Batumelebi

ბათუმში, ზუბალაშვილის ქუჩაზე, ხელოვნების უნივერსიტეტის მიმდებარედ გაშენებული ახალი სკვერი ოფიციალურად ხვალ, პირველ აგვისტოს გაიხსნება.

პარკის გახსნაზე, როგორც მერიაში „ბათუმელებს“ უთხრეს, 200-მდე ხე-მცენარის დარგვაა დაგეგმილი. „დაირგვება როგორც წიწვოვანი, ასევე, ფოთლოვანი ნარგავები, მათ შორის კალისტემონი, ტუია, როდოდენდრონი და მაგნოლია“, – გვითხრეს მერიაში.

პარკის გახსნაზე დაუკრავს ბათუმის ჯაზ-ბიგ-ბენდი.

სკვერის მშენებლობა ზუბალაშვილის ქუჩაზე გასულ წელს დაიწყო, მის მოსაწყობად ქალაქის ბიუჯეტიდან 1 375 451 ლარი იყო გამოყოფილი. ტერიტორიის ფართობი, სადაც სკვერი მოეწყო, 3 518 კვ.მეტრია. სკვერში ფუნქციონირებს შადრევანი და საპირფარეშო.

ახალი სკვერის გახსნა საღამოს 21:00 საათზეა დაგეგმილი.

მოსამართლე დავით მამისეიშვილი დღეს, 31 ივლისს, დახურულ სასამართლო სხდომაზე განიხილავს ტ.ხ.-ს საქმეს. მას პროკურატურა სხვის ბინაში უკანონო შეღწევას, ასევე, 11 წლის გოგოსთან გარყვნილი ქმედების ჩადენას ედავება. ბრალდებული კაცი 40 წლისაა.

საქმის მასალების მიხედვით, ბრალდებული ბათუმში მდებარე იტალიურ ეზოში, ერთ-ერთ ბინაში, დაუკითხავად შევიდა მაშინ, როცა იქ 11 წლის გოგოს მარტოს ეძინა. შემთხვევა დღისით მოხდა. გოგო დედასთან ერთად ცხოვრობს, დედა კი ამ დროს სახლში არ იყო.

გამოძიებისთვის მიცემული ჩვენების მიხედვით, გოგოს შიშველი ბრალდებული ლოგინში ჩაუწვა და მასთან სექსუალური კონტაქტის დამყარება სცადა. გოგომ ბინიდან გამოსვლა მოახერხა და მეზობელს შველა სთხოვა. დაზარალებული და ბრალდებული ერთმანეთს არ იცნობენ.

ადვოკატის თქმით, ბრალდებული დაზარალებულად მიჩნეული გოგოს დედას ქალაქიდან იცნობდა. დედამ უკვე მისცა ჩვენება გამოძიებას ბრალდებულის წინააღმდეგ.

ბრალდებულის ადვოკატის, სოლომონ კოჩალიძის თქმით, ბრალდებული წარდგენილ ბრალს სრულად აღიარებს. ის წინასწარ პატიმრობაშია და ბრალის დადასტურების შემთხვევაში, 7 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.

ამ ეტაპზე, ადვოკატის თქმით, საპროცესო შეთანხმება არ განიხილება.

სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანტიკორუფციული სააგენტოს თანამშრომლებმა მოსამართლის განჩინების საფუძველზე, ქრთამის მიცემის ფაქტზე მოქალაქე შალვა თ. დააკავეს.

უსაფრთხოების სამსახურის ცნობით, გამოძიებამ დაადგინა, რომ შალვა თ-მ საცხოვრებელი ბინიდან მობინადრეთა გამოსახლების პროცესის დაჩქარების სანაცვლოდ, აღსრულების ეროვნული ბიუროს აღსრულების პოლიციის ოფიცერს ქრთამის სახით 500 აშშ დოლარი შესთავაზა, ხოლო 300 აშშ დოლარი წინასწარ გადასცა.

გამოძიება ქრთამის მიცემის ფაქტზე მიმდინარეობს, საქართველოს სსკ-ის 339-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რაც სასჯელის სახით 4-დან 7 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიებას აწარმოებს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანტიკორუფციული სააგენტო.

____________

ფოტოზე: კადრი სუს-ის მიერ გავრცელებული ვიდეომასალიდან

ევროკავშირი საქართველოს სოფლის და სოფლის მეურნეობის განვითარებას ხელს უწყობს. სოფლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების ევროპის სამეზობლო პროგრამის, ENPARD-ის მთლიანი ბიუჯეტი 179.5 მილიონი ევროა. პროექტის განხორციელება დაიწყო 2013 წელს და დასრულდება 2020 წელს.

რა შემთხვევაში ფინანსდება ფერმერი? როგორ ვითარდება ის ბიზნესი, რომელიც ასევე ENPARD-ის ფარგლებში წინა წლებში დაფინანსდა?  – ამ და სხვა კითხვებზე პასუხი შეგიძლიათ იხილოთ აქ.

ENPARD-ის პროგრამა მიზნად ისახავს სოფლის განვითარებას და სოფლად მცხოვრები მოსახლეობისთვის ახალი ეკონომიკური შესაძლებლობების შექმნას. პროგრამა მიკრო, მცირე და საშუალო საწარმოების შექმნის მხარდაჭერას და წახალისებასაც ახდენს. ამასთან, პოტენციურ მეწარმეებს საპროექტო წინადადებების ჩამოყალიბებასა და ბიზნესგეგმის შედგენაში ეხმარება. პროგრამის მხარდაჭერით ასევე გათვალისწინებულია სოფლად არსებული მომსახურებების გაუმჯობესება

„უსუსური და უსამართლო აღმოჩნდა ჩვენი ქვეყანა სოციალური დაცვის კუთხით და მათ შორის, სოცმუშაკებისთვის,“ – თქვა ჩვენთან საუბრის დროს ინგა დავითაძემ. ინგა უკვე ყოფილი სოციალური მუშაკია – გუშინ, 29 ივლისს, მას სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება ჩაჰბარდა. რამდენიმე თვის წინ ინგა კოლეგებთან ერთად გაიფიცა და სისტემური ცვლილებები მოითხოვა. ივლისის დასაწყისში კი, მან კანონით გათვალისწინებული უფასო შვებულება მოითხოვა,  რაზეც უარი უთხრეს. შვებულებაზე უარის შემდეგ ინგა დავითაძემ სამსახურის დატოვებაზე დაწერა განცხადება.

რის გამო დატოვა სამსახური სოციალურმა მუშაკმა, რომელიც სოცმუშაკების გაფიცვის პროცესში ერთ-ერთი ლიდერი იყო ბათუმიდან და რა ხდებოდა სააგენტოში მას შემდეგ, რაც გაფიცული სოცმუშაკები სამსახურში დაბრუნდნენ? – „ბათუმელები“ ინგა დავითაძეს სოციალურ ქსელში ესაუბრა. იგი ამჟამად ესპანეთში იმყოფება.

ინგა, თავდაპირველად გვითხარით, რის გამო დატოვეთ სოციალური მომსახურების სააგენტო და გაასაჩივრებთ თუ არა სააგენტოს უარს უფასო შვებულებით სარგებლობაზე?

მე ვარ ნათელი მაგალითი იმის, რომ შესაძლოა 18 წლის განმავლობაში იბრძოლო და ვერაფერს მიაღწიო. უსუსური და უსამართლო აღმოჩნდა ჩვენი ქვეყანა სოციალური დაცვის კუთხით, მათ შორის, სოცმუშაკებისთვის… ბრძოლა არ დასრულებულა, მაგრამ ამ ეტაპზე ჩვენ ვერ მივაღწიეთ იმ ადამიანების უფლებების დაცვას, ვისთვისაც ვიბრძოდით. ჩვენი ბრძოლა „ბათუმელებიდან“ დაიწყო, სადაც პირველად ვისაუბრეთ მე და ჩემმა კოლეგებმა არსებულ პრობლემებზე. ეს იყო სტატია „ზრუნვა ცარიელი ხელებით“. მახსოვს, ძალიან დიდი გამოხმაურება მოჰყვა ამას ჩვენი ხელმძღვანელობისა და სამსახურების მხრიდან – როგორ გავბედეთ და გამოვამზეურეთ ასე პრობლემები, გადარეულია სამმართველოს უფროსიო, მეუბნებოდნენ.

ახლაც არ მინდა კონკრეტული სახელებისა და გვარების დასახელება, მაგრამ თბილისიდან დამირეკეს და მომთხოვეს კონკრეტული ოჯახები, რომლებსაც სოციალური მუშაკები პირადად, საკუთარი ხარჯებით დავეხმარეთ. სტატიაში ვსაუბრობდი ერთ-ერთ ბავშვზე, რომლის დედაც კვების პროგრამაში ჩართვას ითხოვდა, ამას კი რამდენიმე თვე სჭირდებოდა და ჩვენ, სოცმუშაკები ვუგროვებდით თანხას. როცა დარეკეს, ვუთხარი, რომ ახლა ის ბავშვი უკვე ორი წლისაა და ცოცხალია. არც ამ სატელეფონო ზარების შემდეგ მისულან იმ ბავშვის ოჯახში, სამწუხაროდ.

სამწუხაროა, რომ ეს მიდგომა არც გაფიცვის შემდეგ შეიცვალა. გაფიცვის დღეებში ჩვენ მოგვმართა ერთ-ერთმა მშობელმა, ვისი შვილიც შენობიდან ჩამოვარდა და ძლივს გადარჩა. დედა ითხოვდა რეაბილიტაციის პროგრამაში ჩართვას. გაფიცვის დღეებში აცხადებდნენ სამინისტროში, რომ ჩვენ ჩაგვანაცვლეს და პრობლემა არ შექმნილა. სინამდვილეში კი, მე იმ ბავშვის დედის განცხადება სამუშაო მაგიდაზე დამხვდა.

კონკრეტულად რა მოტივით გითხრეს უარი უფასო შვებულებაზე?

უფასო შვებულებას ვითხოვდი ჩემი შვილის პრობლემების გამო. ვიდრე სოციალური მუშაკი ვიყავი, ოჯახი თითქმის მიტოვებული მყავდა… ჩემს შვილს ჰქონდა მეტყველების პრობლემა და საბავშვო ბაღში მომხდარი ინციდენტის შემდეგ, გადაიზარდა ლოგონევროზში [იგულისხმება 2017 წელს ბათუმის მე-14 საბავშვო ბაღში მომხდარი შემთხვევა, სადაც მშობლის თქმით, ბავშვებს ერთმანეთის თანდასწრებით აშიშვლებდნენ პარაზიტებზე შემოწმების მიზნით. ეს შემთხვევა ამ დრომდე გამოუძიებელია].

მე, სოციალური მუშაკი, შევესწარი უშუალოდ ბავშვზე ძალადობის შემთხვევას, დავრეკე 112-ზე და რეაგირება იყო ის, რომ მე მისაყვედურეს, ჯანდაცვის სამინისტროს თანამშრომელმა როგორ გავაპროტესტე ისევ ჯანდაცვის სამინისტროს ტენდერით განხორციელებული სამუშაო. ამ პროექტს ახორციელებდა ბაღების გაერთიანება და ბათუმის პირველი პოლიკლინიკა. სამსახურში მომთხოვეს ახსნა-განმარტების დაწერა მაშინ იმის გამო, რომ ერთი საათით დავტოვე სამსახური. არადა, აღმზრდელმა დამირეკა ბაღიდან, რომ ჩემი შვილი ტიროდა, ვერ აჩერებდნენ და იყო ცუდად. აჭარის ჯანდაცვის მინისტრმა კი მედიით გააკეთა შეფასება, ყველა ხელის დაბანაზე მშობელს ვერ დავურეკავთო. ბავშვის თანატოლებთან გაშიშვლება და ბავშვზე ძალადობა ხელის დაბანას არ უნდა შეადარო, ნამდვილად.

ამჯერად მოვითხოვე უფასო შვებულება 90 დღით, რადგან ლოგონევროზზე, სამწუხაროდ, საქართველოში ვერ მუშაობენ. მითხრეს, რომ „საჭიროებიდან გამომდინარე“ ვერ მივიღებდი უფასო შვებულებას. სააგენტოს არ დაუკონკრეტებია, რა იყო ეს საჭიროება. იძულებული გავხდი, სამსახურიდან წასვლა მომეთხოვა, რაც დამიკმაყოფილეს. ჯერ არ ვიცი, ვიდავებ თუ არა სამართლებრივად სააგენტოს წინააღმდეგ, პროფესიულ კავშირთან გავდივარ კონსულტაციას.

რა ხდებოდა გაფიცვის შემდეგ, ანუ აპრილიდან, როცა სამსახურში დაბრუნდით – რამდენად შეცვალა თქვენ მიმართ დამოკიდებულება ხელმძღვანელობამ?

მოგეხსენებათ, რომ გაფიცვის არც ერთი პირობა არ შესრულებულა. როცა დავბრუნდით, არ მოსულა ჩვენთან არც ერთი ხელმძღვანელი და არ უთქვამს, რომ რამე გამოსწორდება. პირიქით, ჩვენთან შემოვიდა რუსუდან სალუქვაძე [სოციალური მომსახურების სააგენტოს აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელის მოადგილე] და გვისაყვედურა, ამდენი საქმე რომ დაყარეთ და წადით, ერთ-ერთი მაინც დარჩენილიყოო. ანუ ჩვენ თურმე კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებით ვერ უნდა ვისარგებლოთ, ხელმძღვანელობას ზედმეტი საქმე რომ არ მისცემოდა. ფილიალის ხელმძღვანელი, თემურ ქარცივაძე, საერთოდ არ შემოსულა და არაფერი უთქვამს. ის ისე იქცეოდა, ვითომც არაფერი მომხდარა.

გაფიცვის დროს სამინისტრომ თქვა, რომ თქვენ ხელმძღვანელების სამსახურებრივი ავტომანქანებით შეძლებდით გადაადგილებას. იყენებდით იგივე თემურ ქარცივაძის ავტომანქანას? 

არა, მე პირადად არასდროს გამომიყენებია. ეს არის კომუნიკაციის პრობლემა. ძირითადად ასევე ექვსი საათის შემდეგ ხდებოდა შემთხვევები, სადაც გასვლა იყო საჭირო და გადაადგილება იყო პრობლემა. ამ დროს კი, ხელმძღვანელობა ძირითადად სამსახურში აღარ არის.

ახალი ტენდენცია, რაც გაფიცვის შემდეგ მოხდა, იყო საჩივრები სოციალური მუშაკების წინააღმდეგ. მე 18 წელი ვმუშაობდი და წელი ისე გავიდოდა, საჩივარი არ იწერებოდა. ახლა კი ერთდროულად 4 საჩივარი დაიწერა, მაგალითად, ჩემ წინააღმდეგ. მე არ მისაუბრია ბენეფიციარებთან, რატომ დაწერეს საჩივრები, მაგრამ დარწმუნებული ვარ, რომ ეს მიზანმიმართულად ხდებოდა. სხვების წინააღმდეგაც აწერინებენ საჩივრებს. ერთ-ერთი საჩივრის შემდეგ, რუსუდან სალუქვაძემ დამიბარა და მითხრა, რომ საყვედური უნდა დამიწეროს. ვუთხარი, რომ ჯერ საქმის შესწავლაა საჭირო. ეს ის ქეისი იყო, რომელიც სასამართლომაც გამოიყენა, როგორც სოციალური მუშაკის დასკვნა. ჩემთვის საბოლოოდ არ დაუწერიათ საყვედური, მაგრამ ეს პროცესი გააქტიურებულია.

გავიგეთ, რომ განიხილება სოციალური მუშაკების ჯანდაცვის სისტემისგან ჩამოშორება და ტრეფიკინგის ფონდის დაქვემდებარებაში გადაყვანა. თქვენ თუ გსმენიათ ამის შესახებ?

კი, ეს საკითხი განიხილება. რა თქმა უნდა, ჯანდაცვის სამინისტროს ინტერესია მოიშოროს სოციალური მუშაკები. „ეს სოციალური მუშაკები“, „ეს ბავშვზე ზრუნვის დეპარტამენტი“ – ასე მოგვიხსენიებდნენ ბოლო პერიოდში, ეს გვესმოდა. ვფიქრობ, არ იქნება ცუდი ტრეფიკინგის ფონდის დაქვემდებარებაში გადასვლა, რადგან ტრეფიკინგი არის ჩვენი სამუშაოს ერთ-ერთი მიმართულება და არ შეიძლება სოციალური მუშაკი 32 საქმეს ერთდროულად აკეთებდეს. ვფიქრობ, ასე შესაძლებელია უფრო მეტად მოახერხოს ხელისუფლებამ ამ კუთხით მუშაობა.

მეზღვაურის პროფესია ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი პროფესიაა შრომით ბაზარზე. გარდა მაღალი ხელფასისა, მეზღვაურები ბევრს მოგზაურობენ და თავიანთი ცხოვრების მანძილზე მსოფლიოს უმეტესი ქვეყნის მოვლას ახერხებენ.

თუმცა, როცა მეზღვაურები ასაკში შედიან, სირთულეები იწყება. წლების მატებასთან ერთად ნელ-ნელა რთულდება პრესტიჟულ საზღვაო კომპანიებში დასაქმება.

ასაკოვან მეზღვაურებს უწევთ ნაკლებანაზღაურებად და ნაკლებად პრესტიჟულ გემებზე მუშაობა. ეს კი, რიგ შემთხვევებში, ნიშნავს გემთმფლობელების მხრიდან დასაქმებულების „გადაგდებას“, კუთვნილი ანაზღაურების თვეობით ლოდინს, არასათანადო სამუშაო პირობებს და დარღვეულ შრომით უფლებებს.

როცა ზღვაში წასასვლელად ასაკი გადაულახავი ბარიერი ხდება, სირთულეების ახალი ეტაპი იწყება ხმელეთზე.

მაღალი ანაზღაურების მიუხედავად, იშვიათი გამონაკლისების გარდა, მეზღვაურები ვერ ახერხებენ იმდენი თანხის დაგროვებას, რომ ხმელეთზე სიბერე მშვიდად გაატარონ.

დავით გურგენიძე ყოფილი მეზღვაურია. გემიდან ცხრა წლის წინ ჩამოვიდა და მას შემდეგ ზღვაში აღარ წასულა.

დავითი ისეთ დიდ საზღვაო კომპანიაში მუშაობდა, როგორიც „კოლუმბია შიფმენეჯმენტია“.

„1981 წელს დავამთავრე ბათუმში ტექნიკუმი, მერე საზღვაო სასწავლებელი დავამთავრე და წავედი ზღვაში. ხარატი ვიყავი. როცა ნაპირზე გადმოვედი, ყველაფერი სხვანაირად დავინახე. ძნელია ხმელეთზე დაბრუნება. მეზღვაური თავისი ცხოვრების უმნიშვნელოვანეს წლებს ზღვაში ატარებს და ხმელეთზე რა ხდება, არ იცის. ჩამოვა გემიდან, სანამ ფული აქვს, დადის აქეთ-იქით, ამასობაში მოდის წასვლის დრო, წავა ზღვაში და ასე. წრეა. ასე გადის ცხოვრება,“ – ამბობს დავითი.

მისი თქმით, ერთ დღესაც, როდესაც მეზღვაური ნაპირზე სამუდამოდ ბრუნდება, აღმოაჩენს, რომ არ არის მზად იმ ცხოვრებისთვის, რაც ხმელეთზე ხვდება.

„მე, მაგალითად, ვარ ხარატი, მაქვს ისეთი პროფესია, რომელიც ბევრს სჭირდება. ავდექი, გავხსენი ჩემი სახელოსნო და ვმუშაობ. მაგრამ როცა შტურმანი გადის პენსიაზე, მისთვის სამსახურის პოვნა ძალიან ძნელია. კი შეიძლება საზღვაო ადმინისტრაციაში დასაქმდეს, მაგრამ ისიც სავსეა.  პორტში რამდენი უნდა დასაქმდეს? უმეტესობა უმუშევარი რჩება და მერე იწყებს მძღოლად მუშაობას, ტაქსაობს. უმეტესობა, სიმართლე რომ ვთქვათ, დარდისგან ავადდება, ზოგი კიდევ ალკოჰოლს ეტანება,“ – ამბობს დავითი.

ზღვიდან დაბრუნებულ მეზღვაურებს გარემოსთან ადაპტაცია რომ უჭირთ, ამაზე საუბრობს ზურაბ ქაჯაიაც. ყოფილი გემწამყვანი, გემიდან ჩამოსვლის შემდეგ ლექტორად მუშაობდა ბათუმის ნავიგაციის სასწავლო უნივერსიტეტში.

„ძნელი იყო ნაპირზე დაბრუნება – არავინ არ მოიტყუოს. წლების განმავლობაში, როცა მთელი ახალგაზრდობა გემზე, ზღვაში, სხვადასხვა ქვეყანაში, სხვადასხვა ხალხთან ურთიერთობებში გაატარე, მერე ამას რომ მოწყდები, ცოტა გულზე გიჭერს, გენატრება…

ვერ არიან კარგად ის მეზღვაურები, რომლებიც ზღვის გარეშე რჩებიან. იმიტომ, რომ ზღვაში ვერ მიდიან და ხმელეთზეც კავშირი აღარ აქვთ. წარმოიდგინეთ, მთელი ცხოვრება გადის ზღვაში და ერთ დღეს უცებ წყდები ყველაფერს. ქალაქში ნაცნობებიც აღარ გყავს, იმიტომ, რომ სულ ზღვაში იყავი. ყველა შენი ახალი ნაცნობი კი, ისევ ზღვაშია. რა უნდა ქნა ნაპირზე?

ძალიან უჭირთ ამ ბიჭებს. როცა მეზღვაური ხარ, მთელ მსოფლიოში მიდი-მოდიხარ, სხვადასხვა ეროვნების ადამიანებს ხვდები, გეამაყება, რომ უზარმაზარი, ლამაზი გემით შედიხარ იტალიაში, გერმანიაში, ინგლისში, იაპონიაში და ერთ მშვენიერ დღეს აღმოჩნდები ბათუმის ქუჩებში. ბათუმი კი, საყვარელი ქალაქია, მაგრამ… ზოგ ყოფილ მეზღვაურს ისიც უწევს, რომ აგურები ჩააწყოს და მშენებლობაზე იმუშაოს. რთულია, რა თქმა უნდა. მით უმეტეს, რომ კარგად იცით, დღეს სამსახურის პოვნა ნაპირზე ურთულესია,“ – ამბობს ზურაბ ქაჯაია.

როგორც ზურაბ ქაჯაია ამბობს, მას  ბევრი სხვა მეზღვაურისგან განსხვავებით გაუმართლა – უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა. თუმცა აკადემიურ სივრცეში შებიჯებას ყველა ყოფილი მეზღვაური ვერ ახერხებს.

„ჩემი ბიძაშვილი, სულიკო ქაჯაია არის კაპიტანი, რაღაც საბუთებს აკეთებდა. ნავიგაციის სასწავლო უნივერსიტეტში მივიდა და იქ კანცლერს უკითხავს, – „სულიკო, ლექციებს ხომ არ წაიკითხავდიო“. „მე ვერა, ქალბატონო ლალი, გემზე ვბრუნდები, მაგრამ ბიძაშვილი მყავს, ახალი ჩამოსულია გემიდან, არაფერს აკეთებს, ეზოში ზის და იმას შეუძლიაო. ქალბატონ ლალის უთქვამს მომიყვანეო და ასე გავხდი ლექტორი.

მივედი. თავიდან ძველ ლექტორებს მაყოლებდნენ ლექციებზე, მამოწმებდნენ და გავამართლე. ვასწავლიდი საზღვაო ნავიგაციას, გემის აგებულებას და გემის აგებულების თეორიას. სერიოზული საგნებია, რომლებიც უნდა იცოდეს ნებისმიერმა მეზღვაურმა. მე გამიმართლა, ყველა ყოფილ მეზღვაურს ასე არ უმართლებს,“ – ამბობს ზურაბ ქაჯაია.

ზღვიდან ნაპირზე დაბრუნებული მეზღვაურები პენსიაში გასვლის შემდეგ სტანდარტულ პენსიას იღებენ. ამასთან, ჯერჯერობით ქვეყანაში არ არსებობს რაიმე სპეციალური კურსები, რომლებიც ყოფილ მეზღვაურებს გადაამზადებს და ე.წ. ხმელეთის პროფესიების დაუფლებაში დაეხმარება.

ნიკოლოზ ალავიძე, ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე:

„ლარი არის თავისუფალი, ასე ვთქვათ თინეიჯერი, რომელსაც თვითონ არეგულირებს ბაზარი დამოუკიდებლად. რა თქმა უნდა, მასზე სხვადასხვა ფაქტორი მოქმედებს.

იყო, რა თქმა უნდა, მძიმე პოლიტიკური განცხადებები, იყო სამეზობლოში განვითარებული მოვლენები, როცა ჩვენი უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორები, ეს არის თურქეთი, რუსეთი და ორივე ქვეყანაში მიმდინარეობს გარკვეული ეკონომიკური პროცესები. რა თქმა უნდა ეს აისახება ლარზე.

მაკროეკონომიკური პარამეტრების კუთხით საკმაოდ ჯანსაღი მდგომარეობაა. ჩვენი საგადამხდელო ბალანსი დადებითად უმჯობესდება. დარწმუნებული ვარ ეს პანიკური უკუკავშირები თავის ჩარჩოში ჩადგება“.

__________

წყარო: bm.ge

ზაფხული აჭარაში ტურისტებისთვის დასვენებასთან ასოცირდება, აჭარაში მცხოვრებ ზოგიერთ არასრულწლოვანთათვის კი – სეზონურ, საზაფხულო სამუშაოსთან. მოზარდები ძირითადად მომსახურების სფეროში საქმდებიან აჭარაში: სასტუმროებში, მაღაზიებში ან ზაფხულის დადგომისთანავე ჩაისა და თხილის საკრეფად თურქეთის სხვადასხვა ქალაქში მიდიან.

ლუკა ქათამაძე 17 წლისაა და უკვე მუშაობის 4-წლიანი გამოცდილება აქვს. 14 წლის იყო, როცა თხილის საკრეფად პირველად თურქეთის ქალაქ ორდუში წავიდა. 40 დღის განმავლობაში ყოველდღე მუშაობდა – დილის შვიდიდან საღამოს ექვს საათამდე – დღეში 45 ლირას უხდიდნენ. არასრულწლოვანი კვირაში 77 საათს მუშაობდა, რაც საქართველოს შრომის კოდექსით გათვალისწინებულ ნორმაზე სამჯერ მეტია – 14 წლიდან 16 წლამდე ასაკის არასრულწლოვნის სამუშაო დროის ხანგრძლივობა კვირაში 24 საათს არ უნდა აღემატებოდეს.

„პატარა ვიყავი, იქაურ პირობებთან, ხალხთან შეგუება თავიდან მიჭირდა. აკლიმატიზაციის პერიოდიც რთული იყო.

როცა მეპატრონე თავზე გადგას, ცდილობ არ შეგეზაროს მუშაობა, შენიშვნების თავიდან ასაცილებლად – „მიდი, იმუშავე ჩქარა, აქ იმიტომ ხარ, რომ ფული გადაგიხადო“.

მეორე წელსაც წავედი თხილის საკრეფად,  მერე ჩაის საკრეფად წავედი. ძალიან რთული სამუშაო იყო, საშინელ სიცხეში მიწევდა მუშაობა. დილის შვიდიდან საღამოს 5 საათამდე ხელში მაკრატელი გიჭირავს და ფიქრობ, რაც შეიძლება მეტი ჩაი დაკრიფო, კარგად რომ გამოიმუშავო. დამსაქმებელი მთელი დღე გვერდით გიდგას და გიკონტროლებს სამუშაოს. თუ არ მოეწონები, შეუძლია ხელფასი არც გადაგიხადოს. მქონია ასეთი შემთხვევაც – მიმუშავია და არ გადაუხდიათ. ჩაი უხარისხო აღმოჩნდა – არ ჩაიბარეს ქარხანაში, კრეფაც არ ვიცოდი და ტყუილად ვიმუშავე“, – იხსენებს ლუკა.

4 სხვადასხვა სამუშაო ადგილზე არასრულწლოვანი ლუკა უკონტრაქტოდ მუშაობდა. თურქეთში არასრულწლოვანთა გადასვლა მუშაობის მიზნით აკრძალულია. არალეგალურად დასაქმებული კი სამართლებრივად ვერ მოსთხოვს დამსაქმებელს შრომა აუნაზღაუროს, თუ ხელფასს არ გადაუხდიან. დამსაქმებელს ლუკასთან კონტრაქტი არც საქართველოში დაუდია, როცა ლუკამ გონიოში ხილ-ბოსტნეულის გამყიდველად დაიწყო მუშაობა.

„ჯერ იმ ასაკში არ ვარ, რომ საკუთარ თავზე ვიფიქრო ეს და ეს მჭირდება-მეთქი, თურქეთში სამუშაოდ ოჯახის დასახმარებლად დავდივარ. უნივერსიტეტში ვაბარებ და სწავლისთვის საჭირო ფულის დასაგროვებლად იძულებული ვარ ახლაც თურქეთში წავიდე თხილის საკრეფად“, – ამბობს ლუკა. თურქეთში თხილისა და ჩაის საკრეფად ზაფხულობით მასთან ერთად, ძირითადად, არასრულწლოვნები მუშაობენ აჭარიდან.

17 წლის ბარბარე თურმანიძე ბათუმშია დასაქმებული, ისიც ლუკას მსგავსად 14 წლიდან მუშაობს. ამ ასაკში ყავას და ბლინებს ყიდდა, 450 ლარს უხდიდნენ, მუშაობდა სეზონურად, ზაფხულობით: ორ დღეს მუშაობდა და ორსაც ისვენებდა, ბარბარეს ლუკასგან განსხვავებით დამსაქმებელმა კონტრაქტი გაუფორმა მშობლებთან შეთანხმებით. ოთხწლიანი სამუშაო გამოცდილება აქვს და ახლა 21-ნომრიანი სასტუმროს ადმინისტრატორია. როგორც ბარბარე ამბობს, ყველა სამსახურში ის კონტრაქტით იყო დასაქმებული, ისევე როგორც ახლა, 21-ნომრიან სასტუმროში, სადაც ის ადმინისტრატორის მოვალეობას ასრულებს. საუბრობს ინგლისურად, რუსულად და სწავლობს თურქულს. სასტუმროს ადმინისტრატორის პოზიცია ბარბარესთვის პირველი სამსახურია, სადაც უკვე არა სეზონურად, არამედ მთელი წელი იმუშავებს, დღეში 12-საათიანი გრაფიკი აქვს – ერთ დღეს მუშაობს, ერთს – ისვენებს.

გასაუბრებაზე ბარბარეს უთხრეს, რომ სექტემბრიდან, როცა სკოლაში სწავლა დაეწყება, მას თანამშრომელი შეენაცვლება და მუშაობასა და სწავლაში მოქნილი გრაფიკის საშუალებით ხელი არ შეეშლება. აპირებს, რომ გაკვეთილების მერე იმუშაოს, რეპეტიტორებთანაც იაროს და უნივერსიტეტის მისაღები გამოცდებისთვისაც მოემზადოს.

„ვფიქრობ, იურიდიულ ფაკულტეტზე ჩავაბარო, მაგისტრატურაში კი საზღვარგარეთ მინდა ვისწავლო. ვიმუშავებ და ფულს ჩემით შევაგროვებ“, – ამბობს ბარბარე.

17 წლის მაგდა კომახიძე ბათუმის ერთ-ერთ მარკეტშია დასაქმებული კონტრაქტით, დღეში 8 საათს მუშაობს შაბათ-კვირის ჩათვლით. როგორც მაგდა ამბობს, შაბათ-კვირას მას დასვენების უფლება კონტრაქტით აქვს, თუმცა ჯერ ამ უფლებით არ უსარგებლია. მოზარდი კვირაში 56 საათს მუშაობს. საქართველოს შრომის კოდექსის მიხედვით კი, 16-18 წლამდე ასაკის არასრულწლოვნის სამუშაო დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აღემატებოდეს კვირაში 36 საათს.

გამომუშავებულ თანხას მაგდა წვრილმანი საჭიროებებისთვის ხარჯავს – ოჯახის, და-ძმების, საკუთარი თავისთვის. უნივერსიტეტში ჩაბარებას აპირებს. ,,ვისწავლი კარგად და ნორმალურ სამსახურს დავიწყებ. შაბათ-კვირის დასვენების უფლებით თითქმის არ ვსარგებლობ, მხოლოდ ერთხელ დავისვენე. როცა დამწყები ხარ გერთულება ყველაფერი, მაგრამ მერე ეჩვევი გარემოს და  სირთულე ნულდება. იღლები მორალურად, ფიზიკურად, მაგრამ სამსახური მაინც კარგია. იგებ რა ფასი აქვს საკუთარი შრომით გამომუშავებულ ხელფასს. ფულის სწორად გადანაწილებას სწავლობ“, – ამბობს მაგდა.

სამსახურიდან შინ ღამის 12 საათზე ბრუნდება – ბათუმიდან სოფელ განთიადში. ამ დროს მისი სოფლისკენ ტრანსპორტი იშვიათად მოძრაობს და ღამით დაახლოებით ერთ კილომეტრს გადის ფეხით გაჩერებამდე მისასვლელად.  „წლებია ასე დავდივარ და მივეჩვიე, გამომიმუშავდა სიბნელესთან, ღამესთან, ხალხთან შეჩვევის უნარი“, – ამბობს მაგდა.

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის კვლევის მიხედვით, ბავშვთა შრომაში ჩაბმული ბავშვების 63.9% (16 ათასამდე ბავშვი) სახიფათო შრომაშია ჩართული და მათი უმრავლესობა – 9 ათასი ბავშვი ღამის საათებში მუშაობს, 5 500 ბავშვი – სახიფათო გარემოში, ხოლო 4 700 ბავშვი  მუშაობს სახიფათო ინსტრუმენტების, მოწყობილობებისა და მანქანა-დანადგარების გამოყენებით ან ატარებს მძიმე ტვირთს. სახიფათო შრომით დაკავებულია ბავშვთა შრომაში ჩართული ბიჭების 67.4% და გოგონების 51.4%.

ბათუმში ჰაერი მტვრის მყარი ნაწილაკებითაა დაბინძურებული. სპეციალური სადგურის მონაცემებით, დღეს, 30 ივლისს, 13 საათისთვის, ჰაერში მყარი ნაწილაკების მაჩვენებელმა 52,10 შეადგინა [PM10 მკგ/მ3], რაც ცუდი მაჩვენებელია.

[ეს მაჩვენებელი 35-დან-50-მდე არის „საშუალო“, 20-35-„კარგი“, ხოლო 0-დან 20-მდე – „ძალიან კარგი“. ჰაერში 100-ზე ზევით ეს მაჩვენებელი კი – „ძალიან ცუდია“].

„ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ წევრმა, რეზო ხარაზმა, დღეს, 30 ივლისს, აჭარის მთავრობის სახლის წინ აუდიტის სამსახურის დოკუმენტი მიიტანა, სადაც, მისივე თქმით, საუბარია აჭარის საგზაო დეპარტამენტის მიერ განხორციელებულ სახელმწიფო შესყიდვებზე.

„აღნიშნული დოკუმენტი აუდიტის სამსახურს ჯერ ოფიციალურად არ გამოუქვეყნებია, თუმცა, ჩვენ ის  მოვიპოვეთ,“- აცხადებს ხარაზი.

აუდიტის პირველად ანგარიშში [ასეა აღნიშნული წარმოდგენილ დოკუმენტზე], რომელიც 2016-2017 წლებს მოიცავს, საუბარია ხელვაჩაურში, შუახევსა და აჭარის სხვა მუნიციპალიტეტებში შიდა მოხმარების გზებზე შესასრულებელი სამუშაოების შესყიდვაზე.

ალამბარი-ზენითის გზის დაგებაზე ანგარიშში, რომელიც ხარაზმა ჟურნალისტებს წარუდგინა, წერია, რომ მიღება-ჩაბარებით ნაჩვენები სამუშაოს მოცულობები არ შეესაბამება განხორციელებულ სამუშაოებს – „გამოვლენილია დანაკლისი, რითაც ბიუჯეტს მიადგა მნიშვნელოვანი ზიანი და შესაძლოა ფიქსირდებოდეს სახელმწიფო ინტერესების საზიანოდ მხარეთა შორის არამართლზომიერი გარიგებით საბიუჯეტო სახსრების ხარჯვა“.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, საგზაო დეპარტამენტი მიმწოდებლისთვის საჯარიმო სანქციების აცილების მიზნით ცალკეულ შემთხვევებში აგრძელებდა ხელშეკრულების მოქმედებისა და სამუშაოს შესრულების ვადებს.

„დეპარტამენტმა რიგ შემთხვევებში არათანაბარი კონკურენციის პირობებში არაპროპორციული, დისკრიმინაციული მიდგომით შეარჩია პრეტენდენტები და გამარჯვებულად წარმოადგინა ყველაზე მაღალი ფასის წარმომდგენი პრეტენდენტები, რაც კონკრეტულ პირებზე მორგებას და საბიუჯეტო სახსრების არაეფექტური ხარჯვის რისკებს შეიცავს.  რითაც ბიუჯეტმა დაკარგა 187 958 ლარი, ხოლო მოსახლეობამ დროულად ვერ მიიღო დასრულებული ინფრასტრუქტურული პროექტი,“ – ნათქვამია წარმოდგენილ დოკუმენტში.

„ალამბარი-ზენითის საავტომობილო გზის რეკონსტრუქციაზე ოთხი კომპანია მონაწილეობდა. აქედან სამი დისკვალიფიცირებული იყო და გამარჯვებულად გამოცხადდა შპს „სამკუთხედი“. 2019 წლის 19 თებერვლისთვის კომპანიისთვის გადახდილი თანხის ოდენობა შეადგენს 1 938 797 ლარს, თუმცა, ფაქტობრივად, მხოლოდ 888 231 ლარის სამუშაოებია შესრულებული, რაც წარმოადგენს ბიუჯეტზე მიყენებულ ზიანს,“ – ნათქვამია აღნიშნულ დოკუმენტში.

ამავე დოკუმენტში ვკითხულობთ: „იმის გათვალისწინებით რომ იმავე გზის მონაკვეთის ასფალტ-ბეტონის საფარის პროექტი შესრულებულია შპს „გზაპროექტის“ მიერ, ხოლო გზის მოწყობის სამუშაოების პროექტი შპს „სამკუთხედის“ მიერ, წარმოშობს წინა პროექტის ხარვეზების დაფარვის მაღალ რისკს…  აუდიტის ჯგუფის მიერ ზემოაღნიშნული გზის დათვალიერებისას აღმოჩნდა, რომ სამუშაოები ხარვეზებით სრულდებოდა. დაზიანებული იყო გზის სავალი ნაწილი და გაბიონები.

შესრულების ანგარიშში კი ნაჩვენები სამუშაოს მოცულობა და შესრულებული სამუშაოები არ ემთხვევა ფაქტობრივად შესრულებულ სამუშაოებს… სამუშაოები შესრულებულია არსებული სტანდარტების დარღვევით, რკინა-ბეტონის კიუვეტების მოწყობის სამუშაოებზე არ არის მოწყობილი ორფენიანი ფიდროიზოლაცია ბიტუმით, თუმცა მიმწოდებელზე გადახდილია 631 360 ლარი,“-ნათქვამია აღნიშნულ ანგარიშში.

რეზო ხარაზის მიერ წარმოდგენილ აუდიტის ანგარიშში, საუბარია ასევე სხვადასხვა კომპანიებისთვის ჩარიცხულ საბიუჯეტიო სახსრებზე, რომლითაც სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებში შიდა მოხმარების გზების კეთილმოწყობა იყო გათვალისწინებული, თუმცა სამუშაოების შესრულება არ შეესაბამება სტანდარტებს.

შუახევის მუნიციპალიტეტში ხიჭაური-ნაღვარების გზის სამუშაოებისთვის მიმწოდებელს უნდა შეესრულებინა 154 862 ლარის მოცულობის სამუშაოები, შესრულებულია 109  ლარის სამუშაო. ნაცვლად იმისა, რომ დეპარტამენტს მიმწოდებლისთვის დაეკისრებინა 12 346 ლარის პირგასამტეხლო, მხარეთა შეთანხმებით შეიცვალა სამუშაოების შესრულების გრაფიკი.

ხელვაჩაურში, კირნათი-ჩხუტუნეთის გზის სამუშაოებზე მიმწოდებელს 2016 წელს უნდა შეესრულებინა 21 137 ლარის გაბიონის მოწყობის სამუშაოები, თუმცა მან დაარღვია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადები, რის გამოც მას უნდა დაკისრებოდა პირგასამტეხლო 19 ათასი ლარის ოდენობით, რაც არ დაკისრებია.

„2016-2017 წლებზეა საუბარი, სადაც საგზაო დეპარტამენტმა ასობით ათასი ლარი გადაურიცხა სხვადასხვა კომპანიებს დაუსაბუთებლად. ვფიქრობთ, ამ დასკვნით პროკურატურა უნდა დაინტერესდეს. ასევე დასკვნაში საუბარია ავანსად გადახდილ თანხებზე.

მაგალითად, ბარცხანა-ორთაბათუმის გზის მონაკვეთზე ასფალტის საფარის მოწყობაზე შპს „გზებს“  სამუშაოები უნდა შეესრულებინა 6 ეტაპად 2017 წლის 20 დეკემბრამდე, ავანსი 500 ათასი ლარი ისე გადაუხადეს, რომ კომპანიას წარმოდგენილი არ ჰქონდა საბანკო გარანტიაც,“ – ამბობს რეზო ხარაზი.

აუდიტის პირველად ანგარიშში ასევე საუბარია ინერტული მასალების არაკანონიერად მოპოვებაზეც. აუდიტის პირველადი ანგარიში 2019 წლის 28 ივნისით თარიღდება.

ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ინფორმაციით, „მომხმარებელთა პერსონალური მონაცემების დაცულობის, უსაფრთხოებისა და ინფორმაციის კონფიდენციალურობის მიზნით, სამსახურის ოფიციალურ ვებგვერდზე ავტორიზებული მომხმარებლებისთვის, რომლებიც ელექტრონული დეკლარირების სერვისით სარგებლობენ ორბიჯიანი ავტორიზაციის სერვისი ამოქმედდება“.

ბათუმის აეროპორტის ასაფრენი ზოლიდან ახალ ბულვარში არსებულ პირსამდე ნაპირგამაგრების სამუშაოები გრძელდება. პროექტს, რომლის ღირებულება დაახლოებით 30 მილიონი ლარია, საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდი 2017 წლიდან ახორციელებს. სამუშაოები 2018 წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა სამუშაოები, სავარაუდოდ, 2019 წლის შემოდგომაზე დასრულდება.

ნაპირგამაგრების სამუშაოების [ქვის ლოდების დალაგება, რკინაბეტონის ჯებირი] პარალელურად დაწყებულია პრომინადის მოწყობაც. პლაჟის გასწვრივ თავის დროზე მოწყობილი სასეირნო ბილიკი აქ შტორმების დროს ზღვამ დაანგრია და ნაწილობრივ მიიტაცა.

მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის 2-კილომეტრიან ზოლში სამუშაოები მიმდინარეობს და მძიმე ტექნიკა მუშაობს, მიმდებარე პლაჟზე მოქალაქეები მაინც გადიან ზღვაში საბანაოდ. პლაჟის გასწვრივ არაერთი გამაფრთხილებელი, ამკრძალავი თუ მიმანიშნებელი ბანერია განთავსებული.

აეროპორტის ასაფრენი ზოლის პირდაპირ ნაპირდამცავი ნაგებობის გასწვრივ პლაჟი დღეს ფაქტობრივად არ არის. პლაჟი თანდათან ფართოვდება აეროპორტიდან ახალი ბულვარის მიმართულებით. უკვე ჩამოსხმულია პლაჟზე ჩასასვლელი რკინაბეტონის კიბეები. ტერიტორია შემოღობილია, თუმცა რამდენიმე ადგილზე დატოვებულია პლაჟზე გადასასვლელი ადგილები. არის მინიშნებაც, რომ პლაჟზე გასვლა საღამოს 9 საათიდან დილის 7 საათამდე აკრძალულია.

ამ თემაზე:

დღეს, 29 ივლისს, საზოგადოება „ბათომის“ წევრებმა, ასევე „ძველი ბათუმის დამცველმა“, სამოქალაქო აქტივისტებმა, კიდევ ერთხელ გააპროტესტეს „რივიერას“ პროექტი, რომელიც ჭაჭის კოშკის მიმდებარედ ხუთი ცათამბჯენის მშენებლობას ითვალისწინებს.

აქციის მონაწილეთა განცხადებით, ამ პროექტით ხუთი ცათამბჯენის მშენებლობის შედეგად ქალაქი დაიჩრდილება და შესაძლოა გამოიწვიოს ეკოლოგიური საფრთხეები.

ქალაქის მცხოვრებთა ნაწილი, ვინც რივიერაზე მშენებლობას ეწინააღმდეგება, ამბობს, რომ ამ პროექტის განხორციელებით ხელისუფლება მოქალაქეთა ინტერესებს უგულებელყოფს.

აქციის მონაწილეთა განცხადებით, 5 თაცამბჯენის მშენებლობით ისედაც შემცირებული რეკრეაციული სივრცეები კიდევ უფრო შემცირდება ქალაქში.

„რივიერას“ პროექტზე სამართლებრივი პროცედურები ბათუმის მერიამ მოქალაქეთა წინააღმდეგობის მიუხედავად მაინც დაიწყო. პროექტს აქტიურად უჭერს მხარს ბათუმის მერი ლაშა კომახიძეც.

ბათუმში, მემედ აბაშიძის #1-ში, „იუნკერთა სკვერის“ მიმდებარე ტერიტორიაზე, საპროტესტო აქცია მიმდინარეობს. მოქალაეები ე.წ. ჭაჭის კოშკის მიმდებარე ტერიტორიაზე დაგეგმილ სამშენებლო პროექტს აპროტესტებენ. ისინი აქციაზე მივიდნენ ტრანსფარანტებით – „რივიერა ცათამბჯენების გარეშე“, „ბეტონყმობა“, „ურბანული კოლიტი“.

დაგეგმილი პროექტი ხუთი ცათამჯენის მშენებლობას ითვალისწინებს, მოლაქეები მიიჩნევენ, რომ ეს ადგილი მაღალმა შენობებმა არ უნდა ჩაკეტოს, შესაბამისიად არ უნდა დაიკარგოს ზღვის სივრცე, ჰაერის გადანაწილების შესაძლებლობა და ხედი.

აქციაზე პროექტის საწინააღმდეგო ხელმოწერების შეგროვებაც დაიწყეს.

ბათუმის საკრებულომ  16 ივლისს, ხმაურის ფონზე, მიიღო გადაწყვეტილება, რომლითაც ბათუმის მერიას დაევალა დაიწყოს ადმინისტრაციული წარმოება „რივიერას“ ტერიტორიის განაშენიანების რეგულირების გეგმის [გრგ] დამტკიცების შესახებ დადგენილების პროექტის  მოსამზადებლად. პროცედურა პროექტის [გრგ-ის] საჯარო განხილვასაც გულისხმობს.

რივიერას ტერიტორიის განაშენიანების რეგულირების გეგმა საბოლოოდ ბათუმის საკრებულომ უნდა დაამტკიცოს.

პროექტი „ბათუმი რივიერა“ დაახლოებით ცხრა ჰექტრამდე ტერიტორიას მოიცავს. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, აქედან  59 042 კვ/მ ტერიტორია უშუალოდ „სილქ როუდის“ საკუთრებაშია, 923 კვ/მ ნავსაყუდელის ნაგებობა და იქვე არსებული 8 533 კვ/მ მიწის ნაკვეთი 20-წლიანი იჯარით აქვს აღებული კომპანიას, 10 226 კვ/მ ტერიტორია აჭარის საკუთრებაშია, ხოლო 8 631 კვ/მ ბათუმის მუნიციპალიტეტის [ჭაჭის თაუერი] საკუთრებაა.

ბათუმელი აქტივისტები ამ მშენებლობას იმ მოტივით ეწინააღმდეგებიან, რომ კოშკების აშენების შემთხვევაში შეიცვლება ისტორიული ქალაქის იერსახე და გაუარესდება თანამედროვე ქალაქის ვენტილაცია. აღსანიშნავია ისიც, რომ ეს ტერიტორია კომპანია „გეოგრაფიკის“ სპეციალისტებმა ისტორიული ბათუმის საზღვრებში შეიტანეს. ისტორიული ბათუმის საზღვრების რუკა კომპანიამ ბათუმის მერიის დაკვეთით შექმნა. ისტორიული ზონის საზღვრებში კი, არ შეიძლება არსებულ განაშენიანებაზე მეტი სიმაღლის შენობების აშენება.

„ეს ობიექტი შემოწმებული არ იყო… შრომის ინსპექციის სამუშაო ჯგუფი დღესვე შევა ობიექტზე უბედური შემთხვევის მოკვლევის მიზნით, ჩვენი წარმომადგენლები გზაში არიან,“ – გვითხრეს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექტირების დეპარტამენტში. უწყებაში განმარტავენ, რომ თუკი შრომის უსაფრთხოების ნორმები კანონმდებლობასთან კრიტიკულად შეუსაბამოა, შესაძლებელია, ინსპექციამ მშენებლობის შეჩერება მოითხოვოს.

საუბარია დღეს, 29 ივლისს, დილით, ბათუმში მომხდარ შემთხვევაზე – აღმაშენებლის 2-ში დაახლოებით მეოთხე სართულიდან მშენებარე კორპუსში დამონტაჟებული სატვირთო ლიფტი ჩამოვარდა. ლიფტში 6 ადამიანი იმყოფებოდა, აქედან სამი საავადმყოფოშია გადაყვანილი. მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა სტაბილურია.

შემთხვევის შემდეგ კომპანია „გრანდ სითის“ იურისტმა განაცხადა, რომ მშენებლობაზე გაუთვალისწინებელი შემთხვევა მოხდა და იმ ლიფტით ისარგებლეს ადამიანებმა, რომელიც ექსპლუატაციაში შესული არ იყო. მან ვერ უპასუხა ჟურნალისტებს, რატომ მუშაობდა ლიფტი, თუკი იგი ექსპლუატაციაში შესული არ იყო და ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა მომხდარზე.

„გრანდ სითის“ სამშენებლო კორპუსში დილიდან შევიდნენ გამომძიებლები – გამოძიება დაწყებულია სისხლის სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლის შესაბამისად, რაც ითვალისწინებს სამთო, სამშენებლო ან სხვა სამუშაოს წარმოებისას უსაფრთხოების წესის დარღვევას.

„გამოძიება არკვევს ბრალეულ პირს, ჩვენი მოკვლევა კი დაფუძნებულია ჯანდაცვის მინისტრის ბრძანებაზე, სადაც კონკრეტულად გაწერილია უბედური შემთხვევების მოკვლევის დეტალები, რომლითაც უნდა დადგინდეს – რა ნორმები იქნა დარღვეული. შრომის ინსპექციის ჯგუფი დაათვალიერებს მშენებლობას, გამოკითხავს შემსწრე პირებს და გამოითხოვს შესაბამის დოკუმენტაციას. ზოგადად, ინპექციას აქვს დასკვნის მოსამზადებლად ერთთვიანი ვადა, თუმცა მოკვლევის პარალელურად დაიწყება ინსპექტირებაც, ანუ უნდა დადგინდეს შრომის უსაფრთხოების მოთხოვნებთან შესაბამისობა. თუ დადგინდება კრიტიკული შეუსაბამობა, ინსპექციას შეუძლია შეაჩეროს მშენებლობა,“- გვითხრა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექტირების დეპარტამენტის წარმომადგენელმა მაია მიქაიამ.

რატომ არ შეამოწმა შრომის ინსპექციამ ეს სამშენებლო ობიექტი აქამდე? – მაია მიქაიას განმარტებით, სამშენებლო ობიექტები, სადაც ინსპექტირება უკვე განხორციელდა და ქვეყნის მასშტაბით 60 მშენებლობა შეჩერდა, დადგენილებით შეირჩა შემდეგი კრიტერიუმების მიხედვით: მშენებლობები, სადაც ბოლო სამი წლის განმავლობაში მოხდა უბედური შემთხვევა, არსებობს პროფესიული დაავადების გაჩენის ან განვითარების რისკი და მესამე, სადაც დარღვეულია შრომის უსაფრთხოების ნორმები.

რა რეაგირება მოჰყვება შრომის ინსპექციის დასკვნას?

„შრომის ინსპექციას შეჩერების მექანიზმის გარდა შეუძლია გამოიყენოს გაფრთხილება ან დაჯარიმება… გაფრთხილება ხდება გონივრული ვადით ანუ რა ვადაც სჭირდება კომპანიას დაფიქსირებული დარღვევის აღმოსაფხვრელად. თუ ვადის გასვლის შემდეგ დარღვევების დიდი ნაწილი ისევ დაფიქსირდება, შესაძლებელია კომპანია დააჯარიმონ გამომდინარე იქედან, რა ბრუნვა აქვს კომპანიას,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ მაია მიქაიამ, შრომის ინსპექტირების დეპარტამენტის წარმომადგენელმა.

ლიფტებს, როგორც „მომეტებული საფრთხის შემცველ ობიექტებს“ ექსპლუატაციაში გაშვებამდე არეგისტრირებს ტექნიკური და სამშენებელო ზედამხედველობის სააგენტო. ამ უწყებაში დღეს „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ „გრანდ სითის“ ბათუმში, აღმაშენებლის 2-ში, ლიფტი ექსპლუატაციაში გაშვებული არ ჰქონია და კომპანიას უწყებისთვის არც შესაბამისი დოკუმენტაციით მიუმართავს.

„პასუხისმგებლობა ეკისრება კომპანიას. ლიფტის მფლობელი ვალდებულია შეაფასოს მის განკარგულებაში არსებულ ლიფტთან დაკავშირებული ყველა საფრთხე, რათა აღნიშნული შეფასების საფუძველზე მიღებულ იქნეს საჭირო ზომები უსაფრთხოების უზუნველსაყოფად,“ – ამბობს პაატა დიასამიძე, „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ იურისტი. მისივე თქმით, კომპანიას ასევე უნდა ჰყოლოდა შესაბამისი კვალიფიკაციის პირი, რომელიც ლიფტის გამოყენების უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა.

ლიფტების გამართულად მუშაობაზე პერიოდულ ინსპექტირებას, კანონის მიხედვით, სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო აწარმოებს. გეგმური ტექნიკური ინსპექტირება ხორციელდება ყოველ მესამე წელს.

შპს „სტადიონი“, რომლის 100% აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკუთრებაა და რომელიც მრავალმილიონიან პროექტებს ახორციელებს, ოფისის გარემონტებას გეგმავს. ადმინისტრაციული შენობა, რომელშიც კომპანიის ოფისია განთავსებული, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. შენობა ბათუმში, მემედ აბაშიძის ქუჩაze, №16-18-ში [აჭარის მთავრობის სახლის უკან] მდებარეობს. „სტადიონი“ 200 კვადრატული მეტრი ფართობის გარემონტებას გეგმავს, რისთვისაც ფასთა კვლევა ჰქონდა გამოცხადებული საპროექტო დოკუმენტაციის მომზადებისთვის საჭირო ღირებულების დასადგენად.

ვინაიდან ადმინისტრაციული შენობა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია, წარმოდგენილი საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაცია უნდა მოიცავდეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოსთან შესათანხმბელად აუცილებელ ყველა დოკუმენტაციას.

სარემონტო-სარეკონსტრუქციო საპროექტო დოკუმენტი ასევე უნდა მოიცავდეს ყველა იმ ნაწილს, რომელსაც შეეხება რემონტი ან/და რეკონსტრუქცია – არქიტექტურული, კონსტრუქციული, საინჟინრო-მექანიკური და ა.შ. აგრეთვე ინტერიერის დიზაინისა და ავეჯის განლაგების პროექტს, შესაბამისი ვიზუალის ამსახველი ფოტოებით.

„სტადიონს“ დოკუმენტაციის შესყიდვაზე ჯერ ტენდერი არ გამოუცხადებია, შესაბამისად, უცნობია როგორც დოკუმენტაციის შედგენის, ასევე ოფისის გარემონტებისთვის საჭირო თანხის ოდენობა.

შპს „სტადიონი“ აჭარაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალბიუჯეტიანი სახელმწიფო ორგანიზაციაა. რეგიონის 2018 წლის რესპუბლიკური ბიუჯეტიდან ის 72 მილიონ 300 ათასი ლარით იყო დაფინანსებული, 2019 წელს აჭარის ბიუჯეტიდან კი ამ კომპანიისთვის 65 მილიონი ლარია გამოყოფილი.

შპს „სტადიონი“ ბათუმში იმ მრავალმილიონიანი პროექტების განხორციელებაზეა პასუხისმგებელი, რომლებიც აჭარის ბიუჯეტიდან ფინანსდება [ბათუმის საფეხბურთო სტადიონი, რესპუბლიკური საავადმყოფო, სპორტსკოლა ლეონიძის ქუჩაზე, ყინულის სასახლე, ამას დაემატება ძალოსნობის ბაზა ჩაქვში].

მთავარი ფოტო: შენობა ბათუმში [შუაში], რომელშიც შპს „სტადიონის“ ადმინისტრაციაა განთავსებული