Batumelebi

რესტორნებსა და კაფეებში წყალს, ლიმონათს ან ლუდს პლასტმასის ბოთლით პირველი ივლისიდან ვეღარ შეიძენთ.

ამის შესახებ გარემოს დაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ დღეს, 14 აპრილს განცხადება გაავრცელა.

მთავრობის მიერ 2026 წელს მიღებული გადაწყვეტილებით, 2027 წლის 1-ელი თებერვლიდან უნდა აკრძალულიყო პლასტმასის ბოთლებში სასმელების წარმოება [გარდა ექსპორტის მიზნით], იმპორტი და ბაზარზე განთავსება.

2026 წლის 8 აპრილს მთავრობის სხდომაზე ირაკლი კობახიძემ განაცხადა, რომ ბიზნესსექტორთან კონსულტაციების შემდეგ მის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას ცვლის – პლასტმასის ბოთლებში სასმლის წარმოება [გარდა ექსპორტის მიზნით], იმპორტი და ბაზარზე განთავსება 2031 წლის 1-ელი თებერვლიდან აიკრძალება.

„ძალაში რჩება საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ მომხმარებლისთვის სასმელების პლასტმასის ბოთლებით მიწოდების აკრძალვა.

2026 წლის 1-ელი აპრილის მდგომარეობით აკრძალულია: პლასტმასისაგან დამზადებული ჩანგლების, დანების, კოვზების, ჩხირების, თეფშების, საწრუპების, სასმლის მოსარევების, გაფართოებული პოლისტიროლისგან (EPS) დამზადებული სასურსათო კონტეინერების/ჭიქების და მათი თავსახურების წარმოება [გარდა ექსპორტის მიზნით], იმპორტი ან/და ბაზარზე განთავსება.

ასევე აკრძალულია სახელმწიფო შესყიდვების ფარგლებში პლასტმასის ჭიქების, კონტეინერებისა და პლასტმასის 3 ლიტრამდე ბოთლებით სასმლის შესყიდვა.

2026 წლის 1-ელი ივლისიდან აიკრძალება: საზოგადოებრივი კვების ობიექტების მიერ პლასტმასისგან დამზადებული ერთჯერადი გამოყენების სასურსათო კონტეინერებისა და ჭიქების საშუალებით მზა სურსათის მიწოდება მომხმარებლებისთვის,“ – აღნიშნულია გარემოს დაცვის და სოფლის სამინისტროს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

„ოპოზიციის წარმომადგენლებმა სოფლებშიც კარგად იმუშავეს და რეგიონებშიც – დაუპირისპირეს ორბანის პროპაგანდას კონტრპროპაგანდა, კონტრაგიტაცია…“ – უნგრეთში ავტორიტარიზმის პირობებში ჩატარებულ წარმატებულ არჩევნებზე გვესაუბრება საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი, კახა გოგოლაშვილი. მისი აზრით, უნგრეთის არჩევნების მთავარი მიღწევა ისაა, რომ ხალხმა არამხოლოდ უნგრეთში, არამედ ყველგან დაინახა, რომ ავტორიტარიზმის შემოტრიალება დემოკრატიისკენ შესაძლებელია.

ექსპერტი მიიჩნევს, რომ მთავარი ფაქტორი მაინც ევროკავშირია: „ძალიან მნიშვნელოვანია, შენ იყო რაღაც უფრო დიდი გაერთიანების მყარი წევრი, საიდანაც ხდება შენი მონიტორინგი, შენი და ქვეყნის მიმართულებების განსაზღვრა. ევროკავშირის წევრობა მუხრუჭივით არის – არ აძლევს საშუალებას ქვეყანას, მოწყდეს და როგორც უნდა, ისე წავიდ-წამოვიდეს. უნგრეთს ეს მუხრუჭი ჰქონდა. მე ვიტყოდი, რომ ამან გადაარჩინა უნგრეთი საბოლოო ჯამში,“ – გვიყვება კახა გოგოლაშვილი.

რამდენად არის უნგრეთში ავტორიტარიზმის წინააღმდეგ წარმატებული ბრძოლა მაგალითი საქართველოსთვის?

„ვინც კარგად იცნობს უნგრეთს, ყველა ამბობდა, რომ ორბანს ძალიან დიდი შანსი აქვს, რეგიონული მანდატებით მოიგოს არჩევნებიო, ანუ ერთმანდატიანი ოლქებით. მაგალითად, წინა არჩევნებზე უმეტესად ერთმანდატიანი ოლქების 82 % ორბანმა მოიგო. ახლა ოპოზიციამ მოიგო იმავე ოლქების 90 %. ამიტომაც, ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი იყო ერთიანი კანდიდატები. არ გაიყო ხმები და არ ჩატარდა მეორე ტურები.

ორბანმა მაინც არჩევნების მოგება დააპირა ნახევრად დემოკრატიული, ლეგალისტური მეთოდებით – კანონები მიიღო ისეთი, რომელიც მას აძლევდა უპირატესობას. ამას დაუმატა პროპაგანდა, ტელევიზიები მიითვისა და გამოიყენა მოქრთამვა, დაშინება. ყველაფერი მიდიოდა ზუსტად ისე, როგორც ჩვენთან, მაგრამ ჩვენთან ამ ყველაფერს დაემატა პირდაპირი გაყალბება…“ – ამბობს კახა გოგოლაშვილი.

„ბათუმელებმა“ კახა გოგოლაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი ევროკავშირის პოლიტიკის მკვლევარია.

• ბატონო კახა, რამდენად მოულოდნელია თქვენთვის ორბანის დამარცხება, რას ნიშნავს ეს მარცხი? 

რა თქმა უნდა, ეს იყო ძალიან მოულოდნელი და დიდი გამარჯვება, რომელიც ოპოზიციამ მოიპოვა. მოულოდნელი იმიტომ კი არა, რომ მხარდაჭერა არ ჰქონდა ოპოზიციას, არამედ იმიტომ, რომ სისტემა და ისეთი საარჩევნო კანონმდებლობა იყო შექმნილი უნგრეთში, ძალიან ძნელი უნდა ყოფილიყო ოპოზიციის გამარჯვება.

ორბანი ძალიან დიდ ყურადღებას აქცევდა სოფლის მოსახლეობას, რეგიონებს, სადაც ძალიან  დიდი აგიტაცია მიმდინარეობდა, ადმინისტრაციული რესურსი ძალიან ძლიერი ჰქონდათ იქ. საბოლოო ჯამში, ორბანს ისე ჰქონდა საარჩევნო კოდექსი გადაკეთებული 2012 წლიდან, რომ უფრო მეტი მანდატი პარლამენტში მოდიოდა სწორედ სოფლის მოსახლეობაზე, ანუ ერთმანდატიან ოლქებზე. მაგალითად, 106 ერთმანდატიანი ოლქიდან მხოლოდ 16 ოლქია ბუდაპეშტში. ბევრი ქალაქი დაკავშირებულია სოფელთან და ჯამურად სოფლები ჭარბობდნენ.

ამის მიუხედავად, როგორც ჩანს, ოპოზიციის წარმომადგენლებმა სოფლებშიც კარგად იმუშავეს და რეგიონებშიც – დაუპირისპირეს ორბანის პროპაგანდას კონტრაგიტაცია…

ბევრმა ფაქტორმა იმუშავა, მათ შორის, ირანის ომმა. ორბანი იძახდა მშვიდობა, მშვიდობაო, ტრამპიც მხარს უჭერდა და ამ დროს გამოჩნდა, რომ ტრამპი სულაც არ ყოფილა მშვიდობისმყოფელი.

ორბანი ამბობდა, რომ ევროპიდან ახერხებდა ფულის წამოღებას და ამით სოფლის მოსახლეობას იბირებდა. სინამდვილეში, ეს იყო ფული სტრუქტურული ფონდებიდან, რაც ისედაც ერგებოდა უნგრეთს, როგორც ეკონომიკურად ნაკლებად განვითარებულს. ის 13 მლრდ ევრო მას შემდეგ შეუჩერა უნგრეთს ევროკავშირმა, როცა ცალსახად გამოჩნდა, რომ დემოკრატიას ებრძვის ორბანი, ასევე იყო კორუფციული სკანდალები.

• ორბანის კორუფციული სქემების მხილება ოპოზიციისთვის მნიშვნელოვანი ფაქტორი აღმოჩნდა? 

დიახ. ამან ძალიან იმოქმედა, მათ შორის, სოფლის ამომრჩეველზე, რომელსაც შეუმცირდა სუბსიდიები, სხვადასხვა დაფინანსება.

• კიდევ რა იყო მთავარი ფაქტორი, რამაც პეტერ მადიარის წარმატება მოუტანა?

ოპოზიცია ერთიანი კანდიდატებით გამოვიდა ყველგან, რეგიონებში.

ვინც კარგად იცნობს უნგრეთს, ყველა ამბობდა, რომ ორბანს ძალიან დიდი შანსი აქვს რეგიონული მანდატებით მოიგოს არჩევნებიო, ანუ ერთმანდატიანი ოლქებით. მაგალითად, წინა არჩევნებზე უმეტესად ერთმანდატიანი ოლქების 82 % ორბანმა მოიგო. ახლა ოპოზიციამ მოიგო იგივე ოლქების 90 %.

ამიტომაც, ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი იყო ერთიანი კანდიდატები. არ გაიყო ხმები და არ ჩატარდა მეორე ტურები.

• გაერთიანება მთავარი ფაქტორია, რაც ჩვენთანაც უნდა მოეხერხებინა ოპოზიციას 2024 წლის არჩევნებზე? 

საერთო კანდიდატებზე რომ შეთანხმებულიყვნენ, ადგილობრივი არჩევნებიც პრაქტიკულად მოგებული იყო საქართველოში. ყოველ შემთხვევაში დიდ ქალაქებში…

ორბანმა მაინც არჩევნების მოგება დააპირა ნახევრად დემოკრატიული, ლეგალისტური მეთოდებით – კანონები მიიღო ისეთი, რომელიც მას აძლევდა უპირატესობას. ამას დაუმატა პროპაგანდა, ტელევიზიები მიითვისა და გამოიყენა მოქრთამვა, დაშინება. ყველაფერი მიდიოდა ზუსტად ისე, როგორც ჩვენთან, მაგრამ ჩვენთან ამ ყველაფერს დაემატა პირდაპირი გაყალბება. პირდაპირ გაყალბებას, როგორც ჩანს, ადგილი არ ჰქონდა უნგრეთის  არჩევნებში.

• აქ მნიშვნელოვანია ის, რომ უნგრეთი შუაგულ ევროპაშია, ევროკავშირის წევრია და ეს პროცესზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს, თუ რატომ? 

რა თქმა უნდა, ორბანის ავტორიტარიზმი შეზღუდულია იმით, რომ ევროკავშირის წევრია ეს ქვეყანა და არსებობს მონიტორინგი.

საქართველოში, პოლიტიკურ ელიტებში არის ძალიან ბევრი ავტორიტარული მიდრეკილებები – ვინც არ უნდა მოვიდეს ხელისუფლებაში, ვხედავთ, რომ ადრე თუ გვიან ცდილობს, ავტორიტარულად მართოს ქვეყანა, ხომ? ამიტომაც, ასეთი კულტურის ქვეყანაში ძალიან მნიშვნელოვანია, იყო რაღაც უფრო დიდი გაერთიანების მყარი წევრი, საიდანაც გამონიტორინგებენ, შენი და ქვეყნის მიმართულებებს განსაზღვრავენ. აი, ეს არის ევროკავშირის წევრობა, მუხრუჭივითაა – არ აძლევს საშუალებას ქვეყანას, მოწყდეს და როგორც უნდა, ისე წავიდ-წამოვიდეს.

უნგრეთს ეს მუხრუჭი ჰქონდა, რა თქმა უნდა. მე ვიტყოდი, რომ ამან გადაარჩინა უნგრეთი საბოლოო ჯამში.

• საქართველოსგან განსხვავებით უნგრელებისთვის შეიძლება გასაგები ყოფილიყო, რატომ დაბლოკა ორბანმა, მაგალითად, სანქციები პუტინის წინააღმდეგ და უკრაინის მხარდასაჭერად – უკრაინის გამო რუსული ნავთობის ტრანზიტი უნგრეთს შეუწყვიტეს, ასევე, მოვისმინეთ ზელენსკის მუქარა ორბანის მიმართ… 

არა მგონია, რომ ორბანის მიმართ მუქარა ვინმემ სერიოზულად აღიქვა. ორბანმა ეს გამოიყენა პოლიტიკურად, მაგრამ ყველასთვის ნათელი იყო, რომ ეს იყო ხუმრობა, უხეში ხუმრობა.

უნგრეთის მოსახლეობას უკვე ყელში აქვს ამოსული ორბანის ავტორიტარული მმართველობა. ორბანი და მისი ოჯახი უმდიდრესი ადამიანები გახდნენ. ამ დროს ქვეყანა ბოლო წლებში გაღარიბდა.

ამჯერად, რა თქმა უნდა, უკრაინის მიმართ დამოკიდებულება შეიცვლება. ეს პრობლემა მოიხსნება. იმ 13 მილიარდსაც მისცემენ უნგრეთს, როგორც კი რაღაც რეფორმები გატარდება და დემოკრატიას დაუბრუნდება უნგრეთი. დაფინანსებები აღდგება და ეს უნგრეთის ეკონომიკას დაეტყობა ძალიან მალე… უნგრეთი დაუბრუნდება ევროპულ პოლიტიკას. იგი ევროკავშირის პოლიტიკაში აქტიურ მონაწილეობას მიიღებს და არ იქნება „ტროას ცხენი“, როგორც აქამდე იყო.

მნიშვნელოვანია, რომ არჩევნების ეს შედეგი აუცილებლად იქონიებს გავლენას სლოვაკეთსა და ჩეხეთზეც. ეს მაგალითი იქნება მათთვის, დააშინებს ეს სიტუაცია და მგონია, რომ შეცვლიან მიდგომებს. არჩევნების ეს შედეგი უნგრეთში სასიკეთოდ იმოქმედებს ბევრ სხვა პროცესზე.

• ევროკავშირი აქამდე ვერ ასანქცირებდა „ქართული ოცნების“ ლიდერებს ორბანის წინააღმდეგობის გამო. ამჯერად უნდა ველოდეთ „ოცნების“ მიმართ სანქციებს? 

რა თქმა უნდა, შეიძლება ამ მოცემულობამ იმოქმედოს სანქციებთან დაკავშირებით და აღარ დაიბლოკოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომელიც საჭიროა „ქართული ოცნების“ მოსათვინიერებლად.

უნგრეთის არჩევნების შედეგი ჩვენთვისაც ძალიან კარგი მაგალითია, პირველ რიგში, ეს ინსპირაციაა: ხალხი დარწმუნდა, რომ ავტორიტარიზმის შემობრუნება დემოკრატიისკენ შესაძლებელია არჩევნების გზით. აუცილებელი არაა რევოლუცია. საჭიროა, ხალხი დადგეს ფეხზე, მობილიზება მოხერხდეს და ამ შემთხვევაში შეუძლებელია, გააყალბო არჩევნები, როცა ორჯერ მეტი ხარ, ვიდრე შენი მოწინააღმდეგე. შეიძლება, ეს იყოს ინსპირაცია ჩვენთვის: არჩევნების გზით როგორ შეიძლება დაამარცხო ავტორიტარული რეჟიმი.

• არ უშვებთ, რომ ეს შესაძლებელი გახდა ევროკავშირის წევრ ქვეყანაში? საქართველოში კი, რამდენად შეიძლება იგივე მოხდეს, როცა უკვე ტროტუარზე დგომისთვის აპატიმრებენ ადამიანებს? 

დიახ, ბევრი ამბობს ამას, რომ ჩვენთან სხვა სიტუაციაა, ამიტომაც, ჩვენთან, არჩევნებში მონაწილეობას აზრი არ აქვსო. ჩემი აზრით, არჩევნებში მონაწილეობას ყოველთვის აქვს აზრი. ბოიკოტირებით ხილვადობას კარგავენ ოპოზიციური პარტიები, საბოლოო ჯამში, უფრო აძლიერებენ ამით ავტორიტარიზმს, ვიდრე ასუსტებენ.

ამიტომაც, ნებისმიერ შემთხვევაში საჭიროა უფრო მეტი მობილიზება, ადამიანებთან კარდაკარ სიარული და საუბარი.

ამ კონტექსტში არჩევნებია არამარტო ხელისუფლების შეცვლის საშუალება, არამედ ხალხის მობილიზების საშუალება: ინფორმაციის მიწოდების, პარტიებსა და ხალხს შორის მეტი კონტაქტის, მეტი ურთიერთობის განვითარების საშუალება. ცხადია, არავინ არ უშლის პარტიებს წინასაარჩევნო აგიტაციას და რეგიონებში ჩასვლას, მაგრამ გაქვს მიზეზი – არჩევნებია და ჩადიხარ. ახლა რომ ჩახვიდე, მიზეზს ვერ ხედავს ხალხი, როცა ელაპარაკები: რას მთავაზობ?

ახლა თუ ესაუბრები, რას შეცვლი იმ მოქალაქისთვის, თუ არჩევნებში მონაწილეობას არ აპირებ?

• პროევროპული მოძრაობის მთავარი გზავნილი დემოკრატიული და სამართლიანი არჩევნებია. ავტორიტარიზმის პირობებში არჩევნები საარჩევნო გარემოს შეცვლის გარეშე რეალურია? 

შეიძლება, არსებობდეს განსხვავებული აზრი, მაგრამ, ჩემი აზრით, არჩევნების გზით ხალხის მობილიზება და აქტიური კამპანიის წარმოება ყოველთვის სარგებლის მომტანია. იმის გამო, რომ არჩევნები გაყალბებულია, ცუდი გარემოა და ასე შემდეგ, შეიძლება, ვერ გაიმარჯვო არჩევნებში, კი ბატონო, ამის დიდი შანსია, მაგრამ ხალხმა უნდა გაიგოს, ამ პარტიას რა იდეები აქვს, რომ მას უნდა მშვიდობიანად შეცვალოს ხელისუფლება, გაიგოს, რა გაყალბდა და ასე შემდეგ.

ეს ყველაფერი ამოდის ზედაპირზე სწორედ არჩევნებში მონაწილეობის შედეგად.

• კიდევ რა იყო მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რამაც უნგრეთში გადაარჩინა დემოკრატია და ჩვენთვის მნიშვნელოვანი გზავნილია? 

მიუხედავად იმისა, რომ ტრამპი მხარს უჭერდა ორბანს, იზოლაცია ევროპის მასშტაბით და დემოკრატიული ქვეყნების მხრიდან საერთოდ მსოფლიოში, დამთრგუნველი იყო უნგრელი ხალხისთვის მთლიანობაში.

მნიშვნელოვანი იყო სკანდალი რუსეთთან: აღმოჩნდა, რომ საგარეო საქმეთა მინისტრი ესაუბრებოდა ლავროვს ევროკავშირის საბჭოს სხდომების დროს – ევროკავშირის მტერს აწვდიდა ინფორმაციას და უზიარებდა, რა სანქციებზე იყო, მაგალითად, საუბარი. ეს საუბარი იყო დახურულ შეხვედრებზე. ეს ღალატია. ამიტომაც, ლოზუნგი გახდა: რუსებო, წადით! ძალიან მკაფიოდ გამოჩნდა, რომ უნგრეთს ჰყავს მთავრობა, რომელიც იმართება მოსკოვიდან. ეს იყო ძალიან მნიშვნელოვანი ამბავი.

ასევე, უნგრეთის ეკონომიკური მდგომარეობა საკმაოდ გართულდა ბოლო წლებში. ამას ადამიანები აბრალებენ, რა თქმა უნდა, არასწორ პოლიტიკას, მათ შორის კორუფციას, ინვესტიციების შემცირებას. ამ ვითარებაში, როდესაც ამდენი სკანდალია აგორებული უნგრეთის ხელისუფლების კორუმპირებულობაზე, როცა არ ენდობიან უნგრეთის სასამართლოებს, ბუნებრივია, შემცირდა ინვესტიციები.

• ორბანის მარცხი როგორ აისახება რუსეთზე, თქვენი დაკვირვებით? პუტინმა კიდევ ერთი მოკავშირე დაკარგა, ამჯერად ევროკავშირში. 

ცხადია, რუსეთი ამყარებდა ძალიან დიდ იმედებს უნგრეთზე და არამარტო რუსეთი, მთლიანობაში, მემარჯვენე პოპულისტური ძალები. რუსეთი ექსტრემალური მაგალითია ამ ძალების, მაგრამ გნებავთ ტრამპი და სხვა ბევრი არის ულტრამემარჯვენე პოპულისტი. ბაბიშიც [ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრი] უნგრეთის გავლენით მოვიდა ხელისუფლებაში. ეს ძალები გერმანიაშიც არიან და საფრანგეთშიც იგივე ლე პენის პარტიის სახით, ნიდერლანდებშიც არიან, დიდ ბრიტანეთში. ამ ძალებს ძალიან დიდი იმედი ჰქონდათ, რომ უნგრეთი აი, გაიტანს თავისას და დააჩოქებს ევროკავშირს. ამიტომაც, არჩევნების ეს შედეგი ულტრამემარჯვენე ძალებს სერიოზულად დაასუსტებს.

საქართველოში ძალიან დიდი აგიტაცია მიმდინარეობდა იმაზე, რომ აი, ნამდვილი ევროპა არის ორბანი, ორბანმა ააყვავა უნგრეთი და ვითომ ორბანი არის ძლიერი მმართველი. გვეუბნებოდნენ, რომ დანარჩენი ევრობიუროკრატია ებრძვის ორბანს. აღმოჩნდა, რომ ორბანს ვერ იტანს საკუთარი ხალხი. ორბანი ევრობიუროკრატიამ კი არ ჩამოაგდო იქიდან, არამედ საკუთარმა ხალხმა გაისტუმრა.

ეს მითი დაიმსხვრა მთლიანობაში. ხალხმა დაინახა, რომ ასე არ არის საქმე. დაინახა, რომ ავტორიტარიზმი ვერ სჯობნის ლიბერალურ დემოკრატიას. სინამდვილეში, ლიბერალურ დემოკრატიას შეუძლია მობილიზება, შეუძლია კარგად დაგეგმვა ყველაფრის და დიდი ფულის და დიდი რესურსის წინააღმდეგაც კი გამარჯვება იმიტომ, რომ ის ემსახურება თავის ხალხს.

ალბათ ბევრი გადააფასებს თავის შეხედულებებს, რაც მათ ჰქონდათ აქამდე.

• ივანიშვილი რას შეცვლის თავის საგარეო პოლიტიკაში ორბანის მარცხის შემდეგ, თქვენი აზრით? 

ივანიშვილი ხომ არანაირი იდეოლოგიური აქტორი არ არის. იდეოლოგია ივანიშვილისთვის უცხო ხილია. ის არის ოპორტუნისტი. ამიტომაც, ივანიშვილი შეეცდება გადააათამაშოს ყველაფერი, ახალი მოკავშირეები მოძებნოს. ივანიშვილმა შეიძლება მთავრობაშიც შეცვალოს ხალხი, მაგალითად, ორბანთან ძალიან მეგობრობდა ირაკლი კობახიძე. არ არის გამორიცხული გადაწყვიტოს: მოდი, კობახიძეს შევცვლი იმიტომ, რომ ძალიან არის ასოცირებული ორბანთან.

ვფიქრობ, ის გზა, რაც ჰქონდა არჩეული ივანიშვილს – ევროპასთან კონფრონტაცია, ევროკავშირის იძულება და დათმობაზე წამოეყვანა, ეს გზა ჩავარდა, ახლა ევროპა ბევრად უფრო ხისტი გახდება და მომთხოვნი. ასე რომ, ევროკავშირი არაფერს არ დაუთმობს ფიცოს, ან ბაბიშს.

• შეიძლება ამ მოცემულობაში საქართველო კვლავ გახდეს ევროკავშირის დღის წესრიგის ნაწილი, რომ ევროკავშირი ივანიშვილის მიმართაც გახდეს უფრო ხისტი და მომთხოვნი? 

მართალი გითხრათ, ცოტა რთული დროა და არ გამოვრიცხავ, ასე გადაწყვიტონ: მოდი, საერთოდ დავანებოთ თავი საქართველოს! ვერ გეტყვით, ზუსტად როგორ მოხდება. ამიტომაც, საჭირო აქტიური პოლიტიკური მოძრაობა, რომ არ დაგვივიწყონ საერთოდ.

19-26 აპრილს ბათუმში ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატის ჩატარებაა დაგეგმილი. ღონისძიების გახსნის ოფიციალური ცერემონიისთვის აჭარის ბიუჯეტიდან 250 ათასი ლარი დაიხარჯება.

შესაბამის მომსახურებას აჭარის კულტურის სამინისტრო ტენდერის გარეშე, გამარტივებული წესით შეისყიდის „ღონისძიების შეზღუდულ ვადებში შეუფერხებლად ჩატარების“ მიზნით. სამინისტრომ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თანხმობის მისაღებად უკვე მიმართა.

„აჭარის კულტურის სამინისტროში 2026 წლის 25 და 31 მარტს შემოვიდა საქართველოს ძალოსნობის ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტის კორესპონდენციები, რომლებიც ეხება 2026 წლის 19-26 აპრილს, ბათუმში, ძალოსნობაში ევროპის ჩემპიონატის გამართვასთან დაკავშირებით დაგეგმილი გახსნის ცერემონიისთვის კულტურის ღონისძიების ორგანიზების მხარდაჭერის საკითხს.

სამინისტროს კულტურის დეპარტამენტის მიერ დეტალურად იქნა შესასყიდი მომსახურების აღწერილობა გაწერილი, დადგენილ იქნა მომსახურების საბაზრო ღირებულება, თუმცა მომსახურების შესყიდვა ელექტრონული ტენდერის გზით არ ესწრება“, – წერს სამინისტრო.

აჭარის კულტურის სამინისტრომ ფედერაციის წერილები, რომლებსაც ამავე ფედერაციის პრეზიდენტი და „ოცნების“ პარლამენტარი ლაშა ტალახაძე აწერს ხელს, 25 და 31 მარტს მიიღო.

თუმცა, მანამდე, 2026 წლის 18 მარტს, სამინისტროში აჭარის მთავრობის განკარგულებაც მიუღიათ იგივე თხოვნით, ანუ – „2026 წლის 19-26 აპრილს, ძალოსნობაში ევროპის ჩემპიონატის ორგანიზებულად და საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად ჩატარების უზრუნველსაყოფად საჭირო ღონისძიებების განხორციელება.“

„წარმოდგენილი ღონისძიების ორგანიზებისთვის საჭირო თანხა შეადგენს 250 000 ლარს გადასახადებისა და გადასახდელების ჩათვლით“, – წერს ელისო ბოლქვაძეს ამავე სამინისტროს კულტურის დეპარტამენტის უფროსი ნათია ბლაგიძე.

„ცერემონიას დაესწრებიან როგორც სპორტსმენები, ასევე, მოწვეული სტუმრები, მათ შორის დელეგაციების წარმომადგენლები და ევროპის ფედერაციების ხელმძღვანელი პირები.

ღონისძიების განსაკუთრებული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობიდან გამომდინარე და ჩემპიონატის პოპულარიზაციის უზრუნველსაყოფად, მიზანშეწონილია ჩემპიონატის გახსნის ცერემონიისთვის კულტურის ღონისძიების ორგანიზება, რომელზეც წარმოდგენილი იქნება ქართული ფოლკლორი, როგორც ქორეოგრაფიული, ასევე, მუსიკალური ნომრები.

აღნიშნული ღონისძიება მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს, როგორც ჩემპიონატის პოპულარიზაციას, ასევე, ქართული კულტურის, ტრადიციებისა და ქვეყნის იმიჯის ღირსეულად წარმოჩენას საერთაშორისო აუდიტორიის წინაშე“, – წერს სამინისტრო.

ძალოსნობის ეროვნული ფედერაციის წერილით ირკვევა, რომ „ღონისძიების ოფიციალური გახსნის ცერემონია იგეგმება 20 აპრილს“.

———————————————

მთავარი ფოტო არქივიდან

2026 წლის 12 აპრილს უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში მოქმედი  პრემიერ-მინისტრის, ვიქტორ ორბანის პარტია დამარცხდა. ოპოზიციურმა პარტია „ტისამ“, რომელსაც პეტერ მადიარი ხელმძღვანელობს, დამაჯერებელი გამარჯვება და საპარლამენტო უმრავლესობა მოიპოვა.

ორბანმა, რომელიც 16 წლის განმავლობაში იყო უნგრეთის სათავეში, ოპოზიციას გამარჯვება იმავე დღეს, არჩევნების შედეგების გასაჯაროების პარალელურად მიულოცა.

უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებში, ბოლო მონაცემებით, მანდატები ასე გადანაწილდა:

• Tisza – მადიარის პარტია: 138 მანდატი
• Fidesz – ორბანის პარტია: 55 მანდატი
• MH – ულტრამემარჯვენე პარტია: 6 მანდატი

„ბიბისი“ წერს, რომ 45 წლის პეტერ მადიარი ბუდაპეშტელი იურისტების ელიტარული ოჯახიდანაა. მადიარის ბაბუა უნგრეთის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე და პოპულარული შოუს – „იურიდიული საქმეების“ წამყვანი იყო. იურისტები იყვნენ მისი მშობლებიც, ხოლო ნათლია, ფერენც მადლი იყო ორბანის პარტია „ფიდესის“ წევრი და 2000 წლიდან 2005 წლამდე – უნგრეთის პრეზიდენტი.

მადიარიც ორბანის პარტიის, „ფიდესის“ წევრი იყო. იგი ამ პარტიას სტუდენტობისას, 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნებში დამარცხების შემდეგ შეუერთდა, როგორც მედია წერს, სოლიდარობის ნიშნად.

2009 წელს მადიარი ბრიუსელში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მისი ცოლი, ორბანის პარტიის წევრი, ჯუდიტ ვარგა უნგრელი ევროპარლამენტარის, იანოშ ადერის, ასისტენტი იყო. 2012 წლიდან მადიარი უნგრეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში და უნგრეთის ევროკავშირის წარმომადგენლობაში მცირე თანამდებობებს იკავებდა.

2018 წელს ოჯახი ბუდაპეშტში დაბრუნდა, სადაც მადიარის ცოლს, ჯუდიტ ვარგას ორბანის ადმინისტრაციაში ევროკავშირის საკითხებში სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა შესთავაზეს, შემდეგ წელს კი იგი იუსტიციის მინისტრად დანიშნეს.

ამავე პერიოდში პეტერ მადიარს სხვადასხვა სამთავრობო ინსტიტუტში მნიშვნელოვანი თანამდებობები ეკავა, მათ შორის, სახელმწიფო ბანკში ევროკავშირის სამართლის დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა.

2023 წელს მადიარი და ჯუდიტ ვარგა განქორწინდნენ.

პეტერ მადიარი მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურად იქცა უნგრეთში მომხდარი პოლიტიკური სკანდალის ფონზე, როცა ქვეყნის პრეზიდენტმა, კატალინ ნოვაკმა შეიწყალა ბავშვთა სახლის დირექტორის ყოფილი მოადგილე, რომელიც სასჯელს იხდიდა ბავშვთა სახლში პედოფილიის დაფარვის მცდელობისა და მსხვერპლზე ზეწოლის გამო. ინფორმაცია შეწყალების შესახებ 2024 წელს გახმაურდა, ხელისუფლებამ სკანდალის გადაფარვა ვერ შეძლო და პრეზიდენტი გადადგა.

ნოვაკის გადადგომის შესახებ განცხადებიდან მეორე დღეს პეტერ მადიარი დამოუკიდებელი YouTube არხის Partizan-ის სტუდიაში მივიდა და თითქმის ორსაათიანი ინტერვიუ მისცა, რამაც მისი პოპულარობა მკვეთრად გაზარდა.

„ვიდეომ სწრაფად მიაღწია 2 მილიონ ნახვას – ფანტასტიკური შედეგი უნგრეთისთვის, 10-მილიონიანი ქვეყნისთვის.

ინტერვიუში არ იყო კონკრეტული ბრალდებები: მადიარი უფრო მეტად საუბრობდა თავად უნგრეთის მთავრობის გახრწნასა და და კორუფციაზე. თუმცა, ეს უკვე სენსაცია იყო ქვეყანაში, სადაც სისტემის ცოდვებს მხოლოდ ოპოზიციის აღიარებული ფიგურები ან, საუკეთესო შემთხვევაში, დამოუკიდებელი მედიები განიხილავდნენ. თავის მხრივ, მადიარი უფრო იმედგაცრუებულ ინსაიდერს ჰგავდა, ვიდრე რევოლუციონერს – ადამიანს, რომელმაც იცის, როგორ მუშაობს უნგრეთის სისტემა, როგორ ერწყმის პოლიტიკა საიდუმლო სამსახურებსა და ბიზნესს და რომელსაც აღარ შეუძლია არასწორ სისტემაში ცხოვრება. 

ერთი სიტყვით, ინტერვიუმ ფურორი მოახდინა“, – წერს „ბიბისი“. 

2024 წლის 15 მარტს, უნგრეთის 1848-1849 წლების რევოლუციის დღეს, მადიარმა უნგრელებს ბუდაპეშტის ცენტრალურ გამზირზე შეკრებისკენ მოუწოდა. უნგრული მედია წერდა, რომ შეიკრიბა 30 000-ზე მეტი ადამიანი, უფრო მეტი, ვიდრე ოპოზიციური პარტიები ახერხებდნენ ბოლო წლებში. აქციაზე მადიარმა განაცხადა, რომ ქმნიდა საკუთარი პოლიტიკურ პარტიას, რომელშიც გაწევრიანება შეეძლო ყველა უნგრელს, რომელსაც სურდა „საკუთარი ქვეყნის საკეთილდღეოდ მუშაობა“.

2024 წლის აპრილში პეტერ მადიარმა განაცხადა, რომ ის და მისი მხარდამჭერები ევროპარლამენტში კენჭს იყრიდნენ პარტია „ტისას“ შემადგენლობაში, რომელიც 4 წლით ადრე იყო რეგისტრირებული სხვა პირების მიერ და უნგრული მედია მას „ორკაციან პარტიას“ უწოდებდა. ტისა ევროპის თითქმის ათასკილომეტრიანი მდინარის სახელწოდებაა, დუნაის მთავარი შენაკადის.

„ტისას“ შემდეგ  მადიარმა გამოაცხადა გუნდების შერჩევის დაწყებისა და მთელი ქვეყნის მასშტაბით მასშტაბური საარჩევნო კამპანიის დაწყების შესახებ, ევროპარლამენტის და უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნების წინ.

„ბიბისი“ წერს, რომ მადიარის წარმატების მთავარ ფაქტორზე საუბრისას, უნგრული საზოგადოების ვიქტორ ორბანის ხანგრძლივი მმართველობით დაღლის გარდა სპეციალისტები ასახელებენ მადიარის შრომისუნარიანობასა და შეუპოვრობას. „ტისა“ უნგრეთის ქალაქებსა და სოფლებში დადიოდა და მადიარი ამომრჩევლებთან დღეში ოთხ, ხუთ ან თუნდაც ექვს შეხვედრას მართავდა.

მადიარი ჩადიოდა პატარა ქალაქებსა და რეგიონებში, სადაც მოსახლეობა ორბანის მხარდამჭერად ითვლებოდა. მოსახლეობასთან შეხვედრებისას მადიარი აუცილებლად მიმართავდა მათ, პასუხობდა სპონტანურ შეკითხვებს და ფოტოს იღებდა ყველასთან, ვისაც ამის სურვილი ჰქონდა. მადიარი ხუმრობდა, რომ უნგრეთის ისტორიაში ალბათ ყველაზე მეტი სელფი მას ჰქონდა გადაღებული.

ევროპარლამენტის არჩევნების ორთვიანი კამპანია „ტისას“ წარმატებით დასრულდა. პარტიამ ხმების თითქმის 30% მიიღო და შვიდი წარმომადგენელი შეიყვანა ევროპარლამენტში, რომელსაც თავად პეტერ მადიარი ხელმძღვანელობდა.

ცხადი გახდა, რომ „ტისას“ მთავარი მიზანი იყო 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნები და მადიარი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე.

2025 წელს „ტისას“ საარჩევნო კამპანია უკვე საპარლამენტო არჩევნებზე ფოკუსირდა. მადიარი ჩადიოდა ისეთ შორეულ ადგილებშიც, სადაც პოლიტიკოსები იშვიათად უნახავთ. საუბრისას ის ფოკუსირებული იყო ეკონომიკურ, სოციალურ და ინფრასტრუქტურულ საკითხებზე, რაშიც ორბანის მთავრობა სუსტი იყო.

მადიარმა შექმნა „ტისას კუნძულების“ ქსელი – ადგილობრივი მოხალისეთა ჯგუფები, რომლებიც რეგიონებში კამპანიას უჭერდნენ მხარს. „ტისას კუნძულის“ შექმნა მინიმუმ 5 მოხალისისგან იყო შესაძლებელი.

საარჩევნო კამპანია მიმდინარეობდა მადიარის წინააღმდეგ არაერთი პოლიტიკური სკანდალის ფონზე, მას უწოდებდნენ ბრიუსელის აგენტსაც, თუმცა, საბოლოო ჯამში, პოლიტიკოსი ამან ვერ დააზარალა.

პეტერ მადიარი მემარჯვენე პოლიტიკოსია, მკაცრ საიმიგრაციო პოლიტიკას უჭერს მხარს და ძალიან ფრთხილად საუბრობს ლგბტ უფლებებზე. მის გუნდში უნგრეთის საპარლამენტო არჩევნებზე, დიდი ბიზნესის წარმომადგენლები არიან.

მადიარის წარმატების შეფასებისას მიმომხილველები ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფაქტორად უნგრელების უკეთესის მოლოდინსა და ცვლილებების იმედს ასახელებენ.

12 აპრილს, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ მადიარმა განაცხადა, რომ მათ გაათავისუფლეს უნგრეთი.

„ჩვენ დავიბრუნეთ ჩვენი სამშობლო“, – ხაზგასმით აღნიშნა პოლიტიკოსმა.

მან პირობა დადო, რომ წარმოადგენს „ყველა უნგრელის ინტერესებს, მათ შორის საზღვარგარეთ მყოფთა უნგრელების“.

„დოიჩე ველეს“ ცნობით, 12 აპრილს მადიარს გამოსვლას დროდადრო აწყვეტინებდა მხარდამჭერთა შეძახილები, რომლებიც სკანდირებდნენ: „ევროპა! ევროპა!“

მადიარმა უკვე განაცხადა, თუ სად შედგება მისი პირველი საგარეო ოფიციალური ვიზიტი. მან თქვა, რომ პირველი გაჩერება პოლონეთი, ვარშავა იქნება და დასძინა, რომ აღადგენს და გააფართოებს თანამშრომლობას ვიშეგრადის ჯგუფში, რომელშიც შედიან: უნგრეთი, პოლონეთი, სლოვაკეთი და ჩეხეთი.

„ბუდაპეშტი ევროკავშირისა და ნატოს ძლიერი მოკავშირე იქნება“, – თქვა მან.

_________________

ფოტოზე: პეტერ მადიარი. ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA/BOGLARKA BODNAR

ბათუმში 500-მდე აბონენტს გაზის მიწოდება დღეს, 13 აპრილს შეუწყდა. როგორც კომპანია „სოკარ ჯორჯია გაზი აჭარაში“ განმარტეს, გაზის შეწყვეტა სანიაღვრე არხის სარეაბილიტაციო სამუშაოების დროს ავარიულ დაზიანებას უკავშირდება.

გაზის მიწოდება ბათუმში 26 მაისის ქუჩაზე მცხოვრებ ადამიანებს შეუწყდათ.

სმს შეტყობინებაში, რომელიც „სოკარის“ აბონენტებმა მიიღეს, აღნიშნულია, რომ აღდგენა დაიწყება ეტაპობრივად 14 აპრილიდან, 17:00 საათიდან და სრულად აღდგება დღის ბოლომდე, თუმცა კომპანია „სოკარში“ „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ უკვე დაწყებულია აღდგენითი სამუშაოები და გაზის მიწოდება შესაძლოა დღესაც აღდგეს.

„სოკარი“ მოუწოდებს აბონენტებს გაზის დანადგარები და ონკანები ჰქონდეთ ჩაკეტილი.

ბათუმში, მემედ აბაშიძის #48-ში, სადაც ბოლო 3 წელია საიას ოფისი ფუნქციონირებს, ყოველდღე არაერთი ადამიანი მიდის საბუთებით ხელში იმისათვის, რომ სიას იურისტებისგან მიიღოს არამხოლოდ კვალიფიციური კონსულტაცია, არამედ შესაბამისი დახმარებაც, სამართალწარმოების დაწყების შემთხვევაში [საია – საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია].

ზოგს „ბიუროკრატიის ლაბირინთებიდან“ გამოსვლა უნდა, ზოგს განცხადება აქვს დასაწერი უწყებაში წარსადგენად, ზოგი კი დავის დასაწყებად ემზადება.

როგორც თავად გვიამბეს, სახელმწიფო დაწესებულებებშიც კი ეუბნებიან, რომ მივიდნენ საიაში, „იქ დაგაწერინებენო“, ანუ საჯარო სამსახურებიდან მოქალაქეებს ისევ საიაში აგზავნიან.

მაგრამ მოქალაქეებს, რომლებიც საჭიროების შემთხვევაში კვალიფიციური იურისტის დახმარებას უფასოდ იღებდნენ, ეს შესაძლებლობა შეეზღუდათ რუსული კანონისა და ასევე ე.წ. ფარას კანონის მიღების შემდეგ. როგორც რეგიონებში, ასევე ცენტრალურ ოფისებში იურისტებს მოქალაქეთა დასახმარებლად დრო აღარ რჩებათ.

კრიზისი რეგიონებში უფრო შესამჩნევია – საიას აღარ აქვს შესაძლებლობა სამოქალაქო დავებში იმ დოზით ჩაერთოს, როგორც ამას რუსული და სხვა დრაკონული კანონების დამტკიცებამდე აკეთებდა.

„2024 წლის გაზაფხულიდან, მას შემდეგ, რაც პირველი რუსული კანონი მიიღეს, რომელიც ე.წ. გამჭვირვალობის კანონის სახელით არის ცნობილი, დაიწყო რეპრესიული კლიმატის შექმნა, რომელმაც, საბოლოო ჯამში, დაუდო საფუძველი ისეთი გარემოს ფორმირებას, სადაც წნეხის ქვეშ არიან არა მარტო უფლებადაცვითი ორგანიზაციები, არამედ ინდივიდებიც, რომლებიც ამ ორგანიზაციებში მუშაობენ. რუსული კანონი, რომელიც 2024 წელს მიიღეს, თუ სამიზნედ აქცევდა ორგანიზაციას, 2025 წელს მიღებულმა „ფარას კანონმა“ მიზანში ამოიღო ინდივიდები – ის ინდივიდის სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობასაც ითვალისწინებს.

მათ შორის გრანტების კანონთან ერთობლიობაში, რომელიც გულისხმობს, რომ არცერთი გრანტი სახელმწიფოს თანხმობის გარეშე, ანუ სახელმწიფოს ავტორიზაციის გარეშე არ უნდა იქნას მიღებული. აი, ამ ყველაფერმა ერთიანობაში შექმნა ძალიან მკაცრი კლიმატი არასამთავრობო ორგანიზაციების ოპერირებისთვის. ამას დაემატა ის სისხლის სამართლის საქმეები, რომლებიც ჩვენი პარტნიორი ორგანიზაციების წინააღმდეგ აღძრეს ე.წ. საბოტაჟის საქმის ქვეშ, ანუ ფიქციური საქმე. ერთიანობაში ამან გააძლიერა წნეხი, რომელიც არსებობს სექტორზე“, – ამბობს საიას თავმჯდომარე თამარ ონიანი.

რუსული კანონის, ე.წ. ფარას და სხვა კანონების დამტკიცებამდე ბათუმში საიას ოფისის შესასვლელ კართან ხშირად ათეულობით მოქალაქე საათობით იდგა რიგში. ბათუმში, ისევე როგორც ქვეყნის მასშტაბით, საია იცავდა მოქალაქეებს, ვისაც მათ წინააღმდეგ ჩადენილი უკანონობის შემდეგ დაცვის სხვა შესაძლებლობა არ გააჩნდათ. მათ შორის არაერთი გახმაურებული საქმე იყო.

ვიდრე „რუსული კანონის“ წინააღმდეგ ქვეყანაში ახალი საპროტესტო ტალღა დაიწყებოდა, საიას აჭარის ფილიალს კონსულტაციისთვის უფრო ხშირად ქონებრივ, შრომით და საოჯახო საკითხებზე მიმართავდნენ.

ევროკავშირისა და USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროექტების ფარგლებში, საია აჭარაში მონაწილეობდა ქალებზე ძალადობის, ადრეული ქორწინების წინააღმდეგ, ასევე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებისკენ მიმართულ არაერთ ღონისძიებაში. საიას ჰქონდა ასევე სტაჟირების პროგრამა ახალკურსდამთავრებული იურისტებისთვის – ეს შესაძლებლობა მოქალაქეებმა რუსული კანონის მიღების შემდეგ დაკარგეს.

საპროტესტო აქციებზე დაკავებებისა და დაჯარიმებების შემდეგ კი, ბათუმში საიას და კიდევ ერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის – „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ იურისტებს ათეულობით მოქალაქის ადმინისტრაციული წესით დაკავება-დაჯარიმების საქმეები დაემატათ.

• რას ნიშნავს ორგანიზაციის მუშაობა კრიზისულ რეჟიმში?

დაახლოებით ერთი თვის წინ, 2026 წლის 14 მარტს, საიამ განაცხადა, რომ „ადამიანის უფლებების უმძიმესი მდგომარეობის პირობებში დროებით კრიზისულ სამუშაო რეჟიმზე გადადის“:

„31-წლიანი გამოცდილებითა და საზოგადოების წინაშე აღებული პასუხისმგებლობით, საია ასევე აგრძელებს ადამიანის უფლებების მდგომარეობის მონიტორინგს, დარღვევების დოკუმენტირებას და მათზე საჯარო, მკაფიო და დასაბუთებულ რეაგირებას“.

საიას განცხადებაშია ნათქვამია, რომ ორგანიზაცია სამართლებრივ დახმარებას მხოლოდ სტრატეგიული სამართალწარმოების მიმართულებით გააგრძელებს.

„ის აქტივობები, რომელიც ამ კლიმატის შექმნამდე იყო შესაძლებელი, დღეს შეუძლებელია, მათ შორის სამართლებრივი დახმარება. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ჩვენ სტრატეგიულ სამართალწარმოებას არ ვაგრძელებთ. კრიზისულ რეჟიმზე გადასვლა ჩვენი მხრიდან სწორედ ეს გზავნილი საზოგადოებისთვის: ყველაფერი, რაც ამ კლიმატის ჩამოყალიბებამდე არსებობდა, დღეს მოითხოვს სხვაგვარ მიდგომას – ჩვენ ვაგრძელებთ უფლებადარღვევების სტრატეგიულ სამართალწარმოებას და დოკუმენტირებას, მაგრამ, სამწუხაროდ, რუტინულად ვეღარ შევძლებთ სამართლებრივი დახმარების გაცემას პირადი კონსულტაციების სახით.

მკითხველმაც რომ წარმოიდგინოს, ქვეყნის მოქალაქე იქნებოდა თუ არამოქალაქე პირი, მას შეეძლო, ჩვენი ქვეყნის 9 რეგიონში საიას ოფისის კართან მოსულიყო და მიეღო კონსულტაცია. დღეს ეს შეუძლებელია და იმ კლიმატის შედეგია, რაც სახელმწიფოში გვაქვს ადამიანის უფლებების კუთხით“, – აცხადებს საიას თავმჯდომარე, თამარ ონიანი.

„დღეს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციები დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიის განმავლობაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ გარემოში მუშაობენ. 2024 წლიდან მიღებულმა არაკონსტიტუციურმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა, რომლებიც საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოების შეზღუდვასა და ან მის სრულად ელიმინაციაზეა მიმართული, მნიშვნელოვნად შეავიწროვა უფლებადაცვითი საქმიანობის სივრცე.

გარდა ამისა, რეპრესიულმა გარემომ სამოქალაქო ორგანიზაციების მნიშვნელოვანი ნაწილი აიძულა, სრულად შეეწყვიტა ან მკვეთრად შეემცირებინა საქმიანობა, ხოლო სისხლისსამართლებრივი დევნის რეალურმა რისკმა მათ მუშაობაზე მუდმივი ზეწოლის რეჟიმი დაამკვიდრა.

არსებულმა გარემომ გავლენა მოახდინა საია-ს საქმიანობაზეც. ორგანიზაციას დროებით მოუხდა არაერთი მნიშვნელოვანი მიმართულების შეზღუდვა, მათ შორის, დაზიანდა ის პროგრამები, რომლებიც მოქალაქეებისთვის უფასო სამართლებრივ დახმარებას უზრუნველყოფდა, რაც, ფაქტობრივად, ნიშნავს, რომ ათასობით მოქალაქე ვეღარ მიიღებს იმ მხარდაჭერას, რომელსაც წლიურად ყოველდღიური უფასო პირადი, სატელეფონო თუ ონლაინ კონსულტაციებით, დოკუმენტების მომზადებითა და საპროცესო წარმომადგენლობით იღებდა.

31-წლიანი გამოცდილებითა და საზოგადოების წინაშე აღებული პასუხისმგებლობით, საია ასევე აგრძელებს ადამიანის უფლებების მდგომარეობის მონიტორინგს, დარღვევების დოკუმენტირებას და მათზე საჯარო, მკაფიო და დასაბუთებულ რეაგირებას“, – ნათქვამია საიას განცხადებაში.

რუსული კანონების მიღებამდე საია ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ორგანიზაცია იყო საქართველოში. ის უფასო სამართლებრივ დახმარებას მოქალაქეებს უწევდა თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, ოზურგეთში, ზუგდიდში, გორში, დუშეთში, რუსთავსა და თელავში. სწორედ ამ მხარდაჭერის შედეგად, 31 წლის განმავლობაში, მოქალაქეები ახერხებდნენ საკუთარი უფლებების ეფექტიანად დაცვას, როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო სასამართლოებში.

დაარსებიდან დღემდე, საიას იურისტებმა 1.3 მილიონზე მეტი უფასო იურიდიული დახმარება და კონსულტაცია გასწიეს.

ალბათ სწორედ ამიტომაც, ბათუმში, საიას ოფისში მისული ზოგი მოქალაქე უკმაყოფილებას ვერ მალავს და გაბრაზებული ბრუნდება უკან – მათ სურთ საია იგივე დატვირთვით ჩაერთოს საქმეებში, როგორც ამას აქამდე აკეთებდა. მათ შორის არიან ისეთებიც, რომლებსაც საქართველოში არასამთავრობოების წინააღმდეგ მიღებული რუსული კანონების შესახებ არაფერი სმენიათ.

მართალია, საიას იურისტები დღემდე გასცემენ სატელეფონო კონსულტაციებს, ზოგჯერ სარჩელებსაც ამზადებენ, თუმცა ფაქტია, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციების ამოუწურავი მხარდაჭერა, რაც ამ დრომდე მოქალაქეებს უფასოდ ჰქონდათ, ახლა შეფერხებულია.

ახლა მოქალაქეებს, რომლებიც მიწის ნაკვეთს ვერ ირეგისტრირებენ ან მიაჩნიათ, რომ ჯარიმა უკანონოდ დააკისრეს, სამსახურიდან უკანონოდ დაითხოვეს, სამუშაო სივრცეში შეურაცხყოფა მიაყენეს, ქონებას ართმევენ, ავიწროებენ და ასე შემდეგ… უწევთ „ბოლო თეთრები“ გადაიხადონ იურისტის დახმარების მისაღებად – იურისტის მომსახურება კი საქართველოში დიდ ფინანსებს უკავშირდება.

საიას მსგავსად „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ ბათუმის ოფისიც წლების განმავლობაში არაერთ მოქალაქეს, მათ შორის პენსიონერებს დაეხმარა ქონების, ძირითადად მიწის ნაკვეთების დარეგისტრირებაში – ორგანიზაციის იურისტები წლობით დავობდნენ სასამართლოში იმ ფონზე, როცა სოფლად მცხოვრები ადამიანებს სახელმწიფო ხელოვნურად აბრკოლებდა მიწის საკუთრებაში დარეგისტრირებაზე, განსაკუთრებით კი ზღვისპირა დასახლებებში მცხოვრებ ოჯახებს.

ვინც ისარგებლა არასამთავრობოების უფასო მომსახურებით, ამბობენ, რომ მათი დახმარების გარეშე ვერაფერს გახდებოდნენ და „ეს არის სიკეთე, რომელიც არ უნდა გაჩერდეს, რომ ხვალ სხვებსაც ჰქონდეთ შესაძლებლობა ამ სიკეთით ისარგებლონ.“

არასამთავრობო ორგანიზაცია „გამჭვირვალობა საქართველოს“ დახმარებით 86 წლის კაცმა გონიოში მიწის რეგისტრაციაზე ათწლიანი სასამართლო დავა მოიგო. კიდევ ერთმა 80 წლის კაცმა ბათუმის მერიას სასამართლო 2-ჯერ მოუგო. 

ცოტა ხნის წინ ორგანიზაციის იურისტმა, ანა ბერძენიშვილმა გამოაქვეყნა ბენეფიციარზე, რომელმაც მიწის ნაკვეთი შეისყიდა ხულოს მუნიციპალიტეტის, სოფელ ზანკაში, თუმცა მის დარეგისტრირებას ვერ ახერხებდა. წლები დასჭირდათ, თუმცა ნოდარ აბაშიძემ იურისტ ანა ბერძენიშვილთან ერთად დავა უზენაეს სასამართლოშიც მოიგო და მიწის ნაკვეთი დაირეგისტრირა.

ერთ-ერთი საქმის მსვლელობის დროს ანა ბერძენიშვილი 86 წლის ბენეფიციარის, ლადო მჟავანაძის აქტივობას აღწერს:

„ტელეფონზე თუ არ ვუპასუხე, ვაიბერით რეკავს, აქაც თუ არ ვუპასუხე, ვოთსაპზე, მერე მესინჯერზე გადადის და მერე სიგნალითა და ტელეგრამით ამთავრებს“.

ლადო მჟავანაძე 10 წელზე მეტხანს იბრძოდა საკუთარი მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირებისთვის. მან კარგად იცოდა, რომ გაუჭირდებოდა „გამჭვირვალობა საქართველოს“ ჩართულობის გარეშე, ამიტომაც სწერდა მადლობის წერილებს „მთავარ იურისტს“, ანა ბერძენიშვილს. ერთ-ერთი ასეთი წერილი ანას გამოქვეყნებულიც ჰქონდა ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე, სადაც ლადო მჟავანაძე მას სწერს, კიდევ უნდა გთხოვოთ დახმარება, რადგან გონიოს მოსახლეობას თქვენს გარეშე არ შეგვიძლიაო:

ანა ბერძენიშვილის, როგორც „გამჭვირვალობა საქართველოს“ იურისტს, არაერთი საქმე ჰქონდა, რომელიც პენსიონერი მოქალაქისთვის კუთვნილი პენსიის დაბრუნებას ითვალისწინებდა. ანა მსგავს საქმებზე ხუმრობით წერდა, დიდი ძალისხმევის გაღება მჭირდება იმის დასამტკიცებლად, რომ როგორც „კეისარს კეისრისა, პენსიონერს თავისი უნდა მიეცეს.“

ბათუმის მუნიციპალური ინსპექცია საზოგადოებას ატყობინებს, რომ გონიო-კვარიათის სანაპიროზე უნებართვო ობიექტების დემონტაჟს იწყებს. მანამდე მესაკუთრეები გავაფრთხილეთ, რომ თუ ადგილების გათავისუფლებას თავად არ უზრუნველყოფენ, კანონის შესაბამისად ვიმოქმედებთო.

კომერციული ობიექტების მეპატრონეებს ბულვარის ადმინისტრაციასთან ძირითადად 4-თვიანი ხელშეკრულებები ჰქონდათ გაფორმებული. მათი უმეტესობა გასული წლის ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში გააფორმეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სანაპირო მათ გასული წლის ოქტომბრიდან უნდა გაეთავისუფლებინათ.

თუმცა, ასე არ მოხდა.

საინტერესოა, ამდენხანს რატომ არ იმოქმედა მუნიციპალურმა ინსპექციამ კანონის შესაბამისად? – პასუხი არ გვაქვს.

ბოლო წლების პრაქტიკას თუ გავითვალისწინებთ [თუ ბათუმის ახალი მერი, მთავრობის ახალ თავმჯდომარესთან შეთანხმებით ამ პრაქტიკის შეცვლას არ აპირებს], დაახლოებით ერთ თვეში უნდა გამოაცხადონ ელექტრონული აუქციონი საკურორტო სეზონზე – პლაჟზე კომერციული საქმიანობისთვის ხელშეკრულებების გასაფორმებლად.

ცხადია, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ელექტრონულ პროცედურას თავისი ვადები აქვს. გარდა ამისა, მომავალ მოიჯარეებს ინფრასტრუქტურის გასამართად დრო დასჭირდებათ, საკურორტო სეზონს მომზადებულები რომ შეხვდნენ.

მართლა ცდილობს მერია გონიო-კვარიათში მსუბუქი საპლაჟო ინფრასტრუქტურის შექმნას, როგორც ამას კანონი ითხოვს, თუ ფულიანი ბიზნესმენები ისევ მიაღწევენ თავის მიზანს – პლაჟზე ჩადგან შეუსაბამო მასშტაბის შენობები, ეს უახლოეს მომავალში გამოჩნდება.

მანამდე მუნიციპალური ინსპექცია აცხადებს, რომ 35 ობიექტის მფლობელი დემონტაჟის შესახებ გააფრთხილა:

„ინსპექტირების შემდეგ, მეპატრონეების მიერ უკვე დაშლილია 12 კაფე-ბარი და გატანილია 8 ჯიხური. დარჩენილი 15 ობიექტის დემონტაჟის პროცესი კი ამ ეტაპზე მიმდინარეობს.“

სურსათის ეროვნული სააგენტო მსოფლიო ვეტერინარიის დღის აღნიშვნას გეგმავს, რისთვისაც ორ საპროტოკოლო/სასტუმრო ავტომობილს შეისყიდის. ღონისძიების ჩასატარებლად კი სასტუმრო „პარაგრაფი“ აქვს დაჯავშნილი თბილისში.

ავტომობილების შეძენას სააგენტო 275 ათას 300 ლარად გეგმავს, „პარაგრაფთან“ კი ხელშეკრულება 116 ათას ლარზე აქვს გაფორმებული. ფულს სურსათის სააგენტო გამარტივებული წესით, ტენდერის გარეშე დახარჯავს.

სურსათის სააგენტო გამარტივებული წესით ავტომობილების შესყიდვას გადაუდებელი აუცილებლობით ხსნის.

„2026 წლის 27-29 აპრილს, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და სურსათის ეროვნული სააგენტოს ორგანიზებით, ცხოველთა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციასთან (WOAH) პარტნიორობით იგეგმება მსოფლიო ვეტერინარიის დღის აღსანიშნავი ღონისძიება და ღონისძიების ფარგლებში მაღალი დონის მინისტერიალის ჩატარება სასტუმრო „Paragraph Freedom Square, a Luxery Collection Hotel“-ში.

აღნიშნული მინისტერიალის ფარგლებში იგეგმება 50-მდე ქვეყნის სოფლის მეურნეობის მინისტრის/მინისტრის მოადგილის, ასევე, მთავარი ვეტერინარების, ცხოველთა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორის და ამავე ორგანიზაციის სხვა მაღალი რანგის წარმომადგენლების მოწვევა.

27 აპრილს მოხდება დელეგაციების ჩამოსვლა და აეროპორტში დახვედრა, ხოლო 29 აპრილს დელეგაციების გაცილება. 3 დღის განმავლობაში იგეგმება ასევე კულტურული გასვლითი არაერთი ღონისძიების ჩატარება“, – წერს სურსათის სააგენტო.

ამასთან, სააგენტო წერს, რომ მათ „ხშირად სტუმრობს მაღალი რანგის დელეგაციები, სხვადასხვა ქვეყნის საერთაშორისო ორგანიზაციიდან, რაც თავისთავად საჭიროებს საპროტოკოლო მომსახურებას.

იმის გათვალისწინებით, რომ სააგენტოს ავტოპარკში არ არის არცერთი წარმომადგენლობითი/საპროტოკოლო კლასის ავტომობილი, ვფიქრობთ საქართველოში მოწვეული სტუმრების, მნიშვნელობისა და სტატუსის ხაზგასმით აღსანიშნავად, მათი კომფორტისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, საჭიროა შეძენილ იქნას: ერთი ერთეული საპროტოკოლო დანიშნულების, ბიზნეს კლასის, სედანის ტიპის ავტომანქანა და ერთი ერთეული საპროტოკოლო დანიშნულების, ბიზნეს კლასის მინივენი არაუმეტეს 6+1 ადგილიანი.“

სურსათის სააგენტო სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ასევე წერს, რომ ავტომობილების გადაუდებელი აუცილებლობით შეძენა ვერ იქნებოდა წინასწარ განსაზღვრული „ვინაიდან მსგავსი მასშტაბის ღონისძიების ჩატარების გადაწყვეტილება გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს და სურსათის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიღებული იქნა 2026 წლის იანვარში“.

„სტუმრების სათანადოდ ვერ დახვედრა და მომსახურება არასასურველ გავლენას მოახდენს სააგენტოსა და ქვეყნის რეპუტაციაზე“, – აცხადებს სურსათის ეროვნული სააგენტო.

განახლება: მოგვიანებით სააგენტომ ავტომობილების შეძენაზე ელექტრონული ტენდერები გამოაცხადა, სადაც წინადადებების მიღება 2026 წლის 5 მაისს მთავრდება. 

სურსათის სააგენტოს სასტუმრო „პარაგრაფთან“ ცალკე 116 ათასი ლარის ღირებულების ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული.

ხელშეკრულება ითვალისწინებს 218,3 აშშ დოლარის ღირებულების 55-ერთადგილიანი ნომრის და 354 აშშ დოლარის ღირებულების 5 უმაღლესი კლასის ნომრის დაჯავშნას 2026 წლის 26 აპრილიდან 29 აპრილამდე პერიოდში.

„116 000 ლარის ღირებულების კონტრაქტი ბიძინას სასტუმროს – წაგებაზე მუშაობს სასტუმროო და დაირაზმნენ საბიუჯეტო ორგანიზაციები, იქნებ ამოქაჩონ“, – დაწერა სოციალურ ქსელში კოალიცია „ცვლილებებისთვის“ წევრმა ბესიკ დონაძემ.

ამ თემაზე: სურსათის სააგენტომ „პარაგრაფს“ 116 000 ლარის ღირებულების კონტრაქტი გაუფორმა

ბათუმი-სარფის ახალი გზის მშენებლობის პროცესში იმ მოქალაქეებისა თუ კერძო კომპანიების უფლებების დასაცავად, რომლებსაც ეს პროექტი შეეხებათ, სპეციალურ კონსულტანტს დაიქირავებენ.

ვინაიდან პროექტი აზიის განვითარების ბანკის [ADB] სესხით ფინანსდება, კონსულტანტის შესარჩევად საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა ვაკანსია ბანკის მხარდაჭერით გამოაცხადა.

„შერჩევა განხორციელდება ინდივიდუალური კონსულტანტის  შერჩევის მეთოდის გამოყენებით აზიის განვითარების ბანკის შესყიდვების სახელმძღვანელოს თანახმად“, – წერს დეპარტამენტი.

სოციალური საკითხების ადგილობრივი კონსულტანტის მთავარი მოვალეობა ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობის არეალში მოხვედრილი ადამიანების ინტერესების დაცვა იქნება.

გზების დეპარტამენტის განცხადებით, „დავალების სავარაუდო ხანგრძლივობაა 4 წელი“. დაინტერესებულმა პირებმა კი ინტერესის გამოხატვა ინგლისურ ენაზე უნდა წარადგინონ აზიის განვითარების ბანკის ვებგვერდის მეშვეობით, 2026 წლის 14 აპრილის ჩათვლით. 

ADB-ს ვებგვერდის მიხედვით, საკონსულტაციო მომსახურების ბიუჯეტი 196 ათას 500 აშშ დოლარია.

დაქირავებულ კონსულტანტს, ძირითადად, სამი მთავარი მიმართულება ევალება:

• განსახლებისა და კომპენსაციების პროცესის ზედამხედველობა – კონსულტანტმა უნდა აკონტროლოს, რომ მიწების შესყიდვა, ხალხის განსახლება და კომპენსაციების გაცემა მოხდეს წესების [ADB-ის სტანდარტების] დაცვით. აქ მთავარია არ დაიწყოს სამშენებლო სამუშაოები მანამ, სანამ ყველა დაზარალებული კუთვნილ კომპენსაციას არ მიიღებს.
• კომუნიკაცია ხალხთან და საჩივრების მართვა – ეს არის შუამავლის როლი გზების დეპარტამენტსა და მოსახლეობას შორის [საჩივრების მიღება, მათი აღრიცხვა და ზრუნვა იმაზე, რომ ხალხის პრეტენზიები დროულად და სამართლიანად დაკმაყოფილდეს. ასევე, საჯარო შეხვედრების ორგანიზება, რათა მოსახლეობას ჰქონდეს ამომწურავი ინფორმაცია].
• მონაცემთა ბაზების წარმოება და ანგარიშგება – კონსულტანტს ევალება მთელი ამ პროცესის „ქაღალდზე“ ასახვა. ანუ, შექმნას და განაახლოს ბაზები [ვინ რა კომპენსაცია აიღო, ვის რა პრობლემა აქვს], ჩაატაროს მონიტორინგი ადგილზე და მოამზადოს ანგარიშები იმის შესახებ, თუ რამდენად ეფექტურად მიმდინარეობს პროექტი.

აქვე აღსანიშნავია, რომ ბათუმი-სარფის გზის პროექტის ფარგლებში მომზადებული მიწის შესყიდვისა და განსახლების გეგმის თანახმად, გზის განთავსების ზოლში მოქცეულია კერძო საკუთრებაში/სარგებლობაში არსებული 117 მიწის ნაკვეთი, 9 საცხოვრებელი სახლი, 10 ბინა/არასაცხოვრებელი ფართობი, 27 კომერციული/ადმინისტრაციული შენობა და 37 დამხმარე ნაგებობა.

„მიწის შესყიდვისა და განსახლების გეგმის თანახმად, ჯამური საკომპენსაციო თანხა მიწის ნაკვეთებისათვის შეადგენს 61 410 384 ლარს, ხოლო შენობა-ნაგებობებისათვის – 44 630 671 ლარს. მიწის შესყიდვისა და განსახლების გეგმის განხორციელება დაიწყო 2025 წლის აგვისტოს თვეში“, – აღნიშნულია გზების დეპარტამენტისგან „ბათუმელებისთვის“ 2025 წლის 11 სექტემბერს გამოგზავნილ წერილში. 

კონსულტანტის შერჩევამდე კი, კერძო პირებისთვის ექსპროპრიაციის გზით ქონების ჩამორთმევის პროცედურაც დაწყებულია.

ამ თემაზე: ბათუმი-სარფის ავტობანის გამო კერძო მესაკუთრეებს ქონებას ჩამოართმევენ – ექსპროპრიაცია

პროექტი აზიის განვითარების ბანკის სესხისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის თანადაფინანსებით უნდა განხორციელდეს. ფინანსთა სამინისტროს ინფორმაციით, გრძელვადიანი სესხის მოცულობა 306,6 მილიონი ევროა. 2026 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტში კი ბათუმი-სარფის გზის პროექტისთვის 68 მილიონი ლარია გაწერილი.

„ქართული ოცნების“ 2016 წლის საარჩევნო დაპირებით ბათუმი[ჭოროხი] – სარფის[თურქეთის საზღვარი] გზა კარგა ხნის აშენებული უნდა იყოს. თუმცა საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობაზე საერთაშორისო ტენდერი 2025 წლის 5 ნოემბერს გამოაცხადა.

სატენდერო მოწვევის დოკუმენტის მიხედვით, ბათუმი-სარფის გზის მშენებლობისთვის დაახლოებით 4 წელია გათვლილი [1 440 დღე – ხელშეკრულების გაფორმებიდან], ხოლო მომდევნო დაახლოებით 3 წელი [1080 დღე] – „დეფექტების შეტყობინების პერიოდი“ იქნება.

პროექტი ეხება სახელმწიფო თუ მუნიციპალურ ქონებასაც.

ამ თემაზე:

„თუკი აქამდე გვესმოდა, რომ ზარალი დაითვლებოდა ინდივიდუალურად, ამჯერად პირველად გააჟღერეს, რომ თურმე ჩვენ ვართ ეკომიგრანტები და 30 000 ლარია კანონით განსაზღვრული ეკომიგრანტებისთვის. ამას მოჰყვა უკმაყოფილება,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ მარიამ ბეროძე, დამეწყრილი სოფლის, კურსების მაცხოვრები.

მისი თქმით, 8 აპრილს, დამეწყრილ ოჯახებს გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენლები შეხვდნენ, რომლებსაც კითხვები დაუსვეს კომპენსაციაზე და მეწყრის განვითარების მიზეზებზე.

რატომ არის მიუღებელი შეთავაზებული კომპენსაცია და რას ითხოვს მოსახლეობა? – ამ თემაზე ვესაუბრეთ მარიამ ბეროძეს.

• მარიამ, რა ითქვა ამ შეხვედრაზე და კონკრეტულად რა იყო მიუღებელი მოსახლეობისთვის ამ შეთავაზებიდან?

სანამ ჩვენამდე მოვიდოდნენ და პრეზენტაციას ჩაატარებდნენ, რამდენიმე დღით ადრე, „საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა“ დაიწყო ინფორმაციის გავრცელება, რომ ამ სოფელში თურმე ისტორიულად ყოფილა მეწყრული კერები და მე-19 საუკუნეში ეს ადგილი დაცლილი იყოო.

გამოდის, რომ სანამ დასკვნას წარმოგვიდგენდნენ, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა ეს „დასკვნა“ მოიპოვა. როცა ჩვენ დავსვით კითხვები თუ საიდან ჰქონდათ ეს ინფორმაცია, არსებობს თუ არა რაიმე წყარო, მტკიცებულება, გვითხრეს, რომ მოკვლევის ერთ-ერთი მეთოდია ადამიანების გამოკითხვა და ჩვენც გამოვკითხეთ ერთი ადამიანი, რომელსაც ანონიმურად ვტოვებთო.

მთავარი სათქმელი რაც ჰქონდათ ჩვენთან, ის იყო, რომ კურსებში მეწყერი არის ბუნებრივი გზებით გამოწვეული და შახტები, კარიერები და ყველა სხვა ხელოვნური ჩარევა გარემოში, გამორიცხეს. გვეუბნებიან, რომ რაღაც გრუნტის წყლებია მთავარი პრობლემა, რომ ტერიტორიის მორფოლოგიური აგებულება, ტექტონიკაა ასეთი და ასე შემდეგ.

შემდეგ, როცა მოსახლეობამ დასვა კითხვები გზის აღდგენაზე და კომპენსაციის ოდენობაზე, გზის აღდგენაზე გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელმა უარი განაცხადა. თქვა, რომ ვერ გასცემს რეკომენდაციას იმ მიზეზით, რადგან სოფელი ისევ მეწყერსაშიში ზონაა და აქტიური პროცესებია.

თუმცა ერთ-ერთმა თანასოფლელმა ისაუბრა ალტერნატიულ გზებზე, რომელიც არსებობდა. აღმოჩნდა, რომ ეს საკითხიც არ ჰქონდათ ბოლომდე შესწავლილი და შეიძლება გამოვძებნოთ რაიმე გზაო.

• ამ შეხვედრაზე თუ ითქვა გარკვევით კომპენსაციაზე და რამდენი შეიძლება იყოს ეს?

პრეზენტაციაში არაფერი ეწერა ანაზღაურების ნაწილზე და რადგან მოსახლეობამ დასვა ეს კითხვები, შემდეგ დაიწყეს პასუხის გაცემა, რასაც მოჰყვა დიდი აჟიოტაჟი – რადგან თუკი აქამდე გვესმოდა, რომ ზარალი დაითვლებოდა ინდივიდუალურად, ამჯერად პირველად გააჟღერეს, რომ თურმე ჩვენ ვართ ეკომიგრანტები და 30 000 ლარია კანონით განსაზღვრული ეკომიგრანტებისთვის. ამას მოჰყვა უკმაყოფილება მოსახლეობის მხრიდან.

მოსახლეობის რეაქციის შემდეგ თქვეს, რომ ვმუშაობთ კომპენსაციის გაზრდაზეო, მაგრამ რამდენით გაიზრდება და რას მოიაზრებენ ამაში, არც ეს მოგვისმენია.

• თქვენი შეფასებით, რამდენი ლარი შეიძლება იყოს გონივრული თანხა, რომელიც უნდა მიიღონ დაზარალებულმა ოჯახებმა, თუ ისაუბრა ამაზე თავად მოსახლეობამ?

ეკომიგრანტების დახმარების თანხა 30 000 ლარი, 2012 წელს არის დადგენილი. მას შემდეგ, ბევრი რამ შეიცვალა ქვეყანაში. კოლოსალურად გაძვირდა უძრავი ქონება, ყველაფერზე აწეულია ფასები, შესაბამისად, ეს თანხა ვერანაირად ვერ იქნება ადეკვატური. არც ეკომიგრანტის სტატუსია პრობლემა, ჩვენი მთავარი მოთხოვნაა, სამართლიანად აგვინაზღაურონ ზარალი.

ქვეყანაში, სადაც ნახევარი მილიონი ლარი თეატრის განათებაზე იხარჯება, მილიონები კი ათას უაზრო პროექტებზე, მეწყერისგან დაზარალებულმა ოჯახებმა, რატომ არ უნდა მიიღონ ღირსეული ანაზღაურება?

როცა სხვა სოფლები დაიმეწყრა, 50 000 ლარი შესთავაზეს კომპენსაცია ადამიანებს, თუმცა დღეს, ეს თანხაც სათუოა. რადგან ძალიან მწვავე კამათი მოჰყვა ამ საკითხს, გარემოს ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელმა ვერც კი დაასრულა საუბარი.

• ერთი ადამიანის მონაყოლზე დაყრდნობით გადაწყვიტეს, რომ მეწყერი ბუნებრივი პროცესით იყო გამოწვეული და ამიტომ არ გეკუთვნით მაღალი კომპენსაცია?

დიახ. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ამბობენ, ეს დასკვნები არ არის საბოლოოო. შემდეგ გვითხრეს, თუ დოკუმენტი გაინტერესებთ, გამოითხოვეთ ინფორმაციაო. რატომ უნდა მჭირდებოდეს დასკვნების გამოთხოვა, ხომ მოვიდნენ, მოეტანათ ეს წყაროები, დოკუმენტები და გაეცნოთ ჩვენთვის. ან კარგად მოეძიებინათ და ისე ესაუბრათ.

• დავუშვათ, მართლაც იყო მეწყერი ორი საუკუნის წინ ამ სოფელში, ეს რა კავშირშია კომპენსაციის საკითხთან?   

ამ ინფორმაციას ავრცელებენ რკინიგზის აშენების თარიღზე დაყრდნობით, რომ რკინიგზის აშენებამდე მოხდა ეს ყველაფერი, სავარაუდოდ მე-19 საუკუნეშიო. თუმცა ამის სხვა რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ.

• თუ მეწყერსაშიში იყო ეს ზონა, სტრატეგიული ობიექტი, ანუ რკინიგზა როგორ ააშენეს, მაშინაც ხომ უნდა ჰქონოდათ ეს ინფორმაცია?

კარგი კითხვაა, რეალურად ჩვენც იმავეს ვეკითხებით, რომ თუ იყო მეწყრული ზონა, მაშინ, რატომ აშენდა რკინიგზა, შემდეგ მაღაზიები, გასამართი სადგური, კომერციული ფართობები და ბევრი სხვა რამ. რატომ მისცეს უფლება ადამიანებს, რომ რაღაცები აეშენებინათ. მაგალითად, ჩემმა ბევრმა მეზობელმა სახლი გაყიდა ქუთაისში და კურსებში დაიწყო მშენებლობები. გარემოს ეროვნული სააგენტო ამბობს, ჩვენ ხომ არ გაგვიცია ლიცენზიები, პასუხისმგებლობას ვერ ავიღებთო.

• მეწყრის შემდეგ ხომ არ ყოფილხართ სოფელში და თუ მოახერხეთ რაიმეს გამოტანა სახლიდან?

ჩემი სახლი მთლიანად დანგრეული არ არის, მაგრამ წითელ ზონაშია, სახლის დამხმარე ნაგებობებია წაღებული და სახლზეც მომდგარია მეწყერი.

ერთადერთხელ მოგვცეს საშუალება, რომ მაშველებთან ერთად შევსულიყავით სოფელში და აუცილებელი ნივთები წამოგვეღო. ახლა არავის უშვებენ და ჩაკეტილია გზა.

ჩვენ არ გვყავდა საქონელი, მხოლოდ კატები გვყავდა. შინაური ცხოველები – ძროხები, გოჭები ვისაც ჰყავდა, როგორც ვიცით, გამოაყვანინეს ხალხს. იმიტომ, რომ ამ შეხვედრაზე ახსენეს ეს საკითხი. ძაღლებს და კატებს ალბათ თავშესაფარში წაიყვანენ, რადგან როცა ბინებს ვქირაობთ, მეპატრონეები ცხოველების შეყვანის უფლებას არ გვაძლევენ.

ქირის ფულს იხდის სახელმწიფო და როგორც გვითხრეს, 6 თვიდან ერთ წლამდე გაგრძელდება თანხის გადახდა.

იმერეთში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ კურსებში მეწყერი 12 მარტს, გამთენიისას ჩამოწვა, რის შედეგადაც 15 სახლი მთლიანად განადგურდა. მეწყრული ზონიდან 45 ოჯახია გაყვანილი.

______________

ამ თემაზე: