Batumelebi

„უკვე 3 დღეა წყალი არ გვაქვს. ნაოპერაციევი ოჯახის წევრი გვყავს სახლში. წარმოუდგენელ დღეში ვართ უწყლობის გამო“, – ამბობს მოქალაქე, რომელიც ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე ცხოვრობს. უწყლობაზე ჩივიან მიმდებარე ქუჩებზე მცხოვრებლებიც: აეროპორტის დასახლებაში, შარაშიძის ქუჩაზე, გოდერძი ჩოხელის ქუჩაზე…

„ბათუმის წყლის“ პრესცენტრში აცხადებენ, რომ „ავარიულად დაზიანებული წყალმომარაგების ცენტრალური მილის აღდგენითი სამუშაოები დასრულებულია“.

კომპანიის პრესცენტრის განმარტებით, დღეს, 26 ნოემბერს, საღამოს 8-მდე წყლის მიწოდება აღდგება. თუმცა წყლის მიწოდებას ბათუმის მერიის კომპანია გუშინ, 25 ნოემბერსაც ჰპირდებოდა მოსახლეობას საკუთარ ფეისბუქზე: „ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე წყალმომარაგება 22:00 საათზე აღდგება“.

„დაზიანების სირთულიდან გამომდინარე სამუშაოები გაგრძელდა და დასრულდა ახლა,“ – განმარტეს „ბათუმის წყლის“ პრესცენტრში.

რა სახის ავარია დაფიქსირდა, რაც მესამე დღეა ვერ მოგვარდა? – „ბათუმის წყლის“ პრესცენტრში კითხვაზე ვერ გვიპასუხეს. აქ არც იმაზე გაგვცეს პასუხი, რამდენი ოჯახია უწყლოდ დარჩენილი.

რატომ არ მიაწოდეს მოსახლეობას სასმელი წყალი, რის ვალდებულებაც ამ კომპანიას აქვს, მათ შორის, ავარიული დაზიანების დროს? –  „ბათუმის წყალში“ თვლიან, რომ მათ ავარიული დაზიანების დროს ამის ვალდებულება არ აქვთ.

საიას იურისტი, პაატა დიასამიძე კი განმარტავს, რომ რადგან კომპანია 24-საათიანი წყალმომარაგების ვალდებულება აქვს, მან ფორსმაჟორის დროსაც უნდა იზრუნოს წყლის ალტერნატიული გზით მიწოდებაზე.

„დაზიანებული იყო ცენტრალური მაგისტრალი. ვალდებულება გვაქვს 24-საათიანი წყალმომარაგების, თუმცა როცა დაფიქსირდა დაზიანება, იყო წყლის  მიწოდებაზე შეზღუდვა და ინფორმირებული იყო მოსახლეობა,“ – ეს მოგვწერეს „ბათუმის წყლის“ პრესცენტრიდან. აქ უპასუხოდ დატოვეს კითხვა: რა გამოსავალი და ალტერნატივა შესთავაზა კომპანიამ მოქალაქეებს, რომლებიც 3 დღეა უწყლოდ დატოვეს?

„ბათუმის წყალმა“ უნდა უზრუნველყოს სასმელი წყლით მოსახლეობის სათანადოდ უზრუნველყოფა, მსგავს სიტუაციაში მან უნდა განიხილოს ალტერნატიული მექანიზმი და თუ არ აკეთებს ამას, მოქალაქეებს შეუძლიათ, მიმართონ სემეკს, წყალმომარაგებას აკონტროლებს სემეკი, ასევე ბათუმის მერიას, რადგან „ბათუმის წყალი“ არის მუნიციპალური შპს და ის ანგარიშვალდებულია მერიასთან,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ საია-ს იურისტმა, პაატა დიასამიძემ.

„როცა წვიმის შემდეგ ცისარტყელა ჩნდება, იცოდე, რომ მისი მეორე ბოლო საქართველოშია. თუ ამ გზას გაჰყვები, ჩვენს ქვეყანას მიაგნებ.

ამას და საქართველოზე ამბებს ზეპირად გადასცემდნენ ქართველები შვილებს ფერეიდანში 4 საუკუნის განმავლობაში, საქართველოში დაბრუნების სურვილი და იმედი, რომ არ გაჰქრობოდათ შაჰ-აბასის მიერ სპარსეთში გადმოსახლებულებს.

სანამ სამყაროა, წვიმაა და ცისარტყელა, ფერეიდანში ყოველთვის ეტყვიან შვილებს ამ სიტყვებს“, – ამბობს საიდ მულიანი, ფერეიდნელი ქართველი, რომელმაც ბავშვობის ოცნება აისრულა, ქართულად წერა-კითხვა ისწავლა და როგორც თავად ამბობს, „ცისარტყელას გამოჰყვა და სამშობლოს მოაგნო“.

საიდ მულიანი 2015 წლიდან მეუღლესთან და სტუდენტ შვილთან ერთად ირანიდან საქართველოში გადმოვიდა საცხოვრებლად. მანამდე კი იყო გრძელი გზა ირანში და მძიმე შრომა იმისთვის, რომ ფერეიდანში მცხოვრები ქართველებისთვის წერა-კითხვა ესწავლებინა და ისპაჰანის უნივერსიტეტში ქართული ენის კურსები გაეხსნა.

საიდი პროფესიით ისტორიკოსია, საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ კითხულობდა ლექციებს გორის, ქუთაისისა და კავკასიის უნივერსიტეტებში. ახლა „ვეფხისტყაოსნის“ თარგმანზე მუშაობს და ამბობს რომ, ძალიან უნდა ამ თარგმანის დასრულება მოასწროს.

საიდმა „ბათუმელებთან“ ირანში ცხოვრების წლებზე, ფერეიდნელი ქართველების ცხოვრებასა და საქართველოში გადმოსახლებაზე ისაუბრა.

• „ქართულად წერა-კითხვა ჩემით ვისწავლე“

ირანიდან საქართველოში მას შემდეგ წამოვედი, რაც გამოჩნდა ხალხი, ვინც იქ ჩემს საქმეს გააგრძელებდა. ფერეიდანში ახლა ყველას შეუძლია ისწავლოს ქართული ენის კურსებზე წერა-კითხვა და იქ არიან ადამიანები, ვინც მათ ასწავლის. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია.

მართალია, ფერეიდანში ყველა საუბრობს ქართულად, მაგრამ წერა-კითხვა უმრავლესობამ არ იცოდა. 4 საუკუნის წინანდელი ენაა ფერეიდნული ქართული, ამ ენამ დაკარგა კავშირი თანამედროვე ქართულ ენასთან და ჩაიკეტა. როცა დამწერლობა არ ვითარდება და წერა-კითხვა არ არის ჩართული ენობრივ პროცესთან ერთად, განვითარება ფერხდება. შესაბამისად, ლექსიკური მარაგი მწირია.

400 წელი გაწყვეტილი იყო კავშირი საქართველოსთან, ქართულს ერეოდა სპარსული და ინგლისური სიტყვები, ახალი ცნებები და ტერმინები როცა ჩნდებოდა ამ 4 საუკუნის განმავლობაში, ამ ენებზე უძებნიდნენ შესატყვისს. ფერეიდნულ ქართულსა და თანამედროვე ქართულ სასაუბრო მეტყველებას შორის დიდი სხვაობაა. ფერეიდნელმა „მოამბეს“ რომ უყუროს, შეიძლება ვერ გაიგოს ვერაფერი, ან ბაზარში რომ აღმოჩნდეს საქართველოში.

ფერეიდნული დიალექტი მინიმალურია, სიტყვების მწირი მარაგით ცდილობს აზრის გამოხატვას.

წერა-კითხვის სწავლა რომ მომინდა ბავშვობაში, ირგვლივ არავინ იცოდა, ჩემით ვისწავლე, სხვადასხვა სახელმძღვანელოს დახმარებით და მერე ვიფიქრე, მოდი სხვებს არ გაუჭირდეს ჩემსავით-მეთქი და გადავწყვიტე შემექმნა ქართული ენის თვითმასწავლებელი იაკობ გოგებაშვილის „დედაენის“ მიხედვით.

ეს არის ფერეიდნელებისთვის ადაპტირებული „დედაენა“, მცირე ცვლილებებია შიგ შეტანილი, მაგალითად, ინფორმაცია აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს შესახებ.

წიგნის 2000 ეგზემპლარი დაიბეჭდა და 2 წელიწადში უკვე აღარ იშოვებოდა, ამიტომ 2000 ეგზემპლარად გადავაქსეროქსე – ეს მარაგიც ამოიწურა. ვისაც წიგნის ბეჭდური ვერსია არ შეხვდა, მათ ელექტრონული დედაენის გამოყენება შეეძლოთ.

მერე საზაფხულო და საკვირაო სკოლები გავხსენით მე და ჩემმა მეგობრებმა ფერეიდანში, ჩემამდეც ხშირად იხსნებოდა, მაგრამ მერე იხურებოდა ქართული ენის სკოლები.

ქართული ენის კურსი გავხსენით ასევე ისპაჰანის უნივერსიტეტის ფერეიდნის ფილიალში. ეს იყო საზაფხულო სკოლები და საღამოს კურსები მთელი წლის განმავლობაში. 5-დან 80 წლამდე ყველა ასაკის მოსწავლე გვყოლია.

სულ მცირე ხუთასამდე ადამიანს ვასწავლე ქართულად წერა-კითხვა. ზოგს თავად ვასწავლიდი ამ სკოლებში, ზოგს სახლში ვამეცადინებდი, ხელიდან არ ვუშვებდი არც ერთ შანსს, რომ ქართულად წერა-კითხვა მესწავლებინა ფერეიდნელებისთვის.

• „ფერეიდანში ენის შესანარჩუნებლად საჭიროა საქართველოს სახელმწიფოს დახმარება“

ენა რომ არ დაიკარგოს ფერეიდანში, ამას დიდი მნიშვნელობა აქვს, რადგან თუ 20, 30 წლის წინ იქ ყველა საუბრობდა ქართულად, ახლა ეს ასე აღარ არის. ადრე სივრცე ჩაკეტილი იყო და იზოლირებული. ახლა ახალგაზრდები მიდიან ისპაჰანში, თეირანსა და სხვა დიდ ქალაქებში, ავიწყდებათ ენა.

ჩვენთვის, ფერეიდნელი ქართველებისთვის ეროვნული იდენტობა მხოლოდ და მხოლოდ ენას უკავშირდება. მეც მიმაჩნია, რომ მთავარი ენაა, თუ ფერეიდანში ქართული ენა გაქრება, გაქრება ირანის ქართველობაც, რადგან რელიგია და კულტურა ჩვენ დავკარგეთ. ამის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა, ეს შეუძლებელი იყო. ერთადერთი რაც გვაქვს, ეს ენაა. ქართული კულტურა, მუსიკა, სიმღერა, ფოლკლორი ფერეიდანში დაკარგულია. ახალგაზრდები ახლა იწყებენ ცეკვების, სიმღერების სწავლას, ტრადიციებიდან მხოლოდ მეკვლეობაა შემორჩენილი, კერძებიდან კორკოტი.

სწორედ ამიტომაც არის მნიშვნელოვანი, რომ ვისაც შეგვიძლია, უნდა გავიღოთ ძალისხმევა ფერეიდანში ქართული ენის შესანარჩუნებლად. რამაც 4 საუკუნეს გაძლო, ახლა არ უნდა დაიკარგოს, ეს ძალიან დასანანი იქნება. ენის შესანარჩუნებლად საჭიროა საქართველოს სახელმწიფოს დახმარება, მოსახლეობის მხარდაჭერა.

ისპაჰანის უნივერსიტეტში, როცა ისტორიის ფაკულტეტზე ჩავირიცხე, სიღრმისეულად შევისწავლე საქართველოს ისტორია, ჩემი დისერტაცია ირანის ქართველებს ეხებოდა.

„ქართველთა წვლილი ირანის კულტურაში, ისტორიასა და ცივილიზაციაში“ – ასე ჰქვია ნაშრომს, რომელსაც ახლა სპარსულიდან ქართულ ენაზე ვთარგმნი და მალე წიგნად გამოვცემ.

• „ტყვედ გადაგვასახლეს, მაგრამ არ გვიცხოვრია როგორც ტყვეებს“

ირანის ცნობილ ქართველებს შორის არიან ალავერდი ხან უნდილაიძე, რომელიც შაჰ-აბას პირველის მთავარსარდალი იყო, მან ისპაჰანის 33 თაღიანი ხიდი ააშენა და მისი შვილი – იმამყულიხანი.

დიდი წვლილი აქვთ ქართველებს ირანის ისტორიაში შეტანილი. სეფიანთა მთელი დინასტიის პერიოდში ქალაქ ისპაჰანის მმართველები ქართველები იყვნენ. ისპაჰანის სამხრეთით, ფარსის მთელ პროვინციას ქართველი უნდილაიძეები განაგებდნენ.

ქართველთა კვალს ვხვდებით ასევე ირანულ პოეზიაში, მხატვრობასა თუ კალიგრაფიაში.

იმიტომ ვსაუბრობ ამაზე, რომ მინდა ყველა იცოდეს: ტყვედ გადაგვასახლეს, მაგრამ არ გვიცხოვრია როგორც ტყვეებს, იქაც ვიბრძოდით, ძალიან ბევრი ტრაგედია გადავიტანეთ იდენტობის შესანარჩუნებლად.

ირანის ხელისუფლებას არ სურდა შუაგულ სპარსეთში რამდენიმე ათასი ქართველი ყოფილიყო სხვა რელიგიით და კულტურით, ამიტომ 1750 წელს ქერიმ ხანმა თავისი ჯარები გამოგზავნა ფერეიდანში 1750 წელს ჯერ კიდევ შემორჩენილი ქრისტიანების რწმენის შესაცვლელად. ქართველებს ბევრი უომიათ, დასავლეთით მთაზე გამაგრებულან. დამარცხდნენ მრავალრიცხოვან ჯართან, მაგრამ გმირულად. ციხემთის ტრაგედიადაა ფერეიდანში ეს ამბავი ცნობილი.

მეც, როგორც ფერეიდნელების უმრავლესობას, მაქვს ისტორიული მეხსიერება. ფერეიდანში ქართულად ვსაუბრობდით, სკოლაში მისვლის შემდეგ კი აღმოვაჩინე, რომ განსხვავებული ვარ, სხვა ვარ. ჩემს ბავშვურ წარმოსახვებშიც ვეძებდი ამაზე პასუხს და მერე გავიაზრე, რომ საქართველო გეოპოლიტიკური, ბუნებრივი და ადამიანური რესურსების გამო ყოველთვის იყო სხვადასხვა იმპერიებისა და სახელმწიფოების ყურადღების ცენტრში, მე-17 საუკუნეში კი, როცა საქართველო დაყოფილი იყო, სეფიანთა დინასტიის მეფეები თავს ესხმოდნენ საქართველოს. ასე დაესხა თავს შაჰ-აბასიც საქართველოს და კახეთიდან ჩემი წინაპრები გადაასახლა ირანში.

მერე დავიწყე ძიება საკუთარი თავის, მშობლიური ენის სწავლა დავიწყე სიღრმისეულად.

2015 წელს, საქართველოში რომ ჩამოვდიოდი, არ ვიყავი დარწმუნებული, რომ აქ დამკვიდრებას შევძლებდი. არამცთუ ქვეყნის, ქალაქის შეცვლის დროსაც ბევრი პრობლემა აქვს ადამიანს: მე სამშობლოში, მაგრამ მაინც უცხო გარემოში მოვდიოდი. მალე ჩემი ოჯახიც ჩამოვიყვანე. ახლა თბილისში ვცხოვრობთ, შვილი კავკასიის უნივერსიტეტის სტუდენტია. ირანში მყავს მშობლები და ნათესავები.

სახლში დავბრუნდით. საქართველოში.

ბათუმში, Solo Lounge-ში, Solo talks-ის ფარგლებში ბსუ-ს ასოცირებულმა პროფესორმა, მთარგმნელმა და მკვლევარმა ხათუნა ბერიძემ კულტურის, იდენტობის, თარგმანისა და დღევანდელობის შესახებ ისაუბრა. 

შეხვედრა 24 ნოემბერს გაიმართა და მას ესწრებოდნენ მკვლევრები, პროფესორ-მასწავლებლები, სტუდენტები და სხვა დაინტერესებული პირები. 

შეხვედრა შეეხებოდა ბოლო დროს აქტუალურ თემას – უნდა ერქვას თუ არა რუსი მწერლების სახელები ბათუმის ქუჩებს. შეხვედრაზე ხათუნა ბერიძემ რუსი ავტორების: მიხეილ ლერმონტოვის, ალექსანდრე პუშკინისა და ალექსანდრე გრიბოედოვის შემოქმედებაში წარმოჩენილი საქართველო მიმოიხილა.

შეხევედრაზე ხათუნა ბერიძემ სხვადასხვა მაგალითები განიხილა რუსი მწერლების შემოქმედებიდან.  მაგალითად, პუშკინი მოთხრობაში „მოგზაურობა ერზრუმში” ქსენოფობიურ, ღირსების შემლახავ დამოკიდებულებას იჩენს ხანდაზმული ქართველი ქალებისადმი და მათ „ამაზრზენს/საზიზღარს“ უწოდებს და ა.შ. 

„პუშკინის, ლერმონტოვისა და გრიბოედოვის ქუჩები გვაქვს ბათუმში. არა მარტო ბათუმში, არამედ მთელ საქართველოში. როგორც მკვლევარს, ძალიან მაინტერესებდა დედანში ჩამეხედა და შეკრებითობის პრინციპით გამეანალიზებინა ამ ავტორების შემოქმედება.

როცა თემა აქტუალურია, კვლევა ღირს. პოსტკოლონიური კვლევები ჩვენში ძალიან იშვიათია. ჩვენი წარსულის კრიტიკული გააზრების შედეგად ჩვენ მივდივართ იმ ობიექტურ დასკვნებამდე, რომლებსაც ძალიან ბევრმა პროპაგანდისტულმა თუ იდეოლოგიურად ტრანსფორმირებულმა წყარომ, შეიძლება ითქვას, აგვაცდინა.

ჩვენ ვენდობით სხვის ანალიზს, მაგრამ ყველაზე კარგია, როდესაც თვითონ ვაკეთებთ ანალიზს დედანზე დაყრდნობით. ამას ტექსტოლოგიური კვლევა და კორპუსლინგვისტიკური კვლევა ეწოდება. ჩვენ 2009-2010 წლებიდან ჩავატარეთ ტექსტოლოგიური სიღრმისეული კვლევები, ახლა გვინდა კორპუსლინგვისტიკური ანალიზი მივიღოთ.

პოსტკოლონიური რუსული ლიტერატურა მითს ქმნის ქართველი ქალის შესახებ. მითს, რომელიც არის მეტაფორიზება ერის მდედრ ერად, როდესაც გვჭირდება მძლავრი იმპერიის მშენებელი მამრი ერის შემოსვლა და დომინაცია, იმიტომ რომ, ერთ მხარეს ჩვენ ვხედავთ აზიელ, საფრთხის შემცველ ქალს, რომელსაც სულ კონტროლი სჭირდება, რადგან მკვლელია ბუნებით, როგორც ზარემა იყო [პუშკინის პოემაში “ბაღჩისარაის შადრევანი” ზარემა კლავს კათოლიკე, ევროპელ მარიას].

მეორე მხრივ, არსად არ ჩანს რუსულ ლიტერატურაში მამაცი ქართველი გმირი მამაკაცი. ანუ ეს ადგილი ცარიელია რუსულ ლიტერატურაში და ეს ადგილი უნდა „შეავსოს“ დომინანტმა იმპერიალისტმა იმპერიის მშენებელმა.

რუსული ნაწარმოებები, რომლებიც თითქოს ყველამ იცის, ხელახლაა გადასაკითხი და ხელახლაა კრიტიკა დასაწერი. ეს არის აუცილებელი. ჩემი რჩევა იქნებოდა, რომ ყველა მკვლევარმა მხოლოდ დედნის გამოყენებით ჩაატაროს და წარმოადგინოს საკუთარი ანალიზი, იმიტომ, რომ სხვისი ანალიზის გამეორებამ მიგვიყვანა იქამდე, რომ ჩვენ ვიმეორებთ რუსულ პროპაგანდას“, – გვითხრა ხათუნა ბერიძემ.

იგი მიიჩნევს, რომ რუსი მწერლების სახელები ბათუმში არც ერთ ქუჩას არ უნდა ერქვას და ეს მისი გადასაწყვეტი რომ იყოს, ამას ცალსახად შეცვლიდა:

„უბრალოდ, მე არ ვარ პოლიტიკოსი, მე ვარ მკვლევარი, რომელმაც ეს ინფორმაცია საზოგადოებამდე უნდა მივიტანო. საზოგადოებამ უნდა გადაწყვიტოს, რა სურს და დასკვნებიც თვითონ უნდა გამოიტანოს.

საზოგადოებამ უნდა იცოდეს ის, რაც უკვე ბევრმა მკვლევარმა თქვა, რომლებიც იკვლევენ ჩვენს კულტურულ ხატს, არეკლილს რუსულ ლიტერატურაში.

მე ვახსენე, რომ [რუსი მწერლების] ლიტერატურული ნაწარმოებებიდან დაიდგა ბალეტები, ამ ნაწარმოებების გამოყენებით გადაიღეს ფილმები …  ეს ის ხატებია, რომლებსაც აგებს რუსული ნარატივი, მაგრამ რას ამბობს ის კარგს ამ ხალხზე, რას ამბობს ეს ჩვენზე ზოგადად კარგს, რომ პატივი მივაგოთ? ეს არის საზოგადოების გასაანალიზებელი.

როდესაც შენზე არაფერ კარგს არ წერენ და შენი კულტურის ხატს ასეთ უარყოფით კონტექსტში  წარმოაჩენენ, უნდა დავფიქრდეთ, გვიღირს ჩვენ ასეთი პოეტების განდიდება? დიახ, ისინი საუკეთესო პოეტები იყვნენ, მაგრამ თავისი ერისთვის. რა გააკეთეს, დავუშვათ, ქართველებისთვის ისეთი, რომ ჩვენ მათ მივაგოთ პატივი? რომელმა [რუსმა] მწერალმა დააფასა ქართველი ერი თავის შემოქმედებაში?“ – ჩვენთან საუბარი ამ კითხვით დაასრულა ხათუნა ბერიძემ.

შეხვედრას ესწრებოდა მთარგმნელი და გამომცემელი მარი კორინთელი. ის ამბობს, რომ ბათუმში ლიტერატურული შეხვედრები არც ისე ხშირია და ახარებს, რომ პოპულარულ თემებს შორის ლიტერატურამაც დაიმსახურა ყურადღება.

„მიმაჩნია, რომ არამხოლოდ ლიტერატურული, არამედ, ზოგადად, პოლიტიკური თვალსაზრისით ძალიან მნიშვნელოვანი შეხვედრა იყო, რადგან ეხებოდა ისეთ აქტუალურ თემას, თუ როგორ აღიქვამენ რუსი მწერლები საქართველოს და რას წერენ ჩვენზე. როგორია, ზოგადად, კოლონიის წარმომადგენელი მწერლების დამოკიდებულება მათ მიერ დაპყრობილი ქვეყნის მიმართ.

ძალიან საინტერესო მაგალითები ჰქონდა მოყვანილი [ხათუნა ბერიძეს] ლერმონტოვის, პუშკინის, გრიბოედოვის შემოქმედებიდან, საიდანაც ჩანს, რომ საქართველო სულაც არ ჰქონდათ ისე გაიდეალებული, როგორც ჩვენ მიგვაჩნია და პირიქით, საკმაოდ ცუდადაც კი წარმოაჩენდნენ საქართველოს, ალეგორიულად, სხვადასხვა მეტაფორით, სხვადასხვა სახით. მაგრამ განწყობა მაინც ცხადი იყო, თუ როგორი დამოკიდებულება ჰქონდა ოდითგან რუსეთს საქართველოს მიმართ და მნიშვნელოვანია, იმ თვალსაზრისით, რომ ილუზიებში არ უნდა ვიცხოვროთ, მათ შორის, არც ლიტერატურულ ილუზიებში.

ეს ყველაფერი საინტერესოდ დაუკავშირდა დღევანდელ კონტექსტს.

ზოგადად, ქართულ საზოგადოებას ჰგონია, რომ რუსებს მოვწონვართ, გვაღმერთებენ, მაგრამ, სინამდვილეში, რუსები აღგვიქვამენ, როგორც თავიანთ პატარა პროვინციას, სადაც ჩამოვლენ, გემრიელად შეჭამენ და უკან დაბრუნდებიან. ეს დამოკიდებულება ასახულია, რაზეც ხათუნამ ისაუბრა, რუსი ავტორების შემოქმედებაში“, – გვითხრა მარი კორინთელმა.

შეხვედრა Solo Lounge-ში „საქართველოს ბანკის“ მხარდაჭერით გაიმართა და მასზე დასწრება თავისუფალი იყო.

____________________________

ამავე თემაზე:

ბათუმის მერია 78,5 მილიონი ლარის ღირებულების სამუშაოების ერთობლივად შესყიდვაზე თანხმობას ითხოვს. ასეთ შემთხვევაში კი, როცა კონკრეტული პროექტის ღირებულება აღემატება ბიუჯეტის გადასახდელების ხუთ პროცენტს, მერს საკრებულოს თანხმობა სჭირდება [თვითმმართველობის კოდექსის მოთხოვნა].

78,5 მილიონიანი შესყიდვის თაობაზე ბათუმის მერიამ საკრებულოს უკვე გადაუგზავნა ინფორმაცია. მზად არის საკრებულოს განკარგულების პროექტიც, რომელსაც სავარაუდოდ 29 ნოემბერს დაგეგმილ სხდომაზე განიხილავენ.

შესყიდვა ავარიული სახლების პროგრამას უკავშირდება

შესყიდვის ფარგლებში გათვალისწინებულია:

• კახაბრის ქუჩაზე #30-ში მდებარე ავარიული სახლის დემონტაჟი და ახალი სახლის მშენებლობა – პროექტის საწყისი ღირებულება 15 მილიონ 926 420 ლარია [ტენდერის შემდეგ შესაძლოა შემცირდეს].
• ხიმშიაშვილის #94/96-ში ავარიული სახლის დემონტაჟი და ახალი სახლის მშენებლობა – პროექტისთვის მერიას 21 მილიონ 550 123 ლარი აქვს გათვალისწინებული.
• საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა 26 მაისის ქუჩზე, #13-ში – აქ კორპუსის სადარბაზოს ნგრევას 9 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, მათ შორის, 3  ბავშვის. სახლის მშენებლობისთვის 8 მილიონ  015 860 ლარი გაითვალისწინეს. ჯამში ავარიული სახლების პროგრამის ფარგლებში მერია 45 მილიონ 492 403 ლარის დახარჯვას გეგმავს.
• გარდა ამისა, ბათუმის მერია იმავე დაფინანსების ფარგლებში ე.წ. შანხაის დასახლებაში სოციალური სახლის მშენებლობის სამუშაოების შესყიდვას გეგმავს. პროექტის ღირებულება 33 მილიონ 097 204 ლარია.

რატომ ყიდულობს მერია ამ მასშტაბის მომსახურებას ერთიანად?
რატომ არ შეიძლებოდა ტენდერების ცალ-ცალკე გამოცხადება კონკურენტულ გარემოში?
78 მილიონის ღირებულების სამუშაოები ერთმა კომპანიამ რომ მოიგოს, პროექტის განხორციელების რისკები ხომ არ გაიზრდება მაშინ, როცა გასულ წლებში მერია გეგმა-გრაფიკის ჩამორჩენასა და კონტრაქტორების მხრიდან ვალდებულებების შეუსრულებლობაზე აქტიურად წერდა? – ამ საკითხთან დაკავშირებულ რისკებზე „ბათუმელები“ სპეციალისტის შეფასებას გამოაქვეყნებს.

საკრებულოში გადაგზავნილ დოკუმენტებს თან ერთვის საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოს უფროსის, აკაკი ბერიძის წერილი. ამ წერილით სამმართველოს უფროსი ბათუმის მერს, არჩილ ჩიქოვანს მიმართავს:

„სამუშაოები განსახორციელებელია 2022-2026 წლებში, შესაბამისად 2022 წელს მოხდება 8 947 929 ლარის ათვისება, ხოლო 69 641 678 ლარის ათვისება მოხდება 2023-2026 წლებში… “

საქალაქო სამმართველოს უფროსი, აკაკი ბერიძე  ოთხი პროექტის გაერთიანების იდეას, შემსრულებელი კომპანიისთვის საკვალიფიკაციო მოთხოვნების გაზრდის საჭიროებით ხსნის, რადგან სამმართველოსთვის მნიშვნელოვანია, რომ ორგანიზაცია, რომელიც აიღებს ამ პასუხიმგებლობას, იყოს ავტორიტეტული და მაღალი რეპუტაციით სარგებლობდეს:

„განსასაზღვრია რა ოდენობის თანხის სამუშაოების შესრულების გამოცდილება უნდა ჰქონდეს შემსრულებელს. 78 მილიონზე მაქსიმალურად დიდი გამოცდილება უნდა ჩაგვედო, რომ კომპანიაც შესაბამისად შევარჩიოთ. მართალია, შანხაის დასახლებაში დასახელებული 33 მილიონიც დიდი თანხაა, მაგრამ 80 მილიონი ლარის ღირებულების სამუშაოების გამოცდილებისა და დამატებით სხვა საკვალიფიკაციო მოთხოვნების ჩაწერა უფრო რელევანტური იქნებოდა. 80 მილიონიან გამოცდილებას როცა ვითხოვთ, ვიცით, რომ ისეთი კომპანია ვერ შემოვა, რომელიც ვერ დაასრულებს სამუშაოებს. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ეს სამუშაოები უნდა დაიწყოს ერთდროულად და დასრულდეს შემჭიროვებულ ვადებში.“

აკაკი ბერიძე დარწმუნებულია, რომ ტენდერი კონკურენტულ გარემოში წარიმართება:

„ტენდერი იქნება კონკურენტუნარიანი,  ჩვენ დაწყებული გვაქვს მოკვლევა, არსებობენ საერთაშორისო და საქართველოს ბაზარზე კომპანიები, რომლებიც აიღებენ ამ ვალდებულებას. აქ შემჭიროვებულ ვადებზეა საუბარი და ასევე არის მშენებლობა განვადებით ფასთა ინდექსაციის მეთოდით. რაც შეეხება რისკებს, რომ  თუ შერჩეული კომპანია ვალდებულებას ვერ შეარულებს, ოთხივე პროექტი ჩაიშლება – შემიძლია ასე გიპასუხოთ, რომ რისკები შეიძლება ცალ-ცალკე გამოცხადების შემთხვევაშიც  ყოფილიყო ,შეიძლება ერთ კომპანიას მაინც მოეგო ეს ტენდერები.“

რაც შეეხება ინდექსაციის მეთოდს, სამმართველოს უფროსის განმარტებით, ეს წესი ამოქმედდება იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელი კომპანია განაცხადებს თანხმობას მის გამოყენებაზე:

„როცა კომპანია სამმართველოს წარუდგენს შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტს, მაგალითად ას ლარზე და სამმართველო დაამოწმებს, კომპანიას ექნება ვალდებულება დამოწმებული აქტი წარადგინოს საქსტატში. საქსტატი დაუანგარიშებს ფასებს მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების თარიღიდან 28 დღით უკან. უარყოფითი ბალანსის შემთხვევაში, ვთქვათ თუ თანხა ჩამოიწევს 94 ლარზე, ჩვენ ამ თანხას დავაფინანასებთ, თუ გაიზრდება – ჩვენც გავზრდით თანხას. ეს შეამცირებს ბაზარზე ფასთა ცვლილების რისკებს.“

„მე ვარ იმ ქვეყნიდან, სადაც ცენზურა კინოში ყველაზე თვალსაჩინოა. მაგალითად, ჩვენ არ შეგვიძლია ვაჩვენოთ ქალები ფილმში თავსაბურავის გარეშე“, – ასე წარუდგინა ირანელმა რეჟისორმა მოჰამედ ყაფარმა საკუთარი თავი აუდიტორიას.

მოჰამედ ყაფარი წელს ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალ „ლიმონის“ ჟიურის წევრია. ირანელმა რეჟისორმა სტუდენტებისთვის დღეს, 25 ნოემბერს, მასტერკლასი გამართა თემაზე – „ცენზურა და ქალები კინოში“

„ჩემი აზრით, ყველა ქვეყანაში შეიძლება იყოს რაღაც სახის ცენზურა კინემატოგრაფიაში ქალებთან დაკავშირებით, მაგრამ ჩემს ქვეყანაში, ირანში და არაბულ ქვეყნებში ეს „დიდ მწვერვალებს“ აღწევს. ამიტომაცაა, რომ მნიშვნელოვნად მიმაჩნია, რაც შეიძლება მეტი ფილმი   გადაიღონ ქალთა საკითხებზე. შეიძლება განვითარებული ქვეყნები თვლიდნენ, რომ ეს არ არის მათთვის აქტუალური, მაგრამ ვფიქრობ, მათაც სჭირდებათ ქალთა საკითხების წინ წამოწევა.

საერთოდაც, ხელოვნების ყველა სფეროსთან შედარებით კინემატოგრაფია ისეთი რამეა, რომ მთავარ სიტყვას ამბობს და პასუხისმგებელია ქალთა წარმოჩენაზე. ფრონტის ხაზი კინოზე გადის,“ – თქვა მოჰამედ ყაფარმა.

რეჟისორმა კინემატოგრაფიაზე საუბრისას ხაზი გაუსვა, რომ მნიშვნელოვანია კინომ ერთგვარად იწინასწარმეტყველოს ის, რაც მოხდება.

„მრავალი წლის მანძილზე ირანში აჩერებდნენ ქალებს და ამოწმებდნენ, როგორ ატარებდნენ ჰიჯაბს. სისტემა და მამაკაცები ბოროტად იყენებდნენ თავის პოზიციას ქალების მიმართ.

თუ ეს ახლა ხდება და თქვენ ახლა ჰყვებით ამბავს, ეს არაფერი სხვა არ იქნება, თუ არა უბრალოდ არსებული სიტუაციის აღწერა. მაგრამ ხუთი წლის წინ რომ აღგეწერათ ეს ამბავი, მაშინ გამოვიდოდა, რომ თქვენ ეს იწინასწარმეტყველეთ.

ამ წინასწარმეტყველებაზეა დამოკიდებული, თუ რა დროის განმავლობაში იქნება თქვენი ფილმი გავლენის მომხდენი, რამდენ ხანს იქნება სიცოცხლისუნარიანი და რა რეაქცია ექნება ამაზე სოციუმს.

ჩვენთან, ირანში არის მიმდინარეობა, რომელსაც სოციალურ კინოს ვეძახით. ეს გულისხმობს სოციალურ საკითხებზე ფილმის გადაღებას. მაგრამ სოციალურმა მედიამ განდევნა ეს სტილი, რადგან ეს არ მიჰყვება იმ ფორმულას, როცა თქვენი კინემატოგრაფიით უნდა იწინასწარმეტყველოთ ამბები,“ – თქვა რეჟისორმა.

მასტერკლასზე მოჰამედ ყაფარმა ნაწილობრივ ისაუბრა ირანზე და იქ მიმდინარე პროტესტზე.

„თქვენ უნდა გესმოდეთ, როგორ მუშაობს კინემატოგრაფიის მექანიზმი ირანში. ჩვენთან ყველაფერს წყვეტს მთავრობა. ვინ შეიძლება გადაიღოს, ვინ ითამაშოს. როდესაც გუნდი შეიქმნება, სცენარი დამტკიცდება, ამის მიუხედავად მონიტორინგის უფლებას იტოვებს სახელმწიფო. ყველა ეტაპზე ახდენს გავლენას.

ზოგადად, საზოგადოება ირანში განსხვავდება იმ სურათისგან, რომელიც თქვენ შეიძლება შეგექმნათ ირანული ფილმების ნახვით ან ჩვენი მედიის დათვალიერებით.

ვფიქრობ, რომ მთავრობა ცვლის ირანის და ირანული საზოგადოების იმიჯს ფილმების საშუალებით. მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში ადამიანებს უქმნის არასწორ წარმოდგენას იმაზე, თუ რას წარმოადგენს სინამდვილეში ჩვენი საზოგადოება. ამას აკეთებს სინამდვილეში ცენზურა.

მაგრამ რევოლუცია, რომელიც ახლა მიმდინარეობს ირანში, თუკი ის წარმატებით დასრულდება და მე მჯერა, რომ წარმატებით დასრულდება, მაშინ თქვენ გექნებათ შესაძლებლობა დაინახოთ ირანის ნამდვილი სახე,“- თქვა მოჰამედ ყაფარმა.

„ჩვენ ვცხოვრობთ ისეთ სამყაროში, სადაც ავღანეთში მცხოვრები ქალები ვერ მიდიან სკოლაში, ჩვენ ვცხოვრობთ ისეთ სამყაროში, სადაც რუსეთი თავს ესხმის უკრაინას, ჩვენ ვცხოვრობთ ისეთ სამყაროში, სადაც ქალები შეიძლება გააჩერონ ქუჩაში იმის შესამოწმებლად, როგორ ატარებს ის თავსაბურავს. ამ ზედაპირულ საკითხებს ვერ გავცდით. როგორ შეიძლება უფრო სიღრმეში წავიდეთ, სანამ ეს საკითხები არ მოგვარდება?“- დასვა კითხვა მასტერკლასის დასასრულს რეჟისორმა.

კინოფესტივალი „ლიმონი“ ბათუმში 23 ნოემბერს დაიწყო და 28 ნოემბერს დამთავრდება. ფესტივალზე მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული, დოკუმენტური და ანიმაციური ფილმებია წარმოდგენილი. კინოფესტივალში  27 ქვეყნის 47 კონკურსანტი მონაწილეობს.

დღეს, 25 ნოემბერს, ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის დღე აღინიშნება.

გახშირებული ფემიციდი გააპროტესტეს დღეს ბათუმში მოქალაქეებმა, რომლებიც ჯერ ბათუმის საქალაქო სასამართლოსთან შეიკრიბნენ, შემდეგ კი მსვლელობით გადავიდნენ  ევროპის მოედანზე.

ევროპის მოედანზე ახალგაზრდებმა მიიტანეს ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი და სხვადასხვა ნივთი, რომლებიც ქალთან ასოცირდება. „ამ ნივთებს ყველას ჰყავდა პატრონი, თუმცა დღეს მათ აღარ შეუძლიათ გამოიყენონ, რადგან ისინი მოკლეს,“ – ამბობდნენ მოქალაქეები.

„საქართველო ეკონომიკურად ძალიან ღარიბი ქვეყანაა და ქალებს მეტი შრომა უწევთ ყოველდღიურად. კაცების დიდი ნაწილი კი დაუსაქმებელია, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მათ აგრესიას დასაქმებული ქალების მიმართ. ძალადობენ ქალებზე და თითქოს ამით ცდილობენ აჩვენონ სოციუმს, რომ მათი როლი არ შესუსტებულა საზოგადოებაში. ეს კომპლექსები გავლენას ახდენს კაცებზე,“ – თქვა ალინა გურგენიძემ.

„ქალებს ნამდვილად არ უნდა კლავდნენ საქართველოში და არ უნდა ხდებოდეს მსგავსი რამ, რადგან ძალიან დიდი დანაშაულია. ვფიქრობ, ქალზე ძალადობა და ფემიციდი  მკაცრად უნდა დაისაჯოს,“ – გვითხრა ანრი ვაშაყმაძემ, აქციის მონაწილემ.

„კაცებმა მაგიდაზე მუშტის დარტყმა და ბრძანებების გაცემა უნდა შეწყვიტონ. ვფიქრობ, ბევრი რამეა შესაცვლელი საზოგადოებაში, განსაკუთრებით ქალების ჩაგვრა და დამოკიდებულება, რომ კაცმა უნდა მართოს ქალი.

კაცს არ აქვს უფლება, ჩაახშოს ქალის თავისუფლება, რადგან ქალიც და კაციც თანასწორია და ამის საპირისპირო აზროვნება უნდა დაიგმოს,“ – მიაჩნია იოანე ჯინჭველაშვილს.

სკოლის მოსწავლეები – მართა თოდუა  და ქეთევან ფუტკარაძე მიიჩნევენ, რომ აუცილებელია განათლების დონე ამაღლდეს საზოგადოებაში, რომ ფემიციდი და ქალზე ძალადობა შეწყდეს.

„სხვა შემთხვევაში, რთული იქნება ამ ძალადობის შეჩერება,“ – მიაჩნია მართას. ქეთევანის აზრით, საზოგადოებამ უნდა გაიაზროს, რომ თუ ვიღაცის ოჯახში ძალადობა ხდება, ეს მათი პრობლემაც არის და ამაზე უნდა ჰქონდეთ რეაქცია.

„ბევრს უთქვამს ტრაგედიის შემდეგ, რომ იცოდნენ ძალადობის შესახებ, მაგრამ არაფერი მოიმოქმედეს. მოქმედებით ჩვენ შეგვიძლია გადავარჩინოთ ვიღაცის სიცოცხლე. სკოლაშიც ვმსჯელობთ ხოლმე ამ თემაზე, თუმცა არ არის საკმარისი მხოლოდ ახალგაზრდებთან საუბარი. ვფიქრობ, უფროს თაობასთანაც აუცილებელია ამ საკითხებზე საუბარი, რადგან მათი ცნობიერება და მენტალიტეტი უნდა შეიცვალოს“.

„სახელმწიფოს მეტ პასუხისმგებლობას დავაკისრებდი ფემიციდის ამბავში, რადგან მან უნდა განახორციელოს ისეთი ქმედებები, რომლებიც არ იქნება ორიენტირებული მხოლოდ ინდივიდების დასჯაზე, რადგან როგორც არ უნდა გაიზარდოს სასჯელი, თუ ამას არ მოჰყვა ისეთი ინიციატივები, რომლის მიზანია სექსიზმის, მიზოგინიის, გენდერული დისკრიმინაციის აღმოფხვრა, ისე ვერ მოხდება პრევენცია.

შემდეგი აუცილებელი ნაბიჯი უნდა იყოს ქალების გაძლიერება და სიღარიბის აღმოფხვრა. სხვაგვარად, მსხვერპლებს უჭირთ თავის დაცვა. ეს არ მოითხოვს დიდ დროს. სკოლაშიც დროულად უნდა დაინერგოს ცვლილებები და მინიმუმ ერთ წელიწადში შესაძლებელი იქნება ადამიანების ძალიან დიდ რაოდენობას  ვასწავლოთ, რომ ქალი არ არის კაცზე ნაკლები, რომ ორივეს აქვს თანაბარი უფლებები და თანაბრად პატივსაცემი მოქალაქეები არიან,“ – ამბობს მარიამ ქაჯაია.

„შემაკავებელი ორდერებს წერენ, მაგრამ ამას ხშირად არ აქვს შედეგი, რადგან ქალზე მოძალადე გარეთ არის და ხშირად ძალიან ცუდი შედეგი დგება. შესაბამისი ორგანოები უნდა მოქმედებდნენ დროულად, რომ მოძალადემ ვეღარ მოკლას ქალი,“ – ამბობს აქციის კიდევ ერთი მონაწილე.

საერთაშორისო კონვენციებისა და სასამართლოების მიერ აღიარებულია, რომ ქალის თავისუფალი თანხმობის გარეშე მასთან სექსუალური ხასიათის აქტი გაუპატიურება და ძალადობაა, თუმცა ქართული კანონმდებლობა გაუპატიურებას განიხილავს მხოლოდ როგორც ქმედებას, რომელიც ჩადენილია ფიზიკური ძალადობით ან ძალადობის მუქარით. შესაბამისად, არსებული კანონმდებლობის მიხედვით, იმისთვის, რომ ქალი მიჩნეულ იქნას გაუპატიურებულად, მას, ფაქტობრივად, ფიზიკური ძალადობის ნიშნები უნდა აღენიშნებოდეს. 

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი: გაუპატიურება, ესე იგი, პირის სხეულში ნებისმიერი ფორმით სექსუალური ხასიათის შეღწევა სხეულის ნებისმიერი ნაწილის ან ნებისმიერი საგნის გამოყენებით, ჩადენილი ძალადობით, ძალადობის მუქარით ან დაზარალებულის უმწეობის გამოყენებით. 

25 ნოემბერი ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღეა. საქართველოში ამ დღეს სხვადასხვა საპროტესტო აქციითა და მსვლელობით 2014 წლიდან აღნიშნავენ. წელს 25 ნოემბერი საქართველოში სწორედ ამ თემას ეხება, ქალთა მოძრაობის მთავარი მოთხოვნა გაუპატიურების მუხლში საკანონმდებლო ცვლილებებია.

ქალთა მოძრაობის აქტივისტი, ელენე ქაიხოსროშვილი ამბობს, რომ კანონში გაუპატიურების არსებული პრობლემური დეფინიციის გამო გაუპატიურების დადასტურების ერთადერთი საშუალება არის მსხვერპლის სხეულზე ხილული დაზიანებების არსებობა:

„ანუ აუცილებელია მაინცადამაინც ფიზიკურ ძალადობას/დაპირისპირებას/წინააღმდეგობას ჰქონდეს ადგილი იმისთვის, რომ სექსუალური ძალადობა დამტკიცდეს, მაგრამ ეს ყოველთვის ასე არ ხდება.

რომ გამოვკითხოთ სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი ადამიანები სექსუალურ ძალადობაზე, მხოლოდ მათი ნაწილის რეაქცია შეიძლება ყოფილიყო ფიზიკური წინააღმდეგობის გაწევა, გაქცევა, და ა.შ.

უამრავი ადამიანის რეაქცია არის გაყინვა, რაც შიშიდან გამომდინარეობს და რაც არავითარ შემთხვევაში არ ნიშნავს იმას, რომ ეს იყო თანხმობა სექსუალურ აქტზე“.

ელენე ქაიხოსროშვილი ამბობს, რომ კანონში გაუპატიურების სწორედ ასეთი დეფინიციის გამო რეალურად მომხდარი გაუპატიურების ბევრი შემთხვევა არ დგინდება.

კანონში გაუპატიურების ასეთი განმარტება ამყარებს მცდარ წარმოდგენას იმის შესახებ, რომ გაუპატიურება, ძირითადად, მხოლოდ ღამით, ბნელ ნანგრევებში, უცხო თავდამსხმელის მიერ ხდება,

თუმცა ფაქტები მოწმობს, რომ სექსუალური ძალადობა შესაძლოა მოხდეს მსხვერპლისთვის აქამდე სრულიად უსაფრთხო ადგილებში, მაგალითად, საკუთარ ან მეგობრის სახლში, ასევე, ისეთ ხალხმრავალ ადგილებში, როგორიცაა: ღამის კლუბი, დაბადების დღის წვეულება, მოძალადე კი შეიძლება ნაცნობი ან საერთოდაც ახლობელი აღმოჩნდეს. ხშირად სწორედ ეს ხდება იმის მიზეზი, რომ მსხვერპლს უჭირს იმის გააზრება და აღიარება, თუ რა შეემთხვა მას. 

სხვადასხვა ქვეყნის, მათ შორის, ბრიტანეთის სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, ათიდან მხოლოდ ერთი (9%) გახდა მოძალადის მსხვერპლი ქუჩაში, ავტოსადგომზე, პარკში ან სხვა ღია სივრცეში, გაუპატიურების შემთხვევათა 37% კი, მოხდა მსხვერპლის საცხოვრებელში.

25 ნოემბრის წლევანდელ კამპანიაში თბილისის რამდენიმე ღამის კლუბიც ჩაერთო, რასაც წინ უძღოდა ერთ-ერთ დახურულ ფეისბუქჯგუფში ქალების მიერ გამხელილი ამბები ტრავმული გამოცდილებების შესახებ, თუ როგორ გაურიეს მალულად მათ სასმელში უცხო ნივთიერება, გააბრუეს და გააუპატიურეს, ამის გამო კი არავინ დასჯილა.

ქალთა მოძრაობა ღამის კლუბებსა და ფესტივალების ორგანიზატორებს ქალების სხეულებრივი ავტონომიისა და უსაფრთხოების დასაცავად მკაცრი პოლიტიკის შექმნისკენ მოუწოდებს.

საერთაშორისო სტანდარტების მიხედვით: სექსზე თანხმობა არ ჩაითვლება, თუ ის მიღებული იყო ძალადობით, მუქარით ან ისეთი გარემოთი, რაც ზღუდავს ჭეშმარიტი ნების გამოხატვის შესაძლებლობას; თანხმობად არ ჩაითვლება ისეთი თანხმობა, რომლის გაცემისას მსხვერპლი არ იყო ისეთ მდგომარეობაში, რომ რეალური თანხმობის გამოხატვა შესძლებოდა; დუმილი და წინააღმდეგობის გაწევის შეუძლებლობა ვერ ჩაითვლება ნამდვილ თანხმობად.

„საქართველოს მიერ რატიფიცირებული სტამბოლის კონვენციის გარდა არსებობს კიდევ სხვადასხვა გადაწყვეტილება, მაგალითად, ევროპული სასამართლოს, ე.წ. სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილება,  რომელიც ადგენს სტანდარტს, რომ გაუპატიურების დეფინიცია უნდა მოხდეს თანხმობის არსებობის  ან არარსებობის და არა ფიზიკური ძალადობისა და უმწეობის (რაც ასევე ძალადობაა, ცხადია) მიხედვით,“ – განმარტავს ქალთა მოძრაობის აქტივისტი ელენე ქაიხოსროშვილი. 

ელენე ქაიხოსროშვილის თქმით, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიზეზად იმისა, თუ რატომ არ იცვლება აქამდე გაუპატიურების დეფინიცია კანონში, სამართალდამცველებისთვის საქმის გართულება მიიჩნევა, რადგან ასეთი გამოძიება მოითხოვს მეტ რესურსს  სახელმწიფოს მხრიდან: 

„სექსუალური ძალადობის საქმეების გამოძიება ისედაც რთულია. მაგალითად, მტკიცებულებების შეგროვება, რადგან, ძირითადად ასეთ დანაშაულს არ ჰყავს მოწმეები და კიდევ ბევრი სხვა გარემოების გამო, თუმცა თანხმობა რომ იყოს დეფინიციის ცენტრალური ნაწილი, მაშინ უფრო მეტად გართულდება. მარტივი არ იქნება თანხმობის არარსებობის გამოძიება, თუმცა ამისთვის არსებობს გაიდლაინები, სტანდარტები, თარგმნილიც არის ქართულ ენაზე და არის შემუშავებული სახელმძღვანელოები გამომძიებლებისა და პროკურორებისთვის“. 

იგი მიიჩნევს, რომ არასწორია მოსაზრება, რომ შეიძლება გაუპატიურების შესახებ მოიტყუონ იმის გათვალისწინებით, თუ რამხელა წნეხის ქვეშ ექცევიან ქალები, რომლებიც ხმამაღლა საუბრობენ სექსუალურ ძალადობაზე ან სექსუალურ  შევიწროებაზე:

„როგორც წესი, ასეთი ბრალდების შემთხვევაში გაცილებით მეტი კითხვა ისმება მსხვერპლების, ან სავარაუდო მსხვერპლების მისამართით, ვიდრე მოძალადეების ან სავარაუდო მოძალადეების მიმართ. 

ქალების ყველა სიტყვა დგება ხოლმე ეჭვის ქვეშ, ხდება მათი პირადი ცხოვრების საჯაროდ განხილვა, დარცხვენა… ასე, რომ არ შეესაბამება ლოგიკას ის მოსაზრება, რომ ქალები რაიმე მიზნით მოიტყუებენ გაუპატიურების შესახებ, თუ კი კანონმდებლობა უფრო გამკაცრდება“.

სექსუალური დანაშაულის კუთხით საქართველოში  არსებული კანონმდებლობა დიდი ხანია უფლებადამცველი ორგანიზაციებისა და სახალხო დამცველის კრიტიკის საგანია.

მაგალითად, სახალხო დამცველის აპარატის 2020 წლის კვლევის თანახმად, საქართველოს კანონმდებლობა და პრაქტიკა გაუპატიურებასა და სხვა სახის სექსუალური ძალადობის დანაშაულებთან მიმართებით აკმაყოფილებს სტამბოლის კონვენციითა და ადამიანის უფლებათა სტანდარტებით გათვალისწინებულ ცალკეულ ძირეულ მოთხოვნებს, მაგრამ მნიშვნელოვანი პრობლემებია სექსუალური ძალადობის დანაშაულების საკანონმდებლო დეფინიციაში, ამგვარი დანაშაულების გამოძიების, სისხლისსამართლებრივი დევნის და სასამართლო განხილვის ეტაპებზე, რაც არ აკმაყოფილებს სტამბოლის კონვენციითა და ადამიანის უფლებათა სხვა ინსტრუმენტებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. 

გაეროს ქალთა ორგანიზაციის/ევროკავშირის მიერ განხორციელებული კვლევის „ქალთა მიმართ ძალადობა საქართველოში“ (2017) თანახმად, 15-64 წლის იმ ქალებს შორის, რომლებსაც პარტნიორი ოდესმე ჰყოლიათ, მამრობითი სქესის ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ფიზიკური ან სექსუალური, ან ორივე სახის ძალადობა 6%-ს ერთხელ მაინც განუცდია. ქალების 3%-მა აღნიშნა, რომ არაპარტნიორის მხრიდან გაუპატიურების მცდელობას ან სექსუალური ხასიათის თავდასხმას ჰქონია ადგილი, 9%-მა კი განაცხადა, რომ ბავშვობაში სექსუალური ძალადობა განუცდია.

გასულ წელს შსს-ში გაუპატიურების მუხლით 170 შემთხვევა დარეგისტრირდა, მათგან 97 შემთხვევა გაიხსნა.

ბოლო ოთხი წლის სტატისტიკა კი ასე გამოიყურება:

__________________________

უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი, დმიტრო კულება წერს, რომ ბუნდესტაგი ჰოლოდომორს გენოციდად აფესებს და ყველა დემოკრატიული ფრაქცია შეთანხმდა შემდეგ კვირაში ამ საკითხზე რეზოლუციის მიღებაზე.

„ყველა დემოკრატი გერმანული ფრაქცია შეთანხმდა შემდეგ კვირაში ჰოლოდომორთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი ერთობლივი რეზოლუციის მიღებაზე.

გადაწყვეტილია: ბუნდესტაგი ამას გენოციდად აფასებს.

უკრაინელი ხალხის პატივისცემისთვის მადლობა გერმანიას და პერსონალურად ლარს კლინგბეილს, ომიდ ნურიპოურს, კრისტიან დუერს და ფრიდრიხ მერცს – წერს დმიტრო კულება.

2018 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების სენატმა რეზოლუციით უკრაინელი ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილ გენოციდად აღიარა მასობრივი შიმშილი, რომელსაც ქვეყანაში ადგილი გასული საუკუნის 30-იან წლებში ჰქონდა და მილიონობით უკრაინელის სიცოცხლე შეეწირა. დოკუმენტი  3 ოქტომბერს დამტკიცდა.

მასობრივ შიმშილს, რომელიც „ჰოლოდომორად“ (უკრ. Голодомор, შიმშილით სიკვდილი) იწოდება, უკრაინაში ადგილი 1932-1933 წლებში ჰქონდა. საბჭოთა მმართველობისას შექმნილ კოლექტივებში გაწევრიანებაზე უკრაინელი გლეხების წინააღმდეგობის პასუხად, მათ სოფლის მეურნეობის პროდუქციას ძალით ართმევდნენ. სხვადასხვა მონაცემით, შიმშილს რამდენიმე მილიონი ადამიანი ემსხვერპლა. უკრაინა აღნიშნულის მოწყობაში საბჭოთა ოფიციალურ პირებს ადანაშაულებს და შიმშილს უკრაინელი ფერმერებისა და გლეხების წინააღმდეგ დამსჯელ ზომად განიხილავს.

ჰოლოდომორის მსხვერპლთა ხსოვნის დღე უკრაინაში ყოველი ნოემბრის მეოთხე შაბათს აღინიშნება. წელს ეს თარიღი 26 ნოემბერი იქნება.

„ბათუმის წყლის“ ცნობით, დღეს, 25 ნოემბერს, წყალმომარაგება შეუწყდება ჩაისუბნის, განთიადისა და თამარის დასახლებაში მცხოვრებ აბონენტებს.

წყალმომარაგება შეწყდება 21:00 საათამდე.

„ბათუმის წყლის“ ცნობით, წყლის მიწოდების შეწყვეტის მიზეზი ავარიულად დაზიანებულ მილზე სარემონტო სამუშაოებია.

დღეს, 25 ნოემბერს, ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო დღე აღინიშნება.

დღეს, როგორც ბათუმში, ასევე თბილისში საპროტესტო აქციები იმართება ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ.

ბათუმში,  საქალაქო სასამართლოსთან, 15:30 საათზე გაიმართება აქცია და შემდეგ მსვლელობა გადაინაცვლებს ევროპის მოედანზე.

აქციის ორგანიზატორთა თქმით, სასამართლო ხშირად გირაოთი ათავისუფლებს ქალზე ძალადობაში ბრალდებულ კაცებს, რის შემდეგაც ისინი კლავენ მეუღლეებს, ყოფილ მეუღლეებს ან პარტნიორებს. „ეს პრაქტიკა უნდა შეიცვალოს“- ამბობენ აქციის ორგანიზატორები.

ბათუმში, ევროპის მოედანზე, მოქალაქეებს დაგეგმილი აქვთ პერფორმანსი ფემიციდის წინააღმდეგ.

რაც შეეხება თბილისს, „მარში სექსუალური ძალადობის წინააღმდეგ“ საღამოს 20:00 საათზეა დაგეგმილი პირველი რესპუბლიკის მოედანზე.

„მარშის მიზანია, შეიცვალოს საზოგადოებაში არსებული მანკიერი აღქმა და დამოკიდებულება ქალთა გაუპატიურების მიმართ, აღმოვფხვრათ გაუპატიურების დაკანონებული პრაქტიკა და დავიცვათ ქალები სქესობრივი დანაშაულებისგან.

ყველამ პატივი უნდა სცეს ქალის სხეულებრივ ავტონომიას და მის ხელშეუხებლობას. ქალი დაცული უნდა იყოს სექსუალური ძალადობისგან ყველგან – სახლში, ქუჩაში, საცეკვაო მოედანზე, ნებისმიერი სახის საჯარო თუ პირად სივრცეში.

ქალის ნამდვილი თანხმობის გარეშე მასთან განხორციელებული სექსუალური ხასიათის აქტი გაუპატიურება და ძალადობაა, რაც აღიარებულია საერთაშორისო კონვენციების და სასამართლოების მიერ, მაგრამ ამას არ აღიარებს ქართული კანონმდებლობა,“ – ნათქვამია განცხადებაში.

ქალთა უფლებადამცველი ორგანიზაციების განცხადებით, ქართველ კანონმდებელს დღეს არ აინტერესებს ქალის თანხმობის არსებობა ან არარსებობა, ამიტომ ქართული კანონმდებლობა გაუპატიურებას განიხილავს მხოლოდ როგორც ქმედებას, რომელიც ჩადენილია ფიზიკური ძალადობით ან ძალადობის მუქარით.

„არსებული კანონმდებლობის მიხედვით, იმისათვის, რომ ქალი ჩაითვალოს გაუპატიურებულად, ის ასევე უნდა იყოს ნაცემი. ჩვენ მოვითხოვთ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რადგან შეუძლებელია ქალების სქესობრივი დანაშაულებისაგან დაცვა დღეს არსებული კანონით.

თანხმობა გადამწყვეტია!“ – ნათქვამია განცხადებაში რომელიც აქციის ორგანიზატორებმა დღეს გაავრცელეს.

___________________________

ფოტოზე: თბილისი, 2020 წლის 8 მარტი, აქცია ფემიციდის წინააღმდეგ. ფოტო: ნინო ბიძინაშვილი/„ნეტგაზეთი“

ამავე თემაზე:

ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, გამოვლინდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების მოტყუებით დაუფლების ფაქტები.

„ქონებრივი უფლებამოსილების დამადასტურებელი ყალბი დოკუმენტების დამზადება-გამოყენების გზით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთების მოტყუებით დაუფლების, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების, სამსახურებრივი სიყალბისა და სამსახურებრივი გულგრილობის ფაქტებზე, სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში 9 პირი მისცეს, რომელთაგან 2 ყოფილი, ერთი კი მოქმედი მოხელეა.

გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულებმა, თითქოსდა მიწის რეფორმის ფარგლებში გაცემული მიწის ნაკვეთების ყალბი მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე, იმერეთის რეგიონში, 2017 წელს მოტყუებით დაირეგისტრირეს 17 650 კვადრატული მეტრი ფართობის სახელმწიფოს კუთვნილი ჯამში 11 მიწის ნაკვეთი.

ასევე დადგინდა, რომ პასუხისგებაში მიცემული სახელმწიფო მოხელეების მხრიდან ადგილი ჰქონდა სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებას და სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვან შესრულებას,“ – ამბობს საგამოძიებო სამსახური.

მათივე ინფორმაციით, მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლებული მიწის ნაკვეთები დაყადაღებულია, „მიმდინარეობს შესაბამისი პროცედურები მათი სახელმწიფო საკუთრებაში დაბრუნების მიზნით“.

გამოძიება გრძელდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 210-ე, 180-ე, 332-ე, 341-ე და 342-ე მუხლებით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 4-დან 7 წლამდე ვადით.