გარემოს ეროვნული სააგენტოს ცნობით, 12 ივლისამდე საქართველოში მაღალი ტემპერატურის ფონზე მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით, შესაძლებელია სეტყვა და ქარის გაძლიერება.
სანაპირო რაიონებში – ბათუმი, ქობულეთი, ანაკლია, ფოთი – შესაძლებელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +29,+31 გრადუსი დაფიქსირდება.
დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში [ზესტაფონი, ქუთაისი, სამტრედია, ზუგდიდი, მარტვილი, ოზურგეთი]: მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +34, +36 გრადუსი დაფიქსირდება.
დასავლეთ საქართველოს მთიან რეგიონებში [ამბროლაური, ონი, ცაგერი, შოვი, ჭიათურა, საჩხერე, ხულო, რიკოთის უღელტეხილი]: მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით, ზოგან შესაძლებელია სეტყვა და ქარის გაძლიერება. ჰაერის ტემპერატურა დღისით +33, +35 გრადუსი იქნება.
მაღალმთიან რეგიონებში, მესტიასა და ბახმაროში მოსალოდნელია ხანმოკლე წვიმა ელჭექით. ჰაერის ტემპერატურა +28, +30 გრადუსი იქნება.
დღეს, 8 ივლისს, კიევში რუსული სარაკეტო თავდასხმის შედეგად 8 ადამიანი დაიღუპა და 15 დაშავდა. რუსეთის მიერ გასროლილი რაკეტის ნამსხვრევები უკრაინის დედაქალაქის ექვს რაიონში ჩამოვარდა.
სარაკეტო თავდასხმა განხორციელდა კიევის ბავშვთა სპეციალიზებული საავადმყოფოს, „ოხმატდეტის“ ერთ-ერთ შენობაზე, სადაც, წინასწარი ინფორმაციით, არიან დაზარალებულები. ევაკუაცია ამ დროისთვის [13 სთ.] მიმდინარეობს.
უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი ტელეგრამზე წერს, რომ რუსეთის თავდასხმის შედეგად საავადმყოფო დაზიანდა, ხალხი ნანგრევების ქვეშ იმყოფება, დაჭრილებისა და დაღუპულების ზუსტი რაოდენობა უცნობია.
დღეს, 8 ივლისს, დილით, რუსეთმა უკრაინის ტერიტორიაზე მორიგი სარაკეტო შეტევა განახორციელა. ოფიციალური კიევის ცნობით, რუსეთმა სხვადასხვა ტიპის 40-ზე მეტი რაკეტა გაისროლა.
ხულო-გოდერძის გზაზე ასფალტს აგებს კომპანია, რომელმაც 80 მილიონიანი ტენდერი მოიგო. ეს თანხა 2027 წლის ჩათვლით უნდა მოხმარებოდა გზების შეკეთებას, აჭარაში, გურიასა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში. გზების დეპარტამენტმა კომპანიასთან გაფორმებული ხელშეკრულება შეცვალა და 80 მილიონი მთლიანად 2024 წელში გადმოიტანა. შესაბამისად, ამ რეგიონებში 2025-27 წლებში საგზაო სამუშაოები ამ ტენდერი ფარგლებში აღარ ჩატარდება. კომპანიას 16 მილიონი ლარი ავანსად უკვე გადაურიცხეს. გზაზე სხვა კომპანიებიც მუშაობენ.
ხულო-გოდერძის გზაზე ჩინურ კომპანიასთან შეწყვეტილი ტენდერის შემდეგ, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტს სამუშაოების დასასრულებლად ცალკე ტენდერი აღარ გამოუცხადებია – სამუშაოების დასრულება სხვადასხვა ტენდერში გამარჯვებულ კომპანიებს დაავალა. სპეციალისტის შეფასებით, დეპარტამენტის გადაწყვეტილებები არაერთ კითხვას აჩენს – როგორც ბიუჯეტის ფულის გამჭვირვალედ და ეფექტურად ხარჯვის, ასევე შესრულებული სამუშაოების ხარისხის კუთხით.
ბათუმი-ახალციხის გზის ხულო-გოდერძის მონაკვეთზე ასფალტის დაგება დაწყებულია, თუმცა დეპარტამენტში არ ამბობენ, კონკრეტულად როდის დასრულდება სამუშაოები. ზუსტ თარიღს ვერც გზაზე მომუშავე კომპანიები ასახელებენ.
„მიმდინარე წელს დაგეგმილია გზის დარჩენილ მონაკვეთზე ასფალტ-ბეტონის სამუშაოების სრულად დამთავრება“, – აცხადებენ დეპარტამენტში. ანალოგიური ინფორმაცია დეპარტამენტმა მიმდინარე წლის დასაწყისშიც გააჟღერა.
„ბათუმელები“ შეეცადა გაერკვია, როგორ აპირებს წინასაარჩევნო პერიოდში მთავრობა ხულო-გოდერძის გზის 26-კილომეტრი სიგრძის მონაკვეთზე სამუშაოების ტენდერის გარეშე დასრულებას. 6 წლის წინ დაწყებული ხულო-ზარზმის გზის სრული რეკონსტრუქცია სულ ცოტა 2020 წელს მაინც უნდა დამთავრებულიყო. გზაზე სამუშაოები უმეტეს შემთხვევაში შეჩერებული იყო, დეპარტამენტმა კი ხელშეკრულებები სხვადასხვა დროს ორ მშენებელ კომპანიასთან შეწყვიტა.
ბოლოს ხელშეკრულება 2024 წლის თებერვალში შეწყდა ჩინურ კომპანია „სინოჰიდროსთან“, რომელმაც, დეპარტამენტის განცხადებით, ხულო-ზარზმის გზის მეორე – გოდერძი-ზარზმის 21-კილომეტრიანი მონაკვეთის რეკონსტრუქცია დაასრულა. დარჩა ხულო-გოდერძის მონაკვეთი, სადაც „სინოჰიდროს“ მიერ შეუსრულებელი სამუშაოების დამთავრებაზე დეპარტამენტს, როგორც აღვნიშნეთ, ცალკე ტენდერი აღარ გამოუცხადებია.
ასფალტის დაგება ხულო-გოდერძის გზაზე / ფოტო: გზების დეპარტამენტი
ხულო-გოდერძის გზაზე ასფალტის საფარის დაგება საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა მიმდინარე წლის 12 ივნისს დააანონსა.
მაშინ „ბათუმელებს“ გზების დეპარტამენტში არ უთხრეს, რომელი კომპანია და რა ხელშეკრულების ფარგლებში გეგმავდა ამ გზაზე ასფალტის დაგებას. ინფორმაციის მისაღებად ოფიციალური განცხადება მოგვთხოვეს წერილობით.
კომპანიის დასახელებასთან ერთად დეპარტამენტიდან იმ თანხის ოდენობაც გამოვითხოვეთ, რაც ამ გზის დასასრულებლად [ასფალტის დასაგებად] იყო გათვალისწინებული.
დეპარტამენტმა გზაზე მომუშავე კომპანიების დასახელებები მოგვწერა, თუმცა რა თანხაა გათვალისწინებული სამუშაოების დასასრულებლად – არა.
დეპარტამენტის პასუხიდან ირკვევა, რომ ხულო-გოდერძის გზის რეკონსტრუქციაზე სამუშაოების დასრულება იმ კომპანიებს დაავალეს, რომლებსაც სხვადასხვა ტენდერის ფარგლებში მხოლოდ არსებული გზების შეკეთება და სხვადასხვა საგზაო სამუშაოების ჩატარება ევალებ[ოდ]ათ.
რომელი კომპანია [სახელწოდება და საიდენტიფიკაციო კოდი] იმუშავებს ასფალტ-ბეტონის საფარის დაგებაზე და რა თანხაზეა გაფორმებული ხელშეკრულება? – ეს იყო კითხვა, რომელზეც 2024 წლის 28 ივნისს დეპარტამენტიდან ასეთი პასუხი მივიღეთ:
„გაცნობებთ, რომ ბათუმი[ანგისა]-ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთის სამშენებლო/სარეკონსტრუქციო/სარეაბილიტაციო სამუშაოებს 2022-2024 წლებში საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებზე საგზაო სამუშაოებზე გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულებების ფარგლებში, ცალკეულ სამუშაოებზე გაცემული დავალებების საფუძველზე, ახორციელებენ შემდეგი კომპანიები: შპს „არალი“; შპს „New Road“ და შპს „კავკასუს როუდ პროჯექტი“.
ხულო-გოდერძის გზა / 30.06.2024
შპს „არალი“
აღსანიშნავია, რომ კომპანია „არალს“ იმ ტენდერების ფარგლებში, რაც დეპარტამენტმა მიგვითითა, ხულო-გოდერძის გზაზე ასფალტის დაგება არ ევალება. „არალი“ ამ გზაზე დამეწყრილი ადგილების გამაგრებაზე მუშაობს. ამ სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობა კი ხულო-ზარზმის გზის რეკონსტრუქციის დროს დადგა დღის წესრიგში და ცალკე ტენდერიიყო გამოცხადებული, რომელშიც მხოლოდ „არალი“ მონაწილეობდა.
ხულო-გოდერძის მონაკვეთზე დამეწყრილი ფერდების აღდგენაზე „არალთან“ ხელშეკრულება 15 204 999 ლარზეა გაფორმებული და სამუშაოები, შესყიდვების პორტალის დოკუმენტების მიხედვით, 2024 წლის მაისში უკვე დასრულებული უნდა ყოფილიყო. გზების დეპარტამენტი კი აცხადებს, რომ „წელს დაგეგმილია მეწყრული მონაკვეთების ძირითადი ნაწილის დასრულება“.
პორტალის მიხედვით, „არალზე“ 2024 წლის პირველი ივლისის მდგომარეობით 4 614 656 ლარია გადახდილი [სახელშეკრულებო თანხის 30%].
„არალთან“ დაკავშირებით დეპარტამენტმა მეორე ტენდერზეც მიგვითითა, რომელიც „სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში საავტომობილო გზების სარეაბილიტაციო და პერიოდული შეკეთების სამუშაოებზე“ იყო გამოცხადებული. ხელშეკრულება კომპანიასთან 30 მილიონ ლარზე 2022 წლის ივლისშია გაფორმებული და ის 2024 წლის ოქტომბრამდეა ძალაში.
„ბათუმელები“ დაუკავშირდა კომპანია „არალს“, საიდანაც მოგვწერეს, რომ არცერთი ამ ტენდერის ფარგლებში გზაზე ასფალტს არ აგებენ: პირველი ტენდერის ფარგლებში „ჩვენ ამ ეტაპზე ვაწარმოებთ ფერდების აღდგენით სამუშაოებს. სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში საავტომობილო გზების სარეაბილიტაციო და პერიოდული შეკეთების სამუშაოებზე დადებული ხელშეკრულების ფარგლებში კი ხულოს მიმართულებით არ დაგებულა ასფალტი“.
შესყიდვების პორტალის მიხედვით, დღევანდელი მდგომარეობით, 30-მილიონიანი ხელშეკრულების ფარგლებში, „არალზე“ 11 480 162 ლარია გადარიცხული.
ამ ხელშეკრულებაში ცვლილება 17-ჯერ შეიტანეს, ერთ-ერთი ბოლო, 2024 წლის 21 ივნისის ცვლილებით კი, სამცხე-ჯავახეთის მხარეს გოდერძი-ზარზმის მონაკვეთი დაემატა დამეწყრილი ადგილების აღდგენაზე:
„შევიდეს ცვლილება შემსყიდველსა და მიმწოდებელს შორის 2022 წლის 1-ელ ივლისს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში [სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში საავტომობილო გზების სარეაბილიტაციო და პერიოდული შეკეთების სამუშაოები] და ხელშეკრულებას დაემატოს შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის ბათუმი [ანგისა] – ახალციხის საავტომობილო გზის 1. კმ124+231-კმ124+276; 2. კმ125+800 – კმ126+000; 3. კმ127+700 – კმ128+350 მონაკვეთებზე განვითარებული მეწყრული პროცესების შედეგად ჩამოშლილი ფერდების პერიოდული და სარეაბილიტაციო სამუშაოებისათვის განკუთვნილი ხარჯთაღრიცხვა და დეფექტური აქტი №1.“
აღნიშნული ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, მეწყრის შედეგად ჩამოშლილი ფერდების სარეაბილიტაციოდ 9,2 მილიონი ლარია გაწერილი. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებების შესრულების ინსპექტირება კი, გზების დეპარტამენტის მხრიდან „დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული რეაბილიტაციისა და მოვლა-შენახვის პროექტების მართვის სამსახურს ან მის უფლებამონაცვლეს“ დაევალა.
ხულო-გოდერძის გზა / 30.06.2024
შპს New Road
შპს New Road-თანაც გზების დეპარტამენტს ხელშეკრულება 2022 წლის დეკემბერში აქვს გაფორმებული. კომპანიას „აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და გურიის რეგიონში საავტომობილო გზებზე საგზაო სამუშაოები“ ევალება და ხელშეკრულება 2025 წლის მარტამდეა ძალაში.
ტენდერი პრეისკურანტით იყო გამოცხადებული, ანუ კომპანიას სახელშეკრულებო თანხიდან გადაუხდიან იმდენს, რა ღირებულების სამუშაოებსაც შეასრულებს. სახელშეკრულებო თანხა კი, 80 მილიონი ლარია, საიდანაც დღევანდელი მდგომარეობით კომპანიაზე 29 560 478 ლარია გადახდილი.
ხელშეკრულების მიხედვით, ეს თანხა შემდეგნაირად იყო გაწერილი: 2022 წელს – 1 მილიონი ლარი, 2023 წელს – 44 მილიონი ლარი, ხოლო 2024 წელს – 35 მილიონი ლარი.
ხელშეკრულებაში 2024 წლის 18 იანვარს შეიტანეს ცვლილება და 80 მილიონი ასე გაწერეს: 2022 წელს – 0 ლარი, 2023 წელს – 5 095 690 ლარი და 2024 წელს – 74 904 309 ლარი.
სწორედ ამ ტენდერის ფარგლებში დაავალეს კომპანიას ხულო-გოდერძის გზაზე მუშაობა.
„ჩინელებს [კომპანია სინოჰიდროს“] რაც ჰქონდათ გასაკეთებელი და ვერ გააკეთეს, იმას ვაკეთებთ ახლა ჩვენ – ხელოვნური ნაგებობებიც არის და სავალი ნაწილიც. ხულო-გოდერძის გზაზე მხოლოდ ჩვენ არ ვმუშაობთ. ჯერ მხოლოდ პირველ 5 კილომეტრზე დაიგო ასფალტი. დანარჩენი სამუშაოები გრძელდება. მუშა პროცესია“, – გვითხრეს 2024 წლის პირველ ივლისს კომპანია New Road-ში.
აღსანიშნავია კიდევ ერთი დეტალი. აღნიშნული ტენდერის ფარგლებში გზების დეპარტამენტმა New Road-ს 2023 წელს ხულოში, ბათუმი-ახალციხის ავტომაგისტრალზე დიდაჭარის კაშხალთან დამეწყრილი ადგილის რეაბილიტაციაც დაავალა. თუმცა, იგივე კომპანიას არ დაავალა ხულო-გოდერძის გზაზე დამეწყრილი ადგილების გამაგრება, რაზედაც დეპარტამენტმა ცალკე ტენდერი გამოაცხადა 2023 წლის ივნისში. ამ ტენდერში კი, იმავე წლის აგვისტოში გამარჯვებულად როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, „არალი“ გამოავლინეს.
დეპარტამენტს, როგორც ახლა დაავალა კომპანიებს ხულო-გოდერძის გზის მოასფალტება, ასევე შეეძლო „New Road“-ისთვის დაევალებინა იმავე გზაზე დამეწყრილი ადგილების გამაგრება, თუმცა ეს შარშან არ გაუკეთებია. არადა „აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და გურიის რეგიონში საგზაო სამუშაოებზე“ გაფორმებული ხელშეკრულება ამის საშუალებას იძლეოდა, ვინაიდან ცალკე ტენდერის გამოცხადების დროისთვის, ამ ხელშეკრულებით დეპარტამენტს 44 მილიონი ლარის სამუშაოების დავალების მიცემა შეეძლო „New Road“-ისთვის, თან მინიმუმ 2-3 თვეს მოიგებდა, რაც სატენდერო პროცედურებს დასჭირდა.
ხულო-გოდერძის გზა / 30.06.2024
შპს „კავკასუს როუდ პროჯექტი“
„აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გურიის, სამეგრელოს და ზემო სვანეთის რეგიონებში საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზებზე ჩასატარებელ საგზაო სამუშაოებზე“ გამოცხადებულ ტენდერში გზების დეპარტამენტმა გამარჯვებულად სწორედ „კავკასუს როუდ პროჯექტი“ გამოავლინა – ხელშეკრულება მასთანაც 80 მილიონ ლარზე გააფორმა 2024 წლის 27 მაისს.
ეს ტენდერიც პრეისკურანტით იყო გამოცხადებული და ხელშეკრულებაში ეწერა, რომ „ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენს 80 მილიონ ლარს, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით, მათ შორის 2024 წელს – 25 მილიონ ლარს, 2025 წელს – 30 მილიონ ლარს, 2026 წელს – 20 მილიონ ლარს, 2027 წელს – 5 მილიონ ლარს.“
ხელშეკრულების დადებიდან მეექვსე დღეს მასში შეიტანეს ცვლილება და ღირებულება მთლიანად 2024 წელში გადმოიტანეს. „ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენს 80 მილიონ ლარს, საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების ჩათვლით, მათ შორის, 2024 წელს – 80 მილიონ ლარს, 2025 წელს – 0 ლარს, 2026 წელს – 0 ლარს, 2027 წელს – 0 ლარს.“. – ჩაწერეს ხელშეკრულებაში.
მიუხედავად ასეთი ჩანაწერისა, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა უცვლელი დატოვეს და ის 2027 წლის სექტემბრამდე რჩება ძალაში.
შესყიდვების პორტალის დოკუმენტების მიხედვით, ამ ცვლილებიდან მეორე დღეს [2024 წლის 4 ივნისს] „კავკასუს როუდ პროჯექტს“ ბიუჯეტიდან 16 მილიონი ლარი გადაურიცხეს ავანსად.
ხელშეკრულებაში ასევე ჩაამატეს, რომ შესრულებული სამუშაოების ტექნიკური მონიტორინგი და ვადების დაცვის კონტროლი ევალება გზების დეპარტამენტის სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს: მათ შორის „დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული მშენებლობის, მოდერნიზაციისა და რეკონსტრუქციის პროექტების მართვის სამსახურს ან მის უფლებამონაცვლეს ან/და დონორი ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული რეაბილიტაციისა და მოვლა-შენახვის პროექტების მართვის სამსახურს ან მის უფლებამონაცვლეს“.
„თქვენს მიერ აღნიშნული ტენდერის ფარგლებში გზების დეპარტამენტიდან მიღებული დავალების საფუძველზე ხულო-გოდერძის გზაზე უნდა შევასრულოთ ასფალტის მოწყობის [დაახლოებით 2,5კმ], საყრდენი კედლების და სხვა საგზაო ინფრასტრუქტურის მოწყობასთან დაკავშირებული სამუშაოები. ამ ეტაპზე მიღებული დავალების საფუძველზე განსაზღვრული სამუშაოების დასრულების ვადაა 2024 წლის ბოლო“, – მოგვწერეს „ბათუმელებს“ „კავკასუს როუდ პროჯექტიდან“ 2024 წლის პირველ ივლისს.
კომპანიიდან ასევე მოგვწერეს, რომ „ხულო-გოდერძის გზის გარკვეულ მონაკვეთებზე მუშაობს რამდენიმე კომპანია… რაც შეეხება სატენდერო ღირებულების 2024 წელში ათვისების საკითხს გაცნობებთ, რომ დავალება მიღებული გვაქვს ტენდერით განსაზღვრულ სხვა რეგიონებშიც. აჭარის რეგიონში მხოლოდ ხულო-გოდერძის გზაზე გვაქვს დავალება.“
კონკრეტულად რომელ გზებზე აქვთ მიღებული დავალებები სხვა რეგიონებში, ამ კითხვაზე პასუხი კომპანიისთვის ამ დროისთვის ვერ მივიღეთ.
ხულო-გოდერძის გზა / 30.06.2024
„ძალიან ბუნდოვანია“ – სპეციალისტის შეფასება
„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ მოქმედი კანონმდებლობით შემსყიდველს აქვს უფლება განსაზღვროს სხვადასხვა რეგიონში ჩასატარებელი სამუშაოები ერთი ტენდერის და ერთი ხელშეკრულების ფარგლებში, თუმცა უმჯობესია წინასწარ ნათელი და გამჭვირვალე იყოს პირობები. თავიდანვე უნდა განისაზღვროს კონკრეტული ლოკაციები, თუ სად შეიძლება ჩატარდეს სამუშაოები, რადგან სხვა კომპანიებსაც ჰქონდეთ დაინტერესების და ტენდერში მონაწილეობის სურვილი“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ გოჩა მჟავანაძე, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს“ მკვლევარი ანალიტიკოსი.
„ამ შემთხვევაში, როცა გზების დეპარტამენტმა განსაზღვრა სამი რეგიონი – აჭარა, გურია და სამეგრელო-ზემო სვანეთი, შეიძლება არსებობდეს ისეთი კომპანია, რომელიც მაგალითად არ მუშაობს დავუშვათ სამეგრელო-ზემო სვანეთში. ამიტომ ამ კომპანიისთვის ეს შესაძლოა ყოფილიყო დამაბრკოლებელი ფაქტორი და მისი ინტერესის გაქარწყლების მიზეზი – თუ კომპანია არ მუშაობს სხვა რეგიონში და მუშაობს მხოლოდ აჭარაში, ამ ტენდერით არ დაინტერესდებოდა. მაგრამ თუ თავიდანვე ეცოდინებოდა, რომ სამუშაოები მხოლოდ აჭარაში განხორციელდებოდა, ამ შემთხვევაში დიდი ალბათობით დაინტერესდებოდა და მიიღებდა მონაწილეობას“, – ამბობს გოჩა მჟავანაძე.
გოჩა მჟავანაძის თქმით, „ეტყობა თავიდანვე სამი რეგიონი განისაზღვრა, მაგრამ ნათელი იყო, რომ ერთ რეგიონში ჩატარდებოდა სამუშაოები. „ჯერ შესყიდვების პორტალიდან არ ჩანს, სად ტარდება სამუშაოები, მაგრამ ეტყობა ეს იყო მოცემულობა. აქეთკენ მიდის მთავარი აზრი, რადგან შემსყიდველმა დაგიდასტურათ, რომ აჭარაში ტარდება სამუშაოები“.
„ამიტომ უმჯობესია შემსყიდველმა ნებისმიერ შემთხვევაში თავიდანვე ნათლად, გამჭვირვალედ განსაზღვროს კონკრეტულად სად შესრულდება სამუშაო. დაინტერესებულმა პირებმაც უნდა იცოდნენ, სად იქნება თავიანთი ინტერესის სფერო – სად ექნება სამუშაოების შესრულების ვალდებულება მოგებულ ტენდერში. ეს გაზრდის დაინტერესებას, კონკურენციას, გამჭვირვალობას, დაზოგავს საბიუჯეტო თანხებს და ასევე გააუმჯობესებს შესრულებული სამუშაოს ხარისხს. შესაბამისად, უფრო სარგებლიანი იქნება.“
რაც შეეხება 4 წელზე გაწერილი 80 მილიონი ლარის ერთ წელში გადმოტანას, გოჩა მჟავანაძის შეფასებით, ეს ცვლილებაც ძალიან ბუნდოვანია.
„ეს ერთი შეხედვით არაკომპეტენტურობაზე მეტყველებს, მაგრამ ამასთან დამატებით კითხვებსაც აჩენს. როცა 80 მილიონის სამუშაოების შესრულებას 4 წელიწადზე გეგმავ, პოტენციური მომწოდებელიც გეგმავს შესაბამისად, რომ მან 4 წლის განმავლობაში უნდა შეასრულოს ეს სამუშაოები და მერე უცებ ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ სამუშაოების ვადას 4 წლიდან ამცირებ 1 წლამდე. ეს აჩენს კითხვით ნიშნებს. არაგანჭვრეტად და არათანაბარ პირობებზე მეტყველებს და ვფიქრობ ან დაგეგმვაშია პრობლემა, ან შეგნებულად კეთდება, რომ სხვა კომპანიებმა არ მიიღონ მონაწილეობა. ეს ყველაფერი კიდევ ბევრი კითხვითი ნიშნის შემცველია და უნდა გაეცეს პასუხი“, – ამბობს გოჩა მჟავანაძე.
რაც შეეხება ხელშეკრულების შეწყვეტას და სამუშაოების გაგრძელებას ცალკე ტენდერის გამოცხადების გარეშე, გოჩა მჟავანაძე ამბობს, რომ შემსყიდველს შეუძლია ნებისმიერ შემთხვევაში შეწყვიტოს ხელშეკრულება. კანონმდებლობა იმიტომ აძლევს შემსყიდველს საშუალებას შეწყვიტოს ნებისმიერ დროს ნებისმიერი ხელშეკრულება, რომ სახელმწიფო ინტერესებიდან გამომდინარე საფრთხე არ შეექმნას პროექტის განხორციელებას, მაგრამ შემდეგ ეს უნდა დაასაბუთო.
„ის, რომ ხელახალი ტენდერი არ გამოაცხადო, ესეც შესაძლებელია, რადგან იგივე ინტერესებიდან გამომდინარე ბიუროკრატიული და სატენდერო პროცედურები თავიდან აირიდო და დრო დაზოგო. თუმცა, შეგიძლია ეს ჩანაწერი გამოიყენო ბოროტადაც, სხვა მიზნებისთვის… როცა წლებით იწელება პროექტები, ამ შემთხვევაში დროზეა შესაწყვეტი ხელშეკრულება ან თავის დროზეა შესარჩევი ნორმალური კომპანია და ამდენი გადავადება არ უნდა იყოს საჭირო“, – ამბობს გოჩა მჟავანაძე.
ხულო-გოდერძის გზასთან დაკავშირებით „სინოჰიდროსთან“ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე 2023 წლის ნოემბერშიც იყო ცნობილი. ამაზე პირველად აუდიტმა დაწერა. დეპარტამენტში კი მაშინ განაცხადეს, რომ სამუშაოები 2024 წელს აუცილებლად უნდა დასრულებულიყო სახელმწიფო ბიუჯეტის ფულით და თან ხელახალი ტენდერის გამოცხადებას არ აპირებდნენ.
ხულო-ზარზმის გზის რეაბილიტაციაზე 2018 წელს ტენდერში გამარჯვებულად გზების დეპარტამენტმა კომპანია „ტოდინი“ გამოაცხადა, სამუშაოები 2020 წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა მოგვიანებით დეპარტამენტმა „ტოდინთან“ ხელშეკრულება შეწყვიტადა ტენდერებიხელახლაგამოაცხადა.
ხულო-ზარზმის გზის 5-კილომეტრიანი მონაკვეთის [დაბა ხულოდან დიდაჭარის კაშხალთან მისვლამდე მონაკვეთში] რეაბილიტაციაზე ხელშეკრულება კომპანია „მამისონთან“ 14,6 მილიონ ლარზე იყო გაფორმებული.
„სინოჰიდრო“ კი, გამარჯვებულად ხულო-ზარზმის გზისრეაბილიტაციაზე გამოცხადებულ ხელახალ ტენდერებში გამოავლინეს ორივე ლოტზე – დიდაჭარის კაშხლიდან ზარზმამდე მონაკვეთი.
ხულო-ზარზმის გზის მშენებელ კომპანია „სინოჰიდროსთან“ კონტრაქტის შეწყვეტას საქართველოს მთავრობამ მხარი 2024 წლის 15 იანვარს დაუჭირა. ხელშეკრულება 2024 წლის 1-ელ თებერვალს შეწყდა.
ხულო-ზარზმის გზაზე სამუშაოები 2 ლოტად მიმდინარეობდა:
პირველი [LOT 1]:ხულო-გოდერძის უღელტეხილი – სახელშეკრულებო ღირებულება იყო 57 177 829 ლარი. დაფინანსებული არაბთა ეკონომიკური განვითარების ქუვეითის ფონდის (KFAED) მიერ;
მეორე [LOT 2]:გოდერძის უღელტეხილი-ზარზმა – პროექტის ღირებულებაა 38 511 473 ლარი. აღნიშნული სამუშაოები სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსდა.
აქედან გამომდინარე დეპარტამენტიდან გვაინტერესებდა ასევე რა თანხა დაიხარჯა ჯამში ხულო-ზარზმის გზის რეაბილიტაციაზე სამუშაოების დაწყებიდან დღემდე პერიოდში. დეპარტამენტი აცხადებს, რომ ჯამში 71 მილიონია დახარჯული.
„ბათუმი (ანგისა)-ახალციხის საავტომობილო გზის ხულო-ზარზმის მონაკვეთზე სამუშაოების დაწყებიდან დღემდე, ორივე ლოტის ფარგლებში, დახარჯული თანხა ჯამში შეადგენს დაახლოებით 71 მილიონ ლარს“, – მოგვწერეს გზების დეპარტამენტიდან 2024 წლის 28 ივნისს.
გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, „დეპარტამენტსა და კომპანია „სინოჰიდროს“ [Sinohydro Corporation Limited] შორის 2020 წლის 9 ოქტომბერს გაფორმებული ხელშეკრულება, კომპანიის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვნად შესრულების გამო, დეპარტამენტმა შეწყვიტა ცალმხრივად 2024 წლის 1-ელ თებერვალს და აამოქმედა ხელშეკრულების უზრუნველყოფის საბანკო გარანტია 5 717 782 ლარის ოდენობით, რის საფუძველზეც თანხა ჩაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტში.“
„სინოჰიდროსთან“ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ ამოქმედებული საბანკო გარანტიის შედეგად ბიუჯეტში 5,7 მილიონი ლარის ჩარიცხვის დოკუმენტები, რომლებიც „ბათუმელებმა“ საავტომობილო გზების დეპარტამენტისგან გამოითხოვა.
გზების დეპარტამენტისგან ვითხოვდით ასევე ინფორმაციას – სხვა რა ღონისძიებები გატარდა „სინოჰიდროსთან“ მიმართებით ხელშეკრულების შეწყვეტის გამო, თუმცა დეპარტამენტიდან მხოლოდ ის მოგვწერეს, რომ „ყველა საჭირო პროცედურა“ ჩატარდა და ახლაც ტარდება:
„დამატებით გაცნობებთ, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ კომპანიის მიმართ განხორციელდა/ხორციელდება ხელშეკრულებითა და მოქმედი კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა საჭირო პროცედურა.“
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 8 ივლისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 552 190 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 200]
ტანკი – 8 171 ერთეული [+16]
ჯავშანტექნიკა – 15 685 ერთეული [+40]
საარტილერიო სისტემა – 14 966 ერთეული [+29]
MLRS – 1 115 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 880 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 361 ერთეული [+1]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 11 893 ერთეული [+31]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 353 ერთეული [+1]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 20 150 ერთეული [+47]
სპეცტექნიკა – 2 503 ერთეული [+8]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 8 ივლისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
626 თვითმფრინავი
277 ვერტმფრენი
27 344 უპილოტო საფრენი აპარატი
540 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 528 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 369 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
11 556 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
23 453 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
ზაფხულის სეზონზე ტემპერატურის მატებასთან ერთად იზრდება ტყის ხანძრების გაჩენის რისკი.
სტატისტიკის თანახმად, ტყის ხანძრებს რამდენიმე ფაქტორი იწვევს. მათ შორის, არასწორ ადგილას დანთებული ცეცხლი, კოცონის უყურადღებოდ ან ნახევრად ჩამქრალ მდგომარეობაში დატოვება.
ზოგჯერ ხანძრის მიზეზი ტყეში თვითაალებადი ნარჩენების დატოვებაა. პლასტმასის ბოთლები, შუშის ნამტვრევები, ჰაერის მაღალი ტემპერატურის დროს ცეცხლის გაჩენის მიზეზი ხდება.
სად არ უნდა დაანთო ტყეში კოცონი
აკრძალულია კოცონის დანთება მოზარდ წიწვოვან ტყეში. ასევე ცეცხლი არ უნდა დაანთოთ ძველ ნახანძრალ ადილებში ან ტყის დაზიანებულ უბნებში. არაა რეკომენდირებული ცეცხლის დასანთებად ტორფიანი ან გამხმარბალახიანი ადგილები.
ასეთ დროს მაღალია შანსი ცეცხლი ბალახს მოედოს და მთელ ტყეში გავრცელდეს.
თუ ბუნებაში პიკნიკისას კოცონის დანთებას გადაწყვეტთ, სპეციალისტთა რეკომენდაციაა, რომ შეარჩიოთ ღია ფართობი, გაწმინდოთ ეს ტერიტორია ბალახისგან, ფიჩხისგან და სხვა ადვილად აალებადი მასალებისგან.
ხოლო პიკნიკის დასრულების შემდეგ აუცილებლად უნდა დარწმუნდეთ, რომ ცეცხლი ჩააქრეთ.
ტყეში აკრძალულია ჩაუქრობელი ასანთის ღერის, სიგარეტის ნამწვავისა და სხვა აალებადი საგნების გადაგდება.
ტყეებში სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნათა დარღვევა საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსით რეგულირდება.
კერძოდ, თუ პირი ტყეში სახანძრო უსაფრთხოების მოთხოვნების დარღვევით დაანთებს ცეცხლს, 300 ლარით დაჯარიმდება. ხოლო თუ ამ ქმედებას ტყეში ხანძრის გაჩენა მოჰყვება პირი 500 ლარით დაჯარიმდება. ჯარიმას ემატება გარემოზე მიყენებული ზიანის თანხაც.
თუ პირი თავისი დაუდევრობით ტყეში ხანძარს გააჩენს, კანონი ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას ოთხიდან რვა წლამდე.
ეროვნული სატყეო სააგენტოს მიერ გავრცელებული სტატისტიკით, 2023 წელს ეროვნული სატყეო სააგენტოს მართვას დაქვემდებარებულ ტყის ფონდში 17 ხანძარი გაჩნდა, რის შედეგადად ჯამურად 98 ჰექტარის ფართობის ტყე დაიწვა.
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ცნობით, გასულ 2023 წელს საქართველოში 42 756 ადამიანი გარდაიცვალა. ეს მაჩვენებელი 2022 წელთან შედარებით (13 %-ით ნაკლებია).
გარდაცვალების მიზეზებს შორის ჭარბობს სისხლის მიმოქცევის სისტემის დაავადებები (40 %) და სიმსივნეები (11.6 %).
სიკვდილიანობის გამოწვევი დაავადებების ჩამონათვალი ასეთია: 2023 წელს საქართველოში სისხლის მიმოქცევის სისტემის ავადმყოფობებით 17 100 ადამიანი გარდაიცვალა, სიმსივნით 4 939 ადამიანი, სასუნთქი სისტემის ავადმყოფობებით 3 214 ადამიანი, საჭმლის მომნელებელი სისტემის ავადმყოფობებით 1 294 ადამიანი, ხოლო ენდოკრინული სისტემის, კვებისა და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევით გამოწვეული ავადმყოფობებით 1 102 ადამიანი.
“გარდაცვლილთა რაოდენობის პროცენტული განაწილება გარდაცვალების მიზეზების ძირითადი კლასების მიხედვით განსხვავებულია სხვადასხვა ასაკობრივი ჯგუფებისათვის.
5 წლამდე ასაკის გარდაცვლილ ბავშვებში დომინირებს პერინატალურ პერიოდში აღმოცენებული დარღვევები.
5-39 წლის ასაკში ჭარბობს ტრავმები, მოწამვლები და გარეგანი მიზეზების ზემოქმედების სხვადასხვა შედეგები, რადგან აღნიშნული ასაკობრივი ჯგუფისათვის შედარებით მაღალია უბედური შემთხვევების ალბათობა, ხოლო 40 წლისა და უფროსი ასაკის მოსახლეობაში გარდაცვალების მიზეზებს შორის 2023 წელს დომინირებს სისხლის მიმოქცევის სისტემის ავადმყოფობები და სიმსივნეები,”- ნათქვამია სტატისტიკის სამსახურის მიერ გამოქვეყნებულ ანგარიშში.
2022 წელთან შედარებით საქართველოში 2023 წელს 13 %-ით ნაკლები ადამიანი გარდაიცვალა. 2022 წელს გარდაცვლილთა რიცხოვნობა 49 118 იყო.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 7 ივლისის 21 საათიდან 8 ივლისის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ზოგან ელ-ჭექის ხასიათის ხანმოკლე წვიმა;
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მ/წმ-ში;
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 26 – 31 გრადუსი
ღამით: 17 – 22 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 25 – 30 გრადუსი
ღამით: 13 – 18 გრადუსი სითბო
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში 7-8 ივლისს მოსალოდნელია საღამოს და ღამის საათებში ზოგან დროგამოშვებით ელ-ჭექის ხასიათის წვიმა.
ზღვის წყლის ტემპერატურა +25 გრადუსია, ღელვა 2-3 ბალი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 7 ივლისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 550 990 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 150]
ტანკი – 8 155 ერთეული [+2]
ჯავშანტექნიკა – 15 645 ერთეული [+16]
საარტილერიო სისტემა – 14 937 ერთეული [+40]
MLRS – 1 115 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 879 ერთეული [+1]
თვითმფრინავი – 360 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 11 862 ერთეული [+53]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 352 ერთეული [+1]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 20 103 ერთეული [+50]
სპეცტექნიკა – 2 495 ერთეული [+16]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 7 ივლისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
626 თვითმფრინავი
277 ვერტმფრენი
27 314 უპილოტო საფრენი აპარატი
540 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 521 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 366 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
11 516 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
23 410 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
სულ უფრო ცოტა დრო რჩება, სანამ “ქართული ოცნების” მიერ მიღებული რუსული კანონი ძალაში შევა და მმართველ პარტიას რეპრესიული სისტემის ამოქმედება შეეძლება საქართველოს მოქალაქეების წინააღმდეგ.
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, რომელიც პროფესიონალი იურისტების წევრობაზე დაფუძნებული გაერთიანებაა, აცხადებს, რომ ორგანიზაციამ საერთო კრებაზე ერთხმად მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც საია რუსული კანონის მოთხოვნებს არ შეასრულებს და არ დარეგისტრირდება “უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელ ორგანიზაციათა რეესტრში“.
“2024 წლის 3 ივნისს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა, ხელი მოაწერა ,,უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ საქართველოს კანონს, რომელიც ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, საერთაშორისო ხელშეკრულებებს და შეუთავსებელია დემოკრატიული, სამართლებრივი და სოციალური სახელმწიფოსთვის.
კანონის მიღებით, ხელისუფლებამ განზრახ შეუქმნა საფრთხე ჩვენი ქვეყნის განვითარებას, ადამიანის უფლებების დაცვას, ევრო-ატლანტიკურ ინტეგრაციას, საერთაშორისო რეპუტაციას, სამოქალაქო წესრიგს, მშვიდობასა და ქვეყნის ეკონომიკურ კეთილდღეობას.
ამ კანონით, უცხოური ძალის ინტერესების გატარებად ცხადდება ის საქმიანობა, რასაც საია დაარსების დღიდან საქართველოში ადამიანის უფლებების დასაცავად და სამართლის უზენაესობის პრინციპების დასამკვიდრებლად აკეთებდა და აკეთებს.
რეგისტრაცია რეესტრში, რომელიც საქართველოს და ქართული საზოგადოების სასიკეთოდ განხორციელებულ საქმიანობას უცხოური ძალის ინტერესების გატარებად აცხადებს, და იწვევს ორგანიზაციის სტიგმატიზებას, შეუთავსებელია საიას მისიასთან, მიზნებთან, პრინციპებთან და წარმოადგენს ორგანიზაციის დამაზიანებელ ქმედებას,” – ნათქვამია საიას მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია 6 ივლისს გამოქვეყნებულ განცხადებაში აღნიშნავს, რომ ორგანიზაციამ რიგგარეშე კრება ჩაატარა, სადაც გადაწყვეტილება რუსულ კანონთან დაკავშირებით ერთხმად იქნა მიღებული.
“საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია არ შეასრულებს ,,უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნას ,,უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელ ორგანიზაციათა რეესტრში“ რეგისტრაციის შესახებ;
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იძულებითი წესით რეგისტრაციის შემთხვევაში, საია გააგრძელებს სამართლებრივ ბრძოლას. ბრძოლის პარალელურად, საია აცნობიერებს, რომ ორგანიზაციას შესაძლოა დაეკისროს ჯარიმები, რომლის გადახდაც წარმოადგენს ორგანიზაციის ინტერესებისათვის გადადგმულ ნაბიჯს;
კანონის რეპრესიული მოქმედების პირობებში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის საქმიანობის გაგრძელების გრძელვადიან სტრატეგიას საიას გამგეობა დაამტკიცებს 2024 წლის ნოემბერ/დეკემბერში, წევრთა მორიგი საერთო კრების მოწვევამდე, რომელსაც წარუდგენს საერთო კრებას,” – ნათქვამია საიას განცხადებაში.
„შემთხვევის ადგილზე გავჩერდით ალბათ ხუთი წუთი და დავბრუნდით უკან, ბათუმში, ვინაიდან დანაშაული იყო გახსნილი და არ იყო ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებების გატარების საჭიროება…“ – უთხრა გამომძიებელს „როინ შავაძის მკვლელობის საქმეზე“ პარლამენტის წევრმა „ქართული ოცნებიდან“ რესან კონცელიძემ.
ეს გამოკითხვის ოქმის ჩანაწერია – რესან კონცელიძე სერჟანტ შავაძის მკვლელობის დროს შსს-ს აჭარის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო.
აგვისტოს ომის მონაწილე როინ შავაძე 2008 წლის 16 აგვისტოს წამებით მოკლეს. გამოძიებას არც ახლა აქვს პასუხი: რა იყო როინ შავაძის სასტიკი და ჯგუფური მკვლელობის მოტივი, მკვლელობის, რომლის ჩადენის შემდეგ 15 წელი ერთ პირსაც კი, არ უგია პასუხი.
2020 წელს, ევროსასამართლომ „როინ შავაძის საქმეზე“ სახელმწიფოს მხრიდან ევროკონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევა დაადგინა.
ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ ამ საქმეზე 12 პირს წარუდგინეს ბრალი. რეზონანსულ საქმეზე ძირითადად სპეცრაზმელები დასაჯეს, რომლებიც ამავე დროს აგვისტოს ომის მებრძოლები არიან.
რესან კონცელიძეც ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ გამოუკითხავთ – 2023 წლის 23 სექტემბერს, მას შემდეგ, როცა რეზონანსულ საქმეზე სპეცრაზმელები დააკავეს.
როინ შავაძის ოჯახის ადვოკატი რამინ პაპიძე ითხოვდა ამ საქმესთან დაკავშირებული მაღალჩინოსნების, მათ შორის, რესან კონცელიძის პასუხისგებას, რადგან როინ შავაძე კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტმა დააკავა და წაიყვანა თბილისის მიმართულებით. ეს უწყება კი, მაშინ შსს-ს სტრუქტურული ერთეული იყო და გამოძიება შსს-ს კი არა, პირდაპირ პროკურატურას უნდა დაეწყო.
უფლებადამცველები ასევე მიიჩნევენ, რომ როცა საუბარია სახელმწიფოს მხრიდან ევროპული კონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევაზე, მნიშვნელოვანია მაღალჩინოსნების პასუხისმგებლობა, რომლებმაც თავის დროზე სერჟანტის მკვლელობის საქმეზე გამოძიება დაიწყეს, თუმცა არაფერი გამოიძიეს, მაგალითად, ვასილ როინიშვილი – ის როინ შავაძის მკვლელობის დროს აჭარის მთავარი პროკურორი იყო, ახლა საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეა.
პარლამენტის წევრის, რესან კონცელიძის გამოკითხვის ოქმის ძირითადად ნაწილს გაგაცნობთ:
„შეტყობინების შემოსვლის შემდეგ, მე ჩემს ხელმძღვანელთან, ავტონომიური რესპუბლიკის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსთან ირაკლი მოწყობილთან ერთად წავედი ქაქუთში, შემთხვევის ადგილზე,“ – მიმართა გამომძიებელს პარლამენტარმა და 2008 წლის 16 აგვისტოს მომხდარი ამბის გახსენება დაიწყო:
„შემთხვევის ადგილზე ჩვენი მისვლის ზუსტი დროის დასახელება არ შემიძლია, საკმაო პერიოდის გასვლის გამო. თუმცა მახსოვს, რომ ჩვენი იქ მისვლისას, შემთხვევის ადგილს უკვე ათვალიერებდა გამომძიებელი პროკურორის თანდასწრებით, ანუ შემთხვევის ადგილზე მისვლა, მე, აგრეთვე, ირაკლი მოწყობილს, მოგვიწია საკმაოდ მოგვიანებით.
შემთხვევის ადგილზე გავჩერდით ალბათ ხუთი წუთი და დავბრუნდით უკან, ბათუმში, ვინაიდან დანაშაული იყო გახსნილი და არ იყო ოპერატიულ-სამძებრო ღონისძიებების გატარების საჭიროება.
მინდა აღვნიშნო, რომ აღნიშნულ პერიოდში, აჭარის ტერიტორიაზე თითქმის ყოველდღე ხდებოდა განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულები, ზოგჯერ დღეში რამოდენიმეც და გავდიოდით ყველა შემთხვევაზე. ეს შემთხვევა ჩავთვალეთ მორიგ გახსნილ დანაშაულად, რის შემდეგაც, როგორც აღვნიშნე, დავბრუნდით ბათუმში.
ასევე აღვნიშნავ, რომ იმ დროს მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლიდან გამომდინარე, პოლიციის დანაყოფის ხელმძღვანელი არ იყო პროცესუალური ფიგურა. მე არ მქონდა უფლება ჩავრეულიყავი გამოძიების პროცესში, არ მქონდა უფლება გამომძიებლისთვის მიმეცა დავალება ან მითითება საგამოძიებო მოქმედების ჩატარება ან არ ჩატარებაზე, მონაწილეობა მიმეღო ან დავსწრებოდი დაკითხვას ან სხვა საგამოძიებო მოქმედებებს. ჩემი ფუნქცია იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარი სამმართველოს ყველა დანაყოფის გამოძიების ორგანიზაციული საკითხების უზრუნველყოფა. კერძოდ, უზრუნველყოფა ავტომობილებით და სხვა ტექნიკით, აგრეთვე, თანამშრომლების სამსახურში გამოცხადების კონტროლი და სხვა ანალოგიური საკითხები, რომლებიც არ იყო დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებებთან.
აღნიშნულ დროს მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლიდან გამომდინარე, გამოძიების სტადიაზე, გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობას ახორციელებდა პროკურორი.
ამავე კოდექსის 58-ე მუხლის შესაბამისად, გამომძიებლები საპროცესო დავალებებს ღებულობდნენ პროკურორებისგან, რომლებთანაც ასევე ათანხმებდნენ თავიანთ საგამოძიებო მოქმედებებს. აქედან გამომდინარე, მე საგამოძიებო მოქმედებების ოქმები არ წამიკითხავს, მოცემულ სისხლის სამართლის საქმის მასალებს არ გავცნობივარ და სისხლის სამართლის საქმე, მეორე დღეს ქვემდებარეობით გადაგზავნილ იქნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურაში, რის შემდეგაც აღნიშნულ საქმესთან რაიმე შეხება ან წვდომა არ მქონია,“ – უთხრა გამომძიებელს პარლამენტარმა და ასევე განმარტა, რა იყო კონკრეტულად მისი სამსახურებრივი მოვალეობა.
„აღნიშნული დროისათვის ვმუშაობდი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე, დეტექტივების სამმართველოს უფროსის თანამდებობაზე. ჩემს სამსახურებრივ მოვალეობებს მიეკუთვნებოდა „პოლიციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ფუნქციების განხორციელება.
2008 წლის 16 აგვისტოს დღის მეორე ნახევარში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარი სამმართველოს სამორიგეო ნაწილში შემოვიდა შეტყობინება, რომ ქობულეთის რაიონის სოფელ ქაქუთში გურიის საზღვართან ახლოს მოკლულია მოქალაქე. ამასთან, შეტყობინებაში არ იყო მითითებული, თუ რა ვითარებაში მოხდა მკვლელობა, კერძოდ კი, არ იყო მითითებული, რომ ეს მოხდა დაკავებულის ბადრაგირების დროს.
იმ დროს მოქმედი შინაგან საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 აპრილის N424 ბრძანების [„საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემდებარე სისხლის სამართლის საქმეების საგამოძიებო ქვემდებარეობის შესახებ”] მე-2 პუნქტი განსაზღვრავდა, რომ მკვლელობებს, მკვლელობის მცდელობებს და სხვა მძიმე დანაშაულებს იძიებდნენ მთავარი სამმართველოები თავიანთ სამოქმედო ტერიტორიაზე და ასე მოხდა მოცემულ შემთხვევაშიც – გამოძიება მოცემულ ფაქტზე დაიწყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარი სამმართველოს დეტექტივების სამმართველომ, ზედამხედველ პროკურორთან შეთანხმებით.
ასევე, პოლიციაში მოქმედი წესის შესაბამისად, დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიღების დროს, მორიგე უკავშირდებოდა გამომძიებელს, რომელსაც გრაფიკით უწევდა მორიგეობა. გამომძიებლების მორიგეობის გრაფიკი დგებოდა წინასწარ ერთი თვით ადრე. თუკი ვინმეს უნდოდა ჩანაცვლება, გამომძიებლები ერთმანეთთან აგვარებდნენ მსგავს საკითხებს. აღნიშნული გრაფიკი ეგზავნებოდა ზედამხედველ პროკურორს. გამოძიებაში სხვა გამომძიებლების ჩართვის საკითხს წყვეტდა საქმის ზედამხედველი პროკურორი და არა პოლიციის ხელმძღვანელობა. მორიგე ასევე უკავშირდებოდა ყველა ხელმძღვანელს და ატყობინებდა დანაშაულის შესახებ. ამასთან, არსებული წესით, განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის შესახებ შეტყობინების შემთხვევაში, ყველა დონის ხელმძღვანელი გადიოდა შემთხვევის ადგილზე.
იმ დროს მოქმედი სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსით, გამომძიებელი შეტყობინების მიღების შემთხვევაში, ვალდებული იყო დაეწყო წინასწარი გამოძიება, ჩაეტარებინა გადაუდებელი საგამოძიებო მოქმედებები და საქმე გადაეგზავნა პროკურატურაში ქვემდებარეობის საკითხის გადასაწყვეტად, ასეთი საკითხის წარმოშობის შემთხვევაში.
ამ შემთხვევაშიც, გამომძიებელმა საქმეზე დაიწყო გამოძიება. პროკურორის მონაწილეობით დათვალიერდა შემთხვევის ადგილი, ასევე, გვამს ჩაუტარდა სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა და პროკურორთან შეთანხმებით ჩატარდა სხვა გადაუდებელი საგამოძიებო მოქმედებები, რის შემდეგაც გამოიკვეთა, რომ საქმეში ფიგურირებდნენ სპეციალური სუბიექტები შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები, რის გამოც, მეორე დღეს, საქმე ქვემდებარეობით გადაიგზავნა პროკურატურაში,“ – თქვა რესან კონცელიძემ.
შსს-ს ყოფილ მაღალჩინოსანს გამომძიებელმა უთხრა, რომ დეტექტივის თანაშემწე-გამომძიებელი, მალხაზ თავდგირიძე ამბობს, შემთხვევის ადგილზე რესან კონცელიძემ გამიშვაო.
„როგორც ვიხსენებ, გამომძიებელთა ჯგუფი, აღნიშნული დროისათვის იმყოფებოდა ქობულეთში, სხვა საქმეზე საგამოძიებო მოქმედებების ჩასატარებლად. ზუსტად არ მახსოვს, შეტყობინების შემოსვლის შემდეგ შესაძლოა დავუკავშირდი აღნიშნულ გამომძიებელთა ჯგუფს და ვუთხარი მისულიყვნენ შემთხვევის ადგილზე, გაერკვიათ თუ რა ხდებოდა და ინფორმაცია მოეხსენებინათ პროკურორისათვის,“ – უპასუხა გამომძიებელს პარლამენტარმა.
გამომძიებელი: „ცნობილი იყო თუ არა თქვენთვის როინ შავაძის დაკავების შესახებ? დადებით შემთხვევაში როდის გაიგეთ და ვისგან?“
რესან კონცელიძე: „აღნიშნული პიროვნებისა და მისი დაკავების შესახებ, მკვლელობის შესახებ შეტყობინების შემოსვლამდე, მე რაიმე ინფორმაცია არ მქონია.“
გამომძიებელი: „შეგიძლიათ თუ არა აღგვიწეროთ როინ შავაძის მკვლელობის ადგილზე – შემთხვევის ადგილზე არსებული ვითარება?“
რესან კონცელიძე: „ვინაიდან გასულია საკმაოდ ხანგრძლივი პერიოდი, კერძოდ კი გასულია 15 წელიწადი, გარდა ამისა, მე შემთხვევის ადგილზე ვიმყოფებოდი მცირე დროით, იქ
არსებული ვითარება არ მახსოვს.“
გამომძიებელი: „ვისთან ერთად მიხვედით შემთხვევის ადგილზე? შეგიძლიათ თუ არა დაგვისახელოთ, აღნიშნული დროისათვის ვინ იმყოფებოდა კიდევ შემთხვევის
ადგილზე?“
რესან კონცელიძე: „შემთხვევის ადგილზე, როგორც აღვნიშნე მივედი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსთან ირაკლი მოწყობილთან ერთად. შემთხვევის ადგილზე მახსოვს ჩემი სამმართველოს გამომძიებელი მალხაზ თავდგირიძე და პროკურორი სიმონ გოგილაშვილი, ხოლო, იქ მყოფ სხვა პირთა ვინაობებს ვერ ვიხსენებ.“
გამომძიებელი: „შეგიძლიათ თუ არა აღგვიწეროთ გარეგნულად, გარდაცვლილ როინ შავაძეს რა დაზიანებები აღენიშნებოდა?“
რესან კონცელიძე: „იქედან გამომდინარე, რომ გარდაცვლილის გვამთან ახლოს არ მივსულვარ და არ დამითვალიერებია, გარდა ამისა, აღნიშნული დაზიანებების შესწავლა განეკუთვნებოდა და განეკუთვნება ექსპერტის მოვალეობას, მე ვერ მოგახსენებთ გარდაცვლილის სხეულზე არსებული დაზიანებების შესახებ.“
გამომძიებელი: „გარდაცვლილ როინ შავაძის გვამის სიახლოვეს იყო თუ არა ცეცხლსასროლი იარაღი – პისტოლეტი? დადებით შემთხვევაში, კონკრეტულად რა ადგილზე იდო?“
რესან კონცელიძე: „მე არ დავკვირვებივარ და არ მახსოვს გარდაცვლილ როინ შავაძის გვამთან იყო თუ არა ცეცხლსასროლი იარაღი, პისტოლეტი.“
გამომძიებელი: „შემთხვევის ადგილზე იყო თუ არა ხელბორკილი?“
რესან კონცელიძე: „როგორც აღვნიშნე, მე გარდაცვლილის გვამთან ახლოს არ მივსულვარ და არ ვიცი შემთხვევის ადგილზე იყო თუ არა განთავსებული ხელბორკილი.“
გამომძიებელი: „შემთხვევის ადგილზე იყო თუ არა მასრები და ტყვიის გულები? დადებით შემთხვევაში შეგიძლიათ თუ არა აღგვიწეროთ მათი განლაგება?“
რესან კონცელიძე: „მე არ მახსოვს შემთხვევის ადგილზე იყო თუ არა მასრები და ტყვიის გულები. როგორც აღვნიშნე შემთხვევის ადგილს ათვალიერებდა გამომძიებელი.
გამომდინარე იქედან, რომ შემთხვევის ადგილზე მიღებული ინფორმაციიდან გამომდინარე, საქმე იყო გახსნილი, დადგენილი იყო საქმის ვითარება, დადგენილი იყვნენ სავარაუდო დანაშაულის ჩამდენი პირები [სპეცრაზმელები, რომლებიც ახორციელებდნენ დაკავებულის ბადრაგირებას], მე არ გავცნობივარ შემთხვევის ადგილზე არსებულ ვითარებას და ამიტომაც ვერ ვიხსენებ თხუთმეტი წლის წინანდელ ფაქტებს, ხოლო, რაც შეხება დეტალებს, ეს უნდა გარკვეულიყო საგამოძიებო მოქმედებებით და ექსპერტიზებით.“
გამოძიება ასევე დაინტერესდა, რესან კონცელიძეს შემთხვევის ადგილზე დახვდნენ თუ არა კუდ-ის აჭარის სამმართველოს მაშინდელი ხელმძღვანელობა: თეიმურაზ პატარიძე, ალი ბალაძე და სხვა თანამშრომლები. რესან კონცელიძემ გამომძიებელს გაუმეორა, რომ მკვლელობიდან დიდი დროა გასული და ეს არ ახსოვს. მისი თქმით, ის მხოლოდ შემთხვევის ადგილის დათვალიერების პროცესს დაესწრო და არ ახსოვს, რამე ამოიღეს თუ არა.
„შემთხვევის ადგილზე თქვენი ყოფნის დროს რა ინფორმაცია გახდა თქვენთვის ცნობილი როინ შავაძის დაკავებისა და მკვლელობის ფაქტის შესახებ?“ – მიუბრუნდა შსს-ს ყოფილ მაღალჩინოსანს გამომძიებელი.
„შემთხვევის ადგილზე მისვლის შემდეგ, ჩემთვის ცნობილი გახდა, რომ აღნიშნული პიროვნება როინ შავაძე დაკავებული ჰყოლიათ კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის თანამშრომლებს, კონკრეტულად რა დანაშაულზე, არ ვიცოდი. ამასთან, საჭირო გამხდარა დაკავებულის ბადრაგირება თბილისში [ხოლო, თუ რა საჭიროება იყო მისი თბილისში ბადრაგირების, არ ვიცი]. ბადრაგირებისას, გაქცევის მცდელობის დროს, მომხდარა მისი მკვლელობა. აღნიშნული თქვეს შემთხვევის ადგილზე, ხოლო, კონკრეტულად თუ ვინ თქვა და ვისგან გავიგე ეს ინფორმაცია, არ მახსოვს.
მე არ ვიცი, აღნიშნული ინფორმაცია რამდენად შეესაბამებოდა სიმართლეს,“ – უპასუხა გამომძიებელს რესან კონცელიძემ.
გამომძიებელი: ცნობილია თუ არა თქვენთვის, როინ შავაძის მკვლელობის შემდეგ, როინ შავაძის მხრიდან წინააღმდეგობის გაწევის წარმოჩენის მიზნით, გარკვეული პროცესების ინსცენირების შესახებ? კერძოდ კი იმის შესახებ, რომ შემთხვევის ადგილზე, ერთ-ერთი სპეცრაზმელის პისტოლეტიდან სპეცრაზმის ავტომანქანის მიმართულებით განხორციელდა რამოდენიმე გასროლა და შემდეგ აღნიშნული პისტოლეტი დადებულ იქნა გარდაცვლილ როინ შავაძის გვამის სიახლოვეს, რათა წარმოჩენილიყო, რომ თითქოსდა როინ შავაძემ სპეცრაზმის თანამშრომელს ამოაცალა პისტოლეტი და ისროლა მათი და მათი ავტომანქანის მიმართულებით?“
რესან კონცელიძე: „აღნიშნული ფაქტის შესახებ მე ინფორმაცია არ მქონია და ვერაფერს მოგახსენებთ.“
გამომძიებელი: „ვის მიერ იქნა გადაწყვეტილება მიღებული, რომ როინ შავაძის მკვლელობის ფაქტზე არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიება დაწყებულიყო შინაგან საქმეთა სამინისტროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარი სამმართველოს დეტექტივების სამმართველოს მიერ?“
რესან კონცელიძე: „როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ვინაიდან შეტყობინებაში არ იკვეთებოდა სპეციალური სუბიექტი [შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომელი], ამიტომ გამომძიებელი ზედამხედველ პროკურორთან შეთანხმებით დაიწყებდა გამოძიებას. როგორც აღვნიშნე, გამოძიების დაწყების საკითხს და ქვემდებარეობას, ისევე როგორც სხვა საპროცესო მოქმედებების ჩატარების საკითხს, მე არ ვწყვეტდი, არამედ წყვეტდა გამომძიებელი ზედამხედველ პროკურორთან შეთანხმებით“.
გამომძიებელი: „თქვენი 2008 წლის 17 აგვისტოს წერილით, როინ შავაძის მკვლელობის ფაქტზე არსებული სისხლის სამართლის საქმე, ქვემდებარეობის საკითხის გადასაწყვეტად გადაგზავნილი იქნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურაში. რა შეგიძლიათ გვითხრათ აღნიშნულთან დაკავშირებით? რა იყო სისხლის სამართლის საქმის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურაში გადაგზავნის საფუძველი?“
რესან კონცელიძე: „მოგახსენებთ, რომ ზუსტად არ მახსოვს, თუმცა როგორც დამკვიდრებული წესი და პრაქტიკა იყო, გამომძიებელი, მოცემულ შემთხვევაში თემურ მახარაძე, აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეს, ხსენებული მიმართვით შემოიტანდა ჩემთან ხელის მოსაწერად, რის თაობაზეც იგი შეთანხმებული იქნებოდა საქმის ზედამხედველ პროკურორთან. იგი ამიხსნიდა, რომ საქმეში ფიგურირებდნენ სპეციალური სუბიექტები – შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები. შესაბამისად, ჩემს მიერ ხელმოწერილ იქნა სწორედ აღნიშნული მიმართვის წერილი და საქმე გადაიგზავნა აჭარის პროკურატურაში, რის შემდეგაც, მე მოცემულ სისხლის სამართლის საქმესთან რაიმე შეხება ან ამ საქმეზე რაიმე საუბარი არ მქონია.“
გამომძიებელი: „წარმოგიდგენთ როინ შავაძის მკვლელობის ფაქტზე არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე დართულ 16.08.2008 წლის N1202 შეტყობინების ოქმს, აგრეთვე, 16.08.2008 წლის N26/11/2/6-4070 წერილს, რომლითაც 16.08.2008 წლის N78 შეტყობინების ოქმი გადმოგზავნილ იქნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარ სამმართველოში. რა შეგიძლიათ გვითხრათ აღნიშნულთან დაკავშირებით?“
რესან კონცელიძე: „დამკვიდრებული პრაქტიკის შესაბამისად, ერთსა და იგივე ფაქტზე შემოსული რამოდენიმე შეტყობინება, ერთიანდებოდა ერთ საქმეში. ამიტომაც ეს ორივე შეტყობინება გაერთიანდა როინ შავაძის მკვლელობის საქმეში. აღნიშნულ შეტყობინების ოქმს, მაშინდელი პრაქტიკის შესაბამისად, ადევს ჩემი სტანდარტული რეზოლუცია გამომძიებლების სახელზე, გამოძიების დაწყებისა და პროკურორზე შეტყობინების თაობაზე, ვინაიდან, როგორც აღვნიშნე, გამომძიებელი შეტყობინების შემოსვლისთანავე ვალდებული იყო დაეწყო გამოძიება და დაუყოვნებლივ ეცნობებინა პროკურორისათვის.
რაც შეეხება 16.08.2008 წლის N26/11/2/6-4070 წერილს, რომლითაც 16.08.2008 წლის N78 შეტყობინების ოქმი გადმოგზავნილ იქნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავარ
სამმართველოში, აღნიშნული დოკუმენტები, უკვე გამოძიება დაწყებულ საქმეზე მოგვიანებით შემოვიდა ჩვენს სამმართველოში და მასაც, აღნიშნული დოკუმენტების საქმეში მოთავსების თაობაზე, გამომძიებლის სახელზე ადევს ჩემი რეზოლუცია,“ – დაასრულა რესან კონცელიძემ.
———————-
სერჟანტ როინ შავაძის მკვლელობიდან 15 წელი ხელისუფლება რეალური დამნაშავეების დასჯის ნაცვლად „როინ შავაძის საქმეს“ არჩევნებიდან არჩევნებამდე პოლიტიკურად იყენებდა გზავნილით, რომ სააკაშვილის რეჟიმის დროს უდანაშაულო ადამიანი წამებით მოკლეს. „ოცნების“ ხელისუფლებამ ადამიანები, რომლებსაც პასუხისმგებლობა ჰქონდათ ამ საქმის გამოძიებაზე და არ გამოიძიეს, პირიქით დააწინაურა, ან მართლმსაჯულების სისტემასა და პოლიტიკაში გავლენიან პოზიციებზე დატოვა.
„როინ შავაძის საქმის“ პროკურორი ვასილ როინიშვილი გამოძიებამ 2023 წლის სექტემბერში გამოჰკითხა. ის საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეა 2020 წლიდან და ერთ-ერთი მაღალჩინოსანია, მათ შორის, ვისაც სერჟანტის სასტიკი და ჯგუფური მკვლელობის საქმე უნდა გამოეძიებინა. პასუხის მოთხოვნის ნაცვლად, ვასილ როინიშვილი დაწინაურდა.
სერჟანტი და აგვისტოს ომის მონაწილე როინ შავაძე 2008 წლის 16 აგვისტოს წამებით მოკლეს. გამოძიებას არც ახლა აქვს პასუხი: რა იყო სპეცრაზმელების მიერ როინ შავაძის სასტიკი და ჯგუფური მკვლელობის მოტივი, მკვლელობის, რომლის ჩადენის შემდეგ 15 წელი ერთ პირსაც არ არ დაკისრებია პასუხისმგებლობა.
2020 წელს, ევროსასამართლომ, „როინ შავაძის საქმეზე“ სახელმწიფოს მხრიდან ევროკონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევა დაადგინა.
ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ ამ საქმეზე 12 პირს წარუდგინეს ბრალი. რეზონანსულ საქმეზე ძირითადად სპეცრაზმელები დასაჯეს, რომლებიც ამავე დროს აგვისტოს ომის მებრძოლები არიან.
ვასილ როინიშვილიც ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ გამოუკითხავთ. ჩვენ გამოკითხვის ოქმიდან ძირითად მონაკვეთს გთავაზობთ:
ყოფილ პროკურორს გამომძიებელმა უთხრა, რომ როინ შავაძის მკვლელობის შემდეგ, 2008 წლის 16 აგვისტოს, მას წერილობით შსს-ს კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის საგამოძიებო ნაწილიდან აცნობეს.
რა ხდება ამის შემდეგ?
„გამოძიების დაწყების შემდეგ, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, დაუყოვნებლივ ეცნობებოდა პროკურორს. შესაბამისად, აღნიშნული წერილი ასახავს სწორედ გამოძიების დაწყების შემდეგ, პროკურორის ინფორმირებულობას გამოძიების დაწყების შესახებ.
მითითებული სისხლის სამართლის საქმე გამოსაძიებლად პროკურატურას გადაეცა რამდენიმე ფაქტორის გათვალისწინებით. პირველ რიგში, გათვალისწინებული იქნა, რომ პროკურატურა უკვე აწარმოებდა გამოძიებას როინ შავაძის მკვლელობის ფაქტზე და გამოსაძიებლად გადასაცემი საქმე, რომელიც ნარკოტიკული საშუალების უკანონო შენახვას ეხებოდა, პირდაპირ იყო დაკავშირებული როინ შავაძის მკვლელობის საქმესთან.
ამასთან, საქმის გამოსაძიებლად გადაცემის შემთხვევაში, ჩემი შეფასებით, უზრუნველყოფილი იქნებოდა უფრო კვალიფიციური გამოძიების ჩატარება, რაც პროკურატურისთვის საქმის გადაცემის საფუძველი გახდა,“ – უპასუხა გამომძიებელს ვასილ როინიშვილმა, საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლემ.
გამომძიებლის მორიგი შეკითხვა როინ შავაძის მეუღლესთან, ციცინო შავაძესთან აჭარის ყოფილი პროკურორის შეხვედრას ეხებოდა. „რა მოთხოვნა ჰქონდა გარდაცვლილის მეუღლეს?“ – ჰკითხეს მოსამართლეს.
ცნობილია, რომ ციცინო შავაძეს პროკურატურამ წლების განმავლობაში დაზარალებულის სტატუსიც კი არ მიანიჭა.
„გარდაცვლილ როინ შავაძის მეუღლეს, ციცინო შავაძეს მე შევხვდი ერთხელ, ჩემს სამუშაო ოთახში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურაში. შეხვედრა შედგა თავად ქალბატონ ციცინო შავაძის ინიციატივით. კერძოდ, იგი მოსული იყო აჭარის პროკურატურაში და ითხოვდა ჩემთან შეხვედრას. შესაბამისად, როგორც აღვნიშნე, აღნიშნულ დღეს მას შევხვდი ჩემს სამუშაო კაბინეტში.
ციცინო შავაძე ითხოვდა მისი მეუღლის მკვლელობის საქმის გამოძიებას. მას ჩემს მიერ განემარტა, მისი მეუღლის მკვლელობის საქმეზე თუ რა საგამოძიებო მოქმედებები იქნა ჩატარებული. მასვე ჩემს მიერ ასევე განემარტა, რომ გამოძიება მიმდინარეობდა და დავლოდებოდით შესაბამის შედეგს,“ – აღნიშნა ვასილ როინიშვილმა.
„ციცინო შავაძის განმარტებითვე, თქვენ მას მოუწოდეთ დამშვიდებისა და სახლში წასვლისაკენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში გაირკვეოდა, რომ როინ შავაძე იყო სამშობლოს მოღალატე და თვითონ მას [ციცინო შავაძეს] ექნებოდა თავი მოსაკლავი. რა შეგიძლიათ განმარტოთ აღნიშნულთან დაკავშირებით?“ – მიმართა ისევ ყოფილ პროკურორს გამომძიებელმა.
„როგორც მოგახსენეთ, ქალბატონ ციცინო შავაძეს მე შევხვდი ერთხელ, მისი მეუღლის მკვლელობის საქმეზე გამოძიების დაწყებიდან რამოდენიმე დღეში, თვეს და რიცხვს ვერ ვიხსენებ. შეხვედრისას, იგი იმყოფებოდა მძიმე ემოციურ მდგომარეობაში და ადამიანურად ვეცადე მის დამშვიდებას. კერძოდ, მას ვუთხარი, რომ მიმდინარეობდა გამოძიება და უმჯობესი იქნებოდა დალოდებოდა გამოძიების შედეგებს. შეხვედრისას მოვუწოდე, რომ დამშვიდებულიყო და ამ საუბრით მართლაც ვცდილობდი მის დამშვიდებას.
რაც შეეხება იმ ფაქტს, რომ თითქოსდა მე ციცინო შავაძეს ვუთხარი, რომ როინ შავაძე იყო სამშობლოს მოღალატე და თვითონ ციცინო შავაძეს ექნებოდა თავი მოსაკლავი, მოგახსენებთ, რომ რაიმე ასეთ ფაქტს, რაიმე ასეთ სიტყვებს ჩემი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია,“ – თქვა ყოფილმა პროკურორმა.
გამომძიებლის მორიგი შეკითხვა ასეთი იყო: „თქვენ როგორც საგამოძიებო უწყების ხელმძღვანელმა გაეცით თუ არა რაიმე მითითება/დავალება როინ შავაძის მკვლელობის სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების მიმდინარეობისას?“
„აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმის გამოძიებისას აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილიდან პერიოდულად ვღებულობდი ინფორმაციას გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ, ისევე, როგორც სხვა სისხლის სამართლის საქმეებზე. ზოგადად, პროკურატურის ინტერესია, რომ ყველა სისხლის სამართლის საქმე იყოს სრულყოფილად გამოძიებული, შესაბამისად, თანამშრომლისთვის იმის შეხსენება, რომ სრულყოფილად გამოიძიოს კონკრეტული სისხლის სამართლის საქმე, არ ხდება.
ბუნებრივია, რომ ყველა პროკურორის და მათ შორის ჩემს ინტერესსაც წარმოადგენდა ყველა სისხლის სამართლის საქმის სრულყოფილად გამოძიება. შესაბამისად, მოცემულ სისხლის სამართლის საქმეზე, რაიმე კონკრეტული მითითება ან დავალება ჩემი მხრიდან არ გაცემულა,“ – უპასუხა შეკითხვა მოსამართლემ.
გამომძიებელს ჰქონდა შეკითხვა როინ შავაძისთვის ნარკოტიკული ნივთიერების ამოღებაზეც – ამჟამინდელი გამოძიების ვერსიით, შავაძეს ნარკოტიკი ჩაუდეს.
„ფლობთ თუ არა ინფორმაციას იმის შესახებ, რომ როინ შავაძის მიმართ ნარკოტიკულ დანაშაულთან დაკავშირებით არსებული სისხლის სამართლის საქმის ცალკეულ მასალებში, მათ შორის დაკავებისა და პირადი ჩხრეკის ოქმში ასახული იყო ყალბი ინფორმაცია?“ – გამომძიებელი ისევ მიუბრუნდა მოსამართლეს.
„მე მსგავსი ინფორმაცია არ მქონია… მე მსგავსი ინფორმაცია არ მქონია ამ საქმეზე, ასევე სხვა სისხლის სამართლის საქმეებზე პროკურორი [მათ შორის მისი ზემდგომი პროკურორიც] ინფორმაციას დანაშაულის და დანაშაულის ჩამდენი პირის შესახებ იღებს სისხლის სამართლის საქმის მასალებიდან. მოცემულ შემთხვევაშიც დანაშაულის და სხვა ფაქტობრივი გარემოებების შესახებ ინფორმაცია საქმის მასალებიდან მივიღეთ,“ – თქვა მოსამართლემ.
„გქონდათ თუ არა ინფორმაცია იმის შესახებ, რეალურად რა ვითარებაში იქნა მოკლული როინ შავაძე?“ – ჰკითხა გასაუბრების ბოლოს გამომძიებელმა ყოფილ პროკურორს.
„გარდა როინ შავაძის მკვლელობის საქმეში არსებული ინფორმაციისა, მე სხვა რაიმე ინფორმაცია არ მქონია,“ – მოკლე აღმოჩნდა ყოფილი მთავარი პროკურორის პასუხი.
როცა ვასილ როინიშვილი 2020 წელს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე გახდა, „ბათუმელებმა“ მას „როინ შავაძის საქმე“ შეახსენა. მაშინ მან გვითხრა, რომ ექსპერტიზის პასუხს ელოდა, შემდეგ კი, საქართველოს მთავარი პროკურორის მოადგილე გახდა:
„მთავარი პროკურორის მოადგილეებს შორის არის ფუნქცია-მოვალეობათა მკაცრი გამიჯვნა, საჯაროა ეს დოკუმენტი, რომელი სფეროების კურატორიც ვიყავი. ჩემს საკურაციო ზონაში არ შემოდიოდა საგამოძიებო ორგანოების მიერ საქმეზე პროცესუალური ხელმძღვანელობა, ეს არ შედიოდა ჩემს კომპეტენციაში და არაკორექტულია ასე რომ მოიკითხო,“ – მოსამართლემ ჩვენი დარწმუნება სცადა იმაში, რომ არ შეეძლო მინიმუმ მოეკითხა: რატომ ვერ გამოიძიეს სერჟანტის სასტიკი მკვლელობის საქმე? ან რატომ არ აქვს დაზარალებულის სტატუსი მოკლული სერჟანტის ცოლს, რომ ის მინიმუმ საქმის მასალებს გაეცნოს?
———
უფლებადამცველები მიიჩნევენ, რომ როცა საუბარია სახელმწიფოს მხრიდან ევროპული კონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევაზე, მნიშვნელოვანია მაღალჩინოსნების პასუხისმგებლობა, რომლებმაც თავის დროზე სერჟანტის მკვლელობის საქმეზე გამოძიება დაიწყეს, თუმცა არაფერი გამოიძიეს.
მკვლელობიდან 15 წელი ხელისუფლება რეალური დამნაშავეების დასჯის ნაცვლად „როინ შავაძის საქმეს“ არჩევნებიდან არჩევნებამდე პოლიტიკურად იყენებდა გზავნილით, რომ სააკაშვილის რეჟიმის დროს უდანაშაულო ადამიანი წამებით მოკლეს. „ოცნების“ ხელისუფლებამ ადამიანები, რომლებსაც პასუხისმგებლობა ჰქონდათ ამ საქმის გამოძიებაზე და არ გამოიძიეს, პირიქით დააწინაურა, ან მართლმსაჯულების სისტემაში გავლენიან პოზიციებზე დატოვა.
ჭინჭრის ციება, იგივე ურტიკარია საკმაოდ გავრცელებული დაავადებაა. მიიჩნევა, რომ მოსახლეობის დაახლოებით 20%-ს სიცოცხლეში ერთხელ მაინც ექნება განცდილი ჭინჭრის ციების ეპიზოდი. უმეტესად ხასიათდება კანის ზედაპირიდან ამობურცული მოწითალო-მოვარდისფრო გამონაყარით, რომელიც ერთი შეხედვით ჭინჭრის ნასუსხს წააგავს, ახასიათებს ქავილი.
ზოგიერთი კანის ფორმის დაავადებისგან განსხვავებით [მაგალითად, იმპეტიგო, ჰერპესი], ჭინჭრის ციება გადამდები არ არის. ამ მდგომარეობის სიმპტომებზე, მაპროვოცირებელ ფაქტორებსა და მკურნალობაზე „ბათუმელებთან“ კლინიკა „როგოს“ ალერგოლოგი, თეა მიქანაძე საუბრობს.
„ალერგიული დაავადებების რიცხვი მსოფლიოში ყოველწლიურად იზრდება, განსაკუთრებით ეს ეხება ბოლო 20-30 წელიწადს. თუ სტატისტიკურად განვიხილავთ, ალერგიის ამა თუ იმ ფორმით, მაგალითად, სასუნთქი გზების ფორმით 400 მლნ ადამიანზე მეტია დაავადებული მსოფლიოში, რაც შეეხება კანის ფორმას, ქრონიკულ ურტიკარიას – მისით 86 მლნ-მდე ადამიანია დაავადებული დღესდღეობით. ამიტომ ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ადამიანები იყვნენ ინფორმირებული იმის შესახებ, თუ როგორ ამოიცნონ და მართონ ალერგიული დაავადებები“.
ქალბატონო თეა, რა მდგომარეობაა ჭინჭრის ციება?
ჭინჭრის ციება, იგივე ურტიკარია არის ორგანიზმის რეაქცია სხვადასხვა გამაღიზიანებელზე. ახასიათებს კანის ზედაპირიდან ამობურცული მოწითალო-მოვარდისფრო ან უცვლელი ფერის გამონაყარი, რომელიც ზეწოლის შედეგად შესაძლებელია დროებით გაფერმკრთალდეს. დაავადებას თან ახლავს ძლიერი ქავილი. გამონაყარი ერთი შეხედვით წააგავს ჭინჭრის ნასუსხს. აქედან წარმოდგება მისი სახელწოდებაც, ურტიკარიო – ანუ ჭინჭარი ლათინურად.
არსებობს ჭინჭრის ციების 2 ფორმა – მწვავე და ქრონიკული. მწვავე ჭინჭრის ციება საკმაოდ გავრცელებული დაავადება და მოსახლეობის დაახლოებით 20%-ში გვხდება, ანუ ყოველ მეხუთე ადამიანს ცხოვრებაში ერთხელ მაინც ჰქონია ჭინჭრის ნასუსხის მსგავსი გამონაყარი. ე მდგომარეობა გრძელდება მაქსიმუმ 6 კვირა, ხოლო ქრონიკული ურტიკარიის დროს სიმპტომები აღინიშნება 6 კვირაზე მეტი ხნის განმავლობაში და სამართავადაც უფრო რთულია.
აქვე უნდა აღვნიშნოთ, რომ ქრონიკული ურტიკარია შეიძლება იყოს სპონტანური – როდესაც ვითარდება ყოველგვარი წინაპირობის, ანუ გამღიზიანებლის გარეშე [ამ დროს არანაირი კანონზომიერება არ არსებობს, როდის გაჩნდება ან როდის გაქრება] და ინდუციბელური, ანუ გამღიზიანებელთან კონტაქტით გამოწვეული. ასეთს მიეკუთვნება ფიზიკური დატვირთვით გამოწვეული ჭინჭრის ციება, წყალთან კონტაქტის შემდეგ, სიცივით გამოწვეული, სტრესული, მზისგან გამოწვეული და ა.შ.
თუ ასაკობრივ ჭრილში განვიხილავთ, ეს დაავადება უფრო ხშირად გვხდება ბავშვებში, კიდევ უფრო მეტად 5 წლამდე ასაკის ბავშვებში, თუმცა, რასაკვირველია, შეიძლება ნებისმიერ ასაკში განვითარდეს.
რა ფაქტორებმა შეიძლება გამოიწვიოს მწვავე ჭინჭრის ციების ეპიზოდის პროვოცირება?
რაც შეეხება თვითონ მექანიზმს – ჭინჭრის ციების განვითარების მექანიზმი ბოლომდე შესწავლილი არ არის, მაგრამ არსებობს მთელი რიგი ფაქტორები, რომლებიც იწვევენ მის პროვოცირებას. მაგალითად, ზოგიერთი საკვები პროდუქტი, ინფექციები, ვირუსები – ეს განსაკუთრებით ეხება ბავშვთა ასაკში განვითარებულ ურტიკარიას.
თუკი ურტიკარიას წინ უსწრებს ზემო სასუნთქი გზების ვირუსული ინფექცია, ფაქტობრივად, ჩვენ შეგვიძლია ვთქვათ, რა არის ამ კონკრეტული შემთხვევის მაპროვოცირებელი და არ არის საჭირო დავიწყოთ მიზეზის ძებნა, მაგალითად, დაავადების გამო მიიღო პაციენტმა ანტიბიოტიკები თუ არა.
ასევე, არც კოვიდ 19 გახლავთ გამონაკლისი. სწორედ ამიტომ იყო პანდემიის პერიოდში გახშირებული ურტიკარიის შემთხვევები და ამის მიზეზი იყო კოვიდ ინფექცია.
რა შეიძლება იყოს ქრონიკული ჭინჭრის ციების მიზეზი?
ქრონიკულ ურტიკარიას მრავალი მაპროვოცირებელი ფაქტორი შეიძლება ჰქონდეს, მათ შორის სხვადასხვა ორგანოს პათოლოგიები. მაგალითად, ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები, კერძოდ: ავტოიმუნური თირეოიდიტი, ასევე ჰელიკობაქტერია პილორით გამოწვეული კუჭ-ნაწლავის სისტემის პათოლოგიები, ტონზილიტები, სტრესი, ტემპერატურის ცვლილება და თქვენ წარმოიდგინეთ კარიესიც კი. ამიტომ ქრონიკული ურტიკარია უფრო დიდ ასაკში, მოზრდილებში გვხვდება.
საკვები ერთ-ერთ ძლიერ მაპროვოცირებელ ფაქტორს მიეკუთვნება, განსაკუთრებით ისეთი საკვები პროდუქტი, რომელიც მდიდარია ჰისტამინით. ასეთ პროდუქტებს მიეკუთვნება: არაქისი და თხილეული, კვერცხის ცილა, თევზი და ზღვის პროდუქტები, ფერადი ხილი და ბოსტნეული, შებოლილი პროდუქტები, ალკოჰოლი და ა.შ.
ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ კონსერვირებული და დიდი ხნის წინ შენახული პროდუქტი მიდრეკილია ჰისტამინის დაგროვებისკენ და უფრო ხშირად ასეთ პროდუქტებზე არის ხოლმე ალერგია.
რა შეიძლება იყოს ჭინჭრის ციების გართულება და როგორ ვლინდება ის?
როცა საქმე მწვავე ჭინჭრის ციებას ეხება, ის ხასიათდება უეცარი დაწყებით, ძლიერი ქავილით და ძირითადად სხვადასხვაგვარი გამონაყარით, რომელიც შეიძლება განსხვავდებოდეს ფერით, ზომით, ფორმით. შესაძლებელია ეს გამონაყარი ერთმანეთთან იყოს დაკავშირებული ანუ შერწყმული. ასეთ შემთხვევაში პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა უფრო მძიმდება. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ყურადღება მივაქციოთ შეშუპებას ტუჩების და თვალების არეში, ქუთუთოების ირგვლივ, ანუ ანგიოედემას.
შესაძლოა შეშუპდეს ენა, ზედა და ქვედა კიდურები. ასეთ შემთხვევაში პაციენტებს მეტად იპყრობთ შიში და მინდა გითხრათ, რომ არც თუ უსაფუძვლოდ, რადგან შეიძლება განვითარდეს სუნთქვის და ყლაპვის გაძნელება და გაგუდვის შეგრძნება.
სიცოცხლისთვის განსაკუთრებით საშიშია ხორხის შეშუპება, იგივე ანაფილაქსიური რეაქცია.
დაავადება სწრაფად პროგრესირებს, თუმცა დიაგნოსტიკა შედარებით მარტივია. გარდა აღნიშნული შეშუპებებისა, თუ პაციენტს საუბრის დროს [თუკი ბავშვია, საუბრისა და ტირილის დროს] აღენიშნება ხმის შეცვლა, მაშინ ეჭვი უნდა მივიტანოთ, რომ ეს არის ურტიკარიის ყველაზე რთული ფორმა – ხორხის შეშუპება. აქ უკვე აუცილებელია გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების გაწევა.
როგორია ჭინჭრის ციების მკურნალობა?
ჭინჭრის ციების მკურნალობის განსაზღვრა ხდება ისევ და ისევ იმის მიხედვით, თუ რა ტიპისაა დაავადება, მაგალითად მწვავე ჭინჭრის ციების შემთხვევაში საშუალოდ 2-კვირიანი მედიკამენტური მკურნალობის კურსი ინიშნება. ეს გულისხმობს არასედაციური ანტიჰისტამინური, ანუ ძილიანობის ეფექტის არ მქონე ალერგიის საწინააღმდეგო პრეპარატების მიღებას.
ვიწყებთ სტანდარტული, მოწოდებული სქემით, ხოლო ეფექტის არქონის შემთხვევაში, გვაქვს უფლება დოზა გავზარდოთ ორჯერ და ოთხჯერაც კი. თუ მკურნალობის მიუხედავად სიმპტომები არ ალაგდა და პირიქით განიცდის გენერალიზაციას უფრო დიდ ფართობზე, თუკი გასულია ერთი კვირა და მეტი და პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა გაუარესდა, შესაძლოა საჭირო გახდეს სტეროიდული პრეპარატების დანიშვნა.
ამ პერიოდში რაციონიდან უნდა იქნას ამოღებული ისეთი პროდუქტები, რომელიც განსაკუთრებით მდიდარია ჰისტამინით: არაქისი, თხილეული, კვერცხის ცილა, ზღვის პროდუქტები, თევზი, ფერადი ხილი და ბოსტნეული, შებოლილი პროდუქტები და.შ.
განსაკუთრებით მინდა აღვნიშნო, რომ აუცილებლად უნდა იქნას ამოღებული კონსერვირებული პროდუქტი, რადგან ერთ-ერთი ძლიერი მაპროვოცირებელი ფაქტორი არის არასტეროიდული, ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები და განსაკუთრებით აცეტილსალიცილი, რომელსაც კონსერვების დამზადების დროს ვიყენებთ ხოლმე.
რაც შეეხება ქრონიკულ ფორმას, მკურნალობა შედარებით უფრო რთულია, რადგან აქ უნდა იქნას მიგნებული ჯერ მიზეზი. მაგალითად, თუკი „დამნაშავეა“ ფარისებრი ჯირკვლის დაავადება, საჭიროა მისი გამოვლენა და მკურნალობა. თუ ეს არის ჰელიკობაქტერიით გამოწვეული, ბუნებრივია უნდა ვუმკურნალოთ ჰელიკობაქტერიებს. ანუ პირველ რიგში ვებრძოლოთ უნდა მიზეზს, ამის შემდეგ მივიღებთ შედეგს. თუმცა კიდევ ერთხელ უნდა აღვნიშნო, ქრონიკული ურტიკარიის საბოლოო გამოჯანმრთელება ბიოლოგიური პრეპარატების გამოყენების გარეშე ხშირ შემთხვევაში რთული საკითხია.
როცა ურტიკარიის მკურნალობის პროცესში რაციონიდან გამოვრიცხავთ მაპროვოცირებელ პროდუქტებს, მკურნალობის შემდეგ მათი რაციონში დაბრუნება საფრთხისშემცველია?
მწვავე ჭინჭრის ციების შემთხვევაში, როგორც ვთქვით, არანაირი კანონზომიერება არ არსებობს, როდის შეიძლება განვითარდეს, მაგალითად, ადამიანი შეიძლება მთელი ცხოვრება იღებდეს გარკვეულ პროდუქტს, არ ჰქონდეს არანაირი ალერგიული გამოვლინება, მაგრამ ერთ დღეს ორგანიზმისთვის „უცხო“ აღმოჩნდეს კონკრეტული ნივთიერება და განვითარდეს ურტიკარია.
შესაბამისად, მკურნალობის პერიოდში დანიშნული დიეტა არ ნიშნავს, რომ ადამიანი მთელი ცხოვრება ამ პროდუქტს ვერ მიიღებს, რა თქმა უნდა, თუ კონკრეტულ პროდუქტზე კვლევის შედეგად არ გამოვლინდა ალერგია. გამოჯანმრთელების შემდეგ პაციენტი უბრუნდება ჩვეულ ცხოვრების რიტმს.
დღეიდან საარჩევნო ტექნოლოგიების საყოველთაო დემონსტრირება დაიწყო. ერთ-ერთ იმიტირებულ საარჩევნო უბანზე დღეს ცესკოს თავმჯდომარე იმყოფებოდა. გიორგი კალანდარიშვილი პროცესის მიმდინარეობას გაეცნო და მონაწილეებს პროცესში აქტიური მონაწილეობისთვის მადლობა გადაუხადა. როგორც მან აღნიშნა ტექნოლოგიური სიახლეების შესახებ ამომრჩეველთა ინფორმირება და განათლება საარჩევნო ადმინისტრაციის ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს და სწორედ ამ მიზანს ემსახურება ახალი პროექტი.
„ამომრჩეველთა ინფორმირების ფართომასშტაბიანი კამპანია დღეიდან ახალ ეტაპზე გადავიდა. მნიშვნელოვანია, რომ საარჩევნო ტექნოლოგიების საყოველთაო დემონსტრირების ფარგლებში ნებისმიერ ამომრჩეველს აქვს საშუალება პირადად მიიღოს მონაწილეობა იმიტირებულ კენჭისყრაში და არჩევნებამდე გაეცნოს ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობას. სასიხარულოა, რომ ჩვენი მოქალაქეები აქტიურად დაინტერესდნენ, დღეისათვის 47 000-ზე მეტ ამომრჩეველს აქვს გავლილი შესაბამისი რეგისტრაცია. აღნიშნული კამპანია მთელი თვის განმავლობაში გაგრძელდება და მინდა მოვუწოდო ამომრჩევლებს, გაიარონ რეგისტრაცია სასურველ ლოკაციაზე და ისარგებლონ ამ შესაძლებლობით“, – განაცხადა გიორგი კალანდარიშვილმა.
საარჩევნო ტექნოლოგიების საყოველთაო დემონსტრირების მიზანია ტექნოლოგიების დანერგვის შესახებ ამომრჩეველთა ინფორმირება და ხმის მიცემის პროცედურების პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავებაა. პროექტი როგორც თეორიულ, ისე პრაქტიკულ კომპონენტებს ითვალისწინებს და პასუხობს ეროვნულ დემოკრატიული ინსტიტუტის (NDI) რეკომენდაციას საარჩევნო ტექნოლოგიების ეროვნული მასშტაბით ტესტირების შესახებ.
პროექტი 6 – 28 ივლისის პერიოდში, ყოველ შაბათ-კვირას 11 საათიდან 18:00 საათამდე მთელი ქვეყნის მასშტაბით 64 მუნიციპალიტეტში, თბილისსა და რეგიონებში მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ ცენტრებში მდებარე წინასწარ განსაზღვრულ 89 ლოკაციაზე ხორციელდება. მონაწილეობის მსურველებმა, 2024 წლის ელექტრონული წესით უნდა გაიარონ რეგისტრაცია შემდეგ ბმულზე: https://calendly.com/d/ck3d-mpp-4v6 და აირჩიონ სასურველი თარიღი და დრო. დეტალური ინსტრუქცია განთავსებულია ცესკოს ოფიციალურ ვებგვერდზე და სოციალურ ქსელებში, კითხვების შემთხვევაში დაგვიკავშირდით კონტაქტ – ჰაბის ნომერზე 2 51 00 51.
შეგახსენებთ, რომ საქართველოში განხორციელებული საარჩევნო რეფორმის შედეგად პარლამენტის მორიგი და ყველა შემდგომი არჩევნები საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენებით ჩატარდება და მოახლოებული არჩევნებისთვის ამომრჩეველთა თითქმის 90% საარჩევნო ტექნოლოგიების გამოყენებით მიიღებს არჩევნებში მონაწილეობას. იცვლება ამომრჩევლის ვერიფიკაციის (რეგისტრაციის) და ხმის მიცემის პროცედურები. ინფორმირების მასშტაბური კამპანია, რომელიც ასევე ეხმიანება საერთაშორისო სტანდარტებსაც და რეკომენდაციებს, საარჩევნო ადმინისტრაციამ საერთო არჩევნებამდე წლინახევრით ადრე დაიწყო. საარჩევნო ტექნოლოგიების დემონსტრაცია ეტაპობრივად იმართება ქვეყნის მასშტაბით ხალხმრავალ ადგილებში, საჯარო და კერძო სტრუქტურებში. აღსანიშნავია რომ ამ დროისათვის 3 000-ზე მეტი შეხვედრა ჩატარდა და ინფორმირებულია 400 000-მდე ამომრჩეველი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 6 ივლისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 549 840 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 260]
ტანკი – 8 153 ერთეული [+11]
ჯავშანტექნიკა – 15 629 ერთეული [+18]
საარტილერიო სისტემა – 14 897 ერთეული [+66]
MLRS – 1 115 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 878 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 360 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 11 809 ერთეული [+58]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 351 ერთეული [+9]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 20 053 ერთეული [+76]
სპეცტექნიკა – 2 479 ერთეული [+6]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 6 ივლისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
626 თვითმფრინავი
277 ვერტმფრენი
27 283 უპილოტო საფრენი აპარატი
539 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 513 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 365 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
11 456 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
23 378 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
12:21 – საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ფიჯის ნაკრებთან 5 ივლისს გამართულ მატჩში ამ ანგარიშით დამარცხდა.
2024 წლის ზაფხულის ტესტმატჩების სერიის პირველი შეხვედრა საქართველოს მორაგბეთა ეროვნულმა ნაკრებმა ფიჯის ნაკრებთან ბათუმში გამართა.
5 ივლისის მატჩი გამოტოვა საქართველოს მორაგბეთა ნაკრების რამდენიმე მორაგბემ, მათ შორის ნაკრების კაპიტანმა მერაბ შარიქაძემ.
მერაბ შარიქაძის ნაცვლად მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებს ფიჯის წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში ბექა გორგაძემ უკაპიტნა.
რატომ გამოტოვა ზაფხულის ტესტმატჩის პირველი შეხვედრა კაპიტანმა, ეს კითხვა შეხვედრის დასრულების შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე დაუსვეს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მწვრთნელს რიჩარდ კოკერილის.
“გარკვეული მიზეზების გამო მერაბ შარიქაძე არ იყო ჩვენთან ერთად. ეს მიზეზები კონფიდენციალურია,” – თქვა რიჩარდ კოკერილიმ მატჩის შემდეგ გამართულ პრესკონფერენციაზე.
რიჩარდ კოკერილიმ ფიჯისთან გამართული მატჩის შემდეგ ჟურნალისტების კითხვებს უპასუხა
“გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბეებმა თამაშში მონაწილეობა ვერ მიიღეს დოპინგ ტესტზე ჩავარდნის გამო. შეგიძლიათ უარყოთ ან დაადასტუროთ ეს ინფორმაცია?” – ამ კითხვით მიმართა “ბათუმელებმა” მორაგბეთა ნაკრების მწვრთნელს რიჩარდ კოკერილის.
“ამ ეტაპისთვის ამაზე საუბარი კონფიდენციალურია,” – განაცხადა კითხვის პასუხად რიჩარდ კოკერილიმ.
მას არ დაუდასტურებია დოპინგ ტესტთან დაკავშირებით გავრცელებული ინფორმაცია. ამასთან, განმარტა, რომ “ეს სერიოზული საკითხია და მას საქართველოში დაბრუნების შემდეგ განიხილავენ”.
საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები იაპონიაში მიემგზავრება, სადაც მორიგ მატჩს იაპონიის ნაკრებთან 13 ივლისს გამართავს.
„არ მაქვს დრო, ვერ გიპასუხებთ“, – პასუხს თავი ასე აარიდა ვასო [უჩა] შანიძემ, რომელსაც „როინ შავაძის საქმეზე“ ტელეფონით დავუკავშირდით.
ვასო შანიძე 2008 წელს, როცა სერჟანტი როინ შავაძე წამებით მოკლეს, კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის, კუდ-ის აჭარის სამმართველოს უფროსის, თეიმურაზ პატარიძის მოადგილე იყო. მან სხვა მაღალჩინოსნების მსგავსად, სერჟანტის მკვლელობის შემდეგ მუშაობა განაგრძო და არაფერი თქვა – არც არაფერს შეეწინააღმდეგა და არც არავის დასჯა მოუთხოვია.
ვასო შანიძე საგამოძიებო ორგანოში დაკითხვაზე 2018 წელს დაიბარეს.
გთავაზობთ 2018 წელს შედგენილ, ვასო შანიძის დაკითხვის ოქმის ძირითად ნაწილს:
„მოგახსენებთ, რომ აღნიშნულ პერიოდში, ქვეყანა იმყოფებოდა საომარ მდგომარეობაში. ქვეყნის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილების დამაკავშირებელი ცენტრალურ საავტომობილო მაგისტრალს გორთან და ხაშურთან, ასევე სამეგრელოში აკონტროლებდნენ რუსეთის არმიის შეანაერთები. რის გამოც შინაგან საქმეთა სამინისტროს რიგებში გამოცხადებული იყო საგანგებო მდგომარეობა,“ – 2008 წლის 16 აგვისტოს გახსენება სთხოვა გამომძიებელმა საუბრის დასაწყისში ვასო შანიძეს.
„2008 წლის 16 აგვისტოს დილის საათებში ვიმყოფებოდი ქალაქ ბათუმში, გრიბოედოვის ქუჩა N4-ში განთავსებულ ჩემი სამსახურის ადმინისტრაციულ შენობაში. რა დროსაც დამიძახა ჩემმა უფროსმა, თეიმურაზ პატარიძემ და მითხრა, რომ მას ჰქონდა ხელმძღვანელობისაგან დავალება, რომ ქალაქ ბათუმში მცხოვრები სამხედრო პირი როინ შავაძე უნდა დაგვეკავებინა. მანვე განმიმარტა, რომ ხელმძღვანელობის დავალება იყო, შავაძისათვის ჩაედოთ ნარკოტიკი. რისთვისაც დამავალა შემედგინა პატაკი, რომ თითქოსდა არსებობდა ოპერატიული ინფორმაცია, რომ სამხედრო პირი, ვინმე როინ შავაძე თითქოსდა ინახავდა ნარკოტიკულ საშუალებებს და ახდენდა მის რეალიზაციას. მე დავინტერესდი, თუ ვინ იყო აღნიშნული პიროვნება და რისთვის იყო საჭირო ამის გაკეთება, რაზედაც პატარიძემ მიპასუხა, რომ აღნიშნული იყო ახალაიას დავალება და ზედმეტი კითხვების გარეშე უნდა შემესრულებინა მისი მითითება.
მე კიდევ შევთავაზე პატარიძეს, რომ ვინაიდან ნარკოტიკული დანაშაულის გამოვლენა და აღკვეთა კანონით ექვემდებარებოდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალურ ოპერატიულ დეპარტამენტს, ხომ არ ჯობდა, რომ ჩვენ თავიდან აგვეცილებინა ასეთი „დავალება“ და აჭარის სოდის თანამშრომლებს შეესრულებინათ, რაზედაც პატარიძის პასუხი იყო კატეგორიული, რომ ჩვენ მივიღეთ დავალება და შესაბამისდ ჩვენვე უნდა შეგვესრულებინა.
ვინაიდან პატარიძემ დაინახა ჩემი წინააღმდეგობა, მან დაუძახა მეორე სამმართველოს უფროსს, ვაჟა დიასამიძეს და ჩემი თანდასწრებით მისცა ზემოთ ხსენებული დავალება. ამის შემდგომ გამოვედით პატარიძის კაბინეტიდან და ცოტა ხანში ვაჟა დიასამიძემ შემომიტანა დაბეჭდილი პატაკი, რომლის შინაარსიც, როგორც მახსოვს, იყო შემდეგნაირი: არსებობდა ინფორმაცია, რომ ქალაქ ბათუმში მცხოვრები როინ შავაძე ეწეოდა ნარკოტიკული ნივთიერებების შენახვასა და რეალიზაციას. აქვე მინდა გითხრათ, რომ აღნიშნულ პატაკს დიასამიძემ დაურთო შესაბამისი ცნობა, რომელიც დააწერინა ერთ-ერთ ოპერატიულ თანამშრომელს, რომ თითქოსდა მის მიერ იქნა მოპოვებული აღნიშნული ოპერატიული ინფორმაცია. როგორც მახსოვს, აღნიშნულ ცნობაც და პატაკიც ოფიციალურად გატარებული იქნა შესაბამის სააღრიცხვო ჟურნალში. მე ხსენებულ პატაკს დავადე რეზოლუცია ვაჟა დიასამიძის სახელზე შემდგომი რეაგირების მიზნით, რაც გადაეგზავნა საგამოძიებო განყოფილებას.
მინდა აქვე აღვნიშნო, რომ წესით ასეთი ინფორმაციის შემთხვევაში, როდესაც ოპერატიულ ინფორმაციის შესახებ პატაკს დაედება რეზოლუცია რომელიმე სამმართველოს ხელმძღვანელის სახელზე და შემდგომ იგზავნება საგამოძიებო განყოფილებაში, პიროვნების დაკავების ღონისძიებაში მონაწილეობას ღებულობს ის ოპერატიული დანაყოფი, ვინაც მოიპოვა ინფორმაცია და ასევე რეზოლუციით ვისაც დაევალა აღნიშნული ღონისძიების ჩატარება.
თუმცა ამ კონკრეტულ შემთხვევაში ასე არ მომხდარა.
მინდა მოგახსენოთ, რომ როინ შავაძის დააკავების ღონისძიება ჩატარდა 2008 წლის 16 აგვისტოს ქალაქ ბათუმში, სადაც მის დაკავებაში მონაწილეობას ღებულობდნენ აჭარის იმ დროინდელი სოდის უფროსი გიორგი, იგივე გოგიტა კახიძე, მისი თანამშრომლები რუსლან ბაზიაშვილი და კიდევ რამოდენიმე, ასევე თეიმურაზ პატარიძე, მისი მოადგილე ალი ბალაძე, აჭარის კუდის სპეცრაზმელები და საგამოძიებოს განყოფილების თანამშრომლები.
ვინაიდან ჩემს დაქვემდებარებაში მყოფ ოპერატიულ თანამშრომლებს არ დაგვავალა პატარიძემ დაკავების ღონისძიებაში მონაწილეობის მიღება, მე და ჩემი თანაშმრომლები ბათუმში ოქროს ბირჟის მიმდებარე ტერიტორიაზე როინ შავაძის დაკავების დროს იქ არ ვყოფილვართ. თუმცა როგორც შემდგომ გადმოცემით კერძო საუბრებში უფრო ზუსტად პატარიძისგან მაქვს გაგებული, როინ შავაძეს დაკავების ადგილას სოდის უფროსი, მის თანამშრომლები და ასევე აჭარის კუდის სპეცრაზმის თანამშრომლები ფიზიკურად სასტიკად გაუსწორდნენ. მას იქვე სოდის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა რუსლან ბაზიაშვილმა ჩაუდო ნარკოტიკული საშუალება ჯიბეში.
შემდგომ იგი წამოაყენე,ს იქვე გაჩხრიკეს და ამოუღეს აღნიშნული ჩადებული ნარკოტიკული საშუალება. პატარიძისაგან ვიცი, რომ შავაძის დაკავებისთანავე ესაუბრა ახალაიას და მისგან მიიღო დავალება, რომ როინ შავაძეს, როგორც სამშობლოს მოღალატეს, ისე გასწორებოდნენ. ამიტომ მან დაავალა სპეცრაზმელებს, რომ შავაძე დაკავების ადგილიდან მოეთავსებინათ მის ავტომანქანაში, რითაც შავაძე წაიყვანა აჭარა-გურის ადმინისტრაციულ საზღვართან მდებარე სოფელ ქაქუთის ტერიტორიაზე. მას თან ახლდა მისი მოადგილე ბალაძე და მისი სპეცრაზმელები, სადაც მისივე თქმით, როგორც სამშობლოს მოღალატე იმსახურებდა, ისე გაუსწორდნენ როინ შავაძეს.
აღნიშნული დეტალები თეიმუარაზ პატარიძემ მოყვა როინ შავაძის მკვლელობის ადგილიდან დაბრუნების შემდგომ თავის სამუშაო კაბინეტში, სადაც ვიმყოფებოდით მე და ალი ბალაძე. აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ პატარიძემ ჩვენთან საუბარში ისიც თქვა, რომ როინ შავაძის მკვლელობის შემდგომ, მან შემთხვევის ადგილზე მისულ პოლიციელებს დაახვედრა ისეთი სურათი, რომ როინ შავაძე – ლიკვიდირებული იქნა გაქცევის მცდელობის დროს.
აღნიშნული ვერსია, რომ უფრო დამაჯერებელი ყოფილიყო, პატარიძის თქმით, მისივე დავალებით სპეცრაზმელებმა შავაძის მკვლელობის შემდეგ პისტოლეტით რამოდენიმე გასროლის შედეგად დააზიანეს სამსახურის კუთვნილი პიკაპის ტიპის ავტომობილი, როინ შავაძის გვამთან დააგდეს პისტოლეტი და შემდგომ შემთხვევის ადგილას მისულ პოლიციელებს დაახვედრეს აღნიშნული სურათი.
მინდა მოგახსენოთ, რომ პატარიძეს არ დაუკონკრეტებია უშუალოდ, თუ ვინ და რამდენმა მოახდინეს ცეცხლსასროლი იარაღებიდან გასროლის შედეგად როინ შავაძის მკვლელობა. იგი ამბობდა, რომ „ჩვენს მიერ მოკლული იქნა სამშობლოს მოღალატე და ეს უნდა იყოს მაგალითი სხვისთვის“, თუმცა როგორც შემდგომ გავიგე როინ შავაძე მკვლელობამდე სასტიკად იყო ნაცემი. ხოლო გარდაცვლილს სხეულზე გააჩნდა მრავალი ჭრილობები ცეცხლსასროლი იარაღებიდან მიყენებული.
ყოველივე ამის შემდეგ მე აღარ დავინტერესებულვარ ხსენებული თემით, ვინაიდან რაიმე კითხვა რომ დამესვა პატარიძისთვის, შეეძლო, რომ მას ჩემთვის დაებრალებინა, თითქოს ვიყავი მოღალატის დამცველი და შემდგომ ადვილი წარმოსადგენია, თუ რა შედეგით შეიძლებოდა დამესრულებინა არამარტო კარიერა, არამედ სიცოცხლეც.
ასევე მსურს მოგახსენოთ, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით ჩვენების მისაცემად არავის დავუბარებივარ. პირველივე გამოძახებისთანავე გამოვცხადდი და მოგაწოდეთ ის ინფორმაცია, რაც აღნიშნულ ფაქტთან დაკავშირებით ჩემთვის ცნობილია,“ – დაასრულა ვასო შანიძემ.
____
ვასო შანიძემ „ბათუმელებს“ თავად დაუდასტურა, რომ ის ამჟამად პრემიერ-მინისტრის აპარატს დაქვემდებარებულ საგარეო დაზვერვის სამსახურში მუშაობს, თუმცა არ აქვს თანამდებობა და მხოლოდ ოპერატიული თანამშრომელია.
ვასო შანიძის მსგავსად, თეიმურაზ პატარიძის მოადგილის პოზიციაზე მუშაობდა ალი ბალაძე, რომელსაც 2024 წლის მარტში 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ნინი ბალაძის, ალი ბალაძის შვილის ინფორმაციით, ვასო შანიძის ამჟამად საგარეო დაზვერვის სამსახურის უფროსის მოადგილეა. ვასო შანიძის თანამდებობის შესახებ ინფორმაცია „ბათუმელებს“ საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციაში არ მიაწოდეს.
სერჟანტი და აგვისტოს ომის მონაწილე როინ შავაძე 2008 წლის 16 აგვისტოს წამებით მოკლეს. გამოძიებას არც ახლა აქვს პასუხი: რა იყო სპეცრაზმელების მიერ როინ შავაძის სასტიკი და ჯგუფური მკვლელობის მოტივი, მკვლელობის, რომლის ჩადენის შემდეგ 15 წელი ერთ პირსაც არ არ დაკისრებია პასუხისმგებლობა.
2020 წელს, ევროსასამართლომ, „როინ შავაძის საქმეზე“ სახელმწიფოს მხრიდან ევროკონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევა დაადგინა. ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ ამ საქმეზე 12 პირს წარუდგინეს ბრალი. რეზონანსულ საქმეზე ძირითადად სპეცრაზმელები დასაჯეს, რომლებიც ამავე დროს აგვისტოს ომის მებრძოლები არიან.
უფლებადამცველები მიიჩნევენ, რომ როცა საუბარია სახელმწიფოს მხრიდან ევროპული კონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევაზე, მნიშვნელოვანია მაღალჩინოსნების პასუხისმგებლობა, რომლებმაც თავის დროზე სერჟანტის მკვლელობის საქმეზე გამოძიება დაიწყეს, თუმცა არაფერი გამოიძიეს – მაგალითად, აჭარის იმდროინდელი პროკურორი ვასილ როინიშვილი დასჯის ნაცვლად „ოცნების“ ხელისუფლებამ დააწინაურა. 2020 წელს ვასილ როინიშვილი საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე გახდა.
მკვლელობიდან 15 წელი ხელისუფლება რეალური დამნაშავეების დასჯის ნაცვლად „როინ შავაძის საქმეს“ არჩევნებიდან არჩევნებამდე პოლიტიკურად იყენებდა გზავნილით, რომ სააკაშვილის რეჟიმის დროს უდანაშაულო ადამიანი წამებით მოკლეს. „ოცნების“ ხელისუფლებამ ადამიანები, რომლებსაც პასუხისმგებლობა ჰქონდათ ამ საქმის გამოძიებაზე და არ გამოიძიეს, პირიქით დააწინაურა, ან მართლმსაჯულების სისტემაში გავლენიან პოზიციებზე დატოვა.
საქართველოს პარლამენტის წევრმა, დიმიტრი ხუნდაძემ სახელმწიფოსთან სარფიანი გარიგება დადო. მან ქონების ეროვნულ სააგენტოს მიწის ნაკვეთი გაუცვალა.
დეპუტატმა სახელმწიფოს გადაუფორმა თავისი კუთვნილი 600 კვ.მეტრი მცხეთაში და სანაცვლოდ ასევე მცხეთაში, სამხედრო ქალაქში, მტკვრის სანაპიროზე 1050 კვ.მეტრი გაიფორმა.
მონიშნულია მიწის ნაკვეთი, რომელიც დიმიტრი ხუნდაძემ გაიფორმა გაცვლის შემდეგ
არც ქონებრივ დეკლარაციაში და არც საჯარო რეესტრის დოკუმენტებში არ ჩანს, ვინ იყო გაცვლის ინიციატორი, ქონების მართვის სააგენტო, თუ დეპუტატი. თუმცა, დგინდება ის, რომ დეპუტატმა მიიღო უფრო დიდი ტერიტორია სიმბოლურ ფასად, 1 ლარად და 600 კვ.მეტრი თავისი ფართობის დათმობის სანაცვლოდ.
ეს ნაკვეთი მიხეილ ხუნდაძემ სახელმწიფოს გადაუფორმა – 600 კვ.მეტრი
ქონების გაცვლის შესახებ დიმიტრი ხუნდაძემ 2024 წელს შევსებულ დეკლარაციაში ჩაწერა, თუმცა არ დააკონკრეტა, ვის გაუცვალა ეს ქონება და რა მიიღო სანაცვლოდ.
ქონებრივ დეკლარაციაში დეპუტატი ასევე წერს, რომ 2010 წელს შეიძინა მიწის ნაკვეთი, რომელიც სახელმწიფოს გაუცვალა. მისივე ერთ-ერთი დეკლარაციის თანახმად, ეს ნაკვეთი აუქციონზე 25 000 ლარად შეისყიდა. 1 კვ.მეტრი 41 ლარად და 66 თეთრად.
რეესტრის მონაცემებით, 2010 წლამდე ეს ქონება მცხეთის მუნიციპალიტეტის საკუთრება იყო.
„ბათუმელებმა“ ამ თემაზე კითხვებით ქონების ეროვნულ სააგენტოს მიმართა.
სააგენტოს განმარტებით, დიმიტრი ხუნდაძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება მდებარეობდა საქართველოს მთავრობის, 2015 წლის №411 დადგენილებით განსაზღვრული
განსაკუთრებული რეჟიმის მქონე ტერიტორიაზე:
„აღნიშნულ ტერიტორიაზე, მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ იუნესკოს კონვენციისა და მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის გადაწყვეტილებების შესაბამისად, აკრძალულია ნებისმიერი სახის მშენებლობა.“
მთავრობის №411 დადგენილება მცხეთის მუნიციპალიტეტის კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებში ქალაქთმშენებლობის რეგულირების განსაკუთრებულ რეჟიმს ადგენს.
სააგენტო განმარტავს, რომ დეპუტატმა ქონების ეროვნულ სააგენტოს სწორედ ამ რეჟიმის გათვალისწინებით მიმართა:
„კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით, ყოველგვარი სამშენებლო ქმედების განხორციელების შეზღუდვის გათვალისწინებით, ზემოხსენებულმა პირმა მომართა
სააგენტოს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გადაცემის მოთხოვნითა და კერძო საკუთრებაში არსებული ქონების სახელმწიფოსთვის უსასყიდლოდ გადაცემის პირობით.“
რაც შეეხება მიწის ნაკვეთების ფართობს, იმას, რომ 600 კვ.მეტრის სანაცვლოდ ხუნდაძემ 1050 კვადრატი მიიღო, სააგენტო გვარწმუნებს, რომ ფართობების ფასი დაიანგარიშეს და ხუნდაძის ნაკვეთი უფრო ძვირი ღირდა, ვიდრე მისთვის გადაცემული სახელმწიფოს ტერიტორია:
„საქმისწარმოების პროცესში განხორციელდა სახელმწიფო და კერძო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულებების განსაზღვრა, სსიპ – ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის საფუძველზე. დასკვნის თანახმად, დიმიტრი ხუნდაძის მიერ სახელმწიფოსათვის გადმოცემული უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულება აღემატება, ამავე პირისათვის გადაცემული სახელმწიფო ქონების საბაზრო ღირებულებას“, – გვწერს სააგენტო.
რაც შეეხება ვალდებულებას, ხუნდაძისთვის გადაცემული მიწის ნაკვეთის ამონაწერში თავდაპირველად მითითებული იყო, რომ დეპუტატმა ნაკვეთი ვალდებულების შესრულების პირობით დაირეგისტრირა და ამ ვალდებულების შესრულებამდე მას ნაკვეთის გასხვისების, ასევე იჯარით გაცემის უფლება არ ჰქონდა. განახლებულ ამონაწერში ეს ჩანაწერი გაქრა.
ამასთან დაკავშირებით სააგენტომ განგვიმარტა, რომ ვალდებულება საპრივატიზებო საფასურის გადახდა იყო, რაც დეპუტატმა შეასრულა. შესაბამისად, ქონება მის საკუთრებაშია უპირობოდ:
„ვალდებულების ნაწილთან დაკავშირებით გაცნობებთ, რომ საქართველოს მთავრობის განკარგულების საფუძველზე გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება ითვალისწინებდა
საპრივატიზებო საფასურის გადახდისა და დიმიტრი ხუნდაძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების სახელმწიფოსათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას. აღნიშნული ვალდებულებების შესრულების და აღნიშნულთან დაკავშირებით სსიპ-სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს წერილობითი დადასტურების შემდგომ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება გახდა დიმიტრი ხუნდაძის უპირობო საკუთრება.“
დიმიტრი ხუნდაძე თავისივე დეკლარაციაში წერს, რომ 1 ლარი გადაიხადა, ასევე სახელმწიფოს დაუთმო მის საკუთრებაში არსებული ნაკვეთი 600 კვ.მეტრი.
დიმიტრი ხუნდაძე საქართველოს პარლამენტში „ოცნების“ სიით შევიდა, ის ახლა „ხალხის ძალას“ წარმოადგენს და რუსული კანონის მხარდამჭერია. წინა მოწვევის პარლამენტში ხუნდაძე იყო ერთ-ერთი. ე.წ. ამბოხებული მაჟორიტარი, რომელმაც საარჩევნო სისტემის სრულად პროპორციულზე გადასვლას მხარი არ დაუჭირა.
სტატისტიკის მიხედვით, საქართველოში 1000 ადამიანზე 418 ავტომობილი მოდის. ამ მონაცემის გათვალისწინებით (მანქანას ლამის ყოველი მეორე ფლობს), გასაკვირია, რომ კომპანია GEO MATIC-ის მიერ მძღოლებისთვის შეთავაზებული სერვისი დღემდე არ არსებობდა ქვეყანაში და მხოლოდ ახლა მკვიდრდება.
GEO MATIC-ის დანადგარებიდან, რომლებიც ავტოსამრეცხაოებსა და სხვა შესაბამის ადგილებში დაგხვდებათ, მომხმარებელს ორი სახის პროდუქტის შეძენა შეეძლება: მინის საწმენდი ერთჯერადი ტილოსი და ასევე ერთჯერადი მუყაოს ხალიჩის.
კომპანიის დაფუძნებელმა, შოთა გაბაიძემ, ამ იდეის განხორციელებაზე ფიქრი ორი წლის წინ დაიწყო:
„დანადგარის 4 სხვადასხვა მოდელის პროტოტიპი შევქმენით, რომელთაგან ერთი შეირჩა. დამზადების პროცესმა, დაახლოებით, წელიწადს გასტანა. ის, რასაც ჩვენ ვთავაზობთ მომხმარებელს, ტექნოლოგიურად და ინოვაციურად უნიკალურია. ტილო, რომლითაც მანქანის მინებს ვწმენდთ და, ხშირად, მანქანაშივე ვინახავთ ხოლმე, უსიამოვნო სუნისა და ანტისანიტარიის წყაროა და სალონში მყოფებისთვის, განსაკუთრებით ბავშვებისთვის, საფრთხეს წარმოადგენს. ერთჯერადი ტილო კი, რომელსაც ჩვენი დანადგარიდან მინიმალურ ფასად შეიძენთ, მიკრობოჭკოვანი, მრავალფუნქციური მასალისგანაა დამზადებული და მანქანის მინის როგორც შიდა, ისე გარე ზედაპირისთვის გამოიყენება. მეორე პროდუქტი, რომელიც მძღოლებს, განსაკუთრებით კი ტაქსის მძღოლებს, ცხოვრებას გაუიოლებს, მუყაოს ერთჯერადი ხალიჩაა. ეს პროქდუქტი მანქანის სალონში სისუფთავის ხანგრძლივად შენარჩუნებას უწყობს ხელს (წვიმიან ამინდში, ქალაქგარეთ გასვლისას, სალონში მგზავრების ხშირი მონაცვლეობის შემთხვევაში და ა. შ.). ამ ხალიჩის შეძენაც იმავე აპარატიდან იქნება შესაძლებელი – ასევე მინიმალურ ფასად“.
ორივე პროდუქტი „ერთჯერადია“, მაგრამ არა პირდაპირი გაგებით. ანტიბაქტერიული, ბიოდეგრადირებადი ნაჭრის გამოყენება, თუკი მხოლოდ მინები იწმინდება, მრავალჯერადად შეიძლება, მთლიანად მანქანის გაწმენდის შემთხვევაში კი კომპანია ერთჯერადი გამოყენების რეკომენდაციას იძლევა. ხალიჩის მასალა (მუყაო) საკმაოდ გამძლეა, შეწოვის მაღალი ხარისხით გამოირჩევა, ამიტომ ხალიჩა 4-5 დღის განმავლობაში ფუნქციურია.
ეს დანადგარები ავტომატურ რეჟიმში, 24 საათის განმავლობაში იმუშავებს და, დამფუძნებლის თქმით, თბილისსა და საქართველოს სხვა ქალაქებში, მრავალ ადგილას განთავსება.
„ამ ეტაპზე აპარატები ლარიან სამრეცხაოებზეა გათვლილი, იქ ვდგამთ, მაგრამ სამომავლოდ შესაძლებელი იქნება სავაჭრო ცენტრების გარაჟებში, ავტობაზრობებზე და სხვა ადგილებზე დადგმა. 6 აპარატი უკვე თბილისშია, რამდენიმე დღეში დამატებით კიდევ 6 აპარატს ველოდებით. ამ აპარატების ნაწილის შეძენაში თიბისი ბანკი და აწარმოე საქართველო დაგვეხმარა. GEO MATIC ტექნოლოგიური და ინოვაციური მიმართულების ბიზნესია. ამ მიმართულებას თიბისი განსაკუთრებით ახალისებს, ამიტომაც გადავწყვიტე სწორედ ამ ბანკთან დაკავშირება. ბიზნესის ტექნიკური ანალიზის გაცნობის, ხარჯთაღრიცხვის გაკეთების და სხვა დეტალების შეთანხმების შემდეგ ცხადი გახდა, რომ ბანკის და ჩემი ხედვა დაემთხვა, შესაბამისად, თანხაც მარტივად გამოიყო“.
GEO MATIC-ის გეგმები სამ ეტაპს მოიცავს. პირველი ნაბიჯი დედაქალაქის მასშტაბით აპარატების მონტაჟია, რაც, სათანადო სარეკლამო და მარკეტინგული კამპანიის თანხლებით, კომპანიისა და მის მიერ შეთავაზებული სერვისის პოპულარობას გაზრდის. ამის შემდეგ კომპანია საქართველოს სხვა ქალაქებსაც მოიცავს, მაგრამ, ამ შემთხვევაში, ეს ფრენშაიზინგი იქნება. ამ ბიზნესით დაინტერესებული პირი ამა თუ იმ ქალაქში კომპანიისაგან შეიძენს აპარატებს, რომელთა მონტაჟს, ფუნქციონირებას, მასალის მიწოდებას და ტექნიკურ საკითხებში დახმარებას GEO MATIC თავად უზრუნველყოფს.
მესამე ეტაპზე GEO MATIC აპირებს, ქვეყნის ფარგლებს გასცდეს და ყოფილი საბჭოთა კავშირის 15 ქვეყნის ბაზარი მოიცვას. ამჟამად მოლაპარაკები მიმდინარეობს ყაზახეთთან, აზერბაიჯანთან და სომხეთთან.
უეფამ ორი მატჩის გამოტოვებით დასაჯა თურქი ფეხბურთელი მერიჰ დემირალი ევროპის ჩემპიონატზე, მერვედფინალში გოლის აღნიშვნის დროს გამოყენებული ულტრანაციონალისტური ჟესტისთვის.
დისკვალიფიკაციის გამო, დემირალი შაბათს, თურქეთის ეროვნულ ნაკრებს ვერ დაეხმარება მეოთხედფინალურ მატჩში ნიდერლანდების ნაკრების წინააღმდეგ და ნახევარფინალშიც, იმ შემთხვევაში, თუ თურქეთის ნაკრები მოახერხებს ნიდერლანდების ნაკრების დამარცხებას.
ამ ფაქტის გათვალისწინებით, AP წერს, რომ თურქეთის პრეზიდენტმა, რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა გააუქმა აზერბაიჯანში ვიზიტი და გუნდის მხარდასაჭერად, შაბათს, თამაშზე დასასწრებად გაემგზავრება.
2 ივლისს, თურქეთის ნაკრების ფეხბურთმა მერიჰ დემირალმა ავსტრიის ნაკრების კარში გატანილი მეორე გოლი აღნიშნა ე.წ. „მგლის მისალმებით“, ჟესტით, რომელიც დაკავშირებულია ულტრამემარჯვენე ექსტრემისტულ დაჯგუფებასთან – „რუხი მგლები“.
დემირალმა მატჩის შემდეგ თქვა, რომ მისალმება, რომელიც ავსტრიასა და საფრანგეთში აკრძალულია, წინასწარ ჰქონდა დაგეგმილი გოლის გატანის შემთხვევაში:
„ძალიან ვამაყობ, რომ თურქი ვარ, გოლის შემდეგ ეს ძლიერად ვიგრძენი, მინდოდა ეს გამეკეთებინა და მიხარია, რომ ეს გავაკეთე“.
საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია “ყრუთა კავშირთან “და საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდთან (IFES) თანამშრომლობით სმენადაქვეითებულ ამომრჩევლებთან საინფორმაციო შეხვედრებს მართავს. 4 ივლისს მორიგი შეხვედრა საქართველოს “ყრუთა კავშირში” გაიმართა და ის ცესკოს თავმჯდომარე გიორგი კალანდარიშვილმა, IFES-ის საქართველოს წარმომადგენლობის ხელმძღვანელმა რენატა ლევოვსკიმ და კავშირის თავმჯდომარე ამირან ბატატუნაშვილმა გახსნეს.
გიორგი კალანდარიშვილმა დეტალურად ისაუბრა 2024 წლის არჩევნებისთვის მზადების პროცესის, ტექნოლოგიური სიახლეებისა და ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს მნიშვნელობის შესახებ.
„ინკლუზიური საარჩევნო გარემოს ხელშეწყობა ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს ჩვენი ინსტიტუციისთვის. ამ მიმართულებით არაერთ აქტივობას ვახორციელებთ როგორც ინფორმირების, ისე სათანადო სერვისების მიწოდებისა და ადაპტირების მიზნით. “ყრუთა კავშირთან” მჭიდრო თანამშრომლობით საინფორმაციო კამპანიას თბილისსა და რეგიონებში ვახორციელებთ. ამ მხარდაჭერისთვის კავშირს და ჩვენს საერთაშორისო პარტნიორ IFES-ს, დიდი მადლობა მინდა ვუთხრა. მათი ხელშეწყობით გვაქვს შესაძლებლობა სხვადასხვა მიზნობრივ ჯგუფთან განვახორციელოთ საინფორმაციო კამპანია“,- აღნიშნა ცესკოს თავმჯდომარემ.
“ყრუთა კავშირში” ასევე გაიმართა ელექტრონული საარჩევნო ტექნოლოგიების დემონსტრაცია და იმიტირებული კენჭისყრა. შეხვედრის მონაწილეებს საშუალება ჰქონდათ პრაქტიკაში გამოეცადათ ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობა.
აღსანიშნავია, რომ საინფორმაციო შეხვედრები საარჩევნო ადმინისტრაციის 2024 წლის სამოქმედო გეგმის შესაბამისად ტარდება, ასევე ვრცელდება არჩევნებში მონაწილეობის გზამკვლევი მარტივად წასაკითხ ფორმატში, რომელსაც თან ახლავს QR წამკითხველი, რომლის გამოყენებით ინფორმაცია მისაწვდომია ყრუ პირებისთვის ჟესტურ ენაზე, ხოლო უსინათლო პირებისთვის აუდიო ფორმატში. შეხვედრები უკვე ჩატარდა კავშირის რეგიონულ ოფისებში მარნეულში, რუსთავსა და გორში. უახლოეს მომავალში კი დაგეგმილია შეხვედრები ქუთაისში და ბათუმში.
მსოფლიოში უმსხვილესმა სასტუმროების მმართველმა კომპანიამ, Aimbridge Hospitality-იმ მართვაში ჩაიბარა ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო კომპლექსის, Wyndham Grand Batumi Gonio. ეს საქართველოში, ამ სეგმენტში არსებული პირველი სასტუმროა ე.წ. all inclusive სერვისებით.
ხელშეკრულება 4 ივლისს გაფორმდა ქართულ სამშენებლო ჰოლდინგ European Village-თან, რომელიც ამ კომპლექსს აშენებს. ხელშეკრულების გაფორმება დაემთხვა საქართველოში Aimbridge-ის ოფისის გახსნას.
კომპლექსი მსოფლიოში უმსხვილესი სასტუმროების ქსელის – Wyndham Hotels & Resorts-ის ნაწილია და შენდება Wyndham Grand ბრენდის ქვეშ.
მსოფლიოში მხოლოდ 78 ასეთი სასტუმროა, პოსტსაბჭოთა სივრცეში კი – მხოლოდ ორი. შესაბამისად, საქართველო ხდება ამერიკული სასტუმროების საკვანძო ბაზარი რეგიონში.
Wyndham Grand Batumi Gonio მოიცავს სხვადასხვა ფორმატის ოთხ სასტუმროს – ნომრებით, საოჯახო რეზიდენციებით, სასტუმრო თაუნჰაუსებითა და ვილებით, სულ 1055 ნომრით. სასტუმროს გახსნა იგეგმება 2025 წელს.
პროექტის საინვესტიციო მოცულობა 90 მილიონი დოლარია.
ეს მხოლოდ პირველი ობიექტია საქართველოს მდიდრულ საერთაშორისო კურორტად გარდაქმნის გლობალურ გეგმაში და ასევე გამოწვევაა რუსული და თურქული „ოლ ინკლუზივ“ სასტუმროებისთვის.
დევიდ ანდერსონი, Aimbridge EMEA-ს პრეზიდენტი (კომპანიის განყოფილებები ევროპაში, აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში):
„საქართველოს ტურისტულ ბაზარზე დიდ პოტენციალს ვხედავთ. ჩვენ მოუთმენლად ველით შესაძლებლობას, განვახორციელოთ პროექტი ბათუმში და გავაფართოვოთ ჩვენი გუნდი ახალი ოფისით საქართველოში“.
საქართველო უკვე იზიდავს მოგზაურებს თავის ბაზარზე არა მხოლოდ რუსეთიდან და თურქეთიდან, არამედ არაბული ქვეყნებიდან და ისრაელიდან. როგორც წესი, ეს არიან უფრო მაღალი გადახდის უნარის მქონე ტურისტები, რომლებიც საჭიროებენ მომსახურების მაღალ დონეს.
შედარებისთვის: საქართველოში ისრაელიდან ჩამოსული ტურისტები საშუალოდ 1400 დოლარს ხარჯავენ, ევროკავშირიდან – 1300 დოლარს, ხოლო რუსეთიდან და თურქეთიდან – 650 და 400 დოლარს.
European Village-ის ჰოლდინგის გენერალური დირექტორი არჩილ ფარტენაძე:
„მსოფლიო ლიდერებთან თანამშრომლობა გვაძლევს ჩვენ და მთლიანად საქართველოს შესაძლებლობას მივიღოთ უმაღლესი საერთაშორისო დონის სასტუმრო მომსახურება და გადავდგათ მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ქვეყანაში მაღალი ხარისხის ტურიზმისა და სტუმარ-მასპინძლობის განვითარებაში“.
4 ივლისს, უსინათლოთა კავშირის აჭარის ფილიალში გამგეობის მიერ დაგეგმილი კრება ხმაურის ფონზე ჩატარდა. უსინათლოთა კავშირის რამდენიმე წევრმა, მათ შორის გამგეობის დელეგატმა ცისანა ბერიძემ, მოქმედი გამგეობის წევრების საქმიანობა გააპროტესტა და მათთვის სტატუსის შეჩერება მოითხოვა.
გამგეობის წევრების მიმართ უსინათლოთა კავშირის წევრთა ნაწილის მხრიდან უნდობლობის გამოცხადების მიზეზებს ცისანა ბერიძე შემდეგნაირად განმარტავს:
„საქმე ის არის, რომ ჩვენ დავა გვაქვს საქართველოს უსინათლოთა კავშირთან, იმის გამო, რომ ქონება გაგვისხვისეს, გაგვიჩუქეს. გენერალურმა პროკურატურამ დასკვნა დადო, რომ სამ მილიონ ლარად შეფასებული ქონება არის გასხვისებული და უსინათლოთა კავშირის თითოეული წევრი ცნო დაზარალებულად. გამგეობის დელეგატებს, გამგეობის წევრებს, უნდა გადასცემოდათ ეს ინფორმაცია და ხალხს უნდა სცოდნოდა, რომ თითოეული წევრი არის მიჩნეული დაზარალებულად, ეს საბუთი იქნა დამალული“.
ცისანა ბერიძე
უსინათლოთა კავშირის მოქმედ და ყოფილ თავმჯდომარეებს გასული წლის 9 ნოემბერს პროკურატურამ ორგანიზაციის ქონების გაფლანგვისა და უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების მუხლებით ბრალიწარუდგინა უსინათლოთა კავშირის მოქმედ და ყოფილ თავმჯდომარეებს. „აი ფაქტის“ ცნობით, საქმე ეხება დაახლოებით სამი მილიონზე მეტი ლარის ზიანს.
უსინათლოთა კავშირის წევრთა ნაწილი წლებია აცხადებს, რომ კავშირის ბალანსზე არსებული ქონება და ამ ქონებით მიღებული შემოსავლები მათ არ ხმარდება. „ბათუმში ჩვენი წარმოება სრული დატვირთვით მუშაობს, არც ერთი კუთხე კუნჭული არ არის დარჩენილი, რომ არ იყოს გაქირავებული და შემოსავალია 30 000 ლარი, როცა შეიძლება გაცილებით მეტი შემოვიდეს, ჩვენი ხალხი კი, ბოდიში და, მათხოვრობს. ჩვენ გვინდა სამართალი” – ამბობს უსინათლოთა კავშირის წევრი, ზურაბ მსახურაძე.
ზურაბ მსახურაძე ამბობს, რომ ორგანიზაციის საკუთრებაშია 8000 კვ/მ, აქედან 6000 კვ-მეტრამდე არის გაქირავებული, სადაც 45 საამქროა განთავსებული.
„6000 კვ/მ-ია გაქირავებული, შემოსული თანხიდან ჩვენ არაფერი სარგებელი არ გვაქვს. ხალხზე გადანაწილდეს/ხალხს მოხმარდეს” – ამბობს გოჩა ბოლქვაძე, უსინათლოთა კავშირის წევრი.
უსინათლოთა კავშირის შენობის ტერიტორია ადაპტირებული არ არის.
ზურაბ მსახურაძე ამბობს, რომ მისი ინფორმაციით, ინტერესი არსებობს უსინათლოთა კავშირის აჭარის ფილიალის ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებითაც:
„ამბობენ, რომ არარენტაბელურია წარმოება, არაშემოსავლიანია, ვირთხები დარბიან საამქროებში და ამიტომ გავყიდოთო”.
ცისანა ბერიძე: „მე ვარ ფილიალის დელეგატი და ლეგიტიმაცია მაქვს ვისაუბრო ჩემი კავშირის წევრების სახელით. ძალიან ბევრი მოთხოვნა გვაქვს ჩვენ აჭარის ფილიალში, ვინაიდან არ არის არანაირი ინფრაქტსრუქტურა… ბევრჯერ იყო თხოვნა, რომ ჩვენ აქ რაიმე კულტურული ცენტრი გაგვეკეთებია, როგორც არის თბილისში, არ გაგვიკეთეს… რამდენი თხოვნაც იყო თბილისის სათაო ოფისის თავმჯდომარესთან, ყოველთვის იძახდა, რომ ეს ძალიან დიდ თანხებთან იყო დაკავშირებული…“
გამგეობის წევრი, ირმა ბარაბაძე ამბობს, რომ ინფორმაცია უსინათლოთა კავშირის აჭარის ფილიალის ქონების გასხვისებასთან დაკავშირებით არ შეესაბამება რეალობას:
„ეს არის უსინათლოთა მცირე ჯგუფი, მართულები არიან და შეცდომაში შეყვანილები, თითქოს და აჭარის ქონება იყიდება/სხვისდება, რაც არის ტყუილი. დღეს ტარდება ფილიალის საანგარიშო კრება, რომლის ჩაშლაც უნდათ სინამდვილეში” – გვითხრა მან.
ირმა ბარაბაძე
ცისანა ბერიძე ამბობს, რომ სანამ სასამართლო არ გამოიტანს განაჩენს უსინათლოთა ქონების უკანონოდ გასხვისებასთან დაკავშირებით, ისინი ბოიკოტს უცხადებენ გამგეობის წევრებს:
„ეს იქნება უცვლელი პროცესები აჭარაშიც, რუსთავშიც, სამეგრელოში, იმერეთშიც, ყველგან გაგრძელდება, მანამ, სანამ უსინათლოები არ მივიღებთ პასუხს… სანამ ბოლომდე არ იქნებიან დაკითხული მოწმეები და სანამ არ გამოვლინდებიან დამნაშავეები, მანამდე მოვითხოვთ რომ შეუჩერდეთ სტატუსი და არ ჰქონდეთ უფლება, ჩაატარონ კრება“.
გულვარდი გობაძე ხულოს სოფელ დიდაჭარიდან, მე-8 კლასში იყო, როცა ოჯახთან ერთად, 1951 წლის 21 დეკემბერს, ყაზახეთში გაასახლეს.
ქალი რამდენიმე დღის წინ გახდა 90 წლის, მაგრამ წლებმა ტკივილიან მოგონებებს ვერაფერი დააკლო. ინტერვიუს დასაწყისშივე მითხრა – ამ 90 წლის განმავლობაში რაც გადამხდა, ვნახე, ვიწვალე თუ ვეწამე, ყველაფერი 10 თითივით მახსოვს, შემეკითხე რაც გინდაო.
ამბობს, გადასახლების გახსენება ხალხში არ მინდა – მარტო რომ ვარ, მაშინ ვიხსენებ და მაშინ ვტირიო:
„ამის გახსენება ყოველთვის არ შეიძლება. ვიწვი, ტანში ცეცხლი მეკიდება. ჩემი დედ-მამის კვნესა, ტირილი, შიმშილი, ვაება. რა დამავიწყებს? ძალიან მიხარია, რომ ყველაფერი მახსოვს. მარა საჭირო ყოფილა, როცა მოხუცდები და მეხსიერებას კარგავ.
ორი ძმა და ოთხი და მიწაში ჩავდე. რომ იცოცხლებ, უნდა გიხაროდეს ქვეყანა, ხომ ასე? წყალს დავლევ მამა მახსენდება, მაწონს შევჭამ – და, გამაყუჩებელს დავლევ – დედა მახსენდება. არ მერგება!
ჩემი ბავშვობა ძალიან აუტანელი იყო. 12 წლიდან დღემდე ერთი წუთი არ გავჩერებულვარ. სულ ჯაფაში, სულ შრომაში, სულ ტვირთებში გავატარე ჩემი ცხოვრება.
თავიდან ჩვენც თუ ვიყავით გადასახლების სიაში არ ვიცოდით. როგორ წაგვიყვანეს იცით? სახლში არავის არ ვუშვებდით, მაგრამ მაინც შემოვიდნენ და აკრიფეს საწოლები, რომლებშიც ვიწექით. დედაჩემს გული წაუვიდა. მამა დედაჩემს ასულიერებდა. მთელმა სოფელმა ზუზუნით, ტირილით გაგვაცილა.
10-15 ქათამი გვყავდა. დაკლეს და თივის გოდრებში გასაწმენდი ქათმები ჩაყარეს. ჩაყარეს დასაფშვნელი სიმინდიც“, – გვიყვება გულვარდი, რომლის უფროს დებს გადასახლება არ შეხებია – დაქორწინებულები იყვნენ, უფროსი ძმა კი ჯარში იყო, ამიტომ ისიც გადაურჩა გადასახლებას. ყაზახეთის გზას გაუყენეს მშობლები, თავად გულვარდი, მასზე უფროსი და და პატარა ძმა.
„ჩვენისთანა შვიდი კომლი იყო [გასახლების] სიაში სოფლიდან. ჩემი დები გულწასულები გორავდნენ თოვლზე. ისინი დავტოვეთ. ჩემს სკოლასაც ჩავუარეთ და დავტოვეთ. ფრიადოსანი ვიყავი, მხოლოდ სწავლა მინდოდა.
ყველაფერი, რაც გზად მიგვქონდა, მახუნცეთის ხრამში დაგვრჩა – მახუნცეთში გადავარდა ჩვენი მანქანა, გადავიჩეხეთ. ოჯახის ოთხი წევრი დიდი მანქანის ქვეშ მოვყევით. დავშავდით. მხოლოდ ჩემი 12 წლის ძმა არ დაშავდა. მან მოასწრო გადავარდნისას მანქანიდან გადახტომა.
მახუნცეთის საავადმყოფოში მიგვიყვანეს, ჩაგვსვეს გიფსებში, დაგვაწვინეს საკაცეებზე და ასე ჩაგვიყვანეს ბათუმში. ბათუმიდან საქონლის ეშელონში ჩაგვსვეს და წაგვიყვანეს ყაზახისტანში. გრძნობაზე არ იყვნენ ჩემი ავადმყოფები.
ჩვენს ვაგონში მოხვდა მემედ პაპუნაიშვილი და მისი ცოლი მერიკო ხახუტაიშვილი ქობულეთიდან. მერიკო ექთანი იყო. ისინი გვასმევდნენ, გვაჭმევდნენ და გვპატრონობდნენ.
ჩაგვიყვანეს ყაზახისტანში. შეგვიყვანეს ერთ მიწურ ქოხში და საკაცეებით დაგვაწყვეს მიწაზე. სალდათებმა მოგვცეს კალბასი, პური და მოგვიხურეს კარები. წამოვიდნენ, დაგვტოვეს. დავრჩით უპატრონოდ.
არაფერი არ გვქონდა. არც ავეჯი, არც ჭურჭელი, არც საჭმელი, საერთოდ არაფერი. ყველაფერი მახუნცეთის ხრამში დაგვრჩა. ჩემი ძმა ტიროდა, დადიოდა, რა ექნა აღარ იცოდა. ბოლოს კარი გააღო და მოშორებით პატარა ქოხი გამოჩნდა. მივიდა და კარზე დააკაკუნა. ჩვენი ქოხიდან ვუყურებდი მე. მოხუცი ქალი იყო, რომელსაც ჩემმა ძმამ ანიშნა – წყალი მინდა. შავი ვედროთი მღვრიე წყალი მისცა. ცოტ-ცოტას ამ წყალს გვასხამდა პირში ჩემი ძმა. ასე გადავიტანეთ ის ღამე.
დილა რომ გათენდა და მზე ამოვიდა იმით მივხვდი, რომ პატარა ფანჯარა იყო ამ ქოხზე გამოჭრილი, საიდანაც მზის სხივი ჩამოვიდა. ჩემს ძმას დავეყრდენი და გარეთ გავიხედე. დავინახე დიდი მინდვრები, ხალხი, ცხენები, ვირები, ცხვრები. დიდხანს ვუყურე, ვუყურე და ბოლოს ერთი გოგო გამოჩნდა. ლამაზი, იმ ხალხში გამორჩეული, დიდ ძროხას მიდენიდა. გავყავი ხელი და დავუქნიე, დავუძახე.
მოვიდა და წამოგვიხედა იმ გოგომ – გვიყურა, გვიყურა. ჩემი ვერაფერი ვერ გაიგო. გაიქცა და ხნიერი კაცი, მამამისი მოიყვანა. ამ კაცმა დაგვიარა და ყველას მოგვეფერა. ვერც მას გავაგებინეთ ვერაფერი. მოგვიტანა მაწონი, რძე, საჭმელი, ყველაფერი. გვაჭამა. კიდევ მახსოვს ის ხმა – დადგა ჩვენ კარებთან და რაული, რიქათიო დაიძახა. ვხედავდი, ტრაქტორებიდან როგორ გადმოხტნენ ბიჭები და ჩვენკენ გამოიქცნენ. შემდეგ რა უთხრა იმათ არ ვიცი.
ბიჭებმა ბენზინის კასრი მოაგორეს, სასწრაფოდ ამოჭრეს თავი, მინდორში აკრეფილი ნეხვი ჩაყარეს, ჩვენს მიწურში დაგვიდგეს. ასე გაგვათბეს“, – გაიხსენა გულვარდიმ და დაამატა, რომ ყოველი დღე, რომელიც გადასახლებაში გაატარა მისთვის „საშინელი მოსაგონია“.
გულვარდი, მასთან ერთად გადასახლებული ოჯახის წევრები და მემედ პაპუნაიშვილი.
„ჩვენ რომ ავად ვიყავით, ვის უნდა ემუშავა. საჭმელი არა, წყალი არა. იცი როგორი წყალი გვქონდა?გადავხარშავდით და იმას ვსვამდით.
აქედან რომ არ გამოეგზავნათ ჩემს დებს შაქარი და საჭმელი, იქ ვის უნდა მოეცა ჩვენთვის? არავის. ის იყო რომ კომენდატურაში აღწერაზე ვიყავით, ხანდახან მოგვაკითხავდნენ, როგორ ხართო.
დედაჩემს შარდის ბუშტი გახეთქილი ჰქონდა, პრობლემები თირკმელაზე და მაგის მორჩენა ხომ აღარ შეიძლებოდა. მაშინ ყოფილიყო გამაყუჩებელი და იმხელა წივილ-კივილი არ ჰქონოდა დედაჩემს. ისე გაატარა ის წლები, მოშარდვა რომ მოუნდებოდა ასწევდა მისი კივილის ხმა არემარეს.
მამაჩემს ნეკნები ჩატეხილი ჰქონდა, მაგრამ იმდენზე მორჩა, რომ ადგა და გაიარ-გამოიარა. ჩემი და ვეღარ ადგა ლოგინიდან, მხარი და ბარძაყი ჰქონდა ჩამტვრეული. სულ იწვა, ლოგინად იყო. როცა გაგვათავისუფლეს, 17 წლის იყო ჩემი და და მითხრა: მე ვიცი აღარ მოვრჩები, დიდაჭარის წყალს ვეღარ დავლევ, დიდაჭარის მაწონს ვეღარ შევჭამ, დიდაჭარის შუამთობაზე ვეღარ წავალ, მწვანე ტბას ვეღარ ვნახავო“, – გაბზარული ხმით ჰყვება 90 წლის გულვარდი.
ოჯახი გადასახლებიდან 1955 წელს დაბრუნდა.
„ყველაფერი ძალიან მარტივად შევკარით და წამოვედით. უკანა გზაზე საქონლის მატარებელში არ ვიყავით. იქეთ-აქეთ იწვნენ ჩემი დედ-მამა იატაკზე და შუაში ჩემი და საკაცით. ქალაქ ტუაფსეში რომ ჩამოვედით, ჩემმა დამ მაწონი მინდაო. გამახსენდა ხიხაძირელი კაცი, იქ ფერმაში მუშაობდა და შესაძლებელი იყო მაწონი ჰქონოდათ. გაჩერდა მატარებელი, ჩემი ძმა მივიდა და ჭიქით მაწონი მოიტანა. შესცინა ჩემმა დამ. ერთი ლუკმა რომ შევაჭამე, წამომაყენეო მითხრა. წამოვაყენე. ჩემით მინდა შევჭამოო. ერთი კოვზი შეჭამა და მეორეზე გადაუვარდა კოვზი. გასწორდა. მოკვდა.
შეგვეშინდა, რომ არ დაენახათ მკვდარი და არ წაერთმიათ. ეგრევე წაგართმევდნენ. წავახურეთ საბანი და ასე დავმალეთ“.
როცა საქართველოში შემოვიდა მატარებელი, გულვარდიმ მოახერხა ექთნის დახმარებით ერთ-ერთი უფროსი დისთვის დაერეკა და სამშობლოში მომავალი, გზად გარდაცვლილი დის ამბავი შეეტყობინებინა. ბათუმში ჩამოსულ გობაძეების ოჯახს უამრავი ნათესავი თუ მეზობელი დახვდა.
„ამოვედით დიდაჭარაში. მთელი სოფელი ასასვლელში შეკრებილიყო. ისე, როგორც გასახლების დღეს. სახლში რომ მიგვიყვანეს, გამოცარიელებული კედლები დაგხვდა. ჩემი და დავასაფლავეთ და 4 თვის შემდეგ დედაჩემი მოკვდა.
ჯარში რომ მყავდა იმ ძმამ არც დის და არც დედის სიკვდილი არ იცოდა. ჯარიდან რომ გათავისუფლეს და მოდიოდა, ხულოში დახვდა ხალხი, ნათესავები. მე ის დღე არ დამავიწყდება. ეზოში რომ მოვიდა, სასწრაფოდ სახლში შემოვარდა ავადმყოფი დედის და დის სანახავად. შემოვიდა, მიიხედ-მოიხედა რომ აღარ არიან. დაჯდა და იბღავლა. ასწია მთელი სოფელი“, – მომიყვა გულვარდი და მკითხა: „რამდენი ვიწვალე ბებო, მხედავ? აგერ კიდევ დამჯდარი და გელაპარაკები“.
გულვარდისთვის ბედნიერი დღეები არც გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ დამდგარა. მამაჩემი არასდროს მეძახდა გულვარდს, ან ჩემს მეორე სახელს – სურიესო. „მეუბნებოდა, ჩემი სულეიმანი ხარო. ყველგან მე ვახლდით. ტყეში ხერხის გამწევიც მე ვიყავი მისთვის და სახლში საჭმლის გამკეთებელიც. ჩემი ძმები ჯარში რომ იყვნენ, ზამთარში ბოტებს ჩავიცვამდი და მამაჩემთან ერთად ვყრიდი სახურავიდან თოვლს”.
გულვარდი გადასახლებამდე იყო დანიშნული თავის მომავალ მეუღლეზე. იხსენებს, ჩემს ქმარზე მხოლოდ მას შემდეგ ვიქორწინე, რაც ჩემს ძმებს ცხოვრება მოვუწყვეო. „მაშინ სიყვარული არ იყო, მაგრამ რომ არ მნდომოდა არ გავყვებოდი. ლამაზი ქმარი მყავდა. მე მჯობდა. რატომ არ მაჯობებდა, მე რა აღარ გამოვიარე“.
გულვარდი მეოთხე კლასიდან მოყოლებული კერავდა. ამბობს, სოფელში ისეთი ქორწილი არ ყოფილა, დედოფლის კაბა, სიძისთვის კი შარვალ-კოსტუმი მას რომ არ შეეკერა. გულვარდი კერავდა პატარძლის მზითვის ნივთებსაც. „ჩემი საპატარძლო კაბაც მე შევკერე. მახსოვს როგორიც იყო, „მოზბორვილი“. ზამთარში მქონდა ქორწილი, დიდი თოვლი იყო, მაგრამ ჩემი ნათესავები მაინც მოვიდნენ სხვადასხვა სოფლიდან. მაფასებდნენ“.
ქალის თქმით, ძალიან ენატრება სოფელი: „ბოლო ორი წელია არ ვყოფილვარ. იქამდე ყველა წამოვიდოდა და მე ვრჩებოდი დაზამთრებამდე. მინდა ავიდე. საფლავები მენატრება. მინდა, ბოლოჯერ ვნახო.
ყველაფერი რომ მახსოვს და ხელი აღარ მომდევს, ფეხი აღარ მომდევს, სული აღარ მისვენებს ტანში. ვერ ვუძლებ. მოძრაობა მინდა. რაღაც გავაკეთო, ვინმეს რამეში ვარგო მინდა“.
გულვარდის თქმით, საკუთარი თავის ექიმი თავადაა. „ჩემი მუცელი და კუჭი რასაც აიტანს, იმდენს ვჭამ. თუ ვხვდები, რომ მუცელმა არ უნდა აიტანოს სულ არ ვჭამ. რაც ჯანმრთელობას და ორგანიზმს გამოადგება, მინდა თუ არ მინდა იმას შევჭამ. ექვსი საათის შემდეგ სული მძვრებოდეს არაფერს არ შევჭამ”.
გულვარდ გობაძე ავტორია ლექსების კრებულის „ჩემ მიერ განცდილი”. „ყაზახისტანში წერილის წერას რომ დავიწყებდი ლექსზე გადავდიოდი. სკოლაში რვა მარტზე რომ გამოგვიყვანდნენ ლექსების საწერად, მე თვითონ დავწერდი და ჩემს ლექსს ვიტყოდი”.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 5 ივლისის 21 საათიდან 6 ივლისის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ზოგან ელჭექის ხასიათის ხანმოკლე წვიმა;
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მ/წმ-ში;
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 27 – 32 გრადუსი
ღამით: 17 – 22 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 25 – 30 გრადუსი
ღამით: 13 – 18 გრადუსი სითბო
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში 7-8 ივლისს მოსალოდნელია საღამოს და ღამის საათებში ზოგან დროგამოშვებით ელჭექის ხასიათის წვიმა.
ზღვის წყლის ტემპერატურა +25 გრადუსია, ღელვა 2-3 ბალი.
“სტაბილურადაა და დღეს სავარაუდოდ გავწერთ. დაკვირვების ქვეშ იმყოფებოდა,” – უთხრეს “ბათუმელებს” ბათუმის რესპუბლიკურ საავადმყოფოში, სადაც პარაშუტიდან ჩამოვარდნილი კაცი მკურნალობს.
ბათუმის სანაპირო ზოლზე, გასართობი პარაშუტიდან ცოლ-ქმარი ჩამოვარდა. ახალგაზრდა ქალი ადგილზე გარდაიცვალა, მისი გადარჩენა მაშველებმა ვერ შეძლეს, დაშავებული კაცი კი ბათუმის რესპუბლიკურ საავადმყოფოში მოათავსეს.
ცოლ-ქმარი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები იყვნენ. ისინი ბათუმში დასასვენებლად ჩამოვიდნენ.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, გამოძიება მომხდარ ფაქტზე სისხლის სამართლის კოდექსის 275-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც საჰაერო ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 5 ივლისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 548 580 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 110]
ტანკი – 8 142 ერთეული [+10]
ჯავშანტექნიკა – 15 611 ერთეული [+11]
საარტილერიო სისტემა – 14 831 ერთეული [+54]
MLRS – 1 115 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 878 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 360 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 11 751 ერთეული [+57]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 342 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 19 977 ერთეული [+54]
სპეცტექნიკა – 2 473 ერთეული [+5]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 5 ივლისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
626 თვითმფრინავი
277 ვერტმფრენი
27 228 უპილოტო საფრენი აპარატი
537 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 506 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 364 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
11 386 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
23 345 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
ბათუმში, ზღვის სანაპიროზე, პარაშუტიდან ჩამოვარდნის შედეგად ქალი დაიღუპა.
შემთხვევა დღეს, 4 ივლისს მოხდა.
როგორც “ბათუმელებს” საგანგებო სიტუაციების სამსახურში განუცხადეს, ქალი პარაშუტიდან ზღვაში ჩავარდა, მაშველებმა ის გამოიყვანეს, თუმცა მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა.
ასევე დაშავებულია მამაკაცი, რომელიც ქალთან ერთად იმყოფებოდა.
ცოლ-ქმარი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები იყვნენ, ისინი ბათუმში დასასვენებლად ჩამოვიდნენ.
შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით გამოძიება მომხდარ ფაქტზე სისხლის სამართლის კოდექსის 275-ე მუხლით მიმდინარეობს, რაც საჰაერო ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.
„მინდა, რომ მართლა იყოს მოღალატე,“ – უთხრა ბრალდებულმა თემურ მგელაძემ გამომძიებელს სერჟანტ როინ შავაძის მკვლელობის შესახებ, როცა ის ციხის შეხვედრის ოთახში ფარულად ჩაწერეს. საუბარია იმ სერჟანტის მკვლელობაზე, აგვისტოს ომში რომ იბრძოდა, ბათუმში დაბრუნებულს კი, ჯერ სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი სამართალდამცველებმა 40 ტყვიით ჩაცხრილეს.
ეს სასტიკი მკვლელობა 2008 წლის 16 აგვისტოს მოხდა. გამოძიებას ამ დრომდე არ აქვს პასუხი: რა იყო როინ შავაძის სასტიკი და ჯგუფური მკვლელობის მოტივი, მკვლელობის, რომლის ჩადენის შემდეგ 15 წელია ერთ პირსაც არ უგია პასუხი – ვიდრე ევროსასამართლომ „როინ შავაძის საქმეზე“ სახელმწიფოს მხრიდან სიცოცხლის უფლების დარღვევა არ დაადგინა.
მეტიც, დღესაც ბევრი პირი, რომლებიც ჩართული იყვნენ როინ შავაძის საქმის გამოძიებაში, მაღალ თანამდებობებზე აგრძელებენ მუშაობას.
ზუსტად ერთი წლის წინ, 2023 წლის ივლისში, პროკურატურამ „როინ შავაძის საქმეზე“ 10 პირს ბრალი წარუდგინა, შემდეგ კიდევ ორი პირი დააკავეს. 10 ბრალდებულის საქმე სასამართლოში გამამტყუნებელი განაჩენით დასრულდა. დასაჯეს სპეცრაზმელები, ასევე კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის, იგივე კუდ-ის აჭარის სამმართველოს მაშინდელი უფროსი – თეიმურაზ პატარიძე, თუმცა ის ამ დრომდე არ არის დაკავებული.
„ვინაიდან თეიმურაზ პატარიძე გახლავთ ოქროს მოწმე და ფიგურირებს არაერთ საქმეში, მას ხელისუფლებამ ხელი შეუწყო და საზღვრებს გარეთ გააქცია. დასჭირდათ თანამდებობის პირი, რომელსაც მკვლელობის ორგანიზებას მიაწერდნენ. ამიტომაც დასაჯეს ალი ბალაძე, რომელიც პატარიძის მოადგილე იყო,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ნინი ბალაძე, „როინ შავაძის საქმეზე“ მსჯავრდებული ალი ბალაძის შვილი. მან თავისი არგუმენტები გაგვიზიარა, რატომ იყო ბალაძის დასჯა უსამართლო.
ალი ბალაძის და კიდევ ერთი სპეცრაზმელის საქმე, სხვა ბრალდებულებისგან განსხვავებით, ნაფიცმა მსაჯულებმა განიხილეს. მათ მსაჯულებმა 2024 წლის მარტში 12 -12 წელი მიუსაჯეს.
უფლებადამცველები მიიჩნევენ, რომ როცა საუბარია სახელმწიფოს მხრიდან ევროპული კონვენციით გარანტირებული სიცოცხლის უფლების დარღვევაზე, მნიშვნელოვანია მაღალჩინოსნების პასუხისმგებლობა, რომლებმაც თავის დროზე სერჟანტის მკვლელობის საქმეზე გამოძიება დაიწყეს, თუმცა არაფერი გამოიძიეს – მაგალითად, აჭარის იმდროინდელი პროკურორი ვასილ როინიშვილი დასჯის ნაცვლად „ოცნების“ ხელისუფლებამ დააწინაურა. 2020 წელს ვასილ როინიშვილი საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე გახდა.
მკვლელობიდან 15 წელი ხელისუფლება რეალური დამნაშავეების დასჯის ნაცვლად „როინ შავაძის საქმეს“ არჩევნებიდან არჩევნებამდე პოლიტიკურად იყენებდა გზავნილით, რომ სააკაშვილის რეჟიმის დროს უდანაშაულო ადამიანი წამებით მოკლეს. „ოცნების“ ხელისუფლებამ ადამიანები, რომლებსაც პასუხისმგებლობა ჰქონდათ ამ საქმის გამოძიებაზე და არ გამოიძიეს, პირიქით დააწინაურა, ან მართლმსაჯულების სისტემაში გავლენიან პოზიციებზე დატოვა. ევროსასამართლოს გადაწყვეტილების შემდეგ კი, რეზონანსულ საქმეზე ძირითადად სპეცრაზმელები დასაჯეს, რომლებიც ამავე დროს აგვისტოს ომის მებრძოლები არიან.
„ბათუმელები“ როინ შავაძის მკვლელობის საქმეზე რამდენიმე სპეცრაზმელის ფარულ საგამოძიებო ჩანაწერს გაეცნო, საიდანაც ირკვევა: რა ვითარებაში მოკლეს სერჟანტი, ვინ რა ფორმით იყო ჩართული როინ შავაძის მკვლელობაში? ეს სპეცრაზმელები კუდ-ის აჭარის სამმართველოში ხელმძღვანელ პოზიციებზე მუშაობდნენ.
თემურ მგელაძე: „მოკალით, რომ იცოდეს ყველამ, როგორ ისჯება მოღალატეო…“
„როინ შავაძის საქმეზე“ უკანონო დაკავებასა და სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამატების ბრალდებით დაკავებულ თემურ მგელაძეს, რომელსაც საბოლოოდ პროკურატურამ საპროცესო შეთანხმება გაუფორმა, ციხის შეხვედრების ოთახში გამომძიებელი ზურაბ სამხარაძე და თავისი ადვოკატი გიორგი ფოფხაძე ხვდებიან. მოსამართლის განჩინების საფუძველზე, შეხვედრას გამომძიებელი ფარულად იწერს.
ფარული ვიდეო-აუდიო ჩანაწერის ბეჭდური ვერსიის რამდენიმე ფრაგმენტს გაგაცნობთ:
„კონკრეტულად ახლა საქმის გარემოება, თემურ, თქვენ ხომ იცით საქმის გარემოება,“ – საუბარს გამომძიებელი ზურაბ სამხარაძე იწყებს. – ჩადებული იქნა ამ პიროვნებისთვის, როინ შავაძისათვის, ნარკოტიკული საშუალება, მოხდა მისი უკანონო დაკავება, დაკავებისას მიაყენეს ფიზიკური, სიტყვიერი შეურაცხყოფა. მერე ჩასვეს შესაბამის ავტომანქანაში და მერე ვითომდა ინფორმაცია არსებობდა ამ პირის იმაზე, რა ჰქვია, გასცემდა ინფორმაციასო და მოხდა მერე, ამის საფუძველზე მისი ლიკვიდაცია.
მოკლედ, არის ეს მოცემულობა საქმეში, რაშიც ბრალი გედებათ და აი, რეალურად რა იყო, შენ თუ შეგიძლია მაგის თქმა და გსურს მაგის თქმა“, – აღნიშნა გამომძიებელმა.
„აი, ფორმიანი რომელიც ზის, სამშობლოს მოღალატეა, მაგის გამო არის, რომ თქვენი ბიჭები დაიხოცა, მაგის დედას შ…“- ვციტირებ, ავიყვანოთო…“ – 2008 წლის 16 აგვისტოს მომხდარი ამბის გახსენება დაიწყო ბრალდებულმა და დასძინა, რომ თემურ პატარიძეს ციტირებდა. თემურ პატარიძე როინ შავაძის მკვლელობის დროს კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის აჭარის სამმართველოს უფროსი იყო.
„ფორმა ეცვა, როგორც მახსოვს, მაგ ბიჭს [როინ შავაძეს]. მივედით, წამლის თემაში, რასაც მეკითხებით, იქ უკვე სხვა დანაყოფი მუშაობდა, „სოდის“, როგორც მახსოვს.
„სოდმა ჩაუდო ის ისა?“ – ჩაეკითხა ბრალდებულს გამომძიებელი.
„ჩაუდო, არ ჩაუდო, ჩვენ რომ მივედით – დავაკავეთ,“ – ბრალდებულის თქმით, ნარკოტიკის ამოღების შესახებ მას კონკრეტული ინფორმაცია არ აქვს – „პირდაპირ ვიძახი, დავაკავეთ.
გადამეტებას რას გულისხმობენ ახლა, მაშინ მით უმეტეს, როცა გეუბნებიან, რომ მოღალატეა, ორი დღის ჩამოსული ვართ ომიდან. ერთ რაღაცას მინდა გავუსვა, ბატონო ზურაბ ხაზი, რა. პატარიძეს ისედაც უკვე დაძაბული ჰქონდა ჩვენთანაც, იმიტომ, რომ ომში, ხუთი დღის განმავლობაში, ახლა მოვალ, ახლა მოვალ… ერთხელაც არ მოსულა ჩვენთან, ისე დავბრუნდით უკან….
თეიმურაზ პატარიძე თვითონ, უშუალოდ ხელმძღვანელობდა ამ აყვანას და იქ იმყოფებოდა,“ – თქვა ბრალდებულმა.
„ეს ალი ბალაძეც იქ იყო?“ – იკითხა გამომძიებელმა კუდ-ის აჭარის სამმართველოს ყოფილი უფროსის, ყოფილი მოადგილის შესახებ.
„ალი ბალაძე, სიმართლე გითხრა, იმ წუთში იყო იქ, თუ მანქანაში იჯდა, მე ვერ ვიხსენებ, თუმცა შეიძლება ბიჭებს ახსოვს, მაგრამ ვერ გამოვრიცხავ… რამოდენიმე პერიოდის შემდეგ, ახლა რამდენი ხანი გავიდა, 15 წელია, ბატონო ზურაბ… თემურ პატარიძე იქ დრო და დრო ლაპარაკობდა. გადიოდა, ტრიალებდა. ეს კაცი, უნდა გავიყვანოთო, წასაყვანი იქნება თბილისის მიმართულებითო.
გზაში იყო მეორე ეკიპაჟი უკვე და დავაწექით ფოთში, მაშინ ფოთში უკვე რუსები იყვნენ. ჩემი ვარაუდით, აქედან, ამ ქაქუთის მხრიდან იმიტომ წავიდნენ, რომ შეიძლებოდა გომის მთით გადასვლა, აჭარის ხეობაში, შუახევში ჩამოსასვლელია და იქიდან შეიძლებოდა, ბორჯომი და წალკა და რაღაცა, რამდენადაც ვიცი, მაქედან შეიძლებოდა მაგის გაკეთება.
სოდის თანამშრომლები ახლა იმ წუთში, კონკრეტულად ვინ იყო, სიმართლე გითხრა, ძალიან გამიჭირდება, თუმცა ახლა წამლის ჩადების დროს რა იყო, როგორ იყო, მე პირდაპირ გეუბნები, რომ ამ მონაკვეთში მე მანდ არ ვიმყოფებოდი, იმიტომ, რომ უკვე მაგი დაკავებული იყო.
„ამოუღეს, ამოუღესო. მაშინ განყოფილების უფროსი გახლდით, ნახევარი ვიყავით დარჩენილი, ომიდან ჩამოსული ბიჭების. ჩავსვით, წავიყვანეთ. მეორე ეკიპაჟიც შემოგვიერთდა.
„და იქით რომ მიგყავთ, უკვე რა ხდება მერე?“ – გამომძიებელმა თხრობის გაგრძელება სთხოვა ბრალდებულს.
„იქით, გზადაგზა, ნუ, ე.ი. ქაქუთის მისვლამდე აჩერებს, გადმოიყვანეთ, მაგის დედას შ…ო რა! პატარიძემ თქვა. თვითონ პისტოლეტით აკეთებს გასროლას, მაგრამ, სავარაუდოდ, მე როგორც აღვიქვი, ის მას არ მოხვდა, შავაძეს. მოკალით, ამის დედას შ…, რომ იცოდეს ყველამ, როგორ ისჯება სახელმწიფოს მოღალატეო. ანუ ჩვენს ბიჭებს, ასე, ასე, გინება, მთელი ამბავი.
„მაგის მერე დაუშვით ბიჭებმა ავტომატიდან?“ – დაინტერესდა გამომძიებელი.
„ჩვენ ვართ სპეცრაზმი… მეთაურის ბრძანებას ვასრულებთ. მეთაურის ბრძანებებს არ მსჯიან, ერთი.
მეორე, ისიცაა, მაშინ თემურ პატარიძეს ჰქონდა იმის ბერკეტები, რომ ჩვენ „დაჟე“ 12-ში, უკვე 12-მდე [იგულისხმება 2012 წელი] „გაკეთებულია ყველაფერი, ყველამ ყველაფერი იცის, დედა მოეტ… ყველას“,- მე ვციტირებ ახლა.
როცა მე გადმოვედი [ავტომანქანიდან], ეს უკვე ჩაყვანილი ჰყავდათ, შემოვარტყი, ისა, რა ჰქვია, „ნისანს“ მარცხენა მხრიდან და უკვე ეს სროლები და ეს კაცი ძირს ეგდო. გამომდინარე იქიდან, ვფიქრობ ახლა, რომ არ ისვრიდი, ისვრიდი, მაგრამ მოკლე დროში, იმ მოკლე მომენტში ჩემმა სინდისმა რაც მიკარნახა, ჩავჯექი და დაახლოებით, ნახევარ მეტრში მაინც ზევიდან გასროლა გავაკეთე, მაგრამ ვიცოდი სად ვისროლე, ამას სიმართლეს ვიძახი, ჩემს შვილებს ვფიცავარ.
„ანუ თავიდან ისროლა პატარიძემ, თუ სწორად გავიგე, პირველი,“ – დაკონკრეტება ითხოვა გამომძიებელმა. მას ბრალდებულმა დაუდასტურა, რომ თეიმურაზ პატარიძემ ნამდვილად ისროლა როინ შავაძის მიმართულებით, პისტოლეტით გაისროლა და შემდეგ ტელეფონზე დაიწყო ლაპარაკიო.
„მერე, ე.ი. ფაქტიურად იქ უკვე გათიშული იყო ეს კაცი, წაქცეული იყო?“ – მკვლელობამდე როინ შავაძის ფიზიკური მდგომარეობით დაინტერესდა გამომძიებელი.
„არა, კონტაქტური იყო, გადმოსვლის დროს, მანქანაში,“ – თქვა ბრალდებულმა.
„ანუ ნაცემი იყო, მაგრამ კონტაქტური,“ – დიალოგში ადვოკატი ერთვება.
„კონტაქტური იყო ჩვეულებრივად. მისი ფეხით ადგა, მისი ფეხით გამოვიყვანეთ, დავაჯინეთ, მისი ფეხით მერე, გზაშიც, როგორც ვიხსენებ, რაღაც-რაღაცებზე ბიჭები უკან ელაპარაკებოდნენ, წინ პირველი „ნაპრავლაიუში“ მე ვიყავი, ავტომატი გადაკიდებული, ვუყურებდი, რომ ყველა კუთხიდან შეიძლება რაღაც…“, – აღნიშნა ბრალდებულმა და თქვა ისიც, რომ თავად როინ შავაძეს არავითარი იარაღი თან არ ჰქონია.
„ამას არაფერი არ ჰქონდა. ეტყობა, მაგი, მერე, ჩვენ როგორც გავარკვიეთ უკვე, შეშინებული იყო, რომ მასზე ნადირობდნენ და რაღაცა და შესაბამისად, ფაქტი, ალბათ, არ გაიჩერა არაფერი, რაღაცას მიზამენო. ეს ჩემი ვარაუდია,“ – დაამატა ბრალდებულმა.
საუბრის დროს ბრალდებულმა როინ შავაძის შესახებ ესეც თქვა: „არაფერი ისეთი არ უთქვია. იქ, ჩამოსვლის დროს რაღაც ბიჭებს, როგორც მახსოვს და ბაზაზე ვიყავიო და რაღაც ესეთებს, ამბობდა. მე დამნაშავე არა ვარ, როგორც ყველა დამნაშავე მაგ დროს. ნუ, რაღაც ესეთი…“, – აღნიშნა ბრალდებულმა.
„რა მაინტერესებს! რას ერჩოდნენ ამ კაცს?“ – ამჯერად ადვოკატი მიუბრუნდა თავისი დაცვის ქვეშ მყოფ ბრალდებულს.
„რას ერჩოდნენ?“ – დაიბნა ბრალდებული.
„ჰო,“ – თქვა ადვოკატმა და მას შემდეგ, რაც ბრალდებულისგან კონკრეტული პასუხი ვერ მიიღო, განაგრძო: „არც კუდს არ ჰქონდა ინფორმაცია, ინფორმაცია ჭორის დონეზეც არ იყო, ინფორმატორი არ მოვიდა და არ უთქვია, რომ ეს არის ჩამშვები, ან…. ინფორმატორი არ არსებობდა და ახლა ეს რომ ყოფილიყო გენერალი, პარლამენტის წევრი, რაღაცა რომ ყოფილიყო…
„ჰო, მაგრამ მოღალატე ხომ იყო?“ – შეაწყვეტინა ადვოკატს ბრალდებულმა.
„რით იყო მოღალატე? მოღალატე როგორ იყო, კაცო, ამის შესახებ ინფორმაცია არ იყო-მეთქი, მაგას გეუბნები. თქვენთან, სამსახურში ხომ უნდა ყოფილიყო ინფორმაცია, ვიღაცა ინფორმატორს ხომ უნდა ეთქვა, რომ შავაძეზე არის ინფორმატორი,“ – გაცხარდა ადვოკატი.
„ჩემს დონეზე არ წყდებოდა, ვინ მოღალატე იყო და მაგას ჩვენ არავინ არ გვეტყოდა,“ – თქვა ბოლოს ბრალდებულმა.
„რეალურად რა მიზანი ჰქონდა პატარიძესო, სწორი კითხვაა,“ – გამომძიებელმაც აგრძნობინა ბრალდებულს, მეც იგივე მაინტერესებსო.
„მაგას მიზანი ჰქონდა, ალბათ, დაწყებული ჰქონდა საქმე, რომ ეჭვმიტანილია… არ გამოვრიცხავ-მეთქი, რომ უნდა ჩაეყვანა თბილისში, იქ, ალბათ, არ ვიცი მე, დაჯდებოდნენ და არ ვიცი, რა ინფორმაცია…
„ჰო, მაგრამ თბილისშიც ხომ უნდა ყოფილიყო ინფორმაცია?“ – შეაწყვეტინა ბრალდებულს ისევ ადვოკატმა.
„ჰო, მაგრამ რამდენადაც გზის პრობლემა იყო, რომ წამოვიყვანეთ, გზაში მიიღო მერე რაღაც გადაწყვეტილება, ან ვიღაცამ დაურეკა, ან ამან ვიღაცასთან შეათანხმა, ან პირდაპირ../არ ასრულებს წინადადებას/ არ ვიცით ჩვენ,“ – თქვა ბრალდებულმა.
„სწორს იძახის, გიორგი, ხომ უნდა ჰქონდეს, ამ ინფორმაციის გაცემის თემა არ დასტურდება, გამიგე,“ – იკითხა ისევ გამომძიებელმა.
„ეს იცის პატარიძემ, ვინ დაავალა,“ – თქვა ბრალდებულმა.
„პატარიძემ კი არა, ინფორმაცია ხომ უნდა ყოფილიყო? ტყუილა მოკლეს კაცი, ჩემი კარგი მ…“, – თქვა ადვოკატმა.
„ჰოდა, რატომ მოკლეს ტყუილად? სწორი კითხვა დასვა,“ – გამომძიებელი ისევ ბრალდებულს მიუბრუნდა.
„მე დღემდე ვფიქრობ მაგას და სიმართლე გითხრა, მინდა, რომ მართლა იყოს მოღალატე, რა, რომ ამ ბიჭების ნამუსი, რა…“ – ნერვიულობა დაეტყო ბრალდებულს. – „ის სროლაც იმიტომ გავაკეთე, რომ ის ნაბოზარი მერე ადგებოდა და ხომ იცი, რასაც იზამდნენ, რა… რატოა ეს, ეს ვინ არის? ამას ხომ ჩვენ არ ვამოწმებთ?
მაგრამ იმაზე მომდის გული, ნეტა გავთრეულიყავი მეც, მეთქვა, რომ ა, დაჭრილი ვარ, ეს დედამოტ… და დამაწვინეთ. დავწვებოდი, მაგრამ, ბიჭო, მე არ ვიქნებოდი, ვიღაცა იქნებოდა, ვიღაც, რა მნიშვნელობა აქვს?“ – იკითხა ბრალდებულმა.
„შენ ერთი გავისროლეო, ზუსტად სად გაისროლე?“ – გასროლის ეტაპს მიუბრუნდა გამომძიებელი.
„მარჯვნივ, მიწაში… „დაჟე“ დავინახე მიწა რომ ავარდა ჰაერში,“ – თქვა ბრალდებულმა.
„სპეციალურად გაისროლე მიწის მიმართულებით?“ – იკითხა გამომძიებელმა.
„რასაკვირველია“, – მოკლედ უპასუხა შეკითხვას ბრალდებულმა და შემდეგ დაამატა:
„ეს არის ჩემი აღსარებაც და სიმართლე გითხრა, კაცურად, გულზე, რა იქნება, არ ვიცი, გულზე მომეშვა, რა. თუ გაინტერესებს, იყო თუ არა მოღალატე, არ ვიცი, სინდისს ვფიცავარ. მაგ რომ იქნებოდეს, დამტკიცდებოდეს, მირჩევნია…“
ზვიად ნურიძე: „ყველამ სამ-სამჯერ ვესროლეთ, არაბულს გაექცა ჯერი…“
ბრალდებულ ზვიად ნურიძის ფარულ საგამოძიებო ჩანაწერშიც სამი პირი ფიგურირებს: იგივე გამომძიებელი ზურაბ სამხარაძე, თავად ზვიად ნურიძე, რომელიც კუდის აჭარის მთავარი სამმართველოს სწრაფი რეაგირების განყოფილების უფროსის პოზიციაზე მუშაობდა და ადვოკატი გოგიტა გაბაიძე.
„ნაომარი ბიჭები ვართ, დაგლეჯილი ბიჭები, ნერვები დაფხრეწილი, კიდევ ახლა ციხის ხეხვა 10 წელი და 15 წელი, სასიკვდილოდ გაწირვა გამოდის,“ – გამომძიებელს მიმართა საუბრის დასაწყისში ბრალდებულმა და განაგრძო:
„უყურე ახლა! მე 98 წლიდან მაცვია ფორმა. ადრე ვმუშაობდი ასლან აბაშიძის პერიოდში დაცვაში. მერე რევოლუცია მოხდა. თავიდან თუ არ მოგიყევი, შენ ხომ არ იცი?
რევოლუცია რომ მოხდა, დავრჩი უმუშევარი. მერე ძლივს რაღაცა აღვიდგინე ისევ სამთავრობოში თავი… მერე მაქ უშიშროებაში, კონსტიტუციურში გამოჩნდა ადგილი და ბიჭებმა მითხრენ, ჩვენები იყვნენ ისევ სამთავრობოდან გადასული, მამა მყავდა გულით ავადმყოფი და გადმოდიო, რა, ჩვენთან იყავიო. აქედან უარი ვთქვი და წავედი იქ.
იქ რომ მივედი სამსახურში, ჩვენ იმ სამსახურში ნდობა არ გვქონდა, როგორც აბაშიძის დაცვის წევრებს. ამიტომ დაიწყეს იქ რაღაცა ვიდეო იგი, აგი, ისე რომ ჩვენნაირებზე ინფორმაცია მიგვეცა, ხომ ხვდები, როგორც ხდება, რომ ნდობაში შემოსულიყვნენ. მერე რაღაც კურსებზე ვიყავი კიდევ, ახალგაზრდა, პირტიტველა ბიჭები ვიყავით 24-25 წლისები. იყვნენ ახლა გამოცდილები…
ვარჯიშის დროსაც თავი გამოვიჩინეთ, ხომ იცი ახლა? აი, შეუმჩნეველი არ დარჩა ხელმძღვანელობას და გადაწყვიტეს, რომ ასი კაცი ჩვენნაირი ჩამოეყალიბებინათ ჩვენს ბაზაზე. ამ სიტუაციას რომ შევხედე და არ მომეწონა სიტუაცია, 2007 წელი იყო, შევედი პატარიძესთან კაბინეტში, უჩა იყო მოადგილე [ვასილ შანიძე] და ვუთხარი, არ მინდა სამსახური-მეთქი.
ბიძინა ივანიშვილი „ციცინათელას“ აკეთებდა მაშინ ურეკში და იგივე ხელფასი არის და ჩავალ ყველა მესამე დღეს და სახლში ვიქნები ჩემს მშობლებთან. იგივე უჩამ მითხრა, რომ არ წახვიდე, ზვიად, სამშობლოს ღალატიაო და იძულებით დამნიშნენ განყოფილების უფროსად, მე არ მინდოდა, ჩემს ორ შვილს ვფიცავარ…
ჩვენ მოვხვდით ნიქოზის მხრიდან ცხინვალში, სასტიკი არეულობა, ტანკისტები მთვრალი, ხელმძღვანელი ვინმე არა. ოთხი დღე ჩვენ იქ პატრონი არ გვყავდა. პატარიძე საცხა გვეგონა და თურმე ბათუმში იყო და რაცხა ტელევიზორები და იგენი გაქონდა, გასაქცევად იყო გამზადებული. მერე რომ შეხედა, შებრუნდა სიტუაცია, ტელეფონზე დუურეკავდა, რა, ბიჭო, შეგეშინდა? დედის გინება დამაწყებია იქა, რა… ბიჭებმა მოვილაპარაკეთ, მოდი, ავდგეთ, ჩავიდეთ ბათუმში ბაზაზე. თუ რამე შეიძლება, იმის შემდეგ ვიმოქმედოთ, რა, როგორ წესი.
რომ ჩავედით, სიტუაცია იყო ჩამოშლილი ბათუმში. შენობებში არავინ. სამთავრობო შენობები დაკეტილი, ყველა გაქცეული-გამოქცეული. აქეთ ნაწილი მოსახლეობა რუსებს ელოდებოდა,
დროშები გადმოფენილი. აქეთ აბაშიძის ნარჩენები შევარდნენ შენობაში, ჩვენი დრო მოვიდაო და რაღაც ამფერი სიტუაცია იყო. დააკვირდი, მე რასაც გეუბნები, დააკვირდი და ანალიზი გააკეთე. აქეთ პატარიძე რეკავს: ჩამოდი თბილისში. მეთქი, არ ჩამოვალ. გინდა? – ჩამოდი, რა. მინისტრთან მივიდა და ის კი არ უთხრა, რომ მე ნაგავი ვჭამეო. უთხრა, რომ სპეცნაზი გაიქცაო. მიხვდი?
რომ ჩამოვიდა ახლა პატარიძე, ნაწილი გაგვყო, ნაწილი წყალტუბოში გოუშვა, ნაწილი პოსტზე იყო, ნაწილი ოაზისში გაგვაგზავნა, დაისვენეთ, ბიჭებოო. ნუ, იქიდან ახლა, თუ რამე ღონისძიებები იყო გასაკეთებელი, მაგალითად, დასაკავებელი. იმ პერიოდში ბევრი ვიღაცა დაკავდა, პირდაპირ ღალატის ბრალდებით ვერ დააკავეს, მარა რაღაც-რაღაც მიზეზებით, რომ ზოგმა პორტში გემი არ შეუშვა, ზოგმა – რაღაც…
ერთ დღეს ვარ ბაზაზე, გადმოვიდა ჩემი უშუალო უფროსი ზაზა ჯაში და მეუბნება, რომ სასწრაფოდ ორი ეკიპაჟიო. მე ვუთხარი, ასე, საცოლეს უნდა შევხვდე-მეთქი. არაო, გინდა-არ გინდა, შენ უნდა წახვიდეო. მეორე იყო თემური მგელაძე. და ბიჭები რაღაცა, ვინც ვიყავით ეზოში, ჩავჯექით ორი ეკიპაჟი. ჩვენ არასდროს არ გვეუბნებოდნენ, ფურცელს არ გვაძლევდნენ, დაკავების ოქმს. გვეუბნებოდნენ, აი პიროვნება უნდა დაკავდეს, აი პიროვნება არის დასაკავებელი. ჩვენ, სპეცნაზს მაი არ გვეხება, კანონიერად ვაკავებთ, უკანონოდ ვაკავებთ, მაგის განსაზღვრა არასდროს არ ყოფილა.
რომ მივედით ახლა უშიშროებაში, ჭავჭავაძეზე იყო ჩვენი ბაზა, გვითხრა, რომ ასე-ასეო, ეჭვმიტანილია რუსეთთანო იმაშიო, უნდა მოხდეს ხმაურიანი დაკავებაო. ახლა ხმაურიანი დაკავება რას ჰქვია. კაი, ვიფიქრე, მოხდეს-მოხდეს. წავედით სამი მანქანით. პირველ მანქანაში იყო „იქს პიატ“-ში პატარიძე, მოადგილე – ბალაძე და მაიმუნა – გიორგი ჩიქოვანი.
ის დაკავებული, ცხონებული, იჯდა მარტო აქ. მე მივადექი აქედან…. ფორმა ეცვა, დღესავით მახსოვს. რომ მივედით ახლა, აგენმა რომ ჩამოვიდნენ, მე დაკავებაში „ვაფშე“ არ მაქვს მონაწილეობა,“ – უთხრა გამომძიებელს ბრალდებულმა. მისი თქმით, დაკავებული ჩვეულებრივად იზოლატორში გადიყვანეს, თუმცა ჭიშკართან მისული ეკიპაჟი უკან მოტრიალდა:
„ჭიშკართან ახლა მე უკანა ეკიპაჟში ვარ… ახლა ვიცით, რომ უნდა შევასახლოთ იზოლატორში, ჰო და მე არ ვიცი ახლა, მაი ნარკოტიკები, მერე გამოჩნდა საქმეში. საერთოდ იქ რამე ღონისძიება ამოღების, ჩხრეკის, რამე არ გაგვიკეთებია.
სპეცრაზმს ვინ რას ეკითხებოდა.
მივედი ახლა და ამას აქ აქვს ფანჯარა ჩამოწეული და ვხედავ ახლა აქედან, ტელეფონზე დაურეკეს [პატარიძეს], რაღაცა ილაპარაკა, გათიშა ტელეფონი, მანქანა მობრუნდა და ხელით მანიშნა, წამომყევიო, ამ ორ ეკიპაჟს. გზაში რომ წავედით, რაღაცა სიტუაცია არ მომეწონა. აი, ღმერთს გეფიცები, თუ გატყუებდე ერთ სიტყვას. მეთქი, განსაკუთრებული პატიმარია და შეიძლება, თბილისში ხომ არ გადაყავთ. ათასი რაცხა კი გამიარა გულში. მარა ერთი ვთქვი გულში, ალბათ, ვიფიქრე „დავაი“, დაგაზე და რაც არ უნდა იყოს…
ავედით ქაქუთზე. ქაქუთზე არის ასეთი გზა, არის ასე ნაძვები, აქ გაჩერდა პატარიძე, მერე დაკავებულის ეკიპაჟი და მესამე ეკიპაჟი მე. ჩამოვიდა პატარიძე, გან-გან მივა, აქ მივა პატარიძე, მაიმუნა, ჭაღალიძე, არაბული, ასე დგანან. აქ ვდგავარ ამ მანქანასთან ასე მე, მგელაძე, კონცელიძე…
პატარიძემ თქვა, ახსენით ბორკილებიო. კი, ბატონო. ბრძანებაა. ავხსენით ბორკილები. ამან უთხრა, ბატონო ოფიცეროო, ასე მახსოვს, მეო ვარო მოღალატეო, მარა ვიტყვი ყველაფერსო, რაღაც ასე თქვა. რას იტყვი, ბიჭო, შენი დედა მ…ო, გაიქეცი, ჩქარაო. ამან დაიწყო ასე ნაძვებისკენ მოძრაობა და პატარიძემ მოგვცა ბრძანება, რომ ეს მოღალატეა და გახსენით ცეცხლიო. მიხვდი? აქედან ცეცხლი გაიხსნა, მაგრამ ზოგის მოხვდა, ზოგის – არ მოხვდა. მიხვდი?…
არაბული იყო 22 წლის ბავშვი და ვერ მოტვინა სიტუაცია და ავტომატურზე დარჩა და აგერ აქედან, გვერდიდან მოხვდა ზურგში, ამან დააყენა სასიკვდილო იგი. ზოგმა არ ესროლა, ხომ ხვდები? ზოგმა ფეხთან ესროლა…
მერე თუ არ ვცდები, მოვიდა პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი, იქ რაღაცა დაილაპარაკეს იქეთური-აქეთური და ჩვენ მოვბრუნდით და წავედით ბათუმში.
ბათუმში ჩავედით, დაგვიძახეს, შევედით მალხაზ აბულაძის კაბინეტში, საგამოძიებო რაღაცის უფროსი იყო. მალხაზ აბულაძემ დაგვახვედრა ჩვენებები გამზადებული და მე ამაზე გავატრაკე, რა. მეთქი, სპეცრაზმი ვართ და ეს არ შეიძლება, რომ ჩვენი სახელი-გვარები იყოს გატარებული ფურცელზე. ამაზე მიპასუხა, რომ თქვენო ამიზა არაფერს არავინ არ გეტყვითო. მიხვდი? იქ მოვაწერე ხელი, არ მოვაწერე, არ მახსოვს.
ავტომატები წაიღეს ბალისტიკურ ექსპერტიზაზე. მერე დაგვიბარეს პროკურატურაში, იქაც ჩამოგვართვენ ჩვენებები, იქაც გვითხრენ, რომ თქვენ არავინ არაფერს ხვალე-ზეგ არ გეტყვით, ბიჭებო, თქვენ თქვენს იმაზე იდექით. ამით დამთავრდა ეს საქმე.
მერე, ამის შემდეგ, მე აგენთან აღარ მინდოდა მუშაობა. შევედი მოადგილესთან კაბინეტში და ვუთხარი, რომ მე აღარ მინდა თქვენთან, გადამიყვანეთ ქობულეთში რიგით თანამშრომლად.
დავიწყე ამაზე ფიქრი, რატომ მოხდა ეს საკითხი და ჩავვარდი მძიმე ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში. ლოგინზე ვერ ვწვებოდი ერთი წელი. დავიწყე ეკლესიაში სიარული, რომ იქნება რაღაცა იგი, აგი და მღვდელი იყო და მე ასე პირდაპირ არ მითქვია მაგფერი სახით და ვუთხარი იგი და რაცხა პარაკლისებს და იმას ვიხდიდით, რომ იქნება, რაღაცა-მეთქი…
15 წელი მატყუებდნენ. მე რომ შევედი პატარიძესთან, ვუთხარი ამ საქმეს… მე ამ საქმეს ვეპატრონები, თქვენ მაგაზე პასუხს ვინმე არ მოგთხოვთო. ჯერ დაკავებული იყო, მერე გოუშვეს, მერე რაღაცა გავიგე, ითანამშრომლაო,“ – აღნიშნა პატიმარმა.
„რა მაინტერესებს, იცი? ზვიად, ეს ხალხი, ვინც ჩამოთვალე, აქ ავტომატი ყველას ჰქონდა, ჰო?“ – დაინტერესდა პროკურორი. ზვიად ნურიძის თქმით, შეიარაღებული იყო ყველა, მხოლოდ კუდ-ის უფროსის მაშინდელ მოადგილეს, ალი ბალაძეს და „მაიმუნას“ არ ჰქონდა იარაღი. დანარჩენმა 9 სპეცრაზმელმა კი, ავტომატიდან გაისროლა ყველამ ერთდროულად.
„მე ფეხებში ვესროლე, ტანზე არ მისვრია,“ – დასძინა ბრალდებულმა.
გამომძიებელი: „ჯერით?“
ბრალდებული: „ჯერით არა, სამად სამი გასროლა“
გამომძიებელი: „თითოეულმა?“
ბრალდებული: „ჰო“
გამომძიებელი: „ყველამ სამ-სამი, თუ?“
ბრალდებული: „არაბულს გეექცა ჯერი“
გამომძიებელი დაინტერესდა, ფეხში რატომ ესროლა ნურიძემ შავაძეს. არ მინდა სასიკვდილოდ გამეწირაო, პატიმარმა.
„არასწორი იყო ბრძანება და იმიტომ,“ – ადვოკატმა დაურთო რეპლიკა.
„და თვითონ პატარიძემ ესროლა?“ – პატიმარს მიუბრუნდა გამომძიებელი.
„ბიჭები ახლა დაკავებული არიან, ზოგს რომ კითხო უნდა თქვას… სიმართლე რომ გითხრა, არ უსვრია,“ – თქვა ბრალდებულმა და გაიხსენა, „მაიმუნასაც“ არ უსვრია, მაგრამ გასროლის შემდეგ პატარიძე შეუბრუნდა უთხრა: „აწი შენ სპეცრაზმზე რამე ცუდს თუ მეტყვი, მოგ….. დედის მ…ო“, – აღნიშნა ბრალდებულმა.
„ზოგმა იქნება, არ ესროლა, გვერდზე ესროლა, რომ ვითომ პატარიძეს დეენახა, ვითომ სროლილობდა,“ – ესეც თქვა პატიმარმა გასროლის აღწერის დროს.
ბრალდებული ფარულ საგამოძიებო ჩანაწერში იმასაც ჰყვება, როგორ დადგა „სცენა“ თემურ პატარიძის დავალებით, თითქოს როინ შავაძემ ცეცხლი სპეცრაზმელებს გაუხსნა:
„მაგ იმიტირება დამავალა პატარიძემ, გარდაცვლილთან მე დავდექი და მე ვესროლე კარებზე ორი ტყვია. იარაღი გვერდით დავუდე [ცხედარს]“, – თქვა ბრალდებულმა.
ზვიად ნურიძის თქმით, როინ შავაძის დაკავებას და მკვლელობასაც თემურ პატარიძე უწევდა ორგანიზებას. მან თავისი ვერსიაც გაუზიარა გამომძიებელს, ვის შეიძლებოდა დაერეკა თემურ პატარიძესთან, როცა დაკავებული სერჟანტი იზოლატორის ჭიშკრებიდან მოაბრუნეს.
„ჭიშკარი გაიღო, უნდა შევსულიყავით ეზოში, იქვე იყო დროებითი მოთავსების იზოლატორი და უნდა შეგვესახლა და იქ, ჭიშკართან მანქანა აღარ შესულა. ტელეფონით ელაპარაკა, გათიშა ტელეფონი, მანქანამ უკან დაიხია, მობრუნდა, წამოვიდა და გვანიშნა [თემურ პატარიძემ] წამოგვყევითო.
რეალურად იქ ჭიშკართან იყო ბრძანება… ვის ესაუბრა, მაგ ჩემთვის ცნობილი არ არის. შეიძლება ახალაიას ესაუბრა და შეიძლება ვანოს ესაუბრა. მაი ჩემთვის ცნობილი არ არის. არც მას უთქმია ჩემთან პირად საუბრებში. ლიკვიდაცია სავარაუდოდ უშიშროებას… აქვს მიღებული. რომ მივიყვანეთ კომიტეტში გრიბოედოვზე, ხომ უნდა შეგვესახლებია იზოლატორში. პატარიძესაც არ უნდოდა მაგის გაკეთება, როგორც ჩანს, მარა იქ რომ მივიდა მასთან და დარეკა ტელეფონზე, მაშინ აქვს მიღებული, რომ დაბრიდეთო…
ჩვენ ბოლო მომენტამდე, ქაქუთამდე განზრახ არ ვიყავით. ჩვენ დავრჩით საცოდავები. ჯერ იმ დროში ხომ დედას გვ…. და ამ დროში უფულო, უკაპეიკო. წასავალი, სადმე რომ წავსულიყავი იმის ფული არ მქონდა… საფრანგეთში ლტოლვილის სტატუსი მიმეღო და აგი არ მეხეხა. ვიფიქრე კიდევ ნაომარი გაჩათლახებული, გაბითურებული ხალხი ვართ. ნაომარი, წესით ვამაყობდე უნდა, მაგრამ ამ საქმემ ჩვენ დედა გვიტირა. ერთადერთია, თუ სახელმწიფო რაღაცა შეღავათებს მოგვცემს, იგია რა,“- დაასრულა პატიმარმა.
რატომ შეცვალეს სპეცრაზმელებმა ჩვენება სასამართლოში – რა ირკვევა „ალი ბალაძის საქმიდან“?
ალი ბალაძე კუდ-ის აჭარის სამმართველოს ყოფილი უფროსის მოადგილე იყო, როცა სერჟანტი როინ შავაძე წამებით მოკლეს. შემთხვევის ადგილზე ისიც იყო. მას 12 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს – ნაფიცმა მსაჯულებმა გამამტყუნებელი ვერდიქტი გამოიტანეს.
ალი ბალაძის ადვოკატი, ნოდარ ცინცაძე ირწმუნება, რომ რეალურად ალი ბალაძე მკვლელობის ორგანიზებაში ჩართული არ იყო და გადაწყვეტილებებს კონკრეტულად კუდ-ის აჭარის სამმართველოს მაშინდელი უფროსი, თეიმურაზ პატარიძე გასცემდა.
ადვოკატი ბრალდებულების: ნოდარ ცინცაძის და ზვიად ნურიძის ჩვენებებზე მიუთითებს: ამ პირებმა ცალ-ცალკე და ფარულად ჩაწერის დროს, ციხის შეხვედრების ოთახში გამომძიებელთან გასაუბრების დროს ალი ბალაძის ბრალეულობა გამორიცხეს, სასამართლოსთვის მიცემული ჩვენებებში კი, მათი ნათქვამი პროკურატურის ვერსიას დაემთხვა იმ კუთხით, რომ ალი ბალაძე როინ შავაძის მკვლელობის ორგანიზატორი იყო.
სხვა მსჯავრდებულებისგან განსხვავებით, თემურ მგელაძეს და ზვიად ნურიძის პროკურატურამ საპროცესო შეთანხმება გაუფორმა. მაგალითად, თემურ მგელაძის ადვოკატმა, გიორგი ფოფხაძემ „ბათუმელებს“ დაუდასტურა, რომ საპროცესო შეთანხმების მიხედვით, თემურ მგელაძეს რეალური სასჯელი 1 წლით თავისუფლების აღკვეთა შეუფარდეს, სასჯელის დანარჩენი ნაწილი პირობითი მსჯავრია. შესაბამისად, 2024 წლის ივლისში „როინ შავაძის საქმეზე“ მსჯავრდებული ეს პირი საპატიმრო დაწესებულებას დატოვებს.
იმის გამო, რომ სასამართლო სხდომები პროკურატურის შუამდგომლობის და სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე ნაწილობრივი დახურული იყო, ჩვენ არ ვიცით, რა უთხრეს ზუსტად თემურ მგელაძემ და ზვიად ნურიძემ სასამართლოს, თუმცა ორივე მხარის ადვოკატებს ვესაუბრეთ.
ფარულ საგამოძიებო ჩანაწერში კი, თემურ მგელაძე ალი ბალაძეს ამ კონტექსტში ახსენებს:
„მე არ ვაფარებ ხელს [ალი ბალაძეს]. თუ იყო, იყო, კაცო. მერე რა, რომ იყო და შესაძლებელია, რომ ყოფილიყო იმიტომ, რომ ხელმძღვანელია, მაგრამ ჩემი ამ ადამიანთან ურთიერთობით არასდროს, გადაწყვეტილება რასაც ჰქვია, ბალაძეს არ მიუღია. მაგი [თემურ პატარიძე] თვითონ იყო ყოველთვის კავშირზე თბილისთან, თვითონ იძლეოდა ბრძანებებს და განკარგულებებს. ჩვენ, აი, რომ მოგვენდომებია, რამეს ვერ გავაკეთებდით მაგის გარეშე და ეს, მე მგონი, ცხადზე ცხადია და ვერცერთი ის ბიჭები,“ – აღნიშნა ბრალდებულმა თემურ მგელაძემ.
ბრალდებული ზვიად ნურიძე ალი ბალაძის შესახებ:
„ბალაძე ახლა, სიმართლე გითხრა, მე იმიტომ კი არ ვამბობ, რომ ხელს ვაფარებ, მაგას ხმა საერთოდ არ ამოუღია, აფერში არაა მაი კაცი.
ალი ბალაძე იყო, მარა მაგის ხათრიზა ვმუშაობდით, სიმართლე გითხრა, სამსახურში. პატარიძესთან არ იმუშავებოდა. მიხვდი? პატარიძემ ამ საქმით კიდევ გეიხანგრძლივა სიტუაცია, თვარა 2008-ში გასაგდები იყო აი კაცი“.
გამომძიებელი: „ ბალაძე რეალურად დაკავების ადგილზეც იყო და მკვლელობის ადგილზეც?
ბრალდებული: „იყო, მაგრამ რამე მაგას მითითება, ან სიტყვა ეთქვა პირიდან, მაგფერი მაგისგან მე არ გამიგონია,“ – უპასუხა გამომძიებელს ბრალდებულმა.
10 კაცის ერთდროულად დაკავებამდე გამოძიებამ გამოჰკითხა თეიმურაზ პატარიძე, კუდ-ის აჭარის სამმართველოს უფროსი. მასაც დაუსვა კითხვა გამომძიებელმა ალი ბალაძის შესახებ:
„ბალაძე იყო მახსოვს – დაკავების დროს… ვინც ვიყავით, მე, ბალაძე ნაღდად მახსოვს, მანქანაში მეჯდა, კიდევ ვინ მეჯდა არ მახსოვს, იყო თემური, კიდევ ვინმე იყო, ნამდვილად არ მახსოვს რა. მე და ბალაძე რომ ვიყავით უეჭველი ვიცი. მახსოვს, ჩვენებაც ბევრჯერ მაქვს მიცემული და… სხვა რამე მაქვს ნათქვამი? არ ვიცი თქვენ თვითონ ნახეთ,“ – უთხრა თეიმურაზ პატარიძემ გამოძიებას. მისი თქმით, ბალაძეს კონკრეტული ბრძანებები 2008 წლის 16 აგვისტოს არ გაუცია.
ალი ბალაძის და მამუკა ბერიძის სასამართლოს სხდომა
ალი ბალაძის გამამტყუნებელი განაჩენი მეტწილად თემურ მგელაძის და ზვიად ნურიძის ჩვენებებს დაეყრდნო, ოღონდ არა იმ ნაწილს, რაც თქვენ ახლა წაიკითხეთ და რასაც ბრალდებულები ციხის შეხვედრების ოთახში მოუყვნენ გამომძიებელს, არამედ იმას, რაც მათ მსაჯულებს უთხრეს – სასამართლო სხდომაზე ამ სპეცრაზმელებმა მკვლელობის ორგანიზებაში ხელი თეიმურაზ პატარიძესთან ერთად ალი ბალაძესაც დაადეს.
ალი ბალაძის ინტერესების დამცველი, ნოდარ ცინცაძე ირწმუნება, რომ საპროცესო შეთანხმების დაპირებით, ალი ბალაძის შესახებ ბრალდებულებს ეს განზრახ ათქმევინეს, რადგან პროკურატურას „ბორკილებდადებული მკვლელობის ორგანიზატორი“ დასჭირდა. თემურ მგელაძის ინტერესების დამცველი ადვოკატი კი, ირწმუნება, რომ მისი დაცვის ქვეშ მყოფმა ბრალდებულმა სპეცრაზმელმა სასამართლო სხდომაზე უბრალოდ სიმართლის თქმა გადაწყვიტა.
„მკითხველმა განსაზღვროს, რამდენად გულახდილად უნდა მივიჩნიოთ ის, რასაც მგელაძე და ნურიძე ფარულ ჩანაწერში ამბობენ,“ – გვესაუბრება ალი ბალაძის ინტერესების დამცველი ადვოკატი, ნოდარ ცინცაძე. ის მიიჩნევს, რომ ფარულ ჩანაწერში გულწრფელი არიან სპეცრაზმელები, რადგან მათ არ იციან, თუ ფარულად უსმენენ, უნდათ, რომ რეალური ინფორმაცია მიაწოდონ გამომძიებელს და სანაცვლოდ შეღავათი მიიღონ:
„მინდა გითხრათ, რომ ფარული საგამოძიებო მოქმედების ფარგლებში მომზადებულ ჩანაწერი სამართლებრივად ძალიან მაღალი იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტია. ვინც ამ პირებს შორის პირველი გატყდებოდა და ეტყოდა პროკურორს, იმას ვიტყვი, რაც საჭიროაო, იმას გაუფორმებდნენ საპროცესოს ყველაზე კარგი პირობით. შესაბამისად, ზვიად ნურიძეს 3 წელი რეალური სასჯელი აქვს ახლა საპროცესოთი, თემურ მგელაძეს მხოლოდ 1 წელი, როცა მას განზრახ მკვლელობა დაუდასტურდა.
ეს პირები მოვიდნენ სასამართლოში და თქვეს, ესაა სიმართლე, რასაც ახლა ვამბობთ, მანამდე გვეუბნებოდნენ, ტყუილი უნდა გვეთქვაო, მაგრამ ვინ ეუბნებოდა ამას, არ თქვეს.
რადგან არსებითი წინააღმდეგობა იყო ამ ჩვენებებს შორის, დავაყენეთ შუამდგომლობა ამ მტკიცებულების დაუშვებლად ცნობაზე, მაგრამ, რა თქმა უნდა, სასამართლომ ეს არ დააკმაყოფილა. მოსამართლეს უნდა ეთქვა მსაჯულებისთვის, არ იხელმძღვანელოთ ამ მტკიცებულებით, როცა ითათბირებთო,“ – მიიჩნევს ადვოკატი.
ალი ბალაძის ინტერესების დამცველის თქმით, ნაფიც მსაჯულებზეც იყო ზეწოლა, ან ერთ მსაჯულზე იმისთვის, რომ გამამტყუნებელი ვერდიქტისთვის საკმარისი ხმები შეგროვებულიყო. ის ორ გარემოებას ასახელებს, რის გამოც ასე ფიქრობს.
„როცა ნაფიცი მსაჯულები გადიოდნენ, ბრალდებულებს ბოდიში მოუხადეს. დამნაშავებისთვის ბოდიში რატომ უნდა მოეხადათ? გარდა ამისა, ვერდიქტი როცა მიიღება, იქვე იწერება დრო, როდის მიიღეს. მიღებიდან საათის და 40 წუთის დაგვიანებით გამოცხადდა გადაწყვეტილება. ამ დროს მსაჯულები დაღლილები არიან, ყველას უნდა სწრაფად გამოცხადდეს გადაწყვეტილება. რატომ დასჭირდათ მათ ეს დრო?
გამოძიება არ დაიწყეს, მაგრამ დაიწყეს ადმინისტრაციული წესით შემოწმება თბილისის პროკურატურაში იმ კუთხით, რომ სასამართლო დარბაზში იმ დროს, როცა მსაჯულები თათბირობენ, შედის უცნობი მამაკაცი. გვითხრეს, რომ ეს იყო თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის დიდუბე-ჩუღურეთის პირველი სამმართველოს უფროსის მოადგილე, ჩემი პოლიციელები იყვნენ იქ, შუაღამე გახდა, მე ქვემოთ მანქანაში ველოდებოდი, ავედი და ვნახე, ხომ არ ჩაეძინათო.
მაგრამ რატომ არ დაურეკა მათ ტელეფონზე? ვიდეოში ასევე ჩანს, რომ ეს პოლიციელი ინტენსიურ რეჟიმში მესიჯობს. ჩვენ მოვითხოვეთ მისი მობილური ტელეფონის დათვალიერებაც, რაც არ დაკმაყოფილდა,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ ადვოკატმა ნოდარ ცინცაძემ.
ამ ადვოკატმა „ბათუმელებთან“ ასევე თქვა, რომ მისი ინფორმაციით, თეიმურაზ პატარიძე მოწმის დაცვის პროგრამაშია ჩასმული, რადგან მან წინა ხელისუფლების ყოფილი მაღალჩინოსნების საქმეზე სასამართლოს ჩვენება მისცა და შესაძლოა, ის უპრობლემოდ კვეთდეს ამა თუ იმ ქვეყნის საზღვარს. ალი ბალაძის შვილი, ნინი ბალაძე კი საუბრობს იმაზე, რომ როინ შავაძის დაკავების, ან მკვლელობის ბრძანება ალის არ გაუცია და ამის მიუხედავად ის დასაჯეს. თანამდებობის პირებს კი, რომლებიც ახლაც მაღალ თანამდებობებზე მუშაობენ, პასუხი არავინ მოსთხოვა:
„მაგალითად, ვასო შანიძე [კუდ-ის აჭარის სამმართველოს უფროსის ყოფილი მოადგილე], რომელმაც დააორგანიზა როინ შავაძის მკვლელობა, რაც საქმეში ნათლად ჩანს, დღეს საქართველოს საგარეო დაზვერვაშია მოადგილის თანამდებობაზე, ასევე იმდროინდელი აჭარის პროკურორი – ვასილ როინიშვილი, რომელიც დღეს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეა და აჭარის უფროსი პროკურორი ავთანდილ კოჭლამაზაშვილი, რომელიც დღეს შიდა ქართლის და მცხეთა-მთიანეთის პროკურორია… ყველა, ვინც მოახდინა დაკავების ორგანიზება და ვისი ხელმოწერაც არის დოკუმენტებში, თანამდებობებზე არიან ეს მაღალჩინოსნები.
15 წელი ამ საქმის განხილვა იმიტომ არ ხდებოდა, რომ ხალხს სიმართლე არ გაეგო, რადგან ყველა პირი, რომელსაც ხელი ურევია როინ შავაძის მკვლელობაში 2008 წლიდან დღემდე თანამდებობებზე არიან და ჩვენი სახელმწიფო ხელს აფარებს დამნაშავეებს.
ეს საქმე არის მიკერძოებული. ერთი მტკიცებულებაც არ გააჩნდათ, რაც დაადასტურებდა, რომ ალიკო ბალაძემ ჩაიდინა რაიმე სახის დანაშაული. გამოიყვანეს ორი ცრუ მოწმე სასამართლოზე და ხელი დაადეს მამას. მათ ეს გააკეთეს საკუთარი თავების გადასარჩენად. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ორი ბრალდებული – ზვიად ნურიძე და თემურ მგელაძე ფარულად ჩაწერა გამოძიებამ და იქ ალიკოს უდანაშაულობაზე საუბრობენ, რომ მას არანაირი ბრძანება არ გაუცია მათთვის, საპირისპიროს საუბარი მოუწიათ სასამართლოზე და სანამ სასამართლოზე გამოიყვანდნენ, მამას, ალიკო ბალაძეს უკვე დაუმძიმეს ბრალი 109-ე მუხლით, განზრახ მკვლელობის ორგანიზებაში სდებენ ბრალს, რაც წარმოუდგენელია.
ნაფიც მსაჯულებზე მოხდა ზეწოლა, ესეც მიანიშნებს საქმის მიკერძოებულობაზე და დღემდე მიმდინარეობს გამოძიება, ისინი 2 საათით დაგვიანებით შემოიყვანეს დარბაზში, მათთან იყო შესული უცხო პირი და დღემდე ჩვენთვის უცნობია ამ გამოძიების დეტალები, რადგან კამერების ჩანაწერებს არ იძლევიან – ყველაზე გახმაურებულ საქმეზე ვის წარმოუდგენია გათიშული ყოფილიყო სათვალთვალო კამერა თბილისის საქალაქო სასამართლოში… სამწუხაროდ, მთელი სისტემა ჩაერთო ამ საქმეში და დაგვანახეს ყველას, თუ როგორი უძლურია ადამიანი, როდესაც საქმე პოლიტიკურია და ერთ ადამიანს ებრძვის მთელი სისტემა,“ – გვითხრა ნინი ბალაძემ.
„ბათუმელები“ დაუკავშირდა ვასო [უჩა] შანიძეს. მისი თქმით, ის საგარეო დაზვერვის სამსახურში ოპერატიულ მუშაკის პოზიციაზეა და თანამდებობას არ იკავებს. სხვა დეტალებზე ვასო შანიძემ არ გვიპასუხა.
„სასამართლო პროცესზე მოუტრიალდა ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფი ალი ბალაძეს და უთხრა, თუ რამეს ვტყუი, აგერ ვარ, პასუხი გამეციო,“ – საპირისპიროს ამტკიცებს ადვოკატი გიორგი ფოფხაძე, თემურ მგელაძის ინტერესების დამცველი. მისი თქმით, სპეცრაზმელებს ალი ბალაძე პასუხისმგებლობის აცილებას ჰპირდებოდა და წინასწარ იყო შეთანხმებული, რაც უნდა ეთქვათ, მათი დაკავების შემთხვევაში.
„ჩვენ შევასრულეთ ბრძანება [როინ შავაძის მკვლელობა], რომ არ შეგვესრულებია, რაც მოგვივიდოდა, ყველამ კარგად იცის – შავაძის გვერდით ვიქნებოდითო,“ – ადვოკატი გიორგი ფოფხაძე გვიყვება, დაახლოებით რა სიტყვებით მიმართა თემურ მგელაძემ ალი ბალაძეს. – „მთელი ეს პერიოდი, გვეუბნებოდი, მაცადეთ, ბიჭებო, მოვაგვარებ ყველაფერსო. საბოლოო ჯამში, როგორ მოგვარდა, ჩანს, აგერ, სადაც ვართ.
ბოლომდე არ დაგადე ხელი, ბოლომდე არ ვთქვი სიმართლე, გელოდებოდი, რას იზამდი, მაგრამ მივხვდი, მითრევდი. პატარიძე გაქცეულია, შენ უნდა გასულიყავი გარეთ, ხელები დაგებანა და ჩვენ გვწირავდი. ავდექი და ამიტომაც ვთქვი სიმართლეო.
მირეკავდა გზაში და მაძლევდა დირექტივებს [ალი ბალაძე], ერთ-ერთი ზარის დროს მითხრა, უნდა გავაჩეროთ მანქანა და მოვიცილოთო [როინ შავაძე]… არსებობს სატელეფონო ანძების ამონაწერები, რომლითაც დასტურდება, რომ 7-ჯერ დაურეკა ავტომანქანებით გადაადგილების დროს ჩემი დაცვის ქვეშ მყოფს ალი ბალაძემ. როგორ ფიქრობთ, რაზე საუბრობდნენ? მისი ადვოკატი კი ამბობს, პატარიძემ დაურეკა ალის ტელეფონითო, რადგან მანქანაში ერთად ისხდნენო, მაგრამ ის კიდევ სხვაგან რეკავდა, ესეც ჩანს…“, – გვითხრა გიორგი ფოფხაძემ.
რა ჩანს გრიფით საიდუმლო საქმის მასალებიდან: რის გამო მოკლეს რეალურად როინ შავაძე?
„დღემდე გაკვირვებული ვარ, არ არსებობს არანაირი დოკუმენტი, აი, იოტისოდენა არ არსებობს არაფერი, ან შეტყობინება, რომ შავაძე ვინმეს რამე ინფორმაციას აწვდიდა… მსგავსი რამ რომ ყოფილიყო, ასლები გატანილი აქვთ ადვოკატებს და საზღვარგარეთ ვინც არის, იქედან იტყოდნენ ამას.
ჩემი აზრით, ეს იყო პირადი წყენა, ან როცა ჩათვალა ვიღაცამ, რომ არასწორად მოიქცა შავაძე და დედა უნდა ვუტირო, სხვა მიზეზს ვერ ვხედავ. ახალაიაში, ან პატარიძეში შეიძლება ეგ ვეძიოთ, ამათ შეიძლება იცოდნენ.
წარმოიდგინეთ, ეს ბიჭები ჩამოდიან ომიდან დაჭრილები, დანევროზებულები, ეუბნებიან, ეს არის მოღალატე… წინა დღით მიიყვანეს როინ შავაძე კუდ-ში, მაიმუნამ მიიყვანა. ჩემი ვარაუდია ეს, პატარიძემ არ გაიხოცა ხელი და ამ ბიჭებს შეახოცია, თავის თავზე არ აიღო მისი ლიკვიდაცია…“, – თავისი ვერსია გაგვიზიარა „როინ შავაძის საქმეზე“ ადვოკატმა გიორგი ფოფხაძემ.
ადვოკატმა ყურადღება გაამახვილა იმაზეც, რომ ალი ბალაძის საქმე ნაფიცმა მსაჯულებმა განიხილეს. მას მსაჯულების ერთი შეკითხვა დაამახსოვრდა:
„სასამართლო კლანს რომ უკავია, შეიძლება თქვა, მაგრამ აქ მოქალაქეებმა მიიღეს ვერდიქტი. ვერ იტყვის ვინმე, რომ მათ რამე პოლიტიკური შემხებლობა ჰქონდათ ვინმესთან.
მსაჯულებმა ჰკითხეს ბალაძეს, მოადგილე ხომ იყავით, ერთი სიტყვა მაინც თქვით, რას აკეთებთ, ხალხო, ამ სპეცრაზმელებს არ უთხარით რამეო? კარგი, შესაძლოა, შეგეშინდა, მაგრამ გაიქეცი, გაერიდე, რამე მოიმოქმედე?“ – გვიყვება გიორგი ფოფხაძე.
ალი ბალაძე ვიცე-პოლკოვნიკია. მან ამ სასტიკი მკვლელობიდან 12 წელი დუმილი არჩია. 12 წლის შემდეგ, 2020 წელს, ალი ბალაძე საგამოძიებო ორგანოში დაიბარეს და გამოჰკითხეს.
რატომ არჩია დუმილი თანამდებობის პირმა, რომც არ ყოფილიყო ჩართული მკვლელობის ორგანიზებაში?
„იგივეს დამართებდნენ, რაც შავაძეს… შემდეგაც ვისთვის უნდა შემეტყობინებია, ყველა თანამდებობაზე იყოო,“ – გვითხრა ნინი ბალაძემ, ალი ბალაძის შვილმა.
რა უთხრა კუდ-ის ყოფილმა უფროსმა, თეიმურაზ პატარიძემ გამოძიებას?
პროკურატურისთვის ჩვენება მიუცია თემურ პატარიძესაც. ეს ერთი წლის წინ, 2023 წლის 20 ივლისს მოხდა – დისტანციურად თურქეთში მყოფმა თეიმურაზ პატარიძემ გამოძიების შეკითხვებს უპასუხა. ამ გამოკითხვიდან ერთ კვირაში პროკურატურამ „როინ შავაძის საქმეზე“ 10 პირს წარუდგინა ბრალი, მათ შორის, თეიმურაზ პატარიძეს, თუმცა დაუსწრებლად.
თეიმურაზ პატარიძეც მსჯავრდებულია ამ საქმეზე, თუმცა ის ამ დრომდე იძებნება.
„ესე იგი გადაყავდათ თბილისში სპეცნაზს და ხოდა ისა, რა ჰქვია, გზაში ცუდად… გული ეერია თუ, არ ვიცი… ცუდად გახდა, გაუჩერეს მანქანა, აუცილებელი იყო, რომ გაეჩერებინათ და ისა, გაქცევის მცდელობა ჰქონდა, ამოსტაცა ერთ თანამშრომელს, მე ასე მახსოვს ცეცხლსასროლი იარაღი, გაიქცა და რამოდენიმე გასროლაც განახორციელა…და ნუ საპასუხო ცეცხლი გაუხსნა სპეცნაზმა და ეს იყო,“ – ეს ვერსია მოუყვა თეიმურაზ პატარიძემ გამომძიებლებს. მისი თქმით, როინ შავაძეს დაკავების დროს ნარკოტიკული საშუალება ამოუღეს, დაკავებულის ლიკვიდაციის დროს კი, ადგილზე საერთოდ არ იყო და „15 წუთის შემდეგ მივიდა“.
თემურ პატარიძე – კუდ-ის აჭარის სამმართველოს ყოფილი უფროსი, ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან
„…ესენი რომ წამოვიდნენ ჩვენ დავშორდით სადღაც… ქობულეთთან რა.. წაიყვანეს იქეთა მხრიდან, საშიშროება იყო, რუსები შემოდიოდნენ ჭოროხიდან და… საშიშროება იყო, ამ გზით არ წავიდნენ… მოგეხსენებათ, მეორე გზა რომ არი და რომ წავიდნენ ოზურგეთიდან ჩერეზ, რომ გადასულიყვნენ თბილისში და რომ დამშორდნენ მერე რაციაზე, ჩეპე არისო. მივედით, ასე მახსოვს, მივედით და დავინახე ფაქტი რაც იყო რა.. იქედან მერე მომიყვენ სათითაოდ ყველაფერი, მოვიდა სუყველა…
დაკავებული იქნა და ჩვეულებრივად უნდა გადაგვეყვანა იმაში, სამსახურში რა გრიბოედოვზე და ხოდა, რომ მიყავდათ, ხომ დავაკავეთ და მიგვყავდა, თბილისიდან ბრძანება მოვიდა, რომ თბილისში გადმოიყვანეთო და არ შეგვიყვანია სამსახურში, სპეცნაზში ბრძანება მივეცით რომ გადაეყვანათ და საწვავი ჩაასხეს, წავიდნენ,“ – თქვა თეიმურაზ პატარიძემ.
გამომძიებელმა კუდ-ის აჭარის სამმართველოს ყოფილ უფროსს სატელეფონო კომუნიკაციის ამონაწერი აჩვენა, რომლითაც დგინდება, რომ შავაძის მკვლელობის დროს, პატარიძე ანძების დაფარვის არეალში იყო.
„ვიცი, უკვე რამდენჯერ ჩამესმის იცით ყურში, არ ვყოფილვარ, ჩემო ბატონო და თუ საჭიროა ვთქვა იქ ვიყავი-თქო… რას ვაკეთებდი იქ მე, ან რატომ უნდა ვყოფილიყავი, მე ვგავარ ახლა მაგნაირ ადამიანს?“ – გამომძიებელს შეუბრუნა შეკითხვა თეიმურაზ პატარიძემ.
გამომძიებელმა პატარიძეს წლების წინ მიცემული ჩვენებაც შეახსენა:
„ბატონო თეიმურაზ წაგიკითხავთ: 2008 წლის 15 აგვისტოს დილით მე დამიკავშირდა დათა ახალაია და მითხრა, რომ ოპერატიულად შემესწავლა თავდაცვის სამინისტროს თანამშრომელ როინ შავაძის პიროვნება და მომეძიებინა ამ პიროვნების შესახებ ინფორმაცია, რადგან არსებობდა მოსაზრება, რომ როინ შავაძე ინფორმაციას აწვდიდა რუსეთის ფედერაციის სპეცსამსახურებს. აღნიშნული გარემოების გადამოწმება მე დავავალე ჩემს თანამშრომლებს ვაჟა დიასამიძეს და გიორგის… [ჩანაწერში გაურკვეველია გვარი], რომლებმაც მითხრეს, რომ იყო შემჩნეული კონტრაბანდული საქონლის რეალიზაციაში და ასევე მითხრეს, რომ შემჩნეული იყო ნარკოტიკული საშუალების გასაღებაშიო,“ – წინა გამოკითხვის ოქმიდან ამოიკითხა ეს გამომძიებელმა.
„ნუ რა გითხრათ ეხლა, ალბათ იყო, ალბათ. მანდ თუ ვთქვი ალბათ ასე იყო, არ მახსოვს ეხლა, ნამდვილად არ მახსოვს და რომ გითხრათ ეხლა, თუ ეგ მიწერია ალბათ ეგრე იყო,“ – თქვა თეიმურაზ პატარიძემ.
რა სახის წინააღმდეგობა გაუწია როინ შავაძემ სპეცრაზმელებს დაკავების დროს, რატომ გახდა საჭირო მასზე ფიზიკური ძალადობა?
„დაკავების დროს წინააღმდეგობა გაწია და მაგარი ჩოჩქოლი იყო, ეს მახსოვს ნაღდად გაწევ-გამოწევა და მთელი ამბები, ეს მახსოვს… რა ვიცი, რაღაცა ხელების…ორომტრიალი…რომ გითხრა 15 მეტრიდან ვუყურებდი მაგ ამბავს რა…იყო შეხლა-შემოხლა… ნუ წინააღმდეგობა გაწია რა და დაადეს მერე ნარუშნიკები და… დაწყნარდა რა.
დაკავებულია, ამოღებულია ნარკოტიკული ნივთიერება… მე წავედი სამსახურში და თბილისში წამოიყვანეთ აუცილებლადო, როგორც პირველად გითხარით ეგ იყო რა,“ – უპასუხა გამომძიებელს პატარიძეს.
რატომ გახდა საჭირო ნარკოდანაშაულისთვის დაკავებული პირის თბილისში გადაყვანა? – ესეც იკითხა გამომძიებელმა.
„არა, რუსებმა, მე როგორაც გითხარით, რუსები შემოდიოდნენ, მაშინ ფოთში შემოვიდნენ…კატერები წაიღეს, რა ვიცი კატარღები გაანადგურეს ლამის ჩოლოქამდე მოსულები იყვნენ და რა ვიცი, მთელი ამბავი იყო და შიშის ფაქტორი იყო აჭარაშიც შემოსულიყვნენ ალბათ… მაშინ სულ სხვა სიტუაცია იყო, სხვა განზომილება იყო.
„აბა მაშინ რაც გახსოვთ, შემთხვევის ადგილზე არსებული ვითარება რომ აგვიწეროთ. იქ რა ვითარება იყო, რა დაგხვდათ შემთხვევის ადგილზე?“ – მიუბრუნდა პატარიძეს გამომძიებელი.
„გზის მარცხენა მხარეს, მარცხენა მხარეს ჩაის ბუჩქები იყო, გვამი, მანქანები ცოტა მარჯვენა მხარეზე გაჩერებული იყო და ბიჭებმა მომიყვეს მერე, რაც იყო, როგორც იყო. გითხარით წეღან, ეგ იყო, მერე მოვიდა, მერე ჩავაყენე ყველა საქმის კურსში, მერე ჩაერთვნენ მთელი ჯგუფი და რა ვიცი… იყო პროკურორი, მახსოვს, ვასილი [ვასილ როინიშვილი, ის ახლა საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეა].
„თვითონ რაც შეეხება როინ შავაძის გვამს, დაზიანებები გახსოვთ, რა დაზიანებები ჰქონდა?“ – იკითხა გამომძიებელმა.
„დაზიანებები ბლომად, მრავლობითი ცეცხლნასროლი ისინი ჰქონდა… მე მივედი შორიდან შევხედე, მაგნაირ რაღაცეებს…“, – თქვა პატარიძემ. გამომძიებელმა მას სთხოვა იმის გახსენება, რა უთხრეს ადგილზე მისულს:
…გახდა ცუდად, ძალიან ცუდად იყო, გულისრევა ჰქონდა თუ კუჭი აეშალა, არ ვიცი, რაღაც ასეთი ბუნებრივი მოვლენა ჰქონდათ, გამოუვალი მდგომარეობა იყო, ასე მახსოვს, რომ უნდა გაეჩერებინათ. გამიჩერეო და გაუჩერეს მანქანა, მერე ჩამოვიდა, ზურგიდან რომელიღაცას მე მგონი ასე მახსოვს… ცეცხლსასროლი იარაღი და გაიქცა,“ – თქვა თეიმურაზ პატარიძემ.
გამომძიებელი: „ზურგიდან ამოაცალა იარაღი თუ როგორ?“
მოწმე: „დიახ… ამოაცალა იარაღი… რაფერაც მომიყვნენ იმას გიყვებით… გამოსტაცა და გააკეთა ის, რამოდენიმე გააკეთა გასროლა, მანქანაზეც იყო მე მგონი თუ არ ვცდები, შეიძლება ვცდები არ ვიცი, მე მგონი მანქანასაც მოხვდა რამოდენიმე გასროლა, არ ვიცი, დაწვნენ, მე მგონი დავწექითო, დაწვნენ ესენი და მერე რო გაიქცა მიაყენეს… ესროლეს რა.
მეტი რა გითხრათ…მეტი ახლა არ ვიცი, სპეცრაზმელები, გეუბნებით 3 თუ 4 დღის ჩამოსულები იყვნენ, პირველი დღიდან იქ იყვნენ მაგენი, პირველი… ცხინვალში და პირველი თუ რამე სადმე ტყვია გავარდა, პირველი მაგენი იყვნენ იქ და ხოდა, ეხლა რა, რა… პირდაპირ გეტყვით ჩემგან თუ რამე არის, რა გინდათ მითხარით… ბიჭები აგერ არიან გეტყვიან, რაც იყო, რა ვიცი ათასი მაიმუნია… ერთი გეტყოდათ ვოვა, „მაიმუნა“ მითვლიდა, ვიტყვი რაღაცეებსო, ფულს მთხოვდა 50 000 დოლარს… მე ვიტყვი, თუ დამიჯერებენ და თუ არ დამიჯერებენ.. ამნაირი ბევრი რაღაცეები იყო და ეხლა რა გითხრათ,“ – აღნიშნა თეიმურაზ პატარიძემ.
„მაიმუნა“ იგივე გიორგი ჩიქოვანია. ისიც სპეცრაზმელი იყო იმ დროს, როცა სერჟანტი მოკლეს. გამოძიების მტკიცებით, თავდაპირველად გიორგი ჩიქოვანმა 2008 წლის 15 აგვისტოს, ანუ მკვლელობის წინა დღეს მიიყვანა როინ შავაძე კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტში. ამ შემთხვევას თეიმურაზ პატარიძე ვერ იხსენებს.
„ეგ [გიორგი ჩიქოვანი] მუშაობდა, თავიდან სპეცნაზი რომ იმას ვქენით ჩვეულებრივად. მერე მაგას ჩეპე ჰქონდა რაღაც, მერე შეიწყალა. გაუპატიურების მცდელობა, თუ რაღაც მასეთი…
მერე შეიწყალა, მე მგონი პრეზიდენტმა ეგ და ჩვეულებრივად გააგრძელა სამაშველო სამსახურში მუშაობა… თუ არ ვცდები, მაგ დროს არ ვიცი ბრძანება იყო მაგის, მაგი მუშაობდა თუ არ მუშაობდა, ოფიციალურად მე მგონი მაგ დროს არ მუშაობდა. არ მახსოვს ზუსტად, არ მახსოვს ზუსტად რა,“ – თქვა პატარიძემ.
გამომძიებელი: „გეტყვით. ესე იგი, წინა დღეს, როინ შავაძის მკვლელობის წინა დღეს, 2008 წლის 15 აგვისტოს, გიორგი ჩიქოვანი იყო თუ არა მოსული კონსტიტუციური უსაფრთხოების დეპარტამენტის აჭარის მთავარ სამმართველოში და… ახლდა თუ არა მას როინ შავაძე?“
თეიმურაზ პატარიძე: „აზრზე არა ვარ, არ ვიცი, პირველად მესმის. არ ვიცი, აზრზე არა ვარ. ჩემთან ახლდა?“
გამომძიებელი: „თქვენ დაავალეთ გიორგი ჩიქოვანს დაადგინეთ…“
თეიმურაზ პატარიძე: „არა, არა, ჩიქოვანს მე ვერაფერს დავავალებდი… მე დავავალე თანამშრომლებს, ჩიქოვანისთვის მე არ დამივალებია.“
გამომძიებელი: „რომ დაედგინათ ეს პიროვნება ხომ?“
თეიმურაზ პატარიძე: „დიახ რომ დაედგინათ პიროვნება, სამსახურში მოყვანა ჩიქოვანმა მომიყვანა სამსახურში… არ ვიცი მე არ დამივალებია ჩიქოვანისთვის.
გამომძიებელი: „წინა დღეს, 2008 წლის 15 აგვისტოს, გიორგი ჩიქოვანს როინ შავაძე მოჰყავს თქვენს სამსახურში, ეს არის დადგენილი.“
თეიმურაზ პატარიძე: „მე არ დამივალებია და მე პირველად მესმის ეგ, რომ სამსახურში ჰყავდა მოყვანილი, ეგ არ ვიცი ვინ დაავალა. გეტყოდათ და გეცოდინებათ მაშინ, მე არ ვიცი. მე
არ დამივალებია მაგნაირი რაღაც“.
გამომძიებელი: „2008 წლის 16 აგვისტოს იყავით თუ არა თქვენ მისული მე-5 ქვეით ბრიგადაში, სადაც ბრიგადის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი იყო ვახტანგ პაიჭაძე, რომელსაც შეხვდით.“
თეიმურაზ პატარიძე: „ვინაა ვახტანგ პაიჭაძე?“
გამომძიებელი: „აღნიშნული ბრიგადის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი.“
თეიმურაზ პატარიძე: „არ მახსოვს კი არა, არ ვიცი, სამხედრო ნაწილში საერთოდ არა ვარ ნამყოფი, რა ვიცი რა მინდოდა სამხედრო ნაწილში?“
„როინ შავაძის საქმის“ პროკურორთან გასაუბრება მეტი დეტალის გასაგებად პროკურატურის პრესცენტრს ვთხოვეთ, თუმცა უშედეგოდ.
ელექტრონულ არჩევნებთან დაკავშირებით ფართომასშტაბიანი საინფორმაციო კამპანიის ფარგლებში საარჩევნო სიახლეებსა და ელექტრონულ ტექნოლოგიებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის თანამშრომლები გაეცნენ.
საინფორმაციო შეხვედრა, რომელსაც გენერალური აუდიტორი და მისი მოადგილეები ესწრებოდნენ ცენტრალური საარჩევნო კომისიის (ცესკო) თავმჯდომარე გიორგი კალანდარიშვილმა გახსნა. მან 2024 წლის არჩევნებისთვის მზადების პროცესისა და ტექნოლოგიური სიახლეების შესახებ ისაუბრა. შეხვედრის ფარგლებში ცესკოს საარჩევნო კომისიების მართვის განყოფილების უფროსმა რევაზ ეგაძემ პრეზენტაცია გამართა და მონაწილეებს საარჩევნო ტექნოლოგიების შესახებ დეტალური ინფორმაცია მიაწოდა. გაიმართა საარჩევნო ტექნოლოგიების დემონსტრაცია და იმიტირებული კენჭისყრა. შეხვედრის მონაწილეებს საშუალება ჰქონდათ პრაქტიკაში გამოეცადათ ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობა.
ტექნოლოგიური სიახლეების შესახებ ამომრჩეველთა ინფორმირება და განათლება საარჩევნო ადმინისტრაციის ერთ-ერთ მთავარ პრიორიტეტს წარმოადგენს. ელექტრონული ტექნოლოგიების დემონსტრაცია ეტაპობრივად იმართება ქვეყნის მასშტაბით ხალხმრავალ ადგილებში, საჯარო და კერძო სტრუქტურებში. დღეის მდგომარეობით უკვე ინფორმირებულია 400 000-მდე ადამიანი.
აღსანიშნავია, რომ ინფორმირების ფართომასშტაბიანი კამპანიის ფარგლებში 6 ივლისიდან საარჩევნო ტექნოლოგიების საყოველთაო დემონსტრირება იწყება. ახალი პროექტის ფარგლებში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით 64 მუნიციპალიტეტში, წინასწარ განსაზღვრულ 89 ლოკაციაზე გამართულ შეხვედრებზე ამომრჩევლებს საშუალება ექნებათ პირადად გაეცნონ ვერიფიკაციისა და ხმის მთვლელი აპარატების მუშაობას.
მოდი სტადიონზე და ერთად ვუგულშემატკივროთ ბოჯღალოსნებს მსოფლიო რაგბის ივლისის ტესტების სერიის პირველ თამაშზე.
საქართველო ფიჯის თამაში 5 ივლისს, 20:00 საათზე ბათუმის „აჭარაბეთ არენაზე” გაიმართება. ბორჯღალოსნები რაგბის სამყაროში ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ გუნდს, „მფრინავ ფიჯელებს“ ერკინებიან.
თამაშის დღეს, 17:00 საათიდან, ფან ზონაში გულშემატკივრებს დახვდებათ მუსიკა, კვების ობიექტები, ფან შოპი და გართობა. თამაშის დასრულების შემდეგ მორაგბეებიც შეუერთდებიან გულშემატკივრებს გასართობ ზონაში.
ბორჯღალოსნებს ივლისში სამი უმაღლესი დონის ტესტ-მატჩი ელით. ეროვნული ნაკრების მორაგბეები დანარჩენ 2 მატჩზე, რომელიც 13 და 20 ივლისსაა დაანონსებული, ტიერ1-ის გუნდებს : იაპონიასა და ავსტრალიას სტუმრად ეთამაშებიან. 13 ივლისს საქართველო იაპონიაში, სენდაიში „საკურებს“ ეთამაშება, ხოლო 20 ივლისს სიდნეიში „ვოლაბებს“ დაუპირისპირდება.
გულშემატკივრის მხარდაჭერის ფონზე, ბორჯღალოსნები ფიჯელებთან მეორე გამარჯვების მოპოვებას შეეცდებიან. პირველი გამარჯვება 2016 წელს მოიპოვეს და „მფრინავები“ 14:3 დაამარცხეს. 2023 წლის მსოფლიო თასზე ფიჯისთან შეხვედრას ბორდომ უმასპინძლა. თამაშის პირველი ტაიმი ბორჯღალოსნებმა მოიგეს და გამარჯვებასთანაც ძალიან ახლოს იყვნენ მაგრამ საბოლოოდ მცირედი სხვაობით წააგეს – 12:17.
შეიძინე თამაშის ბილეთები tkt.ge-ზე. თიბისის სტუდენტის და მოსწავლის ბარათებით გადახდისას მოქმედებს 50% ფასდაკლება შერჩეულ სექტორებზე.
6 წლამდე ბავშვებს თამაშზე დასწრება უბილეთოდ შეეძლებათ.
საქართველოსა და ფიჯის თამაშზე, გადაიხადე იხადეთ თიბისის სადებეტო ბარათებით თიბისის ტერმინალზე აღნიშნულ ობიექტებში და დაიბრუნეთ თანხის 20% უკან. იხილეთ დამატებითი ინფორმაცია.
თიბისი 2015 წლიდან რაგბის მხარდამჭერია. მრავალწლიანი მეგობრობა, უკვე მიღწეულ წარმატებებთან ერთად, მიზნად ისახავს რაგბის განვითარებას, ერთობლივი სოციალური პროექტების განხორციელებას, სხვადასხვა ასაკობრივი ნაკრებების, შიდა ჩემპიონატების და ფესტივალების ხელშეწყობას.
აჭარაში, ზღვის სანაპირო ზოლში არის გარკვეული ადგილები, სადაც ზღვაში ბანაობა აკრძალულია. ასევე არის ადგილები, სადაც ბანაობა არ არის რეკომენდებული.
ბათუმში ბანაობისთვის აკრძალულ ადგილებს წელს ბარცხანის სანაპიროც დაემატა, სადაც ხელოვნურ კუნძულს აშენებენ. მშენებლობის გამო კი აქ პლაჟი უკვე აღარც არსებობს.
ხელოვნური კუნძულის მშენებლობის გამო ბარცხანაში პლაჟი აღარ არსებობს / 3.07.2024მიუხედავად სამშენებლო სამუშაოებისა ბარცხანაში მაინც ბანაობენ / 3.07.2024
მშენებლობის მიუხედავად ბარცხანის სანაპიროზე მაინც ბანაობენ.
„ბათუმელები“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურისგან ელოდება ინფორმაციას, არის თუ არა ბანაობა ოფიციალურად არარეკომენდებული ან აკრძალული ბარცხანის დასახლების ზღვისპირა ზოლში და ვინ არის პასუხისმგებელი აქ შესაბამისი გამაფრთხილებელი ბანერების განთავსებაზე.
ადგილები აჭარის სანაპიროზე, სადაც ზღვაში ბანაობა აკრძალული ან არარეკომენდებულია
სარფში, წმ. ანდრია პირველწოდებულის ჩანჩქერის მოპირდაპირე ზღვის სანაპირო ზოლში
კვარიათის სანაპირო ზოლის დასასრულს, სადაც იწყება კლდეები
ქალაქ ბათუმის ნავსაყუდელის ტერიტორიის მიმდებარედ ზღვის სანაპირო ზოლში
მახინჯაურის სანაპირო ზოლზე განთავსებული სამაშველო სამეთვალყურეო კოშკურის მოპირდაპირედ
მწვანე კონცხის სანაპირო ზოლში კლდეებთან
სასტუმრო „კასტელო-მარეს“ მიმდებარედ
ციხისძირის სანაპირო ზოლში კლდეებთან
მდ. კინტრიშისა და ზღვის შესართავთან [მარჯვენა და მარცხენა მხარეს]
ზღვაში ბანაობა არარეკომენდებულია:
კვარიათი-სარფის საზღვართან საზღვაო სანაპირო მონაკვეთზე
მწვანე კონცხი-ბოტანიკური ბაღის სანაპირო მონაკვეთზე
ციხისძირის სანაპირო ზოლში – სასტუმრო „კასტელო-მარეს“ მიმდებარე ტერიტორიიდან ქობულეთის მიმართულებით, სადაც სანაპირო ზოლი ძირითადად არის კლდოვანი
ასევე არ არის რეკომენდებული ბანაობა მდინარეების [ჭოროხი, ჩაქვისწყალი, კინტრიში] და ზღვის შესართავთან, რადგან წყლის დინების სიჩქარე ძლიერია
ბათუმში საზღვაო სეზონის გახსნის ოფიციალური ღონისძიება 2024 წლის 10 ივნისს გამართეს / ფოტო: შსსბარცხანაში ხელოვნური კუნძულის მშენებლობის გამო სამაშველო კოშკურამ ფუნქცია დაკარგა / აქ პლაჟი აღარ არსებობს / 3.07.2024ბარცხანის სანაპირო სადაც ხელოვნური კუნძული უნდა ააშენონ / 3.07.2024
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 4 ივლისამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 547 470 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 200]
ტანკი – 8 132 ერთეული [+9]
ჯავშანტექნიკა – 15 600 ერთეული [+17]
საარტილერიო სისტემა – 14 777 ერთეული [+65]
MLRS – 1 115 ერთეული [+01]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 878 ერთეული [+2]
თვითმფრინავი – 360 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 326 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 11 694 ერთეული [+26]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 342 ერთეული [+6]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 19 923 ერთეული [+73]
სპეცტექნიკა – 2 468 ერთეული [+4]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 4 ივლისამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
626 თვითმფრინავი
277 ვერტმფრენი
27 197 უპილოტო საფრენი აპარატი
537 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
16 499 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 364 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
11 326 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
23 318 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანიომი დაიწყო.
75 წლის ეთერ მიქელაძე მრავალგზის რეპრესირებული ოჯახის წევრია. ეთერ მიქელაძე ამბობს, რომ მისმა ოჯახმა უმძიმესი პერიოდი გამოიარა სტალინური რეპრესიების დროს. დაუხვრიტეს ბიძა, გადაუსახლეს მამა და დეიდის ქმარი.
„ბაბუაჩემი, ეუბი ქამადაძე შუახევში, ნენიაში ცნობილი კაცი იყო. ვაჭრობდა, თურქეთში გადადიოდა, შეძლებული ოჯახი ჰქონდა. მიყვებოდნენ, რომ ნენიაში პირველი მასწავლებელი სწორედ ჩვენ ოჯახში მოიყვანეს. ასევე, სოფელში პირველად ჩვენი ოჯახის ქალებმა მოიხსნეს ჩადრი და საზოგადო ცხოვრებაში ჩაებნენ.
განსაკუთრებით ცნობილი იყო ბიძაჩემი, ხულუსი ქამადაძე, რომელიც 1938 წელს ბათუმში, ე.წ. სამეულმა სასამართლოს გარეშე დახვრიტა.
მამაჩემი, ხუსეინ მიქელაძე, ხულოში მუშაობდა, საფინანსო განყოფილების უფროსი იყო, ასე ვიცი. ნაკითხი, კულტურული და განათლებული კაცი. 1937 წელს დააპატიმრეს და ათი წლით გადაასახლეს. მასთან ერთად გადაასახლეს დეიდაჩემის ქმარიც. მამა დაბრუნდა, ბიძაჩემი კი უგზო-უკვლოდ გაქრა“, – გვიყვება ეთერ მიქელაძე.
ეთერ მიქელაძე
როგორც ეთერ მიქელაძე იხსენებს, მამა გადასახლებიდან ათი წლის შემდეგ დაბრუნდა, თუმცა მას მშობლიურ სოფელ ნენიაში ცხოვრების უფლება არ მისცეს, ამიტომ ქობულეთში, რკინიგზასთან ახლოს დასახლდა.
„მე დავიბადე 1949 წელს, მამაჩემის გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ. 9 თვის ვყოფილვარ, როდესაც მამას კიდევ ერთი უწყება მოუვიდა. ისევ ასახლებდნენ, ამჯერად სამუდამოდ, ყაზახეთში.
როცა მეორედ დააპატიმრეს, მაშინ უკვე ქობულეთში ვცხოვრობდით. ჩვენი სახლი რკინიგზის პირას იყო. დედისგან მახსოვს, ჰყვებოდა: „როცა მატარებელმა ჩამოიარა, მთელი სოფელი რკინიგზის გასწვრივ იყო შეკრებილიო. მამაშენმა ვაგონის პატარა ფანჯრიდან ბოლო ათი მანეთი გადმოგვიგდო, ალბათ იფიქრა „მე აღარაფერში დამჭირდებაო“. როცა ყაზახეთში ჩავიდა, იქიდან წერილებს წერდა. ერთხელაც მოიწერა, ჩამოდითო.
წავედით დედა და ბავშვები. 1951 წელი იყო, მე წლინახევრის ვიყავი. როცა ჩავედი, გავიქეცი და პირველი მამაჩემს ჩავეხუტე. მამაჩემმა იტირა, როგორ მიცნო ბავშვმაო. სტალინი რომ გარდაიცვალა 1953 წელს, მაგის მერე გაგვათავისუფლეს. 4 წლის ვიყავი, როდესაც ქობულეთში დავბრუნდით. თავიდან ქართული არ ვიცოდი კარგად, სულ რუსულად ვლაპარაკობდი,“ – იხსენებს ეთერ მიქელაძე.
ხუსეინ მიქელაძის რეაბილიტაციის ცნობა ოჯახმა 1989 წელს მიიღო. ამ რეაბილიტაციის ცნობის თანახმად, ხუსეინ მიქელაძის ბრალი ასე იყო ფორმულირებული:
„მოქალაქე ხუსეინ ისმაილის ძე მიქელაძეს, დაბადებულს 1908 წელს, ხულოს რაიონში, საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს განსაკუთრებული სათათბიროს 1950 წლის 29 დეკემბრის დადგენილებით, სისხლის სამართლის კოდექსის 5842 შეიარაღებული აჯანყება და 50-11 ყოველგვარი ორგანიზებული ქმედება მიმართული დანაშაულის მომზადებისა და ჩატარებისათვის, მუხლების საფუძველზე მიესაჯა გასახლება ჯამბულის ოლქში“, – ვკითხულობთ ოფიციალურ დოკუმენტში.
სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1989 წლის 16 იანვრის ბრძანებულების პირველი პუნქტის თანახმად, ხუსეინ მიქელაძეს ბრალი მოეხსნა და ის რეაბილიტირებულია.
„მამაჩემი სულ სვამდა კითხვას, რისთვისო, რისთვის გამასახლესო. რა დავაშავეო. ეს კითხვები მეც მქონდა. რა დააშავა მამაჩემმა-მეთქი. ერთხელ მითხრეს სამსახურში – „კარგი, ეთერიო, ტყუილად არავინ არ გაასახლებდა მამაშენსო“. გული მეტკინა, მაგრამ არაფერი ვთქვი და დარდი გულში ჩავიკალი.
ჩემმა დამ ვერ გაუძლო ქობულეთში მეზობლების მუდმივ გაკიცხვას, „ხალხის მტრის“ შვილის სახელს. ნენიაში დაბრუნდა და იქ დაამთავრა სკოლა. მერე კი კარგი განათლება მიიღო, მაგრამ ის მაშინდელი ამბები სულ ახსოვდა“, – იხსენებს ეთერ მიქელაძე.
„რატომ ვარ ამ დღეში მე, როგორც ახალგაზრდა მასწავლებელი, რომელიც ამ სისტემაში ვარ და მინდა განვვითარდე. ჩავაბარე ყველა გამოცდა, რაც სახელმწიფომ დამიწესა, წარვადგინე პროფესიული პორტფოლიო, ყველაფერი გავაკეთე, რაც კი ამ სქემის ფარგლებში მევალებოდა.
და უცებ, ამ „სამართლიანი ფორმულით“, როგორც სამინისტროში უწოდეს, მე მაკლდება ხელფასი მომატების ნაცვლად“, – ამბობს დაწყებითი განათლების წამყვანი მასწავლებელი, მინდია ფუტკარაძე.
რატომ გამოიწვია ქაოსი და უკმაყოფილება განათლების სამინისტროს მიერ წარმოდგენილმა სახელფასო ფორმულამ და რატომ არიან პედაგოგები უკმაყოფილო? – „ბათუმელებმა“ ამ თემაზე დისკუსია გამართა.
მინდია ფუტკარაძესთან ერთად დისკუსიაში მონაწილეობდა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი პედაგოგი, ინგლისურის მენტორი მასწავლებელი, როლანდ შავაძე.
„ზოგადად, დიდი გაურკვევლობაა ამ ხელფასების მატებასთან დაკავშირებით. იმ ფორმულით, რომელიც დააანონსა სამინისტრომ, დავიანგარიშე ჩემო ხელფასი და მატება მაქვს სადღაც 85 ლარამდე“, – ამბობს როლანდ შავაძე.
რატომ 85 ლარით და არა 500 ლარით? – მინისტრი ხომ არაერთ პლატფორმაზე იმეორებდა, რომ „უპრეცედენტო“ ზრდა იქნებოდა და ყველა მასწავლებელს გაეზრდებოდა ხელფასი. იქნებ ავხსნათ, რატომ არ გაეზარდა ყველა პედაგოგს თანაბრად ხელფასი? – ვკითხეთ როლანდ შავაძეს.
ის განმარტავს, რომ ამ ახალი სახელფასო ფორმულით, მაღალი სტატუსის მქონე პედაგოგებს – წამყვანებს და მენტორებს სამინისტრომ გაუუქმა სტატუსის დანამატები, რამაც გამოიწვია ხელფასების კლება.
ახალი ფორმულით, მასწავლებელი იმ შემთხვევაში აიღებს 500-ლარიანი მატებით ხელფასს, თუ მას სრული საათობრივი დატვირთვა აქვს სკოლაში. რაც გულისხმობს 18-25 საათს კვირაში.
„ახალი სახელფასო ფორმულით, მენტორი იქნები თუ წამყვანი, ამას უკვე არსებითი მნიშვნელობა აღარ აქვს. საათობრივ დატვირთვას ექცევა უკვე ყურადღება და თუ ადრე, 1 საათის ღირებულება იწყებოდა 28 ლარიდან, ახლა საათის ღირებულება თითქოს გაიზარდა 96 ლარამდე.
თუ აქამდე მენტორის სტატუსის მქონე მასწავლებელი 1475 ლარს იღებდა სტატუსის დანამატს, ახლა ამ თანხას ვეღარ აიღებს, უბრალოდ ეს თანხა ჩაიშალა საათების რაოდენობაში და რეალურად არაფერი არ გაზრდილა. უბრალოდ სახელწოდება შეეცვალა“, – ამბობს როლანდ შავაძე.
მისი თქმით, სტატუსების მოსაპოვებლად ამ წლების მანძილზე პედაგოგების ნაწილმა უდიდესი შრომა გასწია, რომელსაც სახელმწიფო წყალში უყრის.
„ღამეებს ათევდნენ მასწავლებლები, ოჯახებზეც კი თქვეს უარი, რომ ეს ვალდებულებები შეესრულებინათ და ეზრუნათ თავიანთი პროფესიული წინსვლისთვის და იმისთვისაც, რომ ღირსეული ანაზღაურება მიეღოთ. ახლა კი რატომ უნდა იწვალოს მასწავლებელმა კარიერული ზრდისთვის, როცა ეს არაფერს აღარ უცვლის?“ – ამბობს როლანდ შავაძე.
მინდია ფუტკარაძე დეტალურად ხსნის იმ მიზეზებს, რის გამოც ახალი ფორმულით მისი ხელფასი არ გაიზარდა.
„დაწყებით საფეხურზე მასწავლებლებს კომპეტენცია დადასტურებული გვაქვს სამ საგანში. ეს არის ქართული, მათემატიკა და ბუნებისმეტყველება. რომელიც ჯამში I-II კლასებში გამოდის 14 საათი კვირაში, III-IV კლასებში კი 13 საათი.
თუ ხვალ ამ საათების მიხედვით, მაგალითად 300 ან 400 ლარი დამემატება, კანონში ნათლად წერია, რომ ორი წლის შემდეგ, საათებს ისევ ძველი სქემით აანაზღაურებენ და 96 ლარის ნაცვლად, ისევ 30 ლარიდან აითვლება საათის ღირებულება.
აი, ამ საათების ანგარიშის შედეგად, მე დღეს ხელფასი არ გამზრდია, დამრჩა იგივე ანაზღაურება.
დაწყებითი საფეხურის ძალიან ბევრი მასწავლებელია სკოლებში და ისინიც მსგავს მდგომარეობაში არიან.
ამდენი ხანია სისტემაში ვარ და მსგავსი რამ აქამდე არ ყოფილა, რომ მოლოდინი გქონდეს ხელფასის დაკლების და არა ზრდის.
ანუ რას უნდა ველოდოთ, ვინმეს წყალობას უნდა ველოდოთ მომავალში?
რატომ ვარ ამ დღეში მე, როგორც ახალგაზრდა მასწავლებელი, რომელიც ვარ ამ სისტემაში, მინდა რომ განვვითარდე, ნებისმიერი გამოცდა ჩავაბარე, რაც კი სახელმწიფომ დააწესა, 10 კრედიტზე მაქვს ჩაბარებული საგნის გამოცდა, შემდეგ კარიერული წინსვლის გამოცდა, წარვადგინე პორტფოლიო, ყველაფერი – რაც კი სქემის ფარგლებში მევალებოდა და მქონდა მოტივაციაც, რომ გამეზრდებოდა ხელფასი და უცებ – ამ „სამართლიანი ფორმულით“, როგორც სამინისტროში უწოდეს, მე მაკლდება ხელფასი მომატების ნაცვლად“, – ამბობს მინდია ფუტკარაძე.
რა კატეგორიის მასწავლებელს გაეზარდათ ხელფასი?
„რეალურად, ხელფასები მოემატებათ იმ მასწავლებლებს, რომლებსაც აქვთ 18 საათზე ზემოთ, 25 საათამდე. ოღონდ ასეთი მასწავლებლების კატეგორია არის ძალიან მცირე.
თუ აქამდე სტატუსის დანამატი 15 საათზე გქონდა, ახლა ეს ყველაფერი მოიშალა და უნდა იბრძოლო საათების რაოდენობაზე, რომ ხელფასის მატება რეალურად იგრძნო. ეს გამოიწვევს ძალიან დიდ დაპირისპირებას სკოლებში.
ჩვენ გვაქვს სკოლები მაღალმთიან მუნიციპალიტეტებში, სადაც კლასებიც კი არ არის და, შესაბამისად, საათებიც არ არის. ამ მასწავლებლებს კი არ მოემატებათ ხელფასი, არამედ დააკლდებათ.
თუ 18-25 საათამდე გაქვს, მხოლოდ მაშინ იგრძნობ მატებას და თუ ამაზე ნაკლები გაქვს, მაშინ პირიქით, ხელფასის კლებას იგრძნობ“, – ამბობს როლანდ შავაძე.
მისი აზრით, მსგავსი მიდგომა არა მარტო აკნინებს პედაგოგის შრომას და პროფესიას, სკოლებში ახალგაზრდა კადრების შესვლის შესაძლებლობასაც აფერხებს.
„მოტივირებულ, გულანთებულ ახალგაზრდებში მოტივაციას მოკლავს ეს მიდგომა. ისედაც პრობლემაა სკოლებში ახალგაზრდა კადრების შედინების და კვლევამაც აჩვენა, რომ ჩვენ 7-პროცენტიანი კლება გვაქვს სკოლებში 30 წლამდე მასწავლებლების შედინების. ახალი სახელფასო ფორმულა იწვევს დემოტივაციას.
გარდა ამისა, რატომ უნდა გვიწევდეს მასწავლებლებს საათების ძებნა, რომ ხელფასის მატება ვიგრძნოთ?
ეს გამოიწვევს ქაოსს სკოლებში, ასევე, არ არის გამორიცხული, რომ იყოს ნეპოტიზმი და თუ ამას ადმინისტრაცია კეთილსინდისიერად არ მიუდგა, შეიძლება ვიღაცებმა გამოიყენონ სათავისოდ“, – ამბობს შავაძე.
საჯარო სკოლებში დირექტორების უმრავლესობა ხელისუფლების მიმართ ლოიალობის მიხედვით ინიშნებიან. შესაბამისად, არსებობს თუ არა იმის რისკი, რომ საათების განაწილების საკითხი, საარჩევნო პერიოდში, მმართველი პარტიის სასარგებლოდ მასწავლებელთა ხმების მოზიდვის ბერკეტად იქცეს? – ვეკითხებით პედაგოგებს.
როლანდ შავაძის აზრით, გამორიცხული არაფერია.
„როცა სკოლები პოლიტიზებულია, ყველაფერი შეიძლება მოხდეს, რადგან დაშინების მექანიზმები უკვე ამუშავებულია. ამის მაგალითია ის, რომ ძალიან ბევრი კარგი კადრი დაიბლოკა დირექტორების კონკურზე – გასაუბრების ეტაპზე მხოლოდ იმიტომ, რომ კანდიდატის სანათესავოში ვიღაც მხარს არ უჭერდა სახელისუფლებო პარტიას.
პოლიტიზებულ სკოლაში კრიტიკულად განწყობილი მასწავლებლის ადგილიც აღარ რჩება, რადგან პოლიტიზებული დირექტორები შეეცდებიან ჩაახშონ კრიტიკულად განწყობილი მასწავლებლების ხმა. ჩვენ მივიღებთ ისეთ რეალობას, როცა მასწავლებელი იძულებული იქნება სკოლა დატოვოს“, – ამბობს როლანდ შავაძე.
მინდია ფუტკარაძე აზრით, „როცა ვამბობთ, რომ უნდა ვიყოთ ხარისხზე ორიენტირებული, ბავშვისთვის უნდა მოვიცალოთ და ასე შემდეგ, ახალი პოლიტიკით სწავლების ხარისხი არ აიწევს. პირიქით მოხდება.
რეფორმა არ უნდა იყოს არეულობის, ერთმანეთთან დაპირისპირების მომტანი, რატომ უნდა ვიბრძოლოთ საათების გამო მასწავლებლებმა? რატომ ვუშვებთ ამ სიტუაციას სკოლებში?
თუკი მე მთელ ჩემ დროს დავუთმობ მხოლოდ გაკვეთილების ჩატარებას, როდის დავუთმო დრო არაფორმალურ განათლებას, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვებისთვის?
დამრიგებელმა როდის უნდა გააკეთოს თავისი საქმე, როდის უნდა მივაქციოთ ბავშვს ყურადღება, რომელ ემოციურ კავშირზეა საუბარი.
ამიტომ ხდება მერე გაკვეთილები მოსაბეზრებელი, მოსწავლეებს აღარ აქვთ ინტერესი. ამიტომ არ შეიძლება მასწავლებლის ხელფასი საათებზე იყოს მიბმული.
სქემას ძალიან ბევრი ხარვეზი ჰქონდა, მაგრამ ამაზე უკეთესი იმით იყო, რომ ნაკლები საათით შეგეძლო მეტი ხელფასი აგეღო და დრო დაგეთმო სხვა საკითხებისთვისაც“, – გვეუბნება მინდია.
ახალი სახელფასო ფორმულა სკოლაში – დისკუსია
როლანდ შავაძის აზრით, სპონტანურად, გათვლების გარეშე მასწავლებლების ხელფასის მატებაზე საუბარი, ძალიან დიდი შეცდომა იყო.
„ვფიქრობ, ეს წამოსცდა მაშინდელ პრემიერ-მინისტრს, ღარიბაშვილს, რომ გაზრდიდნენ ხელფასებს და შემდეგ დიდხანს ფიქრობდნენ რა მოეხერხებინათ ამ დაპირებისთვის.
ეს დიდი შეცდომა იყო, რადგან ხელფასების მატება დაკავშირებული უნდა იყოს ეკონომიკის ზრდასთან ან რომელიმე სექტორში აღარ უნდა იყოს საჭირო თანხა. ეს შეიძლება გადმოიტანო განათლებაში. ამ შემთხვევაში, არცერთი არ ყოფილა.
ამიტომ იყო თავიდანვე ბლეფი ეს დანაპირები და ამიტომ ვერ შესრულდებოდა. ამიტომაც ჰყავთ ბევრი განაწყენებული მასწავლებელი სისტემაში.
ჩემი აზრით, ბევრი ღირსეული ადამიანი შეეცდება სისტემიდან გავიდეს და ჩვენ მივიღებთ ისეთ სიტუაციას, როგორიც გვქონდა 90-იანებში.
თუ არ იქნება შრომა შესაბამისად დაფასებული, ყველა ვარიანტში, სისტემას შემორჩება მხოლოდ ის კატეგორია, რომელსაც წასასვლელი არსად არ აქვს და ერთეულები, რომლებიც ენთუზიაზმით დარჩებიან და ექნებათ სხვა საარსებო შემოსავალი.
სხვა შემთხვევაში, თავს ყველა შეურაცხყოფილად იგრძნობს და სისტემიდან გავა.
მეც ვაპირებ უკვე რომ გავიდე სისტემიდან“, – ამბობს როლანდ შავაძე.
„თუ სამართლიან ფორმულასთან გვაქვს საქმე, მაშინ რატომ არის ანაზღაურება განსხვავებული საათებს შორის? რატომ ღირს 15 საათის ზემოთ ჩემი ჩატარებული გაკვეთილი 206 ლარი და 15 საათს ქვემოთ 80 ლარი?
ხელისუფლებამ იცის ყველას რომ არ აქვს 15 საათი და იმიტომ.
ამიტომ, მინდა მივმართო ჩემ კოლეგებს – როცა ხელფასს ითვლით, კარგად დაფიქრდით და ისე დაუკარით ხოლმე ტაში. თუ კრიტიკულად არ შევხედავთ, არაფერი გვეშველება.
მე მინდა, რომ გვქონდეს სტაბილურობის განცდა ამ სისტემაში, შევინარჩუნოთ ენთუზიაზმი, რომ უკეთესი გავხდეთ ყოველდღიურად და ეს თუ ასე არ იქნება, ალბათ მეც მომიწევს გავიდე სისტემიდან“, – ამბობს მინდია ფუტკარაძე.
როლანდ შავაძე კი დასძენს, რომ მთავრობამ, არჩევნების წინ ხელფასების მატების ნაცვლად მასწავლებლებს 200-ლარიანი „სოციალური შემწეობა“ დაუნიშნა და ისიც დროებით, რაც ძალიან შეურაცხმყოფელია.