Batumelebi

„აიათოლა ხამენეის მოკვლის შემდეგ ირანში დამთავრდა დიდი აიათოლების ეპოქა – მოჯთაბა ხამენეი უკვე არის ფაქტობრივად „გუშაგთა კორპუსის“  კადრი. გამოდის, როლები გაცვალეს „გუშაგთა კორპუსმა“ და აიათოლებმა,“ – ამბობს ირანისტი ვასილ ღლონტი. მას ვესაუბრეთ პროტესტზე, რომელმაც სასტიკი რეჟიმის და ხალხის ხოცვა-ჟლეტის მიუხედავად, მაინც იფეთქა ირანში.

რა ბედი ეწია ფართომასშტაბიან პროტესტს ირანში?

„ისინი ვეღარ გამოდიან ქუჩაში, რადგან ხოცავენ. საპროტესტო მოძრაობას არ ეყო სამხედრო რესურსი… განსაკუთრებით ქალაქების მოსახლეობა ძალიან აგრესიულად განწყობილია რეჟიმის მიმართ. ქუჩა-ქუჩა დადიან „ბასიჯის“ ხალხი, მაგრამ მათ კორპუსებიდან უყვირიან: „სიკვდილი ბასიჯს“, „სიკვდილი გუშაგთა კორპუსს“, „სიკვდილი რეჟიმს“… მაგალითად, წუხელ ავტომატიდან ესროლეს ფანჯრებში ხალხს, დაუცხრილავთ ფანჯრები.

ხალხში პროტესტი ისევ ძალიან დიდია, მაგრამ მათ არ აქვთ იარაღი. შენ ხარ მოქალაქე, რომელიც უპირისპირდები სპორტსმენებით დაკომპლექტებულ, შეიარაღებულ სტრუქტურებს. მათ იციან ჩხუბი, სროლა, ძალოვანი სტრუქტურაა. მეორეცაა, იარაღი შეიძლება გაქვს, მაგრამ მისი გამოყენება არ იცი. იარაღი მოქალაქის ხელში და „ბასიჯის“ ხელში სხვადასხვა რამეა,“ – ამბობს ვასილ ღლონტი.

„ბათუმელებმა“ ვასილ ღლონტთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი აღმოსავლეთმცოდნე, ირანისტი და საერთაშორისო უსაფრთხოების ექსპერტია.

• ბატონო ვასილ, ისრაელის მხარე დღეს, 26 მარტს, აცხადებს, რომ მოკლულია ირანის ისლამური რევოლუციის კორპუსის სამხედრო-საზღვაო ძალების სარდალი… რა ხდება ირანში, თქვენ რა ინფორმაცია გაქვთ? 

ირანმა 2026 წლის 2 მარტს ოფიციალურად განაცხადა, რომ ჰორმუზის გასასვლელს კეტავდა. ამაში ლომის წილი ითამაშა სწორედ ალირეზა თანგსირიმ, ახლა ვინც გარდაიცვალა. იგი „გუშაგთა კორპუსის“ სამხედრო-საზღვაო ძალების სარდალი იყო.

ვფიქრობ, რომ ისრაელი და ამერიკაც ცდილობენ, ჰორმუზის გასასვლელის პრობლემის ნელ-ნელა გადაჭრას.

მოგეხსენებათ, ჰორმუზის გასასვლელი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ადგილია. ამერიკა, განსხვავებით ევროკავშირის წევრი ქვეყნებისგან, ჰორმუზის გასასვლელის დაკეტვით ძალიან არ ზარალდება. ირანის ხელში ჰორმუზის გასასვლელი არის თავისებური ბერკეტი. როცა უნდა გადაკეტავს, ანუ ეწევა შანტაჟს, როგორც იემენში ანსარულაჰის [ჰუსიტების] ხელით აკეთებს იმას, რომ ბაბ-ელ-მანდების სრუტეს როცა უნდა კეტავს, ან აყაჩაღებს, ხელს უწყობს ანსარულაჰის დესტრუქციულ ქმედებებს.

ჰორმუზის გასასვლელი უფრო ნავთობის თემაა, აშშ კი არის ნავთობის მწარმოებელი ქვეყანა, ენერგეტიკული რესურსები ამერიკას თვითონაც აქვს…

• თუმცა ამ სრუტის ჩაკეტვის გამო აშშ-ს მოუწია რუსულ ნავთობზე დროებით სანქციების მოხსნა.

რუსეთისთვის, ირანის თავს რაც ხდება, სტრატეგიული კუთხით, რა თქმა უნდა, არ არის მომგებიანი იმ მხრივ, რომ ირანი რუსეთის სტრატეგიული პარტნიორია, მაგრამ, როცა ირანთან ომის დროს იგივე ირანი კეტავს ჰორმუზის გასასვლელს, ეს რუსეთს აწყობს. ამ დღეებში, მაგალითად, რუსეთმა მიიღო ძალიან სერიოზული ფინანსური დივიდენდები.

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა მხედველობაში მიიღო რეალობა და ინდოეთს უფლება მისცა, რუსული ნავთობი ერთი თვის განმავლობაში შეეძინა. ევროკავშირსაც აძლევს ამერიკა იმის საშუალებას, რომ რუსული ნავთობი შეიძინონ, რადგანაც ექსტრემალური ვითარებაა.

• რა გამოსდის ამერიკის შეერთებულ შტატებს და ისრაელს ირანში? რა ჩანს ამ გადასახედიდან? ირანის ხელისუფლება უარყოფს ამერიკის შეერთებული შტატების გეგმას საბრძოლო მოქმედებების დასრულებაზე, ამერიკული გეგმა კი, ითვალისწინებს სხვადასხვა მოთხოვნის შესრულებას, მათ შორის არის უმთავრესი სწორედ ჰორმუზის სრუტეში ნაოსნობის განახლება. 

ამერიკისა და ისრაელისთვის ძლიერი ირანი მიუღებელია. წარმოიდგინეთ სურათი, რომელიც, სხვათა შორის, საქართველოსაც არ აწყობს: ბირთვული იარაღის მქონე ირანი.

ბირთვული იარაღის მქონე ირანი ნიშნავს ირანის რეგიონულ ლიდერად გადაქცევას. ახლაც ირანი ისეთი თამამია თავისი სამხედრო პოტენციალიდან გამომდინარე, რომ თავისუფლად ბომბავს ახლო აღმოსავლეთის არაბულ ქვეყნებს, ისრაელს. თქვენ წარმოიდგინეთ, ირანს რომ ბირთვული იარაღი ჰქონდეს, რამხელა წონა მოემატება? ეს ფაქტობრივად გამოიწვევს ირანის ახლო აღმოსავლეთის რეგიონის ლიდერად გადაქცევას, რაც, რა თქმა უნდა, შეასუსტებს და ეგზისტენციალურ პრობლემას შეუქმნის ისრაელს, იქიდან გამომდინარე, რომ ირანის აიათოლების რეჟიმისათვის ისრაელის არსებობა არის მიუღებელი, მას ერთ-ერთ მთავარ საგარეო საფრთხედ განიხილავს.

მე ირანში ვსწავლობდი უნივერსიტეტში და დილიდან იწყებოდა ხოლმე: „მარგ ბარ ისრაელ, მარგ ბარ ამერიკა“, ანუ ამერიკის და ისრაელის სიკვდილიო. ხშირად იმეორებდნენ, რომ ამერიკა რომ არა, „პატარა ეშმაკს“ – ისრაელს უცებ მოუგვარებდნენ ყველაფერს – დავანგრევდითო.

• გამოსდის ისრაელს ირანის ისე დასუსტება, რომ ის აღარ იყოს საფრთხე? 

ამერიკას აქვს უზარმაზარი სამხედრო პოტენციალი, რომლითაც ირანის პრობლემის მოგვარება შეუძლია. აშშ-ს შეუძლია ირანი ისეთ დონეზე დაასუსტოს, რომ მოხდეს ხელისუფლების შეცვლაც კი, მაგრამ ეს რომ გააკეთოს, ამისთვის ამერიკას აუცილებლად დასჭირდება სახმელეთო ოპერაციის ჩატარება. მხოლოდ სამხედრო-საჰაერო დარტყმებით ირანის რეჟიმის შეცვლა და მისი ბოლომდე დასუსტება იქნება რთული და დროში გაწელილი, ასევე, ძალიან ძვირი.

ტრამპს ამერიკაშიც პრობლემები აქვს: კონგრესში, სენატში, დემოკრატებში…. მაგალითად, ბევრი დემოკრატი წინააღმდეგია, ამერიკა სახმელეთო ოპერაციაში ჩაერთოს. თვით რესპუბლიკურ პარტიაშიც კი, რომელსაც ტრამპი მიეკუთვნება, რთული მდგომარეობაა.

საერთოდ, ამერიკის დოქტრინა ვიეტნამის შემდეგ ისეა დალაგებული, რომ მაქსიმალურად ცდილობს ამერიკა დიდ ომში არ ჩაებას. ეს თვითონ ქვეყნის შიგნით იმხელა პროცესებს იწვევს, ხალხი რომ იხოცება, მერე ეს კატაფალკები მიდის, ამერიკას ცოტა სხვანაირი მიდგომები აქვს თავისი მოქალაქეების გარდაცვალებასთან დაკავშირებით რუსეთისგან განსხვავებით. ამერიკაში რომ კუბოები ჩავა, იქ ხალხი მიტინგებს გამართავს.

რეალურად, ტრამპი არის რთულ მდგომარეობაში. მას ორი გზა აქვს: ერთი გზაა ისრაელთან ერთად მართლაც სახმელეთო ოპერაცია დაიწყოს, რასაც დასჭირდება ძალიან დიდი რესურსები, როგორც ადამიანური, ისე ფინანსური.

მეორე ვარიანტია, გაანადგუროს ირანის სამხედრო პოტენციალი, ანუ ბირთვული ინფრასტრუქტურა გაუნადგუროს, სარაკეტო წარმოება შეუჩეროს და ირანი მაქსიმალურად დაასუსტოს.

თუმცა ისრაელს ამ შემთხვევაში სხვა პოზიცია აქვს: ისრაელისთვის აუცილებელია, ირანის რეჟიმი შეიცვალოს.

• რეჟიმი ირანში ვერ შეიცვლება სახმელეთო ოპერაციის გარეშე? 

ძალიან რთული წარმოსადგენია რეჟიმი შეცვალო ირანში სახმელეთო ოპერაციის გარეშე. ეს არის რეჟიმი, რომელიც 1979 წლის შემდეგ არსებობს ირანში. ეს არის მყარი რეჟიმი. ჩვენ საქართველოში როგორი რეალობა გვაქვს? რამდენი წელი გავიდა და მონოპოლიზაცია ხდება ხელისუფლების. წლები როცა გადის, ხელისუფლება უბრალოდ ისე იმყარებს თავის პოზიციებს, მისი შეცვლა ძალიან ძნელია.

ირანში კი 1979 წლიდან ჩამოყალიბდა ფანატიკოსების მიერ ისლამური რეჟიმი, რომელსაც უკვე მთელი ქვეყნის სასიცოცხლო სფეროები აქვს ათვისებული.

• ამ რეჟიმის მიუხედავად, ირანში იფეთქა პროტესტმა აიათოლების წინააღმდეგ. საინტერესოა თქვენი დაკვირვება: სად წავიდა ახლა პროტესტი? 

ირანში გამოსვლები დეკემბრის ბოლოს დაიწყო და იანვარში ჩაახშეს სასტიკი მეთოდებით. ირანის რეჟიმმა ამ დროს გამოიყენა, ასე ვთქვათ, სოფლის რესურსი.

„ბასიჯი“, რომელიც „გუშაგთა კორპუსის“ ნაწილია, რაიონებიდან ჩამოსული ხალხითაა ძირითადად დაკომპლექტებული. პროტესტში ჩართული მოქალაქეების უდიდესი  ნაწილი კი ქალაქის მოსახლეობაა: თეირანი, ისპაჰანი, შირაზი, მეშჰედი… წარმოიდგინეთ, რელიგიურ მეშჰედშიც კი გამოვიდა ხალხი ქუჩაში. როცა ვსწავლობდი ირანში, ვიყავი მეშჰედშიც სასწავლო პროგრამით. ვიცი, რაცაა ეს ქალაქი და ამ რელიგიურ, ისლამისტურ ქალაქშიც გამოვიდა ხალხი.

განსაკუთრებით ქალაქების მოსახლეობა ძალიან აგრესიულად განწყობილია რეჟიმის მიმართ. ქუჩა-ქუჩა დადიან „ბასიჯის“ ხალხი და მათ კორპუსებიდან უყვირიან: „სიკვდილი ბასიჯს“, „სიკვდილი გუშაგთა კორპუსს“, „სიკვდილი რეჟიმს“… მაგალითად, წუხელ ავტომატით ესროლეს ფანჯრებში ხალხს, დაუცხრილავთ ფანჯრები.

ხალხში პროტესტი ისევ ძალიან დიდია, მაგრამ მათ არ აქვთ იარაღი. შენ ხარ მოქალაქე, რომელიც უპირისპირდები სპორტსმენებით დაკომპლექტებულ, შეიარაღებულ სტრუქტურებს. იმათ იციან ჩხუბი, სროლა, ძალოვანი სტრუქტურაა. მეორეცაა, იარაღი შეიძლება გაქვს, მაგრამ მისი გამოყენება არ იცი. იარაღი მოქალაქის და „ბასიჯის“ ხელში სხვადასხვა რამეა – იცის, რაც უნდა გააკეთოს ამ იარაღით.

საპროტესტო მოძრაობას არ ეყო სამხედრო რესურსი, არ ეყო უნარები, რასაც „სქილს“ ეძახიან ამერიკელები, თორემ მხოლოდ თეირანის ცენტრში მილიონ-ნახევარი ადამიანი გამოვიდა. ეს უზარმაზარი რიცხვია. ისინი ვეღარ გამოდიან ქუჩაში, რადგან ხოცავენ.

ასევე, ამერიკულმა და ევროპულმა მედიამ გაავრცელა, პროქსი ძალებიც კი შემოიყვანესო ერაყიდან, ლიბანიდან და პაკისტანიდანო.

• როგორ აღმოჩნდა „ბასიჯი“ ხალხის პირისპირ? მრავალრიცხოვანი ჯგუფია? 

ორგანიზაცია „ბასიჯი“ ჩამოყალიბდა „გუშაგთა კორპუსის“ მიერ და შედის გუშაგთა კორპუსში. როცა ირან-ერაყის ომი იყო და „გუშაგთა კორპუსმა“ დაიწყო ფორმირება, მაშინ დასჭირდათ მოხალისეები. დღეს „გუშაგთა კორპუსის“ უფროსის მოადგილედ ითვლება სწორედ „ბასიჯის“ უფროსი.

როგორც წესი, „გუშაგთა კორპუსი“ უფრო კარგად მომზადებულია, ვიდრე „ბასიჯი“. „ბასიჯის“ 1000 თანამშრომელს შეიძლება ხელმძღვანელობდეს „გუშაგთა კორპუსის“ ერთი უფროსი.

„ბასიჯს“ უყურებენ ახალგაზრდები, როგორც პერსპექტივას – მერე „გუშაგთა კორპუსის“ წევრი გახდები.

• ეს იყო ირანისგან მოულოდნელი სვლა, რა ვერ გათვალა ამერიკამ? ისე ჩანს, რომ ხამენეის მკვლელობის შემდეგ ირანში ელოდნენ საპროტესტო მოძრაობის გააქტიურებას. 

ირანი იმდენად სპეციფიკური ქვეყანაა და იმდენად სპეციფიკური ხელისუფლება ჰყავს, ბოლომდე რამის გათვლა არის შეუძლებელი. მას შემდეგ, რაც რუსეთის იმპერიაში მოვხვდით ქართველები, ირანთან კავშირი გაგვიწყდა დიდი ხნით. ირანის თემა დაგვავიწყდა, თორემ ჩვენმა წინაპრებმა ძალიან კარგად იცოდნენ ვისთან ჰქონდათ საქმე, როცა ეს ეხებოდა ირანს.

მარტო „გუშაგთა კორპუსი“ რომ ავიღოთ, ასეთი უნიკალური სტრუქტურა მსოფლიოში არ არსებობს. რაღაცით, აი, საბჭოთა „ენკავედეს“ [NKVD] და ჰიტლერის „ესესს“ [SS] წააგავს. მათ აქვთ უზარმაზარი გავლენა.

ვფიქრობ, რომ ამერიკამ ოდნავ დააგვიანა რეაგირება. საპროტესტო ტალღის დროს მეტი აქტიურობა რომ გამოეჩინა ამერიკას, შეიძლება სხვანაირი სცენარი დამდგარიყო, თუმცა ტრამპისაც მესმის. წარმოიდგინეთ სურათი: თეირანის, ისპაჰანის, შირაზის ქუჩებში ხალხია გამოსული, მიდის ჩხუბი პოლიციასა და მოსახლეობას შორის, ამ დროს ამერიკას რომ დაებომბა ირანში რაღაც, შესაძლოა, გაურკვეველი რეაქცია მოჰყოლოდა ამას მოსახლეობისგან. ალბათ ამერიკელებმა ბოლომდე ვერ გათვალეს, არ იცოდნენ, როგორი იქნებოდა რეაქცია. მოსახლეობას რომ ეთქვა „ესენი ჩვენ გვბომბავენ“ და პირიქით ამერიკის წინააღმდეგ განწყობა გასჩენოდათ?!

• საპროტესტო ტალღის მონაწილეების დამოკიდებულება როგორია დღეს, თქვენი ინფორმაციით, ამერიკის და მიმდინარე ომის მიმართ? 

პოზიტიურია, როგორც მე ვიცი. რეჟიმმა იმდენად ბევრი ადამიანი დახოცა პროტესტანტებს შორის, ხალხი მტრად განიხილავს არა ტრამპს, არამედ თავისსავე მოძმეს, რომელმაც იარაღი ესროლა სამხედრო ფორმაში ჩაცმულმა.

ისრაელის და ამერიკის სპეცსამსახურები აცხადებენ, რომ მოსახლეობა გვაძლევს მინიშნებებს, სად არიან „გუშაგთა კორპუსის“ და „ბასიჯის“ მაღალჩინოსნებიო.

ზუსტი ინფორმაციის გამოტანა ირანიდან მართლაც ძალიან რთულია. მე ირანში ვსწავლობდი, მერე სამხედრო სტრუქტურაში ვმუშაობდი და ირანს კარგად ვიცნობ – იმდენად სპეციფიკურია, რომ ვერაფერს ვერ შეადარებ, ეს მართლაც სრულიად ამოუცნობი ქვეყანაა.

ცხადია ის, რომ აიათოლა ხამენეის მოკვლის შემდეგ ირანში დამთავრდა დიდი აიათოლების ეპოქა – მოჯთაბა ხამენეი უკვე არის ფაქტობრივად „გუშაგთა კორპუსის“  კადრი. აიათოლა ხამენეიმდე აიათოლები იყვნენ პირველ ადგილზე და ისინი აკონტროლებდნენ სრულად სახელმწიფო სისტემას, ახლა კი „გუშაგთა კორპუსი“ აკონტროლებს მთლიანად ხელისუფლებას.

გამოდის, როლები გაცვალეს „გუშაგთა კორპუსმა“ და აიათოლებმა.

• როგორ დათანხმდნენ ამას აიათოლები? 

ომმა მოიტანა ეს.

აიათოლა არის რელიგიური ლიდერი. აიათოლები არიან რელიგიური პირები, კლერიკალები, მათ ომი არ იციან, სამხედრო ამბავი არ იციან და ამიტომ მოხდა ეს ჩანაცვლება. ომის დროს უკვე მათი ქადაგება აღარაფერს ნიშნავს და ამიტომ ხელისუფლება ხელში აიღო იმან, ვინც იცის ომი, ანუ „გუშაგთა კორპუსმა“.

• ამით რეჟიმი უფრო განმტკიცდა, თუ პირიქით?

ფაქტობრივად, სამხედრო დიქტატურა დამყარდა ირანში. მოჯთაბა ხამენეი არის „გუშაგთა კორპუსის“ ოფიცერი. ირან-ერაყის ომის დროს მოჯთაბა ხამენეი იყო წასული ომში და „გუშაგთა კორპუსის“ ერთ-ერთ დივიზიაში იბრძოდა.

გუშინ ღამე ასეთი რაღაც მოხდა: ფეზეშქიანმა, ანუ ირანის პრეზიდენტმა, მოკლული ალი ლარიჯანის ადგილას, რომელიც ასევე „გუშაგთა კორპუსის“ გენერალი იყო, ასევე „გუშაგთა კორპუსის“ გენერალი დანიშნა – მუჰამედ ბაყერ ზოლყადრი, ირანის უზენაესი ეროვნული უშიშროების საბჭოს ახალი მდივანი. ამით მთლიანად შეივსო „გუშაგთა კორპუსის“ წევრებით მაღალი თანამდებობები.

ამით ხელისუფლება უფრო გამკაცრდება. ჩვენს რეალობას რომ შევადაროთ და ჰიპოთეტურად წარმოვიდგინოთ: მაგალითად, ირაკლი კობახიძის მაგივრად პირველ პირად რომ დანიშნონ „ხარება“. შესაბამისად, მიდგომები კიდევ უფრო გამკაცრდება, სამხედრო დიქტატურის მხრივ წავა მოვლენები.

• ტრამპი საუბრობს მოლაპარაკებაზე ირანთან. არსებობს შეთანხმების რესურსი? 

იმდენად კარდინალურად განსხვავებული მოსაზრებები აქვს ამერიკას და ისრაელს და ირანს – მეორე მხრივ, ამ ეტაპზე შეხების წერტილებს ვეღარ ვხედავ.

ამერიკის ერთ-ერთი მთავარი მოთხოვნაა ირანის ბირთვული პროგრამის სრული დემონტაჟი, ანუ ისპაჰანში, ფორდოში, ნათანზში არსებული ობიექტები უნდა იქნეს ლიკვიდირებული. ირანს აქვს ძალიან ეშმაკური აღმოსავლური პოლიტიკა: სულ აჭიანურებს ამ თემებს, ამიტომაც, მისდამი ნდობა ამერიკას აქვს ძალიან დაბალი.

მეორე მოთხოვნა არის პროქსი დაჯგუფებების დაფინანსების შეჩერება. ირანი ამაზეც არ მიდის, ფაქტობრივად, ეს მისთვის ხელის მოჭრაა – ირანს ხელი აქვს გადაწვდენილი ერაყში, იემენში და ამ დროს ამერიკა ეუბნება, ხელი უნდა მოიჭრაო. ამ პირობებით, რაც ახლა ამერიკას და ისრაელს უნდა, ეს ნიშნავს, რომ ირანი რეგიონის ლიდერი ქვეყნიდან უნდა გადაიქცეს მეორეხარისხოვან წევრად, რომელსაც არ ექნება ზედმეტი ამბიციები. ეს, ცხადია, ირანისთვის მიუღებელია.

• მაშინ რაზეა გათვლილი ტრამპის ეს პირობები? 

არიან პოლიტიკოსები, რომლებსაც აქვთ თამაშის უნარი. ტრამპი ასეთი არ არის. ის რასაც აპირებს, იმას ამბობს კიდეც.

• ტრამპს იმედი აქვს, რომ ირანი რაღაც ეტაპზე იძულებული გახდება და უკან დაიხევს? 

დიახ, ზუსტად ასეა. ტრამპს იმედი აქვს, რომ ირანი იძულებული გახდება რაღაცას დათანხმდეს. ტრამპი მაინც ფიქრობს, რომ იქამდე მიიყვანს ამ ყველაფერს, რომ ირანის ხელისუფლება მის წინადადებას მიიღებს. ჩემი აზრით, ტრამპმა იცის რა გააკეთოს. რახან დაიწყო, ეცდება, რომ ეს თემა ბოლომდე მოაგვაროს.

როგორც ამერიკული მედია წერს, ამერიკაში უკვე სერიოზულად მიდის საუბარი იმაზე, რომ სახმელეთო ოპერაცია დაიწყონ. ეს იმდენად რთული ნაბიჯია, რომ წავა თუ არა ტრამპი მაგაზე, აი, მელანია ტრამპიც კი ვერ გეტყვით ამას, არა თუ მე.

სახმელეთო ოპერაციის დაწყებას მხოლოდ ტრამპიც ვერ გადაწყვეტს, იქ მთელი ამერიკის სახელმწიფო სისტემაა ჩართული. დიდი რისკია ირანში სახმელეთო ოპერაციის ჩატარება… მანდ ფეხის შეყოფა არის რთული თემა და თუ ტრამპი მაგაზე წავა, ეს შეცვლის არამარტო ახლო აღმოსავლეთში არსებულ რეალობას, არამედ გლობალურად იმოქმედებს მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებზე და ჩვენზე, საქართველოზეც.

• რა ადგილს იძენს საქართველო რეგიონში ამასობაში?  დღეს ამერიკელმა კონგრესმენმა ჯო უილსონმა წარმომადგენელთა პალატაში სიტყვით გამოსვლისას „ქართულ ოცნებას“ ანტიამერიკული პარტია უწოდა, რომელიც მხარს უჭერს ირანის ტერორისტულ რეჟიმსო. ასევე დღეს სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელს ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პროექტის მიმდინარეობა გააცნეს. საუბარია ჩინურ კომპანიაზე, რომელიც დასანქცირებულია ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ.

ჩვენთან ძალიან ახლოს მსოფლიო ომის ნიშნების მატარებელი სამხედრო კონფლიქტი მიმდინარეობს, როგორიცაა რუსეთ-უკრაინის ომი. ეს უკვე აღარ არის მარტო რუსეთ-უკრაინის ომი – გლობალური ომია. ოფიციალურად ყველას ეშინია და არ ეძახის მსოფლიო ომს, მაგრამ რეალურად ეს მსოფლიო ომის ნიშნებია. სხვათა შორის, 2008 წელს დაიწყო ეს ყველაფერი, უბრალოდ ჩვენთან მასშტაბი იყო პატარა და იმიტომ არ მოჰყვა რეაქცია.

ამ ფონზე მეორე კერა გაჩნდა მესამე მსოფლიო ომის ჰიბრიდული და არაღიარებული. ჩვენ ეხლა ვართ ორი გლობალური მსოფლიო მესამე ომის ეპიცენტრში და ჩვენზე ეს ყველაფერი აუცილებლად აისახება.

ყველაფერი დამოკიდებული იქნება იმაზე, როგორ განვითარდება მოვლენები, რა თქმა უნდა, როგორც რუსეთ-უკრაინას შორის, ასევე აშშს, ირანსა და ისრაელს შორის.

ძალიან მაფიქრებს ის გარემოება, რომ ირანის მასობრივი დაბომბვების დროს ლტოლვილების რაოდენობა სამხრეთ კავკასიაში მოიმატებს. პირველ დარტყმას მიიღებს სომხეთი და აზერბაიჯანი, იქიდან გამომდინარე, რომ ირანის ტერიტორია თუ დაიბომბება, ირანის აზერბაიჯანელები გადმოვლენ აზერბაიჯანში. თუ სპარსელები დაიბომბება ირანში, ისინი გადმოვლენ სომხეთში – სომხები და სპარსელები ერთმანეთთან ყოველთვის კარგად იყვნენ.

მაგრამ თუ გაიზარდა მასშტაბი, შეიძლება ლტოლვილები წამოვიდნენ ჩვენსკენაც.

არსებობს ბირთვული საფრთხეც. ეს დაბომბვები რომ ხდება ირანის ბირთვული ობიექტების, საფრთხე არის. ამერიკელები და ებრაელები ზედმიწევნით ასრულებენ სამხედრო შეტევებს უმაღლეს დონეზე, მაგრამ შანსი არსებობს, რომ რადიაციის პრობლემამაც იჩინოს თავი.

იმის საფრთხეც გვაქვს, რომ შესაძლოა, ისრაელმა გამოიყენოს  ბირთვული იარაღი ირანის წინააღმდეგ. ამის ალბათობა მცირეა, მაგრამ არსებობს.

თუ „ქართული ოცნება“ ირანთან კომუნიკაციას აქტიურად გააგრძელებს, ფაქტობრივად, ჩვენი ხელისუფლება და ძალაუნებურად ჩვენი ქვეყანაც უკვე იქნება მხარე ამ პროცესებში. ხომ არის საუბარი, საქართველომ ნეიტრალიტეტი დავიცვათო, ამას ამბობს ხელისუფლება, მაგრამ თუ ირანთან კონტაქტები უფრო გაღრმავდა და ირანის მოქმედ ხელისუფლებასთან მიდგომები უფრო პროირანული გახდება – „ქართული ოცნება“ მთლად ბოლომდე ამას არ ამბობს – ჩვენ შეიძლება ამ პროცესში მხარე აღმოვჩნდეთ.

მეორე მხრივ, როგორღაც ამ სამხედრო კონფლიქტისგან თავი მაქსიმალურად შორს უნდა დავიჭიროთ. სულ ახლახან აზერბაიჯანს ემუქრებოდნენ ირანელები, დაბომბეს აეროპორტი… ამიტომაც, უნდა დავიჭიროთ მაქსიმალურად ფრთხილი პოზიცია, მაგრამ არა პროირანული. ირანის ახლანდელი რეჟიმის მხარე არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დავიჭიროთ. ანტიჰუმანური რეჟიმის მხარდაჭერა ჩვენ, რა თქმა უნდა, ცივილიზებულ სამყაროსთან პრობლემას შეგვიქმნის ურთიერთობაში.

ამიტომაც, მთლიანად ვემიჯნები ირანის ახლანდელი ხელისუფლების რეჟიმის საქმეს და მოქმედებებს. ეს არის კატასტროფა. სახელმწიფო დონეზე მაქსიმალური ფრთხილი პოლიტიკა უნდა დავიკავოთ და ცივილიზებული სამყაროს გვერდით უნდა დავრჩეთ.

____________

ფოტოზე: თეირანი, 3 მარტი. ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

ბათუმში სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომის ან გაჩერებისთვის ჯარიმა 100 ლარი 2026 წლის პირველი მაისიდან გახდება.

ამ დროისთვის ანალოგიური დარღვევისთვის ჯარიმა 10 ლარია.

საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ პარლამენტის მიერ დამტკიცებული კანონი ძალაში 2026 წლის 1-ლი მაისიდან შედის.

ამ კანონით:

„თვითმმართველი ქალაქის − ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომა ან გაჩერება (გარდა იმ გამონაკლისი შემთხვევისა, როდესაც სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე დგომა დასაშვებია) − გამოიწვევს დაჯარიმებას 100 ლარის ოდენობით.

ამასთანავე, სატრანსპორტო საშუალება გადაყვანილი იქნება სპეციალურ დაცულ სადგომზე ან/და სატრანსპორტო საშუალების თვლებს სპეციალური საშუალებით გაუკეთდება ბლოკირება.

გარდა ამისა, ამავე კანონით პირველი მაისიდან:

• ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში პარკირების ადგილას ავტოსატრანსპორტო საშუალებების პარკირებისთვის თვითმმართველი ქალაქის − ბათუმის წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ დადგენილი საფასურის გადახდის გარეშე ავტოსატრანსპორტო საშუალების დგომა − გამოიწვევს დაჯარიმებას 50 ლარის ოდენობით.
• ავტოსატრანსპორტო საშუალების მფლობელის ან/და მესაკუთრის მიერ თვითმმართველი ქალაქის − ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში პარკირების წესების სხვა დარღვევა − გამოიწვევს დაჯარიმებას 50 ლარის ოდენობით.
• თვითმმართველი ქალაქის − ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში ამკრძალავი ნიშნის „სახანძრო ჰიდრანტთან გაჩერება აკრძალულია“ მოთხოვნის დაუცველობა − გამოიწვევს დაჯარიმებას 200 ლარის ოდენობით.

ამასთანავე, სატრანსპორტო საშუალება გადაყვანილი იქნება სპეციალურ დაცულ სადგომზე ან/და სატრანსპორტო საშუალების თვლებს სპეციალური საშუალებით გაუკეთდება ბლოკირება.“

პირველი მაისიდან ტროტუარზე დგომა ან გაჩერებისთვის ბათუმის გარდა 100 ლარი იქნება ჯარიმა ასევე შემდეგ ქალაქებში: თბილისში, ქუთაისში, მცხეთაში, რუსთავში, გორში, თელავში, ფოთში, ზუგდიდში, ახალციხესა და ოზურგეთში.

ასევე საქართველოს კურორტებზე. სხვა მუნიციპალიტეტებში კი ისევ 10 ლარი დარჩება.

„სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე ან ქვეითთა გადასასვლელზე დგომა ან გაჩერება (გარდა იმ გამონაკლისი შემთხვევისა, როდესაც სატრანსპორტო საშუალების ტროტუარზე დგომა დასაშვებია) − გამოიწვევს დაჯარიმებას 10 ლარის ოდენობით, ხოლო თბილისში,  ქუთაისში,  ბათუმში, მცხეთაში,  რუსთავში, გორში, თელავში,  ფოთში, ზუგდიდში,  ახალციხეში, ოზურგეთში ან საქართველოს რომელიმე კურორტზე − 100 ლარის ოდენობით,“ – წერია კანონში, რომელიც 2026 წლის 1-ლი მაისიდან ამოქმედდება.

ამ თემაზე: 11 ქალაქში ტროტუარზე დგომისთვის ჯარიმა 100 ლარი იქნება, სხვა ქალაქებში კი – 10 ლარი

• საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ კანონი სრულად შეგიძლიათ ნახოთ ამ ბმულზე

2025 წელს საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევისთვის ბათუმში მძღოლებმა ჯამში 22 მილიონ 793 ათასი ლარის ჯარიმა გადაიხადეს.

ვრცლად ამ თემაზე:

100 ლარი არასწორ დგომაზე ბათუმში?- მძღოლები ჯარიმებსა და პარკირების კრიზისზე

See more

 

მთავარი ფოტო: „ბათუმელების“ არქივიდან

 

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ევროპისა და ევრაზიის საქმეთა ბიუროს წარმომადგენელი, პიტერ ანდრეოლი დღეს, 26 მარტს, ანაკლიაშია. ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ინფორმაციით, მინისტრის მოადგილემ, თამარ იოსელიანმა პიტერ ანდრეოლის  ანაკლიის ღრმაწყლოვანი ნავსადგურის პროექტის მიმდინარეობა გააცნო.

„ამერიკულმა დელეგაციამ, ელჩის მოვალეობის შემსრულებელთან ალან პერსელთან ერთად, ადგილზე დაათვალიერა სამშენებლო-სამობილიზაციო სამუშაოები, რომელსაც ბელგიური კომპანია „იან დე ნული“ (Jan De Nul) ახორციელებს“ – წერს სამინისტრო.

მათივე ინფორმაციით, „მხარეებმა დეტალურად განიხილეს ნავსადგურის გენერალური გეგმა და საზღვაო ინფრასტრუქტურის დიზაინი, რომლის საფუძველზეც მიმდინარეობს ნავსადგურის სამშენებლო-სამობილიზაციო სამუშაოები.

საზღვაო ინფრასტრუქტურასთან ერთად, განხილვის საგანი იყო სარკინიგზო სექტორიც. აღინიშნა, რომ რკინიგზა წარმოადგენს შუა დერეფნის კრიტიკულ რგოლს.

დელეგაციას გააცნეს სარკინიგზო სექტორში დაგეგმილი პროექტებიც და ის მსხვილი ინვესტიციები, რომლებიც სახელმწიფოს მხრიდან აღნიშნული მიმართულებით ხორციელდება.

მათ შორისაა ანაკლიასთან დამაკავშირებელი სარკინიგზო ხაზის პროექტი. აღნიშნული პროექტები ერთობლიობაში ქმნის მულტიმოდალურ სატრანსპორტო სისტემას და უზრუნველყოფს დერეფნის გამტარუნარიანობისა და ოპერაციული ეფექტიანობის მნიშვნელოვან ზრდას“ – წერს სამინისტრო.

ამავე ინფორმაციით, შეხვედრას ასევე ესწრებოდნენ შპს „ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის“, „საქართველოს რკინიგზისა“ და საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს ხელმძღვანელი პირები.

 

„ქართული ოცნების“ პარლამენტარები და მინისტრები ათასობით ლარს, დოლარსა და ევროს სახლებში ინახავენ.

2025 წლის ქონებრივი დეკლარაციების მიხედვით, ნაღდი ფულის გადანახვის რეკორდს ხსნიან ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ნათია თურნავა და მისი ძმისშვილი, „ქართული ოცნების“ პარლამენტის წევრი, ვახტანგ თურნავა.

მაგალითად, ნათია თურნავას 2025 წლის დეკლარაციის მიხედვით, მარტო ერთ წელიწადში 540 473 ლარი აქვს დაფიქსირებული გასავლის სახით. ამის ფონზე, თურნავამ და მისმა მეუღლემ მაინც მოახერხეს ათასობით ლარის, დოლარისა და ევროს გადანახვა ნაღდი ფულის სახით.

2025 წლისთვის ნათია თურნავას სეიფში აქვს შენახული 60 000 ლარი, 375 000 დოლარი და 35 000 ევრო.

მის მეუღლეს, დავით ვეშაპიძესაც ფული სხვადასხვა ვალუტაში აქვს გადანახული: 30 000 ლარი, 15000 ევრო და 125 000 დოლარი.

სახლში ინახავს 430 000 ევროს ვახტანგ თურნავაც, – „ოცნების“ პარლამენტის დეპუტატი.  

„ოცნების“ პარლამენტარები

სია ძალიან გრძელია იმ პირების, რომლებმაც გადაწყვიტეს, რომ სახლში შეინახონ „რაღაც დანაზოგი“. თუმცა ამჯერად იმ პირებზე შევჩერდებით, რომლებსაც ყველაზე მეტი თანხა აღმოაჩნდათ სახლში.

მაგალითად, გიორგი ბარვენაშვილი და მისი მეუღლე სამივე ვალუტაში ინახავენ სახლში დიდი ოდენობის თანხას.

ბარვენაშვილის სახელზეა 115 000 დოლარი, 93 200 ევრო და 68 450 ფუნტი. მის მეუღლეს კი 46 000 დოლარი და 15 300 ევრო აქვს ნაღდი ფულის სახით გადანახული.

მის მეუღლეს მაია მაისაძეს ასევე აქვს ნაღდი ფული შენახული – 46 000 დოლარი და 15 300 ევრო.

ნაღდ ფულს – 37 000 ლარს და 40 000 დოლარს ინახავს შოთა ბერეკაშვილიც.

ვიქტორ სანიკიძე და გიორგი ხახუბიას კი 50-50 000 დოლარი აქვთ სახლში შენახული.

ალუდა ღუდუშაურს სახლში გადაუნახავს 20 000 ევრო და 102 000 დოლარი. მის მეუღლეს კი 20 000 დოლარი აქვს ნაღდი ფულის სახით შენახული.

სამივე ვალუტაში აქვს ნაღდი ფული გადანახული ანტონ ობოლაშვილსაც – 110 000 ლარი, 55 000 დოლარი და 60 000 ევრო.

ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე ირაკლი კირცხალიაც 82 000 დოლარს ინახავს სახლში.

70 000 ლარი და 100 000 დოლარი ბანკის ნაცვლად სახლში უდევს ნინო წილოსანსაც.

ზაალ დუგლაძეს 50 000 დოლარი და 150 000 ლარი შეუნახია სახლში.

იოსებ ჯორბენაძეს კი 155 000 ლარი გადაუნახავს.

ილია ინჯიას 100 000 დოლარი და 200 000 ლარი აქვს ნაღდი ფულის სახით, მაია ბითაძეს 20 000 ლარი, 30 000 ევრო და 8000 დოლარი უდევს სახლში.

ნაღდ ფულს – 12 000 ევროს ინახავს შალვა პაპუაშვილის ცოლიც.

ბანკის ნაცვლად სახლში შეუნახავთ 25 000 დოლარი და 25 000 ევრო რატი იონათამიშვილსა და მის მეუღლესაც.

ნაღდი ფული – 100 000 ლარი აქვს გიორგი ჭყონიას, ნიკოლოზ სამხარაძეს კი – 27 000 დოლარი.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატების მსგავსად ნაღდ ფულს სახლში ინახავენ „ოცნების“ მინისტრებიც

მაგალითად, კულტურის მინისტრი თინათინ რუხაძე, რომელმაც საზოგადოებას ძვირადღირებული ჩანთებით დაამახსოვრა თავი, ბანკის ნაცვლად სახლში ინახავს 68 000 დოლარს.

350 000 ლარი აქვს სახლში გადანახული „ოცნების“ სპორტის მინისტრს შალვა გოგოლაძეს.

იუსტიციის მინისტრი პაატა სალია და მისი მეუღლე ქეთევან ჯელაძე 45-50 000 დოლარს ფლობენ ნაღდი ფულის სახით.

გარემოსა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი, დავით სონღულაშვილიც 75 ათას ევროს და 20 ათას ლარს სახლში ინახავს.

ინფრასტრუქტურის მინისტრს რევაზ სოხაძეს 50 000 დოლარი გადაუნახავს, რეგიონული განვითარების მინისტრს კახაბერ გულედანს კი – 35 500 დოლარი.

სახლში აქვთ 30 ათასი და 9 ათასი დოლარი თავდაცვის მინისტრს ირაკლი ჩიქოვანს და მის მეუღლეს.

ნაღდ ფულს ინახავენ თბილისის მერი კახა კალაძე და მისი მეუღლე ანუკი არეშიძე.

კალაძეს 50 ათასი დოლარი და 70 ათასი ევრო გადაუნახავს სახლში, მის მეუღლეს კი – 65 ათასი ლარი და 45  ათასი ევრო.

კალაძის მოადგილეებიდან მხოლოდ ერთს, გიორგი ტყემალაძეს აქვს ნაღდი ფული 75 ათასი ლარი სახლში.

ბანკის ნაცვლად სახლში ინახავს სოლიდურ თანხას სახელმწიფო აუდიტის უფროსი გიორგი გაბიტაშვილიც. მას ნაღდი ფულის სახით სახლში უდევს 250 000 ლარი და 290 000 დოლარი.

კრიმინალური პოლიციის უფროსი, თეიმურაზ კუპატაძე და მის მეუღლეც სახლში ინახავენ 80 000 დოლარს.

სია ძალიან გრძელია იმ პირების, ვინც ბოლო პერიოდში თანხების შენახვა სახლში დაიწყო. უკავშირდება თუ არა ეს ფაქტი საერთაშორისო სანქციების შიშს, მათ შორის „მოსკოვის მექანიზმის“ ამოქმედებას? რაზე მეტყველებს, მაგალითად, ის ფაქტი, რომ ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი ნაღდი ფულის შენახვას არჩევს. ბანკებს არ ენდობა, თუ სხვა მიზეზი აქვს?

ამ თემაზე „ბათუმელები“ ეკონომისტ ზაზა ბროლაძეს ესაუბრა. ექსპერტის თქმით, ეს იმ ყველაფრის ანარეკლია, რაც ქვეყანაში ხდება.

„კორუფციის ასეთი საოცარი მასშტაბები შევარდნაძის დროსაც კი არ ყოფილა. მაშინ ამხელა ეკონომიკა არ იყო პროცენტულად, მაგრამ ამხელა წილს ვერ იპარავდნენ ბიუროკრატები.

არაფერს ვიტყვი შემდეგ ხელისუფლებაზე, რომელმაც საკმაოდ ეფექტურად იღვაწა იმისათვის, რომ კორუფცია შემცირებულიყო და ეს იყო დადასტურებული საერთაშორისო ინდექსებით.

ის ფაქტი, რომ ნაღდ ფულს ინახავენ, რა თქმა უნდა, სანქციების შიშია, მაგრამ მეორე მხრივ, ასეთი ფულის კონტროლი საკმაოდ რთულია. აქვს ეს ფული ნამდვილად თუ არ აქვს, არავინ უმოწმებს, მხოლოდ დეკლარირებას ექვემდებარება.

არც ამ ფულის წარმომავლობას აკონტროლებს ვინმე. თუ პროკურატურა ან  სამართალდამცავი უწყებები დაინტერესდებიან, მაშინ უნდა დაადასტურონ საიდან აქვთ.

ტექნიკურად, ქეშის დეკლარირება ძალიან ხელსაყრელია მათთვის, რადგან ვერ გაიგებ რა თანხა აქვთ სინამდვილეში, თავი რომ გავანებოთ წყაროს, თუ საიდან აქვთ ეს ფული. მეორე მხრივ, ფაქტია, რომ ეს თანხები იმდენად მიზერულია ზოგიერთ კორუმპირებულ ადამიანთან დაკავშირებით, გვაფიქრებინებს, რომ ეს აისბერგის წვერია, რადგან ვიცით, რომ თანხებს ინახავენ კრიპტოვალუტაში, უძრავ ქონებაში, უცხოეთში და „შავი დღისთვის“ შენახული თანხებია. შეიძლება ადვოკატის დაქირავება დასჭირდეთ, ან სადმე წასვლა მოუწიოთ – ყოველდღიური ჯიბის ფულია ზოგიერთისთვის.

ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის საქციელი განსაკუთრებით სასაცილოა, როცა ამ ოდენობის თანხა უდევს მუთაქაში.

თუმცა სასაცილოს გარდა ტრაგედიაცაა, რადგან უფრო დაბალი რანგის ბიუროკრატებისთვის, საჯარო მოხელეებისთვის გარკვეული მოდელიც შეიძლება გახდეს და თუ მასიურად დაიწყებენ ისინიც ბანკების უგულებელყოფას, ეს გაზრდის ჩრდილოვან ეკონომიკას“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

„ქართული ოცნების“ ეკონომიკის ყოფილი მინისტრის მოადგილე, რომეო მიქაუტაძე ქონებრივ დეკლარაციაში წერდა, რომ ნაღდი ფულის სახით 85 000 დოლარს ინახავდა. თუმცა 2025 წლის 19 ივნისს ის დააკავეს და 10-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციაში, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებასა და ასევე სხვა ეპიზოდებში.

დაკავების შემდეგ ყოფილ ჩინოვნიკს ჩამოართვეს საქართველოსა თუ ესპანეთში არსებული უძრავი ქონება, ოქროს ზოდები, ოქროს საათები, მონეტები, ავტომობილები და ასე შემდეგ.

„ამიტომ ვამბობ, რომ ის, რაც ჩანს, ეს არის ამ ადამიანებისთვის ჯიბის ფული. მნიშვნელოვანია, რა არის რეალურად აისბერგის წვერს ქვემოთ. რა თანხას ფლობს ესა თუ ის ჩინოვნიკი და მთავარი პრობლემა აქ ის კი არ არის, რომ ჩინოვნიკები სახლში ინახავენ ფულს, არამედ ის, რომ არნახული დონის კორუფციაა ქვეყანაში – ფულის მოპარვა სირცხვილი აღარ არის. ყოფილი თავდაცვის მინისტრი იმხელა თანხებს ფლობდა, რომ კაზინოშიც კი თამაშობდა“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

მისი თქმით, დღეს, „ქართული ოცნების“ ფუნქციონირების დამოკიდებულება სახელმწიფოს მიმართ, საბჭოთა პერიოდის მიდგომას ჰგავს, როცა კორუფცია, მოპარვა სირცხვილად, კრიმინალად ნაკლებად მიიჩნეოდა.

„ამბობდნენ – „შენ ხომ არ გპარავ, სახელმწიფოს ვპარავ“. ჯარისკაცი იქნება თუ პაციენტი, შენ ჰპარავ მათ, როცა კორუფციაში ხარ. ესენი კი, ბობოლა, კორუმპირებულ ხალხზე იძახიან „კაცურად ზის“ ციხეშიო. ის კი არა, რომ კორუფცია სამარცხვინოა და სამარცხვინოები არიან“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

ნაღდი ფულის გარდა, ცალკეული ჩინოვნიკების დეკლარაციაში ფიგურირებდა კრიპტოვალუტაც. თუკი თანხების დიდ ნაწილს ციფრულ ვალუტაში გადაიტანენ „ოცნების“ მაღალჩინოსნები, შეძლებენ თუ არა სანქციების შემთხვევაში ასე გადაარჩინონ ფულადი დანაზოგები? – ვკითხეთ მას.

ზაზა ბროლაძის თქმით, ფულის კრიპტოვალუტაში შენახვის შემთხვევაშიც კი „მთლად გულარხეინად ვერ იქნებიან“.

„კრიპტოვალუტა ნაკლებად კონტროლირებადია, თუმცა მისი ტექნიკური მიკვლევა შესაძლებელია. 100%-ით რომ იყოს ადამიანი დაზღვეული, ასე არ არის. აშშ-სთვის ასეთი ინფორმაციაც ხელმისაწვდომია“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

ქვეყანაში კორუფციის ფაქტების კვლევაზე ანტიკორუფციულმა სამსახურმა უნდა იმუშაოს. თუმცა, თავად ამ სამსახურის უფროსიც კი, თანხებს სახლში ინახავს.

ზაზა ბროლაძის თქმით, ეს იმის ბრალია, რომ სისტემა კორუფციაშია, „ჭანჭიკები კი თავიანთ თავებს არ მოიჭრიან“.

„კორუფციის ბაცილა უნდა მოვიცილოთ თავიდან, რადგან დალაგებულ ქვეყანაში ვერცერთი ბიუროკრატი, ვერცერთი ფუნქციონერი ვერ უნდა ბედავდეს, ასე თავხედურად თან ფული აკეთოს და თან მერე დეკლარაციებში დააფიქსიროს ნაღდი ფული იქნება თუ შემოსავალი, რომელიც მათ ოფიციალურ ხელფასზე გაცილებით მეტია.

ინდულგენციასავით გახდა, რომ მე დავაფიქსირე დეკლარაციაში და მორჩა. შემოსავალი რომ გაქვს ასი ერთეული და დეკლარაციაში აფიქსირებ ხუთას ერთეულს, ნორმალურ ქვეყანაში ეს უნდა აჩენდეს კითხვებს. ჩვენ არც გვაქვს იმის ილუზია, რომ „ქართული ოცნება“ კორუფციას ებრძვის. თუ ვიღაცის ინტერესები გადაიკვეთება, მაშინ იწყება ვიღაცის ჩაძირვა, თორემ კორუფციას არ ებრძვიან ამ ქვეყანაში“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

– „ველოდებით, რომ ჩინურ ბანკებთან ჩვენი თანამშრომლობა გაძლიერდება“, – თქვა გასულ წელს ნათია თურნავამ. რამდენად მოსალოდნელია, რომ სახლში გადანახული თანხები ერთ დღეს ჩინური ბანკების ანგარიშებზე აღმოჩნდეს? – ვკითხეთ ზაზა ბროლაძეს.

მისი თქმით, ჩინურ ბანკებსაც ისევე ეშინიათ ამერიკული სანქციების, როგორც ქართულ ბანკებს. ამიტომ, დასავლეთის მიერ დასანქცირებულ „ოცნების“ მაღალჩინოსნებს ფულის გადასარჩენად ერთადერთი გზა, – „მუთაქა“ რჩებათ.

„ჩინური ბანკებიც არიან საერთაშორისო მთლიანი სისტემის ნაწილები, ამიტომ ასე მარტივად ვერ გახსნიან იქ ანგარიშებს – ამით რომ დააღწიონ თავი სანქციებს, ეს გამორიცხულია. შიდა ჩინური Swift დავარქვათ ვთქვათ, არც ეს იქნება უსაფრთხო მათთვის, რადგან ნებისმიერი ჩინური ბანკი ეკონომიკურ საქმიანობაშია დასავლეთის ქვეყნებთან და ამ პროცესს ამონიტორინგებენ. ასეთ რისკს, მით უმეტეს ჩინური ბანკი არ აიღებს, უზარმაზარი ბრუნვები აქვთ და ჩვენი საჯარო მოხელეების ფულის გადამალვით არა მგონია, რომ დაკავდნენ.

იმედია, ხანძარი არ გაჩნდება და იქ არ ჩაიფერფლება ის, რაც გადაინახეს“, – ამბობს ზაზა ბროლაძე.

ბათუმში, ნინოშვილის ქუჩაზე, ძეგლის დაცვის ზონაში, შპს „გუმბათი ბულვარის კარიბჭემ“ ისტორიული სახლი დაანგრია და აქ მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მშენებლობას გეგმავს. 2019 წელს აქ 18-სართულიანი კორპუსის მშენებლობა „დექსტერ დეველოპმენტს“ სურდა, თუმცა ყოფილმა მერმა ლაშა კომახიძემ ნებართვა არ გასცა,  მოტივი – სამშენებლო ტერიტორია ძეგლის დაცვის ზონაშია და მაღლივი მშენებლობა ძეგლებს დაჩრდილავს.

ამ საქმესთან დაკავშირებით მას ფარული სატელეფონო ჩანაწერიც გაუვრცელეს, სადაც ამბობდა, რომ ამ საკითხს დამოუკიდებლად ვერ გადაწყვეტდა და უფრო „მაღალ დონეზე“ შესათანხმებელი იყო.

„დექსტერ დეველოპმენტის“ წარმომდგენლები თავის დროზე დაჟინებით ითხოვდნენ ნებართვის გაცემას და საჯაროდ მიუთითებდნენ ხელოვნური ბარიერების შექმნაზე. მათ მერიას ადგილის ჩანაცვლებასაც კი სთხოვდნენ, მაგრამ ამ კომპანიამ ვერც ნებართვა მიიღო და ვერც სხვა შეთავაზება…

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, შპს „გუმბათი ბულვარის კარიბჭე“ სამშენებლო მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრედ „დექსტერ დეველოპმენტის“ ნაცვლად ნინოშვილის #25-ში 2024 წლიდან გამოჩნდა, შემდეგ კი მიწის ნაკვეთი, თავისი შენობით სრულად დაირეგისტრირა.

2026 წლის 18 მარტს კი კომპანიამ აქ 11-სართულიანი კორპუსის მშენებლობის ნებართვა მიიღო.

სამშენებლო დოკუმენტების მიხედვით, ახალი კორპუსი ავარიული სახლების პროგრამის ფარგლებში შენდება, რადგან ნინოშვილის #25-ში მდებარე შენობა ავარიული სახლების ნუსხაში იყო.

მშენებლობა ორ ძეგლს შორის არის დაგეგმილი და პროექტის მასშტაბის მიხედვით ის ორივე ძეგლის ხედვის არეალს შეზღუდავს. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მქონე შენობებს კანონი იცავს, რომლის მიხედვითაც ძეგლიდან 150 მეტრის რადიუსში დაუშვებელია ისეთი მშენებლობა, რომელიც ძეგლს დათრგუნავს.

სამშენებლო მიწის ნაკვეთი, სადაც ახალი კორპუსი უნდა ააშენონ, ნინოშვილის #25-ში მდებარეობს და 1193 კვ.მეტრია, #23-ში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსის მქონე შენობა მდებარეობს, რომელიც ასევე „გუმბათის“ საკუთრებაა. აქ სარემონტო სამუშაოები თითქმის დასრულებულია. აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ინფორმაციით, გაცემულია ამ შენობის რეაბილიტაციის ნებართვა და მის იერ-სახეს შეინარჩუნებენ.

ძეგლის სტატუსი აქვს ნინოშვილისა და მელიქიშვილის ქუჩების კუთხეში მდებარე სახლსაც. სააგენტოს ვებგვერდზე განთავსებული მონაცემებით, ეს სახლი აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში და შპს „გეოგრაფიკის“ სპეციალისტები მას აღწერენ, როგორც აგურის არქიტექტურის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშს ბათუმში:

„არც თუ ისე დიდი მასშტაბის მიუხედავად, შენობას არსებითი როლი აქვს სანაპირო ბულვარის მიმდებარე განაშენიანების სახის შექმნაში. ამგვარი მდებარეობა უზრუნველყოფს შენობის კარგ ხილვადობასა და ადეკვატურად აღქმის შესაძლებლობას. დატვირთვის თვალსაზრისით შენობის მდებარეობა მოხერხებულია, ავტოსადგომისთვის რესურსი არსებობს, თუმცა მოცემული ტერიტორიის დატვირთვიდან გამომდინარე, მაინც არასაკმარისია.“

სამშენებლო დოკუმენტების მიხედვით, ნებართვა გაცემულია 11-სართულიანი კორპუსის მშენებლობაზე ანტრესოლით. შენობის მაქსიმალური სიმაღლე 47.50 მეტრი იქნება. როგორც სამშენებლო დოკუმენტებში ვკითხულობთ, „ავტოსადგომის რაოდენობა განისაზღვრება კანონმდებლობით დადგენილი ნორმის არანაკლებ 40% შესაბამისად.“

სამშენებლო ნებართვის გაცემის ბრძანების მიხედვით, რომელსაც ხელი ბათუმის მერმა გიორგი ცინცაძემ მოაწერა, ვიგებთ მერიის ახალი მიდგომის შესახებ მშენებლობის ნებართვებთან დაკავშირებით. მერიამ გადაწყვიტა დააზღვიოს შენობის ექსპლუატაციაში მიღების საკითხი, რაც ბათუმისთვის სერიოზული გამოწვევაა იმ თვალსაზრისით, რომ ბინების გაყიდვის შემდეგ მშენებლები ამ პროცესის დაწყებას არ ჩქარობენ. 

ამჯერად მერიამ კომპანიას შეთანხმებული პროექტის ექსპერტიზით დადასტურებული ღირებულების 20- პროცენტიანი უპირობო და გამოუხმობი საბანკო გარანტია მოსთხოვა.

გარდა ამისა, კომპანია მშენებლობის დასრულებისა და ექსპლუატაციაში შეყვანის უზრუნველყოფის მიზნით, ნებართვით განსაზღვრულ ვადაში და პირობებით, მერიის სასარგებლოდ იპოთეკით დატვირთავს თავის საკუთრებაში რეგისტრირებული სასარგებლო ფართობების საერთო ჯამის არანაკლებ 10 %-ს. კომპანია ამ ფართობებს მერიის თანხმობის გარეშე ვერ გაყიდის.

მერია ასევე წერს, რომ აღნიშნული სამშენებლო ობიექტისთვის არ არის გათვალისწინებული სანიაღვრე სისტემაში გრუნტის წყლების ჩაშვება.

შპს „გუმბათი ბულვარის კარიბჭეს“ ლაშა ბალაძე ფლობს. ის „ოცნების“ მხარდამჭერი და შემწირველია. 2011 წლიდან დღემდე მან „ოცნებას“ 240 000 ლარი შესწირა.

„სამწუხაროდ, ჯერჯერობით არც გეოლოგიური დასკვნა გვაქვს და არც ის ვიცით, რამ გამოიწვია მეწყერი. არც სოფლისკენ მიმავალი გზა გახსნილა, არც სახლებში დაბრუნების უფლება გვაქვს, რომ ნივთები ავიღოთ.

ამ ეტაპზე, გაგვიყვანეს ქირით და ესაა,“ – სოფელ კურსების მცხოვრები ხატია ბეროძე „ბათუმელებს“ უყვება, როგორ ცხოვრობენ სოფლიდან ერთი ხელი ტანსაცმლით გამოქცეული ადამიანები.

12 მარტის ღამეს სოფელ კურსების მცხოვრებები საწოლებიდან წამოცვივდნენ და ისე გამოიქცნენ საკუთარი სახლებიდან, მხოლოდ იმის წამოღება შეძლეს, რაც ტანთ ეცვათ ან რაც იმ მომენტში ხელში მოჰყვათ.

ადამიანებმა ვერ გამოიტანეს ვერაფერი – ვერც პირადი ნივთები, ვერც ტექნიკა, ზოგმა დოკუმენტების გამოტანაც ვერ შეძლო.

სოფელ კურსების დატოვება 46 ოჯახს მოუწია. გეოლოგების ინფორმაციით, მეწყრულ ზონაში მოქცეული 46 სახლიდან მხოლოდ 13 სახლში შეიძლება გადაადგილება და ნივთების გამოტანა. 17 სახლი სრულადაა დანგრეული – სახლები მიწაში ისე ჩაიმარხა, მხოლოდ სახურავები ჩანს.

მეწყერმა 60 ჰექტარი ტერიტორია მოიცვა. ტყიბულის მერიამ დაზარალებული ოჯახები თავდაპირველად სასტუმროებში განათავსა. მოგვიანებით კი ნაწილი, ვინც შესაფერისი ბინა იპოვა, ქირით გაიყვანა. ნაწილი ისევ სასტუმროებში რჩება.

„ვინც რა თანხაში იპოვა ბინა, ის თანხა დაფინანსდა. ჩვენ, მაგალითად, 1000 ლარში ვნახეთ და ეს თანხა დაგვიფინანსა მერიამ. ზოგმა 1500-ში ნახა, ბევრი ვინც იყვნენ ოჯახში, იმათაც სრულად დაუფინანსეს. სულადობის მიხედვით იანგარიშა მერიამ ქირის თანხა,“ – ამბობს ხატია ბეროძე.

სოფელ კურსებიდან გამოყვანილი ოჯახები ტყიბულის მერიამ პირველ ეტაპზე 6 თვის საცხოვრებელი ქირით უზრუნველყო.

ხატიას თქმით, მეწყრით დაზარალებულმა ოჯახებმა ერთჯერადი დახმარებაც მიიღეს – სულზე 500 ლარი.

რა იქნება ახლა? – ეს არის კითხვა, რომელზე პასუხსაც კურსების მცხოვრებები ეძებენ.

„სიმართლე რომ გითხრათ, ჯერჯერობით არაფერს ამბობენ. ჩვენი შეთავაზება იყო, რომ იქვე სოფელში გამოყონ მიწის ნაკვეთები და იქ აგვიშენონ სახლები. იმიტომ, რომ ასე გაცილებით უფრო იაფი დაუჯდება სახელმწიფოს, ვიდრე ის, რომ ზარალი დათვალოს და რეალურად შეაფასოს, რა ოდენობის ზარალი მივიღეთ.

იქვე სოფელში არის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთები და იქნებ მოხდეს იქ [სახლების აშენება],“ – ამბობს ხატია ბეროძე.

ხატიას თქმით, ამჟამად სწავლობენ იმ ტერიტორიას, რომელზეც მოსახლეობამ მიუთითა მუნიციპალიტეტს, რამდენად შეიძლება იქ სახლების აშენება და რამდენად უსაფრთხოა.

დაზარალებულები არ არიან თანახმა სახელმწიფოს მიერ განსაზღვრულ 30 ათას ლარზე, რომელსაც, როგორც წესი, სახელმწიფო მსგავს შემთხვევებში გასცემს. თუმცა საბოლოო შეთავაზება ჯერ სახელმწიფოს არ გაუკეთებია მათთვის და ყველა მოლოდინის რეჟიმშია.

სოფელი კურსები მუნიციპალურად ტყიბულს ეკუთვნის, მაგრამ ქუთაისთან ახლოსაა.

ტყიბულსა და კურსებს შორის 31 კმ. გზაა, ქუთაისიდან კი სოფელი 11 კილომეტრითაა დაშორებული.

„ჩვენი სოფელი მჭიდროდ დასახლებული იყო, ერთი-ორი სახლი თუ იყო, სადაც არავინ ცხოვრობდა. აქ მიწაც ძვირია. მუნიციპალურად ტყიბულს ვეკუთვნით, მაგრამ ქუთაისთან ვართ ახლოს. მე, პირადად, ქუთაისში ვმუშაობ, ჩემი შვილი ბაღში ქუთაისში დადის,“ – გვიყვება ხატია.

სავარაუდოდ რამდენიმე დღეში გამოქვეყნდება გეოლოგიური დასკვნა, რომელიც განმარტავს, თუ რამ გამოიწვია მეწყერი.

სოფელი კურსები ჩაკეტილია და იქ არავის უშვებენ, არც მცხოვრებებს, არც ჟურნალისტებს.

25 მარტს სამთავრობო ტელევიზია „იმედმა“ გაავრცელა დასავლეთ საქართველოს გეოლოგიური სამსახურის უფროსის დურუ ჭელიძის კომენტარი.

„ძველმეწყრული სხეულის რეაქტივიზაცია მოხდა და ძირითადად მოიცავს 60 ჰექტარს. 1-2 წელი კი არა, 100 და ათასი წელი უნდა რომ ჩამოყალიბდეს ძველმეწყრულსხეულად და მერე მოხდეს მასზე განლაგება სახლების.

შარშან ძალიან დიდი თოვლი იყო და ჩაჟონვა ბევრი ხდებოდა. ახლა წვიმები არის ხო? შეიძლება წლიური ნალექი არ იყოს იმდენი ცვალებადი, მაგრამ ერთ თვეში მოვიდეს ერთი წლის მარაგი და ის იწვევს. ძირითადად მაგი იწვევს,“ – თქვა დურუ ჭელიძემ კურსებში მომხდარი მეწყრის მიზეზებზე საუბრისას.

სანამ გეოლოგიური დასკვნა იქნება და სახელმწიფო დაზარალებულებს ადეკვატურ კომპენსაციას შესთავაზებს, სოფლის დასახმარებლად ფონდი შეიქმნა.

ფონდში შესული თანხა დაზარალებულ ოჯახებს შორის გადანაწილდება.

___

„თითქოს მიწა ღმუოდა, ისმოდა ხეების ტკაცატკუცი, ისმოდა გუგუნი“- რა ხდებოდა მეწყერის ღამეს კურსებში

See more

2026 წლის 24 თებერვალს დიდმა ბრიტანეთმა პროსამთავრობო პროპაგანდისტული ტელევიზიები – „იმედი“ და „პოსტვი“ დაასანქცირა უკრაინაში რუსეთის მიერ დაწყებული სრულმასშტაბიანი ომის შესახებ განზრახ მცდარი ინფორმაციის გავრცელებისთვის.

„იმედისა“ და „პოსტვის“ დასანქცირების საფუძვლად ბრიტანეთმა რუსეთის წინააღმდეგ არსებული სასანქციო რეჟიმი გამოიყენა, რითაც ისინი რუსეთის სასარგებლოდ საინფორმაციო ომში ჩართულ მხარეებად გამოაცხადა და მიზნად  ფინანსური შეზღუდვების გზით ამგვარი საქმიანობის შეჩერება დაისახა.

ბრიტანული სანქციები ტელევიზიების მიერ რეკლამიდან შემოსავლის მიღებასაც ზღუდავს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ (TI) მიერ ჩატარებული მედიამონიტორინგი აჩვენებს, რომ პროპაგანდისტულ არხებზე სარეკლამო დროს ათობით ადგილობრივი და საერთაშორისო ბრენდი ყიდულობს.

„ამ კომპანიებმა უნდა იცოდნენ, რომ მათი მხრიდან დასანქცირებული ტელევიზიებისთვის დიდი ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციების გვერდის ავლაში ნებისმიერი სახის დახმარება, შესაძლოა, გახდეს მათთვის მეორადი სანქციების დაწესების საფუძველი“, – ამბობს „საერთაშორისო გამჭვირვალობა“.

რა პრობლემებს შეუქმნის ბრიტანული სანქციები „იმედსა“ და „პოსტვის“?

ანგარიშების გაყინვისა და საბანკო სერვისების შეზღუდვის პარალელურად, დასანქცირებული პროპაგანდისტული არხები მთელი რიგი პრობლემების წინაშე დგებიან. კერძოდ:

• ვეღარ მიიღებენ შემოსავლებს, მათ შორის რეკლამიდან, საბანკო ანგარიშსწორების გზით;
• თანამშრომლებს ვერ გადაუხდიან ხელფასებს;
• ვეღარ იყიდიან უცხოურ  სერიალებს;
• გაუუქმდებათ გასართობი გადაცემებისთვის არსებული საერთაშორისო ლიცენზიები;
• გადაიხედება მაუწყებლობასთან დაკავშირებული ყველა სერვისი, რომელსაც სანქცირებული ტელეკომპანიები იღებენ დასავლური კომპანიებიდან ან დასავლური კავშირების მქონე ქართული კომპანიებიდან;
• დაკარგავენ ჟურნალისტური საქმიანობის აკრედიტაციას დასავლურ ქვეყნებში;
• შეეზღუდებათ სოცმედიის გამოყენება/ვერ გაუშვებენ რეკლამებს;
• ვეღარ აიღებენ სესხს და ვეღარ მიიღებენ ახალ დაფინანსებას;
• ვერ გაყიდიან ან/და გააქირავებენ მათ საკუთრებაში არსებულ ქონებას;
• ვეღარ შეიძენენ ან/და იქირავებენ ტექნიკას;
• საბანკო ანგარიშსწორებით ვეღარ გადაიხდიან კომუნალურ გადასახადებს;

გაურთულდებათ ბიზნესის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის საჭირო ნებისმიერი სხვა სერვისის მიღება და საფასურის გადახდა, როგორიცაა (დაზღვევა, სატელეკომუნიკაციო მომსახურება, იურიდიული და საბუღალტრო მომსახურება).

თანამშრომლებს გაურთულდებათ საბანკო სესხების აღება.

რას გამოიწვევს „იმედისა“ და „პოსტვის“ დახმარება?

TI-ს განცხადებით, დიდი ბრიტანეთის მხრიდან სანქციების დაწესებით „იმედი“ და „პოსტვ“ გახდნენ მსოფლიო მასშტაბით გამომძიებელ ჟურნალისტთა და სანქციებზე მომუშავე სხვა ორგანიზაციათა დაკვირვების სამიზნე, რომელთა ძალისხმევით არ დაიმალება იმ პირთა და კომპანიათა ვინაობა, ვინც რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელ ტელეკომპანიებს სანქციების გვერდის არიდებაში დაეხმარებიან.

„შესაბამისად, ნებისმიერმა ქართულმა კომპანიამ და ფიზიკურმა პირმა თავი უნდა შეიკავოს „იმედისა“ და „პოსტვისთვის“ ნებისმიერი ფორმით, პირდაპირ და არაპირდაპირ, ნებისმიერი სახის სახსრების, სერვისის გაწევისა და შეღავათის მიცემისგან. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყველა ეს პირი თუ კომპანია იქნება მეორადი სანქციის სამიზნე“.

„ოცნების“ მხარდაჭერა პროპაგანდისტულ მედიებს და შავი ფულის რისკი

„პროპაგანდისტული მედიების დასანქცირების შემდგომ, „ქართული ოცნების“ ლიდერების რეაქციები ცხადყოფს, რომ სანქციები მათთვის დიდი თავის ტკივილი აღმოჩნდა.

ბრიტანული სანქციების გამოცხადებიდან მალევე, „ოცნების“ გუნდმა „იმედსა“ და „პოსტვის“ სრული მხარდაჭერა გამოუცხადა, რასაც თან მოჰყვა თავდასხმები დიდ ბრიტანეთზე და ახსნა-განმარტებისთვის ბრიტანეთის ელჩის საგარეო საქმეთა სამინისტროში დაბარებაც.

„ოცნებამ“ პოლიტიკური საბჭოს სხდომაც მოიწვია, რომელსაც „ქართული ოცნების“ საპატიო თავმჯდომარე და ქვეყნის დე-ფაქტო მმართველი, ბიძინა ივანიშვილიც ესწრებოდა.

მეტიც,  „ქართული ოცნების“ პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ სახელმწიფო უწყებებსა და კერძო კომპანიებს ღიად მოუწოდა მათთან თანამშრომლობის გაგრძელებისკენ, რაც ბადებს საფუძვლიან ეჭვს, რომ, სავარაუდოდ, კომპანიების მიმართ იქნება წნეხი სანქცირებულ ტელევიზიებში რეკლამის მიტანასთან დაკავშირებით, რაც თავის მხრივ, შავი ფულის ტრიალის რისკებს ქმნის, კომპანიებს კი მეორადი სანქციების საფრთხის წინაშე აყენებს, სანქციების თავიდან არიდებაში დახმარების გამო“, – წერს TI-ი

ბრიტანული სანქციების ეფექტი

„პროპაგანდისტული ტელევიზიების სანქცირების შემდგომ განვითარებული მოვლენები მიუთითებს, რომ ქართულმა ბანკებმა ბრიტანეთის მიერ დაწესებული სანქციები დაიცვეს. ამას მოწმობს ტელეკომპანია „იმედის“ 27 თებერვლის განცხადებაც, სადაც ტელევიზია განმარტავს, რომ შექმნილი ვითარების გათვალისწინებით, ისინი „უმოკლეს დროში“ ახალ ბანკს – „იმედის ბანკს“ დააარსებენ, რომელიც მათ მოემსახურება.

27 თებერვალსვე „რადიო თავისუფლებამ“ ინფორმირებულ წყაროზე დაყრდნობით დაწერა, რომ ბრიტანული სანქციების გამო „იმედში“ ხელფასები „ნაღდი ფულით“ – „კონვერტებით“ დაარიგეს.

ეს იმის მანიშნებელია, რომ ქართულ ბანკებში მათ მომსახურება უკვე შეეზღუდათ და სანქცირებულ ტელევიზიებს საბანკო მომსახურებაზე უარი უთხრეს ბიძინა ივანიშვილის ოჯახთან დაკავშირებულმა და „იმედის“ აწ უკვე ყოფილი მფლობელის, ირაკლი რუხაძის კუთვნილმა ბანკებმაც, შესაბამისად, „ქართუმ“ და „ლიბერთიმ“ – წერს TI-ი.

ვინ ყიდულობს სარეკლამო დროს „იმედსა“ და „პოსტვზე“?

TI-ი წერს, რომ ტელეკომპანია „იმედს“ უკვე წლებია, პირველი ადგილი უკავია სარეკლამო შემოსავლების კუთხით და პროსამთავრობო „პოსტვისთან“ და „მედია ჰოლდინგთან“ („რუსთავი 2-თან“) ერთად, მნიშვნელოვნად უსწრებს კრიტიკულ მაუწყებლებს („ფორმულა“, „ტელეკომპანია პირველი“), რომელთა რეკლამიდან მიღებული შემოსავალი, ისედაც მწირი სარეკლამო ბაზრის პირობებში, კიდევ უფრო მწირია.

„მაგალითად, 2025 წელს, მხოლოდ ტელეკომპანია „იმედმა“ 45 მლნ ლარზე მეტის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო, რაც მთლიანი სატელევიზიო სარეკლამო შემოსავლის თითქმის ნახევარია. გასულ წელს 7.6 მლნ ლარის სარეკლამო შემოსავალი მიიღო „პოსტვმაც“.

მიუხედავად იმისა, რომ ტელეკომპანია „იმედი“ ქართული სატელევიზიო ბაზრის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მოთამაშეა და სარეკლამო შემოსავლების უდიდეს ნაწილსაც ის იღებს, უკვე წლებია, კომპანია ვერც მოგებაზე გასვლას ახერხებს და ვერც ხარჯების შემოსავლებით დაფარვას უზრუნველყოფს.

მაგალითად, მხოლოდ 2024 წელს „იმედმა“ თითქმის 68 მლნ ლარი იზარალა. მთლიანობაში მისი ზარალი 454 მილიონ ლარამდეა გაზრდილი და 391 მლნ ლარის ვალი აქვს. 2024 წელი 1 მლნ-იანი ლარის ზარალით დახურა „პოსტვიმაც“.

„გამჭვირვალობა-საქართველოს“ ინფორმაციით, „იმედს“ წლებია ბიძინა ივანიშვილი აფინანსებს შეღავათიანი სესხების გზით, მასთან დაკავშირებული კომპანიების – „ბანკი ქართუ“, „შპს ქართუ ჯგუფის“, Wenigen Management Limited – საშუალებით.

„მოცემული მომენტისთვის, „ბანკი ქართუსა“ და „შპს ქართუ ჯგუფის“ 100%-100%-იან წილებს ფონდი „ქართუ“ ფლობს, რომელიც თავის მხრივ სს „ქართუ ჯგუფის“ საკუთრებაა, ამ უკანასკნელის 35%-იანი წილის მფლობელი კი – ბიძინა ივანიშვილის უფროსი ვაჟი, უტა ივანიშვილია, დანარჩენი წილები სულ მცირე 14 უცნობ პირზეა გადანაწილებული.

მთლიანობაში, ბიძინა ივანიშვილთან დაკავშირებული კომპანიების მიმართ „იმედის“ ჯამური სასესხო დავალიანება 165 მლნ ლარს აღწევს, რაც „იმედის“ დაფინანსების თითქმის 50%-ია.

იმის გათვალისწინებით, რომ კომუნიკაციების კომისია ტელევიზიებისგან სარეკლამო დროის შემსყიდველი კომპანიებისა და მათ მიერ ტელევიზიებისთვის გადახდილი თანხის შესახებ ინფორმაციას კვარტალურად აქვეყნებს და მიმდინარე წლის პირველი კვარტალის მონაცემები, სავარაუდოდ, აპრილის ბოლოს ან მაისის დასაწყისში გამოქვეყნდება.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველომ“ „იმედისა“ და „პოსტვის“ მოქმედი სარეკლამო კონტრაქტორები მედიამონიტორინგის პრინციპით გამოავლინა, რისთვისაც სრულად დამონიტორინგდა ტელევიზიების 24 თებერვლის საეთერო ბადეები (24 სთ).

მონიტორინგმა აჩვენა, რომ „იმედისა“ და „პოსტვის“ სანქცირების მომენტისთვის მათ სარეკლამო დამკვეთებს შორის იყვნენ:

კოკა-კოლა, მაკდონალდსი, პსპ, ავერსი, მეამა, კარფური, სანდომი, გლოვო, სანტე (სანტინო), ბორჯომი, RMG, Hyundai Auto-Georgia, Head & Shoulders; Pantene, m2, Pampers, Raffaello და სხვ. სანქცირებულ ტელევიზიებში რეკლამას ათავსებს საქართველოს კულტურის სამინისტროც. (ტელევიზიების მიხედვით რეკლამების ჩამონათვალი ნახეთ ცხრილში #1).

იქიდან გამომდინარე, რომ კომპანიებს შორის დადებული სარეკლამო მომსახურების ხელშეკრულებები საჯარო არ არის, ოფიციალური მონაცემების გამოქვეყნებამდე რთულია, როგორც სარეკლამო დროის შესყიდვაში გადახდილი თანხის გამოთვლა, ასევე იმის დადგენა თუ რა ვადით აქვთ კომპანიებს ეს მომსახურება ნაყიდი.

ამ მომენტისთვის არც ის არის ცნობილი, რომელი მათგანი აპირებს მათთან თანამშრომლობის გაგრძელებას. მათ ამის შესახებ ოფიციალური განცხადებები ამ დრომდე არ გაუკეთებიათ. ამ მხრივ არსებული სურათი მეორე კვარტლის მონაცემების გამოქვეყნების შემდგომ გახდება ნათელი“, – ამბობს TI-ი.

მათივე შეფასებით, ერთადერთი გამონაკლისი, რომელმაც სანქციების დაწესებიდან 4 დღეში განაცხადა, რომ „არ ითანამშრომლებდა სანქცირებულ კომპანიებთან“ ყავის მწარმოებელი კომპანია „მეამა“ იყო, რომელიც ტელეკომპანია „იმედის“ ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი სარეკლამო დამკვეთია და რომლის 10%-იანი წილის მფლობელი ბიძინა ივანიშვილის ძმის ქვისლი, თამაზ ხარაიძეა.

„თუმცა, განცხადებიდან მეორე დღესვე, კომპანიამ დააზუსტა, რომ მათ უარი არ უთქვამთ „ყველაზე რეიტინგულ ტელევიზიებთან, „იმედთან“ და „პოსტვისთან“ თანამშრომლობაზე“ და ეს პროცესი კვლავინდებურად გაგრძელდება“.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო“ დააკვირდება, თუ რომელი კომპანიები განაგრძობენ სანქცირებულ ტელევიზიებთან თანამშრომლობას.