Batumelebi

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონისთვის სახელის თავიდან შესარჩევად, რეკლამის და სხვა სახის უფლებებით სარგებლობისათვის ელექტრონული აუქციონი გამოცხადდა.

აუქციონის წლიური საწყისი ღირებულება 1 750 000 ლარია და გამარჯვებულს დროებით სარგებლობაში გადაეცემა – ხელშეკრულების გაფორმებიდან 5 წლის ვადით.

აუქციონის ბიჯი 43 800 ლარია.

თანხა სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ განსაზღვრა.

აუქციონში გამარჯვებულს მიენიჭება უფლება, სახელი დაარქვას ბათუმის საფეხბურთო სტადიონს და შედეგად, განისაზღვრება სტადიონის ახალი სახელწოდებაც.

პირობის მიხედვით, აუქციონში გამარჯვებულის მიერ სტადიონისათვის შერჩეული ახალი სახელი უნდა შეესაბამებოდეს მსოფლიოში არსებულ ანალოგიურ პრაქტიკას, უნდა მოიცავდეს სიტყვა „არენას“. ხოლო საბოლოო დამტკიცებისათვის უნდა წარედგინოს შპს „აჭარის პროექტების მართვის კომპანიას“.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ აუქციონში გამარჯვებულს, ხელშეკრულების მოქმედების ვადით, სარგებლობის უფლებით გადასცემს ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე მდებარე ერთ ბიზნესლბოქსსა და 5 საპარკინგე ადგილს. ასევე აუქციონში გამარჯვებულს მიეცემა ბათუმის საფეხბურთო სტადიონის შიდა პერიმეტრზე რეკლამის ან/და სტადიონის ახალი სახელწოდების აღმნიშვნელი ბანერების განთავსების უფლება, არაუმეტეს 3 ბანერისა.

ბათუმის საფეხბურთო სტადიონზე გასამართი ღონისძიებების [მათ შორის სპორტული, კულტურული და ა.შ.] ბილეთებზე, ღონისძიების ჩატარების ადგილად მიეთითება სტადიონის ახალი სახელწოდება.

აქამდე ბათუმის სტადიონს ოფიციალურად „აჭარაბეთ არენა“ ერქვა და 2021 წლის 23 ივლისს იყო გაცემული ელექტრონული აუქციონით შერჩეულ კომპანიაზე.

ხელშეკრულებას ვადა 2026 წლის ივლისის ბოლოს ეწურება.

სწორედ ამიტომ გამოაცხადეს ახალი ელექტრონული აუქციონი, რომელიც 2026 წლის 16 აპრილს, დღის 3 საათზე დასრულდება.

აუქციონის შედეგების გათვალისწინებით გამარჯვებულთან დადებული ხელშეკრულება ძალაში შევა არაუადრეს 2026 წლის 23 ივლისისა და მოქმედი იქნება 5 წლის განმავლობაში.

„აჭარის პროექტების მართვის კომპანია“ არის სახელმწიფო შპს, რომლის 100 პროცენტი წილის მფლობელი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაა.

პირველი აპრილიდან ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის წესი შეიცვალა. ამ ცვლილების მიხედვით, ზრდასრული ადამიანი ყოველ მე-14 დღეს უნდა გამოცხადდეს დისპანსერში ახალი რეცეპტის ასაღებად. ეს რეგიონში მცხოვრებ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირებს სერიოზულ პრობლემას შეუქმნის.

„ვინც ცხოვრობს რეგიონებში, თუნდაც პატარა ქალაქებში ან ისეთ ქალაქებში, სადაც არ არის ავტორიზებული აფთიაქები და დისპანსერი, თვეში ორჯერ მოუწევთ შორს, სხვა ქალაქში წასვლა იმისათვის, რომ ახალი რეცეპტი აიღონ.

ამას ფიზიკურად ვერ მოახერხებს ბევრი ადამიანი, რაც გამოიწვევს უარის თქმას მედიკამენტების მიღებაზე“, – ამბობს „ბათუმელებთან ევროპული ფსიქიატრიის სერვისის მომხმარებელთა და გადარჩენილთა ქსელის (ENUSP) თავმჯდომარე და შშმ ქალთა ორგანიზაციის – „პლატფორმა ახალი შესაძლებლობებისათვის“ (PNO) ერთ-ერთი დამფუძნებელი ოლგა კალინა.

ის იხსენებს ერთ-ერთ პაციენტს, რომელსაც ყაზბეგიდან მცხეთაში უწევს ჩასვლა მედიკამენტის ასაღებად.

„წარმოიდგინეთ, რომ ერთის ნაცვლად ახლა ორჯერ უნდა ჩამოვიდეს ამხელა მანძილზე ეს ადამიანი, რაც ძალიან დამღლელი პროცესია მისთვის.

ახლახან ვესაუბრე ერთ ქალს სტაციონარში, რომელიც ამბობდა, რომ მე კი არ ვარ წინააღმდეგი, რომ წამალი მივიღო, უბრალოდ დამიმთავრდა მედიკამენტები და ვეღარ მოვახერხე დროულად აღებაო. არ არის ახლოს დისპანსერი და თუ თვეში ერთხელ წასვლას და აღებას ვერ ახერხებს ადამიანი, ის თვეში ორჯერ როგორ მოახერხებს?

მაგალითად, ქვემო ქართლის რაიონში ვინც ცხოვრობს, იმათ ძირითადად რუსთავში უწევთ ჩამოსვლა წამლების ასაღებად და უფრო შორი მანძილის გავლაც უწევს ზოგიერთს.

ეს არ არის ადვილი პროცესი. პაციენტები ვერ ახერხებდნენ დროულად აღებას, შემდეგ იწურებოდა წამლის მარაგები და, ფაქტობრივად, ადამიანების ჯანმრთელობა უარესდებოდა, რის გამოც ხვდებოდნენ შემდეგ სტაციონარში“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, გარდა იმისა, რომ ფსიქიკური ჯანმრთელობის მქონე პირთა პენსია 250 ლარია და ისედაც ვერ სწვდება მათ საჭიროებებს, ამას დაემატა მგზავრობის ხარჯიც.

ბევრ სოფელში არც საზოგადოებრივი ტრანსპორტი მოძრაობს და არც მიკროავტობუსი, რაც დამატებითი ბარიერია ბევრი პაციენტისთვის.

„ამ ყველაფერმა შესაძლოა გამოიწვიოს დისპროპორციული შრომა, რადგან თუ ამ ბარიერების გამო წამლის მიღებაზე უარს იტყვიან ადამიანები, ეს იქნება წყალში ჩაყრილი შრომა.

ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანების ნაწილი მუშაობს და არ სცალიათ, მაშინ მინდობილობა უნდა გააფორმონ სხვა პირზე და ესეც პრობლემაა. ვინც მარტო ცხოვრობს, მათთვის კიდევ უფრო რთულია შორ მანძილზე წასვლა და მედიკამენტის აღება.

მანძილის გარდა, წამლის ასაღებად მისულ პაციენტს მოუწევს რიგში დგომა.

გარდა ამისა, ექიმის შრომაც გაორმაგდება, რადგან ვისაც ქრონიკული მდგომარეობა გვაქვს და წლების მანძილზე ვიღებთ მედიკამენტებს, არ გვჭირდება ასე ხშირად ექიმთან ვიზიტი, ახლა კი ექიმმა დამატებითი დრო უნდა დახარჯოს და ეს დრო უნდა მოაკლოს სხვა, ახალ პაციენტებს, რომლებსაც უფრო მეტი გამოკვლევა და დაკვირვება სჭირდებათ.

ფაქტობრივად, ფსიქიატრებს მოუწევთ ორჯერ მეტი დატვირთვით მუშაობა, ვიდრე ახლა მუშაობენ. ეს არ არის სამართლიანი“, – ამბობს ოლგა.

მას ვკითხეთ, ამ ცვლილების შეტანამდე თუ ჰქონდათ გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან კომუნიკაცია და თუ მოისმინეს რაიმე ხელშესახები არგუმენტი მათი მხრიდან, თუ რატომ ჩათვალეს საჭიროდ ამ ტიპის ცვლილებები?

ოლგა კალინას თქმით, მათ მხოლოდ ერთი ვერსია მოისმინეს იმის თაობაზე, რომ სახელმწიფო ვერ აკონტროლებდა ფსიქოტროპული მედიკამენტების გაცემის პროცესს.

მიზეზი არის კონტროლი წამლებზეო. ბევრი ექიმი გადაჭარბებულ დოზებს აძლევდა, ზოგს არ ჰქონდა ლიცენზია და ისე გასცემდნენო. გამოდის, სახელმწიფო პაციენტს ჩაგრავს იმის გამო, რომ ექიმს ვერ აკონტროლებს.

როგორც ნებისმიერი დანაშაულებრივი ქმედების შემთხვევაში, ასეთ დროსაც საჭიროა რეაგირება კონკრეტული შემთხვევიდან გამომდინარე, განხილვა და არა მთლიანად სისტემის აყირავება. პაციენტებს რომ შეუქმნან ასეთი საფრთხე და ბარიერები წამლის მისაღებად.

მასობრივად დავისჯებით ყველანი, ვინც დისპანსერებში მივდივართ წამლების მისაღებად. პაციენტების მდგომარეობას საერთოდ არ ითვალისწინებენ. ყველა ფიქრობს, რომ ჩვენთვის ძალიან ადვილია გასვლა და რიგებში დგომა ან ერთი ქალაქიდან მეორეში სიარული წამლისთვის.

ხშირ შემთხვევაში ადამიანს არ აქვს უნარი წავიდეს ასე შორ მანძილზე. იკარგება, აქვს ყურადღების, მეხსიერების პრობლემები, ან მძიმე დეპრესია აქვს და ისედაც უჭირს სახლიდან გასვლა. როგორ ფიქრობენ, ადვილი იქნება ამ ადამიანებისთვის ორჯერ გამოსვლა წამლის ასაღებად? არც ფსიქიატრების აზრი გაითვალისწინეს და არც პაციენტების. ბოლო დროს, ყველა კანონს ხომ კონსულტაციების გარეშე იღებენ და ყველანაირი უკუკავშირი მოშლილია“, – ამბობს ოლგა კალინა.

მისი თქმით, ამ პრობლემისგან თავის დაღწევის ერთადერთი გზა არსებობს – ძველ სისტემაზე დაბრუნება.

„ისედაც ბევრი რამ გააკეთეს, რაც გვიუარესებს მდგომარეობას. მაგალითად ის, რომ პირველი ოქტომბრიდან კერძო კომპანიებს აუკრძალეს ფსიქოტროპული წამლების შემოტანა და მხოლოდ სახელმწიფო კომპანიებს შეუძლიათ. ამის გამო, რამდენიმე წამალზე დეფიციტი შეიქმნა. ცალკე ბადრაგირებაში 200 ლარი უნდა დაიხარჯოს და ამის გამო წამლის ფასიც ეზრდებათ.

ხომ შეეძლოთ ამის კონტროლი, ვთქვათ, პერიოდულად ექიმის საქმიანობის, ჩანაწერების მონიტორინგით? მაგრამ ეს გზა აირჩიეს და ყველას გაგვირთულეს საქმე.

მივიღეთ გაორმაგებული შრომა ფსიქიატრების და ზედმეტი თავის ტკივილი პაციენტებისთვის. ბევრი ადამიანი წამლის გარეშე დარჩება და ამის გამო გაუმწვავდება მდგომარეობა. სტაციონარები კი ისედაც გადავსებულია და არ არის საკმარისი ადგილები“, – ამბობს ოლგა კალინა.

ქუთაისში რუსეთ – საქართველოს 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპულთა მემორიალი ისე განაახლეს, რომ მასზე დატანილ წარწერებში ოკუპანტი რუსეთი ნახსენები არ იყო.

ამასთან, ომის დაწყების თარიღად მემორიალზე მიუთითეს არა 7 აგვისტო, როდესაც რუსეთ-საქართველოს ომი დაიწყო, არამედ 8 აგვისტო.

სოციალურ ქსელში მემორიალის ამსახველი ფოტო-ვიდეომასალის გავრცელებას მოქალაქეთა პროტესტი მოჰყვა.

6 აპრილის საღამოს მემორიალიდან წარწერა მოხსნეს.

„რას ნიშნავს 8 აგვისტოს ომში დაღუპულ გმირთა მემორიალი? სად აწერია წელი და სად აწერია ვისთან გვქონდა ომი ან რას ნიშნავს უბრალოდ თარიღი 8 აგვისტო. მეომრები დაიღუპნენ მანამდეც და 8 აგვისტოს შემდეგაც.

თუ ეს მორიგი მოღალატეობრივი გადაწყვეტილებაა, რომ ამ ომს დაარქვან კონკრეტული სახელი – 8 აგვისტო, რაც პირდაპირ, რუსული პროპაგანდის ნაწილია, რადგან რუსეთი ამბობს, რომ ქართველებმა საომარი მოქმედებები დაიწყეს 8 აგვისტოს,“- ამბობს ქუთაისში მცხოვრები მიშა მუმლაძე.

მან ახალი მემორიალის ამსახველი ვიდეო ფეისბუქში გამოაქვეყნა და მისი დიზაინი შინაარსის გამო გააკრიტიკა.

მიშა მუმლაძეს „ბათუმელებიც“ ესაუბრა. მისი თქმით, მემორიალის ამ ფორმით გაკეთება აგვისტოს ომში დაღუპული გმირების შეურაცხყოფაა.

„სინამდვილეში, რუსეთი აწყობდა პროვოკაციებს და მან ბევრად ადრე დაიწყო ომი. საერთოდაც, რუსეთმა საქართველოში ომი 1801 წელს დაიწყო კახეთის ანექსიით,“-ამბობს მიშა მუმლაძე.

ის არ გამორიცხავს, რომ ამ ფაქტის გასაპროტესტებლად დღეს, 6 აპრილს, სხვა მოქალაქეებიც შეიკრიბონ მემორიალთან.

„ძველ ვერსიაზე 8 აგვისტო არ ეწერა, ახალ ვერსიაზე გაჩნდა და სწორედ ეს აჩენს ეჭვს. მე არსად მსმენია, რომ 8 აგვისტოს დაიწყო ომი.

გარდა ამისა, ხომ უნდა ეწეროს, ვინ გვებრძოდა ამ ომში? რომელ წელს მოხდა ეს ომი?

მომავალმა თაობამ ხომ უნდა ნახოს ეს მემორიალი და ვფიქრობ, მნიშვნელოვანია, რომ ეს დეტალები მემორიალზე ეწეროს,“- გვითხრა მიშა მუმლაძემ.

მემორიალის რეაბილიტაციაზე ქუთაისის მერიამ 164 000-ლარიანი ტენდერი 2025 წლის 7 ივლისს გამოაცხადა.

ხელშეკრულება ამავე თანხაზე შპს „სანი 2020“-სთან გააფორმა.

მემორიალის სრულად განახლდების გარდა, ტერიტორიაზე უნდა მოწყობილიყო სკვერი, გამწვანება და განათება.

პროექტის მიხედვით, რეაბილიტირებული მემორიალის წინ ჯარისკაცის და ქალის სკულპტურაც უნდა დამატებულიყო.

ასე გამოიყურება მემორიალის ძველი ვერსია, სადაც აგვისტოს ომის თარიღად „8 აგვისტო“ არსად არ არის ნახსენები.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის დაუკავშირდა ქუთაისის მერიის პრესამსახურს და ჰკითხა, თუ ვისთან შეთანხმდა მემორიალზე განსათავსებელი წარწერის შინაარსი? რატომ არ არის ნახსენები „რუსეთ-საქართველოს ომი“ და ომის დაწყების წელი და თარიღი?

ქუთაისის მერიიდან პასუხის მიღების შემთხვევაში მათ კომენტარს აქვე შემოგთავაზებთ. 

2008 წლის აგვისტოს ომში იმერეთიდან 34 მებრძოლი დაიღუპა.

ახალი საკანონმდებლო ცვლილებების მიხედვით, პირი, რომელსაც ჯარში წასვლა უწევს და ამ დროს საზღვარგარეთ იმყოფება, ვალდებულია ქვეყანაში დაბრუნდეს და გამწვევ კომისიას მიმართოს.

საკანონმდებლო ცვლილების ინიციატორი თავდაცვის სამინისტროა.

ცვლილებები დღეს, 6 აპრილს პარლამენტში, თავდაცვისა და უსაფრთხოების კომიტეტზე პირველი მოსმენით განიხილეს.

კომიტეტზე სამინისტროს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე გრიგოლ გიორგაძე წარმოადგენდა.

ცვლილება შედის საქართველოს თავდაცვის კოდექსში და საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და შემოსვლის წესების შესახებ კანონში.

იცვლება პირის წვევამდელთა სამხედრო აღრიცხვაზე აყვანისა და წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გასაწვევად გამოძახების პროცედურა.

კერძოდ, თუ პირი არ ჩაიბარებს უწყებას სამხედრო გაწვევის შესახებ, მაშინ ეს შეტყობინება/უწყება გამოქვეყნდება სამხედრო სამსახურში გაწვევაზე უფლებამოსილი ორგანოს ოფიციალურ ვებგვერდზე და ჩაითვლება ჩაბარებულად გამოქვეყნებიდან მე-7 დღეს.

ამ შემთხვევაში, პირი ვალდებული იქნება შეტყობინების/უწყების ოფიციალურად ჩაბარებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში, გამოცხადდეს წვევამდელის სამხედრო აღრიცხვის/წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევაზე უფლებამოსილ ორგანოში.

პროექტის მიხედვით, პირის ოჯახის წევრები, რომლებსაც შესაძლებელი იქნება ჩაბარდეს ზემოაღნიშნული უწყება, განისაზღვრება მთავრობის დადგენილებით.

თუ პირი წვევამდელის სამხედრო აღრიცხვაზე ასაყვანად არ გამოცხადდება, ის საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 196-ეს მუხლის  პირველი ნაწილის თანახმად, 1000 ლარით დაჯარიმდება.

ხოლო თუ პირი წვევამდელთა ეროვნულ სამხედრო სამსახურში გაწვევის მიზნით არ გამოცხადდება, სასკ-ის 197-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ასევე 1000 ლარით დაჯარიმდება.

რაც შეეხება ცვლილებებს კანონში „საქართველოს მოქალაქეების საქართველოდან გასვლისა და საქართველოში შემოსვლის წესების შესახებ“, მე-18 მუხლის პირველი პუნქტში შევა შემდეგი ცვლილება – წინადადება „სათანადო შეტყობინების მიღებისთანავე“ შეიცვლება წინადადებით „სათანადო შეტყობინების/უწყების ჩაბარებისთანავე“.

ამ ჩანაწერით ყველა პირი, ვისაც სავალდებულო სამხედრო სამსახურში წასვლა უწევს, ვალდებული იქნება ჩამოვიდეს საქართველოში.

10 ბინა და 7 სარდაფი ბათუმში, 1 სახლი კურორტ ბეშუმში, მიწის ნაკვეთები ქობულეთში და ნახევარი მილიონი ლარი ქეში – ეს პარლამენტარ გიორგი ჭყონიას ქონების არასრული ჩამონათვალია.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატმა ქონებრივი დეკლარაცია 31 იანვარს შეავსო, საჯარო კი პირველ აპრილს გახდა.

დეკლარაციის მიხედვით, გიორგი ჭყონია ასევე ფლობს 8 ავტომობილს, რომელთა ჯამური ღირებულება 385 ათასი დოლარია.

ყველაზე ძვირადღირებული, 140 000 აშშ დოლარად შეფასებული Lexus LX600-ია, შემდეგ მოდის 70 000 აშშ დოლარად შეფასებული Porsche Cayenne. 50 ათას 50 ათასი აქვს გადახდილი Land Rover Defende-სა და Audi A8-ში.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატი გიორგი ჭყონია წერს, რომ 650 000 ლარს ნაღდი ფულის სახით ინახავს.

საბანკო ბარათებზე კი, დეკლარაციის შევსების მომენტში, 11 460 დოლარი, 218 ათასი ლარი და 21 320 ევრო ჰქონდა.

გიორგი ჭყონია დეკლარაციაში უთითებს, რომ წილებს ფლობს არაერთ კომპანიაში. თუმცა ეს წილები გადაცემული აქვს სხვა პირებზე სამართავად.

კერძოდ, გიორგი ჭყონია 100%-იან წილს ფლობს მემედ აბაშიძის ქუჩაზე მდებარე კაფე „ცენტრალში“, შპს „შალე კვირიკეში“, შპს „სახლი ძველ ბათუმში“, შპს „გზაში“, შპს „შატო კვირიკეში“, შპს „ცენტრალ მენეჯმენტ გრუპ საქართველოში“, შპს „თაუერ ჯგუფი პანორამა ლისიში“.

დეპუტატი 50 %-იან წილს ფლობს შემდეგ კომპანიებში: შპს „მობილია ბათუმი“, შპს „დიდი სახლი“, შპს „თ.გ. ჯგუფი საქართველო“.

გიორგი ჭყონიას შემოსავალი მისი დეკლარაციის მიხედვით, სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 112 689 ლარი იყო. ეს თანხა მან, როგორც დეპუტატმა მიიღო.

რაც შეეხება ბიზნესს, ბიზნესიდან გიორგი ჭყონიას შემოსავალმა 6 მილიონზე მეტი ლარი შეადგინა.

კერძოდ: შპს „გზა“ – 5 340 000 ლარი, შპს „ფიგოილი“ – 633 888 ლარი და შპს „სახლი“ – 230 000 ლარი.

დეპუტატს ყველა დიდი ბიზნესი ბანკ „ქართუში“ აქვს დაგირავებული.

მაგალითად, „შატო კვირიკეს“ 100 პროცენტი წილი მთლიანად ბიძინა ივანიშვილის ბანკ “ქართუშია” დაგირავებული. 

„ქართუშია“ დაგირავებული შპს „გზას“ 100 პროცენტი წილიც. 

გიორგი ჭყონიას „ქართუში“ კიდევ ორი კომპანიის: „ფიგოილის“[50%] და „ბათუმი ცენტრალის“[45%] წილებიც აქვს ჩადებული.

ამ თემაზე ნახეთ სტატია: 

დეკლარაციის მიხედვით, გიორგი ჭყონიას ორ ბანკში აქვს სასესხო ვალდებულებები.

კერძოდ,  თიბისი ბანკში აქვს იპოთეკური სესხი 800 ათასი ევროს ოდენობით 2034 წლამდე, იპოთეკური სესხი 165 ათასი ევროს ოდენობით 2030 წლამდე  იპოთეკური სესხი 150 ათასი ევროს ოდენობით (2031 წლამდე) და ორი სამომხმარებლო სესხი 200 ათასი (2031 წლამდე) და 250 ათასი ევროს (2033 წლამდე) ოდენობით.

საქართველოს ბანკში აქვს იპოთეკური სესხი 557 500 ევროს ოდენობით (2035 წლამდე), იპოთეკური სესხი 189 000 აშშ დოლარის ოდენობით (2031 წლამდე),  სტანდარტული სესხი 150 000 აშშ დოლარის ოდენობით (2032 წლამდე) და 80 000 აშშ დოლარი (2032 წლამდე).

გიორგი ჭყონია დეკლარაციაში არ უთითებს ოჯახის არცერთ წევრს.

თბილისში, ბეთლემის ქუჩაზე მდებარე მუშარაბიან სადარბაზოში ფოტოების გადაღება ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი ადგილია ფოტოსესიისათვის.

საქართველოში ჩამოსული ტურისტებისთვის კი ვიტრაჟებიანი სადარბაზოს ნახვა, ქვეყანაში აუცილებლად სანახავ ობიექტთა სიაშია.

რომ არა ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატისა და ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ფინანსური მხარდაჭერა, თბილისს შეიძლება ვერ გადაერჩინა ძველი ქალაქის კულტურული მარგალიტი – მუშარაბიანი სადარბაზო.

ეს არის ერთი მცირე ნიმუში იმისა, დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, როგორ დაეხმარნენ ევროპის ქვეყნები საქართველოს საკუთარი კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენაში.

ბეთლემის უბნის კომპლექსური კვლევა, კონსერვაციის გეგმა სრულად უცხოური დაფინანსებით მოხდა.

აქ ჩართული იყო მსოფლიო ძეგლთა ფონდი, სამუელ ჰ. კრესსის ფონდი, UNESCO კულტურული მემკვიდრეობის დივიზია და შვეიცარიის საგანგებო ვითარებათა ფონდი.

ხოლო ბეთლემის უბნის რევიტალიზაციის პროგრამაში – ბეთლემის უბნის ისტორიული ნაწილის აღდგენასა და მის კულტურულ-ტურისტულ სივრცედ გარდაქმნაში, ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატმა [Riksantikvaren] 846 329 აშშ დოლარი დახარჯა.

ხევსურეთში, არხოტის თემში, სოფელ ახიელში ცისკარაულების საგვარეულო კოშკის გადარჩენაც, ევროპული ფონდების დახმარებით მოხერხდა.

საქართველო-რუსეთის საზღვართან მდებარე შუა საუკუნეების კოშკის გამაგრება-რეაბილიტაცია საერთაშორისო ფონდმა ალიფმა (Aliph Foundation) დააფინანსა.

ფონდის პარტნიორები კი დიდი გამოცდილების მქონე ეროვნული ფონდების საერთაშორისო ორგანიზაცია (International National Trusts Organization (INTO) და ფრანგული კულტურული მემკვიდრეობის სფეროში მოქმედი ორგანიზაცია – რამპარი (Rempart) იყვნენ.

ევროკავშირის და ევროკავშირის ქვეყნების როლი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვასა და კულტურული იდენტობის შენარჩუნებაში მნიშვნელოვანია.

წლების განმავლობაში ათობით მილიონია დახარჯული იმისათვის, რომ კონკრეტული ისტორიული ძეგლები გადაერჩინათ.

ეკლესიების, ციხე-სიმაგრეების თუ ძველი ქალაქების ცალკეული უბნების გადარჩენაში ათობით ევროპული ფონდი იყო ჩართული. ამ სტატიაში მხოლოდ რამდენიმეს შესახებ მოგიყვებით, რადგან სია ვრცელია.

მაგალითად, ნიდერლანდური პრინცი კლაუსის ფონდის დაფინანსებით აღადგინეს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო რეზიდენცია ნიქოზში, მას შემდეგ, რაც იქ რუსეთმა ბომბები ჩამოყარა.

მეხუთე საუკუნეში აგებული ეკლესია და სამონასტრო კომპლექსი, 2008 წლის 10 აგვისტოს დაიბომბა, რუსეთ-საქართველოს ომის დროს. დაბომბვის შედეგად დაიწვა ნიქოზის ისტორიული საეპისკოპოსო სასახლის ნაწილი.

საეპისკოპოსო სასახლის აღდგენა ნიდერლანდური ფონდის – პრინცი კლაუსის კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენის სწრაფი რეაგირების პროგრამის საშუალებით გახდა შესაძლებელი.

ასევე პრინცი კლაუსის ფონდის მიერ არის დაფინანსებული აბრეშუმის სახელმწიფო მუზეუმის დრენაჟის სისტემის რეაბილიტაციის სამუშაოები, კასპის მუნიციპალიტეტში მდებარე იკვის XI საუკუნის წმ. გიორგის სახელობის ტაძრის გადაუდებელი სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

ნიდერლანდებთან ერთად ნორვეგია ის ქვეყანაა, რომელსაც რამდენიმე მილიონი კრონი აქვს დახარჯული საქართველოში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების აღდგენა-გადარჩენაში.

საქართველოში ნორვეგიის საელჩოს მიერ „ბათუმელებისთვის“ მოწოდებული ინფორმაციის თანახმად, ნორვეგიის კულტურული მემკვიდრეობის დირექტორატმა საქართველოში დაფინანსდა შემდეგი პროექტები:

• 2024 წელს 42 314 აშშ დოლარით დააფინანსა ხის კონსერვაციის კურსი საქართველოში.
• 2005-2019 წლები -„საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის არქივის დიგიტალიზაცია“ –  Riksantikvaren საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულ სააგენტოსთან 2005 წლიდან თანამშრომლობდა ეროვნულ, რეგიონულ და ადგილობრივ დონეზე მემკვიდრეობის მართვისა და მმართველობის გასაძლიერებლად. ნორვეგიამ ეს გრძელვადიანი თანამშრომლობა დაახლოებით 10.5 მილიონი ნორვეგიული კრონით (1 077 744 აშშ დოლარი) დააფინანსა.
• 2017-2021 წლებში 546 523 აშშ დოლარით დაფინანსდა თბილისის ისტორიულ ნაწილში, მეფე სოლომონ ბრძენის ქ. #33-ში მდებარე, ტრადიციული თბილისური საცხოვრებლის რესტავრაცია -კონსერვაცია.

• 2004-2011 წლებში ბეთლემის უბნის რევიტალიზაცია დაფინანსდა 846 329 აშშ დოლარით.
• 2012-2014 წლებში განხორციელდა პროექტი რეგიონული თანამშრომლობა კულტურული მემკვიდრეობის განვითარებისთვის. პროექტის 80% [400 001 ევრო] დააფინანსა EuroEast Culture-მ. პროექტში თანადამფინანსებელი იყო ნორვეგიული Riksantikvaren [30 000 ევრო].
• 2007-2008 წლებში 61 000.00 აშშ დოლარით დაფინანსდა გიორგი ჩიტაიას სახელობის ეთნოგრაფიული მუზეუმის რესტავრაცია. იუნესკოს/ნორვეგიის FIT პროექტის ფარგლებში.

გარდა ევროპის ცალკეული ქვეყნებისა და ფონდებისა, კულტურული მემკვიდრეობის გადარჩენა-რესტავრაციაში მილიონობით ევრო აქვს დახარჯული თავად ევროკავშირს.

ევროკავშირმა საქართველოში დააფინანსა ისტორიული ძეგლების რესტავრაცია – კონსერვაცია (ეკლესიები, ციხე-სიმაგრეები, ძველი ქალაქის უბნები).  

ევროკავშირის და აღმოსავლეთ პარტნიორობის კულტურის და შემოქმედებითი პროგრამის ფარგლებში კი გააძლიერა კულტურის სექტორი, დაეხმარა მუზეუმებსა და არქივებს განვითარებაში და მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა კულტურული მენეჯმენტის განვითარებაში.

საქართველოში ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული და განხორციელებული პროექტების შესახებ ინფორმაცია შეგიძლიათ ნახოთ აქ.

ცნობისათვის, 1992 წლიდან დღემდე ევროკავშირმა საქართველოს 2.1 მილიარდ ევროზე მეტი ფინანსური დახმარება გამოუყო. 

აქედან, მხოლოდ კულტურის სფეროში განხორციელებული პროექტებისათვის 30 მილიონი ევრო დაიხარჯა.

ეს თანხა დაიხარჯა კულტურული მემკვიდრეობის რეაბილიტაციისთვის, სამუზეუმო სივრცეების განახლებისათვის, ასევე შემოქმედებით ინდუსტრიებსა და კულტურულ ტურიზმში.

„ბათუმელებმა“ ამ ეტაპისათვის მხოლოდ 2021-2022 წლებში განხორციელებულ პროექტებში დახარჯული თანხების მოძიება შეძლო.

ჯამურად 2 წლის განმავლობაში ევროკავშირს 25 490 996 ლარი აქვს დახარჯული სამუზეუმო სივრცეების რეაბილიტაციაში, საბავშვო ბაღებისა და სკოლების მშენებლობა-რემონტში, სპორტული დარბაზების მშენებლობასა და ინფრასტრუქტურის მოწყობაში.

გთავაზობთ მხოლოდ კულტურული დანიშნულების ობიექტების ჩამონათვალს, რომელთა რეაბილიტაციაშიც ევროკავშირის ფული დაიხარჯა.

მაგალითად:

• ევროკავშირმა 2021-22 წლებში 465 012 ლარით დააფინანსა გურჯაანში, ჯონ მალხაზ შალიკაშვილის სახელობის ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 815 131 ლარით დააფინანსა გურჯაანის კულტურის სახლის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 827 057 ლარით დააფინანსა საჩხერეში, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის-  „მოდინახეს ციხის“ მისასვლელისა და მიმდებარე ტერიტორიის კეთილმოწყობის სამუშაოების.
• ევროკავშირმა 1 040 000 ლარით დააფინანსა ზესტაფონში, სოფელ ცხრაწყაროში ვარინკა წერეთლის სახელობის თეატრონის რეაბილიტაცია.

• ევროკავშირმა 264 999 ლარით დააფინანსა დაბა ხარაგაულში მდებარე დევების ქანდაკებებისა და მიმდებარე სკვერის რეკონსტრუქცია.
• ევროკავშირმა 1 092 914 ლარით დააფინანსა თერჯოლაში, მერიის ადმინისტრაციული შენობის მიმდებარედ არსებული ღია ამფითეატრისა და მასთან არსებული შენობა-ნაგებობების ფასადებისა და სკვერის მოწყობა-რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 249 999 ლარით დააფინანსა ჩოხატაურში, ნოდარ დუმბაძის სახლ-მუზეუმის რეაბილიტაცია და ეთნოგრაფიული სივრცეების მოწყობა.
• ევროკავშირმა 4 997 921 ლარით დააფინანსა  ქუთაისის ცენტრალურ მოედანზე მდებარე მუზეუმის ნაცვლად, რეკრეაციული ინფრასტრუტურის – მულტიფუნქციური საგამოფენო სივრცის მოწყობა.
• ევროკავშირმა 742 501 ლარით დააფინანსა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქისტაურში რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმთან მისასვლელი გზის რეაბილიტაცია და თანმხლები ინფრასტრუქტურის მოწყობა.
• ევროკავშირმა 613 168 ლარით დააფინანსა ლაგოდეხის მუსიკალური სკოლის რეაბილიტაცია.
• ევროკავშირმა 279 175 ლარით დააფინანსა თელავში ისტორიულ ძეგლებსა და ტურისტულ საინფორმაციო დაფებზე QR კოდების განთავსება. ასევე QR კუბების და ენერგოეფექტური სკამების განთავსება ქალაქში.

ეს არ არის სრული ჩამონათვალი იმ მუზეუმებისა და კულტურული ცენტრებისა, რომელთა მშენებლობა, რეაბილიტაცია და განვითარება საქართველოში ევროკავშირის ფულით მოხდა.

პროგრამის EU4CULTURE ფარგლებში დამატებითი 7.85 მილიონი ევროს ინვესტიცია ჩაიდო საქართველოს რეგიონებში.

ამ პროგრამის ფარგლებში დაფინანსდა კულტურული ღონისძიებები და ფესტივალები, მხარდაჭერა მიიღეს ცალკეულმა არტისტებმა და კულტურის სფეროს პროფესიონალებმა.

პროგრამის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება იყო რეგიონული ქალაქების გაძლიერება. შეიქმნა კულტურული განვითარების სტრატეგიები და ქალაქებს გამოუყეს გრანტები 30 ათასიდან 300 ათას ევრომდე.

პროგრამის ფარგლებში გადამზადდა ათობით საჯარო მოხელე და კულტურის სფეროს წარმომადგენელი.

• როგორ დაეხმარა ევროკავშირი საქართველოს ქალაქებს

პროგრამის EU4CULTURE ფარგლებში 5-მა ქალაქმა საქართველოში – ახალციხემ, ქუთაისმა, ფოთმა, თელავმა და ზუგდიდმა მიიღო გრანტი 10 ათასი ევროს ოდენობით, რომლის მიზანი იყო რეგიონების ქალაქებში კულტურის განვითარებაში დახმარება.

მოგვიანებით სამ ქალაქს – ქუთაისს, ფოთსა და ზუგდიდს 30-30 ათასი ევროს გრანტი გადასცეს.

ფინალურ ეტაპზე კი 300 ათასი ევროს დაფინანსება მოიპოვა ზუგდიდმა კულტურის სტრატეგიის განსახორციელებლად.

ევროკავშირმა პროგრამის „უნარები დასაქმებისთვის“ ფარგლებში საქართველოს მოქალაქეებზე 48.9 მილიონი ევრო დახარჯა.

ეს არის ევროკავშირის მხარდაჭერილი პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ადამიანების დასაქმების შესაძლებლობების გაუმჯობესებას, განსაკუთრებით ისეთ ქვეყნებში, სადაც შრომის ბაზარი სწრაფად იცვლება.

სტატიაში მოყვანილია ევროკავშირის და ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის მიერ საქართველოსადმი გაწეული დახმარების მხოლოდ მცირე ნაწილი.

„ბულვარის გენგეგმა არ არის მთელი ქალაქის გენგეგმა, ძალიან მარტივი იქნებოდა მასში შესატანი ცვლილებების საავტორო ჯგუფთან შეთანხმება. ყოველ შემთხვევაში, შეიძლებოდა ცვლილებების აუცილებლობის დასაბუთება – ესა და ეს გვინდა შევცვალოთო… ვეტყოდით ჩვენს აზრს: მისაღებია, თუ არ არის მისაღები ან როგორ იქნებოდა მისაღები“, – განმარტა ირაკლი ჟვანიამ, ბათუმის ბულვარის გენგეგმის ერთ-ერთმა ავტორმა „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში. 

ირაკლი ჟვანია არქიტექტორი და ქალაქმგეგმარებელია. მას, როგორც ბათუმის „ბულვარის გენგეგმის“ ერთ-ერთ ავტორს ვკითხეთ, რამდენად მისაღებია, როცა გენგეგმას, სპეციალისტების მიერ შექმნილ დოკუმენტს, მუნიციპალიტეტი თვითნებურად ცვლის და ავტორების მოსაზრებით საერთოდ არ ინტერესდება.

ბათუმის ბულვარის გენგეგმაში ცვლილებები საკრებულომ 30 მარტს დაამტკიცა.

სხდომაზე განმარტეს, რომ დოკუმენტი მუნიციპალიტეტს ეკუთვნის და ცვლილების შეტანის უფლებაც აქვს.

ურბანისტი და არქიტექტორი ირაკლი ჟვანია „ბათუმელებთან“ განმარტავს, რამდენად მნიშვნელოვანია გადაწყვეტილების მიღება სპეციალისტების ჩართულობითა და მათი რეკომენდაციების გათვალისწინებით.

„საქართველოში ათწლეულებია მთელი პრობლემა ზუსტად იმაშია, რომ მუნიციპალიტეტის დონეზე მუდმივად იცვლება ის გეგმები, რომლებიც დამუშავებულია პროფესიონალების მიერ. არ ხდება ამ გეგმების სწორი აღსრულება, მუდმივად რაღაც ცვლილებები შეაქვთ. ვიმეორებ, შეიძლება იურიდიულად ჰქონდეთ ამის უფლება, მაგრამ არასწორია.

ქალაქის გენგეგმაც რომ ავიღოთ, ზონების ცვლილება იქნება თუ სხვა, საკრებულოს და მერიის სამსახურებს აქვთ პრეროგატივა, რომ შეცვალონ. ეს გასაგებია, რომ შეიძლება ყველა ცვლილება ავტორთან ვერ გაიარო, მაგრამ ბულვარი არ არის მთელი ქალაქი.“

ბათუმის ბულვარის გენგეგმის მომზადებაზე ბულვარის ადმინისტრაციამ ტენდერი 2019 წლის ივლისში გამოაცხადა. 27 სექტემბერს ხელშეკრულება „ბაუ დიზაინთან“ გააფორმეს. ამ კომპანიასთან ერთად იმუშავა „ურბიტექტურამ“.

დოკუმენტის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარი მილიონი ლარი დაიხარჯა, გენგემა ბულვარის ადმინისტრაციამ ჩაიბარა, ჩატარდა საჯარო განხილვები, რამდენიმე საკითხი კონსულტაციების შემდეგ დააზუსტეს, საბოლოოდ კი ბათუმის საკრებულომ ბულვარის განაშენიანების გეგმა 2022 წელს ხმაურისა და პროტესტის ფონზე დაამტკიცა.

ეს იმის გამო, რომ მის დამტკიცებამდე დოკუმენტში შპს „ამბასადორი ბათუმის“ მშენებარე ობიექტის შესახებ არსებული ჩანაწერი ამოიღეს. დოკუმენტში ეწერა, რომ ამბასადორის მშენებარე შენობა ბულვარისთვის შეუსაბამო იყო.

ბულვარის დამცველებმა „ამბასადორი ბათუმის“ სასტუმროს მშენებლობა ბულვარში უკანონოდ მიიჩნიეს და გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივრეს, თუმცა უშედეგოდ. კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ კანონი ძეგლის ტერიტორიაზე მსგავსი მასშტაბის შენობაზე ნებართვის გაცემა არ უშვებს.

სასამართლომ საჩივარი „თაროზე დადო“ და განხილვა დღემდე არ დაუწყია, უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით კი ნებართვის მოქმედება არ შეაჩერა – ბიზნესს ხელს ვერ შევუშლიო. სხვათა შორის, იგივე პოზიცია ჰქონდა აჭარის განათლების მინისტრს, როგორც კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ზემდგომი უწყების ხელმძღვანელს. ამასობაში, „ამბასადორი ბათუმმა“ სასტუმროს მშენებლობა უკვე დაასრულა.

წელს კი, გენგეგმის შეცვლის პარალელურად, როგორც ბათუმის მერია ამბობს, ბულვარს „უსახური და უნებართვო“ ობიექტებისგან ათავისუფლებს – აქამდე არსებული კაფეები, კლუბები და ჯიხურები ბულვარის იერ-სახეს არ შეესაბამებაო.

თუმცა, საიჯარო ხელშეკრულებების ვადების გაგრძელებას წელსაც ითხოვეს მოიჯარეებმა, მაგრამ მათი ობიექტები უკვე დაანგრიეს [სხვათა შორის, ბევრ მესაკუთრესთან გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულებებს ვადა დიდი ხნის წინ გავიდა]. საიჯარო ხელშეკრულებების გაგრძელებაზე თანხმობა მხოლოდ „დიდი ფულის ძალის“ მქონე კომპანიებმა მიიღეს – შპს „ამბასადორი ბათუმმა“ და „სან-რემოს“ მფლობელმა კომპანიამ შპს „ხიდი 2006“-მა.

ბულვარის გენგეგმის თანახმად კი, ერთიანი მიდგომა უნდა იყოს კომერციული დაწესებულებების მიმართ, რომლებიც ძველ ბულვარში კაპიტალურ შენობებს ფლობენ.

რეალურად მუშაობს მერია უკვე დამტკიცებულ გენგეგმასთან თანხვედრაში რომ მოიყვანოს ბათუმის ბულვარი, თუ საქმე გვაქვს გავლენების მორიგ გადანაწილებასთან აჭარის ახალი თავმჯდომარისა და ბათუმის ახალი მერის პირობებში? – ეს მალე უფრო კარგად გამოჩნდება. ბულვარში მიწის ნაკვეთების ნაწილი აჭარის მთავრობის ბალანსზეა.

არქიტექტორი ირაკლი ჟვანია გვიხსნის, რომ ბულვარის მიმართ დამოკიდებულება გამოჩნდა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ბათუმის მერიამ დოკუმენტს სახელი შეუცვალა, საკრებულომ კი ის ახალი სახელით დაამტკიცა:

„განაშენიანების გეგმა არის საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ქალაქმშენებლობითი დოკუმენტი. დამტკიცებამდე რამდენიმე თვით ადრე, თუ უშუალოდ დამტკიცების პროცედურის წინ, მას შეუცვალეს სათაური და დაარქვეს განვითარების გეგმა.

ეს იმას ნიშნავს, რომ ხელშეკრულება ფაქტობრივად დარღვეულია. ასეთ დოკუმენტს საქართველოს კანონმდებლობა არ იცნობს და ის შესასრულებლად სავალდებულო აღარ არის – სარეკომენდაციო ხასიათი აქვს.

ჩვენთან ასეთი რამ თავის დროზე არ ყოფილა შეთანხმებული. პირველივე ცვლილება, რაც დამტკიცებამდე გააკეთა საკრებულომ იყო ის, რომ „ამბასადორზე“ ჩანაწერი ამოიღეს. „ამბასადორი“ ჩვენ გვქონდა მონიშნული, როგორც შეუსაბამო ბულვართან და მისი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსთან, ეს ამოიღეს.

ამ ორი ცვლილების გამო ჩვენ გამოვთქვით პროტესტი იმით, რომ განხილვაზე მიწვეულები ვიყავით, ვემზადებოდით ჩასასვლელად და აღარ ჩავედით, რადგან ეს ჩვენი დოკუმენტი აღარ არის. ჩვენ ვერ მოვაწერდით ხელს იმას, რომ დოკუმენტს სახელი შეუცვალეს და ამბასადორზე ჩანაწერი ამოიღეს. ამიტომ აღარ მიკვირს, თუ იქ დაუკითხავად რაღაცებს ცვლიან.“ 

ბოლო ცვლილება ბულვარის განაშენიანების გეგმაში 30 მარტს დაამტკიცა საკრებულომ. ამ ცვლილებით, კაფე „არტ ბულვარი“ – იგივე „ჩაიხანა“ ფასადის ცვლილების ნაცვლად ექვემდებარება დემონტაჟს, როგორც ვიზუალით და ფუნქციით შეუსაბამო ობიექტი. მშენებარე რესტორანი „სან-რემო“ კი ბულვარის განაშენიანების გეგმაში აისახა, როგორც არსებული ობიექტი. გარდა ამისა, „ჰოლანდიური სახლი“ ექვემდებარება რეკონსტრუქციას, ნაცვლად ფასადის ცვლილებისა – გადაწყვიტა ბათუმის მერიამ და საკრებულოც დაეთანხმა.

ამ საკითხის განხილვისას ოპოზიციის წარმომადგენელს, რომელიც ცვლილების წინააღმდეგ გამოვიდა, ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილემ, ლევან დავითაძემ უპასუხა:

„ვეთანხმები ვაჟას, [გულისხმობს ოპოზიციონერ ვაჟა დარჩიას], რომ ძალიან მნიშვნელოვანი დოკუმენტია მიღებული, თუმცა არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ნებისმიერი დოკუმენტი, რომელიც საპროექტო იქნება, გენერალური გეგმა თუ რაც იქნება, განიცდის ცვლილებას. არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ  სწორედ ამ დოკუმენტზე დაყრდნობით ქალაქის ტერიტორიაზე უსახური, ვადაგასული ობიექტების დემონტაჟი ხორციელდება. რაც მნიშვნელოვანია ჩვენი ქალაქის იერ-სახისა და განვითარებისათვის“, – აუხსნა ლევან დავითაძემ საკრებულოს წევრებს.

ლევან დავითაძეს არ უთქვამს, როცა თავად იყო ვიცე-მერი რა გააკეთა იმისთვის, რომ ქალაქში, მით უმეტეს ძეგლის სტატუსის მქონე ბულვარში, უკანონო შენობები არ ყოფილიყო. ის ვიცე-მერად ყოფილმა მერმა – არჩილ ჩიქოვანმა 2021 წელს დანიშნა. 

რაც შეეხება გონივრულ დასაბუთებას, ლევან დავითაძის განმარტება ასეთია:

„მსგავს ობიექტებს შორის არსებობს სივრცეები, რომლებსაც აქვთ მიმდინარე საიჯარო ხელშეკრულებები და ბათუმის ურბანულ მეხსიერებაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებენ, მათ შორის განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს ბათუმში რესტორან სან-რემოს, ჩემს ბავშვობაში, ჩვენი მამების და თითოეული ჩვენგანის მეხსიერებას ალბათ ახსოვს რესტორანი სან-რემო, რომელიც იყო და არის ქალაქის ერთ-ერთი სავიზიტო ბარათი.

შესაბამისად, ქალაქის ინტერესებიდან გამომდინარე დღეს ვმსჯელობთ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ეყრდნობა გრძელვადიან სტრატეგიულ ხედვას და უზრუნველყოფს თანამედროვე მაღალი სტანდარტების ობიექტის შექმნას ქალაქში. ინვესტორი განახორციელებს მინიმუმ 10 მილიონ ლარზე მეტ ინვესტიციას, რაც ქალაქისთვის მნიშვნელოვან ეკონომიკურ სარგებელს ნიშნავს“, – თქვა ლევან დავითაძემ და ისევ ჩამოთვალა სიკეთეები, რაც „ქალაქმა და ბიუჯეტმა“ უნდა მიიღოს „სან-რემოს“ მშენებარე რესტორნის პროექტიდან.“

ლევან დავითაძეს, როგორც საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილეს, ბიუჯეტის და ქალაქის ქონების, ასევე ქალაქთან დაკავშირებული სხვა მნიშვნელოვანი საკითხების მართვა და კონტროლი ევალება. თუმცა, მას კითხვა არ უჩნდება, როგორ მოახერხა ერთმა კომპანიამ საიჯარო ხელშეკრულების 49 წლით მიღება და მეორემ ვერ? ქალაქში სივრცეების გადანაწილებას მხოლოდ „დიდი ფული“ განაპირობებს?

არც იმაზე უჩნდება კითხვა, ბულვარში სასტუმროს აშენების ნებართვა ვინ და როგორ გასცა? ვინ აპატია ამბასადორს არაერთი სანებართვო პირობის დარღვევა?

როცა ლევან დავითაძე ურბანულ მეხსიერებაზე საუბრობს და სან-რემოზე აკეთებს აქცენტს, რა პასუხი აქვს იმ მოქალაქეებისთვის, რომელთა ურბანულ მეხსიერებას შემორჩა, მაგალითად, კაფე „ტყუპები“ და არა „სან-რემო“? მხოლოდ ლევან დავითაძის ურბანული მეხსიერებაა მნიშვნელოვანი, თუ მისი ამომრჩევლისაც?

როცა ამბობს, გრძელვადიან სტრატეგიულ ხედვას ვეყრდნობითო, საინტერესოა ასეთი დოკუმენტი არსებობს ბულვართან დაკავშირებით, თუ თავის ხედვას გულისხმობს?

ვაჟა დარჩიას უნდოდა ამ კომენტარის შემდეგ მისთვის კითხვები დაესვა, მაგრამ საკრებულოს თავმჯდომარე ზედმიწევნით აქტიურად იცავს რეგლამენტს: „ორჯერ უკვე მოგეცი სიტყვა და რეგლამენტს ვერ დავარღვევო“.

იმედია, ის ანალოგიური მონდომებით ეცდება ქალაქის დაცვას  უკანონობისგან, როგორც რეგლამენტის დაცვას ცდილობს.

___

ბევრი ვერსია არსებობს იმის შესახებ, თუ რატომ გადაწყვიტეს წელს ბულვარში კაფეების და სხვა ობიექტების დაშლა.  აქამდე, საიჯარო ხელშეკრულების გასვლის შემდეგ, მოიჯარეები დაცლილ ინფრასტრუქტურაში ტოვებდნენ მეორად სამშენებლო მასალებს და გამოუსადეგარ ნივთებს, რაც შემდეგ სეზონამდე ბულვარის იერ-სახეს ამახინჯებდა. წლობით რჩებოდა კაპიტალური შენობები, ზოგჯერ შემოღობილი პლაჟით ამ შენობების გაგრძელებაზე და მასთან დაკავშირებული ნარჩენებიც.

პრაქტიკა აჩვენებდა იმასაც, რომ ახალ საკურორტო სეზონზე ამ შენობებში იგივე მოიჯარეები ბრუნდებოდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ კაფეების ბევრ მესაკუთრესთან გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულების ვადა დიდი ხანია იყო გასული.

მათ შორის იყვნენ ისინიც, რომელთა წინააღმდეგ ბათუმის მერიამ 2020 წელს, ლაშა კომახიძის მერობის დროს, სამართლებრივი დავა დაიწყო სახელმწიფოს ქონების არამართლზომიერი სარგებლობის მოტივით. დავის პარალელურად მოიჯარეები მუშაობას აგრძელებდნენ.

არ ვიცით, დასრულდა თუ არა ეს დავა, ბათუმის მერიაში ამ კითხვაზე არ გვიპასუხეს.

4 აპრილს მიუსაფარი ცხოველების დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნება.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ეხმიანება ამ დღეს და სოლიდარობას უცხადებს ცხოველთა დამცველებს.

მათ, ვინც ყოველდღიურად იბრძვის მიუსაფარი ცხოველების გადარჩენის და მათთვის არსებული მძიმე ვითარების შესამსუბუქებლად.

„ბოლო დღეები განსაკუთრებით მძიმე აღმოჩნდა ცხოველთა დამცველებისთვის. მიუსაფარი ცხოველების გაუჩინარების, მათ მიმართ სასტიკი მოპყრობის და გულგრილობის შესახებ საჯარო წყაროებში გავრცელებულმა ცნობებმა შეძრა საზოგადოების დიდი ნაწილი.

მიუსაფარი ცხოველების პრობლემების მიმართ სახელმწიფოს და საზოგადოების ნაწილის გულგრილმა დამოკიდებულებამ დღეს დაგვაყენა იმ მძიმე რეალობის წინაშე, რაც ქუჩაში მცხოვრები ცხოველების ყოველდღიურ ყოფაში მკაფიოდ იკვეთება – კერძოდ: მათი უკონტროლო გამრავლება, შიმშილი და წყლის დეფიციტი, დაავადებების ფართო გავრცელება, უფასო სამედიცინო სერვისების არარსებობა, ცხოველების მიმართ ძალადობისა და სასტიკი მოპყრობის გახშირებული შემთხვევები.

კრიზისს სავარაუდოდ იწვევს, ასევე, თავშესაფრების გადატვირთულობა და არასაკმარისი რესურსები, მუნიციპალური და სამედიცინო სერვისების არათანაბარი განვითარება რეგიონებში და მათ შორის, ცხოველთა იდენტიფიკაციისა და რეგისტრაციის სისტემის მიმართულებით არსებული კრიტიკული გამოწვევები, კანონის აღსრულების მექანიზმების გამართული სისტემური ჯაჭვის არარსებობა, ასევე საზოგადოების ნაწილში დაბალი ინფორმირებულობა პასუხისმგებლიანი პატრონობისა და ჰუმანური დამოკიდებულების შესახებ, რაც კიდევ უფრო ამძიმებს არსებულ მდგომარეობას,“- წერს საია.

საიას განცხადებით, მიუსაფარი ცხოველების პრობლემის მოგვარება სახელმწიფოს მხრიდან უნდა ეფუძნებოდეს ჰუმანურობის პრინციპს, რაც გულისხმობს არა ძალადობრივ ან ფორმალურ, არამედ გრძელვადიან, ეთიკურ და ეფექტიან მიდგომებს, როგორიცაა მასშტაბური სტერილიზაცია/კასტრაცია, დიაგნოსტიკა, ვაქცინაცია, თავშესაფრების განვითარება და საზოგადოების ინფორმირებულობის ამაღლება, მიუსაფარ ცხოველებთან მომუშავე პირების შესაბამისი კვალიფიკაცია.

„ამ პროცესში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ პოლიტიკის შემქნელი და აღმასრულებელი აცნობიერებდეს, რამდენად ძლიერი სტრესია ცხოველისთვის მისი ბუნებრივი გარემოდან მოწყვეტა, გადაყვანა და შემდეგ სხვა ადგილას დაბრუნება, ან მისთვის უცნობ გარემოში მოთავსება.

მიუსაფარი ცხოველების პრობლემის მართვა საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს მხოლოდ ეთიკური და ჰუმანური მიდგომების გამოყენებით. მიუსაფარ ცხოველბთან დაკავშირებული გამოწვევები არ გადაიჭრება მათი ერთი ადგილიდან გაქრობით და სხვა ადგილას გადაყვანით.

მით უფრო, იმ პირობებში, რომ გაურკვეველია სად უნდა მოხდეს აღნიშნული ცხოველების გადაყვანა და როგორ შეძლებენ კვებითი საჭიროების ან/ და სხვა გამოწვევების ფონზე გადარჩენას.

ამასთანავე, არსებითი მნიშვნელობა აქვს პროცესის გამჭვირვალობას და საზოგადოებრივი ჯგუფების ჩართულობას.

კერძოდ, ცხოველთა მოყვარულების, მოხალისეებისა და მიმკედლებლების ჩართულობა, მათთვის დროული და სრული ინფორმაციის მიწოდება მნიშვნელოვანია, რათა ჩამოყალიბდეს პროცესის მიმართ ნდობა და უზრუნველყოფილი იყოს თითოეული ცხოველის კეთილდღეობის კონტროლი.

ნებისმიერი ქმედება, რომელიც უკავშირდება სისასტიკეს ან არაჰუმანურ მოპყრობას, არა მხოლოდ არღვევს ცხოველთა დაცვის კანონმდებლობას და წარმოადგენს დანაშაულს, არამედ აზიანებს საზოგადოების მორალურ ფუნდამენტებსაც, ამიტომ სახელმწიფოს პოლიტიკა უნდა იყოს მკაფიოდ ორიენტირებული სიცოცხლის დაცვაზე, ტკივილის შემცირებაზე და პასუხისმგებლიანი, ცივილური გარემოს შექმნაზე.

აქვე, ხაზგასმით აღვნიშნავთ შემდეგს: 2024-2025 წლებში ქვეყანაში დემონსტრანტების მიმართ განხორციელდა სისტემური წამება/არასათანადო მოპყრობის შემთხვევები.

ერთი მხრივ, სახელმწიფოს მხრიდან გამოვლენილი ძალადობა და, მეორე მხრივ, ამ ფაქტების გამოუძიებლობა, კიდევ უფრო აძლიერებს განცდას, რომ, იქ სადაც, დაუცველია ადამიანი, დაუცველია ცხოველიც.

ამიტომ, ადამიანის უფლებების დაცვა და სამართლიანობის უზრუნველყოფა მხოლოდ ინდივიდების უსაფრთხოებას არ ემსახურება. ეს არის საფუძველი ჰუმანური, პასუხისმგებლიანი და თანასწორი საზოგადოების ჩამოყალიბებისთვის,“ – ნათქვამია საიას განცხადებაში.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია წერს, რომ ცხოველების მიმართ ჰუმანური დამოკიდებულება არის ის მინიმალური სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც შესაძლოა შეფასდეს, რამდენად ცივილიზებული და პასუხისმგებლიანია სახელმწიფო და საზოგადოება.

ამავე თემაზე:

საქართველოში ბავშვებზე ძალადობის, მათ შორის, სექსუალური ძალადობის შემთხვევები ისევ მაღალია. მაგალითად, ომბუდსმენის ანგარიშის მიხედვით, 2025 წელს ოჯახში ძალადობის საფუძვლით 533 ბავშვი ცნეს დაზარალებულად.

აქედან, 219 ბავშვი განაცალკევეს ბიოლოგიური ოჯახისგან.

დაზარალებულად ცნობილი ბავშვებიდან 76 ბავშვი 5 წლამდე ასაკისაა, 188 ბავშვი 5-იდან 10 წლამდე, 191 ბავშვი 11-15 წლის და 78 ბავშვი, რომელზეც იძალადეს, 16-17 წლისაა. 

როგორც სახალხო დამცველი წერს ანგარიშში, ეს მონაცემები მაინც არ ასახავს რეალურ სურათს, სტატისტიკის წარმოებასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო.

„2025 წლის საქმისწარმოების ფარგლებში, 70 საქმე შეეხებოდა ბავშვთა მიმართ ოჯახში სხვადასხვა ფორმით ძალადობას. შესწავლის შედეგები მიუთითებს პოზიტიური მშობლობის კუთხით არსებულ გამოწვევებზეც.

განსაკუთრებით პრობლემურად რჩება ორივე მშობელთან ურთიერთობის საქმეები, სადაც, უმეტეს შემთხვევაში, ბავშვები წლების განმავლობაში განიცდიან ფსიქოლოგიურ ძალადობასა და მანიპულირებას მშობლებისა და ოჯახის სხვა წევრების მხრიდან.

ეს გამოწვეულია შესაბამისი სერვისების სიმწირით, დაგვიანებული და არაეფექტიანი რეაგირებით,“- წერს ომბუდსმენი.

სქესობრივი ძალადობა

სახალხო დამცველის ანგარიშის თანახმად, 2025 წელს ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის სხვადასხვა ფორმის და სექსუალური ექსპლოატაციის 176 შემთხვევა გამოვლინდა, რომელიც გადამისამართდა სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოში.

„გენერალური პროკურატურის მონაცემებით, სქესობრივი თავისუფლებისა და ხელშეუხებლობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებზე 189 ბავშვი ცნეს დაზარალებულად.

კონკრეტული ნაბიჯები ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის შესახებ ეროვნული კანონმდებლობის დასახვეწად თუ არსებული პრაქტიკის, სერვისების გასაძლიერებლად, არც 2025 წელს გადადგმულა,“- წერს სახალხო დამცველი.

მისივე ანგარიშის მიხედვით, ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობისა და სექსუალური ექსპლოატაციის შესახებ ეროვნული კანონმდებლობა, კვლავ საჭიროებს დახვეწას საერთაშორისო სტანდარტებთან დაახლოების მიზნით.

„პრობლემას წარმოადგენს ძალადობაზე, ძალადობის მუქარასა და უმწეო მდგომარეობის გარემოებებზე დაფუძნებული კვალიფიკაცია, აგრეთვე ქვედა ასაკობრივი ზღვრის არარსებობა, რომლის ქვემოთ ბავშვთან სექსუალური ხასიათის შეღწევა პირდაპირ გაუპატიურებად დაკვალიფიცირდება.

უნდა აღინიშნოს, რომ  ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის დანაშაულებთან ბრძოლის მიმართულებით, მათ შორის, პოლიტიკის გამკაცრების, მონიტორინგის მექანიზმის დანერგვის, პრევენციისა და ბავშვების მხარდაჭერის კუთხით, ჯერ კიდევ 2024 წელს ინიცირებული ღონისძიებები ამ დრომდე არ განხორციელებულა.

წლიდან წლამდე გამოწვევად რჩება სექსუალურ ძალადობა განცდილი ბავშვებისა და მათი ოჯახების მდგრად მხარდაჭერასა და რეაბილიტაციაზე ორიენტირებული სერვისების მისაწვდომობა.

ერთადერთი სერვისი, რომელიც ბავშვთა მიმართ სექსუალური ძალადობის დანაშაულებზე მართლმსაჯულების განხორციელების პროცესში საგამოძიებო-საპროცესო მოქმედებების შედარებით ბავშვზე მორგებულ გარემოში წარმართვის შესაძლებლობას იძლევა და მათ გრძელვადიანი რეაბილიტაციის მომსახურებას აწვდის, „ძალადობის მსხვერპლი ბავშვებისთვის ფსიქოსოციალური მომსახურების ცენტრია”, რომელიც მხოლოდ თბილისში ფუნქციონირებს.

შესაბამისად, სერვისი გეოგრაფიულად მისაწვდომი არ არის,“- ნათქვამია ანგარიშში.

ამასთანავე, როგორც ომბუდსმენის ანგარიშში წერია, არასრულწლოვნის გამოკითხვის პროცესთან დაკავშირებული  გამოწვევები კვლავ უცვლელია.

„სასამართლო სამედიცინო ექსპერტიზის საჭიროების შემთხვევაში, რეგიონში მყოფ ბავშვებს ისევ საათობით უწევთ მგზავრობა ცენტრში მისასვლელად, რაც ცალსახად არ შეესაბამება მსხვერპლზე მორგებულ, ბავშვზე ორიენტირებულ მიდგომასა და მნიშვნელოვნად ზრდის მეორეული ვიქტიმიზაციის რისკს,“-ნათქვამია ომბუდსმენის ანგარიშში.

_____________________

მსგავს თემაზე:

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, ქრთამის აღების ფაქტზე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტლის ქუთაისის სამედიცინო ცენტრის განყოფილების უფროსი დააკავეს.

„ბრალდებულმა, წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდების მიზნით, 3 000 ლარის სანაცვლოდ, წვევამდელ პირზე ყალბი მონაცემების შემცველი სამედიცინო დასკვნის გაცემა უზრუნველყო, რის საფუძველზეც ეს უკანასკნელი სამხედრო ვალდებულებისგან გათავისუფლებას შეძლებდა.

სასამართლოს განჩინებების საფუძველზე განხორციელებული ფარული საგამოძიებო მოქმედებების შედეგად, მოპოვებულია აღნიშნული დანაშაულებრივი ქმედების ამსახველი აუდიო და ვიდეომტკიცებულებები“-აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

მათივე ინფორმაციით, გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 338-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 6-დან 9 წლამდე ვადით.