Batumelebi

„ცეეეცხლიიი ოლიგარქიას!“- თუ ბათუმში ხალხმრავალ საპროტესტო აქციაზე ერთხელ მაინც ყოფილხართ, ამ შეძახილს აუცილებლად გაიგონებდით. ეს 20 წლის სტუდენტის, ლარა ქარცივაძის ხმაა. 

ლარას ხმა აფხიზლებს ბათუმში პროტესტს საკონსტიტუციო სასამართლოსთან, ქუჩებში – საპროტესტო მარშებზე, სასამართლოს ფოიეში, უნივერსიტეტში და ყველგან, სადაც პროტესტის ხმა ისმის. 20 წლის სტუდენტი, ლარა ქარცივაძე ბათუმის პროტესტის აქტიური მონაწილეა, ის არ ჩერდება, როგორც თავად ამბობს – „ვერ ჩერდება, როცა სამშობლო რუსეთის პირისპირ იბრძვის“.

ჯერ კიდევ სკოლის მოსწავლე იყო, როცა საქართველოში ჩამოსული რუსეთის დუმის დეპუტატი სერგეი გავრილოვი საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში აღმოჩნდა, რის შემდეგაც ახალგაზრდებმა თბილისში საპროტესტო აქცია დაიწყეს და თავადაც შეუერთდა პროტესტს. მაშინ 17 წლის იყო.

ლარა გვიყვება, რომ მანამდე ბათუმში, უსახლკაროების აქციაზე მივიდა სოლიდარობისთვის, ოღონდ მაშინ კარგად არ მქონდა გააზრებული რას ნიშნავდა სოლიდარობა და მხარდაჭერაო.

„ასე, უცებ გულმა წამიყვანა იქ, სადაც ხალხი იდგა და ითხოვდნენ რაღაც კონკრეტულს. შემდეგ უკვე რუსული კანონის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციებში ჩავერთე“ – იხსენებს ლარა.

ლარა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლობს სკოლამდელი განათლების მიმართულებით, მომავალში სპეციალიზებული საგანმანათლებლო კურსის გავლას გეგმავს. სწავლის პარალელურად მუშაობს, პერსონალური ასისტენტია და თავისი საქმე ძალიან მოსწონს:

„შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებს ვეხმარები დამოუკიდებელ ცხოვრებაში. ეს ძალიან მნიშვნელოვანი პროფესიული აქტივობაა ჩემთვის. ყოველდღიურად მაქვს ადამიანებთან შეხება, რომლებსაც ვჭირდები ფიზიკურად და მორალურად.“

მეტი ცოდნის მიღების სურვილი 13 წლის ასაკში გაუჩნდა. იფიქრა, რომ საკმარისი არ იყო, რასაც სკოლაში ასწავლიდნენ. ეს იმ პროექტმაც განაპირობა, რომელმაც, როგორც თავად ამბობს „მის სკოლაში შეაღწია“. გადაწყვიტა, რომ უფრო მეტი სჭირდებოდა. სხვადასხვა შეხვედრასა და ტრენინგზე დასასწრებად ყოველდღე დადიოდა ქობულეთიდან, სოფელ ხალადან ბათუმში, რაც მარტივი არ იყო, მაგრამ შეძლო:

„შეხვედრებს, ტრენინგებს ვესწრებოდი. მთავარი მიზანი იყო შემეცნება, როგორც საკუთარი თავის, ისე გარემოში ადაპტაციის სურვილი. მინდოდა, საგანმანათლებლო სივრცეებიდან მინიმალური ცოდნა მაინც წამეღო, ახალი ადამიანები გამეცნო, რომლებიც მომავალში დამეხმარებოდნენ. 

საკუთარი თავის ძიებაში ბევრი პროფესია ვცადე, ფოტოგრაფია, მარკეტინგი… არასამთავრობო ორგანიზაციებმა მომცეს შესაძლებლობა, წამოვსულიყავი იმ გარემოდან, რომელიც ორიენტირებული იყო ქალების ჩაგვრაზე და მხოლოდ იმაზე, ძალიან ზოგადი, ასე ვთქვათ, შაბლონური ცოდნა მიმეღო, როგორც მოსწავლეს.

თამამად ვიტყვი, რომ როგორც გოგომ, სკოლაში მე დავიწყე იმ საკითხებზე მსჯელობა, რომელიც პირდაპირ კავშირში იყო პატრიარქალურ ძალაუფლებასთან. მსგავს საკითხებზე მსჯელობით მე ვამბობდი, რომ შემიძლია თავისუფალი აზროვნება და ვარ გოგო, რომელსაც სკოლაში შემოაქვს საკითხები გენდერული ნიშნით ჩაგვრის წინააღმდეგ“.

ლარა ამიტომაც მიიჩნევს, რომ ევროკავშირის პროექტები მნიშვნელოვანი იყო განათლების მისაღებად და ახალი გზების ძიების დასაწყებად:

„ევროკავშირი არ არის მხოლოდ პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც ზოგადი კონცეფციით ეხმარება ქვეყნებს, რომ განვითარდნენ, ეს არის შესაძლებლობა, გარანტია, რომ თუნდაც სოფლის სკოლებში არსებობდეს ძალიან პატარა სივრცე იმისთვის, რომ ბავშვებმა თავისუფალი სიტყვის არსი და აზროვნების განვითარება მოახერხონ. ეს შესაძლებლობა 13 წლის ასაკში პირველად გამიჩნდა“. 

ლარა ამბობს, რომ პროტესტში მონაწილეობამ ბევრი რამ ასწავლა:

„ძალიან გამზარდა პროტესტმა, როგორც პასუხისმგებლობიანი მოქალაქე და ახლა უკვე როგორც აქტივისტი. გამიჩნდა გულწრფელი განცდა, რომ ერთ-ერთი ვარ იმათგან, რომელსაც შეუძლია ქვეყნის აშენებასა და განვითარებაში მიიღოს მონაწილეობა“. 

ლარა სამშობლოს ოჯახთან აიგივებს:

„ადამიანისთვის ყველაზე ძვირფასი და ღირებული რაც უნდა იყოს, არის ოჯახი და სამშობლო. მე დავიბადე და გავიზარდე ოჯახში, სადაც ყველაზე მნიშვნელოვანი და ღირებული იყო სამართლიანობა. მამაჩემს დღემდე სოფელში მოიხსენიებენ მართალ კაცად.“

ლარასთან საუბარში ხშირად ვუბრუნდებოდით საკითხებს ქალების უფლებებზე, მათ ბრძოლაზე, ძალაზე. ლარამ გვითხრა, რომ ორი ქალია მის ცხოვრებაში, რომლებმაც რაღაც ღირებული ასწავლეს. ეს ქალები არიან დედა და მზია ამაღლობელი, რომელიც მისთვის ახლობელი გახდა:

„ჩემი 20 წლის ცხოვრების მანძილზე, ვინც მასწავლა და ღირებული გახადა ჩემი ცხოვრება, არიან დედაჩემი და მზია ამაღლობელი. მზიას პირადად არ ვიცნობ, მაგრამ შეუძლებელია ასეთი მტკიცე ხასიათის, ღირებული და ასეთი მშვიდი იყო ადამიანი იმ პატრიარქალური გარემოს და იმ დიქტატურის მიმართ, რომელიც ღირსებას გილახავს ერთი პოლიციელით“. 

ამ თემაზე საუბრისას ლარა ისევ ქალთა უფლებების საკითხს უბრუნდება და ამბობს, რომ ოჯახში საკუთარი „დამოუკიდებლობის კონცეფცია“ 13 წლის ასაკში შექმნა, როცა სოფლიდან ბათუმში დაიწყო სისტემატურად სიარული მეტი განათლების მისაღებად:

„ადვილი არ იყო, როცა გადავწყვიტე, რომ მე, გოგო, მივდივარ მარტო ქალაქში და ვცდილობ მარტო გავუმკლავდე იმ გამოწვევებს, რომელიც 13 წლის ასაკში შეიძლება, რომ ჰქონდეს მოზარდს.

მაგრამ დღემდე ვამბობ, რომ არ გამოვსულიყავი და დამოუკიდებლად არ დამეწყო საკუთარ ცხოვრებაზე ზრუნვა, დღეს დედაჩემს უფრო მეტი სტრესი და პასუხისმგებლობა ექნებოდა ჩემ მიმართ, ვიდრე ახლა აქვს. ახლა დედას გააზრებული აქვს, რომ დამოუკიდებელი ქალი ვარ და დღევანდელი გამოწვევებიც მარტივად გადალახვადია ჩემს შემთხვევაში.

დამოუკიდებლობის კონცეფცია შევქმენი საკუთარ ოჯახში, რომ მიუხედავად ჩემი სქესისა, გენდერისა, შემიძლია თავისუფლად ვიცხოვრო, თუნდაც პატრიარქალურ გარემოში“.

ლარა გვიყვება, როგორ რეაგირებს მისი ოჯახი, როცა ლარა აქციაზეა:

„ბევრჯერ მოუწია დედაჩემს ჩემ გამო ნერვიულობა, მაგრამ ამდენჯერ – არასოდეს.

პროტესტი შეუძლებელია ნერვიულობის, შფოთვის გარეშე. მშვიდად ვერ იქნები.

ნერვიულობენ ჩემი თამამი ნაბიჯების გამო, რომელსაც არ ვნანობ, ეს არის ბუნებრივი მდგომარეობა. მთავარი ღირებულება სამართლიანობაა, სამართლიანობის აღსადგენად და დასამკვიდრებლად მათ შეუძლიათ ემოციების გამოხატვაზე თქვან უარი და ახლაც ამ რეჟიმში არიან. ოჯახში ოპოზიციური განწყობაა. მუდმივად გვაქვს დისკუსია იმაზე, რომ მზია ამაღლობელი არის უკანონო პატიმარი, ის არის მამოტივირებელი ძალა, რის გამოც აქციაზე უნდა ვიდგე“.

ლარას დილა გაჯეტებით იწყება:

„ასეთ პირობებში შეუძლებელია ადგე, ყავა დალიო, იოგით დაკავდე და ა.შ.  უბრალოდ ვემზადები მორალურად, რომ მთელი დღის განმავლობაში მომიწევს პროტესტში ყოფნა, ან მუშაობა, ან რაღაც მსგავსი ამოცანის შესრულება“. 

ლარა მეორე კურსის სტუდენტია, პროტესტის პარალელურად სწავლის პროცესში სრული ჩართულობა დღეს მისთვის გამოწვევაა:

„აქციიდან სახლში ემოციურად ძალიან დაღლილი მივდიოდი. მეორე დილით 9 საათზე მიწევდა უნივერსიტეტში მისვლა. არ შემეძლო ისე უბრალოდ ვყოფილიყავი იმ გარემოში, სადაც ერთხელაც კი არ გაჟღერებულა, რომ გვყავს სინდისის პატიმრები და განათლება საფრთხეშია. თან ბსუ-ში სწავლა არის ტრავმა, როცა ვხედავ არაპერსპექტიულ და ჩაძირულ განათლების სისტემას და უნივერსიტეტს“. 

ლარას დღე ხშირად ბათუმში, საკონსტიტუციო სასამართლოსთან მთავრდება, სადაც ყოველ საღამოს, რვა საათის შემდეგ საპროტესტო აქციების მონაწილეები იკრიბებიან:

„თუ რაიმე იდეა მაქვს კონკრეტული, ვემზადები და ვაორგანიზებ, ახლა უშუალოდ უფრო ისეთ აქტივობებს და პროტესტის ისეთ ფორმებს მივმართავ, რომელიც ინსპირაციულად, უცებ მოდის. ეს უცებ მოსული პროტესტის ფორმა უფრო გულწრფელია ჩემთვის.

ცხადია, არ ვიძინებ მშვიდი, უშფოთველი ძილით. მეგი დიასამიძის დაჭერის შემდეგ ორი ღამე გავათენე, ძალიან ვინერვიულე“ – ამბობს ლარა. 

ლარა ჩვენთან საუბრისას ყველა პრობლემის სათავედ განათლების ნაკლებობას მიიჩნევს:

„ადამიანებს პროპაგანდით გამოურეცხეს თავი. განათლება, რომელიც გადამწყვეტია, გაქრა. სოციალური პრობლემები პირდაპირ კავშირშია განათლებასთან. სოციალურად დაუცველ ბავშვს ვერ ექნება განათლების მიმართ მოთხოვნილება, როცა შიმშილობს და ყოველდღიური პურის ფული არ აქვთ მის მშობლებს. 

სოფელში ადამიანებს მიაჩნიათ, რომ საკუთარი არსებობა ქვეყანაში არ არის მნიშვნელოვანი, იმიტომ, რომ არც ერთი პოლიტიკური პარტია და არც დღევანდელი არალეგიტიმური ხელისუფლება არ შედის მათთან კომუნიკაციაში. ხალხს ჰგონია, რომ ფული ყველაფერს მოერევა და ივანიშვილის ფული ხალხსაც გააჩუმებს.

ეს ბრძოლა არ არის პოლიტიკური იდეოლოგიების ბრძოლა, „ოცნებას“ არ გააჩნია პოლიტიკური იდეოლოგია. ეს არის შავსა და თეთრს, ბოროტებასა და სიკეთეს შორის ბრძოლა“.

ლარა დარწმუნებულია, რომ ქვეყანას ცვლილება სჭირდება და ახლა სწორედ ცვლილებების დროა:

„4 ოქტომბრიდან უნდა დაიწყოს მშვიდობიანი ცვლილებები და ნოემბრამდე მაინც უნდა მორჩეს ეს პოლიტიკური დაპირისპირება, სიკეთისა და ბოროტების დაპირისპირება, სადაც სიკეთე იმარჯვებს, რა თქმა უნდა.

თუ მსგავსი სცენარი არ იქნება, გაგრძელდება პროტესტი, მაგრამ სამწუხაროდ, ძალიან ბევრი ხელჩაქნეული ადამიანი დაგვტოვებს და წავა ემიგრაციაში. ნელ-ნელა პროტესტიც მიიღებს ისეთ სახეს, როგორიც, მაგალითად, რუსეთში მიიღო თავის დროზე, როცა ყველა ბანერზე და ყველა თავისუფალ სიტყვაზე იჭერდნენ ადამიანებს და დღემდე იჭერენ“ – ამბობს ლარა. 

საპროტესტო აქციების მონაწილე მეგი დიასამიძე ფეისბუქზე აქვეყნებს ნარკოდანაშაულში მსჯავრდებული ანტონ ჩეჩინის ციხიდან გამოგზავნილ წერილს.

„მე უკვე ციხეში ვარ და მომისაჯეს 8.6 წელი. ვაგრძელებ ბრძოლას რამდენადაც ეს შესაძლებელია. ყოველდღე გიყურებთ ტელევიზორში, გამოვტყდები, მეგონა, რომ დამივიწყებდნენ, რადგან რუსეთიდან ვარ, თუმცა ასე არ მოხდა. კიდევ უფრო მეტ მხარდაჭერას ვიღებ და თქვენი მხარდაჭერაც მინდა. იმედი მაქვს, მალე ყველანი შევხვდებით რუსთაველზე“ – წერს ანტონ ჩეჩინი.

ანტონ ჩეჩინს 2 სექტემბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლემ, ჯვებე ნაჭყებიამ 8 წლითა და 6 თვით პატიმრობა მიუსაჯა. ჩეჩინი ბრალს არ აღიარებს და ამბობს, რომ ნარკოტიკი საპროტესტო აქციებში მონაწილეობის გამო ჩაუდეს.

ანტონ ჩეჩინი საქართველოში 2022 წელს ჩამოვიდა. ფოტოგრაფიითა და ნუმიზმატიკით გატაცებული 26 წლის ანტონი ციმბირის ქალაქ ბარნაულიდანაა. საქართველოში გაიცნო მომავალი მეუღლე, მანჩო სამხარაძე. რუსეთი რეპრესიების გამო დატოვა, პუტინის რეჟიმის, ომის წინააღმდეგ გამოსვლების და შემდეგ დევნის გამო. იყო შემთხვევები, თითოკაციანი აქციებიც რომ გაუმართავს. ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსაც მიმართა კოლექტიური სარჩელით ამ დევნასთან დაკავშირებით და ის საქმე რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ სულ ცოტა ხნის წინ მოიგო კიდეც. ჯერ კიდევ სამი წლის წინ, როცა თავშესაფარი საქართველოში იპოვა და აქ დაფუძნდა, ძნელად თუ წარმოიდგენდა, რომ პუტინს გადარჩენილი თავს ამოყოფდა „ქართული ოცნების“ ტყვეობაში.

„ჩემი აქტიურობა დაიწყო ციმბირში – მიტინგებში ვმონაწილეობდი პუტინის რეჟიმის, სისხლიანი ომისა და ციხეებში სასტიკი მოპყრობის წინააღმდეგ. საქართველოში რეპრესიების გამო ჩამოვედი. მხარს ვუჭერდი უკრაინელებს, ვმონაწილეობდი „რუსული კანონის” საწინააღმდეგო აქციებში“, — წერდა იანვარში ციხიდან გამოგზავნილ წერილში ანტონ ჩეჩინი.

ამავე თემაზე:

„მზიას სიის“ მხარდაჭერის წინადადებით ქართველმა ემიგრანტებმა ევროპარლამენტარებს მიმართეს.

„მზიას სიაში“ მოხვდებიან ადამიანები, რომლებიც მონაწილეობდნენ „მოქალაქეთა წინააღმდეგ ძალადობრივი ქმედებების დაგეგმვასა და განხორციელებაში, წამებასა და მათ შესახებ დეზინფორმაციის გავრცელებაში, ცრუ ჩვენებების მიცემასა და უსამართლო განაჩენების გამოტანაში,“ – აღნიშნულია ქართველი ემიგრანტების ერთ-ერთი ჯგუფის „პლატფორმა 2025“-ის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

• გამოცემა „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი, ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმრობაში რჩება. მას მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

ევროპარლამენტარებისადმი მიმართვას ხელს აწერს ქართველი ემიგრანტების 31 ჯგუფი და ორგანიზაცია ევროკავშირის ქვეყნებიდან, ასევე აშშ-დან, კანადიდან, შვეიცარიიდან, ისლანდიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან, ნორვეგიიდან, მოლდოვადან, ავსტრალიიდან და ახალი ზელანდიიდან.

ქართველი ემიგრანტები მიიჩნევენ, რომ სწორედ „მზიას სია” უნდა გახდეს ადამიანის უფლებების დარღვევებზე, თავისუფალ მედიასა და სამოქალაქო აქტივიზმზე ძალადობრივი თავდასხმების წინააღმდეგ მიმართული სასანქციო პაკეტის, ასევე რეპრესიული რეჟიმების წინააღმდეგ დასავლეთის მიზანმიმართული რეაგირების ინსტრუმენტის სახელი.

ამ თემაზე:

„ჩემთვის მზია ამაღლობელი არის ბრძოლის, ამ წინააღმდეგობის ხერხემალი. ეს ხერხემალი არ უნდა გატყდეს – რეჟიმი უნდა გადატყდეს,“ – ამბობს მაია ადუაშვილი. ის უკვე 30 წელია ნიდერლანდებში ცხოვრობს, თუმცა ამბობს, რომ  მძიმე ეტაპების დროს ყოველთვის სამშობლოს უბრუნდება.

მაია ადუაშვილი ახლაც თბილისშია, დღესაც რუსთაველზე აპირებს გასვლას. აღარ სურს, დაუბრუნდეს ევროპას, ვიდრე ბრძოლას არ მოიგებს!

„1988 წელს გავხდი ჟურნალისტიკის სტუდენტი, როცა ეროვნული მოძრაობა დაიწყო და პროტესტის ნიშნად შიმშილობა დაიწყეს. მეც შევუერთდი შიმშილობას. ერთი კვირა ვიშიმშილე. ვიცოდი და მწამდა: სადღაც, რკინის ფარდის მიღმა, ის სამყარო იყო, სადაც თავისუფლება არსებობდა.

ბაბუაჩემი გადასახლებული იყო. მშობლებიც გვერდით დამიდგნენ. სამწუხაროდ, 8 აპრილს დავტოვე რუსთაველის პროსპექტი – დედაჩემმა მოგვძებნა და წაგვიყვანა სახლში, რადგან მანამდე დიდი ხანი ვიდექით ქუჩაში. სამწუხაროდ, 9 აპრილს იქ არ ვიყავი…

დღესაც ჩვენ თავისუფლებისთვის ვიბრძვით. ახლაც გრძელდება ბრძოლა სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობისთვის, რადგან ევროპის გარეშე საქართველოს დამოუკიდებლობა არ გამოვა,“ – მიიჩნევს მაია ადუაშვილი.

მაია ადუაშვილს უვიზო რეჟიმზე ვესაუბრეთ: როგორ შეიცვლება ჩვენი ცხოვრება, თუ უვიზო მიმოსვლას საქართველოს შეუჩერებენ?

„დღეს ჩემს ქვეყანას აქვს ურთულესი მომენტი. ცხადია, პასუხისმგებლობას ვაკისრებ „ქართულ ოცნებას“. მე მას ხელისუფლებად არ მივიჩნევ, რადგან ის ჩვენ არ აგვირჩევია. ეს რეჟიმი მიაქანებს საქართველოს უფსკრულისკენ.

ევროპული ინტეგრაციის გარეშე ჩვენ ვერ გადავრჩებით. ეს გვიწერია კიდეც კონსტიტუციაში. ჩვენი წინაპრებიც საქართველოს ევროპული მომავლისთვის იბრძოდნენ, ამისთვის იბრძოდა ილია ჭავჭავაძე. რუსეთი რომ გამოსავალი არ არის, ეს ვნახეთ ყველამ ერთად 70 წლის განმავლობაში.

უვიზო რეჟიმის შეჩერებაც აჩვენებს, საით იცვლება ჩვენი ქვეყნის საგარეო ვექტორი. აღარაფერს ვამბობ იმაზე, როგორ აისახება ეს ყველა სფეროზე, პირველ რიგში, ადამიანების ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეზე: რამდენი კაცის სიცოცხლის გადარჩენა მოხერხდა ევროპულ სახელმწიფოებში? ეს ადამიანები ვიზის მიღების გრძელ რიგებში რომ დამდგარიყვნენ, რა მოხდებოდა? მამაჩემსაც დასჭირდა სასწრაფო ოპერაცია და წარმოიდგინეთ, რამხელა ფუფუნებაა: მამა ჩამოდის უვიზოდ და შენ შეგიძლია მისი სიცოცხლე გადაარჩინო.

„ოცნება“ ჩვენ ახლა გვაკარგვინებს ისტორიულ შანსს – გავხდეთ ევროპული სივრცის ნაწილი. გავხდეთ ის სახელმწიფო, სადაც ყველაფერი მოწყობილია ადამიანების კეთილდღეობაზე. ეს ეხება ჯანმრთელობას, სოციალურ პირობებს, საცხოვრისს, განათლებას.

ამ დრომდე მაინც არ ვიღებ ნიდერლანდების მოქალაქეობას. ჩემი მეუღლე ჰოლანდიელია, სამი შვილი გვყავს, მე ნიდერლანდების მუდმივი ბინადრობა მაქვს, არც კი დამიწყია მოქალაქეობის მიღების პროცედურა: ვერ წარმომიდგენია, რომ უცხოური პასპორტით შემოვიდე ჩემს ქვეყანაში.

ჩემი გონება მუდმივად საქართველოშია!

სამწუხაროდ, იქ, ამსტერდამში უფრო დაცულად ვგრძნობ თავს, ვიდრე ჩემს ქვეყანაში. ამ მდგომარეობამდე მიგვიყვანა „ოცნებამ“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ მაია ადუაშვილი.

მაია ადუაშვილი ნიდერლანდებში ალცჰაიმერის და დემენციის მქონე ადამიანების სერვისის მონიტორინგის სამსახურშია. ამბობს, რომ ეს სფეროც კარგად აჩვენებს, რამდენად დაცულია ადამიანის უფლებები ევროპულ სახელმწიფოში:

„პირველ რიგში, ეს ადამიანები არიან საზოგადოების სრულფასოვანი წევრები, სახელმწიფო მათ ყველანაირ კომფორტს უქმნის, რომ თავი სრულფასოვნად იგრძნონ.

ჩვენ მივდივართ ამ ადამიანებთან ოჯახებში და ვესაუბრებით. თუ არსებობს სტაციონარში გადაყვანის საჭიროება, იქ გადაჰყავთ. დემენციის სხვადასხვა ფორმა არსებობს: თუ ადამიანი, მაგალითად, ვეღარ ჩერდება სახლში, გადაგვყავს ძალიან კომფორტულ სივრცეში, სადაც მასთან სპეციალისტები მუშაობენ. ამ ადამიანებს აქვთ სამედიცინო მომსახურება, ერთობიან, სხვადასხვა ლექციას ესწრებიან, ზოგს ხელოვნება უყვარს, მხატვრობა, სეირნობენ ქუჩაში და ასე შემდეგ. ყველაფერი ეს მორგებულია ინდივიდუალური ადამიანის საჭიროებებზე.

საქართველოდან ბევრი ახალგაზრდა სწავლობს ევროპაში. სამწუხაროდ, მათი დიდი ნაწილი უკან აღარ ბრუნდება. ტვინების გადინება საქართველოს უმძიმესი პრობლემაა. „ქართული ოცნება“ ქმნის იმ ნიადაგს, რომ ეს ადამიანები უკან აღარ დაბრუნდნენ,“ – გვითხრა მაია ადუაშვილმა.

მაია ადუაშვილი ემიგრანტების მიერ დაარსებული მოძრაობის – „მზია“ აქტიური წევრია. იგი „მზიას სიაზეც“ მოგვიყვა, ამ სიის სათავეში ირაკლი დგებუაძე უნდა იყოსო – პოლიციელი, ლოყა რომ ეტკინაო.

„ამ სიის ფუნქცია ისიცაა, მომავალმა თაობებმაც გაიგონ, ვინ მოხვდა ამ სიაში, როგორც მოძალადე და მოღალატე.

მზია ამაღლობელის ბოლო სასამართლო სხდომის ამბებს რომ ვიგებდი, 7 საათს გრძელდებოდა სხდომა და ერთხელაც არ ჩამომჯდარა მზიაო. ვფიქრობდი, რომ ის არ დაჯდა საბრალდებო სკამზე, რადგან იცის, რომ მას ეს არ ეკუთვნის. მეც ასე ვთვლი: მზია დამნაშავე არ არის, პირიქით, მზია ჩემთვის სამაგალითო ადამიანია.

ვალდებული ვართ, სამაგალითოდ ვიბრძოლოთ,“ – მიიჩნევს მაია ადუაშვილი და გორის საკრებულოში მომხდარ ამბავსაც გვიყვება: 2025 წლის აგვისტოში „ნიუ იორკ ტაიმსმა“ გორის საკრებულოს თავმჯდომარესთან ინტერვიუ გამოაქვეყნა – ინტერვიუში დავით რაზმაძე რუს ოკუპანტებს მშვიდობისმყოფელებს უწოდებს. 

„მივედი გორის საკრებულოს სხდომაზე, სადაც მისი იმპიჩმენტი მოითხოვეს. მეც გორიდან ვარ.

დავით რაზმაძეს, როგორც მოქალაქემ, პირდაპირ დავუსვი კითხვა: არის თუ არა რუსეთი ოკუპანტი? მან პასუხი ვერ გამცა.

დღეს რუსეთი გვმართავს, ანუ ჩვენ ქვეყანა არ გვეკუთვნის. ეს ამ ე.წ. ხელისუფლების დამსახურებაა, რომელმაც რადიკალურად შეცვალა ქვეყნის საგარეო კურსი.

მე მესმის, რომ საზოგადოებას ხშირად აქვს ნიჰილიზმის განცდა, მაგრამ ესეც ნორმალურია – ეს პროცესია. ჩვენ ძალიან ვერაგი მტერი გვყავს, რასაც ჰქვია რუსეთი, მას უზარმაზარი გავლენები აქვს საქართველოში. პროპაგანდა არაერთი მიმართულებით მუშაობს და არ ვგულისხმობ მხოლოდ 4 სახელისუფლებო ტელევიზიას.

შესაძლოა, არ გვყავს ძლიერი ოპოზიცია, მაგრამ ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ბრძოლა შევწყვიტოთ. მოქალაქეები საპროტესტო აქციაზე დგანან თითქმის 300 დღეა – ეს ადამიანები არიან ჩემთვის გმირები, მათ დღემდე შეინარჩუნეს ბრძოლის უნარი და გამძლეობა. ჩვენ მათ უნდა მივბაძოთ, მათ გვერდით დავდგეთ.

რუსეთი ვერაგია, მაგრამ ჩვენ აუცილებლად გავიმარჯვებთ“, – თავდაჯერებულობა ეტყობა მაია ადუაშვილს.

ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა „ბსუ-ს პირველკურსელთა დახვედრის ღონისძიების მომსახურების ორგანიზებაზე“ ტენდერი გამოაცხადა. შესყიდვის მაქსიმალური ღირებულება 18 850 ლარია.

მიმწოდებელი ვალდებული იქნება ბათუმში, ბსუ-ს მიერ შერჩეულ დროსა და სატენდერო პირობებით გათვალისწინებულ ადგილას უზრუნველყოს მომსახურების გაწევა, კერძოდ:

„1500 ადამიანზე გათვლილი სივრცის უზრუნველყოფა; სარესტორნო სივრცე; მდებარეობა სანაპიროს პირველი ან მეორე ზოლი; აუცილებელია სივრცეს გააჩნდეს მოქმედი სამზარეულო და ბარი, სადაც მონაწილეებს ექნებათ შესაძლებლობა მოთხოვნის მიხედვით შეუკვეთონ მათთვის სასურველი ქართული თუ ევროპული კერძები;

სივრცე უზრუნველყოფილი უნდა იყოს შესაბამისი რაოდენობის მომსახურე პერსონალითა [მიმტანი] და დაცვის თანამშრომლით. არანაკლებ 10 დაცვის თანამშრომლისა. აღჭურვილი სასცენო გახმოვანებისა და განათების სისტემით, მოსასვენებელი სივრცით, მაგიდა სკამებითა და სხვა საჭირო ინვენტარით.

ღონისძიების ტერიტორიაზე დაუშვებელია სხვა არამონაწილე პირის დაშვება.

პრეტენდენტმა უნდა უზრუნველყოს ასევე ადგილობრივი, პოპულარული DJ-ის მოწვევა, შემსყიდველთან შეთანხმებით; შესაბამისი დიჯეი აპარატურით დეკების და მაგიდის უზრუნველყოფა;

ასევე, 1 500 ადამიანზე გათვლილი ქეითერინგით უზრუნველყოფა. მენიუ: წყალი; გამაგრილებელი სასმელები; ტკბილეული; სეზონური ხილი;

150-ნაჭრიანი ტორტი, მარცეპანის ზედაპირით; ზომები: 100X60; ტორტის ზედაპირზე დატანილი უნდა იყოს სიტყვა – WELCOME, ბსუ-ს ლოგო და სრული სახელწოდება ქართულ და ინგლისურ ენებზე.“

ტენდერის პირობის მიხედვით, „მომსახურების გაწევა უნდა განხორციელდეს ხელშეკრულების გაფორმებიდან არაუგვიანეს 15 ოქტომბრისა, შემსყიდველის შეკვეთის შესაბამისად.“

ტენდერში წინადადებების მიღება კი, 2025 წლის 26 სექტემბერს დაიწყება და 29 სექტემბერს დასრულდება. შესაბამისად, ბსუ-ს შესაძლებლობა აქვს 1 500 კაცი რესტორანში 4 ოქტომბრამდე შეკრიბოს [როცა „ოცნება“ ადგილობრივი არჩევნების ჩატარებას გეგმავს].

სატენდერო კომისიის ოქმში აღნიშნულია, რომ პირველკურსელთა დახვედრის ღონისძიების ორგანიზება ბსუ-ს სტუდენტთა კარიერული განვითარების, კულტურისა და სპორტის დეპარტამენტის უფროსის 2025 წლის 5 სექტემბრის სამსახურებრივი ბარათით არის მოთხოვნილი.

სატენდერო განცხადებისა და სატენდერო დოკუმენტაციის პროექტი კი, „შესყიდვის დაგეგმვის მიზნით ჩატარებული ბაზრის კვლევისა და ბსუ-ს 2025 წლის სახელმწიფო შესყიდვების გეგმის საფუძველზე“ მომზადდა.

34 წლის სალომე სალაძე ავსტრიაში ცხოვრობს, ამჟამად ვენის უნივერსიტეტში მუშაობს. 9 წლის წინ აქ უკეთესი განათლების მისაღებად ჩამოვიდა. სალომე სალაძე ამბობს, რომ მოსახლეობის მიზანმიმართულად შეცდომაში შეყვანაა, როცა საქართველოში ვიზალიბერალიზაციის დაკარგვას ისე წარმოაჩენენ, თითქოს ეს ძირითადად ტურისტულ მიმოსვლაში შეაფერხებს საქართველოს მოქალაქეებს.

სალომე წლებია ქართულ დიასპორულ ორგანიზაციებში საქმიანობს და ავსტრიაში სხვადასხვა მიზეზით ჩასულ ქართველ ემიგრანტებთან ხშირი შეხება აქვს. სწორედ ამ გამოცდილებაზე დაყრდნობით ამბობს, რომ ევროპასთან გამარტივებული მიმოსვლის შეჩერების მთავარი ზიანი ადამიანების ჯანმრთელობასა და პირად ტრაგედიებს უკავშირდება.

ის იხსენებს შემთხვევას, როდესაც ვიზალიბერალიზაციამდე ერთი წლით ადრე ავსტრიაში ახალგაზრდა ქართველი ბიჭი გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ ავსტრიის საელჩომ მაქსიმალურად სცადა დახმარება, მის ძმებს რვა დღე დასჭირდათ ვიზის მისაღებად – „ამ რვა დღეში ადამიანი უკვე გარდაიცვალა. ანუ ცოცხალს ვერ ჩამოუსწრესო“.

• სალომე, როდის და რატომ წახვედით ავსტრიაში?

ცხრა წლის წინ, ავსტრიაში წამოვედი უკეთესი განათლების მიღების სურვილით. ვისწავლე პოლიტიკის მიმართულებით. ახლა მეორე მაგისტრატურა დავამთავრე. სწავლის პარალელურად, წლების განმავლობაში ვსაქმიანობდი ქართულ დიასპორულ ორგანიზაციებში – ქართულ საკვირაო სკოლაში, გვაქვს სტუდენტური ასოციაცია, რომლის ხელმძღვანელიც ვარ, ასევე გვაქვს ქართული ცენტრი, რომელიც ემსახურება ქართული კულტურის პოპულარიზაციას ავსტრიაში.

ორჯერ ვიყავი საქართველოს ახალგაზრდა ელჩი ავსტრიაში – ჩემ მოვალეობაში შედიოდა სხვადასხვა კულტურული და საგანმანათლებლო ღონისძიების გამართვა, რომლითაც საქართველო უნდა გაეცნოთ ავსტრიელებს; ერთმანეთთან ვაკავშირებდით ქართველ ახალგაზრდებს. ასე დავრჩი ავსტრიაში. 

• ხშირი მიმოსვლა გაქვთ საქართველოში?

როდესაც აქტიური სტუდენტი ვიყავი, ვახერხებდი  წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ საქართველოში ჩამოსვლას. ახლა წელიწადში ოთხი-ხუთჯერაც ვახერხებ ჩამორბენას. გარდა ამისა, ჩემი მეგობრები, ჩემი ოჯახის წევრები, ჩემი ნათესავი ძალიან, ძალიან ხშირად მსტუმრობენ.

აქაც ვიზალიბერალიზაციასთან მივდივართ, ჩვენი ქვეყნის სწორედ ამ საოცარი მონაპოვარია, რომ ადამიანებს შეუძლიათ დღეს იყიდონ ბილეთი და ხვალ უკვე ევროკავშირში იყვნენ ოჯახის წევრების მოსანახულებლად. 

ავსტრიაში ძირითადად სხვა ტიპის ემიგრაციაა საქართველოდან – სწავლის ან მუშაობის მიზნით ჩამოდიან და ნაკლებად გვაქვს შეხება ეგრეთ წოდებულ არალეგალურ მიგრაციასთან. 

მაგრამ მაგალითად, თუ ავიღებთ საბერძნეთს, იტალიას და სხვა ქვეყნებს, იქ უფრო მნიშვნელოვანია და იგრძნობა ვიზალიბერალიზაციის საჭიროება – არსებობენ ადამიანები, რომელთაც 5, 10 და 15 წელია ოჯახის წევრები არ უნახავთ და ახლა მათთვის გაცილებით მარტივია მშობლებისა და ახლობლების მონახულება ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში.

• სალომე, სამედიცინო სერვისებისთვის რამდენად ხშირად ჩამოდიან საქართველოდან ავსტრიაში?

საკმაოდ ხშირად. ავსტრია არის ერთ-ერთი წამყვანი ქვეყანა საფრანგეთსა და გერმანიასთან ერთად, სადაც ქართველები ჯანმრთელობის პრობლემების გამო ხშირად მიმართავენ აქაურ მედიცინას. ზოგი ლტოლვილის სტატუსით ბარდება, ზოგი კი დაგეგმილი გამოკვლევისთვის ჩამოდის.

ქართულ დიასპორულ ორგანიზაციებში ჩემი საქმიანობის განმავლობაში არაერთ ქართველ პაციენტს მოხალისეობრივად გავყევი თარჯიმნად. ხშირ შემთხვევაში არ იციან გერმანული ენა და ამიტომ, აქ მცხოვრები ქართველები, აი, ასე მოხალისეობრივად ძალიან ხშირად მივყვებით ხოლმე პაციენტებს, რომ დავეხმაროთ ექიმთან კომუნიკაციაში.

ათეულობით პაციენტს გავყევი მე, უშუალოდ, სხვადასხვა საავადმყოფოში, ძირითადად ვენაში არსებული საავადმყოფოებში, სადაც ისინი სხვადასხვა სამედიცინო პრობლემით მკურნალობდნენ.

• როგორ ფიქრობთ, როგორ აისახება ვიზალიბერალიზაციის შეჩერება ამ ადამიანებზე?

საქართველოში ვიზალიბერალიზაციის შესაძლო დაკარგვაზე ხშირად მხოლოდ ტურისტული სეგმენტის ჭრილში საუბრობენ, არადა რეალურად საქმე ბევრად უფრო სერიოზულ საკითხებს ეხება – განსაკუთრებით მათ, ვისაც ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს.

მე საკვირაო სკოლაში ვასწავლი ქართულ ენას და ლიტერატურას, ჩემი მოსწავლეებიდან, რამდენიმე ამ ქვეყანამ გადაარჩინა ლეიკემიისა თუ სხვა მძიმე დაავადებისგან. ისინი ახლა აქ ცხოვრობენ, აგრძელებენ მკურნალობას, ხშირ შემთხვევაში, კონტროლს, რომ  დაავადების რემისიაში არ წავიდეს. აქვთ აქ ცხოვრების უფლება, მათ მშობლებს აქვთ აქ ცხოვრების და მუშაობის უფლება, ანუ ღირსეული პირობები შეუქმნა ამ ქვეყანამ.

ავსტრია არ არის გამონაკლისი.

ევროკავშირის ძალიან ბევრ ქვეყანაში არიან ადამიანები, რომელთაც, ასე ვთქვათ, საქართველოდან მოუწიათ წამოსვლა იმიტომ, რომ საქართველოს ჯანდაცვის სისტემამ ისინი გაიმეტა სასიკვდილოდ. მათ ერთადერთი გზა, რაც მონახეს, იყო ის, რომ ვიზალიბერალიზაციის ფარგლებში მარტივად ჩამოვიდნენ აქ და ჩაბარდნენ ლტოლვილად. მე, როგორც ქართველს, რომელსაც თავად ეს პრობლემა არ ჰქონია, მაგრამ ბევრთან მქონია შეხება, მხოლოდ მადლიერება შემიძლია გამოვხატო ავსტრიისა და მთლიანად ევროკავშირის მიმართ.

მახსოვს შემთხვევა: ვიზალიბერალიზაციის შემოღებამდე ერთი წლით ადრე აქ ვენაში ქართველი ბიჭი გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ ავსტრიის საელჩომ მაქსიმალურად სცადა დახმარება, მის ძმებს, რვა დღე დასჭირდათ ვიზის მისაღებად და ამ რვა დღეში ადამიანი უკვე გარდაიცვალა. ანუ ცოცხალს ვერ ჩამოუსწრეს. ახლა ნახევარ დღეში შეიძლება უბრალოდ აიღო ბილეთი და ჩამოხვიდე.

ეს ეხება სტუდენტებსაც. მე ძალიან ბევრ სტუდენტთან მაქვს შეხება, მათ ვიზალიბერალიზაციის წყალობით აღარ სჭირდებათ საქართველოში ვიზის განაცხადის შეტანა – ისინი ავსტრიაში ჩამოდიან მოწვევით, იწყებენ სწავლის პროცესს და ვიზაზე განაცხადს აქვე აკეთებენ. ბევრი სტუდენტი ზაფხულობით გერმანიაში სამთვიან ან რვათვიან სამუშაო პროგრამებში მონაწილეობს, იღებს ანაზღაურებას და იქ აღებული ხელფასით შემდეგ, მთელი წლის განმავლობაში თავიანთ სტუდენტურ ცხოვრებას იფინანსებენ.

ასე რომ ბევრად უფრო დიდ პრობლემებს გამოიწვევს ვიზალიბერალიზაციის გაუქმება, ვიდრე ტურისტული საკითხია.

• უვიზო მიმოსვლის ამოქმედებამდე გიმოგზაურიათ ევროპაში? რამდენად რთული იყო პროცედურულად? 

დიახ, მე წლების წინ, სანამ ვიზალიბერალიზაცია შემოვიდოდა, მანამდე ვიყავი გერმანიაში ერთ-ერთი პროგრამით, სამთვიანი პროგრამით და შემდეგ უკვე ოპერ პროგრამით, ეს არის პროგრამა, როდესაც ოჯახში ცხოვრობ ერთი წლის განმავლობაში და ეხმარები ბავშვებთან, კონკრეტულად ოჯახსა და ისინი უზრუნველყოფენ იმას, რომ შენ ენა ისწავლო.

მახსოვს, გერმანიის საელჩოში სანამ შევიდოდი, დაახლოებით 15-20 სახის საბუთი შევაგროვე. ძალიან რთული იყო ვიზიტის დაჯავშნა – რამდენიმე საათი ვეკიდე ტელეფონზე, რომ უბრალოდ ყურმილი აეღოთ. შემდეგ იქ გასაუბრება, რის შემდეგაც დაახლოებით სამი კვირის განმავლობაში ველოდე გერმანიის ვიზას და არ ვიცოდი, მომცემდა თუ არა. პროცედურულად ეს ნამდვილად ძალიან რთული იყო.

გარდა ამისა, აი, ბატონი კობახიძე, მე პრემიერად ვერ მოვიხსენიებ, ამბობდა, რომ როგორც ადრე ვიღებდით, ავიღებთ ისევ, რა პრობლემა არის ვიზის აღებაო. ვიზის აღება ფინანსებთან არის დაკავშირებული და საქართველოში, ალბათ 30% მაინც თვითდასაქმებულია, თუ ადამიანს არ უფიქსირდება სოლიდური შემოსავალი და სისტემატური შემოსავალი, მას ვიზას  ვერ მისცემენ – ფინანსურად ვერ დაადასტურებს იმას, რომ მას ევროკავშირში დარჩენა არ უნდა.

გარდა ამისა, როდესაც ადამიანს სასწრაფოდ წარმოექმნება ჯანმრთელობის პრობლემა და ყველამ ვიცით საქართველოში ჯანდაცვის სისტემაში რა ხდება, უბრალოდ შეიძლება ადამიანი ვერ გადარჩეს, იმიტომ, რომ დიდი დრო წაიღოს აი, ამ სავიზო საკითხების მოგვარებამ. 

ადამიანები და მათ შორის პოლიტიკური ძალის წარმომადგენლები, არ შეიძლება, კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდნენ იმხელა სიკეთეს, რაც ზოგადად ევროკავშირში საქართველოს მოქალაქეების თავისუფლად გადაადგილებას მოაქვს, ვიზალიბერალიზაციას მოაქვს. 

ჩვენ ხშირად ვისმენთ მესიჯებს „ოჯახის სიწმინდესა და ოჯახურ ფასეულობებზე“, მაგრამ ევროკავშირისთვის და მათ შორის, იმ ქვეყნისთვისაც, სადაც მე ვცხოვრობ, ავსტრიისთვის – მთავარი ღირებულება არის სწორედ ადამიანი და მისი ღირსეული ცხოვრებაა. ოჯახი ვერ იქნება შეკრული იქ, სადაც ბავშვები შიმშილობენ და მშიერი სხედან გაკვეთილებზე. ვერ იქნება ძლიერი იქ, სადაც დედა და მამა ათასობით კილომეტრის იქეთ არის გადახვეწილი, რომ შვილები არჩინონ. და მით უმეტეს, იქ, სადაც პენსიონერი ნაგავში ეძებს საჭმელს ან არჩევს – წამალი იყიდოს, კომუნალური გადაიხადოს თუ ჩაისთვის შაქარი იყიდოს. ეს არ არის ოჯახის სიწმინდე და ოჯახების დაცვა.

„ასეთი სიმღვრივე შავ ზღვაში არასოდეს და არსად არ დაფიქსირებულა,“ – ამბობს ზღვის ბიოლოგი, ეკოლოგი არჩილ გუჩმანიძე. მან სპეციალური ხელსაწყოებით შეისწავლა შტორმის დროს ზღვის სიმღვრივე, მაჩვენებელი კატასტროფულიაო, გვიყვება ბიოლოგი და განმარტავს, რომ ეს შემთხვევა აჩვენებს, როგორ ვანადგურებთ მდინარეებს და ზღვის ეკოსისტემას.

„პრობლემა არის ის, რომ ჩვენი მდინარეები ვერ ასრულებენ იმ ფუნქციას, რასაც ისინი ისტორიულად ასრულებდნენ – მიდის ქვიშა-ხრეშის აბსოლუტურად გაუაზრებელი მოპოვება: მოიპოვებენ ყველგან, მოიპოვებენ ნებისმიერი ოდენობით… თუ ჩვენ ასე გავაგრძელებთ: მოვკლავთ მდინარეებს, მოვკლავთ ზღვას, ტალახში არავინ იბანავებს, აღარც ტურიზმი გვექნება და მაშინ რაღად გვინდა ეს მშენებლობა?“ – კითხულობს გარემოსდამცველი.

„ბათუმელებმა“ არჩილ გუჩმანიძესთან ინტერვიუ ჩაწერა. ის ზღვის ბიოლოგია, იქთიოლოგი, ბიოლოგიის დოქტორი.

• ბატონო არჩილ, სოციალურ ქსელში წერდით, რომ „ასეთი სიმღვრივე შავ ზღვაში არასოდეს და არსად არ დაფიქსირებულა“, რასთან გვაქვს საქმე?

გუშინ [20 სექტემბერი] დღის საათებში გავზომეთ სიმღვრივე ორი აპარატით. ეს იყო ტურბიდომეტრი – სპეციალური ხელსაწყო, რომელიც ზომავს სიმღვრივეს 10 000 NTU-მდე და აჩვენა 2650. უფრო მაღალი მაჩვენებლებიც იყო, მაგრამ ყველაზე დაბალი იყო ეს – 2650.

ეს ძალიან მაღალი, წარმოუდგენელი მაჩვენებელია. უბრალოდ, ვინც ამ სფეროს სპეციალისტი არ არის, მისთვის შესაძლოა, ამის აღქმა არის ძალიან რთული. რას ნიშნავს 2650 NTU? – 50 NTU-ზე ზევით უკვე ჰიდრობიონტებს ექმნებათ სერიოზული პრობლემები.

ზღვის ეკოსისტემისთვის განსაზღვრული არ არის ზღვრულად დასაშვები სიმღვრივის კონცენტრაცია NTU-ში. არის სანიტარული ნორმები, სხვა ნორმები, მაგრამ ეკოლოგიური ნორმა დადგენილი არ არის. რომ ავიღოთ საერთაშორისო, საყოველთაოდ მიღებული ნორმა, მაქსიმუმ 51-ჯერ აღემატებოდა დასაშვებ კონცენტრაციას – 500-ზე ზევით უკვე მთელი რიგი ჰიდრობიონტებისთვის არის სასიკვდილო.

• გამოდის, სერიოზული საფრთხე ემუქრება შავი ზღვის ეკოლოგიურ სისტემას?

მე თვითონ არ ვენდე საკუთარ თავს. მეთქი, რაღაც შეცდომაა ხომ არაა?

წავედით, მოვიტანეთ სპეციალური ცილინდრი. სიმღვრივე იზომება, როგორც ტურბიდომეტრით, ასევე არის ძველი მეთოდი: სპეციალური ცილინდრია, ამ ცილინდრში ასხამ წყალს და მერე დანალექის პრინციპით რაც დაილექება, აჩერებ გარკვეული დროის განმავლობაში, დანალექის მიხედვით უკვე განსაზღვრავ, რამდენია სიმღვრივე. ამ ცილინდრმა აჩვენა 1000 NTU. 1000 აჩვენა იმიტომ, რომ ეგ ცილინდრი 1000-ზე ზევით ვერც ზომავს, მეტის გაზომვა მას არ შეუძლია.

მქონდა კომუნიკაცია ჩემს კოლეგებთან, უცხოეთში. მათ გავუგზავნე, როგორც ფოტო, ისე ვიდეო მასალა. ეს სიმღვრივე არ იყო გაზომილი მდინარის შესართავთან – საზღვაო აკადემიის წინ გავზომე. ჩემმა კოლეგებმაც დამიდასტურეს, რომ ასეთი ოდენობის სიმღვრივე შავი ზღვის სანაპიროზე არსად არ დაფიქსირებულა.

აი, კახოვკის კაშხალი რომ ააფეთქეს და უზარმაზარი მასები შევიდა ზღვაში, კატასტროფა იყო, იმ დროსაც კი არ იყო ეს მაჩვენებელი. იქ სადღაც 800-მდე იყო, თქვენ წარმოიდგინეთ და აქ იყო 2650.

• ეს მაჩვენებელი, რაც თქვენ ახლა დააფიქსირეთ, არასდროს ყოფილა შავ ზღვაში?

ისტორიაში არ ყოფილა საერთოდ. რა მონაცემებიც მე მაქვს – ისტორიული და მიმდინარეც –  ასეთი რამ არასოდეს არ ყოფილა. ჰიდროქიმიკოსებმაც ეს დამიდასტურეს, რომლებიც კონკრეტულად ამ საკითხებზე მუშაობენ. მათი შეკითხვა იყო, რა მოხდა, რა გასკდა? ვუთხარი, რომ არაფერი არ გამსკდარა, არაფერი აფეთქებულა, უბრალოდ წვიმაა უკვე მეორე დღეა.

• სამთავრობო უწყებებიდან ამას არავინ სწავლობს?

არავინ არ ყოფილა, არავინ არ დაინტერესებულა ამით.

ეს სიმღვრივე არ არის მხოლოდ ზღვის ფერის ცვლილება. ეს უნდა გვესმოდეს ჩვენ სწორად, ანუ აქ ზღვა ტალახიანი კი არ იყო მხოლოდ, არამედ ეს არის უდიდესი ნეგატიური გავლენა ლიტორალურ, სანაპიროს ეკოსისტემაზე. ეს არის კატასტროფული გავლენა. 500-ზე ზევით უკვე ზღვის მთელი რიგი ორგანიზმებისთვის ეს სასიკვდილოა.

აი, ძალიან დიდი იქნება გავლენა ფილტრატორებზე: მოლუსკები რომ არის ორსაგდულიანი, როგორიც არის, მაგალითად, მიდია, ბენთოსური, ფსკერული ორგანიზმები, ვთქვათ, კიბოსნაირები, მათზე ძალიან დიდი იქნება გავლენა, რადგან მათ არ გააჩნიათ განრიდების უნარი.

• სავარაუდოა, რომ მათი ნაწილი დაიხოცა კიდეც?

რა თქმა უნდა, ანუ გავლენა არის კატასტროფული, მაგრამ ამას არავინ არ შეაფასებს. ერთად ვნახავთ, რა განცხადებებიც გაკეთდება რამდენიმე დღეში – პირიქით, გამოვლენ და იტყვიან, რომ ყველაფერი არის ნორმაში, ბრწყინვალედ. იტყვიან, რომ ისეთი მონაცემები გვაქვს, რაც ისტორიაში არასოდეს გვქონია.

იმასაც კი გვეტყვიან, იაზონი რომ შემოვიდა კოლხეთში, მაშინაც კი არ იყო ზღვა ასეთი სუფთა, როგორიც ახლა გვაქვსო. ბოდიში ამ ტერმინს რომ ვიყენებ, მაგრამ „გაპრავება“ წავა. უკვე გააჟღერეს კიდეც ვერსია: თურქეთიდან წამოიღო ეს ყველაფერიო. ყველაფერზე მიდიან და ყველაფერს კადრულობენ. მანამდე ასეულობით ვიდეო ვრცელდებოდა ჩვენ მდინარეებში რაც ხდებოდა: მაჭახელაზე, კინტრიშზე, აჭარისწყალზე, ჭოროხზე…

სიმართლე ისაა, რომ თურქეთში ასეთი ფაქტი არ დაფიქსირებულა. არც სარფსა და გონიოში. რა გამოდის, რომ თურქეთიდან ეს წყალი შემოვიდა უცბად და მაინცა და მაინც ბათუმის ნაპირზე გამოვიდა? ეს ძალიან არასერიოზულია.

• თქვენ აჭარის მდინარეებზე ინერტული მასალის ამოღება ახსენეთ. მიგაჩნიათ, რომ ეს არის ზღვის სიმღვრივის ამ მაჩვენებლის გამომწვევი მიზეზი?

წვიმა აქამდეც ყოფილა, ბევრად უფრო ძლიერი შტორმიც ყოფილა… ჩვენს მეხსიერებაში ეს ყველაფერი დალექილია და გვახსოვს. გამორიყული ხის მასალით ბათუმში ვერავის გააკვირვებ. მთავარია ის, თუ ზღვაში რა მოხდა, სიმღვრივემ ამ მაჩვენებელს როგორ მიაღწია?

ეს ყველაფერი დაიწყო მდინარეებში. ის, რაც ნაპირზე გამოირიყა, ზღვიური მასალა არ არის, ეს არის მდინარისეული ამონატანი, ანუ შემოტანილია ზღვაში.

პრობლემა არის ის, რომ ჩვენი მდინარეები ვერ ასრულებენ იმ ფუნქციას, რასაც ისინი ისტორიულად ასრულებდნენ. მიდის ქვიშა-ხრეშის აბსოლუტურად გაუაზრებელი მოპოვება: მოიპოვებენ ყველგან, მოიპოვებენ ნებისმიერი ოდენობით…

• გულისხმობთ იმას, რომ ლიცენზიის გარეშე მოიპოვებენ?

მე, როგორც იქთიოლოგს და ზღვის ბიოლოგს, არ მაინტერესებს, ლიცენზიით ხდება თუ ლიცენზიის გარეშე ინერტული მასალის მოპოვება. ჩემთვის მთავარია ის, რომ ეს ხდება არასწორად, არ ხდება გარემოსდაცვითი გააზრება, მოიპოვებენ იქ, სადაც მოპოვება არ შეიძლება. მოიპოვებენ იმ ოდენობით, რაც არ შეიძლება. შედეგად მივიღეთ ის, რომ მდინარე გაედინება იქ, სადაც არ უნდა გაედინებოდეს – მდინარე რეცხავს იმ სანაპიროს, რომელსაც არ უნდა რეცხავდეს, დატოვებულია უამრავი ღია კარიერი, ღრმულები მთელ სანაპიროზე,

მდინარის წყალსა და ნიადაგის საბაზისო ქანებს შორის არის ფორმირებული სედიმენტი, ანუ დანალექი. ეს არის ქვიშა-ხრეშის, თიხის, ლამის სახით. ეს ბარიერია მდინარის წყალსა და საბაზისო ქანებს შორის. აი, ეს ბარიერი არის მოხსნილი მთლიანად და მდინარე რეცხავს ნიადაგს და ამ ბაზისს.

აი, ეს არის შედეგი ამ ყველაფრისა, რომ მდინარეები ვეღარ ასრულებენ იმ როლს, რაც მათ აქვთ. დელტაში, ესტუარში და ქვემო წელში უნდა მოხდეს ამ სიმღვრივის და ამ ფაჩხის შეკავება. იქ არის ჭალის ტყეები, აკუმულაციური უბნები, რომელიც საერთოდ აღარ არის, აღარც ჭალის ტყე დაგვრჩა – ჭალის ტყის მცენარეულობის დიდი ნაწილი ამოღებულია, ანუ, დელტა მოშლილია, ქვემო წელი მოშლილია, მეანდრები აღარ არის.

მთელი მდინარისეული მასა, ყოველგვარი შეკავების და ფილტრაციის გარეშე, პირდაპირ შედის ზღვაში და შემდგომ უკვე ზღვა ამას ანაწილებს, ბუნებრივია და ისევ ჩვენს სანაპიროებზე რიყავს – გვიბრუნებს ამ ყველაფერს უკან.

მდინარეები არის ეკოლოგიური კატასტროფის ზღვარზე. ნახეთ, რა ხდება ჭოროხში, აჭარისწყალში, პირიქით, ემატება კარიერები, არ ხდება გარემოსდაცვითი გააზრება, არ ხდება იქთიოლოგიური, ჰიდროლოგიური, ჰიდროგეოლოგიური შეფასებები, არ ვაფასებთ, ამას რა გავლენა ექნება თავად მდინარის ეკოსისტემაზე, ასევე ზღვაზე.

ქვიშა-ხრეშს მოვიპოვებთ იმისთვის, რომ ავაშენოთ კორპუსები, რაღაც კუნძული თუ ნახევარკუნძული, რადგან ქალაქში არის ტურიზმი და ტურიზმი განაპირობებს ამ მოთხოვნას, მაგრამ თუ ჩვენ ასე გავაგრძელებთ: მოვკლავთ მდინარეებს, მოვკლავთ ზღვას, ტალახში არავინ იბანავებს, აღარც ტურიზმი გვექნება და მაშინ რაღად გვინდა ეს მშენებლობა?

• რა შედეგამდე შეიძლება მივიდეთ, თუ მდინარეებიდან ინერტული მასალის ამოღება გაგრძელდება?

ჩემი მოკრძალებული პროგნოზია ის, რომ რაც გუშინ დაიწყო, ეს არ დასრულებულა – ასეთი ფაქტები მომავალშიც გვექნება. წარმოვიდგინოთ, რომ ეს მომხდარიყო, აგვისტოში. ეს ფაქტობრივად ტურიზმს გაანულებდა. ეს სიმღვრივე ხომ არ გავა ერთ და ორ დღეში?

• ამას შეიძლება ჰქონდეს გავლენა თავად ზღვის წყლის ხარისხზე, აისახება სანაპიროზე?

რა თქმა უნდა, ზღვა არის ერთი სხეული და ზღვას თუ ეკოლოგიურად გავანადგურებთ, მის რეკრეაციაზე საუბარი უკვე არასერიოზულია. ზღვის რომელ რეკრეაციულ უნარებსა და თვისებებზე უნდა ვისაუბროთ, თუ მას ასეთ ზიანს მივაყენებთ?

• რა არის საჭირო, პირველ რიგში, რა გამოსავალი არსებობს?

პირველ რიგში, ყველამ ამ პრობლემებზე უნდა ვისაუბროთ სწორად და ჯანსაღად. კი არ უნდა „ვაპრაოთ“ რაღაცები, ან უბრალოდ ვთქვათ, რომ იცი, არაფერი განსაკუთრებული არ მომხდარა – არა ბატონო, არ ხდებოდა სულ ასეთი რაღაცები, ასეთი რამ პირველად მოხდა ისტორიაში.

ჩვენ უნდა მოვნახოთ ბალანსი ეკონომიკურ ინტერესებსა და ეკოლოგიას შორის. ჩვენ თუ ამ ბალანსს ვერ ვიპოვით, ამ ბალანსს დავარღვევთ და საბოლოო ჯამში, არასწორი ეკონომიკური განვითარება მოკლავს ეკოლოგიას, მკვდარი ეკოლოგია კი, გააჩერებს ეკონომიკურ განვითარებას. ეს არის წრებრუნვა, რომელიც ერთმანეთთან არის კავშირში, ეს არის ბუნებრივი ჯაჭვი.

ამიტომაც, ჩვენ უნდა ვეძებოთ ბალანსი ეკონომიკურ ინტერესებსა და ეკოლოგიას შორის. აი, გუშინ რაც ვნახეთ, ეს იყო ამ ბალანსის კლასიკური დარღვევა, ქრესტომათიული მაგალითი: რას ნიშნავს არასწორი ეკონომიკური განვითარება, არასწორი ეკონომიკური მიდგომები, გარემოსდაცვითი ინტერესი გაუთვალისწინებლობა და და ეკონომიკური ინტერესების პრევალირება. ეს მაგალითი სახელმძღვანელოებშია დასაწერი. ეს იყო სრული კლასიკა, რაც მოხდა გუშინ.

ხვალვე წავა საუბარი, რომ თურმე ზღვა ჩვენთან არის იდეალური, რომ ყველა პარამეტრი არის ნორმის ფარგლებში, რომ ზღვა უფრო სუფთაა, ვიდრე მაშინ, როცა იაზონი შემოდიოდა კოლხეთში.

ასე გვეტყვიან იმის მიუხედავად, რომ დასავლეთ საქართველოს არცერთ ქალაქს შავი ზღვის აუზში გამწმენდი ნაგებობა არა აქვს – ნორმალური და ფუნქციონირებადი. ბათუმის დიდი ნაწილი კანალიზირებულიც კი არ არის და პირდაპირ ჩადის ყოველგვარი გაწმენდის გარეშე ზღვაში. ჩვენ წარმოდგენაც არ გვაქვს ადლის გამწმენდ ნაგებობაზე რა ხდება, რადგან მათ აქვთ მხოლოდ თვითმონიტორინგი. ასეთი რამ მსოფლიოში არ არსებობს: ვინც წმენდს, ის აკონტროლებს საკუთარ თავს.

გვეუბნებიან: ყველა სადგურზე იდეალური მონაცემები გვაქვს, არც ერთი პარამეტრი არ არის დარღვეული, ყველაფერი არის იდეალური, რომ ზღვა სუფთაა, ვიდრე ოდესმე.

ეს სიგიჟის მიღმაა. წარმოიდგინეთ: იტალია, საფრანგეთი, ესპანეთი – ამ ქვეყნებში  ყველა ზღვისპირა ქალაქს გამწმენდი ნაგებობა აქვს და აკეთებენ მონიტორინგს. ისინიც კი ამბობენ, რომ იცით რა, ამ სანაპიროზე კარგი მონაცემებია, მაგრამ აქ – ცოტა პრობლემებია, ანუ სანაპიროების ზონირებულია. ჩვენთან ყველგან ყველაფერი კარგადაა!

ბათუმის დიდ ნაწილს წყალი არ მიეწოდება. კომპანია „ბათუმის წყალში“ განმარტავენ, რომ უწყლობა „სტიქიურად მოსულ უხვ ნალექს“ უკავშირდება.

მუნიციპალურ კომპანიაში „ბათუმის წყალი“ გვითხრეს, რომ წყლის მიწოდება საღამოს 6 საათიდან აღდგება.

„წყალმომარაგება შეეზღუდა შემდეგ მისამართებზე მცხოვრებ აბონენტებს: გოგებაშვილის, ო. ჭილაძის, ე. ნინოშვილის, საბაჟოს შესახვევი, ქუთაისის, ზ. გამსახურდიას, ხულოს, გენ. მაზნიაშვილის, კ. გამსახურდიას, ს. ჟღენტის, ნ. დუმბაძის, კ. მარჯანიშვილის, ნ. ბარათაშვილის, დ. თავდადებულის, ჭაბუა ამირეჯიბის, ს. ესენინის, ზ. ბერიძის ქუჩებზე, იმედაშვილსის ქუჩა (#1-დან 15-მდე; 2-დან -14-დან), ლ. ასათიანის ქუჩა (1#-დან 41-მდე; 2-დან 54-მდე), ვაჟა ფშაველას ქუჩა (#1-დან 5-მდე; 2-დან 8-მდე), 26 მაისის ქუჩა (#1 -დან 5-მდე; 2-დან 8-მდე), რუსთაველის ქუჩა, თ. აბულაძის ქუჩა, ალ. ახმეტელის ქუჩა, მ. აბაშიძის ქუჩა (#1-დან 49-დან; 2-დან 46-დან), ა. მელაშვილის ქუჩა , გორგილაძის ქუჩა (#1-დან 13-მდე; 2-დან 8-მდე) მერაბ კოსტავას ქუჩა, ი. აბაშიძის ქუჩა , ნოე ჟორდანიას ქუჩა , ფარნავაზ მეფის ქუჩა (#1-დან 71-მდე; 2-დან 70-მდე), საიათნოვას ქუჩა , გორგასალის ქუჩა (#1-დან 51-მდე; 2-დან 60-მდე), ჭავჭავაძის ქუჩა (#1-დან 39-მდე ; 2-დან 34-მდე), ვალემბერგის ქუჩა, რ.კომახიძის ქუჩა, რევაზ კომახიძის I შეს., ა. წერეთლის ქუჩა (#1-დან 15-მდე), ზუბალაშვილის ქუჩა (#1-დან 39-მდე; 2-დან 34- მდე), შ. ხიმშიაშვილის ქუჩა, შოთა რუსთაველის ქუჩა (#57-დან 61-მდე), ფიროსმანის ქუჩა, ვ. გორგასალის ქუჩა (#154-დან 162-მდე; 153-დან 159-მდე), ჯავახიშვილის ქუჩა (#2-დან 10-მდე; 1-დან 9-მდე), ტბელ აბუსერიძის ქუჩა (#2-დან 46-მდე; 1-დან 37-მდე), ლ. გუდიაშვილის, გ. ა. აბაშიძის ქუჩა და შესახვევი, კაჭარავას, რ. გორდეზიანის, მალაზონიას, ჟ. შარტავას ქუჩა (#4-დან 22-მდე, 1-დან 15-მდე), ლორიასა და ა. მიქელაძის ქუჩები,“ – აღნიშნულია „ბათუმის წყლის“ მიერ დღეს, 21 სექტემბერს გავრცელებულ განცხადებაში.

ბათუმში მოსახლეობის ნაწილი უწყლოდ გუშინ, 20 სექტემბერს დილიდან დარჩა. წყალი დღეს ქალაქის იმ ნაწილში უკვე აქვთ, სადაც გუშინ იყო გათიშული გვიან საღამომდე. წყლის მიწოდება სრულად არ აღდგენილა ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე.

თითქმის ყოველ საღამოს ჯემალ კახიძე ადლიის დასახლებიდან ბათუმის საკონსტიტუციო სასამართლომდე, რამდენიმე კილომეტრიან გზას ველოსიპედით გადის, თან აქვს საქართველოს დროშა ან ტრანსპარანტი გზავნილით ქვეყნის ევროპული მომავლის დასაცავად. ის ბათუმის პროევროპული აქციების აქტიური მონაწილეა, მისი ბრძოლის მთავარი მოტივაციაა ქვეყანა რუსეთის გზას არ დაადგეს.

ჯემალი მეზღვაური, ინჟინერ მექანიკოსია. როცა დამსაქმებელმა დაურეკა, ბევრი არ უფიქრია, უარი უთხრა – ახლა სამშობლოს ვჭირდები და აქ უნდა ვიყოო.

„ვაპირებდი წასვლას. შემოთავაზება მქონდა გასულ წელს, უარი ვთქვი, ძალიან ინტენსიურად ვიყავი ამ ყველაფერში ჩართული და ამიტომ. ზაფხულში, სხვა სააგენტოში მომიწია მისვლა, საბუთების კეთება და მივიღე შემოთავაზება მეორედაც. სასაცილო დამთხვევა იყო, როცა დამირეკეს, საპროტესტო კარავში მეძინა საკონსტიტუციო სასამართლოსთან, ვუპასუხე, რომ ქვეყნის გადასარჩენად აქციებში ვიღებ მონაწილეობას და უარს ვამბობ-მეთქი. მადლობა და უკეთეს ქვეყანაში გვეცხოვროსო – ასე მისურვეს. მესამე წელია არ წავსულვარ გემზე, ძალიან რთული იქნება თავიდან დაწყება. ამ ინდუსტრიაში არ სჭირდებათ დიდი ხნით წასული კადრი“.

ჯემალი პროტესტში ჩაერთო და აქტივისტად იქცა 2018 წლიდან, როცა ბათუმის ბულვარის, როგორც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის შენარჩუნების საკითხი დადგა დღის წესრიგში:

„ეს დაიწყო ბულვარის, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დაცვით, ასევე „ამბასადორის“ პროექტის წინააღმდეგ. ერთ-ერთი საინიციატივო ჯგუფის წევრი ვიყავი, „რივიერას“ პროექტს როცა ამტკიცებდნენ. ინტენსიური წნეხი რეჟიმისგან დაიწყო რუსული კანონით, მას შემდეგ ყოველდღიურობად იქცა ჩვენი პროტესტი. მომიწია მეზღვაურობის პროფესიისთვის თავის დანებება. არ იყო დრო ფულის კეთების,  ქვეყნის გადარჩენის დრო მოვიდა – არანაირ ფულს, ქონებას და შრომას აზრი არ აქვს, თუ ამათ შერჩებათ ეს ქვეყანა და საბოლოოდ დამყარდება დიქტატურა.“

გვიყვება, რომ „პირველი გაბრაზება და ამ ბრაზის პროტესტით გამოხატვა“ სწორედ საჯარო სივრცეების წართმევას უკავშირდებოდა:

„2010 ან 2011 წელი იყო, ავტობუსით ვმგზავრობდი და ფანჯრიდან დავინახე აკვაპარკის მიმდებარედ ბულვარის ტერიტორია შემოეღობათ, სადაც ახლა სასტუმრო „გრანდ გლორიაა“. გავბრაზდი, ვერ ვუჯერებდი თვალებს, როგორ შეიძლება ბულვარი მოეღობა ვიღაცას და მშენებლობა დაეწყო ? – დავიწყე კვლევა, როგორ მოხდა, ვინ მიიღო გადაწყვეტილება. მწვანე სივრცე, რომელიც უნდა ყოფილიყო ხალხისთვის, წაგვართვა ვიღაც მდიდარმა და ეს მერე გავიგე.“

ჯემალმა გაგვიზიარა მოსაზრება იმაზეც, რატომ არ სთხოვენ პასუხის მსგავს შემთხვევებში გადაწყვეტილების მიმღებს და აგრესია ძირითადად „მდიდარ მყიდველს“ მიემართება:

„არ ვიცით, არ შეგვიძლია, ვერ ვახერხებთ ან უბრალოდ ვერ ვხვდებით, ვინ არის გადაწყვეტილების მიმღები… რა თქმა უნდა, ეს პრობლემაა. ისიც პრობლემაა, რომ მდიდარი ბიზნესი ხარბია და არ აქვს საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა – კიდევ უფრო მეტად გამდიდრება და მეტის ხელში ჩაგდება უნდა. ვერ ვხვდებით, რომ მთავარი ამ ამბავში არის ის, ვინც ხელისუფლებაშია.“

ჯემალი ამბობს, რომ თანდათან უფრო ცხადი ხდება მისთვის და სხვებისთვისაც, რომ აქ საქმე კორუფციასთან გვაქვს:

„რომ არ იყვნენ კორუფციულ გარიგებებში ამ ადამიანებთან, ამ კომპანიებთან, დეველოპერებთან, ეს ყველაფერი არ მოხდებოდა. მთავარი პრობლემა არის ის, რომ ვინც ხელისუფლებაშია, ის კი არ ებრძვის ამ ურბანულ კატასტროფას, რაც ქალაქშია, გარიგებაში არიან, ერთმანეთს ბინებს აძლევენ, ფულებს ურიცხავენ, შემოწირულებებს აკეთებენ, ყველაფერი ვიცით.

ფინელი ქალი გავიცანი, ჭადრაკის ჩემპიონატში იღებდა მონაწილეობას. ამბობს, რომ ფინეთშიც არის კორუფცია, მაგრამ ისეა შენიღბული, რომ ამის გამოსავლენად საჭიროა პროფესიონალიზმი. აქ ორი დღის სეირნობით მიხვდა, რომ ყველგან „ორბი“ აშენებს და შეიძლება დასკვნის გამოტანა – კორუფციაში ხართ ჩაფლულიო. კუნძულების მშენებლობას იწყებენ, ამას თავზე გადასულობაც აღარ ჰქვია, სხვა სიტყვა უნდა მოვიფიქროთ.“

295-დღიანი პროტესტის შემდეგ ჯემალი ცდილობს პერიოდულად ძალები აღიდგინოს, რომ პროტესტში დარჩეს:

„ძილის წინ არ ვფიქრობ. ვცდილობ შევზღუდო ცუდი ინფორმაცია, რაც ყოველდღიურად ხდება. კრიმინალი, ძალადობა, ხელისუფლების ახალი კანონი, ცუდი განცხადება, მსოფლიო ამბები, ეს ყველაფერი ისე შემოედინება, რომ ვხვდები, უნდა შევზღუდო, მაგრამ მაინც შემოდის და ამის გადახარშვა მიჭირს. ამიტომ, ძილის წინ ვცდილობ, გავთიშო ტელეფონი. მეორე დღეს არ ვგეგმავ. კერძო სახლში ვცხოვრობ, უამრავი საოჯახო საქმეა. ვცდილობ მაქსიმალურად ვიყო ჩართული. სამუშაო დღეებში აქციის მერე ძალიან გვიან მივდივარ სახლში და ფაქტობრივად, ვერაფერს ვახერხებ“.

ჯემალი დედასთან ერთად ცხოვრობს, დები დაოჯახდნენ და ცალკე გადავიდნენ საცხოვრებლად, მამა ადრე გარდაეცვალა, მაშინ ჯემალი 3 წლის იყო. მამაზე მიყვება:

„ტრაგიკულად დაიღუპა, ავტოავარიით. მანდარინი ჰქონია წაღებული გასაყიდად. საჯარო მოხელე იყო, სახელმწიფო ქონების მმართველი ხელვაჩაურში. ბევრს მიყვებოდნენ მასზე და ვიცი, რომ სამსახურის მანქანაზე უარი თქვა, საწვავის ფული რომ არ დაეხარჯა, ხალხს უჭირსო. დადიოდა ავტობუსით, როცა 7 ლარი იყო მისი ხელფასი. გვყავდა შინაური საქონელი, რომლითაც უფრო ვირჩენდით თავს, ვიდრე მამაჩემის ხელფასით. როცა გესმის ეს ამბები, ფიქრობ, აი, როგორი უნდა იყოს საჯარო მოხელე. არანაირი პრემია არ აუღია, შავი გზებით არ მიუთვისებია არაფერი“.

ჯემალი გვიყვება, რომ დედა ნერვიულობს, როცა ის აქციაზეა, რაზეც პასუხობს, რომ თავადაც უნდა შეუერთდეს აქციებს.

„იმედს“ აღარ ვუყურებთ, მაგრამ სახლში მაინც ისმის ინფორმაცია, რაც მოდის პროპაგანდისტული არხებიდან. სხვა წყაროს რომ არ მოვუსმინო, იმ აზრზე გადავალ ალბათ, „იმედზე“ რასაც ამბობენ: ასე ძლიერია პროპაგანდა. მქონდა საუბარი დედასთან, რომ აქციაზე გამოვიდეს – ისიც ფიქრობს, რომ კორუმპირებულები და წასასვლელები არიან, მაგრამ ფიქრობს, რომ ბრძოლას აზრი არ აქვს. მასზე მაინც მოქმედებს პროპაგანდა – აზრი არ აქვს, პოლიტიკა ბინძური საქმეა, მაინც არაფერი გამოსწორდება. ამას სპეციალურად აკეთებენ, რომ ჩვენი პრობლემებით ვიყოთ მოცული. ჩემს აზრს თავს ვერ მოვახვევ, მაგრამ ელემენტარულზე უნდა შევთანხმდეთ, რომ ცუდი და კარგი უნდა გავარჩიოთ და ყველაფერს თავისი სახელი უნდა დაერქვას“.

ჯემალსაც უფიქრია იმაზე, რა შეიძლება მოხდეს, თუ აქციაზე დააკავებენ:

„დედას ხუმრობით ვეუბნები, სანამ არ დამაკავებენ, მანამ აქციაზე ალბათ არ გამოხვალ-მეთქი. ამას ჩემს დებსაც ვეუბნები. რა თქმა უნდა, ნერვიულობენ. მაქსიმალურად ვცდილობ არ მოვყვე ხათაბალაში, რომ არ მივაყენო ტკივილი და არ ვანერვიულო ადამიანები, რომლებიც ჩემს ზურგს უკან დგანან. მიფიქრია, რა რეაქცია ექნებათ სხვებს, რა ნაბიჯებს გადადგამენ. შეიძლება მხარი დამიჭირონ, ალბათ 60% მხარდამჭერი, 40% გამკრიტიკებელი მეყოლება.“

პერიოდულად ცდილობს პროტესტს ახალი ფერები შემატოს, გასული წლის ბოლოს აქციის მონაწილეებისთვის საკუთარ ბაღში დაკრეფილი ციტრუსი მიჰქონდა, შემდეგ ჩაის დამზადება დაიწყო, დაახარისხა და დაურიგა ყველას, ვინც თანამოაზრედ მიაჩნია. ამბობს, რომ მოსწონს, როცა სხვებზე ზრუნავს.

„ვფიქრობ, ზრუნვა მცირედითაც ძალიან მნიშვნელოვანია და სიკეთის მომტანი. პატარა სიკეთეებით ხდება ბოროტების განეიტრალება. თან გადამდებია ეს ყველაფერი.

თბილისში იყო კახელი ბიჭი, ატმები, ვაშლები, ყურძენი რომ დაარიგა. მეც ვიფიქრე, ჩვენთან მანდარინია და თან მაქვს, რატომაც არა. მანდარინის სეზონი ხომ ნოემბერი, დეკემბერია… შემდეგ ვიფიქრე, ამდენი ველური მაყვალია ჩემს ბაღჩაში, პიტნა მაქვს, მანდარინის ყვავილებიც… გავარკვიე, რომ ყვავილებისგანაც შეიძლება ჩაის დამზადება, ჟოლოს ფოთლები, გვირილა – 60-მდე პაკეტი ჩაი გავაჩუქე“. 

„ეს ფსკერია“ – ერთი სიტყვით ასე აფასებს ჯემალი საქართველოში დღეს არსებულ ვითარებას:

„ვიბრძვით ელემენტარულისთვის, რომ ჩვენი ყოველდღიურობა გაუმჯობესდეს… არ არსებობს ისე, რომ მთავრობა შეიცვლება და უცებ ყველაფერი უკეთესად იქნება, მაგრამ რაც გვაქვს, იმაზე უკეთესი მაინც იქნება. დავიღლები, დავისვენებ, მოვიკრებ ძალებს. ახლა ჯანმრთელობის პრობლემა მაქვს და ვერ დავდივარ აქციაზე.

ოთხი წლის წინ პოლიციელმა ესროლა ახალგაზრდას და დღემდე გამოუძიებელია ეს საქმე, რამდენიმე თვის წინ, ორი ბავშვი დაიღუპა და უბედური შემთხვევააო. იმერეთში სოფლები დაიბზარა, მოსახლეობა გახიზნულია, ხალხმა სახლები და ქონება დაკარგა, მთელი ცხოვრება დაენგრა და ამაზე არავინაა პასუხისმგებელი. ელოდებიან, როდის წალეკავს ეს ყველაფერი ადამიანებს, როდის იქნება მსხვერპლი და მერე იტყვიან, სტიქიური უბედურება იყოო. როგორ შეიძლება, ადამიანი ამ ყველაფერს დანებდე და თქვა, რომ ვცადე, აზრი არ აქვს და რა ვქნა“.

უსამსახუროდ დარჩენილს დანაზოგი შემოელია, ამიტომაც მეზღვაურს სამსახური „ხმელეთზე უნდა ეპოვა“:

„მეზღვაურობას რომ დავანებე თავი, სახლს ვარემონტებდი. ფინანსურად გამიჭირდა, დანაზოგი, რაც მქონდა, ყველაფერი წაიღო რემონტმა. დავიწყე მუშაობა არასამთავრობო ორგანიზაცია „პერიფერიაში“, რაც არ არის ჩემთვის სამსახური, ოჯახია, კომფორტის ზონაა, რომელმაც ბევრი მასწავლა. თითოეული ადამიანი მნიშვნელოვანია, ვინც აქციაზე დადის, ვინც გულწრფელია, ვინც ჩვენთან ერთად იბრძვის და ადამიანურ ფასეულობებს იზიარებს. ძალიან მნიშვნელოვანია და ამაში დიდი წვლილი ამ სამსახურსაც მიუძღვის“.

ჯემალის თქმით, ყველამ უნდა გაიაზროს, რომ ეს არის ბრძოლა რუსეთის წინააღმდეგ:

„რუსეთში ხარ, მეტი რაღა გინდა. ის გინდა, რომ პუტინი მოვიდეს და დაჯდეს პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში? – არა, არ უნდა დავანებოთ თავი ბრძოლას. ვინც არ უნდა მოვიდეს, რაც არ უნდა კარგი იყოს, მაინც უნდა ვიყოთ კრიტიკულები. პოლიტიკოსები უნდა ემსახურონ ხალხს და არა ვიღაც მდიდარი ადამიანების კერძო ინტერესს.

უფრო მეტი მინდა, ვიდრე რუსეთში არ ყოფნა – ამდენი სოციალურად დაუცველი არ უნდა იყოს, ამდენი დევნილი, უსახლკარო, მოშიმშილე. მშრომელ ადამიანის შრომა უნდა დაფასდეს. ყველას უნდა ჰქონდეს ღირსეული ცხოვრება. ეს არის, რაც მინდა“.

ჯემალისთვის ფასადურია „ოცნების“ მთავრობის განაცხადი, კორუფციასთან ბრძოლაზე:

„ეს არის პოპულისტური ნაბიჯები, თითქოს ვიღაცას ებრძვიან. ჩვენ არ ვიცით, რამდენ ხანში გამოუშვებენ მათ, შეიძლება მალევე და ვერც გავიგოთ. თუ გავიგებთ, ეს ისევ ჟურნალისტების დამსახურება იქნება. მაგრამ კრიტიკული მედია, რომელიც ამ ბრძოლაში ჩართულია, როდემდე გაუძლებენ ამხელა წნეხს? – თუნდაც თქვენზე, „ბათუმელებზე“ რამხელა წნეხია. 624 მილიონი დოლარის გათეთრებაო… ამდენი ხანი თეთრდებოდა? – თანაც, სუს-ს ხომ ახალი ბოსი ჰყავს, სპეცოპერაცია ჩაატარა, ნახეთ, რა მაგრად გააკეთაო. თვითრეკლამის, თვითტკბობის, ეგოების თამაშებში არიან შესულები.

არჩევნებში მისვლას აზრი არ აქვს, ბოიკოტი უნდა გამოვუცხადოთ. ერთობა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. ჩვენ ერთადერთი გამოსავალი გვაქვს, ბოიკოტი არჩევნებზე და დიახ რევოლუცია იქნება საბოლოო ეტაპი. სხვანაირად არაფერი შეიცვლება. კომისიებით, ოპოზიციონერების დაპატიმრებით, დაშინებით, ვაჭრობით, ადამიანების სიცოცხლით ვაჭრობით… მზია ამაღლობელს ორი წელი მიუსაჯეს არაფრის გამო, ჯანმრთელობის პრობლემა – შეიძლება საერთოდ ვეღარ დაინახოს. ეს არის საშინელება, ანუ ძალით მივყავართ იქამდე, რომ მაინცდამაინც რევოლუციით შევცვალოთ. სხვა გზას არ გვიტოვებენ. 

„ნურც იმას გაითვალისწინებთ სახარბიელო ჯანმრთელობის მდგომარეობა რომ არ მაქვს“