს იყოს უარის თქმის საფუძველი მსხვერპლის მხრიდან, ამიტომ მხოლოდ ტექნიკურად ამ შეკითხვების დასმა საკმარისი არ არის“, – ამბობს გოგა.

მისი თქმით, თუ რისკის შეფასების ინსტრუმენტს აქვს ხარვეზები, ეს არის დროულად გადასახედი, რადგან ელექტრონული ზედამხედველობა პოლიციელის ხელში არის პრაქტიკული ბერკეტი, რომელიც მას გადაწყვეტილების მიღებაში ეხმარება.

ხატიაშვილის თქმით, სხვა ქვეყნების გამოცდილება გვაჩვენებს, რომ ელექტრონული ზედამხედველობის დანერგვის შემდეგ მინიმუმამდე დავიდა როგორც ფემიციდის შემთხვევები, ასევე ფემიციდის მცდელობა.

უნდა დადგეს თუ არა იმ პოლიციელების პასუხისმგებლობის საკითხი, ვინც ვერ შეაფასა რისკი და არ მიიჩნია საჭიროდ ელექტრონული ზედამხედველობის დაწესება? – ვკითხეთ მას. ხატიაშვილის თქმით, პოლიციელთა მხრიდან გადაცდომები ან მათ მიერ შესაძლო დანაშაულის ჩადების ფაქტები უნდა შეისწავლოს შესაბამისმა უწყებამ, რაც ფემიციდის შემთხვევებში, ფაქტობრივად, არ ხდება საქართველოში.

პოლიციელისა, პროკურატურის, სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს მხრიდან რისკების ვერშეფასების შედეგი იყო ის, როცა 2021 წელს, ქობულეთში, 14 წლის მოზარდმა, რომელიც ფსიქოლოგიური, სექსუალური და ფიზიკური ძალადობის მსხვერპლი იყო, თავი მოიკლა.

ანა თავხელიძის თქმით, ეს ფაქტიც ფემიციდის შემთხვევად უნდა განვიხილოთ, „რადგან ბავშვის თვითმკვლელობამდე მიყვანა სამართალდამცავი უწყებების უმოქმედობამ გამოიწვია“.

პარლამენტარ თამარ კორძაიას თქმით, დღეს არსებული სისხლის სამართლის კოდექსი იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ ფემიციდის მოტივით ჩადენილი მკვლელობის გამო დამნაშავე დაისაჯოს ძალიან მკაცრად. თუმცა შესაბამისი უწყებების არაეფექტურად მოქმედების გამო, ძალადობა ხშირად სრულდება ფემიციდით.

• „შენი სიჩუმე კლავს“… „არ დახუჭო თვალი“

„თუ ჩვენ ვამბობთ, რომ ფემიციდს უნდა ვებრძოლოთ, ეს ვერ მოხდება მხოლოდ პოლიციისა და პროკურატურის დონეზე, არამედ კომპლექსურად უნდა დაიწყოს ამ პრობლემის წინააღმდეგ ბრძოლა“, – გვითხრა გოგა ხატიაშვილმა.

მისი აზრით, რადგან ფემიციდი რეალურად ეს არის გენდერული უთანასწორობის პროდუქტი – როცა კაცი ქალს აღიქვამს დაქვემდებარებულად და ცდილობს მოიპოვოს მასზე უფლებები, ამ უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად აუცილებელია ერთობლივი ბრძოლა.

„არც მაღალი თანამდებობის პირების მხრიდან უნდა გვესმოდეს ისეთი შეფასებები, რაც პირდაპირ ან ირიბად ახალისებს ქალების ჩაგვრას, მათ დისკრიმინაციას. ამიტომ საჭიროა ცნობიერების ამაღლების კამპანია, როგორც პრევენციის ერთ-ერთი ნაწილი.

მაგრამ ცნობიერების ამაღლების კამპანიას მაშინ აქვს აზრი, თუ ეს კამპანია ხელს უწყობს გენდერული თანასწორობის პრინციპების დამკვიდრებას, მოძალადეთა ქცევის კორექციის პროგრამების განხორციელებას და ასე შემდეგ.

მე არ ვაკნინებ არც ერთი სახელმწიფო უწყების ძალისხმევას, თუმცა ცნობიერების ამაღლებაზე, ინფორმირებულობაზე, ერთი რომელიმე უწყების ძალისხმევა ვერ იქნება საკმარისი. ის ღონისძიებები, რომლებსაც დღეს სახელმწიფო ახორციელებს ამ მიმართულებით, არის სუსტი და ფრაგმენტული, ამიტომ ვერ ვაღწევთ პრევენციას“, – ამბობს ხატიაშვილი.

მიმდინარე წელს საქართველოს პროკურატურამ ფემიციდის საწინააღმდეგო კამპანია დაიწყო – მოამზადა 7 ვიდეორგოლი და გამოფინა 38 ბილბორდი, მათ შორის, დაამზადეს 15 ციფრული ბილბორდი. რამდენიმე ქალაქში საინფორმაციო შეხვედრა გამართეს მოქალაქეებთანაც.

თუმცა, როგორც პროკურატურაში აცხადებენ, სახელმწიფოს ამ კამპანიისთვის ბიუჯეტიდან არც ერთი თეთრი არ დაუხარჯავს. კლიპებისა და ბილბორდების დამზადება საქართველოში აშშ-ის საელჩომ დააფინანსა, რისთვისაც $28,612 გამოყვეს.

საელჩოს ინფორმაციით, ბილბორდები საქართველოს მასშტაბით უნდა განთავსდეს, კლიპები კი სატელევიზიო ეთერში გადის.

„ერთ კამპანიას გააკეთებენ სოციალური ქსელის საშუალებით ან დაამზადებენ სატელევიზიო რეკლამას და ეს ჰგონია სახელმწიფოს მთელი ამბავი. ფრაგმენტული, ერთჯერადი კამპანიები კეთდება ძირითადად და სტრატეგიულად დაგეგმილი, კომპლექსური ხედვა ამასთან დაკავშირებით არ არის.

ამ კლიპებსაც ხშირად არაკვალიფიციური ადამიანები ამზადებენ და არც სამიზნე  ჯგუფებია სწორად შერჩეული. კამპანიებს არ ახასიათებს პერმანენტულობა, ამიტომაც არ აქვთ ძალადობის მსხვერპლებს ინფორმაცია არც სახელმწიფო სერვისებსა და არც იმაზე, საჭიროების შემთხვევაში ვის უნდა მიმართონ“, – ამბობს იდა ბახტურიძე, ორგანიზაციის – „ქალები საერთო მომავლისთვის“ წარმომადგენელი.

მისი აზრით, სახელმწიფო უწყებების მხრიდან ერთიანი სტრატეგია მნიშვნელოვანია, რადგან ანტიფემიციდური ინფორმაცია უნდა ვრცელდებოდეს ყველგან, სადაც კი ადამიანებს ხელი მიუწვდებათ.

„იქნება ეს სავაჭრო ცენტრები, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, საგანმანათლებლო დაწესებულებები, აფთიაქები თუ სხვა, რადგან მხოლოდ ტელევიზიაში დატრიალებული კლიპი ეფექტს ვერ მოგვცემს.

როცა ადამიანი დახმარებას ითხოვს, ყველა უწყება უნდა იყოს მობილიზებული, დღეს არც ერთია და არც მეორე“, – ამბობს იდა ბახტურიძე.

2020-2021 წლებში ანუ პანდემიის დროს საქართველოში ფემიციდის 40 შემთხვევა აღირიცხა, თუმცა სამართალდამცავი უწყებები ირწმუნებოდნენ, რომ ოჯახში ძალადობაზე მიმართვიანობა შემცირებული იყო.

„შემცირებული იყო იმიტომ, რომ მსხვერპლი ვერ აღწევდა პოლიციამდე. კარანტინი იყო, არ მოძრაობდა ტრანსპორტი და ეს არ ნიშნავს, რომ ქალებზე არ ძალადობდნენ“, – ამბობს იდა ბახტურიძე.

მისი აზრით, ფემიციდის წინააღმდეგ ბრძოლაში საზოგადოება უნდა გაერთიანდეს, რადგან ეს არ არის მხოლოდ ქალების ბრძოლა.

„მე მგონია, რომ კაცებმაც უნდა აიღონ პასუხისმგებლობა, რადგან ის, რაც ხდება, არის მათი შესაცვლელიც.

სამწუხაროა, რომ ქალების მკვლელობები დღემდე ვერ გახდა საზოგადოებისთვის პრიორიტეტული და ვერ გამოიწვია საზოგადოების ემპათია. ფაქტია, რომ ამ სიტუაციის გარდატეხა რეალური უნდა გახდეს“, – ამბობს იდა ბახტურიძე.

2014 წლიდან დღემდე ანუ მას შემდეგ, რაც სახელმწიფომ ფემიციდის სტატისტიკის წარმოება დაიწყო, ფემიციდის შედეგად დაობლებული რამდენი ბავშვი განთავსდა სახელმწიფო ზრუნვაში ან დარჩა მეურვის მზრუნველობის ქვეშ, უცნობია.

„ბათუმელებმა“  მხოლოდ ბოლო ორი წლის მონაცემები მოიპოვა, რომლის მიხედვით, სახელმწიფო ზრუნვაში 20 არასრულწლოვანი ბავშვი გაიყვანეს. ამ წლებში საქართველოში 31 ქალი მოკლეს.

ამ ოციდან, როგორც ბავშვზე ზრუნვის ეროვნულ სააგენტოში გვითხრეს, 3 ბავშვი მინდობით აღზრდაში განთავსდა, 11 ბავშვზე დაწესდა მეურვეობა/მზრუნველობა, ხოლო 6 ბავშვთან დაკავშირებით სახელმწიფოს ჯერ კიდევ არ განუსაზღვრავს ზრუნვის ფორმა.

____________

მთავარ ფოტოზე: „წითელი ფეხსაცმელები“ – აქცია ქალებზე ძალადობის წინააღმდეგ, ბრიუსელი, 2019 წელი. ფოტო: EPA-EFE/STEPHANIE LECOCQ

ბსუ-ს სტუდენტმა ლინდა ჩიკვაიძემ 7 ნოემბერს I ადგილი მოიპოვა „საქართველოს უნივერდიადა 2022“-ზე, მაგიდის ჩოგბურთის ინდივიდუალურ თამაშში.

„საქართველოს უნივერდიადა 2022“ საუნივერსიტეტო სპორტის ფედერაციის მიერ ორგანიზებული შეჯიბრია.

ლინდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ინგლისური ფილოლოგიის მე-3 კურსზე სწავლობს. მან გვითხრა, რომ „საქართველოს უნივერდიადა 2022“-ში მონაწილეობის მიღება უნივერსიტეტში შესთავაზეს.

„რა თქმა უნდა, დავთანხმდი, რადგან დიდი ხანია არ მიმიღია ასეთ ტურნირებზე მონაწილეობა. თამაში თბილისში, ვარდების ბაღში ჩატარდა. სულ  4 თამაში მქონდა. ფინალი ძალიან დაძაბული აღმოჩნდა ჩემთვის, რადგან საკმაოდ ძლიერი მეტოქე შემხვდა. რაღაც მოლოდინი მქონდა, მაგრამ სიმართლე გითხრათ, პირველ ადგილს არ ველოდი“.

ლინდა ქედის სოფელ ვაიოდანაა. მაგიდის ჩოგბურთს ბავშვობიდან თამაშობს.

„მახსოვს, ძალიან პატარა ვიყავი, მეოთხე თუ მეხუთე კლასში. ჩემი ძმები დადიოდნენ მაგიდის ჩოგბურთზე. მეც ძალიან მომინდა  მეთამაშა და მართლაც, ბატონმა იოსებმა, დიდი სიამოვნებით მიმიღო და მავარჯიშებდა,“ – იხსენებს თავის პირველ გაკვეთილებს ლინდა.

იოსებ მახაჭაძე სოფელ ვაიოს საჯარო სკოლის სპორტის მასწავლებელი და ქედის სასპორტო სკოლის მწვრთნელია მაგიდის ჩოგბურთში. ლინდას თქმით, მისი დამსახურებაა, რომ სოფელ ვაიოში მცხოვრებ ბევრ ახალგაზრდას მიუღწევია ამ სპორტში სხვადასხვა დროსა და კატეგორიაში წარმატებისთვის.

შემდეგ ლინდა ბათუმის სპორტის სასახლეშიც ჩამოდიოდა სავარჯიშოდ სხვა ტრენერებთან. 2018-2019 წლებში 2-ჯერ გახდა საქართველოს ჩემპიონი. ის ვაიოს სოფლის 3 მოსწავლესთან გუნდურად ასპარეზობდა მსოფლიო ჩემპიონატზეც მაგიდის ჩოგბურთში, სადაც 24 ქვეყანას შორის მე-14 ადგილი დაიკავეს.

ლინდას თქმით, მას შემდეგ, რაც სტუდენტი გახდა, შედარებით ნაკლები დრო რჩება მაგიდის ჩოგბურთის სათამაშოდ: „როცა თავისუფალი დრო მაქვს, აუცილებლად ვთამაშობ უნივერსიტეტში და ხანდახან ბათუმში სპორტის სასახლეშიც დავდივარ სავარჯიშოდ“.

ახალგაზრდა სპორტსმენის დაკვირვებით, ბსუ-ში ძალიან ბევრ ახალგაზრდას აინტერესებს მაგიდის ჩოგბურთი, რადგან დარბაზი ყოველთვის სავსე ხვდება. მას უნდა, რომ უნივერსიტეტში გაუმჯობესდეს მაგიდის ჩოგბურთის სათამაშო დარბაზის ინფრასტრუქტურა:

„რადგან ახლა ხარისხიანი არ არის და ბავშვები ვერ ახერხებენ თამაშს. მე ჩემი ჩოგანი მაქვს. ჩემი ჩოგნით ვთამაშობ, მაგრამ სხვები ვერ ახერხებენ, რაც ძალიან ცუდია. იქნებ მოხერხდეს ამისთვის თანხის გამოყოფა, რომ გაუმჯობესდეს [მდგომარეობა]. ძალიან კარგი იქნებოდა კიდევ ერთი სათამაშო მაგიდის დამატება. ახლა მხოლოდ ერთი მაგიდა დგას. თამაშის მსურველი სტუდენტები კი ბევრნი ვართ. შესაბამისად, სულ რიგია და ხანდახან სტუდენტები საერთოდ ვერ ახერხებენ თამაშს.

თუ სივრცეს გაზრდიან, მაგიდას, ჩოგნებს დაამატებენ და რაც ყველაზე მთავარია, ხარისხიანი ბურთები თუ გვექნება, სტუდენტები ნორმალურად თამაშს შევძლებთ,“ –  გვითხრა ლინდამ.

როგორც ლინდა გვიყვება, მაგიდის ჩოგბურთში ბოლოს მიღწეული წარმატების შემდეგ მაშინვე თავის პირველ მასწავლებელს, იოსებ მახაჭაძეს დაურეკა სოფელში:

„აბა, სხვა რას უნდა მოველოდე ჩემი გოგოსგან“ –  ზუსტად ასე მითხრა. ახლა დაგეგმილი გვაქვს, რომ ვაიოს ახალგაზრდებს შევხვდე და გავუზიარო ჩემი ამბავი, როგორ მოვდივარ 2012 წლიდან დღემდე [მაგიდის ჩოგბურთში]“- ამბობს ლინდა.

ლინდას უნდა, რომ ისევ იაქტიუროს სპორტის ამ სახეობაში და ზაფხულში, სწავლის დასრულების შემდეგ, ბათუმის სპორტის სასახლეში აქტიურ ვარჯიშს გეგმავს.

„ბათუმელები“ სოფელ ვაიოში მაგიდის ჩოგბურთის მწვრთნელს, იოსებ მახაჭაძესაც ესაუბრა. მან გვითხრა, რომ მაგიდის ჩოგბურთში ახლა 14 მოსწავლე ჰყავს სოფელ ვაიოში და ახალი თაობაც ძალიან პერსპექტიულია ამ სპორტში. ვაიოელმა მოსწავლეებმა მოიპოვეს2021-2022 წლებშიც  აჭარის პირველობა მაგიდის ჩოგბურთში და ახლა წყალტუბოს პირველობისთვის ემზადებიან, რომელიც 2-3 დეკემბერს გაიმართება.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, მიმდინარე წლის 2 ნოემბერს უაქციზო სიგარეტის გადაზიდვის ფაქტზე დაკავებულ იქნა მოქალაქე, რომლის სატრანსპორტო საშუალებიდან ამოღებულ იქნა ჯამში 65 780 ლარის ღირებულების 14 950 კოლოფი უაქციზო სიგარეტი.

„საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, დანაშაულში მხილებული პირებისგან, მათი საცხოვრებელი სახლებიდან და სატრანსპორტო საშუალებებიდან ამოღებულია სარეალიზაციოდ განკუთვნილი, სხვადასხვა დასახელების ჯამში 25 380 კოლოფი უაქციზო სიგარეტი, რომლის საერთო საბაზრო ღირებულება 120 000 ლარს აღემატება.

გამოძიება გრძელდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-200 მუხლის პირველი, მე-2 და მე-3 ნაწილებით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 6-დან 8 წლამდე ვადით.“ – აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

ამავე სამსახურის ინფორმაციით, მიმდინარე წლის ოქტომბერში, საქართველოს მასშტაბით გამოვლენილია მარკირებას დაქვემდებარებული აქციზური საქონლის აქციზური მარკის გარეშე შენახვა-გადაზიდვა-რეალიზაციის 34 ფაქტი, ბრალდებულის სახით პასუხისგებაში მიეცა 37 პირი, რომელთაგანაც 9 დაკავებულ იქნა.

ეროვნული ბიბლიოთეკის ციფრულ ფოტოარქივში 3 ფოტო იძებნება, რომელიც 1905 წლით არის დათარიღებული. ორი ფოტო ბათუმის ბაზარშია გადაღებული, ერთ ფოტოზე კი ცნობილი მწერალი, დავით კლდიაშვილია გამოსახული ოფიცრების ჯგუფთან ერთად.

ფოტოზე „თურქული ბაზარია“, რომელიც დღევანდელი ჭავჭავაძის ქუჩის დასაწყისში მდებარეობდა, მოედანზე. ფოტოები ერთი და იმავე ადგილზეა გადაღებული, ჩანს ფეხსაცმლის მწმენდავები, სავარაუდოდ, გამყიდველი – თეთრი წინსაფრით, ფოტოატელიეს აბრა, კაცები და ბავშვები.

ამ ფოტოზე კი დავით კლდიაშვილს ხედავთ [ზედა რიგში მარცხნიდან მეორე] ოფიცრებთან ერთად. ცნობილი მწერალი იმ ხანად ბათუმში მსახურობდა.

1905 წლის ნოემბერში, ზუსტად 117 წლის წინ ბათუმში ერთი დრამატული ამბავი მოხდა. იმ წლის 28 ნოემბერს თურქულ ბაზარში ქუჩაში ვიღაცას ერთი კაზაკისთვის თოფი წაურთმევია, მოკლე ხანში კი კაზაკების რაზმი ბაზარში შეიჭრა, დახლებს დაერივნენ და მოვაჭრეების ხიშტებით ჩეხვა დაიწყეს. 11 ადამიანი დაიღუპა მაშინ. ბათუმში იმავე საღამოს მიტინგი გაიმართა, რომლის მოთხოვნაც იყო, სასწრაფოდ გაეყვანათ კაზაკები ბათუმიდან. აქციები, დაპირისპირება და სროლა ბათუმში მაშინ სამ დღეს გაგრძელდა, გაიზარდა დაღუპულთა რაოდენობაც, თუმცა კაზაკები ქალაქიდან არ გაუყვანიათ.

ამ ამბის შესახებ ვრცლად შეგიძლიათ წაიკითხოთ „ბათუმელების“ მიერ გამოცემულ წიგნში „ბათომი“, რომლის ავტორი შოთა გუჯაბიძეა.