Batumelebi

„არსებობს ქვეყანა, სადაც ომი არასდროს იქნება? მოდი ყველანი იქ წავიდეთ“, – ეს სიტყვები მარიუპოლის ჯოჯოხეთს გამოქცეულ 6 წლის გოგოს ეკუთვნის, რომელიც პოლონეთში, აფხაზეთიდან დევნილმა ქართველმა, მეგი ბიბილურმა შეიფარა. მას შემდეგ, რაც უკრაინაში რუსებმა ომი დაიწყეს, მეგი იმ დღიდან ზრუნავს უკრაინიდან ლტოლვილ ადამიანებზე. „ბათუმელებთან“ იმაზე ჰყვება, რაც ბავშვებმა და ქალებმა უკრაინიდან პოლონეთამდე გაიარეს.

• მეგი, როგორც ვიცით, პოლონეთში ცხოვრობთ და აქტიურად ეხმარებით უკრაინელ ლტოლვილებს. მოგვიყევით ამის შესახებ.

აფხაზეთიდან დევნილობის შემდეგ, ცხინვალის რეგიონში ვცხოვრობდი, სადაც დავაფუძნე ორგანიზაცია „მეგობრობის ხიდი“ და ძალიან დიდი გამოცდილება მივიღე დევნილებთან მუშაობის პერიოდში.

მეც დევნილი ვარ, სწორედ ამიტომ არის ჩემთვის ძალიან ემოციური ის, რაც ხდება უკრაინაში და ძალიან მახსენებს ყველა იმ ეტაპს და კრიზისს, რომელიც ჩვენ გავიარეთ 2008 წელს.

2008 წლის აგვისტოს ომის დროს, ცხინვალის დატოვებაც მომიხდა და გორში გადმოვედი საცხოვრებლად. დავაფუძნე კოალიცია „დევნილთა უფლებებისთვის“ და კვლავ გავაგრძელე ამ მიმართულებით მუშაობა.

გორი და მარიუპოლი დამეგობრებული ქალაქებია. ამიტომ, მარიუპოლში ვთანამშრომლობდი ქალთა ორგანიზაციასთან „ბერეგინა“ და როცა 2014 წელს, დონეცკიდან პირველი ლტოლვილების ნაკადი მიიღეს, მაშინ ჩავედით ჩვენი ორგანიზაციის წევრები და გავუზიარეთ გამოცდილება.

ბოლო ოთხი წელია ვარშავაში ვარ, პოზნანის უნივერსიტეტში სადოქტორო თემაზე ვმუშაობ – „მედიაცია, როგორც კონფლიქტის მოგვარების ალტერნატიული გზა“ და ისევ აქტიურად ვარ ჩართული დევნილების უფლებების დაცვაში. აქ ფონდ HumanDoc-ის პროგრამების კოორდინატორიც ვარ, რომელიც აღმოსავლეთ პარტნიორობის ქვეყნებში მუშაობს. ვეხმარები დევნილ ახალგაზრდებს პოლონეთში ჩამოსვლაში და სხვადასხვა საგანმანათლებლო თუ გაცვლით პროგრამებში მონაწილეობაში.

• როგორ ახერხებთ ლტოლვილების გამოყვანას ომის ზონიდან, შეგიძლიათ მოგვიყვეთ, რამდენად რთულია ეს?

როცა 24 თებერვალს ომი დაიწყო, მაშინ მივიღე პირველი ზარი მარიუპოლიდან. ჩემი მეგობარი, ორგანიზაცია „ბერეგინას“ ხელმძღვანელი მირეკავდა. მითხრა, მძიმე მდგომარეობაა და თუ დავეხმარებოდით. პირველი ავტობუსი მაშინ ჩამოვიდა მარიუპოლიდან, 56 ბავშვი და ქალი ჩამოვიყვანეთ. მოხუცები არ გამოვიდნენ მაშინ, რადგან ჯერ კიდევ სჯეროდათ, რომ დაბომბვები მალე შეწყდებოდა.

იმ ავტობუსით კი ჰუმანიტარული დახმარება გავუგზავნეთ. ასევე ფანრები, სანთლები, ძალიან ბევრი power banking-ი და საკვები გავუგზავნეთ. ეს იყო ბოლო ავტობუსი, რომელმაც მარიუპოლში შეაღწია. შემდეგ ჩაიკეტა ქალაქი და ტვირთი ვეღარ აღწევდა. ტვირთს გზაში მაროდიორები ხვდებოდნენ და იტაცებდნენ. ამიტომ, თვითონ გვთხოვეს, რომ აღარ გაგვეგზავნა დახმარება, რადგან ამით ისევ რუს სამხედროებს ვკვებავთო.

29 თებერვლიდან ქალაქი ალყაში მოექცა. 3 დღე საერთოდ არ გვქონდა კავშირი არავისთან. აქ მყოფი ლტოლვილები მძიმე მდგომარეობაში იყვნენ, რადგან არავინ იცოდა იყვნენ თუ არა ცოცხლები მათი ოჯახის წევრები.

შემდეგ უკვე იყო ზარები სარდაფებიდან, რადგან power banking-ი გავაგზავნეთ, მოახერხეს ტელეფონების დამუხტვა და კავშირზე გამოსვლა.

ერთი კვირის წინ, პოლონელი ოჯახი დაგვიკავშირდა და გვითხრა, რომ მარიუპოლში ორი – 9 და 11 წლის პოლონელი ბავშვები იყვნენ ჩარჩენილები. მოგვწერეს მისამართი. მარიუპოლში ჩვენი ორი მოხალისე მედდა მუშაობს, ჩვენ მათ გადავეცით ბავშვების მისამართი და დაიწყეს ძებნა. იმ მისამართზე ყველაფერი მიწასთან იყო გასწორებული, თუმცა შემდეგ, როცა სარდაფებში მიმალული ადამიანების აღწერა დაიწყეს, ერთ-ერთი საავადმყოფოს სარდაფში აღმოაჩინეს ეს ბავშვები ბებიასთან ერთად და მათი გამოყვანა მოხერხდა.

• ვიცით, რომ ქალაქი ალყაშია, როგორ ახერხებენ ეს ადამიანები გამოსვლას, რა გზას გადიან?

ამ ხალხის გამოყვანა პირადი კონტაქტებით ხდება, რადგან არც „წითელი ჯვარი“ მუშაობს და არც ოფიციალური მოლაპარაკებები ჭრის. რამდენიმე მცდელობა იყო ამის, ჩვენი ორგანიზაციაც იყო ჩართული, თუმცა მაინც გაუხსნეს ცეცხლი მშვიდობიან მოქალაქეებს. რა თქმა უნდა, გამოსვლა სიცოცხლის ფასად უხდებათ, მათ სხვა აღარაფერი დარჩენიათ.

გამოდიან საკუთარი მანქანებით ან რაღაც ძველი ავტობუსებით, ფეხით. გზა და გზა იმალებიან ოჯახებში და შემდეგ ისევ სხვადასხვა გზებით გადმოდიან.

ბოლოს იყო ასეთი სიტუაცია, ოთხი მანქანა გადმოდიოდა და ცეცხლი გაუხსნეს. დაიჭრა ოთხი ადამიანი, ერთ-ერთი, ჩვენი კოორდინატორია. მოხალისე, რომელმაც ბავშვი დაკარგა, დაიღუპა მამამისიც. 3 მანქანის გამოყვანა შევძელით. ის გოგო კი იქ დარჩა, ვერ გამოვიდა. ენით აღუწერელი რამ ხდება.

არის შემთხვევები, როცა ჩხრეკენ გამომსვლელებს რუსები და ართმევენ ყველაფერს. აიძულებენ ყველაფერი წაშალონ მობილურში.

ჩვენ აქ ჰააგის სასამართლოსთვის ფაქტების შეგროვება დავიწყეთ, ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ წარდგენილი იყოს ფოტოები და ვიდეოები, მაგრამ მთავარი მაინც ისაა, რომ ადამიანები ცოცხლად გამოვიდნენ და არ გაუწიონ ამის გამო წინააღმდეგობა.

მინდა ერთ ქალზე მოგიყვეთ. 4 შვილი ჰყავს. უბრალოდ ადგა, ჩაისვა ბავშვები მანქანაში, „რაც იქნება-იქნება“ – თქვა და წამოვიდა, რადგან ბავშვებს უკვე გული მისდიოდათ შიმშილისგან და თუ არა ბომბი, შიმშილით მაინც დავიხოცებოდითო – ამბობდა დედა.

ღმერთს მივანდე ჩვენი სიცოცხლე და წამოვედი, არსად გამიჩერებიაო. მანქანა მთლიანად დაცხრილულია, მიუხედავად იმისა, რომ აწერია – „ბავშვები“ და სახელურებზეც თეთრი ნაჭრები აქვს გამობმული.

ასე მოვიდა პოლონეთის საზღვართან, იქ დავხვდი მეც. თუმცა ისეთი ისტერიკა ჰქონდა, მანქანიდან ვერ გადმოვიყვანეთ. ორი საათი ვაწარმოებდით მოლაპარაკებას, მაგრამ უშედეგოდ. მიზანი ჰქონდა, რომ ამ მანქანით პოლონეთში ჩასულიყო.

რადგან მანქანა ძალიან დაზიანებული იყო, ასე გადაადგილება პოლონეთში არ შეიძლება, შესაძლოა პოლიციას დავეჯარიმებინეთ, ამიტომ ვცდილობდით, რომ ჩვენს მანქანაში გადმოგვეყვანა. ვუხსნიდით, რომ უკვე სამშვიდობოს იყო და აქ არაფერი ემუქრებოდა. ვერ დავარწმუნეთ. ბოლოს მისცეს უფლება წასულიყო თავისი მანქანით.

ყველაზე მძიმე იცით რა იყო კიდევ? როცა ჩავედით, ქალი მუხლებზე დაეცა და ყვიროდა – „მე ყველაფერი გავაკეთე“. ჩემთვის ეს ქალი 21-ე საუკუნის გმირია.

ბოლოს, რომ გამოვიყვანეთ ბავშვები, შვიდი დღე იარეს ავტობუსით ზაპოროჟეცამდე, იქიდან კი დნეპრში და შემდეგ ვარშავაში გამოყვანაც შევძელით. გუშინ კიდევ 186 ადამიანი გამოვიყვანეთ.

• ალბათ ბევრი ბავშვია მშობლის გარეშე დარჩენილი, როგორია მათი მდგომარეობა?

დიახ, ძალიან ბევრია. ერთ-ერთ სახლს ევაკუაციის დროს ბომბი დაეცა და დედა დაიღუპა. მამა მძიმედ დაშავდა, ახლა საავადმყოფოშია და ფეხი მოკვეთეს. ბავშვი ცხრა წლისაა და არ იცის, რომ დედა დაეღუპა. კითხულობს, მაგრამ ვერაფერს ვეუბნებით. ფსიქოლოგმა გვირჩია, როცა მამა გამოკეთდება, თვითონ დაელაპარაკებაო.

ერთი ბავშვი 4 წლისაა, რომელიც ბებიასთან ერთად გამოვიდა. თუმცა, ბებია მალე გარდაიცვალა და ახლა ბავშვი დედის მეგობართანაა. მისი მშობლების შესახებ ინფორმაცია არ გვაქვს. მშობლების გარეშე დარჩენილი ყველა ბავშვი სახელმწიფო ზრუნვაში გადადის, რადგან უკრაინული კანონმდებლობით, უკრაინელი ბავშვის აყვანა მხოლოდ უკრაინის მოქალაქეს შეუძლია და სხვა მეურვეობას ვერ გაუწევს.

პოლონელი ბავშვები რომ გამოვიყვანეთ, ისინიც მძიმე მდგომარეობაში იყვნენ, ვერ ჭამდნენ, სიცხეები ჰქონდათ. სასწრაფო სასწრაფოზე მოგვყავდა. მშივრები იყვნენ მთელი დღეები და როცა აქ ნორმალურ კვებაზე გადავიყვანეთ, ორგანიზმი ვერ იღებდა საკვებს.

როცა ბავშვებს წყალს ვაძლევთ, შევნიშნე, რომ ბოლომდე არ სვამენ. გავიგონე როგორ ეუბნებოდა 6 წლის ბავშვი თავის ძმას, „ბოლომდე არ დალიო“. ჰგონიათ, რომ მეტი აღარ იქნება და იზოგავენ. იგივე ხდება საკვებზეც.

• როგორც ვიცით, თქვენც შეიფარეთ უკრაინელები, რას გვეტყვით მათზე?

მე ორი ოჯახი შევიფარე. დედა, ერთი წლის ბავშვით და მეორე დედა 6 წლის ბავშვთან ერთად. ერთხელ ეს ბავშვი მეკითხება, – „მეგი დეიდა, არსებობს მსოფლიოში რომელიმე ქვეყანა, სადაც ომი არასდროს იქნება? ყველანი იქ რომ წავიდეთ“.

ერთხელ, როცა მანქანას ვაპარკინგებდი ვუთხარი, რომ აქ ყველას შეეძლო მანქანის გაჩერება. ბავშვმა მკითხა – „რუსეთის ტანკებსაც შეუძლიათ გაჩერდნენ?“.

ერთ-ერთი ბავშვი დედას ეუბნებოდა: „ერთი თვეა მამა არ გვინახავს, ომი თუ გაგრძელდა, მამას შეიძლება დავავიწყდეთ?“.

იყო შემთხვევა, როცა თვითმფრინავის ხმაზე დედაც და ბავშვებიც ინსტინქტურად გაწვნენ ქუჩაში. ფსიქოლოგებმა გვითხრეს, რომ ასეთი რამ მინიმუმ ერთი თვე კიდევ შეიძლება გაგრძელდეს.

ბავშვები ძალიან რეაგირებენ ხმაურზე, ყურებზე ხელებს იფარებენ და ტირილს იწყებენ. ის ბავშვებიც, რომელიც ჩემთან ცხოვრობენ, ერთხელ კინოში წავიყვანე მულტფილმზე, 15 წუთის შემდეგ, მათაც ხელები აიფარეს ყურებზე და ისტერიკაში ჩავარდნენ. ვერ აიტანეს ხმაური.

პრობლემები გვაქვს 15-16 წლის მოზარდებთანაც, რადგანაც ოთახში იკეტებიან და არ გამოდიან გარეთ. 14 წლის გოგონას ჰქონდა სუიციდის მცდელობაც და სერიოზული ფსიქოლოგიური ინტერვენცია დაგვჭირდა მასთან. ის დეიდასთან ერთადაა ჩამოსული და არაფერი იცის მშობლების შესახებ. ათი დღეა კავშირზე აღარ გამოდიან.

12 წლის გოგონა გვყავს კიდევ, რომელსაც თანაკლასელი დაეღუპა და ამას განიცდის ძალიან.

მე შთაბეჭდილებების ქვეშ ვარ იმის გამო, რასაც პოლონელი ხალხი აკეთებს უკრაინელებისთვის. საოცარი სოლიდარობის განცდა აქვთ მათ მიმართ. ყველა ჩემი მეგობრის ოჯახში ერთი ოჯახი მაინც ცხოვრობს, თუ ორი არა.

• თქვენ ამბობთ, რომ მედდები გყავთ მარიუპოლში, რას ჰყვებიან ისინი, რა ხდება ქალაქში?

ისეთი ამბები მოვისმინე, უბრალოდ ვერ აღგიწერთ…

ქალაქში საშინელი ეპიდსიტუაციაა, იმიტომ, რომ უამრავი ცხედარია. ბოლოს როცა ვკითხეთ, თუ რა უნდოდათ რომ გაგვეგზავნა, ყველამ გვითხრა, რომ ტომრები გაგვეგზავნა ცხედრებისთვის, რადგან ვერ ხერხდება მათი დაკრძალვა.

არის საუბრები კრემატორიუმებზეც. ჯერ ამბობდნენ, რომ დაღუპული ჯარისკაცების დასაწვავად იყო შემოყვანილი, მაგრამ ახლა მოსახლეობაზეც საუბრობენ.

კიდევ ერთი საკითხია, რომ რუსები მიდიან ოჯახებში, ართმევენ საბუთებს ადამიანებს, სვამენ ავტობუსებში და მიჰყავთ, მაგრამ სად, არავინ იცის. იყო საუბარი ციმბირზეც, მაგრამ რეალურად სად მიჰყავთ, არ ვიცით. შესაძლოა სამომავლოდ ეს ადამიანები მძევლების გასაცვლელად გამოიყენონ.

• როგორც ვიცით, ყველაზე ბევრი ლტოლვილი სწორედ პოლონეთმა მიიღო. რა პირობებში უწევთ ყოფნა ლტოლვილებს?

როცა 100-200 კაცი ჩამოდის, ძირითადად დიდ ცენტრებში მიჰყავთ, სადაც ძალიან ცუდი მდგომარეობა ჰიგიენური თვალსაზრისით. ჩვენი ორგანიზაცია კი ცოტა განსხვავებულად მუშაობს.

ჩვენ წინასწარ ვიცით, რამდენი ოჯახი ჩამოდის, ბავშვების ასაკი როგორია და ამის მიხედვით ვანაწილებთ პოლონურ ოჯახებში, რადგან გვინდა, რომ ოჯახური გარემო დახვდეთ და გონზე მოვიდნენ, შემდეგ კი მათთვის ვეძებთ სხვა საცხოვრებელს.

ვმუშაობთ კომპლექსურად, – ვთავაზობთ როგორც ფსიქოლოგიურ, ასევე სამედიცინო დახმარებას. ვაწვდით ჰიგიენურ საშუალებებს, ჩასაცმელს და ყველაფერს, რაც აუცილებელია.

რეალურად, უკრაინელი ხალხი მართლა ძალიან მაგარი ხალხია. ძალიან ამაყობენ თავისი ქვეყნით და ძალიან მებრძოლები არიან. რასაც ვხედავ, უკრაინელი ქალები ყოფილან უმაგრესი ლიდერები. ის, რაც მათ გადაიტანეს, ამის მიუხედავად მაინც მაგრად დგანან და სჯერათ გამარჯვების.

ცდილობენ ყველანაირად მობილიზდნენ და აქეთ დაგეხმარონ. მაგალითად, მარიუპოლიდან პირველი-ორი ჯგუფი ვინც ჩამოვიყვანეთ, პირდაპირ ჩაერთნენ საქმიანობაში და ახლაც ჩვენთან ერთად მუშაობენ ლტოლვილების დასახმარებლად.

• მეგი, თქვენ გვითხარით, რომ აფხაზეთიდან დევნილი ხართ. გახსოვთ ის დღე, როცა გამოხვედით იქიდან?

8 წლის ვიყავი მაშინ. ოჩამჩირეში ვცხოვრობდით. ომმა ჩვენი ოჯახი გახლიჩა, რადგან ბებია იქ დარჩა, დეიდაც, რადგან აფხაზი ქმარი ჰყავდა და დეიდაშვილებიც აფხაზობდნენ.

სანამ გამოვიქცეოდით, წინა დღეს ჰყვებოდნენ ისტორიებს, თუ როგორ შედიოდნენ რუსები ოჯახებში და ყველას ხვრეტდნენ. მახსოვს დედას ვუთხარი, – „დედიკო, მოდი წითელი საწებელი გადავისხათ და თავი მოვიმკვდარუნოთ, როცა შემოვლენ არაფერს გვიზამენ-მეთქი“.

როცა გამოვიქეცით, დედამ სწრაფად ჩაყარა ნივთები, ხელი მომკიდა და გამოვიქეცით. როცა გამოვრბოდით, გამახსენდა, რომ ჩემი საყვარელი დათუნია დამრჩა, ყოველ ღამით მასთან ერთად ვიძინებდი და ვდარდობდი, რომ მარტო დავტოვე.

მახსოვს, როგორ ვიარეთ ფეხით. როცა პოსტებზე გვაჩერებდნენ დედას ვეკითხებოდი, – „დედა, ჩვენები არიან თუ რუსები?“…

ბებია მას შემდეგ აღარ მინახავს. არც დეიდა. როცა 12 წლის შემდეგ ბებია გარდაიცვალა, დედა „წითელი ჯვრის“ დახმარებით ჩავიდა დედის დაკრძალვაზე. მხოლოდ 4 საათით.

დევნილობა ჩემთვის მტკივნეული თემაა და ამიტომ არის ასეთი ახლო ჩემთვის უკრაინის ამბები. როცა უკრაინელებს ვეუბნები, რომ ქართველი ვარ, სახე უნათდებათ, მოდიან და მეხუტებიან. ქართველების მიმართ განსაკუთრებული ნდობა აქვთ, რადგან იციან, რომ ჩვენ ერთი სატკივარი გვაქვს.

იციან, რომ ჩვენ უკეთ გავუგებთ, რადგან ვიცით, რას ნიშნავს დევნილობა და უცხო ქვეყანაში ცხოვრება.

„მორიგი შეტევა დაიწყება დაახლოებით 10 დღის ფარგლებში და ეს გაცილებით მძიმე იქნება, რაც აქამდე იყო,“ – მძიმე პროგნოზი აქვს გადამდგარ გენერალ-მაიორს, ვახტანგ კაპანაძეს რუსეთ-უკრაინის ომზე. გადამდგარი გენერალი დარწმუნებულია, რომ უკრაინა ომს არ წააგებს, მაგრამ ხედავს, რომ რუსული არმია მორიგი შეტევისთვის ემზადება, უფრო ხელსაყრელი პირობებით.

სამხედრო ექსპერტი თვლის, რომ გადამწყვეტი ფაქტორი ამ ეტაპზეც უკრაინისთვის შეიარაღების დროულად მიწოდებაა.

„ბათუმელებმა“ ვახტანგ კაპანაძესთან ინტერვიუ ჩაწერა. ის გადამდგარი გენერალ-მაიორია და სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი. ვახტანგ კაპანაძე საქართველოს გენერალური შტაბის უფროსი იყო ორჯერ.

• ბატონო ვახტანგ, უკვე ცნობილია სამხედრო ტექნიკის ჩამონათვალი, რასაც აშშ მიაწვდის უკრაინას. ეს რამდენად ზრდის უკრაინის სამხედრო შესაძლებლობას? 

საუბარი 60 ათას „ჯაველინზე“, 20 ათას „სტინგერზე“, დრონებზე, რომელიც ძალიან ეფექტურია ჯავშანტექნიკის, ასევე გამყარებული პუნქტების საწინააღმდეგოდ. ის ტექნიკაც, რომელსაც აძლევს უკრაინას დიდი ბრიტანეთი და ავსტრალია, არის მხარდამჭერი ჯავშანტექნიკა და არა საბრძოლო. ეს შეიძლება იყოს გამოყენებული სამედიცინო ევაკუაციისთვის, სადაზვერვო, ან სამეთაურო მიზნებით… მნიშვნელოვანია, რომ ბრძოლების ინტენსივობიდან გამომდინარე, უკრაინელები ხარჯავენ დღეში ერთი კვირის მარაგ ტანკსაწინააღმდეგო საშუალებებს. გარდა ამისა, უკრაინას ძალიან სჭირდება დარტყმითი შეიარაღება, ვინაიდან ელოდებიან დიდ ბრძოლას აღმოსავლეთით, სადაც იქნება შეტევითი, კონტრშეტევითი მოქმედებები დაცვით მოქმედებებთან ერთად.

მაგალითად, ჩეხეთიდან რაც მიიღეს T – 72, მართალია, ძველი ტექნიკაა, მაგრამ რუსებს რაც აქვთ T – 90 იმის გაუმჯობესებული ვარიანტია. გასათვალისწინებელია, რომ T – 72 ეკუთვნოდა ნატოს წევრ ქვეყანას. მისი შიგთავსი, სამიზნე მოწყობილობა, კავშირგაბმულობა, სითბური ხედვის, ღამის ხედვის საშუალებები არის ნატოს სტანდარტით გაკეთებული. ასე რომ, ეს არ არის ძველი ტექნიკა, როგორც ზოგიერთი აღნიშნავს.

• თუმცა ამ შეიარაღებით მასობრივ შეტევას უკრაინა ვერ შეძლებს.

კი, მაგას გავუსვი ხაზი. უკრაინას ახლა სჭირდება შეტევითი შესაძლებლობების გაზრდა. მთავარი შემადგენელი მაინც ჯავშანტექნიკაა, ტანკი, რომელიც გამოიყენება თავდაცვის დროსაც, მაგრამ მისი ძირითადი ეფექტიანობა გამოიხატება შეტევით შესაძლებლობებში. უკრაინას ახლა მეტი დარტყმითი ჯავშანტექნიკა სჭირდება და, რა თქმა უნდა, ჰაერიდან მხარდაჭერა. ამ აღჭურვილობის გარეშე უკრაინა დიდ შეტევას ვერ განახორციელებს და კონტრდარტყმა ვერ განხორციელდება ეფექტურად.

უკრაინას ასევე სჭირდება საზენიტო საშუალებები, რომელიც რუსული საჰაერო შესაძლებლობების ნიველირებას გააკეთებს.

• რატომ ვერ აწვდიან ნატო-ს წევრი ქვეყნები ამ შეიარაღებას უკრაინას ამ დრომდე? 

ნუ ვიმსჯელებთ მხოლოდ იმ ინფორმაციით, რაც ღია წყაროებით ვრცელდება. იყო ზედმეტი საუბრები გამანადგურებლების მიწოდებაზე და ჩაიშალა ეს პროექტი ზედმეტი ლაპარაკის გამო. თუ დააკვირდებით, ბრიტანელები როცა იწყებენ საუბარს მიწოდებაზე, ის ფაქტობრივად უკვე მიწოდებულია, ანუ უკანა რიცხვით საუბრობენ.

ასე რომ, რაც საჭიროა და შესაძლებელია, ნატო იმ ტექნიკა აწვდის და მიაწვდის უკრაინას.

ჩემი დაკვირვებით, ზოგიერთ ქვეყანას საკმაოდ შეზღუდული რაოდენობით აქვს ეს ტექნიკა, მაგალითად, გერმანიამ შეამცირა მკვეთრად სატანკო დანაყოფები და 200 ტანკამდე დაიტოვა, ჰოლანდიამ გააუქმა საერთოდ, შვედეთმა და ბელგიამაც. აღმოჩნდა, რომ იჩქარეს. გარდა ამისა, სრულად ვერ განიარაღდება ქვეყანა და ვერ მიაწვდის ამ შეიარაღებას უკრაინას.

მეორე პრობლემაა მიწოდებული სამხედრო ტექნიკის ათვისება, მაგალითად, რომ მიაწოდონ ამერიკული „აბრამსი“, ეს საკმაოდ რთული ტექნიკაა, ელექტრონიზებული, მას სჭირდება შესაბამისი მოვლა, რემონტი, ათვისება, რთული პლატფორმაა, გააჩნია თავისი ოპტიკური ნაწილი, ცეცხლის წარმოების ნაწილი, სავალი ნაწილი, კავშირგაბმულობა და ასე შემდეგ. რემონტიც რომ ჩაატარო, შესაბამისი სპეციალისტი გჭირდება. ეს არაა ავტომატი, რომ აი, გიჭირავს ხელში „კალაშნიკოვი“ და ახლა მოგაწვდი M 4-ს, რომ ამას იოლად აითვისებ. ამიტომაც „ჯაველინები“ და „სტინგერები“ მიაწოდეს, რაც მარტივად ასათვისებელია.

• რამდენად შესაძლებლად მიგაჩნიათ ხერსონთან უკრაინელების წარმატება, სადაც მათ კონტრშეტევები დაიწყეს? 

მიმდინარებს შეტევები სხვადასხვა მასშტაბით, ხერსონის რაიონის ნაწილი გაათავისუფლეს კიდეც უკრაინელებმა, თუმცა აქ მთავარი პრობლემაა ის, რომ თავად ქალაქი ხერსონი რთული ქალაქია, მდინარის დელტაა ძალიან ბევრი რთული გადასასვლელებით. ეს ქალაქი დაცვისთვის ადვილია, შეტევისთვის – რთული. თუმცა ფაქტია, რომ გარკვეული წარმატება უკრაინელებს აქვთ.

პრობლემა იქნება მდინარე დნეპრის გადმოლახვა, თუ დნეპრის მარცხენა ნაპირზე გამაგრდებიან რუსები…

• როგორ გამოიყურება ამ დროისთვის რუსეთის გეგმა უკრაინაში? 

რუსები ამზადებენ პლაცდარმს მორიგი შეტევისთვის. ამისთვის ისინი ახორციელებენ დარტყმებს კომუნიკაციის ხაზებზე, რომ უკრაინელებმა ვერ შეძლონ დამატებით ძალების გადასროლა აღმოსავლეთ მიმართულებით, რომელიც იქნება რუსების მთავარი სამიზნე. იგივე კრამატორსკის დარტყმა განხორციელდა რკინიგზის კვანძზე, ასევე ხედავთ, რომ ხორციელდება დარტყმები მომარაგების ბაზებზე, საწყობებზე, საწვავ-საპოხ საშუალებების რეზერვებზე, ანუ რუსები ცდილობენ მაქსიმალურად შეაფერხონ უკრაინელების გაძლიერებული დანაყოფების გადმოსროლა აღმოსავლეთ მიმართულებით.

თუ დააკვირდებით რუკას, ამჟამად რუსებს აქვთ გაცილებით მოკლე ლოჯისტიკური ხაზები, ვიდრე უკრაინას, რადგან კიევიდან დონბასამდე არის სადღაც 500 კილომეტრი, ლვოვიდან 750 კილომეტრი,  რუსეთის საზღვართან არის აეროდრომები, საიდანაც რუსეთი სახმელეთო რაკეტებს უშვებს გადმოადგილებულ დანაყოფებზე.

უკრაინა ცდილობს მოკლე გავლით, ქალაქიდან ქალაქში გადაადგილდეს დაფარულად, რომ დარტყმის ობიექტი არ გახდეს.

არ დაგვავიწყდეს ისიც, რომ მდინარე დნეპრი ახლა უკრაინელებისთვის არის შემაფერხებელი ფაქტორი, როცა მანამდე რუსებისთვის იყო ეს ფაქტორი. უკრააინამ უნდა გადმოლახოს ეს მდინარე, რომ მოახერხოს აღმოსავლეთის დაჯგუფების გაძლიერება.

• თქვენი გამოცდილება რას გეუბნებათ – რა იქნება რუსეთის ტაქტიკა ამჯერად? 

ვიღაც პასუხისმგებელი გამოჩნდა რუსეთის მხრიდან ამ ომზე, ეს არის გენერალ-ლეიტენანტი ტიფლინსკი, ის არის ცენტრალური სარდლობის სარდალი. სხვათა შორის, ზედმეტსახელი აქვს „არმაგედონი“. მისი მონაწილეობით უკვე ჩატარდა დონბასის დაჯგუფების ინსპექტირება და, როგორც ვიცი, შედეგით იყო ძალიან უკმაყოფილო. მან მოითხოვა შეტევის დაწყების თარიღის გადმოტანა. მიმართულება ისევ იგივეა, რასაც აქამდე ვამბობდი – დონბასის რეგიონი.

ტიფლინსკი ხელმძღვანელობს უშუალოდ დონბასის მიმართულებას, ხოლო მთლიანად უკრაინაში რუსეთის შეიარაღებული ძალების ოპერატიული სარდლობას ალექსი დვორნიკოვი ხელმძღვანელობს.

ტიფლინსკიმ ასევე მოითხოვა რესურსების შევსება. საბოლოო ჯამში, რუსები ალბათ 150 ათასამდე დაჯგუფებას შექმნიან. როგორც იცით, 60 ათასამდე რეზერვისტის შეგროვება დაიწყეს რუსეთის სხვადასხვა რეგიონში. გარდა ამისა, საბრძოლო რეზერვი უკვე შეიყვანეს – 32 ათასი კაცი.

ახლა რუსეთის მთავარი ამოცანაა დონბასის დაჯგუფების ალყაში მოქცევა. მიმართულება იქნება ჩრდილოეთის ქალაქ იზიუმიდან სამხრეთით და გულიაპოლიდან იზიუმისკენ. ამ მიმართულებით სურს რუსეთს შემხვედრი მარწუხების გაკეთება, მე ასე წარმომიდგენია სამხედრო ლოგიკით.

თუ რუსეთმა შემოვლა ვერ განახორციელა, მაშინ შემორტყმას განახორციელებს… განსხვავება ისაა, რომ შემოვლა ხორციელდება ზურგში, შემორტყმა კი, ხორციელდება ფლანგებზე დარტყმით. თუ რუსეთი ვერ განახორციელებს ღრმა შემოვლას, მაშინ შეეცდება, რომ შემორტყმა განახორციელოს. რუსეთი უკრაინის აღმოსავლეთის დაჯგუფების გახლეჩას შეეცდება ზუსტად კრამატორკის მიმართულებიდან.

• უკრაინელები როგორ ხედავენ ამ დროს არათუ დაცვას, არამედ კონტრშეტევას, რაც ხერსონში დაიწყეს? 

უკრაინელები ცდილობენ ფლანგების მაქსიმალურად გაძლიერებას და ცდილობენ, რომ არ მისცეს რუსებს მარწუხების შექმნის საშუალება. ერთია, ალყაში მოაქციო დაჯგუფება და მეორეა ამ დაჯგუფების განადგურება, ვინც ალყაში მოაქციე. თუ მარიუპოლში ამდენი ხანი ეომებიან „აზოვის“ ორ ბრიგადას, წარმოადგინე, 10 ბრიგადამდე დაჯგუფების განადგურება რამდენად რთული ამბავი იქნება.

უკრაინას გააჩნია თავდაცვის საშუალებები, მაგრამ თვითონ რომ გადავიდეს შეტევაზე, სჭირდება დარტყმის შესაძლებლობები. ერთია, გააჩერო მოწინააღმდეგე, მაგრამ სხვა ფასი აქვს მოწინააღმდეგის დამარცხებას. უკრაინას თავისი ჯავშანტექნიკა ცოტა არ ჰყავდა, მაგრამ ახლა რემონტი უჭირთ. როგორც იცით, რუსებმა სატანკო ქარხნები და ინფრასტრუქტურა გაანადგურეს.

ახლა განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა აქვს: რუსეთის ეს გეგმა იქნება წარმატებული, თუ ვერა. თუ ატყობთ, უკრაინელებმაც შეცალეს თავისი წინადადებები მოლაპარაკებებზე. ფაქტობრივად, შეწყვიტეს მოლაპარაკება, რადგან ორივე მხარე ელოდება დიდი სამხედრო ოპერაციის შედეგს. თუ წარმატებული იქნა რუსებისთვის, იმედი მაქვს, რომ ასე არ იქნება, შესაძლოა, იფიქრონ ასევე ხარკოვის აღებაზე და დნეპრის მარცხენა ნაპირის მთლიანად ოკუპირებაზე. შესაძლოა, ოდესის მიმართულებაზეც იფიქრონ.

თუ ეს შეტევა არ იქნება წარმატებული რუსებისთვის, მაშინ ისინი შეეცდებიან აქამდე დაკავებული ტერიტორიის დაცვას. თავისთავად უკრაინელები შეეცდებიან ამ ტერიტორიების გათავისუფლებას. ასე რომ, ეს დაპირისპირება მინიმუმ 2 წელს მაინც გაგრძელდება, მეტი თუ არა. ხომ გახსოვთ, ყარაბაღის ომი რამდენ ხანსაც გაგრძელდა?

• კიდევ რა ფაქტორებზეა ახლა დამოკიდებული ომის განვითარება და მისი დასრულება? 

ომის სწრაფად დასრულების მეთოდია წაგება. წააგებ და თავისუფალი ხარ. თუ გინდა გამარჯვება, ამაში უნდა დახარჯო დრო, რესურსებიც. უკრაინა სწორედ ამ სულისკვეთებით არის გამსჭვალული, რომ გაიმარჯვოს. აღარ არის აქ საუბარი მხოლოდ უკუგდებაზე და ასე შემდეგ. უკრაინას აქვს უკვე პრეტენზია გამარჯვებაზე, რომ თუნდაც მოლაპარაკების მაგიდასთან გამარჯვებული პოზიციით მივიდეს.

მეორეს მხრივ კი, რუსეთისთვის მოდის 9 მაისი, რაც არის საკრალური რიცხვი მათთვის, წმინდა ძროხა და ასე შემდეგ. ასე რომ, რუსეთმა შესაძლოა მართლაც ჩახოცოს მთელი არმია, ჟუკოვის თქმისა არ იყოს, მაგრამ რაღაც შედეგი ამ თარიღამდე უნდა დადოს. პუტინი ამას მოითხოვს თავისი სამხედროებისგან და ისინიც ყველაფერს გააკეთებენ გარკვეული გამარჯვების მისაღწევად. მოკლედ რომ ვთქვა, ძალიან დიდი ბრძოლა იქნება. ევროპას ასეთი ბრძოლა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ არ ექნება ნანახი. ერაყშიც კი არ იყო დაძაბულობის ასეთი მასშტაბი, რაც ჯერ კიდევ წინ გველის.

მორიგი შეტევა დაიწყება დაახლოებით 10 დღის ფარგლებში და ეს გაცილებით მძიმე იქნება, რაც აქამდე იყო. აქამდე იყო მაინც დაქსაქსული რუსეთის ძალები, იყო დარტყმები კოლონებით გადაადგილებები, ახლა კი, პლაცდარმი გააჩნია რუსეთს ლუგანსკი –  დონეცკის სახით. მას ზურგით მომარაგებაც აქვს, რაც უფრო ახლოსაა მისთვის, ვიდრე უკრაინას, კონცენტრირებულია და ძირითადი დარტყმის მიმართულება აღებული აქვს. რუსული დაჯგუფების უახლესი ამოცანა იქნება ალყის შეკვრა და შემდეგი ამოცანა იქნება ალყაში მოქცეული დაჯგუფების ბოლომდე განადგურება.

• რამდენად დარჩა რუსეთს პროფესიული ჯარის რესურსი?  

ომის დაწყების ეტაპზე რუსული არმიის ორი-მესამედი იყო კონტრაქტორი, ერთი-მესამედი წვევამდელი. ახლა, როგორც ცნობილია, შეამცირეს სასწავლო კურსი კურსანტებისთვის, ნაადრევად აძლევენ დიპლომს და უშვებენ პირდაპირ ბრძოლაში. ყოფილი ჯარისკაცები ასევე გამოიწვიეს, მობილიზებულია სამხედრო კომპანიებია… გარდა ამისა, ნუ დაგვავიწყდება საჰაერო უპირატესობა. მათ არ მოუწევთ სიღრმეებში შესვლა, ახლო მანძილზე ფრენა მოუწევთ და ჯარების კონტაქტის ხაზზე ოპერირება.

ბოლოს გვითხარით, რა ჰქვია სამხედრო ენაზე იმას, რაც ბუჩაში მოხდა? 

ეს არის სამხედრო დანაშაული, ცხადია. ჟენევის კონვენცია იცავს მშვიდობიან მოქალაქეებს… აბსურდია იმის მტკიცება რუსეთის მხრიდან, რომ თითქოს ეს სცენა, ხელებშეკრული ცხედრების, იყო დადგმული. ამით რუსეთი მხოლოდ საკუთარ თავს და თავის მოსახლეობას ატყუებს, სხვას ვერავის.

„ეკლესია ერთია“ – მიიჩნევს სხალთელი ეპისკოპოსი სპირიდონი და არ ესმის კრიტიკა, რაც რუსეთის პატრიარქის მიმართ გაჩნდა განსაკუთრებით მას შემდეგ, როცა მან უკრაინაში შეჭრამდე რუსული არმია დალოცა.

„ჩვენ რა ჭირი დაგვეტაკა, ზოგიერთს რომ გადაუტრიალდა ჭკუა? რადგან რუსეთმა ასე გაგვიკეთა, რად გვინდა რუსული ეკლესიაო,“ – სხალთელი მთავარეპისკოპოსი იმ ადამიანებს აკრიტიკებს, ვინც მიიჩნევს, რომ რუსეთის პატრიარქი არაქრისტიანულად იქცევა და ასევე ითხოვს უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის აღიარებას.

გუშინ, 7 აპრილს, ხარების აღნიშვნის დროს ბათუმის და ლაზეთის მიტროპოლიტმა რუსეთის პატრიარქს მიმართა: „რა არის თქვენი ინტერესები, პატარა ბავშვების დახოცვა?“ – იკითხა მიტროპოლიტმა დიმიტრიმ.

ხარების შემდეგ ქადაგების დროს, რაც სხალთის ეპარქიამ ფეისბუქგვერდზე მოგვიანებით გაავრცელა“, მთავარეპისკოპოსი სპირიდონი კიევისა და სრულიად უკრაინის მიტროპოლიტ ეპიფანეს „შეჩვენებულს“ უწოდებს და არ ახსენებს მის სტატუსს. „ვიღაც ეპიფანე“ – ამბობს სხალთელი ეპისკოპოსი, რომელმაც რუსეთის მიერ უკრაინაში ომის დაწყებამდეც არაერთხელ გამოხატა პრორუსული შეხედულებები.

„…ვიღაც ეპიფანე, შეჩვენებული 9-გზის, ის ვაღიაროთო, ჭკუა გვაქვს თავში, კაცო? შენ რუსმა რაღაც დაგიშავა, ქრისტესგან რა გინდა? დაინგრევი, განადგურდები შვილო, გაგანადგურებს უფალი იმიტომ, რომ ვის ეხები, ქრისტეს ეკლესიას, ერთიან ეკლესიას, ერთ სხეულს? ამიტომ არ შეიძლება ეს, ეკლესია ერთია. ერთი წმინდა კათოლიკე და სამოციქულო ეკლესია…“ – აღნიშნა მთავარეპისკოპოსმა სპირიდონმა.

ეპისკოპოსმა სპირიდონმა ამჯერად ქადაგების დროს სხვა ქვეყნებთან ომი გაიხსენა – მაგალითად კი ბიზანტიის მიერ საქართველოს დაპყრობა დაასახელა და დასძინა, რომ საქართველოში სასულიერო პირებს არ გაუკრიტიკებიათ ბერძნული ეკლესია.

„…ამხელა ამაგი ჰქონდათ ქართველებს ბერძნებზე და რა გაუკეთეს? გაუკეთეს ის, რომ გიორგი პირველი, ომით შემოვიდნენ აქა, უამრავი ადამიანი დახოცეს, გიორგი პირველი სიკვდილის პირზე მიიყვანეს, გარდაიცვალა 30 წლის არ იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ამხელა ბოროტება ჰქონდათ ბერძნებს ჩვენთვის გაკეთებული, ოდესმე ქართველ სასულიერო პირებს, პატრიარქებს და ქართველ მღვდელმთავრებს მოსვლიათ აზრად ისა, რომ რახან ბერძნებმა ასე გაგვიკეთეს და ბერძნული ეკლესია ამას აკურთხებდაო, ამიტომ ახლა საბერძნეთში რაც სქიზმებია, მწვალებლები და ოხრობები, ისინი ვცნოთო და ბერძნული ეკლესიას ნუ ვცნობთო? ეს მოსვლიათ თავში – არ მოსვლია თავში,“ – უპასუხა კითხვას სხალთელმა ეპისკოპოსმა.