Batumelebi

დღეს, 18 მარტს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მზია ამაღლობელის საქმის არსებითი განხილვა დაიწყო.

„შედარებას გავაკეთებ იმასთან, რომ სტალინური, საბჭოთა რეპრესიების დროს ადამიანებს ისე ასახლებდნენ და ხვრეტდნენ, რომ არ ასამართლებდნენ.

ამ შემთხვევაში ჩემი სასამართლო პროცესები იმართება, მერე რა, რომ ფორმალურია, მაშინ არაფერი მეთქმის,” – თქვა დღეს, 18 მარტს მიმდინარე სასამართლო პროცესზე მზია ამაღლობელმა.

დღეს სასამართლო პროცესი დაახლოებით საათ-ნახევრის განმავლობაში გაგრძელდა. მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა პროცესი 31 მარტამდე გადადო.

მზია ამაღლობელს პოლიციელზე თავდასხმას ედავებიან. ბრალის დადასტურების შემთხვევაში მას 4-დან 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.

მოსამართლე ნინო სახელაშვილი, რომელმაც მზია ამაღლობელის საქმის არსებითი განხილვა დაიწყო დღეს, დასანქცირებული მოსამართლეა. ის ესტონეთმა 2025 წლის 3 მარტს დაასანქცირა სწორედ „მზია ამაღლობელის საქმეზე“, ჟურნალისტის მიმართ ადამიანის უფლების დარღვევის გამო.

მას შემდეგ, რაც ნინო სახელაშვილმა გაყალბებული დოკუმენტის საფუძველზე მზია ამაღლობელს პატიმრობა შეუფარდა, გამოსაცდელი ვადით დანიშნული მოსამართლე უვადოდ გაამწესეს.

ნინო სახელაშვილს სისხლის სამართლის კვალიფიკაცია არ აქვს. დღეს მზია ამაღლობელის ადვოკატებმა მისი აცილება მოითხოვეს, თუმცა მოსამართლემ შუამდგომლობა არ დააკმაყოფილა.

მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმარია. პროტესტის ნიშნად იგი 38 დღე შიმშილობდა და შიმშილობა 2025 წლის 18 თებერვალს შეწყვიტა.

დღეს, 18 მარტს, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესს ბათუმში ესწრებიან: გერმანიის, პოლონეთის, დიდი ბრიტანეთისა და ჩეხეთის საელჩოების წარმომადგენლები.

დღეს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოსამართლე ნინო სახელაშვილი მზია ამაღლობელის სისხლის სამართლის საქმის არსებით განხილვას იწყებს.

მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესს ყოველ ჯერზე ესწრებიან ევროპული ქვეყნების საელჩოების წარმომადგენლები.

4 მარტს სასამართლო სხდომას დაესწრნენ: საფრანგეთის ელჩი საქართველოში შერაზ გასრი, საქართველოში გერმანიის ელჩის, პეტერ ფიშერის მოადგილე და ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის საელჩოების წარმომადგენლები.

ასევე, 6 მარტს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული საქმის განხილვას ესწრებოდნენ: ლიეტუვის ელჩი დარიუს ვიტკაუსკასი და ნორვეგიისა და დიდი ბრიტანეთის საელჩოების წარმომადგენლები.

• რა ხდება?

„ნეტგაზეთისა“ და „ბათუმელების“ დამფუძნებელი, ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი მზია ამაღლობელი 11-12 იანვარს ღამით ორჯერ დააკავეს. პირველად საპროტესტო შინაარსის პლაკატის გაკვრის გამო, რომელზეც ეწერა „იფიცება საქართველო”, მეორედ – ბათუმის პოლიციის უფროს ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო, პოლიციელზე თავდასხმის ბრალდებით, რაც 4-დან 7 წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს. ინციდენტს წინ უძღოდა დაპირისპირება და ჭყლეტა მონაწილეებსა და პოლიციას შორის, რაც პოლიციის მხრიდან პროვოკაციულ ქმედებებს მოჰყვა.

14 იანვარს ბათუმის საქალაქო სასამართლომ მზია ამაღლობელს აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდა. გადაწყვეტილება მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მიიღო.

მზია ამაღლობელის პატიმრობის საფუძველი გაყალბებული ოქმი გახდა – ადმინისტრაციული დაკავების ოქმის მიხედვით, მზია ამაღლობელი პოლიციელების სიტყვიერი შეურაცხყოფის გამო დააკავეს [ასკ-ის 173-ე მუხლი], დაკავების დროს გადაღებულ ვიდეო კადრში კი ისმის ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის ხმა, რომ მზია ამაღლობელს სტიკერის გაკვრისთვის აკავებენ ასკ-ის 150-ე მუხლით. ამ მუხლით პირის დაკავების უფლება პოლიციას საერთოდ არ აქვს.

სწორედ გაყალბებული ოქმის საფუძველზე მოითხოვა პროკურორმა ვლადიმერ თურმანიძემ მზია ამაღლობელის პატიმრობა სისხლის სამართლის საქმეზე. მოსამართლე ნინო სახელაშვილი ამ გაყალბებულ ოქმს დაეყრდნო.

13 თებერვალს მზია ამაღლობელის ადვოკატებმა სასამართლოს შუამდგომლობით მიმართეს და მისთვის აღკვეთის ღონისძიების სახით შეფარდებული პატიმრობის გაუქმება მოითხოვეს. თუმცა, 14 თებერვალს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ლევან ყოლბაიამ დაუშვებლად ცნო შუამდგომლობა მზია ამაღლობელისთვის აღკვეთის ღონისძიების შეცვლის თაობაზე.

19 თებერვალს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე ვერა დოლიძემ ასევე უარი თქვა მზია ამაღლობელის სარჩელის განხილვაზე და ის დაუშვებლად მიიჩნია.

„ქართული ოცნება“ სოციალურად დაუცველების დასაქმების პროგრამას 2025 წელსაც განაგრძობს. წელს ამ პროგრამისთვის 103 მილიონ 305 ათასი ლარი დაიხარჯება.

სოციალურად დაუცველ პირებს მარტის დასაწყისში დაურიგეს ახალი ხელშეკრულებები. შესაბამისად, ხელფასს ისევ მიიღებენ, მაგალითად, ქედაში, სოფელ წონიარისში საბჭოთა წარსულიდან შემორჩენილი ტანკის დამლაგებლები თუ „ჯოკერისთვის“ სოფელ გულებში მოწყობილი ოთახის დამლაგებელი, ხულოში, სოფელ დიდაჭარაში საბავშვო ბაღში დასაქმებულები, სადაც უკვე 33 ბავშვზე 20 თანამშრომელი მოდის და ა.შ.

სოციალურად დაუცველების დასაქმების პროგრამის შესახებ „ბათუმელები“ არაერთი სოფლის მაგალითზე წერდა.

40 ათას სოციალურად დაუცველს ქვეყნის მასშტაბით სხვადასხვა სამუშაო გამოუძებნეს. მათი ჯამაგირი თვეში 300 ლარია. ხშირ შემთხვევაში დასაქმებულთა სამუშაოს აღწერა აჩვენებს, რომ მათი დასაქმება ფორმალურია.

დასაქმების სააგენტოში 17 მარტს ვერ გვითხრეს, რამდენ სოციალურად დაუცველს გაუფორმდა ამჯერად ხელშეკრულება. აქ გვითხრეს, რომ საჯარო ინფორმაცია უნდა გამოვითხოვეთ თუმცა „ბათუმელებს“ დასაქმების სააგენტომ ამ პროგრამის შესახებ საჯარო ინფორმაცია 2023 და 2024 წლებში არ მიაწოდა. დასაქმების სააგენტოს მიერ მომზადებული საპარლამენტო ანგარიშის მიხედვით, 2023 წელს საქართველოში 39 999 სოციალურად დაუცველი ადამიანი დასაქმდა საზოგადოებრივ სამუშაოზე.

„საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების პროგრამა“ 2022 წლის მარტში ამოქმედდა. მაშინ მიღებულ დადგენილებაში არ წერია კონკრეტული ვადა, რა დროის განმავლობაში დასაქმდებოდნენ სოციალურად დაუცველები, თუმცა დასაქმების სააგენტოს მიერ 2022 წელს მომზადებული ვიდეო რგოლის მიხედვით, დასაქმების პროგრამაში ჩართულ პირებს საარსებო შემწეობა 2025 წლის ჩათვლით არ შეუჩერდებათ.

დასაქმების სააგენტოს პრესცენტრის მონაცემებით, სოციალურად დაუცველების დასაქმების პროგრამა 2026 წლის მარტში დასრულდება, თუ მანამდე სხვა, ახალი გადაწყვეტილება არ იქნება მიღებული.

„საზოგადოებრივ სამუშაოებზე დასაქმების პროგრამის ანატომია“ – კვლევა ამ საკითხზე „სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა“ 2023 წელს გამოაქვეყნა, სადაც აღნიშნულია:

„დღესდღეობით უცნობია, არათუ პროგრამის ხანგრძლივობა, არამედ საზოგადოებრივი შრომის პროგრამა საქართველოში ასევე არ აკონკრეტებს, რა არის ნამუშევარი დღეების ის მინიმალური რაოდენობა ან პროგრამაში ჩართვის ის საერთო ხანგრძლივობა, რომ პროგრამის პირობები დაკმაყოფილებულად ჩაითვალოს და ოჯახების სარეიტინგო ქულა 4 წლის ვადით დარჩეს ხელშეუხებელი.

…შესაძლოა, პროგრამა უფრო მეტად იმ მიზანს ემსახურება, რომ სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი ოჯახებისთვის კრიზისულ პერიოდში შემოსავალი გაზარდოს, ვიდრე გრძელვადიან ამოცანებს უპასუხოს მოქალაქეთა ეკონომიკური გააქტიურებისა თუ საარსებო შემწეობაზე დამოკიდებულების შემცირების კუთხით.

პროგრამის ხანგრძლივობის ცოდნა ასევე მნიშვნელოვანია იმისთვის, რომ პროგრამის ბიუჯეტი არ წარმოჩინდეს, როგორც უსაზღვრო რესურსი, რომელიც ნებისმიერი მოცულობის მოთხოვნას დააკმაყოფილებს. აღნიშნულ ეტაპზე პროგრამა მოქმედებს სწორედ ამ მოდალობით: ის დააკმაყოფილებს ნებისმიერი რაოდენობის მუშახელს და ნებისმიერი ხანგრძლივობით, თუ მასზე მოთხოვნა იარსებებს. „ულიმიტო“ რესურსის შესახებ თავად პრემიერიც საუბრობს: „შეიძლება, წელს 100 000-მდე გავიდეთ, ლიმიტი არ გვაქვს დაწესებული. 50-ით დავიწყებთ და ვნახოთ, როგორ განვითარდება პროცესი“.

პროგრამა ბუნდოვნად ტოვებს, რა მინიმალური ხანგრძლივობით ჩართვაა საზოგადოებრივ სამუშაოებში აუცილებელი იმისთვის, რომ სარეიტინგო ქულის შესახებ მინიჭებული 4-წლიანი საშეღავათო პერიოდი, არ შეიცვალოს, ანუ ბუნდოვანია, რა ეტაპზე უნდა დაიწყოს ბენეფიციარმა ღია დასაქმების ბაზარზე სამსახურის ძიება, ახლა თუ 4 წლის შემდეგ,“ – აღნიშნულია „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ გავრცელებულ კვლევაში.

______________

ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან.

ამ თემაზე:

არასამთავრობო ორგანიზაცია „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ ინფორმაციით, დღეს 17 მარტს, თბილისის საქალაქო სასამართლოში დაკმაყოფილდა არასრულწლოვანის სარჩელი დამოუკიდებელი სკოლა „მოძღვარის“ წინააღმდეგ.

საქმე ეხება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვის მიმართ დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენასა და მორალური ზიანის ანაზღაურებას.

ორგანიზაციის ინფორმაციით, სასამართლომ დააკმაყოფილა ორივე მოთხოვნა და დაადგინა, რომ ადგილი ჰქონდა აუტისტური სპექტრის მქონე ბავშვის მიმართ დისკრიმინაციულ ქმედებებს – „ასევე, სასამართლომ სკოლას დააკისრა მორალური ზიანის ანაზღაურება 10,000 ლარის ოდენობით“.

როგორც ორგანიზაციის ხელმძღვანელი თამარ გაბოძე „ბათუმელებს“ ეუბნება, შემთხვევა 2023 წლის დეკემბერში მოხდა.

„საახალწლო ზეიმის ბოლოს ბავშვის დედას გადასცეს საბუთები და უთხრეს, რომ ბავშვი იყო სკოლიდან გათავისუფლებული. გააგდეს ბავშვი სკოლიდან. ეს იყო „პრესქული“, ანუ სკოლის მოსამზადებელი ეტაპი. ბავშვს აქვს აუტისტური სპექტრი და სჭირდება პერსონალური ასისტენტის დახმარება. დედა სთავაზობდა, რომ თვითონ უზრუნველყოფდა პერსონალურ ასისტენტს, მატერიალურად არანაირი ტვირთი არ იქნებოდა ბაღზე, უბრალოდ მიეცათ შესაძლებლობა, რომ ასისტენტს ემუშავა ბავშვთან.

თუმცა, ჩათვალეს, რომ ეს იქნებოდა უცხო ადამიანი და უცხო პირი არ გვჭირდება ბაღშიო. არც თავად შესთავაზეს ასისტენტის სერვისი და არც დედას მისცეს ამის საშუალება, რაც სრულდებოდა დედის ტირილით და დისკრედიტაციით.

ჩვენ მიგვმართა დედამ, რომელიც იყო ძალიან უიმედო და სასოწარკვეთილი, მივმართეთ სასამართლოს. ვითხოვდით დისკრიმინაციის ფაქტის დადგენას და მორალური ზიანის ანაზღაურებას. დავა გაგრძელდა ორი წელი და დღეს სასამართლომ მიიღო ბავშვის სასარგებლოდ გადაწყვეტილება“ – ამბობს თამარ გაბოძე.

ადვოკატის თქმით, ახლა ბავშვი სხვა სკოლაშია, სადაც სარგებლობს პერსონალური ასისტენტის სერვისით.

PHR-ის ინფორმაციით, საქმეზე მუშაობდნენ ადვოკატები: სოფიკო მენაბდიშვილი, თამარ გაბოძე.

მოსამართლე იყო ლიანა კაჟაშვილი.

„უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, 353-ე პრიმა მუხლით ქმედებით დაკვალიფიცირებისათვის აუცილებელი ელემენტები მზია ამაღლობელის ქცევაში არ იკვეთება.

კერძოდ, სახეზე არ გვაქვს არც ქმედების ობიექტური (თავდასხმა – როგორც განსაკუთრებული ძალადობრივი, აგრესიული აქტი) და არც სუბიექტური (პირდაპირი განზრახვა და მიზანი, რომელიც პოლიციელის სამსახურებრივი საქმიანობის განხორციელებას უკავშირდება) შემადგენლობა,“ – ვკითხულობთ ამიკუსში, რომელიც სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა გამოაქვეყნა.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა სასამართლოს მეგობრის მოსაზრებით (Amicus Curiae) მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მედია პლატფორმების – „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლისა და დირექტორის, მზია ამაღლობელის სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით.

სასამართლოს მეგობრის მოსაზრება მიზნად ისახავს სასამართლოსთვის სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღებაში დახმარებას, მასთან ერთად, განსახილველი საქმის არსებითი სამართლებრივი საკითხების შესახებ ობიექტური, აკადემიური და თეორიული განმარტებების მიწოდებას.

• რა წერია სასამართლოს მეგობრის მოსაზრებაში

დოკუმენტში გაანალიზებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა სისხლის სამართლის კოდექსის 353¹-ე მუხლით კვალიფიკაციის შესახებ, ასევე მიმოხილულია აღნიშნული მუხლისა და 126-ე მუხლის გამიჯვნის საკითხი. გარდა ამისა, განხილულია სისხლისსამართლებრივი მექანიზმების, როგორც უკიდურესი ღონისძიების, გამოყენების პრინციპი და ქმედების მცირე მნიშვნელობის გამო სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის გამორიცხვის საკითხი.

სასამართლოს მეგობრის მოსაზრებაში ხაზგასმულია, რომ მზია ამაღლობელის მხრიდან ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის, მიმართ განხორციელებული ქმედება უნდა შეფასდეს იმ ფაქტობრივ კონტექსტში, რაც მას წინ უძღოდა.

საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, ინციდენტამდე პოლიციამ თვითნებურად დააკავა მშვიდობიანი შეკრების მონაწილეები, მათ შორის მზია ამაღლობელი, რომელიც მოგვიანებით გაათავისუფლეს. ამის შემდეგ, შეკრების ადგილზე პოლიციამ ასევე თვითნებურად და აგრესიულად დააკავა მზია ამაღლობელის ნაცნობი ახალგაზრდები, რასაც თან ახლდა  შეკრების მონაწილეებზე ფიზიკური წნეხი, ჭყლეტა და დაძაბულობა. მნიშვნელოვანია, სასამართლომ სათანადოდ შეაფასოს, ხომ არ იყო მზია ამაღლობელის ქმედება პროვოცირებული პოლიციის მხრიდან განხორციელებული უკანონო ქმედებებით. ამასთან, მნიშვნელოვანია ითქვას, რომ პოლიციის მხრიდან მომდინარე და განცდილ უკანონობაზე მზია ამაღლობელის ამგვარი სპონტანური რეაქციას, თავის მხრივ, გამორიცხავს პოლიციელზე თავდასხმის განზრახვას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, სსკ-ის 3531 მუხლით ქმედებით დაკვალიფიცირებისათვის მნიშვნელოვანია, სახეზე გვქონდეს:

1. თავდასხმა – როგორც განსაკუთრებული ძალადობრივი, აგრესიული აქტი;

2. თავდასხმის განხორციელება პირდაპირი განზრახვით;

3. თავდასხმის მიზანი დაკავშირებული უნდა იყოს პოლიციელის სამსახურებრივი საქმიანობის განხორციელებასთან.

მზია ამაღლობელის შემთხვევაში კი აშკარაა, რომ არც ერთი ეს მაკვალიფიცირებელი ნიშანი არ გვაქვს სახეზე.

საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არა პოლიციელზე თავდასხმად, არამედ ძალადობად (სსკ-ის 126-ე მუხლი) მიიჩნია, მაგალითად, შემდეგი ქმედებები:

პოლიციელების ჯგუფურად ცემა, მათ შორის, ქალი პოლიციელის ცემა, რაც გამოიხატა ხელის სახეში გარტყმასა და ფეხის ბარძაყში ჩარტყმაში, ასევე დაზიანებების მიყენებაში მარჯვენა მუხლის არესა და მარცხენა ხელზე, რის შედეგადაც დაზარალებულმა განიცადა ძლიერი ფიზიკური ტკივილი და მიიღო ჯანმრთელობის მსუბუქი დაზიანება;

მუშტის ძლიერი დარტყმა თვალის არეში, გინებასთან ერთად, რის შედეგადაც დაზარალებულმა თავი ვერ შეიკავა, სახე დაარტყა ღობეს და განიცადა ფიზიკური ტკივილი;

თავის ჩარტყმა თავის არეში, რამაც გამოიწვია დაზარალებულის ფიზიკური ტკივილი;

აგრესიული ქცევა, სიტყვიერი შეურაცხყოფა, ხელის ცხვირში ძლიერად დარტყმა, ასევე, მიმალვის მცდელობისას ადევნებული დაზარალებული პოლიციელისთვის ხელკეტების არაერთჯერადი დარტყმა თავისა და ტანის არეში, სამსახურებრივი საშტატო იარაღის წართმევის მცდელობა, რა დროსაც იარაღიდან განხორციელდა შემთხვევითი გასროლა;

ხელებისა და ფეხების სხეულისა და სახის არეში დარტყმა, სიტყვიერ შეურაცხყოფასა და სხვა აგრესიულ ქმედებებთან ერთად, რის შედეგადაც დაზარალებულმა განიცადა ძლიერი ფიზიკური ტკივილი;

გინება და მუშტის დარტყმა სახისა და თავის არეში, რის გამოც დაზარალებულმა განიცადა ფიზიკური ტკივილი;

სახის არეში ხელის დარტყმა, რის შედეგადაც პოლიციელმა განიცადა ფიზიკური ტკივილი და მიიღო მსუბუქი ხარისხის დაზიანება ჯანმრთელობის მოუშლელად. სამედიცინო დასკვნის თანახმად, ის უჩიოდა თავის ტკივილს, სახისა და ტუჩის არეში – წვის შეგრძნებას. მარცხენა ლოყის არეში აღენიშნებოდა თითების ნაკვალევი სიწითლის სახით. ქვედა ტუჩის არეში ისინჯებოდა მცირე ზომის შეშუპება და შიგნითა ზედაპირზე – მცირე ნახეთქები.

შესაბამისად, მზია ამაღლობელის ქმედებაში ძალიან თვალსაჩინოა, რომ პოლიციელზე თავდასხმად განსახილველი ქმედების კვალიფიკაცია დაუსაბუთებელი ჩანს.

სასამართლო მეგობრის პოზიციაში ასევე განხილულია სსკ-ის 126-ე მუხლის კვალიფიკაციის საკითხები და სასამართლოს ყურადღებას მივაქცევთ იმ გარემოებაზე, რომ მზია ამაღლობელის საქმეში არ არსებობს ამ დანაშაულის უმთავრესი ელემენტი – დაზარალებულის მხრიდან ძლიერი ფიზიკური ტკივილის აღქმა. მხოლოდ ვიდეოკადრების დაკვირვებაც კი საკმარისია იმის დასადგენად, რომ მზია ამაღლობელის მოქნეულ ხელს არ შეეძლო გამოეწვია ახალგაზრდა, ფიზიკურად მასზე ძლიერი მამაკაცისათვის მსგავსი ტკივილის მიყენება.

შესაბამისად, მზია ამაღლობელის ქმედება არ იყო ისეთი ინტენსივობის, რომ მისი სისხლისსამართლებრივი დასჯა გამართლებულიყო, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როცა სისხლის სამართლის მექანიზმები უკიდურესი ზომა უნდა იყოს. მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსის მე-7 მუხლი პირდაპირ განსაზღვრავს, რომ მცირე მნიშვნელობის მქონე ქმედებებისთვის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ უნდა დადგეს.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრის შეფასებით, მზია ამაღლობელის ქმედება ხასიათდება პოლიციელზე მინიმალური ზემოქმედებით, ხოლო პოლიციელსა და ქალს შორის აშკარა ძალაუფლებრივი ასიმეტრია კიდევ უფრო გამორიცხავს მის დასჯას ამგვარი მექანიზმით. შესაბამისად, მოცემულ საქმეში უნდა იყოს გამოყენებული სისხლის სამართლის კოდექსის მე-7 მუხლი.

ჩვენი დაკვირვებით, მზია ამაღლობელის საქმეში იკვეთება მნიშვნელოვანი პროცედურული გამოწვევები. წინასასამართლო სხდომაზე სასამართლომ დაცვის მხარის თითქმის ყველა მტკიცებულება დაუშვებლად ცნო, მაშინ როდესაც პროკურატურის ყველა შუამდგომლობა მტკიცებულებების დასაშვებად სცნო.

ეს მნიშვნელოვნად ართულებს საქმისთვის არსებითი გარემოებების სრულფასოვან შეფასებას.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ინტერესთა კონფლიქტის საკითხიც: დაზარალებულ პირად მიჩნეულია ბათუმის პოლიციის სამმართველოს უფროსი, ხოლო საქმის გამოძიების საწყის ეტაპზე საქმეს სწორედ აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის საგამოძიებო დანაყოფი იძიებდა. ამავე დანაყოფის უფროსი, რომელიც მზია ამაღლობელის დაკავებაში მონაწილეობდა, მთავარი მოწმეა, ხოლო ყველა სხვა მოწმე აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის პოლიციელია.

ამასთან, ყველა საგამოძიებო უწყება დაქვემდებარებულია აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორ გრიგოლ ბესელიას, რომელიც თავად ფიგურირებს ამ საქმეში.

აღსანიშნავია, რომ დაცვის მხარე მისი სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობაში მიცემას ითხოვს მზია ამაღლობელის უკანონო დაკავების გამო.

სამწუხაროდ, გენერალურმა პროკურატურამ დაცვის მხარის ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა და საქმის საგამოძიებო წარმოება გურიის პოლიციის დეპარტამენტს გადააბარა.

თუმცა, საქმეზე კვლავ ზედამხედველობს აჭარის პროკურატურა, რომელიც გამოძიების პირველი დღიდანვე კურირებდა ამ პროცესს და მჭიდრო ოპერატიული კავშირი აქვს როგორც აჭარის პოლიციის დეპარტამენტთან, ისე ბათუმის პოლიციის სამმართველოსა და მის ყველა დანაყოფთან. შესაბამისად, საქმის ობიექტურობასა და მიუკერძოებლობაზე არსებული კითხვები კვლავაც აქტუალურია.

ამავდროულად სოციალური სამართლიანობის ცენტრი სასამართლოს მნიშვნელოვანი მოწოდებით მიმართავს. სსკ-ის 3531 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის შემადგენლობა ცალსახად არ არის ჩამოყალიბებული განჭვრეტადი ფორმით, ეს პრაქტიკაში არაერთგვაროვანი განმარტებებისა და არაკეთილსინდისიერი გამოყენების შესაძლებლობას იძლევა. შესაბამისად, სოციალური სამართლიანობის ცენტრმა, რეკომენდაციით მიმართა სასამართლოს გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული კონსტიტუციური წარდგენის უფლებამოსილება და მუხლის ნორმატიული შინაარსის განმარტებისათვის მოსამართლემ წარდგინებით მიმართოს საკონსტიტუციო სასამართლოს.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრი სასამართლოს მოუწოდებს, საქმის განხილვისას გაითვალისწინოს მისი მსუსხავი ეფექტი მედია გარემოსა და ჟურნალისტებზე.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლომ მხედველობაში მიიღოს 2024 წლის 16 დეკემბერს მომხდარი შემთხვევა, როდესაც აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის დირექტორმა, გრიგოლ ბესელიამ, და ბათუმის პოლიციის უფროსმა, ირაკლი დგებუაძემ, საპროტესტო შეკრების დროს დაკავებით დაემუქრნენ “ბათუმელების” რედაქტორს, ეთერ თურაძეს. აღსანიშნავია, რომ ამ გარემოებას დამატებით სიმძიმეს ანიჭებს ის ფაქტი, რომ მზია ამაღლობელის დაკავების შემდეგ, პოლიციის განყოფილებაში, ირაკლი დგებუაძის მხრიდან მის მიმართ განხორციელდა ღირსების შემლახავი მოპყრობის უმძიმესი შემთხვევა, რომლის გამოძიებასაც დაცვის მხარე ასევე მოითხოვს. ეს ფაქტები აჩენს ეჭვებს ადგილობრივი პოლიციის მხრიდან “ბათუმელების” დირექტორის დევნის მიმართ შესაძლო დაინტერესებაზე.

მოცემული საქმის მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესიდან გამომდინარე, სასამართლოს სამართლიან და დასაბუთებულ მსჯელობას შეუძლია მნიშვნელოვანი როლი შეასრულოს როგორც მზია ამაღლობელის საქმეზე სამართლიანობის მიღწევაში და გამორჩეული მედია პლატფორმის დირექტორისა და ღვაწლმოსილი ჟურნალისტის უფლებების დაცვაში, ასევე მსგავს დანაშაულებთან მიმართებით ერთგვაროვანი პრაქტიკის განმტკიცებაში.

„წამით არ ვკარგავ შემართებას, თავი მაღლა მიჭირავს და იმაზე ძლიერი ვარ, როგორც არასდროს.

წამით არ ვნანობ არაფერს და ყოველდღიურად მეტად ვრწმუნდები, რომ ეს ყველაფერი ღირს თავისუფლებისთვის და სამშობლოს სიყვარულისთვის“ – 20 წლის ლუკა ჯაბუა ციხიდან.

ლუკა ჯაბუა 2024 წლის 6 დეკემბერს საპროტესტო აქციებზე ჯგუფური ძალადობის ბრალდებით დააკავეს და 4-დან 6 წლამდე პატიმრობა ემუქრება.

ლუკას და საპროტესტო აქციების კიდევ 10 სხვა მონაწილეს (რეზო კიკნაძე, ანდრო ჭიჭინაძე, ონისე ცხადაძე, გურამ მირცხულავა, ჯანო არჩაია, რუსლან სივაკოვი, გიორგი ტერაშვილი, ვალერი თეთრაშვილი, სერგეი კუხარჩუკი  და ირაკლი ქერაშვილი) პარლამენტთან და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე „სამართალდამცავების მიმართ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში თავდასხმას” ედავებიან. თუმცა, ლუკას ადვოკატის, რუსუდან აგურაშვილის თქმით, ლუკა სასამართლო პროცესებამდე არ იცნობდა არცერთ პირს, ვისთან ერთადაც ჯგუფურ ძალადობაში სდებენ ბრალს. მათი სახელები გაგებულიც კი არ ჰქონია.

ბრალში აღნიშნულია, რომ ჯგუფური ძალადობის მონაწილეები თავდასხმისთვის სხვადასხვა საგნებს იყენებდნენ. ლუკას ადვოკატი  კი ამბობს, რომ ეს ბრალდება განზოგადებულია თერთმეტივე პირის მიმართ, მაგრამ საქმეში არ ჩანს, რაში გამოიხატებოდა ჯგუფურობა, ან – თავდასხმა, ან ვის მიადგა ზიანი. მაგალითად, არ ჩანს, კონკრეტულად, ლუკა ჯაბუას მოქმედებების შედეგად ვინ დაზარალდა.

ლუკას წინააღმდეგ საქმეში წარმოდგენილია ერთადერთი ვიდეოჩანაწერი, დაკავების ოქმი და პირადი ჩხრეკის ოქმი, რომლითაც ამოღებულია: ტელეფონი, სათვალე და ევროკავშირის დროშა.

„ვიდეოჩანაწერში ნამდვილად ლუკა ჯაბუაა,  თუმცა არ ჩანს რაიმე კანონსაწინააღმდეგო ქმედება, ვინმესთვის ზიანის მიყენება, ჯგუფურად, ან ვინმესთან ერთად ძალადობრივ ქმედებაში მონაწილეობა. ეს აუცილებლად გახდება სადავო არსებითი განხილვის სხდომაზე“, – ამბობს რუსუდან აგურაშვილი.

• პოლიციელების ალყა თბილისში და ლუკას დაკავება

ლუკა ჯაბუა თბილისში, „საქართველოს უნივერსიტეტში“ ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე, მეორე კურსზე სწავლობს. ისე, ზუგდიდელია, სადაც მისი დედა, ძმა და ბებიები ცხოვრობენ. ლუკას მამა ემიგრანტია, საზღვარგარეთ მუშაობს. ინსულტგადატანილმა ბებიამ ლუკას დაკავების შესახებ არაფერი იცის.

თბილისში საცხოვრებლად მარტო გადმოსული ლუკა კვირაში 2 დღეს მუშაობდა ერთ-ერთ კომპიუტერულ ცენტრში. დაკავებამდე ბოლო რამდენიმე თვეს კი სწავლობდა თეატრალურ სტუდიაში.

„ვიცი, უსამართლობის წინააღმდეგ ყველაზე დიდი იარაღი ხელოვნებით ნათქვამი „სიტყვაა” და თეატრალურშიც ამიტომ ჩავაბარე. მინდა, საკუთარი თავი მივუძღვნა ქვეყნისთვის, თუნდაც ერთი აგურის დადებას“, – წერს ლუკა ჯაბუა ციხიდან გამოგზავნილ წერილში.

აქციებზე აქტიურად სიარული მას შემდეგ დაიწყო, რაც თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად, რადგან ამბობს, რომ ყოველთვის ჰქონდა პროტესტის გრძნობა უსამართლობის წინააღმდეგ.

„სამშობლოს ნუ გვიკლავთ, მე აქ ცხოვრება მინდა“, – წერდა ფეისბუქზე 2024 წლის 28 ნოემბერს, როდესაც „ქართული ოცნების” მიერ არჩეულმა პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ ევროპასთან ინტეგრაციის პროცესის 2028 წლამდე შეჩერების შესახებ განაცხადა.

„სხვაგვარად არ შემეძლო ამ ღირსეული ქვეყნის შვილს, ქვეყნისა, რომელმაც უამრავი უბედურება გამოიარა და რომელიც გმირი ხალხის, ღირსეული შვილების ბრძოლამ მოიყვანა აქამდე. აქედან გამომდინარე, თავიდანვე მქონდა გააზრებული, რომ ბრძოლა ყოველთვის ღირს სამშობლოსთვის, რომელიც ძალზედ მეამაყება”, – წერს ლუკა ციხიდან გამოგზავნილ წერილში.

ლუკას დედა ქეთევან ზარქუა გვიყვება, რომ შვილთან საპროტესტო აქციის შესახებ საუბარი მხოლოდ ერთხელ სცადა ტელეფონით, თუმცა ლუკა განაწყენდა და ამის შემდეგ საუბარი აღარ უცდია:

„ერთხელ ვუთხარი, მხოლოდ ერთხელ და მივხვდი, რომ მეტჯერ ვერ ვეტყოდი, იმიტომ, რომ ძალიან ეწყინა. არ წახვიდე-მეთქი [აქციაზე]; თუ წახვალ, წინ არ დადგე-მეთქი და მიპასუხა, მეტჯერ არ მითხრა ესო, დედა და გამითიშა. მანამდე, ტელეფონი გაეთიშოს ჩემთვის ლუკას, ეგეთი შემთხვევა  არ მახსოვს. დავით აღმაშენებლობა ხომ არ გინდა-მეთქი, ვეხუმრე და აი, ასე რომ ფიქრობდით, იმიტომ ვართ ამ დღეშიო და თქვენი თაობის გასაკეთებელს, ჩვენ ვაკეთებთო, მიპასუხა”.

ლუკა თბილისში, ნაქირავებ ბინაში ცხოვრობდა. იქ დააკავეს 2024 წლის 6 დეკემბერს.

დაკავების დროს „ვოლტის“ შეკვეთას იღებდა და ეზოს გვერდით, ერთ-ერთ ჩიხში შეეფეთა პოლიციას, რომელმაც ალყაში მოაქცია. ეს ამბავი ქეთევან ზარქუამ შვილის დაკავების შესახებ მეზობლისგან იცის და ამბობს, რომ პოლიცია  4-5 მანქანით მოვიდა – 20-მდე თანამშრომელი ერთად.

„ალყაში მომაქციეს და მითხრეს, რომ აქ ვიღაც მანქანას ტეხავს და უნდა გადავამოწმოთ, შენ ხომ არ ხარო, რაზეც გამეცინა, რადგან დაკავებამდე თვალთვალი და სატელეფონო ზარის საშუალებით ჩემი მიტყუების მცდელობები მრავლად იყო”, – იხსენებს ლუკა ჩვენ კითხვებზე პასუხად.

დაკავების წინა დღეს, 5 დეკემბერს, ლუკა მართლაც წერდა ფეისბუქზე, რომ უცხო პირები დაუკავშირდნენ და უთხრეს, დალეწილი ტელეფონი ვიპოვეთ რუსთაველზე, უკან შენი ნომერი ეწერა და იქნებ ნახოო.

ლუკა იხსენებს, რომ მის სახლს დაახლოებით ერთი ან ორი საათის განმავლობაში ჩხრეკდნენ:

„აბა, სად გაქვს მოლოტოვი, მანდ რას იდექი, არ გრცხვენია? და მსგავსი შინაარსის საუბარი… შემდეგ, ტელეფონი ჩამომართვეს, ვუთხარი, რომ კოდს არ ვეტყოდი, რაზეც მიპასუხეს, რომ მაინც გატეხდნენ და ბარემ, გვითხარი მხოლოდ კონტაქტებს ვნახავთო. როდესაც კოდი ვუთხარი, დაიწყეს სოც. ქსელების, ესემესების და ფოტოების თვალიერება. ეს ცუდი კაცი ყოფილაო. განყოფილებაში მითხრეს, თუ გინდა, საქმე შეგიმსუბუქოთ, გვარები გვითხარი, წინ ვინ იდგაო”.

ლუკა დაკავებისას მარტო იყო სახლში და ყველაზე მძაფრად აყვანის მომენტი ახსოვს. „შემდეგ სრულიად მშვიდად შევხვდი ყველაფერს”, – ამბობს.

წინასწარ პატიმრობაში მყოფი, ახლა უკვე ამბობს, რომ წაყენებულ ბრალდებაზე  მხოლოდ ეცინება. საკუთარი თვალით დავინახე, „თუ როგორ ყარს და გამოიყურება უსამართლობაო”. გარეთ მყოფებს ამშვიდებს. დედასთან დარეკვისას ერთადერთი, რის შეგზავნასაც  სთხოვს, წიგნებია.

„ამას ვასწავლიდი მთელი ცხოვრება, რაც უნდა პრობლემა შეგექმნას, შენ თავს ყოველთვის შემოუძახე-მეთქი და აი, ახლა ამისთვის გამოადგა. ვინ იფიქრებდა”, – ამბობს ლუკას დედა.

___________________

სტატია გამოქვეყნდა „ბათუმელებისა“ და „ინდიგოს“ სპეციალურ გამოცემაში – „სინდისის პატიმრები“. გაზეთში დაბეჭდილ სტატიებზე მუშაობდნენ სხვადასხვა გამოცემის ჟურნალისტები.

„მუშაობას ავტორიტარიზმის პირობებშიც გავაგრძელებთ და მოსვენებას არ მივცემთ ოლიგარქიას,“ – სოლიდარობის პლატფორმის წარმომადგენელმა დღეს, ბათუმში საკონსტიტუციო სასამართლოსთან მანიფესტი წაიკითხა. სოლიდარობის პლატფორმა ამ მანიფესტით მხარდაჭერას უცხადებს ბათუმელ აქტივისტებს და პოლიტპატიმრებს:

მანიფესტს უცვლელად გთავაზობთ:

„ჩვენ, სოლიდარობის პლატფორმის წევრები, მხარდაჭერას ვუცხადებთ თანამებრძოლებს, რომლებიც აჭარაში დემოკრატიისთვის, სამართლიანობისთვის, უფლებებისა და თანასწორობისთვის იბრძვიან. 

ჩვენი პლატფორმა ურყევ სოლიდარობას უცხადებს სინდისის პატიმრებს: 

მზია ამაღლობელს, ბათუმელებისა და ნეტგაზეთის დამფუძნებელსა და დირექტორს, რომელიც პირველი პოლიტიკური ქალი პატიმარია. „ბათუმელები“ და „ნეტგაზეთი“ ჩვენთვის უნიკალური მედია გამოცემაა, რომელიც ყველაზე ხშირად აშუქებს ჩვენი და ჩვენი თემის საჭიროებებს.  

თემურ ქათამაძეს, მუჰაჯირების შთამომავალს, რომელიც ქართულ საზოგადოებაში და სახელმწიფოში რეინტეგრაციას ცდილობს და ამ ხელისუფლებამ მოქალაქეობაც კი არ აღირსა და ახლა ქვეყნიდან გაძევებას უპირებს და დასცინის. 

ზვიად ცეცხლაძეს, ანრი კაკაბაძეს, ახალგაზრდა და პასუხისმგებლობიან მოქალაქეებს, რომლებიც გაბედულობისა და ბრძოლის გამოცდილებას გვაძლევენ

და ასევე ყველა პოლიტპატიმარს.

სოლიდარობის პლატფორმის წევრები ვგმობთ  ძალადობას, დევნასა და რეპრესიებს მშვიდობიანი პროტესტის მონაწილეებისა და მედიის წარმომადგენლების მიმართ და მიგვაჩნია, რომ ამ ხანგრძლივ ბრძოლაში ყველაზე მეტად სოლიდარობის, თანადგომისა და ერთობის ხმა გაგვაძლიერებს. ეს ერთიანობა ჩვენს მიერ გაიგება, როგორც საზოგადოებრივი ერთობა სადაც ყველა ჯგუფი ვართ წარმოდგენილი, განურჩევლად რელიგიური, ეთნიკური თუ სხვა იდენტობისა. 

ჩვენ არ შევეგუებით ამ ქვეყანაში ავტორიტარიზმის გაძლიერებას და ადამიანების ღირსების, თავისუფლებისა და დემოკრატიული იდეალების ხელყოფას. ჩვენი თაობა იზრდებოდა დემოკრატიული და ევროპული ტიპის ქვეყნის მშენებლობის მოლოდინით და ვერ შეეგუებით, რომ ერთმა ყველაზე მდიდარმა და ხარბმა ადამიანმა და მის მიერ დაქვემდებარებულმა ლიდერებმა ჩვენი არჩევანი და იმედები გაანადგუროს. ვერ შევეგუებით, რომ ჩვენ მრავალფეროვანი ქვეყანა თავისი ჭრელი ეთნიკური, რელიგიური და სოციალური ჯგუფებით, ერთ პარტიას დავუთმოთ.  

ჩვენი პლატფორმა არის ახალგაზრდა აქტივისტების ინკლუზიური სივრცე, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა ეთნიკური და რელიგიური ჯგუფების წარმომადგენლებს და წლებია ცდილობს არადომინანტური ხმების გაძლიერებასა და სოლიდარობის მშენებლობას. ჩვენ ჩვენს მუშაობას ავტორიტარიზმის პირობებშიც გავაგრძელებთ და მოსვენებას არ მივცეთ ოლიგარქიას.

109-ე დღეა, რაც უწყვეტ წინააღმდეგობას ვწევთ და  გვახსოვს, რომ ეს პროტესტი ქვეყანაში ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან დაიწყო. რეგიონების პროტესტი მნიშვნელოვნად აძლიერებს წინააღმდეგობას თბილისში.

ასევე, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ აჭარაში მცხოვრები მოქალაქეების წუხილები გვესმის სხვა რეგიონში მცხოვრებლებს და ვიცით, რომ ჩვენ საერთო ლოგიკა და ძალაუფლება გვჩაგრავს. ჩვენ ვიცით მაღალმთიანი მძიმე და განუვითარებელი ინფრსტრუტურის,  მკაცრი კლიმატური პირობების, არ არსებული სამედიცინო სერვისების შესახებ. ჩვენ ვიცით, ქაოსურ მშენებლობებზე ბათუმში. ვიცით, რომ ჩვენს მუსლიმ თანამებრძოლებს არ ეძლევათ მეჩეთის მშენებლობის ნებართვა. ვიცით,  დაკარგული საკონსტიტუციო სასამართლოსა და მიტაცებულ ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტზე ბათუმში. თქვენი ეს და სხვა წუხილები ჩვენიცაა, საერთოა. 

სოლიდარობა პოლიტპატიმრებს! 

ძალა ერთობაშია! 

გავიმარჯვებთ სახელოვნად!“

ბათუმის პროევროპული აქციების მონაწილეები დღეს, 15 მარტს, საპროტესტო მარშს უნივერსიტეტის ეზოდან იწყებენ. ამ ფორმით მათ სურთ სოლიდარობა გამოუცხადონ თეატრალური უნივერსიტეტის სტუდენტებს, უკანონოდ დაჯარიმებულებს და პოლიტიკური ნიშნით გათავისუფლებულ საჯარო მოხელეებს, სამოქალაქო აქტივისტებს.

„ქვეყანაში სიღარიბის აღმოფხვრის, კორუფციის დაძლევის და უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის ნაცვლად, „ქართული ოცნება“ სდევნის თავისუფალ სიტყვას და ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებებს ყოველდღიურად ლახავს. 15 მარტის შეკრება არის ჩვენი წინააღმდეგობის მორიგი მაგალითი ყველა ჩაგრული, უფლებაშელახული მოქალაქისთვის სოლიდარობის გამოსახატად“,  – ნათქვამია განცხადებაში, რომელიც მარშის ორგანიზატორებმა ფეისბუქზე გაავრცელეს. 

___

10 მარტს, დილით თეატრალური უნივერსიტეტის ათამდე გაფიცულმა სტუდენტმა მეილზე მიიღო შეტყობინება, რომ უნივერსიტეტმა მათ აქტიური სტუდენტის სტატუსი შეუწყვიტა.

ამის შემდეგ უნივერსიტეტმა გაავრცელა განცხადება, რომ რექტორის ბრძანება სტუდენტების სტატუსის შეწყვეტის შესახებ ჯერ არ იყო გამოცემული. უნივერსიტეტის ცნობით, სტუდენტებს ეთიკის კომისიის გადაწყვეტილების გასაჩივრება სამი სამუშაო დღის განმავლობაში შეეძლოთ.

მკვლელობაში ბრალდებული რევაზ ც. შესაძლოა პატიმრობიდან განაჩენის გამოცხადების გარეშე გაათავისუფლონ. თუ ბათუმის საქალაქო სასამართლო კიდევ ერთ თვეში ნაფიც მსაჯულებს ვერ შეარჩევს, 2025 წლის 15 აპრილს მკვლელობაში ბრალდებულს წინასწარ პატიმრობაში ვეღარ დატოვებენ – კანონით გათვალისწინებული 9 თვის ვადამდე ერთი თვე რჩება, 8 თვე უკვე გავიდა.

საუბარია 2024 წლის 15 ივლისს ბათუმში მომხდარ მკვლელობაზე. გამოძიების ვერსიით, 27 წლის რევაზ ც.-მ 27 წლის არჩილ წუწუნავა დანით მოკლა. კაცი კლინიკაში მიყვანამდე გარდაიცვალა.

რევაზ ც. მკვლელობის დღესვე დააკავეს.

ამ საქმეში მკვლელობაში ბრალდებულს ნაფიცი მსაჯულები მოუთხოვია, თუმცა ამ დრომდე მსაჯულების შერჩევა ვერ მოხერხდა. ამ დრომდე ბრალდების და დაცვის მხარემ მხოლოდ 6 მსაჯული შეარჩიეს, საქმე კი, 12-მა მსაჯულმა უნდა განიხილოს. პლუს 2 მსაჯული რეზერვისთვის უნდა შეირჩეს.

დღეს, 14 მარტს, მოსამართლე ლევან ყოლბაია სხდომაზე ნაფიცი მსაჯულებს არჩევდა, თუმცა შემთხვევითობის პრინციპით სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მიერ წარმოდგენილი 26 კანდიდატიდან მხოლოდ ერთი მსაჯულის შერჩევა მოხერხდა.

„როგორ შეიძლება მკვლელობაში ბრალდებული გარეთ იყოს და პირბადის ტარების გამო დამაპატიმრონ?“ – კითხულობდა მოქალაქე გვანცა სურმანიძე, რომელსაც სასამართლოსთან ვესაუბრეთ, ვიდრე მოსამართლე მსაჯულების შერჩევას დაიწყებდა.

„ეს არის იმის ბრალი, ვინც ასეთ კანონებს იღებს, სისტემის ბრალია ის, რომ მკვლელობისთვის ადამიანი არ ისჯება. არსებობს მტკიცებულებები, ვიდეოკადრი და გვეუბნებიან, რომ ადამიანი რამდენიმე დღეში გარეთ გამოვა… ეს იმას ნიშნავს, რომ არანაირი კანონი და სამართალი ამ ქვეყანაში არ არსებობს და როგორ შეიძლება ვიყოთ მშვიდად?“ – გვითხრა გვანცა სურმანიძემ.

მოკლული ბიჭის მეგობარმა, ნინო შაინიძემ კი აღნიშნა, რომ პროკურორი თორნიკე გოგეშვილი დაზარალებულ მხარეს საპროცესო შეთანხმებას სთავაზობს.

„14 აპრილს გადის წინასწარი პატიმრობის ვადა. შესაბამისად, ბრალდებული აღმოჩნდება გარეთ. ჩემი მოთხოვნაა, დროულად მოხერხდეს მსაჯულების შერჩევა,“ – გვითხრა ნინო შაინიძემ.

საპროცესო შეთანხმების შემთხვევაში ბრალდებულმა ბრალი უნდა აღიაროს, რეალურ სასჯელზე კი, მას პროკურორი უნდა შეუთანხმდეს. რადგან მას განზრახ მკვლელობის ჩადენას ედავებიან, რაც 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს, ბრალდებულს სასჯელის ნაწილის მოხდა შესაძლოა ისევ ციხეში მოუწიოს. ამ შემთხვევაში საქმეს არსებითად სასამართლო არ განიხილავს.

„ბრალდებულს აქვს გამოყენებული დუმილის უფლება, საპროცესო შეთანხმებაზე ვერაფერს გეტყვით, რადგან გადაწყვეტილი ჯერ არაფერია,“ – გვითხრა ბრალდებულის ადვოკატმა, დავით ჩავლეიშვილმა. მისივე თქმით, მსაჯულების შერჩევა ამ დრომდე ობიექტურად ვერ მოხერხდა.

„როგორ უნდა შეარჩიო, მაგალითად, მსაჯულად ადამიანი, რომელიც გასაუბრების დროს გპასუხობს, რომ არ შეატყობინებს პოლიციას, თუ მასზე იქნება ზეწოლა საქმის განხილვის პერიოდში? შესაბამისად, არსებობდა დასაბუთება, რაც გაიზიარა მოსამართლემ. სახელმწიფო ბრალდებამაც აიცილა მსაჯულების კანდიდატები.

დაუსაბუთებლად მხოლოდ 3 მსაჯული ავიცილეთ. სულ დაუსაბუთებლად 6 მსაჯულის აცილების უფლება გვაქვს,“ – განმარტა ადვოკატმა დავით ჩავლეიშვილმა.

„ფოტოები არ გადაუღოთ, მათი სახეების ჩვენება არ შეიძლება,“ – პროცესის დაწყებამდე გაგვაფრთხილეს ჟურნალისტები სასამართლოს მანდატურებმა. მსაჯულობის კანდიდატები უკვე შესულიყვნენ დარბაზში და ბრალდებულის წინ ისხდნენ.

ერთმანეთის მიყოლებით აწია ხელი რამდენიმე კანდიდატმა, როცა მოსამართლემ თვითაცილების შესახებ დასვა შეკითხვა. ნაფიცი მსაჯულების კანდიდატებს შორის თვითაცილება ძირითადად ქალებმა მოითხოვეს: „მე შვილს ვერავის დავუტოვებ“, „მარტოხელა დედა ვარ“, „რეპეტიტორი ვარ და ბავშვებს ვამზადებ, ვინ ამინაზღაურებს ამას?“ „ჯანმრთელობის პრობლემები მაქვს, აი, დოკუმენტები“ – მიაყარეს მოსამართლეს მსაჯულობის კანდიდატებმა.

პროკურორმა ლაშა ბიწაძემ რამდენიმე შემთხვევაში თქვა, რომ მოსამართლემ თვითაცილების მოთხოვნა არ უნდა დააკმაყოფილოს, თუმცა საბოლოოდ მოსამართლემ 26 კანდიდატიდან 11 კანდიდატის თვითაცილება დააკმაყოფილა. დარჩენილ კანდიდატებთან გასაუბრების შემდეგ კი, მხარეებმა დღევანდელ სხდომაზე მხოლოდ ერთი მსაჯულის შეარჩიეს.

გასაუბრების დროს საინტერესო იყო პროკურორ ლაშა ბიწაძის გასაუბრება მსაჯულობის ერთ კანდიდატთან, რომელმაც თქვა, რომ „ვერ ენდობა“ სისტემას, რადგან მტკიცებულებები, რომელსაც მხარეები წარმოადგენენ, შესაძლოა გაყალბებულია.

მსაჯულების კანდიდატებთან გასაუბრებამ მკაფიოდ აჩვენა ორი რამ: მოქალაქეების დიდი ნაწილი თვლის, რომ ნაფიცი მსაჯულების სისტემა ჩვენს ქვეყანაში აუცილებელია, თუმცა თვითონ არ არის მზად, მსაჯული გახდეს, ან არ სურს მართლმსაჯულების სისტემის ნაწილად თუნდაც ერთ საქმეში გახდეს.

მსაჯულებს მთავრობა მხოლოდ მგზავრობის ხარჯებს უნაზღაურებს, მათ ასევე უნდა შეუნარჩუნდეთ სამუშაო ადგილი.

თუ ბათუმის საქალაქო სასამართლოში 14 მსაჯულს უახლოეს დღეებში შეარჩევენ, მსაჯულები 2 კვირის განმავლობაში უნდა მიიღონ ვერდიქტი მკვლელობის საქმეზე. სხდომები ამ შემთხვევაში ზედიზედ 2 კვირის განმავლობაში გაიმართება.

„ვისაც გსურთ ამ რეალობასთან შეგუება, კი ბატონო, მაგრამ ჩვენ არ ვეგუებით. რამდენი ხანიც არ უნდა მომიწიოს აქ ყოფნა, ვიცი, რომ თავისუფალ საქართველოში შევხვდებით”.

საპროტესტო აქციების დროს ჯგუფურ ძალადობაში ბრალდებულთაგან, რომლებიც, სინამდვილეში ერთმანეთს საერთოდ არ იცნობდნენ, ერთ-ერთია 28 წლის იუმორისტი ონისე ცხადაძე.

დანარჩენი 10 ბრალდებულის მსგავსად, ონისემაც სხვები სასამართლო დარბაზში ნახა პირველად.

„არ მაინტერესებს, თუ დამტოვებთ პატიმრობაში. ამ ქვეყნის გულისთვის ადამიანები კვდებოდნენ და მეც არ მინდა, რომ ნაკლები გავაკეთო ვინმეზე“, – თქვა ონისე ცხადაძემ 2025 წლის 10 იანვარს გამართულ პროცესზე.

საქმეში წარმოდგენილი ვიდეოჩანაწერებში ჩანს, რომ ერთ მხარეს სპეციალური დანიშნულების რაზმი დგას, მეორე მხარეს – აქციის მონაწილეები და, სავარაუდოდ, მათ შორისაა ონისეც. ერთ ვიდეოში პირბადით მყოფი ონისე ცხადაძე ორჯერ დაიხრება და გზაზე დაგდებულ პატარა საგანს აიღებს. ონისე ხსნის, რომ ეს იყო ე.წ. ფერადი კვამლის გასაშვები კაფსული, შემდეგ კი წყლის ბოთლს და ხის ფიცარს ისვრის სპეცრაზმელებისკენ. პარალელურად, ვიდეოებში განუწყვეტლივ ისმის სპეცრაზმელების მუქარა, გინება და სხვა სიტყვიერი შეურაცხყოფა აქციის მონაწილეების მიმართ.

თუმცა არ ჩანს, სად ვარდება ონისეს ნასროლი საგნები, ან ხვდება თუ არა რომელიმე სპეცრაზმელს. საქმეში არც სხვა რაიმე მტკიცებულება მოიპოვება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ ონისეს ქმედება სპეცრაზმელს აზარალებს.

ბრალდებულის ადვოკატები, ასევე, სხვა იურისტები აცხადებენ, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები არ ადასტურებს არც საქმის ჯგუფურობას და არც მონაწილეობას რაიმე ტიპის ძალადობაში.

„არც ერთ მათგანს არა აქვს არავითარი კავშირი და არც ჰქონია არავითარი კომუნიკაცია არც ერთ სხვა ბრალდებულთან. მათ ერთმანეთი გაიცნეს სასამართლო დარბაზში, ამიტომ რაიმე ტიპის ჯგუფურობაზე აპელირება წმინდა წყლის სამართლებრივი აბსურდია, როგორც დოქტრინულად, ისე – ლოგიკურად”, – ამბობს ადვოკატი შოთა თუთბერიძე ერთ-ერთ ინტერვიუში.

„ძალადობა სისხლის სამართლის კოდექსით გულისხმობს ცემას, ან სხვაგვარ ძალადობას, რაც იწვევს დაზარალებულის ფიზიკურ ტკივილს, ჯანმრთელობის მსუბუქ დაზიანებას, ონისე ცხადაძის ბრალდების საქმეში კი არათუ მტკიცებულება არამედ, საერთოდ არ არის დაზარალებული პირი”, – ვკითხულობთ ორგანიზაცია „საქართველოს დემოკრატიულმა ინიციატივა” (GDI)-ს დოკუმენტში, რომელიც ონისეს საქმის შესწავლის შემდეგ გამოქვეყნდა.

ონისე ცხადაძემ საქმის აბსურდულობაზე 10 იანვარს გამართულ სასამართლო პროცესზე ისაუბრა. მან მოსამართლეს ასე მიმართა:

„…ჩანს ბოთლის სროლა, და ასევე … ე.წ. კვამლს რომ უშვებს – მხოლოდ ფერს, მაგ პატარა კაფსულის სროლა და ისე ცუდად ვისვრი, ლამის ფეხში გავირტყი და ძალიან გთხოვთ, რომ თვითმკვლელობის მცდელობის გამო 500 ლარით დამაჯარიმოთ.

რაც შეეხება სასჯელს – 4-დან 6 წლამდე. ანუ, ამ ბრალდებაზე რომ მომისაჯოთ მაქსიმუმი, გამოდის, რომ ვანო მერაბიშვილზე 9 თვით ნაკლები გამომივა ციხეში. ანუ, თქვენი აზრით, მე ვიქნები მასზე ძალიან ცოტათი განსხვავებული დამნაშავე…

თუ ასევე ფიქრობთ, რომ ბოთლის სროლა დანაშაულია, რომელიც ითვალისწინებს 4-დან 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას, მაშინ მე მაქვს „სპიჩკის” კოლოფი, რომელსაც პროკურატურის მიმართულებით ვისვრი და 3 თვე დამიმატეთ”, – ამბობს ონისე და ასანთის კოლოფს ისვრის.

• დაკავება

ონისე ცხადაძემ ბავშვობა ძმასთან სანდრო ცხადაძესთან ერთად თერჯოლაში გაატარა. თბილისში სტუდენტობის პერიოდში ჩავიდა, როდესაც ტექნიკურ უნივერსიტეტში აგრარული მეცნიერებებისა და ბიოსისტემების ინჟინერიის მიმართულებით ჩააბარა, თუმცა მოგვიანებით მიხვდა, რომ ეს სფერო განსაკუთრებით არ აინტერესებდა.

ძმასთან ერთად 2017 წელს მონაწილეობდა მხიარულთა და საზრიანთა კლუბში. შემდეგ ერთი წელი გერმანიაში გაატარა, მაგრამ უცხო ქვეყანაში ცხოვრება გაუჭირდა და დაბრუნდა. მალე „ახალი შაბათი შოუს” გუნდში მოხვდა იუმორისტად და დღემდე ამ სფეროშია. კითხულობს იუმორისტულ სთენდაფებს იუთუბგადაცემაშიც.

ონისე დაკავებამდე ძმასთან ერთად თბილისში, ერთ-ერთი ავტოფარეხის თავზე მოწყობილ ბინაში ცხოვრობდა. ძმასთან ერთად მონაწილეობდა პროევროპულ საპროტესტო აქციებშიც.

30 ნოემბერს, აქციის დარბევისას, ონისე და სანდრო ერთად იყვნენ აქციაზე. ორივენი სცემეს. არეულობაში ერთმანეთი დაკარგეს. ონისეს ძმამ, სანდრომ ამიტომ მოგვიანებით გაიგო, რომ ონისე ცემისას ერთმა სპეცრაზმელმა იცნო და გამოუშვა: შენ ის არ ხარ, სკეტჩებს რომ აკეთებსო.

მეორე დღეს ონისე თერჯოლაში ძმის მანქანით წავიდა. „ნეკნი ჰქონდა დაზიანებული, თან ფიქრობდა, რომ ცოტათი იქაურობასაც გამოაცოცხლებდა”, – ამბობს სანდრო ერთ-ერთ ინტერვიუში. და მართლაც, ონისე ცდილობდა საპროტესტო აქციების და მარშების ჩატარებას. 3 დეკემბერს გავრცელდა ვიდეო, რომელშიც ჩანს, როგორ შედის ონისე რუპორით ჯვარის საჯარო სკოლაში და მოსწავლეებს მიმართავს.

ვიდეოს, ძირითადად, ავრცელებდნენ პროსამთავრობო ტელეარხები ტექსტით: „რადიკალი აქტივისტი ონისე ცხადაძე სკოლაში შეიჭრა და ბავშვებზე ფსიქოლოგიურად ძალადობს”.

4 დეკემბერს საკუთარ ფეისბუქ გვერდზე ონისემ დაწერა: „დაფინანსებულია „იმედის” მიერ მოჭრილი ჩემი ვიდეოები და სიმართლე არსად ჩანს. ძაან გთხოვთ, ჩამრთეთ ვინმემ, ხო შეიძლება”.

ონისე ცხადაძე მეორე დღეს თერჯოლაში, ოჯახის კუთვნილ სახლში დააკავეს.

სანდრო იხსენებს, რომ ონისეს ორსართულიანი კერძო სახლის პირველ სართულზე ეძინა. იქვე იყო ბებია. მეორე სართულზე კი ონისეს მამა იმყოფებოდა. ოჯახის წევრების აღწერით, დიდი ოდენობით პოლიციის თანამშრომლები იყვნენ მობილიზებული და „ყველა კარიდან შევიდნენ სახლში, თითქოს ტერორისტი აჰყავდათ”, – ამბობს სანდრო.

ონისესთან ოჯახი პირადი შეხვედრების შესაძლებლობას იყენებს, საუბრობენ ტელეფონით. თუმცა საზოგადოებასთან კომუნიკაციის ერთ-ერთი საშუალება ონისესთვის წერილებია.

„სიცოცხლის ფასადაც კი მიღირს იმ რეალობასთან ბრძოლა, სადაც გოგა ხაინდრავა მოღალატეებს გვეძახის „იმედის” ეთერში და, მომდევნო დღეს, იგივე ეთერში, იმავეს იმეორებს ზვიად გამსახურდიას შვილი (ზვიადი, ალბათ, ამ დროში, საკუთარ შვილს დაუძახებდა KGB-ს აგენტს, ცოცხალი რომ იყოს).

საკანში ყოფნა მირჩევნია იმ რეალობასთან შეგუებას, სადაც შალვა რამიშვილი უზნეოებს გვეძახის, ამ დროს კი საკუთარ შვილსაც არ უყვარს.

და განათლებას გვიწუნებს სოკრატე სულთანიშვილი და არისტოტელე ოდიშარია.

ვისაც გსურთ ამ რეალობასთან შეგუება, კი ბატონო, მაგრამ ჩვენ არ ვეგუებით. რამდენი ხანიც არ უნდა მომიწიოს აქ ყოფნა, ვიცი რომ თავისუფალ საქართველოში შევხვდებით.

ავისრულებ ჩემს ოცნებას და მსოფლიო გამიცნობს.

ხო და, კიდევ, ყველაზე მთავარია მზია ამაღლობელი!” – 30 იანვარი, ონისე ცხადაძე.

ონისე ცხადაძე წინასწარ პატიმრობაში იმყოფება და ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში 4-დან 6 წლამდე პატიმრობა ემუქრება.

___________________

სტატია გამოქვეყნდა „ბათუმელებისა“ და „ინდიგოს“ სპეციალურ გამოცემაში – „სინდისის პატიმრები“. გაზეთში დაბეჭდილ სტატიებზე მუშაობდნენ სხვადასხვა გამოცემის ჟურნალისტები.

შინაგან საქმეთა სამინისტრო ადმინისტრაციულ საქმეზე მზია ამაღლობელის უმკაცრესად დასჯას ითხოვს, რომ ამას „მსუსხავი ეფექტი“ ჰქონდეს სხვა პოტენციურ დამნაშავეებზე.

შესაბამისი მოთხოვნით შსს-ს წარმომადგენელმა თეა ლაღაძემ მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული საქმის პროცესზე, 13 მარტს მიმართა მოსამართლეს.

„საქმეში იკვეთება დამამძიმებელი გარემოება. მის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს ისეთი სახდელი, რომელსაც ექნება მსუსხავი ეფექტი, რათა ქალბატონმა მზიამ და შემდგომ სხვა პოტენციურმა სამართალდამრღვევებმა მსგავსი ფაქტი აღარ გაიმეორონ. რომ ეს იყოს მაგალითი, რომ პოლიციას შეურაცხყოფა არ უნდა მიაყენო,“ – თქვა შსს-ს წარმომადგენელმა თეა ლაღაძემ სასამართლო პროცესის მიმდინარეობისას.

დამამძიმებელი გარემოება რაში გამოიხატება? – ჰკითხა მოსამართლე სალიხ შაინიძემ შსს-ს წარმომადგენელს.

„მოწმემ [გულისხმობს ცრუმოწმე პოლიციელებს – რედაქცია] განმარტა და რასაც ვიდეოკადრებიც ადასტურებს, იყო არაერთი მოწოდება, რომ სიტყვიერი შეურაცხყოფა არ მიეყენებინა, შეეწყვიტა ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რასაც ქალბატონი მზია ახორციელებდა პოლიციის მიმართ.

ამის შემდეგ იყო წინააღმდეგობა. მხარე ამბობს, რომ ეს წინააღმდეგობა არის დაკავების შემდეგ. მით უფრო ცუდი პატივცემულო მოსამართლევ, რომ ადამიანი, ადმინისტრაციული წესით იყო დაკავებული, პოლიციის შეურაცხყოფაზე და წინააღმდეგობაზე. გამოდის და იგივე ქმედებას ჩადის. აი, აქ უფრო მძიმდება,“ – ასე დაასაბუთა შსს-ს წარმომადგენელმა თეა ლაღაძემ „დამამძიმებელი გარემოება“, რომელიც მისი აზრით მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ საქმეშია.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ხელმძღვანელმა, ნონა ქურდოვანიძემ, სასამართლო პროცესზე განუმარტა მოსამართლეს, რომ „მსუსხავი ეფექტი“ არის ტერმინი, რომელიც სრულიად აცდენილია ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს პერსპექტივებთან, უფლებებთან და სტანდარტებთან.

„არავითარი სანდოობა არ არსებობს არც იმ პოლიციელი მოწმეების მიმართ ვისაც დღეს მოვუსმინეთ. არც საერთოდ ამათ მიერ შედგენილი დოკუმენტის მიმართ. იმიტომ, რომ მათ აქვთ არა სანდოობის ხარისხი, არამედ პირიქით, ისინი მოწადინებული არიან, რომ მზია დაისაჯოს იმიტომ, რომ მათი ხელმძღვანელები არ დაისაჯონ.

ჩვენ მათ ხელმძღვანელებზე გვაქვს შეტანილი გამოძიების დაწყების მოთხოვნით და ერთ-ერთ ეპიზოდში გამოძიება დაწყებულიც არის.

განცხადებები, რომ მათ მზია თვითნებურად დააკავეს, შემდეგ არასათანადოდ მოეპყრნენ და ამ საჩივრებს ისევ ის ხელმძღვანელები იხილავენ, რაც ჩვენ წარვადგინეთ, და, თანაც, ისინი არიან პირდაპირ დაინტერესებულები, იმიტომ, რომ ამ საქმეში თუ მათი „სიმართლე“ არ დადასტურდა, ზოგიერთ პოლიციელს შეიძლება ამის გამო დისციპლინური დაემუქროს. სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობის რისკის ფასად უღირთ ეს საქმე. ამიტომ ისინი ვერ იქნებიან ობიექტურად მიუკერძოებლები ამ საქმეში.

ისინი არიან დაინტერესებული მზია ამაღლობელის სასტიკი დასჯით და ეს ფრაზა – ქალბატონმა თეამ აქ ესეც თქვა, რომ „მზია ამაღლობელი ძალიან მკაცრად უნდა დაისაჯოს, რომ მას ჰქონდეს მსუსხავი ეფექტი. „მსუსხავი ეფექტი“ არის ის ტერმინი, რომლითაც სტრასბურგის სასამართლო სახელმწიფოს ადანაშაულებს ხოლმე სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებში.

„მსუსხავი ეფექტი“ არის ცუდი ტერმინი. „მსუსხავ ეფექტს“ როგორ იყენებთ როგორც პოზიტიურს, ამის წარმოჩენა თითქოს ეს კარგია, რომ მოდი სხვები დავსაჯოთ „მსუსხავი ეფექტის“ სტანდარტითო. პირიქით, ეს უნდა სთხოვოთ, რომ არ გამოიყენოს. ამას როგორ ასაღებთ, როგორც რაღაცა პოზიტიურს, რომელიც ამ შემთხვევაში სასამართლომ უნდა გააკეთოს. ეს არის სრულიად აცდენილი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს პერსპექტივებთან, უფლებებთან, სტანდარტებთან.

ასევე, რა უშლიდა პოლიციას ხელს [გადაეღო კადრები], ჩვენ კადრებში ვნახეთ, რომ ადგილზე იყო არაერთი პოლიციელი.

კარგი, გასაგებია, რომ შეიძლება ხელმძღვანელებს არ აქვთ სამხრე კამერა, მაგრამ მათ თავიანთი ტელეფონები აქვთ და ბესელია სხვა კადრებს რომ იღებდა, რატომ არ გადაიღო მაშინ მზია ამაღლობელი ვინმეს რომ აგინებდა, შეურაცხყოფას აყენებდა და ღორებს ეძახდა?

სად არის ასეთი რომელიმე მტკიცებულება, სადაც ეს ჩანს?

მინდა შეგახსენოთ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტება საქმეში გიორგი ქებურია საქართველოს წინააღმდეგ, სადაც საკონსტიტუციო სასამართლომ თქვა, რომ ამ ტექნოლოგიური საშუალებების მარტივად ხელმისაწვდომობის პირობებში, როდესაც აშკარაა, რომ პოლიციელს შეეძლო მოეპოვებინა საკუთარი ქმედების სანდოობის გამამყარებელი მტკიცებულება და მან ეს არ გააკეთა, მისი ქმედებებისადმი ნდობის ხარისხი მნიშვნელოვნად იკლებს.

არ შეიძლება თქვენ ენდოთ პოლიციელს, რომელიც ამბობს, რომ რაღაც დაინახა, როდესაც მას ჰქონდა შესაძლებლობა ეს გადაეღო, არ გადაიღო და არც სხვა მტკიცებულება არ მოიპოვა. ეს სტანდარტი თქვენ აუცილებლად უნდა გამოიყენოთ ამ საქმეში“, – თქვა ნონა ქურდოვანიძემ.

მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული საქმის პროცესი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში 13 მარტს გაიმართა.

მზია ამაღლობელი სასამართლო სხდომას პენიტენციური დაწესებულებიდან, დისტანციურად ერთვებოდა. მან განაცხადა, რომ მისი ადმინისტრაციული დაკავების საქმე გაყალბებულია.

მოსამართლე სალიხ შაინიძე ამ საქმეზე გადაწყვეტილებას 18 მარტს გამოაცხადებს.

სწორედ 18 მარტს არის ჩანიშნული მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი სისხლის სამართლის საქმეზე.

მსოფლიოში და მასთან ერთად საქართველოშიც, სოფლის მეურნეობაში პესტიციდისა და აგროქიმიკატების გამოყენება იზრდება. საქსტატის ბოლო მონაცემებით, საქართველოში ქიმიკატებით სამ მილიონ ჰექტარზე მეტი, მათ შორის სატყეო და სხვა ტიპის საწარმოო ზონების ტერიტორია მუშავდება.

გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის, FAO-ს 2022 წლის მონაცემებით, საქართველო ერთ ჰექტარზე საშუალოდ 6.12 კილოგრამ პესტიციდს იყენებს. ამავე წლის მონაცემებით, ეს მაჩვენებელი ევროკავშირის რეგიონის ქვეყნებში 2.89 კილოგრამია, 2021 წელს კი 3.2 კგ იყო. 

ანგარიშიდან ასევე ირკვევა, რომ რეგიონის ქვეყნებთან შედარებით საქართველოს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს და ამ მხრივ უსწრებს სომხეთს [1.77], აზერბაიჯანსა [0.23] და თურქეთს [2.22].

სოფლის მეურნეობაში ქიმიკატები გამოიყენება აგრარული პროდუქტიულობის ზრდისა და სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. 

პესტიციდები და ქიმიური საშუალებები ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო მასალაა, რომელიც გამოიყენება ნიადაგის ნაყოფიერების გაუმჯობესებისთვის, თესლისა და მოსავლის დასაცავად არასასურველი მცენარეებისგან, მწერებისგან, ბაქტერიებისგან, სოკოებისგან და მღრღნელებისგან, თუმცა მათ არასწორ ან ჭარბ გამოყენებას შეიძლება უარყოფითი გავლენა ჰქონდეს გარემოსა და ჯანმრთელობაზე.

აგრარულ მეცნიერებათა დოქტორის, მირანდა გორგილაძის განმარტებით, საქართველოში სოფლის მეურნეობაში ქიმიკატების გაუფრთხილებელი გამოყენება მნიშვნელოვანი გამოწვევაა:

„მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი სტატისტიკური მონაცემები ამ პრაქტიკის გავრცელების შესახებ შეზღუდულია, არსებული კვლევები და ანგარიშები მიუთითებს, რომ ფერმერების ნაწილი არ იცავს პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების გამოყენების რეკომენდებულ ნორმებსა და უსაფრთხოების სტანდარტებს“ – ამბობს მირანდა გორგილაძე.

FAO-ს ცნობით, მსოფლიო სოფლის მეურნეობაში, ბოლო ათწლეულებში სასუქების და პესტიციდების მოხმარების ზრდა, გლობალური მოსახლეობის ზრდასა და სასურსათო მოთხოვნის მატებას უკავშირდება.

რა ზიანის მომტანია ჯანმრთელობისთვის პესტიციდების ჭარბი გამოყენება?

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის განმარტებით, პესტიციდები პოტენციურად ტოქსიკურია ადამიანებისთვის და შეიძლება ჰქონდეს როგორც მწვავე, ასევე ქრონიკული ზემოქმედება ჯანმრთელობაზე, რაც დამოკიდებულია პესტიციდების რაოდენობასა და ზემოქმედების გზებზე.

ამავდროულად, ჯანმო განმარტავს, რომ ადამიანები, რომლებსაც პესტიციდების ზემოქმედებით ჯანმრთელობის ყველაზე დიდი საფრთხე ემუქრებათ, პირველ რიგში არიან ისინი, ვინც მათთან კონტაქტშია სამუშაოების შესრულებისას. 

აშშ-ს [EPA] გარემოს დაცვის სააგენტო ასევე წერს, რომ პესტიციდების ჭარბმა რაოდენობამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადამიანის ჯანმრთელობას:

„პესტიციდების ჯანმრთელობაზე გავლენა დამოკიდებულია პესტიციდის ტიპზე. ზოგიერთი მათგანი, როგორიცაა ორგანოფოსფატები და კარბამატები, გავლენას ახდენს ნერვულ სისტემაზე. სხვებმა შეიძლება გააღიზიანოს კანი ან თვალები. ზოგიერთი პესტიციდი შეიძლება იყოს კანცეროგენი. სხვებმა შეიძლება გავლენა მოახდინონ ორგანიზმში არსებულ ჰორმონებზე ან ენდოკრინულ სისტემაზე” – წერს EPA.

აგრარულ მეცნიერებათა დოქტორი მირანდა გორგილაძე ამბობს, რომ სოფლის მეურნეობაში ქიმიკატების გაუფრთხილებელი გამოყენება ძირითადად განათლების – სპეციალური ცოდნის, რეგულაციების და აგროტექნოლოგიური პრაქტიკის ხარვეზებითაა განპირობებული, მაგალითად:

„მიზეზია ცოდნისა და ცნობიერების ნაკლებობა, რაც ნიშნავს, რომ ფერმერების ნაწილს არ აქვს საკმარისი ინფორმაცია ქიმიკატების სწორი გამოყენების, დოზირების და უსაფრთხოების ზომების შესახებ;

არსებობს ეკონომიკური ფაქტორები – ზოგიერთი ფერმერი იყენებს იაფფასიან, მაგრამ ნაკლებად ხარისხიან ან არალეგალურ ქიმიკატებს, რაც ზრდის გაუფრთხილებელი გამოყენების რისკს;

პრობლემაა ისიც, რომ მიუხედავად არსებული რეგულაციებისა, პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების ბაზარზე განთავსების და გამოყენების კონტროლი არ არის საკმარისად ეფექტური. მონიტორინგისა და აღსრულების სუსტი სისტემა არ აჩერებს ქიმიკატების გადაჭარბებულ მოხმარებას; 

შესაბამისად, ამ პრობლემის პრევენცია შესაძლებელია ფერმერთა ინფორმირების, მონიტორინგის სისტემების გაძლიერებისა და უსაფრთხო აგროტექნოლოგიების დანერგვის გზით“ – ამბობს მირანდა გორგილაძე. 

საქართველოში პესტიციდების ხარისხი, მათი რეგისტრაცია, ასევე სურსათში მათი შემცველობის შემოწმება სურსათის ეროვნული სააგენტოს პასუხისმგებლობაა.

2023 წელს სააგენტომ პესტიციდებისა და აგროქიმიკატების სარეალიზაციო 522 ობიექტი შეამოწმა, რის შედეგადაც 37 ობიექტი დაჯარიმდა.

სურსათის ეროვნული სააგენტოს ანგარიშის თანახმად, დარღვევების უმრავლესობა მოიცავდა მარკირების, დაფასოებისა და შეფუთვის წესების დარღვევას, ასევე რეგისტრაციისა და აღიარების მოპოვების გარეშე მუშაობას, რისთვისაც 500-1000 ლარიანი ჯარიმები იყო გათვალისწინებული; ხოლო უხარისხო პრეპარატის რეალიზაციისთვის სულ სამი ობიექტი დაჯარიმდა 4000-4000 ლარით. კიდევ ერთი – ხარისხთან დაკავშირებული დარღვევაა ვადაგასული პრეპარატით ვაჭრობა, რომელიც გასულ წლებში დაფიქსირებულა.

ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმების ფარგლებში, საქართველომ 2021 წელს „პესტიციდების მდგრადი გამოყენების მისაღწევად გასატარებელი ღონისძიების დამტკიცების შესახებ“ ტექნიკური რეგლამენტი დაადგინა, რომელიც განსაზღვრავს პესტიციდების მდგრადი გამოყენების სამართლებრივ საფუძვლებს – ადამიანის ჯანმრთელობასა და გარემოზე მათი გამოყენებით გამოწვეული რისკებისა და უარყოფითი ზემოქმედების შემცირების, მავნე ორგანიზმების ინტეგრირებული მართვისა და ისეთი ალტერნატიული მეთოდების გამოყენების გზით, როგორიცაა პესტიციდების არაქიმიური ალტერნატივები. დადგენილება 2024 წლის პირველ იანვარს შევიდა ძალაში.

ამ დადგენილებით გათვალისწინებულია, რომ პესტიციდის პროფესიონალ მომხმარებელს, დისტრიბუტორსა და კონსულტანტს უნდა ჰქონდეს გავლილი შესაბამისი ტრენინგი; პესტიციდების რეალიზაციის მოთხოვნები, მაგალითად ის რომ დისტრიბუტორებს ჰყავდეთ სერტიფიცირებული პერსონალი, ასევე პესტიციდების შემტანი მოწყობილობის შემოწმების ვადები და სხვა ტექნიკური საკითხები.

მირანდა გორგილაძე განმარტავს, რომ სოფლის მეურნეობაში ქიმიკატების (პესტიციდები, ჰერბიციდები, ინსექტიციდები, სასუქები) გადაჭარბებული გამოყენება აგრიკულტურების ხარისხობრივ მახასიათებლებზეც აისახება, რაც შეიძლება გამოვლინდეს კვებითი ღირებულების შემცირებაში, ორგანოლეპტიკური თვისებების (გემო, არომატი, ტექსტურა) ცვლილებაში, შენახვის ვადის შემცირებაში, მაგალითად:

• ანალიზები აჩვენებს, რომ პესტიციდებით ინტენსიურად დამუშავებული პროდუქტი ზოგჯერ შეიცავს დაბალ კონცენტრაციაში არსებულ ვიტამინებსა და ანტიოქსიდანტებს (მაგ. ასკორბინის მჟავა, პოლიფენოლები);
• აზოტოვანი სასუქების ჭარბი რაოდენობით გამოყენება ხშირად იწვევს მცენარის უჯრედული სტრუქტურის ზედმეტ ზრდას, რასაც შედეგად მოსდევს საკვები ნივთიერებების განზავება;
• პროდუქტის გემოსა და არომატის ჩამოყალიბებაში გადამწყვეტ როლს თამაშობს მცენარის ნივთიერებათა ცვლა, რაც შეიძლება დათრგუნოს გარკვეული ქიმიკატების გავლენით;
• პესტიციდებით დამუშავებული ხილი და ბოსტნეული ზოგჯერ უკეთეს ვიზუალურ მახასიათებლებს ინარჩუნებს, მაგრამ ნაკლებად ინტენსიური არომატი და ბუნებრივი სიტკბო აქვს (მაგალითად, პომიდორი ან მარწყვი);
• აზოტოვანი სასუქებით გაჯერებული პროდუქტი ხშირად წყლიანია და აქვს განზავებული გემო, რაც გამოწვეულია უჯრედშორისი წყლის არაბუნებრივად მაღალი შემცველობით.

ჯანმო: მომხმარებლებს შეუძლიათ შეამცირონ სურსათიდან პესტიციდების ნარჩენების მიღება ხილისა და ბოსტნეულის გაფრცქვნით ან მათი სათანადოდ გარეცხვით, რაც ასევე ამცირებს მავნე ბაქტერიების რაოდენობასაც. 

მირანდა გორგილაძე განმარტავს, რომ საქართველოში მოსახლეობის ჯანმრთელობისა და გარემოს უფრო ეფექტური დაცვისთვის, მნიშვნელოვანია სურსათის უვნებლობის საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოება. ის პესტიციდებით დაბინძურებული პროდუქციის კონტროლისა და პრევენციის საუკეთესო პრაქტიკად ევროპული გამოცდილებას მიიჩნევს: 

„ევროპულ ქვეყნებში სურსათის უვნებლობის უზრუნველსაყოფად და ქიმიკატების ჭარბი გამოყენებისგან მოსახლეობის დასაცავად გამოიყენება კომპლექსური მიდგომა, რომელიც მოიცავს კანონმდებლობას, მონიტორინგს, განათლებას და ალტერნატიული მეთოდების ხელშეწყობას. 

საქართველოში პესტიციდებით დაბინძურებული პროდუქტების შემცირების ეფექტური გზა ევროპულ გამოცდილებაზე დაფუძნებული მიდგომების ადაპტირებას მოითხოვს. მაგალითად, ეს არის კანონმდებლობის გამკაცრება – პესტიციდების მაქსიმალური ზღვრული ნორმების (MRL) მკაცრი კონტროლი; ლაბორატორიული ანალიზების ხელმისაწვდომობის ზრდა – სახელმწიფო დაფინანსებული მონიტორინგის პროგრამების გაძლიერება; ორგანული მეურნეობის განვითარების ხელშეწყობა, ბიოპროდუქტების სუბსიდირებისა და პოპულარიზაციის გზით; მოქალაქეთა ინფორმირებულობის გაზრდა – ეტიკეტირების მკაცრი რეგულაციითა და სურსათის უვნებლობის საჯარო მონაცემთა ბაზის შექმნით; ასევე, ტექნოლოგიების დანერგვა სოფლის მეურნეობაში – სიზუსტის აგრონომიის (Precision Farming) განვითარება“.

ყოველდღიური მოხმარების ხილ-ბოსტნეულიდან ყველაზე მაღალი ალბათობით ქიმიკატებით ჭარბად დამუშავებულ პროდუქტებად მიიჩნევენ იმ კულტურებს, რომლებიც: ხშირად ზიანდება მავნებლებისა და დაავადებების გამო, დიდ რაოდენობით სჭირდება სასუქი ან პესტიციდური დამუშავება, მოთხოვნადია ბაზარზე და საჭიროებს ვიზუალურად მიმზიდველი გარეგნობის შენარჩუნებას. 

მირანდა გორგილაძის თქმით, ესაა ჩამონათვალი იმ ხილ-ბოსტნეულის, რომელიც ხშირად ექვემდებარება ქიმიკატებით დამუშავებას:

ხილი: 

• ვაშლი – ერთ-ერთი ყველაზე მეტჯერ დამუშავებული ხილია, რადგან მგრძნობიარეა მავნებლებისა და სოკოვანი დაავადებების მიმართ.
• მარწყვი – მცირე ზომის და ნაზი სტრუქტურის გამო ხშირად მუშავდება სოკოს საწინააღმდეგო და ინსექტიციდური პრეპარატებით.
• ყურძენი – ხშირად გამოიყენება ფუნგიციდები, განსაკუთრებით ტენიან რეგიონებში.
• ატამი, ნექტარინი (ვაშლატამი) – მგრძნობიარეა მავნებლებისა და სოკოვანი დაავადებების მიმართ, რის გამოც საჭიროებს ხშირ ქიმიურ დამუშავებას.
• ატამი, ქლიავი, ალუბალი – ჭარბად მუშავდება პესტიციდებით მწერებისა და დაავადებების კონტროლისთვის.
• ციტრუსები (ფორთოხალი, მანდარინი, ლიმონი) – შესაძლებელია ცვილითა და კონსერვანტებით დაფარვა შენახვის ვადის გასახანგრძლივებლად.

ბოსტნეული:

• პომიდორი – ხშირად ექვემდებარება პესტიციდურ და ჰერბიციდურ დამუშავებას.
• წიწაკა (ბულგარული, ცხარე) – მაღალი რისკის პროდუქტია, რადგან მავნებლები ხშირად აზიანებენ მას.
• კიტრი – მუშავდება პესტიციდებით, რადგან მგრძნობიარეა ბაქტერიული და სოკოვანი დაავადებების მიმართ.
• ისპანახი, სალათის ფოთოლი, კომბოსტო – ფართოდ გამოიყენება ინსექტიციდები მწერებისა და პარაზიტების წინააღმდეგ.
• სტაფილო – ნიადაგში არსებული დაავადებების პრევენციის მიზნით ხშირად მუშავდება ქიმიკატებით.
• კარტოფილი – ფართოდ გამოიყენება ჰერბიციდები სარეველების კონტროლისთვის და ინსექტიციდები მავნებლების წინააღმდეგ.

ფოტო: სურსათის ეროვნული სააგენტო

სტატია მომზადებული პროექტის „რეგიონები და ხალხი სურსათის უვნებლობისთვის: ევროკავშირის მიერ მხარდაჭერილი ცნობიერების ამაღლების ინიციატივა“-ს ფარგლებში. პროექტი ხორციელდება ჩეხეთის განვითარების სააგენტოს (CzDA) მხარდაჭერით, ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტით „სურსათის უვნებლობის, სანიტარიისა და ფიტოსანიტარიის სექტორის მხარდაჭერა საქართველოში ENPARD IV-ის ფარგლებში“. პროექტს ახორციელებს დემოკრატიის ინსტიტუტი. პროექტის ფარგლებში მომზადებული მასალების შინაარსზე პასუხისმგებელია დემოკრატიის ინსტიტუტი და შესაძლოა არ ასახავდეს დონორის შეხედულებებს.

კომპანია „ბათუმის წყლის“ განცხადებით, ი. მესხის ქუჩაზე ავარიულად დაზიანებულ ცენტრალურ მაგისტრალურ მილზე სარემონტო სამუშაოების გამო, 15 მარტის 00:00 საათამდე წყალმომარაგება შეეზღუდათ:

ბენზეში, ბარცხანაში, გოროდოკის დასახლებაში, წინსვლაში, ორთაბათუმში, მაიაკოვსკზე, ფრ. ხალვაშზე, აეროპორტის გზატკეცილზე, ზღვისპირა ზოლზე, ანგისაზე, ადლიაში, ჰელიმიშის, ნიჟარაძის, აღმაშენებლის, ტაბიძის, რურუას, ლეონიძის, ქეთევან წამებულის, გ. ა. აბაშიძის, ინასარიძისა და კობალაძის ქუჩებზე მცხოვრებ აბონენტებს.

„დაზიანების მასშტაბურობიდან გამომდინარე, წყალმომარაგება შესაძლოა შეიზღუდოს ქალაქის სხვა ქუჩებზეც და ასევე, მაღალ სართულებზე აბონენტებს წყალი მიეწოდოთ დაბალი წნევით“ – აცხადებს „ბათუმის წყალი“.

დღეს, 13 მარტს, 11 საათზე, ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განხილვა დაიწყო. დღევანდელ სასამართლო სხდომას ნორვეგიისა და დანიის საელჩოების წარმომადგენლები ესწრებიან.

თავად მზია ამაღლობელი სასამართლო სხდომას ვერ ესწრება, მას პროცესზე ვიდეოზარით ჩართავენ.

მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეს მოსამართლე სალიხ შაინიძე განიხილავს. მან დღევანდელ სხდომაზე უნდა თქვას, დაკითხავს თუ არა ბათუმის პოლიციის უფროსს ირაკლი დგებუაძეს და აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსს გრიგოლ ბესელიას. მათი დაკითხვა წინა სხდომაზე მზია ამაღლობელის ადვოკატებმა მოითხოვეს.

ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი მზია ამაღლობელი გამოცემა „ბათუმელების“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორია. იგი უკანონო პატიმრობაშია. პროტესტის ნიშნად მზია ამაღლობელი 38 დღე შიმშილობდა.

მზია ამაღლობელი 11 იანვრის აქციაზე ბათუმში თავდაპირველად ადმინისტრაციული წესით დააკავეს – შსს-ს აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შენობის ღობეზე სტიკერის გაკვრისთვის: „იფიცება საქართველო”, თუმცა მზია ამაღლობელის დაკავების ოქმი გაყალბებულია: დაკავების ოქმში ჩაწერეს, რომ მზია ამაღლობელი არა სტიკერის გაკვრისთვის, არამედ პოლიციელების სიტყვიერი შეურაცხყოფის გამო დააკავეს. თითქოს ის პოლიციელებს ეძახდა – „ძაღლებო, ღორებო, რუსებო“.

სტიკერის გაკვრისთვის პოლიციელს მოქალაქის დაკავების უფლება არ აქვს.

მზია ამაღლობელის დაკავების შესახებ გაყალბებულ ოქმს ირაკლი დგებუაძის მოადგილე, გოჩა ვანაძე აწერს ხელს.

სინამდვილეში, მზია ამაღლობელი დააკავა არა გოჩა ვანაძემ, არამედ გრიგოლ ბესელიამ – აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის უფროსმა და ესეც ჩანს ვიდეოკადრშიც.

არსებობს ვიდეო ჩანაწერები, რომლითაც ეს ყველაფერ, ანუ ოფიციალური დოკუმენტის გაყალბება დასტურდება. კერძოდ, ვიდეოჩანაწერში მზია ამაღლობელის დაკავების დროს ისმის ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძის ხმა, რომ მას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 150-ე მუხლით აკავებენ სტიკერის გაკვრისთვის. დაკავების ოქმის მიხედვით კი, მზია ამაღლობელი თითქოს პოლიციელების შეურაცხყოფის გამო დააკავეს 173-ე მუხლით.

მზია ამაღლობელის ინტერესებს დღეს სასამართლოში საიას იურისტები – ნონა ქურდოვანიძე, თამარ წულუკიძე და ასევე ადვოკატი გიორგი ხიმშიაშვილი იცავენ