Batumelebi

ევროპარლამენტის შენობაში, ბრიუსელში, 100 უსახლკარო ქალი შეიფარეს, რომელთა უმრავლესობაც ბელგიაში, კორონავირუსის პანდემიისას, კარანტინის პირობებში, ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი გახდა.

BBC-ის ცნობით, ევროპარლამენტის ოფისი მათთვის ოთხშაბათიდან, 29 აპრილიდანაა ღია.

ოფისები საძინებლებად იქცა. თითო ოთახში ერთი ან ორი ქალი ცხოვრობს. მათ ამარაგებენ საკვებით, მედიკამენტებით და უწევენ სამედიცინო დახმარებას.

ბელგიის დედაქალაქის ცენტრში განთავსებულ ევროპარლამენტის შენობაში ძალადობის მხვერპლი ქალების განთავსების აუცილებლობა მას შემდეგ გაჩნდა, რაც პანდემიის გამო ქვეყანაში დაიხურა მსხვერპლთა თავშესაფრების უმეტესობაი, მოძალადეებთან ერთად ერთ ჭერქვეშ იზოლირებულ მსხვერპლ ქალებს კი ხშირად უწევდათ ძალადობისგან თავდასაღწევად სახლიდან გასვლა და ქუჩაში ყოფნა.

ბრიუსელის მთავრობა ზოგადად უსახლკაროებს დროებით საცხოვრებელს სთავაზობს ასევე სასტუმროებშიც, პანდემიის დროს.

ევროპარლამენტის შენობა ახლა ძირითადად ცარიელია, სხდომებზე მხოლოდ ევროპარლამენტის რამდენიმე ძირითადი წევრი მიდის, სხვები კი ვიდეოზარებით ერთვებიან.

შენობა, რომელიც გასული წლის ოქტომბერში გაიხსნა, ევროპის ერთიანობის სიმბოლოდ მიიჩნევა.

პანდემიის პირობებში ევროპარლამენტის შენობის სამზარეულოში ახლა 1000-მდე სხვადასხვა კერძი მზადდება ჰუმანიტარული ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც უსახლკაროებს ამარაგებენ და ეხმარებიან.

ხელვაჩაურში, სოფელ სინდიეთში, მდინარე მაჭახელაზე სასარგებლო წიაღისეულს უკანონოდ მოიპოვებდნენ. გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის პრესცენტრში გვითხრეს, რომ წიაღისეულის უკანონოდ მოპოვების ფაქტზე კონკრეტული ფიზიკური პირი დააჯარიმეს.

მაჭახელადან ინერტული მასალის ამოღებაზე ფეისბუქლაივი მოქალაქე მერაბ ღოღობერიძეს 29 აპრილს ჰქონდა. მერაბ ღოღობერიძე ამბობს, რომ მას შემდეგ, რაც ვიდეოგადაღების დროს ხელი შეუშალეს, 112-ზე დარეკა და შემდეგ მივიდნენ ადგილზე სამართალდამცველები.

„…დიდი ხანია მიმდინარეობს ინერტული მასალის ამოღება და ამაზე არავინ რეაგირებს, ხელს აფარებენ და თითქოს ფიზიკური პირი იღებს ამ ინერტულ მასალას. რამდენიმე სატვირთო მუშაობდა ადგილზე. ჩემი ინფორმაციით, კომპანია აკეთებს ამას, რომელსაც ლიცენზია არ აქვს და პანდემიის დროსაც უკანონოდ იღებდა ამ მასალას მდინარიდან,“ – გვითხრა მერაბ ღოღობერიძემ.

გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის პრესცენტრის ინფორმაციით, კანონდარღვევა დეპარტამენტის აჭარისა და გურიის რეგიონული სამმართველოს თანამშრომლებმა 29 აპრილს გამოავლინეს, რომ მოქალაქე რ.ვ.-ს ჰქონდა უკანონოდ მოპოვებული დაახლოებით 520 კუბური მეტრი ქვიშა-ხრეში. მოქალაქეს სამართალდარღვევის ოქმი შეუდგინეს სათანადო ლიცენზიის გარეშე წიაღით სარგებლობის მუხლის შესაბამისად. ამ უწყებაში ასევე გვითხრეს, რომ საქმის მასალები რაიონულ სასამართლოში გადააგზავნეს.

სათანადო ლიცენზიის გარეშე წიაღით სარგებლობა 1000-1500 ლარის ჯარიმას ითვალისწინებს, ასევე სამართალდარღვევის ობიექტის – მყარი სასარგებლო წიაღისეულის კონფისკაციას.

მთავარი ფოტო: ინერტული მასალის უკანონოდ მოპოვება მდინარე მაჭახელაზე, მერაბ ღოღობერიძის ფოტო 

________

ნაირა პაქსაძე მარნეულში, სოფელ მარადისში ცხოვრობს. ის ამ სოფელში გაიზარდა. ოჯახი 16 წლის ასაკში იძულებით შექმნა, რადგან, როგორც გვითხრა, მოიტაცეს. ნაადრევი ქორწინების მიმართ ყოველთვის პროტესტი ჰქონდა და ახლა აქტიურად იბრძვის კიდეც მის წინააღმდეგ. „ბოლოს და ბოლოს, კაცებიც მიხვდნენ, რომ ეს ცუდია და ბოლო 3-4 წელია, ჩვენს სოფელში ნაადრევი ქორწინება არ გვქონია“, – გვითხრა მან. ნაირა და მისი თანასოფლელი ქალები ფონდ „ტასოს“ აქტივისტები არიან და სოფელში მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლებასაც აქტიურად ცდილობენ.

„9 აქტივისტი ქალი ვართ და აქედან ყველას ადრეული ქორწინების ისტორია გვაქვს. დღეს ყველაფერს ვაკეთებთ ამის შესაცვლელად“, – გვეუბნება ნაირა. სწორედ ამ ქალებმა აიღეს საკუთარ თავზე მათ სოფელში კორონავირუსისგან დაინფიცირებული ორი ოჯახის დახმარება და მეზობლების ნარგავები სარეველებისგან გაწმინდეს.

„რადგან სამზე მეტი ადამიანის შეკრება არ შეიძლება, 3-3 ჯგუფად გადავნაწილდით და ასე ვმუშაობთ. ჩვენს სოფელში ორი ოჯახია დაინფიცირებული,  ერთი ოჯახიდან 4 წევრი, მეორეში 3 წევრია ინფიცირებული. ერთი თვის შემდეგ საავადმყოფოდან რომ გამოვლენ, კარტოფილი გაფუჭებული რომ არ დახვდეთ, ნარგავები გავუწმინდეთ. ახლა ბროკოლი უნდა დავუთესოთ და როცა სახლში დაბრუნდებიან, ჩითილები დახვდებათ“ , – გვეუბნება ნაირა.

გათოხნილი ყანის ფოტოები კლინიკაში მოთავსებულ მეზობლებსაც გაუგზავნეს. „არ ელოდნენ, ცრემლებით გამოხატეს მადლიერება. საავადმყოფოში ვერ ვნახულობთ და ეს მაინც ხომ შეგვიძლია გავუკეთოთ“, – ამბობს ნაირა.

სამოქალაქო აქტივიზმში აქტიურად არის ჩართული ციცინო კახაძეც. ის ამ სოფელში ექვსი წლის გადმოვიდა საცხოვრებლად წალკის მუნიციპალიტეტიდან. მისი ოჯახიც ეკომიგრანტია და წალკამდე ხულოში, სოფელ კორტოხში ცხოვრობდნენ.

ციცინოს ისტორია კიდევ იმით ჰგავს ნაირა პაქსაძისას, რომ ისიც ნაადრევ, 14 წლის ასაკში დააოჯახეს. ციცინო ამბობს, რომ მაშინ მას არჩევანი არ ჰქონდა და ყველაფერს მშობლები წყვეტდნენ.

„ნაადრევი ქორწინების გამო ვერ მივიღე განათლება. ახლა 42 წლის ვარ და ძალიან მინდა ბუღალტერია შევისწავლო, მაგრამ არ ვიცი გამომივა თუ არა. ატესტატი არ მაქვს, სკოლა ვერ დავასრულე“-გვეუბნება ის.

აქტივისტ ქალებს კარგად ესმით განათლების მნიშვნელობა, ამიტომ ახალგაზრდებთან ამ თემაზე ხშირად საუბრობენ.  „მე მათ სულ ვეუბნები თუ რა ცუდია ნაადრევი ქორწინება, რამდენი პრობლემის წინაშე აყენებს ის ახალგაზრდებს, განსაკუთრებით გოგონებს. ვურჩევ, რომ მთავარია მიიღონ განათლება, ისწავლონ, გაერთონ, გამონახონ საკუთარი თავისთვის დრო და ოჯახის შექმნას ყოველთვის მოესწრებიან“-ამბობს ციცინო.

ნაირა, ციცინო და მათი თანასოფლელი ქალები კოვიდ 19-ის პანდემიისას სოფელში მარტოდ დარჩენილ მოხუცებსა და გაჭირვებულ ადამიანებსაც ეხმარებიან.

ქალებმა თავიანთი დანაზოგით პირბადეები შეკერეს, სადეზინფექციო ხსნარები და სველი ხელსახოცები შეიძინეს და სოფლის მცხოვრებლებს დაურიგეს.

„სოფელში ბავშვებს „ეკოკლუბი“ აქვთ, ამ ბავშვებმა მეზობელ სოფელშიც მოიძიეს გაჭირვებული ოჯახები და ჩვენ, ქალებმა, მათთვის სურსათი შევაგროვეთ და მივუტანეთ. 7 ოჯახი იყო თვითიზოლაციაში და მათაც დავეხმარეთ საკვებით. ვფიქრობ, ასეთ დროს თანადგომა ძალიან მნიშვნელოვანია. ყველა შეიძლება აღმოვჩნდეთ მსგავს მდგომარეობაში“, – ამბობს ნაირა პაქსაძე.

ციცინო კი ამბობს, რომ სკოლის მოსწავლეებს თავიანთი სათბურიც აქვთ. როცა მოსავალს ჰყიდიან, იმ ფულით სხვა გაჭირვებულ თანატოლებს ეხმარებიან, მათ შორის მეზობელ სოფელშიც. „ბევრ თანატოლს აუსრულეს ოცნება“-გვეუბნება ციცინო. მისი აზრით, პიროვნული მაგალითი ბავშვებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. „მათ ყოველდღიურად უნდა ვაჩვენოთ რას ნიშნავს სოლიდარობა და თანადგომა.  როცა ჩვენ გვიყურებენ, ისინიც იგივეს აკეთებენ“-ამბობს ციცინო კახაძე. მისი თქმით, დაეხმარო შენზე სუსტს, ბედნიერებაა.

„სხვა ადამიანებს რომ ვეხმარები სიამოვნებას მანიჭებს, ეს ერთგვარი სტიმულია, რომ სოფელში ყველა კარგად ვიყოთ და არ გვყავდეს გვერდით გაჭირვებული მეზობელი. ვფიქრობ თანადგომა ძალიან მნიშვნელოვანია ცხოვრებაში“-გვეუბნება ის.

აქტივისტი ქალები გარდა სოლიდარობისა, გარემოზე ზრუნვითაც გამოირჩევიან. მათ მიაჩნიათ, რომ შენი ქვეყნის სიყვარულია ის, როცა საკუთარი ჭიშკრის, ეზოს იქეთაც გრძნობ პასუხისმგებლობას.

„ცენტრალური გზიდან სოფლამდე, თითქმის ერთი კილომეტრია. გზის ამ მონაკვეთს სოფლის ახალგაზრდები თავიანთი ინიციატივით ყოველ შაბათ -კვირას ასუფთავებენ და ჩვენც ვეხმარებით, ვწმენდთ ნარჩენებისგან გარემოს. ვცდილობთ, არც ნიადაგი დავაბინძუროთ. უკვე ყველა ცდილობს გარემოს სადაც ვცხოვრობთ, გაუფრთხილდნენ“-გვეუბნება ციცინო.

ქალების აზრით, თუ გვინდა რაღაც შევცვალოთ ჩვენს ირგვლივ უკეთესობისკენ, ამისთვის ჩვენ, მოქალაქეებმა უნდა გადავდგათ პირველი ნაბიჯი.

ციცინო კი ამბობს: „ცვლილება თითოეულ მოქალაქეზე, თითოეულ ადამიანზეა დამოკიდებული, რადგან თუ ჩვენ არ ვიქნებით აქტიურები, მზამზარეულს არავინ არაფერს მოგვიტანს. ზოგადად ადამიანის ცხოვრებაში ძალიან მნიშვნელოვანია ოჯახის წევრების თანადგომა და მხარდაჭერაც, მაგრამ ბრძოლა ცხოვრებისთვის, საკუთარი ინიციატივების განხორციელებისთვის, თავისუფლებისთვის, მაინც ყოველდღე და ყველგან საჭიროა“.

ყველაზე მეტად ახლა სოფელს რაც უჭირს, ის არის, რომ მოწეულ ბოსტნეულს ვერ ყიდიან. „სალათის ფოთოლი გვაქვს დიდი რაოდენობით, სხვადასხვა ჯიშის, სხვა ბოსტნეული იყიდება, მაგრამ სალათი ძნელად. ამბობენ, სასტუმროები და კაფე-ბარები რომ აღარ მუშაობს, აღარც სალათი იყიდება. ახლა ჩვენთვის ყველაზე დიდი გამოწვევა ესაა“.

შემდეგი გამოწვევა განათლებას უკავშირდება. სოფელს ინტერნეტი არ აქვს, ამიტომ როგორც ქალები ამბობენ, ონლაინგაკვეთილების დროს ხშირია ტექნიკური პრობლემები, ამიტომ ბავშვების განათლება უფრო მეტად, ტელესკოლაზეა დამოკიდებული.

სოფლის ახალგაზრდები ყოველწლიურად სოფლის ფესტივალსაც მართავენ და აქტივისტი ქალები ამ პროცესშიც მონაწილეობენ. თუმცა პანდემიის გამო წელს ეს ნაკლებად შესაძლებელია. ფესტივალზე სოფელი თავის მოწეულ პროდუქტს გამოფენს, ასევე ხელნაკეთ ნივთებს, სამზარეულოს და ყიდიან, შემოსული ფულით კი გაჭირვებულ ადამიანებს ეხმარებიან.

ნაირა ისევ ნაადრევი ქორწინების თემას უბრუნდება. ის ამბობს, რომ ფონდი „ტასო“ ადრეული ქორწინების მსხვერპლ ქალებს პროფესიული განათლების დაფინანსებას დაჰპირდა.

„ძალიან ბევრი ქალია ასეთი, ვინც განათლება ნაადრევი ქორწინების გამო ვერ მიიღო. ძალიან უნდათ, რომ პროფესია ჰქონდეთ. გვინდა, რომ ქალები აქტიურები იყვნენ. ჩვენ ფონდში გაწევრიანებამდეც ვაპროტესტებდით ადრეულ ქორწინებებს, ოჯახში ძალადობას და ვამბობდით, რომ ქალებს უფრო მეტი შეგვიძლია. კაცებიც მიხვდნენ, რომ ეს ასეა. ძნელად, მაგრამ მაინც მიხვდნენ. ჩემი ოჯახისგან კი მხარდაჭერა მქონდა და მითხრეს, აუცილებლად უნდა ჩავრთულიყავი აქტივიზმში“, – გვეუბნება ნაირა.

სოფელ მარადისში ძირითადად აჭარიდან ჩასახლებული ეკომიგრანტები ცხოვრობენ. სოფელში 48 ოჯახია. „გვყავს ეთნიკურად სომეხი და აზერბაიჯანელი მეზობლებიც და ძალიან კარგი ურთიერთობები გვაქვს“, – ამბობს ნაირა.

_____

პანდემიის გამო მსოფლიოში მილიონობით ადამიანმა დაკარგა ყოველდღიური შემოსავალი და არავინ იცის, კიდევ რამდენი ადამიანი რამდენი ხნით დარჩება სამუშაოს გარეშე. COVID 19-ის პანდემია საყოველთაო სოციალურ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ კრიზისს იწვევს, რომელიც მასშტაბურ რისკებს აჩენს.  ამავდროულად, სულ უფრო ხშირად ვისმენთ, რომ ის არსებული ეკონომიკური და პოლიტიკური სტრუქტურების გადააზრებისა და ახალ დღის წესრიგზე გადაწყობის საშუალებასაც ქმნის.

პირველი მაისი მშრომელთა საერთაშორისო დღეა. ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი EMC-ი  მშრომელთა საერთაშორისო დღეს ეხმიანება და სახელმწიფოს მშრომელთა უფლებების დაცვაზე ორიენტირებული საკანონმდებლო და ინსტიტუციური ჩარჩოს, არსებული კანონმდებლობის აღსრულების მოქნილი მექანიზმებისა და სოციალური დაცვის მყარი სტანდარტების შექმნისკენ მოუწოდებს.

EMC: ახალი კორონავირუსის გლობალური პანდემია მშრომელების მნიშვნელობასა და მოწყვლადობას ერთდროულად ააშკარავებს. დღეს ყველაზე უკეთ ჩანს, რამდენადაა დამოკიდებული სოციალური კეთილდღეობა, თანამედროვე ცხოვრების წესი და არსებული ეკონომიკური წესრიგი საცალო ვაჭრობის ქსელებში დასაქმებული კონსულტანტების, ექიმებისა და ექთნების, მკერავების, მეეზოვეების და სხვების ფიზიკურად მძიმე და არასათანადოდ ანაზღაურებულ ყოველდღიურ შრომაზე. დღეს, როცა ტყიბულში, რუსთავში, ჭიათურაში და სხვაგან, მძიმე და სამთო-მოპოვებით ინდუსტრიებში დასაქმებულები მუშაობას პანდემიის მიუხედავად, გაზრდილი საფრთხის პირობებში აგრძელებენ, განსაკუთრებით თვალსაჩინოა, რამდენად მნიშვნელოვანია მათი შრომა ქვეყნის ეკონომიკისთვის. თვალსაჩინოა ისიც, რომ ჯანმრთელობისთვის მაღალი რისკის შემცველი სამუშაო გარემო მათთვის უკვე წლებია უცვლელი მოცემულობაა.

EMC-ი წერს, რომ საქართველოში მშრომელთა დიდი ნაწილი შრომის კანონმდებლობის უგულებელყოფისა და შრომითი უფლებების დარღვევის მსხვერპლი ყოველდღიურად ხდება. თუმცა პანდემიის პირობებში ამან განსაკუთრებით მასობრივი ხასიათი შეიძინა. “სისტემატიური სახე მიიღო წინასწარი შეტყობინებისა და სათანადო კომპენსაციის გარეშე ადამიანების სამსახურიდან გათავისუფლებამ, უხელფასო შვებულებაში დასაქმებულების იძულებით გაშვებამ, ხელფასის თვითნებურმა შემცირებამ თუ ანაზღაურებაზე უარის თქმამ. შექმნილმა ვითარებამ ზედაპირზე გამოიტანა და ხილული გახადა მშრომელთა მოწყვლადობა და სამართლიანი საკანონმდებლო მოწესრიგების, ქმედითი ინსტიტუტებისა და სოციალური დაცვის მყარი გარანტიების არარსებობა”.

უფლებების დარღვევა კვლავ ხშირია სამთო-მოპოვებით და მძიმე ინდუსტრიებში – “ტყიბულის შახტებში შრომის უსაფრთხოებისა და შრომითი უფლებების ელემენტარული სტანდარტების დაცვა მოუგვარებელ პრობლემად რჩება და მეშახტეები, დაბალი ანაზღაურების სანაცვლოდ, ყოველდღიურად, საკუთარ სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას რისკის ქვეშ აყენებენ.  მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს მიერ დაკვეთილი აუდიტის დასკვნის თანახმად, შახტების ფუნდამენტური ოპტიმიზაციის გარეშე იქ ნახშირმოპოვებითი საქმიანობა დაუშვებელია, მუშაობა ისე გრძელდება, რომ ვითარება არათუ გაუმჯობესებულა, არამედ რიგ შემთხვევებში გაუარესდა კიდეც. მძიმე და უსამართლო პირობებში აგრძელებენ მუშაობას ჭიათურასა და რუსთავშიც, სადაც გასულ წელს მშრომელთა მასიურ გაფიცვას ჰქონდა ადგილი”.

შრომის კანონმდებლობის უგულებელყოფა ხშირი პრაქტიკაა სერვისის სექტორშიც – “სუპერმარკეტის ქსელებში დასაქმებული კონსულტანტებისთვის კვლავ გამოწვევას წარმოადგენს  არარეგულირებული სამუშაო დრო, აუნაზღაურებელი ზეგანაკვეთური შრომა, შესვენების და დასვენების დროის არარსებობა, ხელშეკრულებით გაუთვალისწინებელი ფუნქციების შეთავსება და სხვა ღირსების შემლახავი პრაქტიკები. ამასთან, კონსულტანტებს საფრთხის შემცველ გარემოში და მუდმივი სტრესის ქვეშ უწევთ მუშაობა აგრესიული კლიენტებისგან არასათანადო დაცვის გამო, რაც წლის დასაწყისში კონსულტანტის გარდაცვალების მიზეზიც გახდა”.

მაღალი რჩება მშენებლობაზე დაღუპული და დაშავებული მუშების რიცხვიც – “2019 წელს 29 მუშა გარდაიცვალა და 54 დაშავდა; შრომის უსაფრთხოების ნორმების დაუცველობამ, მათ შორის, არასრულწლოვნის სიცოცხლე შეიწირა. გახმაურებულმა ჟურნალისტურმა გამოძიებამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა სამკერვალო ფაბრიკებში არსებული მძიმე სამუშაო პირობები, – ღირსებისშემლახავი დისციპლინა და საფრთხისშემცველი გარემო, მძიმე შრომისთვის შეუსაბამო დაბალი ანაზღაურება, რომლის ოდენობა არასტაბილური და არაგანჭვრეტადია და სხვა…”

გარდა ამისა, EMC-ი წერს, რომ კვლავ დაუფასებელია და მძიმე ყველაზე მოწყვლად ჯგუფებთან მომუშავე სოციალური მუშაკების შრომა – “მათ არ აქვთ საკუთარი ფუნქციების განხორციელებისთვის აუცილებელი რესურსები, ხოლო მათი შრომითი უფლებების დაცვის გარანტიები ძალზე სუსტია. აჭარის საზოგადოებრივ მაუწყებელში კრიტიკული ჟურნალისტების მიმართ შევიწროებისა და კონტროლის მიზნით, რამდენიმე თვეა, გრძელდება შრომითი უფლებებისა და შრომის კანონმდებლობის უხეში დარღვევა”.

შრომის ინსპექცია, როგორც შრომითი უფლებების დაცვის მნიშვნელოვანი მექანიზმის გაძლიერების აუცილებლობა – EMC-ი წერს, მიუხედავად იმისა, რომ 2019 წლის პირველი სექტემბრიდან, „შრომის უსაფრთხოების შესახებ“ კანონის მნიშვნელოვანი მუხლები ამოქმედდა და ინსპექციას დღე-ღამის ნებისმიერ მონაკვეთში, წინასწარი გაფრთხილების გარეშე, ეკონომიკური საქმიანობის ყველა სექტორის შემოწმების უფლებამოსილება მიენიჭა, კვლავ დღის წესრიგში რჩება ინსპექციის ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის, მისი ადამიანური და მატერიალური რესურსებით გაძლიერების საჭიროება.

“გარდა ამისა, შრომის ინსპექცია დღეს მხოლოდ უსაფრთხო სამუშაო გარემოს კონტროლსა და მონიტორინგს ახორციელებს და კვლავ არ აქვს შრომითი უფლებების დარღვევაზე სანქცირების მანდატი, რაც გადატვირთული სასამართლოსა და გაჭიანურებული შრომითი დავების პირობებში, უკიდურესად ართულებს მშრომელთა უფლებების დაცვას, 2014 წლიდან კანონმდებლობით გათვალისწინებული შრომითი მედიაციის ინსტიტუტიც, სამწუხაროდ, ვერ ჩამოყალიბდა დავების გადაწყვეტის ეფექტიან მექანიზმად, რაც აჭარის საზოგადოებრივ მაუწყებელში მიმდინარე კოლექტიური დავის პროცესში შრომითი მედიაციის წარუმატებლობამ კიდევ ერთხელ ცხადყო”.

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი დასაქმების ფორმალურ სექტორში შრომითი უფლებების კუთხით არსებული ჩავარდნების გარდა, ეხმაურება თვითდასაქმებული ადამიანების უფლებრივ მდგომარეობას  –  “სახელმწიფოს არ გააჩნია ხედვა და პოლიტიკა თვითდასაქმებული ადამიანების უფლებების დაცვის კუთხით, რამაც თავი პანდემიის დროს იჩინა, როცა ანტიკრიზისული სოციალური მხარდაჭერის პაკეტის მიზნებისთვის თვითდასაქმებულთა აღრიცხვა და მათი საჭიროებების ცოდნა გახდა საჭირო. აღნიშნული ჯგუფი, რომელთა ყველაზე მოწყვლად ნაწილს ზრუნვით შრომაში (დამლაგებლები, ძიძები, მომვლელები) ჩართული ქალები წარმოადგენენ, სახელმწიფოს განსაკუთრებული მხარდაჭერა სჭირდება”.

EMC: სამწუხაროდ, შრომის კანონმდებლობის რეფორმის 2019 წელს დაწყებული პროცესი, რომელიც მშრომელების უფლებების დაცვის კუთხით ისეთ მნიშვნელოვან საკითხებს ითვალისწინებდა, როგორიც სამუშაო დროის დარეგულირება, შრომითი მედიაციის ინსტიტუტის გაძლიერება, დისკრიმინაციის თუ დეკრეტული შვებულების, სტაჟირების თუ არასრული განაკვეთის წესების დახვეწა, შრომის ინსპექციის მანდატის გაზრდა და მისი ინსტიტუციონალური გაძლიერებაა, გაურკვეველი დროით გადავადდა. შრომითი უფლებების დარღვევის მასშტაბისა და კანონმდებლობისა და მისი აღსრულების ინსტრუმენტების ხარვეზების გათვალისწინებით, უკიდურესად მნიშნველოვანია ამ პროცესის დაუყოვნებლივ განახლება და მასში მშრომელების მაქსიმალური ჩართულობა.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტომ ბათუმში, აბაშიძისა და ბარათაშვილის ქუჩების კვეთაში, ხანძრის შედეგად დაზიანებული საცხოვრებელი სახლის რეაბილიტაციის პროექტის შესყიდვაზე ტენდერი გამოაცხადა.

შესყიდვის ღირებულება 12 000 ლარია. ეს სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე ხანძარი 28 მარტს გაჩნდა, დაიწვა სახურავი და მეორე სართულის ნაწილი, ხოლო ნაწილი წყლის ჭავლმა დააზიანა.

ხანძრის შედეგად ბათუმში რვა ოჯახის საცხოვრებელი დაზიანდა. ისინი ამ დროისთვის ნათესავებთან ცხოვრობენ. მერიის ინფორმაციით, ოჯახები თავად მოძებნიან დროებით საცხოვრებელს, რომელთა დასაქირავებლად თანხას მერია გაიღებს.

დღეს ბათუმის მერიამ  2019 წლის ბიუჯეტის ანგარიში წარუდგინა საკრებულოს. მერი ლაშა კომახიძე თავად იყო საკრებულოში მისული, თუმცა ეს ანგარიში საკრებულოს წევრებმა მაინც ვირტუალურად, მონიტორიდან მოისმინეს.

მერმა სხდომაზე ვიდეო მიიტანა, სადაც ის თავად არის გადაღებული. ვიდეოში ლაშა კომახიძე ჰყვება, რა პროექტები განახორციელა მერიამ 2019 წელს, ნაჩვენებია ასევე კადრები, თუ როგორ მიმდინარეობს ინფრასტრუქტურული პროექტები, როგორ ეცნობიან მერი თუ მისი თანამშრომლები მიმდინარე სამუშაოებს ადგილზე და ასე შემდეგ…

დაახლოებით 40 წუთის განმავლობაში ლაშა კომახიძე თავადაც გულდასმით უსმენდა თავისივე ანგარიშს. საკრებულოს უმრავლესობამ მხოლოდ 2-3 კითხვა დაუსვა მერს, შემდეგ ანგარიში მოიწონა და ლაშა კომახიძეს მადლობაც გადაუხადეს.

ამის შემდეგ ლაშა კომახიძემ თქვა, რომ ეჩქარება და წასასვლელია: „ბოდიშს გიხდით, თუ კითხვები დაგრჩათ. აგერაა ედნარი და გიპასუხებთ“.

ედნარ ნარატიძე ბათუმის მერიის საფინანსო საბიუჯეტო პოლიტიკის სამსახურის უფროსია, ტრიბუნასთან დგომა დღეს დიდხანს არც მას მოსწევია [დაახლოებით ხუთი წუთი].

ოფიციალური დოკუმენტის მიხედვით, ბათუმის ბიუჯეტის შემოსულობების დაზუსტებული გეგმა 173 მილიონი ლარი იყო, ფაქტობრივმა შესრულებამ კი 177 მილიონი  შეადგინა. გადასახდელების ნაწილში დაზუსტებული გეგმა 182 მილიონ 496 300 ლარი იყო, შესრულება კი – 172 მილიონ 591 500  ლარი.

2019 წლისთვის  პრიორიტეტული იყო ქალაქის განვითარებისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, რეაბილიტაციისა და მათ ექსპლოატაციასთან დაკავშირებული ღონისძიებების დაფინანსება.

ხარჯები კი ასე გადანაწილდა:

სატრანსპორტო კომპანიები, რომლებსაც ბათუმის ტერიტორიაზე მომსახურების გაწევის ნებართვები მერიისგან აქვთ მიღებული, ამავე ნებართვების გადასახადისგან გაათავისუფლეს.

მერიას ექვს კომპანიაზე ნებართვა აქვს გაცემული. სატრანსპორტო სამსახურის უფროსის ემზარ ქავჟარაძის ინფორმაციით, ექვსივე კომპანიის გადასახადი თვეში დაახლოებით 15 000 ლარია.

მერიის განმარტებით შეღავათი მუნიციპალური ავტობუსებითა და მიკროავტობუსებით მგზავრთა გადაყვანის შეჩერების ვადით იმოქმედებს.

მერიის ეს ინიციატივა ბათუმის საკრებულომ დღეს, 30 აპრილს, დაამტკიცა.

დღესვე, სხდომაზე, ბათუმის საკრებულოს წევრმა არჩილ მამულაძემ ამ კომპანიების მისამართით კრიტიკული განცხადებები გააკეთა: „მერამდენედ ვამბობ, დავიწყებ ვიდეოების მოტანას, როგორ ცუდად იქცევიან და აბუჩად იგდებენ ხალხს,“ – განაცხადა საკრებულოს წევრმა.

საკრებულოს თავმჯდომარე სულიკო თებიძე დაჰპირდა მას, რომ დაიბარებს სატრანსპორტო სამსახურის ხელმძღვანელს და ამ საკითხზე იმსჯელებენ: „ვინიშნავ და გპირდები, დავიბარებ მე ემზარს და ერთად გავიაროთ ეს საკითხი“.

აღსანიშნავია, რომ იმ 6 კომპანიიდან, რომლებსაც მიკროავტობუსებით მგზავრთა გადაყვანის ნებართვა აქვთ, ერთ-ერთთან, შპს „აჭარტრანსრეგულირებასთან“ ბათუმის მერიამ 188 500 ლარზე ხელშეკრულება გააფორმა იმ მოქალაქეების საცხოვრებელ ადგილებამდე გადასაყვანად, რომლებსაც კარანტინში ყოფნის ვადა ამოეწურათ.

ამავე კომპანიასთან, ანალოგიური მომსახურების მიზნით, 300 ათას ლარზე გააფორმა ხელშეკრულება აჭარის ტურიზმის დეპარტამენტმაც.

მთავარი ფოტო: „ბათუმელების“ არქივიდან

შპს „ძმების სახლმა“ ბათუმში, ჰაიდარ აბაშიძისა და ფალიაშვილის ქუჩების კვეთაში, 10-სართულიანი, მრავალბინიანი სახლის მშენებლობა თითქმის დაასრულა. არადა, ბათუმის მერიას კომპანიისთვის მხოლოდ 8-სართულის მშენებლობის ნებართვა ჰქონდა გაცემული.

ბათუმის მერიის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურში გვითხრეს, რომ კომპანიას პროექტში ცვლილება სართულების დამატებაზე მერიაში არ შეუთანხმებია.

უკანონოდ აშენებული სართულები ამ კომპანიის მხრიდან თვითნებობის პირველი შემთხვევა არ არის. კომპანია „ძმების სახლმა“ ამ სახლის პირველი სამი სართული საერთოდაც უნებართვოდ ააშენა.

ამას ემატება ისიც, რომ ადგილი, სადაც კომპანია აშენებს, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დაცვის ზონაშია. შესაბამის საბჭოს პროექტის შეთანხმებაზე კომპანიამ როცა მიმართა, ორი სართული უკვე აშენებული ჰქონდა, მიუხედავად ამისა, შეთანხმება მაინც შედგა [მხოლოდ რვა სართულზე].

უნებართვო მშენებლობისთვის შპს „ძმების სახლი“ გასულ წელს მერიის ზედამხედველობის სამსახურმა ორჯერ დააჯარიმა. ჯერ უკანონო მშენებლობისთვის – 3000 ლარით, შემდეგ კი უკანონო მშენებლობის გაგრძელებისთვის – 1000 ლარით. საერთო ჯამში, კომპანიამ ორი უკანონო სართული 4000 ლარად დაიკანონა.

საბოლოოდ, სანამ მშენებლობის ნებართვას მიიღებდა, კომპანიამ მესამე სართულის დაშენებაც მოასწრო. ამ ყველაფრის შემდეგ  კომპანიას ნებართვაც მისცეს და K2 კოეფიციენტიც გაუზარდეს 8 სართულამდე. „ძმების სახლმა“ ეს შეთანხმებაც დაარღვია და 8-ის ნაცვლად 10 სართული ააშენა.

შპს „ძმების სახლი“ ცოტა ხნის წინ მერიის ერთგვარ დონორადაც იქცა, როგორც ბათუმის მერმა ლაშა კომახიძემ ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე დაწერა, კორონავირუსით გამოწვეული შეზღუდვების დროს „კომპანიის თანადგომით მერია ხუთ ოჯახს სასურსათო პროდუქტით დაეხმარა“.

ბელარუსში სწრაფად იზრდება კორონავირუსით ინფიცირებულთა რიცხვი. მიუხედავად ამისა, ქვეყანაში არც საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადებულა და არც კარანტინის რეჟიმი მოქმედებს. თავშეყრის ბევრი ადგილი, მათ შორის, ეკლესია-მონასტრები ღიაა მლოცველებისთვის. ხელისუფლება უარყოფს ქვეყანაში პანდემიის ფართო გავრცელებას, მინსკის ყველაზე დიდი, წმინდა ელისაბედის სახელობის მონასტრის წინამძღვარი კი კორონავირუსს „უღმერთობისთვის სასჯელს“ უწოდებს.

ბოლო დღე-ღამის განმავლობაში ბელარუსში Covid19-ით ინფიცირების 800 ახალი შემთხვევა დადასტურდა.

ქვეყნის ჯანდაცვის სამინისტრო აცხადებს მხოლოდ ზოგად მონაცემებს ინფიცირებულთა რაოდენობის შესახებ, თუმცა არ ასახელებს გავრცელების ძირითად წყაროებს და პანდემიის ეპიცენტრებს, რაც ძალიან აშფოთებს ბელარუსის მოსახლეობას. პროტესტს ინფორმაციის ნაკლებობის გამო მოქალაქეები ფეისბუქგვერდებსა და სხვა სოცქსელებში გამოხატავენ.

12 აპრილს, როცა ქვეყანაში კორონავირუსით ინფიცირების 2500 შემთხვევა იყო დაფიქსირებული, ბელარუსში კათოლიკეებმა აღდგომა იზეიმეს, ერთი კვირის შემდეგ კი, როცა უკვე 4000 შემთხვევა იყო გამოვლენილი, 19 აპრილს, მართლმადიდებელმა ქრისტიანებმა აღნიშნეს აღდგომა.

მიუხედავად მაღალი სასულიერო პირების გაფრთხილებისა, ხალხი მაინც მივიდა ეკლესიებში, არ დაიჯერეს, რომ ხატებზე კოცნით, ზიარებით და ახლოს დგომით ვირუსის გადადების მაღალი საფრთხე არსებობდა.

მიცვალებულთა მოხსენიების დღეს თავად სახელმწიფომ უზრუნველყო უფასო ავტობუსები, რომ ხალხი სასაფლაოებამდე მისულიყო, ტრადიციის მიხედვით ბელარუსში ამ დღეს საფლავებთან ახლოს შლიან სუფრებს და ახლობლები ერთად იყრიან თავს.

აღდგომიდან ორი კვირის შემდეგ, ოფიციალური მონაცემებით, ბელარუსში ინფიცირებულთა რიცხვი 12 ათასამდე გაიზარდა.

„როგორ შემიძლია ადამიანებს ვუთხრა მიცვალებულთა მოხსენიების დღეს პატივი არ მიაგოთ მშობლებს-მეთქი? მე მხოლოდ რჩევის მიცემა და თხოვნა შემიძლია, რომ თავს გაუფრთხილდნენ. აღდგომას მეც და ხალხიც, ყველანი ვიყავით ეკლესიაში,“ – განაცხადა 26 აპრილს ბელარუსის პრეზიდენტმა ლუკაშენკომ.

განცხადებიდან მალევე გახდა ცნობილი, რომ ტაძარი სოფელ ლიადიში, სადაც პრეზიდენტი ლუკაშენკო ესწრებოდა მართლმადიდებლური აღდგომის მსახურებას, დაიკეტა – „გართულებული ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის გამო“.

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ინფორმაციით, დღევანდელი მონაცემებით ბელარუსში ინფიცირებულია 12 208 ადამიანი, გარდაცვლილია – 79.

წყარო: BBC

ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA/NIKOLAI PETROV

კორონავირუსის პანდემიის გამო აჭარის 2020 წლის რესპუბლიკურ ბიუჯეტში ცვლილებები შევიდა, რის გამოც, მთავრობის განმარტებით, ცალკეული გადასახდელების მოცულობა შემცირდება 23 მილიონ 370 ათას 3 00 ლარით. თუმცა ეს თანხა სრულად მოხმარდება ბიუჯეტიდან სხვა ღონისძიებების დაფინანსებას.

ბიუჯეტის ცვლილებას უმაღლესმა საბჭომ საგანგებო სხდომაზე დღეს, 30 აპრილს, უყარა კენჭი. 13 ხმით ორის წინააღმდეგ ბიუჯეტის ცვლილებების პროექტი დამტკიცდა. პროტესტის ნიშნად კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიუღიათ დეპუტატებს „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან“.

ცვლილებები შეეხო მთელ რიგ სამთავრობო უწყებებს. მაგალითად, 90 ათასი ლარით შემცირდა უმაღლესი საარჩევნო კომისიის დაფინანსება. 250 ათასი ლარით შემცირდა აჭარის მთავრობის აპარატის ხარჯები.

აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს დაფინანსება შეუმცირდა 9 762 600 ლარით.

აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს დაფინანსება შემცირდა 9 454 700 ლარით.

აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში 744 ათას 500 ლარი გამოთავისუფლდა, ხოლო სოფლის მეურნეობის სამინისტროში – 2,9 მილიონი ლარი.

ამ თემაზე:

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით დაბინძურებული ჰაერით მსოფლიოში ყოველწლიურად 1,3 მილიონი ადამიანი კვდება. დამაბინძურებელი წყაროების რისკების შესამცირებლად სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მწვანე ურბანული სივრცეები.

მწვანე სივრცე, გარდა იმისა, რომ ფილტრავს დაბინძურებულ ჰაერს, აქტიური ფიზიკური ცხოვრების საშუალებასაც იძლევა, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია – უმოქმედო ცხოვრების წესით და ფიზიკური აქტიურობის ჩვევის უქონლობით მსოფლიოში 3,2 მილიონი ადამიანი იღუპება წელიწადში.

ქალაქში ყველა მცხოვრებს თავისი წილი მწვანე სივრცე აქვს, სხვაგვარად რომ ვთქვათ არსებობს მსოფლიო ინდიკატორი, რომელიც მოსახლეობის რაოდენობისა და მწვანე სივრცის თანაფარდობას ადგენს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციით, ქალაქში 1 სულ მოსახლეზე არანაკლებ 9 მ2 მწვანე საფარი უნდა მოდიოდეს. ეს სივრცე ისე უნდა გადანაწილდეს, რომ ყოველ 10, 15 წუთიან ფეხით სავალ მონაკვეთზე სკვერი, ბაღი, გამწვანებული სარეკრეაციო ზონა უნდა გხვდებოდეთ.

ევროპის ქალაქებში მწვანე სივრცესა და მოსახლეობის რაოდენობას შორის თანაფარდობა სასურველზე გაცილებით მაღალიცაა: რიგაში ერთ სულ მოსახლეზე დაახლოებით 113 მ2 მწვანე საფარი მოდის, სტოკჰოლმში 86 მ2 , ოსლოში – 52 მ2 , ამსტერდამში – 33 მ2 , ლონდონში – 153 მ2, ხოლო კოპენჰაგენში – 28 მ2.

სახალხო დამცველის 2019 წლის  სპეციალური ანგარიშის [უფლება სუფთა ჰაერზე – ატმოსფერული ჰაერის ხარისხი საქართველოში] მიხედვით, თბილისში ერთ სულ მოსახლეზე გამწვანების მაჩვენებელი დღემდე არ განსაზღვრულა. ქუთაისში ეს მაჩვენებელი დაახლოებით 8 მ2 -ია, თუმცა შესაბამისი სტანდარტის არარსებობის გამო, ზუსტი მონაცემები ხელმისაწვდომი არ არის. ბათუმსა და რუსთავში მწვანე საფარსა და მოსახლეობას შორის თანაფარდობა ერთ სულ მოსახლეზე დაახლოებით 5-6 მ2-ია თუმცა, მუნიციპალიტეტებში არ არის დამტკიცებული კოეფიციენტის მაჩვენებლის შეფასების სტანდარტი.

დემოკრატიულ ქვეყნებში კანონები და ქალაქდაგეგმარება დემოკრატიული, ღია საზოგადოების პრინციპებზეა დაფუძნებული, რაც  ერთმანეთის პატივისცემას, მათ შორის ერთმანეთის სივრცის პატივისცემას გულისხმობს.

მშენებლობებს არეგულირებს სხვადასხვა ტიპის დემოკრატიული პრინციპები და საზოგადოების ინტერესების დამცველი ინსტრუმენტები – რადგან ქალაქი ეკუთვნის საზოგადოებას და არავის საკუთრებაა.

არქიტექტორი და ქალქამგეგმარებელი ირაკლი ჟვანია საქართველოში სწრაფად ათვისებული თავისუფალი ბაზრის პრინციპებისა და სამოქალაქო საზოგადოების დისბალანსზე საუბრობს:  „პრობლემას საქართველოში ქმნის ის, რომ ავითვისეთ თავისუფალი ბაზრის პრინციპები, მაგრამ არ გვაქვს სამოქალაქო საზოგადოება და დემოკრატია, რაც ქმნის დისბალანსს, შედეგად კი მიწის მესაკუთრეს ჰგონია ნაკვეთზე შეუძლია ააშენოს ის, რაც სურს, საზოგადოების და იმ ადამიანების აზრის გაუთვალისწინებლად, რომელთა ცხოვრებაზეც პირდაპირ ახდენს გავლენას მშენებლობა.

ნებისმიერ შეზღუდვაზე, რასაც მენაშენეებს ვუყენებთ საკუთარი ჯანმრთელობის და გარემოს დასაცავად, მათ აქვთ პრეტენზია, რომ ბიზნესში უშლიან ხელს, ზღუდავენ, რომ მათ შეაქვთ ბიუჯეტში ყველაზე მეტი ფული და ა.შ.

ჩვენ მშენებლების მძევლები ვართ, რომლებიც ჩვენივე  ჯანმრთელობის და გარემოს დეგრადაციის ხარჯზე სულ და უფრო მეტ მოგებაზე ფიქრობენ“, – ამბობს ირაკლი ჟვანია.

K3 – ასე ჰქვია საკანონმდებლო ენაზე ერთი შეხედვით ისეთ თავისთავად რამეს, რასაც დასვენებას, ჟანგბადს, ჰაერს და განტვირთვას ვეძახით. K3 სიმწვანის კოეფიციენტია, რომლის მიხედვითაც მშენებელმა კომპანიამ ათვისებული ფართობის საშუალოდ 10 % უნდა გაამწვანოს. ამ სივრცეში უნდა შეგეძლოთ სუფთა, ჟანგბადით გამდიდრებული ჰაერის სუნთქვა და დასვენება. ხარისხიანი სიცოცხლის და ჯანმრთელობის მოსურნე რიგითი მოქალაქისთვის K3 სწორედ ეს კოეფიციენტია, მენაშენეებისთვის კი სკვერი ხშირად ყრუ კედელთან მოვალეობის მოხდის მიზნით დარგულ 3, 4 პალმას ნიშნავს ან სულაც არაფერს. ბათუმის შემთხვევაში მშენებლობის ნებართვის გაცემისას მწვანე სივრცის მოწყობა ყოველთვის გათვალისწინებულია, მაგრამ ხშირად არაფერი ეწყობა და ამისთვის არც არავინ ჯარიმდება.

ორი საუკუნის განმავლობაში მწყობრად ნაშენებ ბათუმს, 21-ე საუკუნეში აღარ აქვს განაშენიანების გენერალური გეგმა, რაც მენაშენეებს სრულ თავისუფლებას აძლევს. 2019 წლის 3 დეკემბერს ამოქმედდა სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის ახალი კოდექსი, მაგრამ ირაკლი ჟვანია მიიჩნევს, რომ კოდექსი ვერ მოაგვარებს ძირითად პრობლემებს, რადგან კოდექსის გარდა ყველა ქალაქსა და დასახლებას სჭირდება  სპეციფიკის მიხედვით შედგენილი ქალაქდაგეგმარებითი დოკუმენტი – გენერალური გეგმა ან უფრო დეტალური, ლოკალური გეგმები სხვადასხვა არეალებისთვის.

ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელი მიიჩნევს, რომ ბათუმი დააზარალა ძირითადი მახასიათებლების სრულმა უგულვებელყოფამ, ქაოტურმა მშენებლობებმა, სამშენებლო კოეფიციენტის უკონტრლო მატებამ და მიდგომამ „ავაშენებ სადაც მინდა და რასაც მინდა”.

საქართველოს ძირითადი საზღვაო კურორტი, ბათუმი, აღარ ჰგავს სივრცეს, სადაც ადამიანი შეძლებს განტვირთვას, დასვენებას, ხმაურიანი მეგაპოლისისგან განრიდებას:

საჯარო სივრცეები, გამწვანებული ტერიტორიები დიდად განსაზღვრავს ქალაქის, უბნის, კვარტლის სიჯანსაღეს, ცხოვრების ხარისხს. მენაშენემ, რომელიც მხოლოდ საკუთარ მოგებაზეა ორიენტირებული მწვანე სივრცე შეიძლება დაკარგულ ტერიტორიად მიიჩნიოს, რადგან აქ მას ახალი ფართობის აშენება და შესაბამისად მეტი მოგების მიღება შეუძია, უმეტესწილად ასეც ხდება. სწორედ ამის აღსაკვეთადაა საჭირო სახელმწიფო რეგულაციები, რომ ასე არ მოხდეს და მშენებლობამ არ დააზარალოს ქალაქი.

რეგულაციები იმდენად ხშირად ირღვევა, რომ ქაოტური, უკონტროლო, დაუგეგმავი ქალაქმშნებლობა პრაქტიკულად “რეგულაციად” იქცა. სამწუხაროდ, ბათუმში დაწესებულ სამშენებლო კოეფიციენტებს, რაც ქალაქის მართებულ განვითრებას უზრუნველყოფს, იგივე ბედი ეწიათ. გადამეტება არა გამონაკლისად, არამედ სტანდარტად იქცა. ასე წამოიქმნა  ე.წ. ახალი ბათუმი, „არქიტექტურული ჯუნგლები” – როგორც მას ხშირად უწოდებენ. ამაზე დღეს ბევრს საუბრობენ, არავის მოსწონს, თუმცა მიდგომები არ იცვლება. ზუსტად ვიცით – გამოუსწორებელ შეცდომას ვუშვებთ, მაგრამ მავნებლობას მაინც ვაგრძელებთ.

2019 წლის 3 დეკემბერს სრულად ამოქმედდა სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის ახალი კოდექსი. როგორც მერიის ქალაქგანვითარებისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის უფროსი, მირიან მეტრეველი განმარტავს:

• გაუქმდა ე.წ. K2 კოეფიციენტის კომისია და გაზრდის წესი შეიცვალა. კანონი მოითხოვს დამუშავდეს განაშენიანების დეტალური გეგმა თითოეულ სამშენებლო ნაკვეთზე.  მხოლოდ საკუთარ ნაკვეთზე ვეღარ შეადგენენ მენაშენეები დეტალურ გეგმას. ირგვლივ 7000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი უნდა იყოს ან ოთხივე ქუჩის მხრიდან შემოსაზღვრული კვარტალი. ბათუმის პირობებში დიდი მიწის  ნაკვეთები ერთიანად დასაგეგმარებელი იქნება.
• განისაზღვრება თითოეულ კვარტალში განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტი. განსაზღვრულია ისიც, რამდენი ადამიანი შეიძლება ცხოვრობდეს კვარტალში. თუ კვარტალში ერთი მაღალი შენობა აშენდება, გვერდით ისეთივეს ვეღარ ააშენებენ, საჭირო იქნება კვარტალში ყველას თანხმობა, რაც გაართულებს ნებართვის მიღების პროცესს.
• ახალი კოდექსის მიხედვით კვარტლის დაგეგმვისას  განაშენიანება იქნება უფრო დაბალანსებული, რადგან რეგულაციები უზრუნველყოფს არ აშენდეს ერთ კვარტალში რამდენიმე მაღალი შენობა.
• მრავალბინიანი მშენებლობის დროს სავალდებულოა წყალგამტარი ფენით მოპირკეთებული საბავშვო მოედნის მოწყობა. მშენებელი მიწას ვერ დატოვებს მოედნის სახით. გამწვანებული ზოლი უნდა იყოს მინიმუმ ათი პროცენტი.

ახალმა კოდექსმა ბათუმში მშენებლობების პროცესი წესით მნიშვნელოვნად უნდა დაარეგულიროს, თუმცა გენგეგმის არარსებობის პირობებში საჭირო იქნება მუდმივი მონიტორინგი, რეალურად რამდენად ზედმიწევნით შესრულდება კოდექსით გათვალისწინებული ცვლილებები.

ადამიანის უფლებების უგულვებელმყოფი, ტოტალიტარული რეჟიმის დროს ბევრად მეტი ყურადღება ეთმობოდა ქალაქების გამწვანებას, ვიდრე დღეს, საქართველოში მოქმედი თავისუფალი ბაზრის პირობებში, როცა მიწა საკუთრებაა. დიდი სკვერები და ბაღები ბათუმსა და თბილისში სწორედ საბჭოთა ეპოქაშია გაშენებული.

მწვანე სივრცისადმი საბჭოთა ეპოქის მეტნაკლებად გონივრულ დამოკიდებულებას ბევრი რამ განსაზღვრავდა:

„საბჭოთა ეკონომიკის სისტემაში არ არსებობდა მიწის ფასი, იყო სახელმწიფოსი და, შესაბამისად, არ მუშაობდა თავისუფალი ბაზრის პრინციპები. საბჭოთა კავშირშიც ესმოდათ, რომ ადამიანს სჭირდება სუნთქვისთვის ჟანგბადი და ჯანსაღი გარემო, წინააღმდეგ შემთხვევაში ჯანმრთელობის მასიური გაუარესება აწვება ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემას, აისახება სიცოცხლის ხანგრძლივობაზე, ხარისხზე და ადამიანთა შრომისუნარიანობაზე. სახელმწიფოსთვის კი ჯანმრთელი და შრომისუნარიანი ადამიანი მნიშვნელოვანი იყო“, – ამბობს ირაკლი ჟვანია.

საბჭოთა ეპოქის დასასრულს, მიწის კომერციალიზაციისთანავე სახელმწიფოს კუთვნილი მიწები გადავიდა კერძო სექტორის ხელში და დაიწყეს ყველაფრის ისე შენება, როგორც სურდათ. ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელი აპ პერიოდს გარდამავალ, მტკივნეულ ეტაპად აფასებს:

კერძო სექტორის ხელში გადასულმა სამშენებლო ბიზნესმა 90-იანი წლებიდანვე არასწორი განვითრების ხაზი აირჩა. ის ქალაქის და შესაბამისად მოქალაქის ხარჯზე იღებს სარგებელს, მდიდრდებიან ერთეულები, ზარალდება ყველა. სახელმწიფომ ვერ შეძლო ვითარების კონტროლი. მან ნებსით თუ უნებლიედ ქალაქის განვითარების სადავეები ხელიდან გაუშვა. ქალაქის განვითარებაში მთავარი არა ცალკეული მენაშენე , არამედ სახელწიფოა, რომელიც ამბობს სად, რა და როგორ უნდა აშენდეს. მხოლოდ ის არის პასუხისმგებელი ყველაფერზე, რაც დღეს საქართველოს ქალაქებში ხდება და არამხოლოდ, ვიცით რაც ხდება კვარიათში, გონიოში. ეს დაძრული, სწრაფმავალი მატარებელია, რომელიც ვიცით როგორც უნდა შევაჩეროთ, თუმცა ამას სჭირდება ძალიან ძლიერი პოლიტიკური ნება“, – ამბობს თამარ ამაშუკელი.

ერთადერთ გამოსავალს ის მოსახლეობის აქტიურობაში ხედავს,  საერთო სივრცის, ჩვენი ქალაქების მიმართ მეტ ყურადღებაში. თვლის, რომ აუცილებელია რაც შეიძლება მეტი ადამიანის ჩართვა ურბანული  გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში,  რაც ხელისუფლებას  მეტად ანარიშვალდებულს და გამჭვირავალეს გახდიდა.

აუცილებელია  მოქალაქეების სურვილი, მკაფიოდ  იყოს დაფიქსირებული ქალაქების განვითარების  სტარტეგიულ დოკუმენტებში, გადაწყვეტილების მიმღებ პირთა მიერ გადადგმულ  ყველა ნაბიჯში უნდა იყოს ასახული მოქალაქის ინტერესები.

როგორც ადამიანის უფლებათა  და თავისუფლებათა განხორციელებამ არ უნდა დაარღვიოს სხვათა უფლებები და თავისუფლებები, ასეა ქალაქიც – ერთის ცხოვრების პირობების გაუმჯობესების ხარჯზე არ უნდა დაზარალდეს მეორეს  პირობები. ქალაქი ჩვენი საარსებო, საერთო სივრცეა, უნდა ვისწავლოთ თანაცხოვრება და სურვილების  შეჯერება, რაც ქალაქის ინტერესებს უნდა შეესადაგებოდეს.

სამშენებლო სექტორი, მითუფრო უკონტროლო სამშენებლო პროცესი ჰაერის ერთ-ერთი ყველაზე მავნე დამაბინძურებელიცაა. მშენებლობების თანმდევი მტვრის მყარი ნაწილაკები, რომლებიც სულფატების, ნიტრატების, ამიაკის, ნატრიუმის ქლორიდის, შავი ნახშირბადისა და მინერალური მტვრისგან შედგება, მიიჩნევა, რომ ადამიანის ჯანმრთელობისთვის გაცილებით მავნებელია, ვიდრე ჰაერის  ნებისმიერი სხვა დამაბინძურებელი.

ბათუმში ჰაერის დაბინძურების მონიტორინგის ავტომატური სადგურები აბუსერიძისა და ქათამაძის ქუჩებზეა განთავსებული.

სადგურებში იზომება ჰაერის დამაბინძურებელი ნივთიერებების კონცენტრაცია ჰაერში. ატმოსფერული ჰაერის ხარისხს შეგიძლიათ თვალი ადევნოთ ვებგვერდზე air.gov.ge

დღის განმავლობაში სამრეწველო მტვრის, გამონაბოლქვის და სხვადასხვა დამაბინძურებლებისგან მეტი ნაწილაკი იფრქვევა ჰაერში, ვიდრე ღამით. რაც მეტია დამაბინძურებელი ნაწილაკები მით მეტ არეკლილ სხივებს განაბნევენ ისინი და შედეგად დაისის ცა ბევრად კაშკაშაა აისთან შედარებით.

ერთადერთი „სარგებელი“, რაც დაბინძურებულ ჰაერს და მასში კონცენტრირებულ მავნე ნივთიერებებს მოაქვს ათასფერადი დაისებია. ბუნების და ფიზიკის კანონების ირონიად შეიძლება ჩაითვალოს, რომ ყველაზე ლამაზი დაისების ნახვა ყველაზე დაბინძურებულ ქალაქებში შეგვიძლია.

ბათუმის დაისებს ვერაფერი შეედრება.

__________

სტატია მომზადებულია პროექტის ფარგლებში „ბათუმის მწვანე კოეფიციენტი“, რომელსაც ახორციელებს სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით. მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდის პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი სტატიის შინაარსზე.