Batumelebi

ბათუმის ავტოტრანსპორტის ინფორმაციით, დაახლოებით ერთი კვირის განმავლობაში შავშეთის ქუჩაზე სარემონტო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების გამო #1, #1ა, #4, #8 და #15 მუნიციპალური ავტობუსები შემდეგი მიმართულებით იმოძრავებენ:

ნომერი პირველი ავტობუსი იმოძრავებს შემდეგი მიმართულებით – აღმაშენებლის, კობალაძის, ხიმშიაშვილის, რუსთაველის, ბაქოს, ნონეშვილის, გოგოლის, მაიაკოვსკის, წერეთლის, ჭავჭავაძის, თავდადებულის, ბაგრატიონის, ლერმონტოვის, ორბელიანის, ლეონიძის ქუჩებზე.

ქობულეთში, სოფელ ხუცუბანში, ნაკაიძეების დასახლებაში ყველა გეტყვით, სად ცხოვრობს სურმანიძეების ოჯახი. სახლი ქვისაა და ორსართულიანი, თუმცა გზაზე ჩავლის დროს შორიდანვე  შეამჩნევთ, რომ იქ მცხოვრებ ადამიანებს უჭირთ – დაჟანგული მოაჯირებით და ბავშვების გამოფენილი ფერადი ტანსაცმლით, ტალახიანი ეზოთი, სადაც ბავშვები დარბიან, ძველი მიყრილ-მოყრილი ნივთებით, ღიად დატოვებული ონკანით და შიშველი თოჯინით, პირქვე ჩამხობილი რომ დარჩენიათ ბავშვებს.

„დღეს ჩაი დავალევიე ბავშვებს და კიდევ პური გვქონდა. გუშინაც ჩაი და პური იყო, მეტი არაფერი… გუშინწინ მეზობელმა კომბოსტო მაჩუქა და ბორში გავაკეთე, ძალიან მოეწონათ ბავშვებს,“ – გვიყვება ქეთევან სურმანიძე, რომელიც სამი მცირეწლოვანი შვილის დედაა და მეოთხეს ელოდება.

ქეთევან სურმანიძე აქ მეუღლესთან, შვილებთან, დედამთილთან და ძმასთან ერთად ცხოვრობს. ქეთევანის ძმა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირია.

ქეთევან სურმანიძე ამბობს, რომ შემწეობა ბოლო რამდენიმე თვეა შეუჩერეს. სარემონტოა სახლიც, სადაც სახურავიდან წყალი ჩამოდის, იატაკი ჩავარდნის პირასაა და ხის დაფებით გაუმყარებიათ.

„ამას წინათ ჩამივარდა აქ ჩემი პატარა… მეორე სართულიდან ჩავარდა პირველზე. კიდევ კარგი, რომ პირველ სართულზე იმ ადგილას რბილი მიწა შეხვდა და დიდად არ დაზიანებულა,“ – გვიყვება ქეთევანი და ოთახებს გვათვალიერებინებს: მაგიდაზე ცარიელი თეფშები და პურის ერთი ნაჭერია დარჩენილი. დედა ბავშვებს სთხოვს, გარეთ ითამაშონ, რადგან იატაკი შეიძლება ჩავარდეს. ქეთევანი შეშის ღუმელს ანთებს, წყალი უნდა გავათბო და დღეს ბავშვები უნდა ვაბანაოო, მიყვება.

„აბაზანა არ გვაქვს, აქვე ვაბანავებ… ეს რა პრობლემაა, შეშა რომ მქონდეს. ვისიც არის ტყე, იმას ვთხოვეთ და გვითხრა, მთავარია, ხე არ მოჭრათ და ფარჩხები წაიღეთო… მაგას ვეზიდებოდი დღეს მთელია დღეა,“ – ამბობს ქეთევან სურმანიძე.

ქეთევან სურმანიძის მოთხოვნა მარტივია – ის მხოლოდ საკვებს ითხოვს ბავშვებისთვის. ქეთევანი, ასევე, ითხოვს ძმის პასუხისმგებლობიდან გათავისუფლებას – ბესო სურმანიძეს ოჯახში ძალადობას ედავება გამოძიება.

„იმ ღამით ნასვამი მოვიდა და ჩხუბი დამიწყო. მერე სათამაშო თოფი გამომიქნია და მეტკინა, მეტი არაფერი იყო… ბავშვებმა რომ დაინახეს, კივილი დაიწყეს და ისიც შეშინდა, თვითონ დარეკა 112-ზე, ჩემს ფეხმძიმე დას მუცელში ფეხი ჩავარტყი, მოდით და წამიყვანეთო. მოვიდნენ…

მას მერე ჩემი ძმა აღარ მინახავს. ჩემი დედამთილი იყო ასული ხონის ფსიქიატრიულში, იქ არის ჩემი ძმა. ისიც ვერ მუშაობდა ვერაფერს, ავადაა, მაგრამ ხანდახან წავიდოდა და საჭმელს მოიტანდა, აძლევდნენ რაღაცას… მინდა, გამოუშვან გარეთ, მაგას ვითხოვ მე.

.. დედამთილი სოფელშია ახლა წასული, ქმარი თბილისში წაიყვანეს აქციაზე. არავინ მუშაობს,“ – გვიყვება ქეთევან სურმანიძე.

პატარები საბავშვო ბაღში არ დადიან. დედა ამბობს, რომ ბავშვები ბაღში არ გაჩერდნენ. სკოლაში მხოლოდ ნიკა დადის, ის 12 წლისაა და მეხუთე კლასშია, თუმცა დღეს არც ის წასულა სკოლაში.

რატომ არ დადიხარ სკოლაში? – კითხვას დედა-შვილი უპასუხოდ ტოვებს.

ნიკა ამბობს, რომ მან წერა-კითხვა ამ დრომდე არ იცის. თუმცა დარწმუნებულია, რომ ამას შეძლებს და პოლიციელიც გამოვა.

ნაკაიძეების სკოლაში, სადაც ნიკა სწავლობს, გვითხრეს, რომ ნიკა სკოლას იშვიათად აცდენს, თუმცა ბავშვს სწავლასთან დაკავშირებული პრობლემები აქვს. ნიკასთან სპეციალიზებული მასწავლებელი მუშაობს. სპეციალიზებული მასწავლებლის, ლიკა კენჭაძის თქმით, ბავშვს აქამდე სხვა ბავშვებთან ურთიერთობაც უჭირდა.

სოციალური მომსახურების სააგენტოს ქობულეთის ფილიალის ინფორმაციით კი, სურმანიძეების ოჯახს სოციალური შემწეობა მხოლოდ ორი თვით ჰქონდა შეჩერებული, რადგან ოჯახის მონაცემები გადამოწმდა.

„ეს ოჯახი იღებს სოციალურ დახმარებას და ყველა პროგრამაში არის ჩართული, თუკი რაიმე არსებობს… რაც შეეხება ნიკას სტატუსს, მშობელმა უნდა მოითხოვს სტატუსის მინიჭება, რასაც მშობლები ამ დრომდე არ აკეთებენ. ბებია დაგვპირდა, მოგმართავთო, მაგრამ არც ის მოვიდა საბოლოოდ“, – აღნიშნავს სოციალური მუშაკი ნანა ჯაფარიძე.

სოციალური მუშაკის თქმით, პრობლემური არიან მშობლებიც. ამის გამო სააგენტომ ბავშვების მინდობით აღზრდაში გაყვანა გადაწყვიტა, მაგრამ დედა ამ გადაწყვეტილებას შეეწინააღმდეგა. სოციალური მუშაკი მიიჩნევს, რომ ქობულეთის მერია უნდა დაეხმაროს ოჯახს, თუმცა ამ დრომდე მერიამ ამ კონკრეტული ოჯახისთვის ვერ მოიცალა.

ნანა ჯაფარიძე, სოციალური მუშაკი: „ეს ოჯახი უმძიმეს მდგომარეობაშია, ჩვენ არაერთხელ მივმართეთ მერიას… პირველ რიგში, უნდა მოწესრიგდეს ელემენტარული პირობები, რომ იმ სახლში ცხოვრება საშიში არ იყოს სიცოცხლისთვის. ვგულისხმობ იატაკს, ჭერს… ჩვენ ვცადეთ ბავშვების მინდობით აღზრდაში გაყვანა, მაგრამ დედამ წერილი მისწერა მერიას, თუ ასე მოიქცევით, თავს მოვიკლავო…“

2018 წლის 8 ნოემბერს გაიმართა ა.(ა).ი.პ. „ საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაციის“ მმართველთა საბჭოს სხდომა , ასოციაციის თავმჯდომარის, მმართველთა საბჭოსა და სამეთვალყურეო საბჭოს არჩევასთან დაკავშირებით. სხდომას ესწრებოდა ასოციაციის მმართველთა საბჭოს ყველა წევრი. გაიმართა ასოციაციის თავმჯდომარის არჩევასთან დაკავშირებით ფარული კენჭისყრა. ფარული კენჭისყრით სამი წლის ვადით ასოციაციის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ოსმან ჩალიშქან – მჟავანაძე, მმართველთა საბჭოს 5 ძირითადი წევრი და სამეთვალყურეო საბჭოს 3 წევრი.

ოსმან ჩალიშქან მჟავანაძის განცხადებით: „ასოციაციის უცვლელ მიზნად დარჩება ავტონომიურ და საქართველოს ცენტრალურ მთავრობასთან ერთად ახალ ინვესტიციების მოზიდვაზე მუშაობა“

საქართველოს საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაცია არის არასამეწარმეო ( არაკომერციული ) იურიდიული პირი, რომელიც წარმოადგენს ერთ-ერთ უმსხვილეს ინვესტორთა გაერთიანებას  საქართველოში. ასოციაციაში დღეისათვის 14 კომპანია არის გაწევრიანებული, რომლებიც მოღვაწეობენ სხვადასხვა სფეროში, როგორიცაა: საფეიქრო მრეწველობა, მშენებლობა და სამშენებლო მასალები, საბანკო, დაზღვევა, სასტუმროები და სხვა.

დღემდე ასოციაციის წევრი კომპანიების მიერ განხორციელდა 850 მილიონი დოლარის ინვესტიცია. ასოციაციის წევრი კომპანიების სამომავლო საინვესტიციო პროექტების ღირებულება აღწევს დაახლოებით 600 მილიონ აშშ დოლარს. დღემდე ასოციაციის წევრი კომპანიების მიერ დასაქმდა 16 600 ადამიანი.

საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაციის მთავარი მიზანია საქართველოში ბიზნესის გარემოს გაუმჯობესების ხელშეწყობა, საქართველოს, როგორც მიმზიდველი საინვესტიციო გარემოს მქონე ქვეყნის უკეთ წარმოჩენა საერთაშორისო ასპარეზზე, ასოციაციის წევრი კომპანიების ლობირება ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებაში, წევრი კომპანიების პრობლემატური საკითხების შესწავლა-ანალიზი და მათი წარმოდგენა შესაბამის ორგანოებში . წევრი კომპანიების PR საქართველოში და საზღვარგარეთ. საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაცია არის შუამავალი მთავრობასა და ბიზნესს შორის.

ოსმან ჩალიშქან – მჟავანაძე – წარმოშობით ქართველი, დაიბადა ქალაქ ორდუში, აქვს უმაღლესი განათლება კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში. 2004-2007 წლებში ქალაქ ტრაპიზონში მუშაობდა საქართველოს საკონსულოში, 2008-2010 წლებში მუშაობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტში, 2010 წლიდან დღემდე არის  საერთაშორისო საგამოფენო კომპანია „Geonet Expo”_ს მფლობელი . 2011 წლიდან 2018 წლამდე იყო საქართველოს საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაციის გენერალური მდივანი, ხოლო 2018 წლის 8 ნოემბერს საქართველოს საერთაშორისო ინვესტორთა ასოციაციის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 2018 წლიდან დღემდე არის საქართველოში წამყვანი , გლობალური საკონსულტაციო სააგენტოს მფლობელი და 2018 წლიდან დღემდე “SanPark Georgia”_ს დისტრიბუტორი საქართველოში.

დღეს საერთაშორისო მედია წერს იმაზე, რომ იაპონელი მასწავლებელი, 35 წლის აკიჰინო კონდო, ვირტუალურ გოგონაზე, ჰაცუნე მიკუზე დაქორწინდა. ჰაცუნე მიკუ ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ვირტუალური მომღერალი გოგონაა იაპონიაში და რეალურ მუსიკალურ ჩარტებშიც პოპულარულია. ქორწილზე ვირტუალური გოგონას ჰოლოგრამის მიხედვით დამზადებული თოჯინა იყო პატარძლად წარმოდგენილი.

ქორწილისთვის აკიჰინო კონდომ 18 000 დოლარი გადაიხადა. ცერემონიაზე ტოკიოში 40 სტუმარი იყო მიწვეული, მაგრამ არ იყვნენ ახალდაქორწინებულთა მშობლები, ვირტუალურ გოგონას მშობლები უბრალოდ არ ჰყავს, აკიჰინდო კონდოს მშობლები კი შვილის გადაწყვეტილებას არასერიოზულად მიიჩნევენ. კონდო ნაწყენია, რომ მშობლებმა მისი არჩევანი უარყვეს და საცოლე არ მიიღეს.

კადრში ჩანს, როგორ ბრუნდება „ახალდაქორწინებული“ სკოლის მასწავლებელი სამსახურიდან შინ, სადაც მინის კონსტრუქციაში მოთავსებული „ცოლი“ ხვდება, მეუღლის ხმოვანი ჰოლოგრამა მას ესალმება და ესაუბრება. ღამით კი ვირტუალური გოგონას გამოსახულების მიხედვით დამზადებულ სათამაშოსთან ერთად სძინავს.

2 დეკემბერს  ბათუმის აეროპორტში ავიაკომპანია TURKISH AIRLINES-ის თვითმფრინავს ერთი ბორბალი დაეშვა. ამის შესახებ „ბათუმელებს“ მგზავრმა უთხრა, რომელიც თავად იმყოფებოდა თვითმფრინავში. მისი თქმით, დასაფრენ ზოლზე დაშვება ავარიული არ ყოფილა. აეროპორტში იყო სახანძრო-სამაშველო სამსახურიც, სადაც „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ აეროპორტში უსაფრთხოების გამო იმყოფებოდნენ და ეს არ ყოფილა განსაკუთრებული ინციდენტი.

ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტში  „ბათუმელებს“ ინფორმაცია დაუდასტურეს. ფოტოზე, რომელიც აღნიშნული რეისის მგზავრმა გადაიღო, ნათლად ჩანს თვითმფრინავის დაშვებული ბორბალი.

ამუშავდება თუ არა წელს, ზამთრის ტურისტულ სეზონზე შუახევში, გომარდულში მდებარე სასტუმრო-სახლები, ამ ეტაპზე ისევ უცნობია. სააქციო საზოგადოება „გომარდულის“ ქონებას, რომელიც ამ კურორტს მართავს, ჯერ ისევ ყადაღა ადევს. თუმცა, საუბარია საგადასახადო შეთანხმებაზე, რომლის თანახმადაც ზამთრის კურორტი გომარდულში შესაძლოა ისევ ამუშავდეს.

საგადასახადო შეთანხმების შესახებ ინფორმაცია 30 ნოემბერს, აჭარის მთავრობის თავმჯდომარემ, თორნიკე რიჟვაძემ გააჟღერა მთავრობის სხდომაზე. მან აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით, გაფორმდება საგადასახადო შეთანხმება და აღნიშნულ კომპანიას ყადაღა მოეხსნება. ეს აქციონერებს მისცემს საშუალებას განავითარონ კურორტი.

„აჭარის ხელისუფლება იქნება ჩართული, რომ გომარდულში იყოს მეტი განვითარება. ტურიზმის დეპარტამენტმა უმოკლეს ვადებში უნდა უზრუნველყოს სეზონის გახსნა“, – განაცხადა თორნიკე რიჟვაძემ.

ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როცა აჭარის მთავრობა სააქციო საზოგადოება „გომარდულისთვის“ დავალიანების ჩამოწერაზე საუბრობს. 2017 წელს დავალიანების ჩამოწერასთან დაკავშირებით შემოსავლების სამსახურს აჭარის მთავრობამ მიმართა, თუმცა – უშედეგოდ.

სააქციო საზოგადოება „გომარდულის“ დირექტორი, ჯემალ დარჩიძე „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ საგადასახადო შეთანხმება ბიუჯეტში 20 000 ლარის გადახდას ითვალისწინებს:

„ვალდებულებაში გვაქვს 20 000 ლარის შეტანა ბიუჯეტში, შეთანხმებიდან ერთი თვის ინტერვალში. ამ თანხას რომ დავფარავთ, არის პირობა, რომ გომარდული შეზღუდვებისგან იქნება თავისუფალი, ანუ ჩამოეწერება ყველანაირი დავალიანება. თანხის გადახდა აქციონერებზეა დამოკიდებული, ზოგი უცხოეთშია, როცა შეიკრიბებიან, დაახლოებით ათ დღეში, გვეცოდინება ზუსტი პასუხები. ამჟამად კოტეჯები დაკეტილი, იქ შესვლის უფლება არ გვაქვს“.

სააქციო საზოგადოება „გომარდულს“ რვა აქციონერი ჰყავს, მათგან ერთ-ერთია აჭარის მთავრობა, 10-პროცენტიანი წილით. კურორტის ერთ-ერთი აქციონერია აჭარის უმაღლესი საბჭოს წევრი ხვიჩა შარაშიძე.

კურორტი გომარდული 2011 წელს გაიხსნა, მუშაობდა 2012 წელსაც, ხოლო შემდეგ, ფაქტობრივად, აღარ ფუნქციონირებდა. მიწის ფართობი, რომელიც კომპანიას 2011 წელს პირობებით გადაეცა, 50 ჰექტარია, მიწის გადასახადი კი წლიურად, დაახლოებით 130 ათასი ლარია.

რა დავალიანება აქვს ამ დროისთვის სააქციო საზოგადოება „გომარდულს“, ჯემალ დარჩიძეს „ზეპირად არ ახსოვს“. თუმცა, ჯერ კიდევ გასულ წელს, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის ყოფილმა მინისტრმა „ბათუმელებთან“ აღნიშნა, რომ საუბარია დაახლოებით 800 000 ლარზე.

ამავე თემაზე: 

2019 წლის ვენეციის 58-ე ხელოვნების საერთაშორისო ბიენალეზე საქართველოს ეროვნულ პავილიონს 32 წლის მხატვარი ანა ეძგვერაძე, იგივე ანა კ.ე. წარადგენს.

მხატვარ Anna K.E.-სა და კურატორ მარგო ნორტონის, გალერეა სიმონე სუბალისა და პროჯექთ ართბითის პროექტი REARMIRRORVIEW Simulation is Simulation, is Simulation, is Simulation…  გამარჯვებულად creative georgia-ს ექსპერტთა კომისიამ გამოავლინა.

„2019 წლის ვენეციის 58-ე საერთაშორისო ბიენალეზე ქართული პავილიონისთვის – Anna K.E. გეგმავს შექმნას მასშტაბური ნამუშევარი – სპეციფიკური არქიტექტურული გარემო.
მისი ეს, ამ დროისთვის ყველაზე ამბიციური პროექტი, ხელოვანის შემოქმედების ბევრ წამყვან მოტივს აერთიანებს, რომლებიც მან თავისი შემოქმედებითი კარიერის განმავლობაში ღრმად იკვლია და დაამუშავა.

არტისტს, რომელიც კლასიკურ ბალეტს პროფესიულად სწავლობდა, სივრცეში სხეულის მოძრაობის განსაკუთრებულად ზუსტი განცდის ნიჭი აქვს, ამიტომ მის შემოქმედებაში შექმნილ დენად არქიტექტურულ სივრცეებს ყოველთვის ქორეოგრაფიულობა გამოარჩევს“, – ნათქვამია საკონკურსო კომისიის შეფასებაში.

ანა ეძგვერაძემ საქართველოში ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის საბალეტო სკოლა დაამთავრა, შემდეგ კი სწავლა დიუსელდორფის სამხატვრო აკადემიაში განაგრძო.

მისი გამოფენები სხვადასხვა დროს იმართება ბერლინში, დიუსელდორფში, ჩიკაგოში, ნიუ-იორკსა და ისრაელში.

2019 წლის ვენეციის ბიენალე ოფიციალურად 11 მაისს გაიხსნება და 24 ნოემბრამდე გასტანს.

„გეცხოვროთ საინტერესო დროს“ (May You Live in Interesting Times)  – ეს იქნება 2019 წლის ვენეციის ხელოვნების საერთაშორისო ბიენალეს კონცეფცია, რაც მსოფლიოს თანამედროვე ხელოვანთა ნამუშევრებს ერთ სივრცეში გააერთიანებს.

ამავე თემაზე: 

https://blogs.netgazeti.ge/2015/12/21/%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90-%E1%83%99-%E1%83%94-%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98-%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98/?fbclid=IwAR09xE7vI39VjZ_HKBcQ-5CWYBmKcWMYU4ryzXzfg22it8Cyt1ZAPKjokVs

აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ცნობით, აჭარის მთავრობა სარეზერვო ფონდიდან 50 000 ლარს გამოყოფს 2018 წლის აგვისტო-ოქტომბრის პერიოდში აჭარაში ხანძრის შედეგად დაზარალებული ოჯახების დასახმარებლად

აგვისტო-ოქტომბრის პერიოდში ხანძრის შედეგად ქედის მუნიციპალიტეტში – ორი, ხოლო ხულოს მუნიციპალიტეტში სამი ოჯახი დაზარალდა, მათ შორისაა ხულოს მუნიციპალიტეტის ღორჯომის თემის სოფელ ჭახაურში მცხოვრები ოჯახი, სადაც გაჩენილი ხანძრის დროს ორი ადამიანი დაიღუპა.

ხანძრის შედეგად დაზარალებული ოჯახების დახმარების საკითხი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში სტიქიური მოვლენების შედეგად მიყენებული ზარალის სალიკვიდაციო შერეული სამთავრობო კომისიის სხდომაზე დღეს, 3 დეკემბერს, განიხილეს.

„დღეს განვიხილეთ ხუთი ოჯახის ფინანსური დახმარების საკითხი, თითოეულ ოჯახს აჭარის მთავრობის სარეზერვო ფონიდან გამოეყოფა 10 000 ლარი, ამ ოჯახებზე ჯამში კომისიის რეკომენდაციით გაიცემა 50 000 ლარი,“ – აღნიშნა შერეული სამთავრობო კომისიის თავმჯდომარემ, აჭარის ჯანდაცვის მინისტრმა ზაალ მიქელაძემ.

2018 წელს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აღნიშნული ხუთი ოჯახის გარდა ხანძრის შედეგად 43 ოჯახი დაზარალდა. აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს ცნობით, ოჯახების დასახმარებლად აჭარის მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან გამოიყო 377042 ლარი.

__________

მთავარ ფოტოზე: ხანძრის შედეგად დამწვარი სახლი მაღალმთიან აჭარაში. ფოტო: აჭარის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო

საქართველოში ყველა გამოკითხვა აჩვენებს, რომ მოსახლეობისთვის ერთ-ერთი უპირველესი პრობლემა უმუშევრობაა. ეს განსაკუთრებით ნათლად ჩანს რეგიონებში, სადაც სამუშაო ადგილების ნაკლებობასთან ერთად კვალიფიციური კადრების დეფიციტიც არსებობს.

ამის საპასუხოდ ევროკავშირი აფინანსებს საგრანტო პროექტებს, – „საოჯახო ბიზნესი“ და „საქართველოში ფორმალურ/არაფორმალური პროფესიული განათლებისა და შრომის ბაზრის სისტემებს შორის კავშირის გაძლიერება სიცოცხლის მანძილზე სწავლების კონტექსტში“.

ჩვენ ამ პროექტების ბენეფიციარებს, ნიკა ხასაიას და იამზე ხახუტაიშვილს შევხდით

ნიკა ხასაია, 25 წლის – შემდუღებელი

„დიახ, გისმენთ. ახლა კი ვმუშაობ, მაგრამ ცოტა ხანს მოვიცლი“, – მეუბნება ტელეფონში ახალგაზრდა კაცი. ნიკა ხასაია 25 წლისაა. სამეგრელო-ზემო სვანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯვარში ცხოვრობს. იქ დაიბადა და გაიზარდა. სკოლაც იქვე დაამთავრა. შემდეგ ჯარში იმსახურა. 19 წლის იყო, როდესაც სახლში დაბრუნდა და სამსახურის ძებნა დაიწყო.

ოჯახში ოთხნი არიან. ის, მისი მეუღლე, ხანშიშესული მამა და 5 წლის ანდრია.

„ერთი პერიოდი ზუგდიდში ჩავედი და მუშად დავიწყე მუშაობა. რა ვიცი, სხვა რა უნდა მექნა. თან, როგორ გითხრათ, აბა… ძალიან უნიჭოც არ ვარ, ვუყურებდი სხვებს და ვხვდებოდი, რომ რაღაცების გაკეთება მეც შემეძლო. ვუყურებდი, ვსწავლობდი“, – მიყვება საკუთარ თავზე. ამ დროს გაიგო, რომ მის სოფელში, „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანია“ სამუშაოების დაწყებას გეგმავდა და, რა თქმა უნდა, გულმა სახლისკენ გამოუწია.

დაიწყო კიდეც მუშაობა. უბრალო მუშა იყო, ხან რის გადაზიდვას ავალებდნენ და ხან – რის.  „შედუღება ადრეც გამიკეთებია, სხვებს ვუყურებდი, დამაინტერესა და ისე ვისწავლე, მაგრამ პროფესიონალურად, რა თქმა უნდა, არ ვიცოდი“, – მიყვება ნიკა. ჯვარის სასწავლო ცენტრში – „ლაკადა“ ზეინკალ-შემდუღებლის 300-საათიანი პროფესიული კურსი გაიარა.

ახლა უკვე 6 თვეა, რაც „საქართველოს გაერთიანებული წყალმომარაგების კომპანიაში“ შემდუღებლად მუშაობს, „სერტიფიკატიც მაქვსო“, მეუბნება და ამატებს – „აბა, ამის გარეშე ვინ აგიყვანს სამსახურში“.

იცის, რომ მილების გაყვანა 7-8 თვეს მაინც გაგრძელდება. ამიტომ ეს პერიოდი არ აშინებს. მერე? მერე იცის, რომ ნებისმიერ დროს შეუძლია პროფესიული კურსის ტრენინგების გავლა და სერტიფიცირებული, სხვადასხვა სახელობო პროფესიის დაუფლება. ეს კი, გარანტირებულ სამსახურს ნიშნავს.

პარალელურად კი…  „მამა? დღეს ბაღი მააქვს?“ – ყოველ დილით ასე იწყება ნიკას დღე. და „მამა, დღეს წვიმა რომაა, შენ ხომ არ მუშაობ?“ – მოჰყვება ხოლმე უკვე ტრადიციად ქცეული თანმიმდევრობა. ესეც გაიხედავს ფანჯარაში და თუ უამინდობაა, იცის, რომ იმუშავებს. ესე იგი, ნიკას და ანდრიას დღე იქნება.

იამზე ხახუტაიშვილი – 47 წლის

აი, ასე დგებიან და ნიჟარების ძიებაში მთელი ოჯახით სანაპიროს მოუყვება – იამზე ხახუტაიშვილი, მისი მეუღლე და სამი შვილი – ორი ქალი და ერთიც ვაჟი. ისინი ქობულეთიდან არიან.

ხელნაკეთი ნივთების შექმნა იამზეს ბავშვობიდან უყვარდა. 12 წლის იყო, როდესაც პირველად წიწვებისგან მოქსოვა კალათა. მერე საყვავილე გააკეთა, მერე ქარგვა და ქსოვა ისწავლა. „მთელი ცხოვრება ხელმარჯვე ვიყავი და სულ რაღაცებს ვაკეთებდიო“. ერთი წელი ლაბორატორიაში იმუშავა, თუმცა მერე „გავბედნიერდიო“, მითხრა და ახალ დაოჯახებულმა, სამსახურს თავი დაანება. ჯერ ერთი შვილი გაჩნდა, მერე – მეორე, მერე – მესამე…

ნიჟარებით სუვენირების კეთება 25 წლის წინ დაიწყო. ჯერ ის და მისი მეუღლე შრომობდნენ, მერე ბავშვებიც ჩაერთვნენ და ახლა უკვე ნამდვილი საოჯახო ბიზნესი აქვთ. „ყველას სხვადასხვა რაღაც მოგვწონს, ბავშვები რომ წამოიზარდნენ, დაიწყეს – ასე ჯობია, ასე გავაკეთოთო… მე და ჩემი მეუღლეც ვითვალისწინებთ და ისე ვაკეთებთ, რომ ყველა ბედნიერი იყოს“.

ესე იგი, თქვენს სახლში სულ ფუსფუსი და ნიჟარების ჩხარუნი ისმის? – ვეკითხები იამზეს: – „რა თქმა უნდა, აბა, ქობულეთში ზამთარში სხვა რა უნდა გააკეთო?“

ჯერ საფერფლე გააკეთეს, მერე სხვადასხვა ფიგურა და სამკაული მიაყოლეს – ქობულეთში, ბათუმსა და ურეკში სხვადასხვა ადგილას აბარებდნენ და ყიდდნენ.

ნიჟარებს თავად აგროვებენ ანდა ყიდულობენ. ხელით ამუშავებენ და ნატეხებად აქცევენ. აი, მერე კი, ნამდვილი შემოქმედება იწყება.

2 წლის წინ იამზემ ევროკავშირის ტრენინგი გაიარა, რომელზეც ბიზნესის ადმინისტრირება, ბუღალტერიის წარმოება და სხვა ის მრავალი დეტალი შეისწავლა, რაც საკუთარი საოჯახო ბიზნესის უკეთ წარმართვაში ეხმარება.

„მთავარი ის იყო, რომ აქ გვასწავლეს ბიზნესის წარმოება, ხალხთან, კლიენტებთან ურთიერთობა, ისეთი დეტალები, რაზეც მანამდე არც მიფიქრია. როგორ შეგვიძლია ონლაინსივრცის გამოყენება, როგორ კეთდება და რამდენად აუცილებელია ეტიკეტის დამზადება… რა უნდა გააკეთო რეალიზაციისათვის. გრანტით აღებული თანხით კი შევძელით იმ ხელსაწყოებისა და მასალის შეძენა, რაც ძალიან გვჭირდებოდა“, – მიყვება იამზე.

გამოდის, რომ მან აქ ისწავლა ყველაფერი ის, რასაც შეუძლია კუსტარულად დაწყებული საქმე თუ ჰობი, ნამდვილ, გამართულ ბიზნესად აქციოს.

იამზე მიიჩნევს, რომ ტრენინგზე მიღებულმა გამოცდილებამ მთლიანად შეცვალა საქმისადმი მისი დამოკიდებულება. ეს, თავის მხრივ, გაყიდვებზეც აისახა.

ძალიან უნდა, რომ ისევ ევროკავშირის დახმარებით ქობულეთში ცენტრი გახსნას, სადაც სხვადასხვა ასაკის ადამიანებს ხელსაქმეს შეასწავლის. ვინც იცის – იმათ დაასაქმებს. „ბევრნი არიან და ასეთ სივრცეს ყველა მოუთმენლად ელისო“.

ასე, რომ თუ შემთხვევით, ქობულეთში, სანაპიროზე ნიჟარების მაძიებელ შუახნის ქალბატონსა და მისი ოჯახის წევრებს დაინახავთ, იცოდეთ, ეს შეიძლება იამზე ხახუტაიშვილის ოჯახი იყოს, რომელიც მორიგი სუვენირისთვის საჭირო მასალის შეგროვებას ცდილობს.

52 სპეციალიზებული ავტომანქანიდან 19 კუსტარული წესით გადაკეთების შედეგად გაფუჭდა – ეს ინფორმაცია „ბათუმელებს“ პენიტენციურმა სამსახურმა ადმინისტრაციულად გასაჩივრების შემდეგ მოაწოდა.

„ბათუმელებმა“ საჯარო ინფორმაცია სასჯელაღასრულების სისტემის ავტოპარკის შესახებ 19 ოქტომბერს გამოითხოვა, მას შემდეგ, როცა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში არაერთი პროცესის გადადების მიზეზი ბრალდებულის გამოუცხადებლობა გახდა. სასამართლო პროცესებზე მაშინ [და ახლაც] აღნიშნავდნენ, რომ ბრალდებულები პენიტენციურმა სამსახურმა ავტომანქანის არარსებობის გამო ვერ მიიყვანა ციხიდან სასამართლომდე.

იუსტიციის სამინისტროში ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის შემდეგ პენიტენციურმა სამსახურმა ავტოპარკის შესახებ ინფორმაცია მოგვაწოდა, სადაც აღნიშნულია, რომ ბალანსზე რიცხული 52 ავტომანქანიდან 19 კუსტარულად გადაკეთების შედეგად გაფუჭდა. ოფიციალურ წერილში არ არის დაზუსტებული, დაეკისრა თუ არა ვინმეს ამის გამო რაიმე სახის პასუხისმგებლობა.

„წლების მანძილზე ბალანსზე რიცხული ავტომანქანების სპეციალიზებულ მანქანებად არასწორად და მათი შესაძლებლობის გათვალისწინების გარეშე გადაკეთების შედეგად [კუსტარული მეთოდებით მიდუღების შედეგად ავტომობილის სალონში ჩამონტაჟებული ცხაურები და რკინის სხვა მძიმე კონსტრუქციები], ზემოხსენებული 52 მანქანიდან 2018 წლის ივლისის მდგომარეობით 19 ავტომანქანის ძრავი მწყობრიდან იყო გამოსული,“ – აღნიშნულია იუსტიციის სამინისტროს პენიტენციური სამსახურის მიერ გამოგზავნილ წერილში.

პენიტენციური სამსახურის ინფორმაციით, ავტომანქანების რემონტი ივლისში დაიწყეს, როცა სასჯელაღსრულების სისტემა იუსტიციის სამინისტროს შეუერთდა. საჯარო ინფორმაციის მიხედვით, დაზიანებული ავტომობილებიდან ექვსი ექსპლუატაციაში დაბრუნდა. პენიტენციურ სამსახურში ასევე განმარტავენ, რომ მომავალი წლისთვის 29 სპეციალიზებულ ავტომანქანას შეიძენენ.

„2018 წლის ოქტომბერში შემუშავდა ფინანსური გეგმა შექმნილი მდგომარეობის გამოსასწორებლად – გადაწყდა 2019 წელს 29 ერთეული მაღალი სტანდარტის მქონე, ქარხნული წესით დამზადებული სპეციალიზებული ავტომობილის შესყიდვა, რომლებიც შესაბამისობაში იქნება პენიტენციური დაწესებულებებიდან ბრალდებულთა და მსჯავრდებულთა გაყვანა/გადაყვანის მიზნებთან“, – მოგვწერეს პენიტენციური სამსახურიდან.

დადგა თუ არა ვინმეს პასუხისმგებლობა სახელმწიფო ქონების დაზიანების გამო? – საჯარო ინფორმაციის მიღების შემდეგ ჩვენ პენიტენციური სამსახურის პრესსამსახურს დავურეკეთ, სადაც გვიპასუხეს, რომ პასუხისგებაში მიცემული არავინ არის.

2019 წლის პირველი იანვრიდან მეხანძრე-მაშველები ახალ უნიფორმებს მიიღებენ. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ინფორმაციით, მეხანძრე-მაშველებს სპეცფორმებს წელიწადში ორჯერ  – ზაფხულსა და ზამთარში შეუძენენ.

ახალი ფორმები განსხვავებული დიზაინის იქნება. სპეცტანსაცმლის დამზადებაზე ტენდერი სახელმწიფომ 548 ათას ლარზე გამოაცხადა. გამარჯვებული უკვე გამოვლენილია.

სატენდერო პირობების მიხედვით სამაშველო სამსახური შეიძენს: ქურთუკსა და შარვალს – 4000 კომპლექტს, მოკლე მაისურს –  8000 ცალს, მაისურს „პოლო“ – 4000 ცალს, კეპს – 4000 ცალს.

თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, გაერთიანებული ოპოზიცია აქციას მართავს. დღევანდელი აქციით ოპოზიცია  ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებს ითხოვს. თბილისში მიმდინარე აქციას ოპოზიციის მხარდამჭერები რეგიონებიდანაც შეუერთდნენ.

ოპოზიციის ლიდერები ამბობენ, რომ 28 ნოემბერს ჩატარებული საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტური არ გამოხატავდა მოქალაქეთა ნებას, ვინაიდან პროცესი მნიშვნელოვანი დარღვევებით წარიმართა.

გაერთიანებულმა ოპოზიციამ 29 ნოემბერს ჩატარებულ შეკრებაზე განაცხადა, რომ საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგებს არ აღიარებს და ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებს მოითხოვს.

სარფში საზღვრის უკანონო გადაკვეთის მცდელობის ბრალდებით ორი პირი დააკავეს. დაკავებულები საქართველოდან თურქეთში გადასვლას  სასაზღვრო-საკონტროლო გამტარი პუნქტის გვერდის ავლით ცდილობდნენ.

შსს-ს ინფორმაციით, თურქეთის რესპუბლიკის 2 მოქალაქე სასაზღვრო პოლიციის სახმელეთო საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა დააკავეს.

გამოძიება საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის მცდელობის ფაქტებზე მიმდინარეობს (საქართველოს სსკ-ის 19-344-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით). ჩადენილი დანაშაული ჯარიმას ან 3-დან 5 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.

დასაქმება ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემაა საქართველოში. სამუშაო ადგილების შექმნისა და ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის ხელშესაწყობად ევროკავშირი უკვე რამდენიმე წელია აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოსთან.

უმუშევრობის პრობლემას საქართველოში მრავალმხრივი მიზეზები აქვს, ხოლო იმ ვაკანსიების უმრავლესობა, რომელიც ჩვენი ქვეყნის შრომით ბაზარზეა წარმოდგენილი, შრომის ბაზრის ექსპერტის, ანა დიაკონიძის თქმით, განკუთვნილია საშუალო და დაბალი კვალიფიკაციის მქონე კადრებისთვის.

ვაკანსიების მონიტორინგმა და შრომის ბაზრის კვლევამ აჩვენა, რომ ხშირად დამსაქმებლები გადაჭარბებულ მოთხოვნებს აყენებენ როგორც ცენზის, ასევე ზოგადი უნარების თვალსაზრისით.

ამავე კვლევის მიხედვით, არსებობს ერთის მხრივ ვაკანტური პოზიციები, რომლებიც ვერ ივსება შესაბამისი პროფესიის მაღალკვალიფიციური კადრების ნაკლებობის გამო, სხვა მხრივ კი ასევე არსებობს პოზიციები, რომლებიც შემოთავაზებული მძიმე სამუშაო პირობებისა და დაბალი ხელფასის გამო ვერ ივსება. ასეთ პოზიციებზე, როგორც პრაქტიკა აჩვენებს, დასაქმებულები მალევე ამბობენ უარს. თუმცა დამსაქმებლები არ ზრდიან ხელფასს და გამოსავლის პოვნას კიდევ უფრო დაბალანაზღაურებადი კადრების ძებნით ცდილობენ.

ამ მოცემულობის გათვალისწინებით, რას ცვლის ევროკავშირის პროექტები ადამიანებისთვის დასაქმების თვალსაზრისით პრაქტიკულად და რა კონკრეტული შედეგები დგება ინსტიტუციონალური, პოლიტიკური ცვლილებების შემდეგ? 

ევროკავშირის პროგრამების ამოქმედების შემდეგ, საქართველოს 69 მუნიციპალიტეტში უკვე არის ევროპული ტიპის სოციალური მომსახურების სააგენტოები. თუ აქამდე დასაქმების ერთი კონსულტანტი არსებობდა თითო მუნიციპალიტეტში, ახლა სამსახურის მაძიებლებს სპეციალისტების გუნდი ეხმარება: დასაქმების კონსულტანტები, დასაქმების აგენტები, კარიერის დაგეგმვის სპეციალისტები და მხარდაჭერითი დასაქმების სპეციალისტები.

დასაქმების კონსულტანტი სამსახურის მაძიებლებთან მუშაობს, დასაქმების აგენტი -დამსაქმებლებთან. კარიერის დაგეგმვის სპეციალისტები თვითორიენტაციასა და მიზნამდე მისაღწევი ეტაპების დაგეგმვაში ეხმარებიან მაძიებლებს.

მხარდაჭერითი დასაქმების სპეციალისტები შშმ პირებს ეხმარებიან დასაქმებაში. ასეთი სტანდარტი მოქმედებს ევროკავშირის ქვეყნებში და სერვისების ეს მოდელი ორ წლის განმავლობაში მთელ საქართველოში უნდა დაინერგოს.

შშმ პირების დასაქმებისთვის და არამარტო მათთვის, დასაქმების სააგენტო წელიწადში ორჯერ 2-დან 4- თვემდე  ატარებს სწავლება-გადამზადებას ინდივიდუალური შესაძლებლობების მიხედვით, შრომითი ბაზრის მოთხოვნების შესაბამისად.

16 წლიდან ზევით ვაუჩერში სახელმწიფო იხდის 1000 ლარს, ხოლო შშმ პირებისთვის 1500 ლარიანი ვაუჩერია სპეცპედაგოგის, ტრანსპორტირების გათვალისწინებით.

სტაჟირების პროგრამა მოქმედებს ყველასთვის, მათ შორის შშმ პირებისთვის. ერთ ვაკანსიაზე დამსაქმებელს სააგენტო აკავშირებს სამსახურის მაძიებელ მინიმუმ სამ ადამიანთან. თითოეული მათგანი იღებს 200 ლარიან სტიპენდიას და დამსაქმებელი ვალდებულია სამი თვის შემდეგ მინიმუმ 6 თვით მაინც გაუფორმოს ხელშეკრულება თითოეულ მოქალაქეს, რომელსაც თავად აირჩევს და დაიტოვებს სამსახურში.

• 172-მა  ადამიანმა მიიღო კურსის დასრულების დამადასტურებელი სერტიფიკატი
• სერტიფიცირებულთაგან 91 (53%) დასაქმდა კურსების გავლისთანავე
• 252 სამუშაოს მაძიებელი დარეგისტრირდა დასაქმების ხელისშემწყობ პროგრამაში
• ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროფესიული განათლების კურსების შესახებ მეტი ინფორმაციის მიღება დაინტერესებულ პირებს შემდეგ ლინკზე შეუძლიათ – Vet.ge

ეს პროგრამა გულისხმობს, რომ კურსების გავლისა და მომზადების შემდეგ, შშმ პირები სტაჟირების პირველი დღიდანვე 470 ლარამდე თანხას იღებენ 4 თვის ვადით. ოთხი თვის შემდეგ დამსაქმებელი ვალდებულია 6 თვით აუცილებლად დაასაქმოს სტაჟიორი.

ასე იქმნება შშმ პირებისთვის 10 თვიანი გარანტირებული სამსახური. პრაქტიკამ აჩვენა, რომ ათი თვის გასვლის შემდეგ, ყველა დასაქმებულს გაუგრძელეს კონტრაქტი და არავინ გაუთავისუფლებიათ.

• პროექტის ფარგლებში სტაჟირების პროგრამა გაიარა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე 129 პირმა
• პროექტის მონაცემთა ბაზაში დარეგისტრირდა 595 სამუშაოს მაძიებელი და 640 დამსაქმებელი
• დასაქმდა 191 ბენეფიციარი

როგორც ქვეყნის სოციალური მომსახურების სააგენტოს დასაქმების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, მარიამ ბეზარაშვილი ამბობს, უმუშევრობასთან ბრძოლაში წინგადადგმული ნაბიჯია ის, რომ სოციალურად დაუცველებს აღარ შეეშინდებათ მუშაობის დაწყების და ბანკებში ოფიციალური ანგარიშის ფლობის, რადგან მათ დასაქმების შემთხვევაში შეუნარჩუნდებათ შემწეობა დასაქმებიდან ერთი წლის განმავლობაში.     

 „იმედია, მალე დაიმსხვრევა სტერეოტიპი, რომ სოციალურად დაუცველებს ბანკში ხელფასის მიღების ნაცვლად შემწეობის მიღება ურჩევნიათ. რაც მეტი სოციალურად დაუცველი დასაქმდება, მით უფრო შემცირდება პასიური შრომითი ბაზარი და ტენდენცია იქნება გააქტიურებისკენ. ეს პირდაპირ აისახება ქვეყნის ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. გვაქვს საუკეთესო მაგალითები, რომ სოციალურად დაუცველები ჩაერთნენ პროგრამებში, გადამზადდნენ, სტაჟირების პროგრამით დასაქმდნენ და ბევრად მეტი აქვთ ხელფასი, ვიდრე შემწეობა ჰქონდათ“, – ამბობს მარიამ ბეზარაშვილი.  

Worknet.gov.ge სოციალური მომსახურებისა და დასაქმების სააგენტოს სახელმწიფო ვებპორტალია, სადაც სამსახურის ნებისმიერ მაძიებელს და დამსაქმებელს შეუძლია უფასოდ დარეგისტრირდეს. გვერდზე მაძიებელი საკუთარ პორტფოლიოს ქმნის და ყოველდღიურად მისდის ინფორმაცია მისთვის საინტერესო ვაკანსიების, დასაქმების სააგენტოს ყველა აქტივობის შესახებ.

ევროკავშირის დასაქმების ხელშემწყობი პროექტები გრძელვადიანია და 2022 წლამდე უკვე დაგეგმილია ეკონომიკური განვითარების ზრდის პროგრამა, უმუშევრობის დაძლევის გზით.

ქართული საიტების რეიტინგში, პირველ ოთხეულში აუცილებლად შეხვდებით მინიმუმ ერთ ონლაინ კაზინოს. ერთ-ერთ მათგანს დღეში, საშუალოდ, ას ოცი ათასზე მეტი უნიკალური ვიზიტორი ჰყავს, მათგან 79% კაცია.

ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაციამ აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება ფსიქოლოგიური დარღვევების სიაში შეიყვანა.

„აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებულება (Gambling Disorder) ფსიქოლოგიური დარღვევაა. იგი გულისხმობს თამაშის განმეორებად პრობლემატურ ქცევას, რომელიც მნიშვნელოვან პრობლემებს იწვევს. ზოგიერთი ადამიანი აზარტულ თამაშებზე ხდება ისევე დამოკიდებულ, როგორც ალკოჰოლზე ან სხვა ნივთიერებაზე. აზარტული თამაშების კომპულსიურ თამაშს შეუძლია გამოიწვიოს ფინანსური პრობლემები, პრობლემები ურთიერთობებში და სამსახურში. ცხადია, სამართლებრივ საკითხებშიც. აზარტული მოთამაშეები უმეტესად მალავენ თავიანთ ქცევას, მათ შეუძლიათ მოატყუონ ოჯახის წევრები და სხვა ადამიანები”.

ფსიქოთერაპევტი ირმა კვაჭაძე ამბობს, რომ ნებისმიერი ქცევა შესაძლოა იყოს ადიქცია/დიაგნოზი თუ იგი ამ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს:

[checklist]

• თუ ადამიანი თამაშობს რეალობიდან გასაქცევად;
• როცა არ შეუძლია ამ ქცევის კონტროლი;
• საფრთხეს უქმნის ჯანმრთელობას და საფრთხეს უქმნის სოციალურ ურთიერთობებს. 

[/checklist]

იმისთვის, რომ ასეთ ადამიანს დავეხმაროთ, მნიშვნელოვანია დადგინდეს რა მოთხოვნილებას იკმაყოფილებს ამ ქცევით ადამიანი:

“მაგალითად, ეს არის მარტივი ფულის მოთხოვნილება, დროის გაყვანის სურვილი, აზარტი თუ ჟინი… ბაზისურად შესასწავლია რა სურვილია და შემდეგ უნდა ვასწავლოთ ამ სურვილის სხვა ალტერნატიული გზით დაკმაყოფილება” – ამბობს ირმა კვაჭაძე.

ფსიქოთერაპევტის განმარტებით, მოთამაშეები აზარტული თამაშის დროს გადადიან ილუზორულ მდგომარეობაში, როცა არ მოსწონთ არსებული რეალობა. თამაშის დროს გრძნობენ ეიფორიას, აქვთ ამაღლებული განწყობა, რის გამოც მოსწონთ ახალი რეალობა, მაგრამ როგორც კი უბრუნდებიან ძველ რეალობას, იმაზე ცუდად გრძნობენ თავს, ვიდრე იქამდე. სწორედ ამის გამო სულ უფრო და უფრო ერთვებიან აზარტულ თამაშებში  და „დოზას ზრდიან“, როგორც ნარკოდამოკიდებული ადამიანები.

ირმა კვაჭაძე ამბობს, რომ აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული ადამიანის დახმარების პროცესი ერთ-ერთი რთული თერაპიული პროცესია, თუმცა საბოლოოდ კონტროლს ექვემდებარება.

„ასეთ შემთხვევაში კოგნიტურ-ბიჰევიორული თერაპია მუშაობს კარგად, ასევე ჰიპნოზის ელემენტებიც. ყველაზე კარგად მუშაობენ სპეციალისტები, რომლებმაც რამდენიმე დისციპლინა იციან. საამისოდ არსებობს სარეაბილიტაციო ცენტრები, სადაც ხდება ამ ადამიანების განრიდება გამაღიზიანებელი ფაქტორებისგან. მაგრამ, სამწუხაროდ, ასეთი ცენტრები ჩვენთან არ არის”, – ამბობს ფსიქოლოგი.

იურისტი გიორგი ხიმშიაშვილი ამბობს, რომ აზარტული თამაშების თემა საქართველოში საკმაოდ პრობლემატურია, თუმცა იგი მიიჩნევს, რომ მთავარი აქცენტი არასრულწლოვანთა თამაშდამოკიდებულებაზეა გასაკეთებელი:

„ძირითადი პრობლემა ინტერნეტით აზარტული თამაშებისა არის ის, რომ მაღალია ჩართულობა არასრულწლოვანების. სახელმწიფომ ყველაზე სწრაფი და ეფექტური ზომა უნდა მიიღოს – უნდა დააწესოს გარკვეული ბარიერები იმისთვის, რომ აზარტულ თამაშებში არ ჩაერთონ არასრულწლოვნები. რაც შეეხება სრულწლოვანებს, სამართლებრივი თვალსაზრისით სრულწლოვან ადამიანს აუკრძალო რაღაც, გარკვეულწილად ნიშნავს იმას, რომ ერევი ადამიანის თავისუფალ ნებაში, მის კონსტიტუციურ უფლებაში, დასვენებაში, გართობაში…” – ამბობს ის.

გიორგი ხიმშიაშვილი განმარტავს, რომ არასრულწლოვნები ხშირად სხვისი პირადობებით რეგისტრირდებიან ონლაინ კაზინოებში და ამის თავიდან ასაცილებლად შესაძლოა დადგენილი იყოს რეგისტრაციის ბარიერული მექანიზმი – “ონლაინ რეგისტრაცია კი არა, ადგილზე მისვლის და რეგისტრაცია. ამით შეიძლება შემცირდეს არასრულწლოვნების ჩართულობა ინტერნეტ აზარტულ თამაშებში”.

ჯერ კიდევ გასულ წელს პარლამენტში განიხილეს ონლაინ აზარტულ თამაშებზე ხელმისაწვდომობის სიმარტივე და თქვეს, რომ საჭიროა რეგისტრაციის პროცესის დახვეწა. კერძოდ, საჭიროა ასაკობრივი ცენზის, ან თვითაკრძალვის მექანიზმის შემოტანა. თუმცა ამ მხრივ კანონში ცვლილებები დღემდე არ შესულა.

გასულ წელსვე ფინანსთა სამინისტროს ავტორობით მომზადდა კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც, აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული საქართველოს მოქალაქეებისთვის “დამოკიდებულ პირთა სია” შეიქმნება და 3 წლის ვადით აზარტულ თამაშებში, მათ შორის ელექტრონულად, მონაწილეობა აეკრძალებათ. კანონპროექტის დეტალებსა და იმაზე თუ როგორ შეიძლება მოხვდეს ადამიანი დამოკიდებულ პირთა სიაში, შეგიძლიათ ნეტგაზეთზე წაიკითხოთ. როგორც საქართველოს პარლამენტის საიტზე ჩანს, კანონპროექტზე დადებითი დასკვნა ოთხიდან, ჯერჯერობით, მხოლოდ ორ კომიტეტს აქვს დაწერილი.

ამ ეტაპზე ერთ-ერთი ბარიერი, რამაც აზარტულ თამაშებზე დამოკიდებული ადამიანი შესაძლოა გარკვეული პერიოდით შეაჩეროს – კაზინოს შავი სიაა. თუმცა,  პრაქტიკიდან ჩანს, რომ ეს არ არის ეფექტური ბარიერი. როგორც კაზინოს ერთ-ერთი თანამშრომელი განმარტავს, მოთამაშე მაშინ ხვდება კაზინოს შავ სიაში, როცა იგი იქცევა არაადეკვატურად, აგრესიულად, აზიანებს კაზინოს ქონებას ან შეურაცხყოფს გარშემომყოფებს. ასეთი კლიენტი შესაძლოა სამუდამოდ გაშავდეს კაზინოში, თუმცა ხშირია შემთხვევა, როცა თხოვნის შედეგად ამ სიიდან შლიან ადამიანებს. კაზინოს შავ სიაში მოთამაშეს შეუძლია საკუთარი ნებითაც შეაყვანინოს თავი ადმინისტრაციას, თუმცა ასეთი შემთხვევები იშვიათია ან მცირეხნიანი.

რას აკეთებს სახელმწიფო აზარტული თამაშებიდან გამომდინარე მძიმე სოციალური ფონისა და ამით გამოწვეული რისკების შესამცირებლად? სექტემბერში მმართველი გუნდის დეპუტატებმა კანონპროექტი მოამზადეს, რომლის მიხედვითაც, კომერციულ ბანკებს, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებსა და სხვა პროვაიდერებს, შესაძლოა, უცხოური სათამაშო კომპანიებთან გადასახადების განხორციელების მიზნით ურთიერთობის დამყარება აეკრძალოთ.

კიდევ ერთი კანონპროექტის მიხედვით, საქართველოში აზარტული თამაშების რეკლამა მნიშვნელოვნად იზღუდება. დოკუმენტის მიხედვით, ცვლილება “რეკლამის შესახებ” საქართველოს კანონში შედის. კანონპროექტის თანახმად, ტელევიზიის, რადიოს, ინტერნეტისა და კომუნიკაციის სხვა საშუალებებით აზარტული თამაშების რეკლამა აიკრძალება. ჯერჯერობით უცნობია, როდის წარედგინება პროექტი პარლამენტს.

ყოფილი პატიმრების გაძლიერების პროექტი ბევრი სხვადასხვა კუთხით ითვალისწინებს ყოფილი პატიმრების, პრობაციონერებისა და პატიმართა ოჯახის წევრების დახმარებას. ამჯერად ერთ-ერთ მიმართულებაზე შევჩერდებით: ბიზნესის მართვისა და დასაქმების ხელშეწყობაზე.

ზემოთჩამოთვლილი ჯგუფებისთვის ხშირად ხელოსნობა და ხელსაქმე, ხეზე, რკინასა თუ სხვა მასალებზე მუშაობაა შემოსავლის ერთადერთი წყაროა, ზოგიც სოფლის მეურნეობას მისდევს, სხვადასხვა პროდუქტი მოჰყავს.

ქალები ხშირად სუვენირებს ამზადებენ, კერავენ, ქსოვენ ან ქვილინგით – ქაღალდებისგან დეკორატიული ნივთების, სამკაულების დამზადებით არიან დაკავებულები.

თუმცა პროდუქციის შექმნაზე არანაკლებ მნიშვნელოვანი მისი რეკლამა და პოტენციურ მომხმარებლამდე მიტანაა.

ამისთვის საჭირო უნარების განსავითარებლად დემოკრატიის ინსტიტუტი მცირეხნიან, მოქნილ და საჭიროებებზე მორგებულ ტრენინგ-სემინარებს სთავაზობს ბენეფიციარებს.

პირველ ეტაპზე ყოფილი პატიმრების გაძლიერების პროექტის წარმომადგენლები და მოხალისეები ათვალიერებენ ბენეფიციართა სახელოსნოებს, ნამუშევრებს, სამუშაო გარემოს, იღებენ ფოტოებს, ქმნიან სოციალურ ქსელში პროდუქციის რეკლამისთვის განკუთვნილ გვერდებს, შემდეგ კი ბენეფიციარებსაც ასწავლიან როგორ გამოიყენონ ეფექტურად ინტერნეტი და სოციალური მედია პროდუქციის რეკლამირებისთვის.

„მსურს სამომავლოდ გავხსნა საბავშვო ბაღი, თანამედროვე სტანდარტებით აღჭურვილი, სადაც სააღმზრდელო პროცესი იქნება ბავშვებისთვის სახალისო და საინტერესო. აქამდე არ მიფიქრია სოციალურ ქსელში გამეკეთებინა გვერდი, სადაც ბაღის რეკლამას განვათავსებდი. ტრენინგზე ბევრი ახალი რამ გავიგე, რასაც სამომავლო საქმიანობაში გამოვიყენებ“, – ამბობს ერთ-ერთი ბენეფიციარი, რომელმაც ეფექტური კომუნიკაციის ტრენინგი გაიარა.

სოციალური მედიისა და ინტერნეტის ეფექტურად გამოყენების შესახებ სემინარის მოსმენის შემდეგ მეორე ბინეფიციარიც გვიზიარებს საკუთარ აზრს:

„ვარ ხელოსანი, მაქვს 10-წლიანი სამუშაო გამოცდილება, რეკლამა არასდროს გამიკეთებია. ტრენინგის შემდეგ ვფიქრობ, შევქმნა საკუთარი გვერდი, საიდანაც გამიცნობენ, როგორც კარგ ხელოსანს“.

ეფექტური კომუნიკაციის ტრენინგი ბენეფიციარებს საშუალებას აძლევს ისწავლონ cv-ის მომზადება და სამოტივაციო წერილის შედგენა, დამსაქმებელთან გასაუბრებისას, პირველი კომუნიკაციის აუცილებელი წესები.

ამავე ტრენინგზე ეცნობიან იმ ძირითად ვებ-პორტალებსა და პლატფორმებს, სადაც სხვადასხვა სფეროს მიხედვით სამსახურის მოძიებაა შესაძლებელი.

ტრენინგებისას ბენეფიციარები და ტრენერები პრაქტიკულად განიხილავენ სხვადასხვა ბიზნესკომპანიის სარეკლამო გვერდებსა და პიარკამპანიის სტრატეგიებს.

ეფექტური კომუნიკაციის ტრენინგი ყოფილი პატიმრების გაძლიერების პროექტის ბენეფიციარებს უცხოელმა ტრენერმა, მშვიდობის კორპუსის მოხალისემ ლეიშა სომერსმა ჩაუტარა. მან საკუთარი ბიზნესის წარმოჩენის საერთაშორისო გამოცდილება და ცოდნა გაუზიარა მსმენელებს.

ტრენინგები და სემინარები უტარდებათ ასევე სოფლის მეურნეობით დაინტერესებულ ბენეფიციარებს სფეროში მიმდინარე სიახლეებისა და ამის პრაქტიკაში დანერგვის საშუალებებზე.

სწავლება ხორციელდება დემოკრატიის ინსტიტუტის „ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამის“ ფარგლებში.

დემოკრატიის ინსტიტუტი პროექტს ოთხ პარტნიორ ორგანიზაციასთან: „გურიის ახალგაზრდულ რესურსცენტრთან“, „თანაზიართან“, და „ფონდ აფხაზინტერკონტთან” ერთად ახორციელებს. პროექტის ფინანსური მხარდამჭერი ევროკავშირია

ინდივიდუალური მოთხოვნების მიხედვით ტრენინგ-სემინარები ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახის წევრებისა და პრობაციონერებისთვის ტარდება აჭარაში, იმერეთში, სამეგრელო – ზემო სვანეთსა და გურიაში.

პროექტი ასევე მიზნად ისახავს:

• ყოფილ პატიმართა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობას; 
  • იურიდიულ დახმარებას;
• ბენეფიციართა გადამისამართებას შესაბამისი პროფილის სამედიცინო დაწესებულებაში;
  • ბენეფიციართა დახმარებას (ადვოკატირებას), რომ ისარგებლონ კუთვნილი სამედიცინო შეღავათებით და შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამებით.
• ყოფილი პატიმრების, პრობაციონერებისა და მათი ოჯახის წევრების მცირე სამეწარმეო ინიციატივების წახალისებას.
• სამიზნე ჯგუფების დასაქმების ხელშეწყობას.

ზემოთჩამოთვლილი სერვისებით სარგებლობა შეუძლიათ ყოფილ პატიმრებს, პატიმართა ოჯახის წევრებს და პრობაციონერებს. ამისთვის მათ უნდა მიმართონ:

აჭარაში – დემოკრატიის ინსტიტუტს – ქ.ბათუმი ჭავჭავაძის ქ. №107, ტელ: (0422) 27 57 44

იმერეთში – აფხაზინტერკონტს / ქ.ქუთაისი ნინოშვილის ქ. №27, ტელ: (0431) 26 48 61

გურიაში – გურიის ახალგაზრდულ რესურსცენტრს /ოზურგეთი რუსთაველის ქ. №4, ტელ: (0496) 27 41 26

თანაზიარი – რუსთაველის ქ. №88 /ტელ: (0415) 22 10 78

მასალა მომზადებულია პროექტის – „ყოფილი პატიმრების, პატიმართა ოჯახებისა და პრობაციონერების მხარდაჭერის პროგრამა“  ფარგლებში.
პროექტს ახორციელებს ა(ა)იპ „დემოკრატიის ინსტიტუტი“ და დაფინანსებულია ევროკავშირის მიერ.
მასალაში გამოთქმული მოსაზრებები ავტორისეულია და შესაძლოა არ გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის თვალსაზრისს.