Batumelebi

10 წლის გოგონას დედა, თამარ აკობია საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში კონცერტის მსვლელობისას მისი შვილის დაცემის ფაქტზე გამოძიების დაწყებას ითხოვს.

მას იმედი აქვს, რომ გამოძიება დაინტერესდება, შეამჩნიეს თუ არა სტუდიაში მისი შვილის მოწყვეტით დავარდნა გადაცემის წამყვანებმა, „სიმღერის აკადემიის“ წარმომადგენლებმა ან იმ პირებმა, ვინც იმ დროს სტუდიაში იმყოფებოდა.

„წამყვანები, ოპერატორები, მშობლები, „სიმღერის აკადემია“, – ძალიან ბევრი ადამიანი იყო იქ, სადღაც 20-მდე ადამიანი მაინც იქნებოდა. ვინც დაინახა და არ ჰქონდა რეაგირება, გამოიჩინა გულგრილობა, მას უნდა დაეკისროს პასუხისმგებლობა. ვინც იმ წუთებში იმყოფებოდა სტუდიაში, ყველას მიმართ მაქვს პრეტენზია. ამიტომ გამოძიება ალბათ დაადგენს ვინ იმყოფებოდა სტუდიაში, ვინ დაინახა ჩემი შვილის მოწყვეტით დავარდნა და ამაზე არ ჰქონდა რეაქცია“, – ამბობს თამარ აკობია „ბათუმელებთან“.

ის ამბობს, რომ გამოძიებისთვის მას ჯერ არ მიუმართავს, თუმცა გავრცელებული ვიდეო და საზოგადოების რეაქციები იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ გამოძიება დაიწყოს მომხდარზე.

თამარ აკობია ასევე ითხოვს ბოდიშის მოხდას „სიმღერის აკადემიის“ ხელმძღვანელებისგან, რადგან მათ წაიყვანეს დილის გადაცემაში მონაწილეობისთვის ბავშვები, მათ შორის 10 წლის ანკა, რომელიც პირდაპირი ეთერის დროს სცენაზე მოწყვეტით დაეცა და რამდენიმე წუთის განმავლობაში ყურადღებას არავინ მიაქცია.

„საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელმა დამირეკა და მომიხადა ბოდიში, ამიტომ ველოდები მათ ბოდიშსაც. ბოდიში მოუხადონ ბავშვს, ოჯახს და ყველა იქ მყოფ ბავშვს იმიტომ, რომ ასეთ მდგომარეობაში ამღერეს ანკას თანაგუნდელები. ამ შემთხვევით დააზიანეს არა მარტო ანკა, მთელი გუნდი, არასრულწლოვნები, მოზარდები დააზიანეს.

ამ ბავშვების მიმართაც იყო კრიტიკა, ამიტომ არ არის ადვილი მოსასმენი კრიტიკა საზოგადოებისგან. თუმცა მნიშვნელოვანია იცოდნენ, როგორ მოიქცნენ კონკრეტულ სიტუაციაში. თუ მშობელი ან ხელმძღვანელი არ ასწავლის, თუ სასწავლო დაწესებულება არ აჩვენებს მაგალითს, ჩვენ, საზოგადოებამ მაინც ვაჩვენოთ რა არის სწორი მაგალითი.

ეს არის ჩემი მიზანი, რომ გაიაზრონ ადამიანებმა თავიანთი შეცდომა და არა ის, რომ ვიღაც გავლანძღო. მიზანია ის, რომ ყველა სასწავლო დაწესებულება გამოფხიზლდეს და გაიგოს, რომ ბავშვებთან ასე უპასუხისმგებლო მოქცევა არ შეიძლება“, – ამბობს თამარ აკობია.

როგორც დედა ამბობს, სცენაზე დაცემის შედეგად მის შვილს დაუზიანდა თითები და ახლა ფიქსატორში აქვს, სხვა რაიმე სერიოზული დაზიანება არ მიუღია 10 წლის ანკას.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა შსს-ს და ჰკითხა, ხომ არ დაუწყიათ გამოძიება საზმაუს ეთერში მომხდარ ფაქტთან დაკავშირებით. თუმცა, შსს ჯერ-ჯერობით ცვენს შეკითხვებს არ პასუხობს.

_____________________

ამ თემაზე:

ინფრასტრუქტურის მინისტრის ინფორმაციით საქართველოში ავტომაგისტრალებსა და გზებზე სპეციალურ სასწორებს დაამონტაჟებენ, რომლებიც სატვირთო მანქანების წონას დააფიქსირებს.

„ვმუშაობთ, ჩვენს მაგისტრალებსა და გზებზე დავამონტაჟოთ სპეციალური სასწორები, რომელიც სატვირთო მანქანების წონას დააფიქსირებს.

გამომდინარე იქიდან, რომ ერთ-ერთი პრობლემა ჩვენი გზებისთვის არის გადატვირთული სატვირთო ავტომობილების მოძრაობა, რაც აზიანებს გზას.

ჩვენი ინიციატივები არაა ერთჯერადი. ესაა კომპლექსური, ერთიანი მიდგომის ერთი ნაწილი. აქ ბევრი კომპონენტი მოიაზრება, გეგმაზომიერად მივუყვებით რეფორმების კურსს,“ – განაცხადა რევაზ სოხაძემ.

რაც შეეხება შეფერხებებს გზების მშენებლობაში, რევაზ სოხაძემ აღნიშნა, რომ უხარისხოს არაფერს ჩაიბარებენ: „მიმდინარე პროექტებზეც გვაქვს შეფერხებები. გვირჩევნია გვქონდეს შეფერხებები, მაგრამ ჩვენი საზოგადოება იმსახურებს იმას, რომ ხარისხიანი გზები და ინფრასტრუქტურა აშენდეს“.

ინფრასტრუქტურის სამინისტროს ინფორმაციით, შეიქმნება ახალი სახელმწიფო კომპანია, რომელიც „არ იქნება სამშენებლო ან გზების დამგები ორგანიზაცია. მისი ფუნქცია იქნება ოპერატიული მართვა, მონიტორინგი და გადაწყვეტილებების მიღება იმ ობიექტებთან დაკავშირებით, რომლებიც განსაკუთრებულ საინჟინრო სირთულეს წარმოადგენს“.

რევაზ სოხაძის თქმით, სახელმწიფოსთვის მიუღებელია პრაქტიკა, როდესაც გზების მოწესრიგება მხოლოდ მაღალი თანამდებობის პირების გადაადგილებისას იწყება.

„ჩემთვის, ისევე როგორც მთლიანად მთავრობისთვის, მიუღებელია მდგომარეობა, როდესაც გზების მოწესრიგება მხოლოდ მაშინ იწყება, როდესაც რომელიმე სახელმწიფო წარმომადგენლის გადაადგილების შესახებ ხდება ცნობილი.

ჩვენი მიზანი არ არის, გაკეთებული საქმე მხოლოდ ჩვენ ვნახოთ. მთავარი არის, რომ მოსახლეობა ყოველდღიურად ხედავდეს მოვლილ, უსაფრთხო და მოწესრიგებულ გზებს,“ – განაცხადა რევაზ სოხაძემ.

საქართველოს საავიაციო ბაზარზე რუმინული კომპანია Dan Air-ი შემოდის.

კომპანია ბუქარესტი-თბილისი-ბუქარესტის მიმართულებით ფრენებს 2026 წლის ივლისიდან, კვირაში ორჯერ შეასრულებს.

ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ინფორმაციით, Dan Air-ი არის 50-ე ავიაკომპანია, რომელიც ქვეყნის საავიაციო ბაზარზე შემოდის.

კომპანიის გვერდზე აღნიშნულია, რომ ივლისში ფრენის ფასი თბილისი-ბუქარესტის მიმართულებით 80 ევრო იქნება. პირველი პირდაპირი ავიარეისი თბილისსა და ბუქარესტს შორის 4 ივლისს შესრულდება.

დღეს, 11 ივნისს, ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე, სატვირთო ავტომანქანა ქვეითს დაეჯახა. დაშავდა 50 წლამდე ქალი. ის კლინიკაში გადაიყვანეს. თვითმხილველის თქმით, შემთხვევა საღამოს ცხრა საათის შემდეგ მოხდა.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტზე დაწყებულია გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით, რაც ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.

ავარიის გამო აღნიშნულ მონაკვეთზე საავტომობილო მოძრაობა გარკვეული დროით შეფერხებული იყო, ადგილზე იმყოფებოდა პოლიციაც.

ამ ქუჩაზე მოძრაობას პერიოდულად მიმდინარე სარეაბილიტაციო სამუშაოებიც აფერხებს. „ბათუმელებმა“ არაერთხელ გამოაქვეყნა ფოტო-ვიდეო მასალა, რაც ადასტურებს, რომ ამ ქუჩის დიდ ნაწილზე გარეგანათება დიდი ხანია გამორთულია, თუმცა რეაგირება არავის მოუხდენია.

„პენსიას უნდა ვიღებდე 495 ლარს და მერიცხება 280 ლარი… ეკონომიკური წინსვლააო, რომ ამბობენ, სადაა? პენსიონერი ქალი თურქეთში დავდივარ, რომ ლუკმა-პურის ფული ვიშოვო“, – ეს 71 წლის პენსიონერმა გვითხრა, რომელიც ერთ-ერთია იმ ასიათასობით მოქალაქეს შორის, ვისაც საქართველოში ყველაზე ძირიანი, ანუ საპენსიო სესხი აქვს.

ქალბატონ ფატის [მან გვარის დასახელება არ ისურვა] შემთხვევით ავტობუსის გაჩერებასთან შევხვდით აეროპორტის გზატკეცილზე, დაღლილი პენსიონერი თურქეთიდან ბრუნდებოდა ხელვაჩაურში.

ფატის საპენსიო სესხი 4 წლის წინ აუღია – 960 ლარი.

„მაშინ 960 ლარი გამოვიტანე შვილის საქორწინოდ – გოგოს ქორწილი იყო და ხომ იცით, ჩვენი ტრადიციები, რამდენი რამ გჭირდება.

თავის დროს 32 პროცენტად მომცეს სესხი, მერე მითხრეს 8 პროცენტი დავაკელითო.

ჩვენს ქვეყანაში ვინც მდიდარია, ის მდიდრდება ისევ, ჩვენთვის არაფერი იცვლება, ხომ ხედავთ, რა დღეში ვართ?“ – კითხულობს პენსიონერი და მიგვანიშნებს, მოსაცდელიც კი არაა მოწყობილი, ჩრდილს რომ შევაფარო თავი, ვიდრე ავტობუსი მოვაო.

საპენსიო სესხი აქვს ნაზი თაფაქიძესაც. იგი 73 წლისაა, ონკოპაციენტი და ბათუმში ცხოვრობს:

„370 ლარს ვიღებ პენსიას, როცა თვეში 495 ლარს უნდა ვიღებდე. 120 ლარამდე ყოველთვიურად საპენსიო სესხში მიდის,“ – გვიყვება ნაზი თაფაქიძე. – „წამლების გამო დამჭირდა სესხის აღება, ონკოპაციენტი ვარ, წლების წინ წამლების გამო დამჭირდა ამ სესხის აღება… როცა დამიდგინეს სიმსივნე, ძალიან ბევრი გამოკვლევა დამჭირდა, წამლები. არ მეყო ფული. ახლა საერთოდ ვეღარ ვყიდულობ წამალს. მოცემით წამალს ვინ მოგცემს? კიდევ კარგი, მთავრობამ ოპერაცია დამიფინანსა.

სიარულიც მიჭირს, რომ ბანკში მივიდე და გავიგო, როდის სრულდება ეს სესხი. ამას წინათ, მიპასუხეს 2027 წელს დასრულდებაო.

შვილთან ერთად ვცხოვრობ, მაგრამ შვილსაც ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს. შვილი ახერხებს მუშაობას და საჭმელი არ მაკლია, მაგრამ წამალი ხომ იცით, როგორი ძვირია? ექიმთან ვეღარ მივდივარ,“ – უთხრა ნაზი თაფაქიძემ „ბათუმელებს“.

ამ ქვეყანაში პენსიონერები რომ მძიმე პირობებში ცხოვრობენ, ამას სტატისტიკაც ადასტურებს – ყველა მე-3 პენსიონერს ყველაზე მაღალპროცენტიანი სესხი აქვს, ანუ საპენსიო სესხი. საქართველოში 2025 წელს 888 ათასამდე პენსიონერი ცხოვრობდა, მათგან 266 636 პენსიონერსა და სოციალური შემწეობის მიმღებს საპენსიო სესხი ჰქონდა.

წამლის საყიდლად, თუ თავის გადასარჩენად პენსიონერებს ისევ უწევთ ყველაზე ძვირადღირებული სესხის აღება. წინა მოწვევის პარლამენტმა ამ კუთხით გარკვეული ნაბიჯები გადადგა და პენსიონერების სესხს რამდენიმე პროცენტი ჩამოაკლდა, თუმცა საპენსიო სესხი საქართველოში, სხვა სესხებთან შედარებით, ისევ ყველაზე ძვირია – იპოთეკური თუ სამომხმარებლო სესხისგან განსხვავებით, პენსიონერები სესხში დაახლოებით 26 %-მდე იხდიან.

წლებია „ოცნება“ საპენსიო სესხზე აღარ საუბრობს. „ოცნების“ პარლამენტი რეპრესიული კანონების მიღებითაა დაკავებული და არა, მაგალითად, პენსიონერის რეალური პრობლემების მოგვარებით.

• რა შეიცვალა საპენსიო სესხში? 

ღარიბ პენსიონერებს საქართველოში ყველაზე მაღალ პროცენტს ახდევინებენ საბანკო სესხში. როცა იპოთეკური სესხი საშუალოდ 12-16 %-ად გაიცემა, ხოლო სამომხმარებლო სესხის განაკვეთია საშუალოდ 15-18 %, ამ დროს ღარიბ პენსიონერს ახდევინებენ სესხში 26%-ს.

ბოლო მონაცემებით, საქართველოში 266 636 პენსიონერსა და სოციალური შემწეობის მიმღებს აქვს აღებული საპენსიო სესხი. ამ სესხების მოცულობა, ჯამურად, 497 მილიონ 790 ათას 386 ლარია. პენსიონერები 2023 წლამდე სესხში 30-32%-ზე მეტს იხდიდნენ, 2023 წლიდან კი, განისაზღვრა მაქსიმალური ზღვარი – 26%.

ნაზი თაფაქიძის შემთხვევა რომ ავიღოთ: 70 წელს გადაცილებული პენსიონერის თვიური პენსიის 495 ლარის 26 % [ანუ საპენსიო სესხის მაქსიმალური ზღვარი] არის 128.7 ლარი. ნაზი თაფაქიძეს თვეში 120 ლარს აჭრიან. ყოველთვიურად პენსიიდან 120 ლარის ჩამოჭრა სიღარიბეში მცხოვრებს პენსიონერისთვის ძალიან მძიმე ტვირთია.

„ბათუმელები“ და „ნეტგაზეთი“ 2020 წლიდან პერიოდულად აქვეყნებდა სხვადასხვა პენსიონერის მძიმე ისტორიას რუბრიკაში „პენსია სესხად“. მაგალითად, ქობულეთში 2021 წელს ავთანდილ ღაღაიშვილმა მაშინ გვაჩვენა „ლიბერთი ბანკთან“ გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, პენსიონერს 3433 ლარი სესხად მისცეს და მას ჯამში 5960 ლარი უნდა დაებრუნებინა. სმენისა და მეტყველების უნარების არმქონე, უსინათლო პენსიონერს 2527 ლარის გადახდა უწევდა მხოლოდ პროცენტში.

ამ პრობლემის გააქტიურების შემდეგ პარლამენტში სხვადასხვა კომიტეტის სხდომა გაიმართა, ასევე საგანგებო მოსმენა „მოქალაქეების“ ინიციატივით. 2023 წელს ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილებით საპენსიო სესხის ეფექტურ საპროცენტო განაკვეთად 26 % განისაზღვრა, თუმცა სახალხო დამცველის მიერ მომზადებული 2024 წლის შეფასებით, პენსიონერებს 2023 წლამდე აღებულ სესხებში ისევ მაღალი პროცენტის გადახდა უწევთ.

რატომ აღარ მუშაობს პარლამენტი საპენსიო სესხებზე? – „ბათუმელებმა“ პარლამენტის პრესსამსახურს მიმართა თხოვნით, რომ „ოცნების“ რომელიმე დეპუტატი ჩაგვეწერა, თუმცა უშედეგოდ.

• „ლიბერთი ბანკში“ ახალი მენეჯმენტია – ეს ბანკი გასცემს საპენსიო სესხებს 

„ლიბერთი ბანკი“ გასცემს საქართველოში ძირითადად საპენსიო სესხებს. ეს ბანკი ემსახურება პენსიონერებს.

„ლიბერთი ბანკი“ ირაკლი რუხაძემ – „ქართული ოცნების“  პროპაგანდის მანქანა 2026 წელს გაყიდა. რა ფასად გაიყიდა ლიბერთი ბანკი, უცნობია. „ბაზის ბანკის“ მთავარი მფლობელი ჩინური „ჰუალინგ ჯგუფია“.

„ლიბერთი ბანკის“ გასხვისების შესახებ მაშინდელი მფლობელი ირაკლი რუხაძემ 2025 წლის ივნისში განაცხადა. ირაკლი რუხაძე 2026 წლის თებერვლის დასაწყისში პროპაგანდისტულ ტელეკომპანია „იმედს“ კი 1000 ლარად დაემშვიდობა – 2026 წლის 24 თებერვალს დიდმა ბრიტანეთმა ტელეკომპანია „იმედი“ დაასანქცირა.

რა შეიცვალა საპენსიო სესხში? აპირებს „ლიბერთი ბანკის“ მენეჯმენტი საპენსიო სესხის პირობების გადახედვას? – „ბათუმელებმა“ შეკითხვებით მიმართა „ლიბერთი ბანკის“ პრესცენტრს. პასუხის მიღების შემთხვევაში, სტატია განახლდება.

• „მომხმარებლები სოციალურ სესხებს, ძირითადად, სწორედ იმ სასიცოცხლო მნიშვნელობის პროდუქტების შესაძენად იყენებენ“

„ნებისმიერი ქვეყნის შეფასება შეიძლება იმით, როგორ ექცევიან ბავშვებს და მოხუცებს. ბავშვებისთვის და მოხუცისთვისაც გვაქვს ძალიან უგრძნობი, ცარიელი სახელმწიფო“, – მიიჩნევს იურისტი ვახტანგ ნაცვლიშვილი. საპენსიო სესხებსა და ოვერდრაფტზე 2023 წელს კვლევა მოამზადა კონკრეტულ ისტორიებზე დაყრდნობით საზოგადოებრივმა მოძრაობამ „ხმა“. ამ კვლევის ავტორია ვახტანგ ნაცვლიშვილი.

2023 წლის კვლევის მიხედვით, „ლიბერთი ბანკი“ პენსიონერების უმეტესობისთვის უცნობია ორ პროდუქტს – საპენსიო სესხსა და ოვერდრაფტს შორის განსხვავება, „ბანკი კი მომხმარებლებს ხელშეკრულების პირობებს სათანადოდ არ აცნობს.“

„კვლევის ერთ-ერთი მიგნება იყო ოვერდრაფტების და სესხის აღრევა – ეს ოვერდრაფტი ისეთი ფორმაა სესხის, ამ შემთხვევაში პენსიონერებისთვის, როცა ყოველ თვეში იხდი პროცენტს, მაგრამ ძირ თანხას არაფერი არ აკლდება… თვითონ ჰყვებოდნენ „ლიბერთი ბანკის“ თანამშრომლები კვლევის ფარგლებში, რომ ოვერდრაფტის გაცემა პენსიონერზე უფრო მაღალ ბონუსს აძლევდა მათ, ვიდრე ჩვეულებრივი საპენსიო სესხის გაცემა პენსიონერზე. შეიძლება ითქვას, რომ „ლიბერთი ბანკმა“ თავისი თანამშრომლები აქცია თანამზრახველებად.

ასევე იყო ხელშეკრულებების თვითნებური ცვლილებები პანდემიის შემდეგ პერიოდში, გამოიკვეთა, რომ ბანკს ჰქონდა არაკეთილსინდისიერი საბანკო პრაქტიკა, მაგრამ ამას არ მოჰყოლია ადეკვატური რეაქცია… ამ ინფორმაციას უნდა მოჰყოლოდა ეროვნული ბანკის მხრიდან კონკრეტული ქმედებები – ეს ყველაზე მინიმალური, თორემ შეიძლება სისხლის სამართლის დანაშაულთანაც გვქონოდა საქმე. ეს ეხება ასიათასობით პენსიონერს…“ – მიიჩნევს იურისტი ვახტანგ ნაცვლიშვილი.

რა შეიცვალა საპენსიო სესხში საპროცენტო განაკვეთის დაკლებით?

„საპროცენტო განაკვეთი დაიწიაო, რომ ვამბობთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ისევ ყველაზე მაღალია საპენსიო სესხის საპროცენტო განაკვეთი. არავის უნდა ეგონოს, რომ პენსიონერებს თითქოს შეღავათები დაუწესეს,“ – გვიყვება ვახტანგ ნაცვლიშვილი. – „მეტიც, სესხის განაკვეთი არასდროს არ ყოფილა ამ სისტემის მთავარი პრობლემა. მთავარი პრობლემა იყო ის, რომ იმდენად დაუზღვეველია პენსიონერის რისკები და ცხოვრება, რომ საბაზისო საჭიროებისთვის უწევს პენსიონერს სესხის აღება.

წამლისთვის, ექიმთან მისასვლელად და სამკურნალოდ რომ სესხის აღება დაგჭირდება, რა თქმა უნდა, სასურველია, რომ უკეთეს საპროცენტო განაკვეთში აიღო სესხი, მაგრამ სურათს ეს არ შეცვლის. თუ საბაზისო საჭიროებებისთვის სესხი გჭირდება, ესე იგი, ძალიან ცუდად ცხოვრობ და პრობლემა მარტო სესხის განაკვეთშია კი არ არის, ხანდაზმულთათვის ზრუნვის პოლიტიკაში არის პრობლემა და ეს არსებითად არ გადახედილა,“ – გვითხრა ვახტანგ ნაცვლიშვილმა.

2023 წელს „ლიბერთი ბანკს“ უჩივლეს სახალხო დამცველთანაც.

ერთ-ერთი ასეთი საქმე, რომელიც სოციალურ სესხს ეხებოდა, სახალხო დამცველმა 2022 წელს შეისწავლა. მაშინ სახალხო დამცველმა გამოცემული ზოგადი წინადადებით სოციალური ე.წ. საპენსიო სესხების საპროცენტო განაკვეთის შემცირება მოითხოვა. განმცხადებელი დევნილის სტატუსის მქონე პირი იყო, რომელსაც 2021 წელს აუღია სესხი 568 ლარი. მას 30,69 %-ად მისცეს სესხი და 568 ლარის ნაცვლად, ჯამში 993,60 ლარი უნდა დაებრუნებინა.

დევნილის შემწეობიდან თვეში 45 ლარიდან  20.70 ლარი სესხის დასაფარად მიდიოდა.

რა ჩაწერა სახალხო დამცველმა ამ საქმეზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში:

„როგორც განსახილველი საქმის ფარგლებში გამოვლინდა, სოციალური სესხის მომხმარებლებს ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მათი საარსებო საშუალებებისთვის გამიზნული სახელმწიფო გასაცემელების არცთუ მცირე ნაწილით უწევთ სესხის დაფარვა. ამავდროულად, სესხის ვადის განმავლობაში ჯამურად გადასახდელი თანხა [მოცემულ შემთხვევაში, 993.60 ლარი – ძირი და პროცენტი] სესხის სახით მიღებულ თანხას [მოცემულ შემთხვევაში, 568 ლარი] დაახლოებით 75%-ით აღემატება…

სხვადასხვა დროს მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით ნათელია, რომ მომხმარებლები სოციალურ სესხებს, ძირითადად, სწორედ იმ სასიცოცხლო მნიშვნელობის პროდუქტების შესაძენად იყენებენ, რომელთათვისაც სხვადასხვა სახელმწიფო გასაცემელი საკმარისი არ არის. ესენია: მედიკამენტები, შეშა, სურსათი და სხვა საარსებო საშუალებები.

აღნიშნულს ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ სოციალური თუ სხვა სახის სარგოს მიმღებ პირებზე გაცემული სესხის საშუალო თანხა 1000 ლარის ფარგლებშია, რაც, ბუნებრივია, ვერ იქნება მიმართული ფუფუნების საგნების შესაძენად. მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც მედიკამენტებსა და სათანადო კვებაზე ხელმისაწვდომობის პრობლემა საქართველოსთვის აღიარებულ გამოწვევებს წარმოადგენს.

სოციალური სესხისგან განსხვავებით, სამომხმარებლო სესხის წლიური საპროცენტო განაკვეთი ლარში 11.85%-დან იწყება,“ – ვკითხულობთ სახალხო დამცველის მიერ 2022 წელს მიღებულ გადაწყვეტილებაში.

იურისტ ვახტანგ ნაცვლიშვილს ვკითხეთ „ლიბერთი ბანკის“ აქამდე გაჟღერებულ, მთავარ არგუმენტზე, რომ საპენსიო სესხი მაღალი რისკის შემცველია და ამიტომაცაა საბაზრო პროცენტი მაღალი.

„იმისთვის, რომ ჩვენ დავრწმუნდეთ რისკებში, უნდა ვნახოთ რეალური ფორმულა, როგორ გამოთვლიან პროცენტს. ამ წლების მანძილზე რამდენი მილიონის მოგება ნახეს, რის ხარჯზე ნახეს და ასე შემდეგ… არგუმენტი, რომელსაც ზურგს არაფერი უმაგრებს, უფრო მითოლოგიას ჰგავს. თუ უნდათ, რომ ეს არგუმენტი სათვალავში იყოს მიღებული, მაშინ მეტი ინფორმაცია უნდა გაასაჯაროონ,“ – მიიჩნევს ვახტანგ ნაცვლიშვილი და ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ ამ საკითხს არ უნდა შევხედოთ, როგორც მხოლოდ ბანკთან დაკავშირებულ პრობლემას:

„საპენსიო სესხები მარტო ასაკით პენსიონერებზე კი არ გაიცემა, გაიცემა ყველაზე, ვინც იღებს სახელმწიფოს გასაცემელს. უფრო ფართო სურათის დანახვაა საჭირო. ჯანდაცვის სისტემის რეფორმის გარეშე, წამლების პოლიტიკის რეფორმის გარეშე, შეუძლებელი იქნება პენსიონერი გაუმკლავდეს იმ ხარჯებს, რაც მას აქვს…

როცა მთავრობა საუბრობს ეკონომიკურ ზრდაზე, ეკონომიკური ზრდა მაშინ აისახება მოსახლეობის ფართო ჯგუფებზე, როდესაც სახელმწიფოს აქვს გადანაწილებითი და ინტერვენციული პოლიტიკა, როცა მიღებულ ეკონომიკურ სარგებელს აბანდებს ზრუნვის სერვისებში, აბანდებს საჯარო ინტერესში, ჯანდაცვაში, განათლებაში და ასე შემდეგ.

კვლევებით დადასტურებულია, რომ ეკონომიკური ზრდით ავტომატურად ცხოვრების ხარისხი შეიძლება სულ არ გაიზარდოს და საქართველო ამის დასტური: ციფრებით ჩვენთან ყოველწლიურად იზრდება ეკონომიკა, მაგრამ იზრდება სიღარიბეც,“ – გვითხრა ვახტანგ ნაცვლიშვილმა.

„საქართველო თუ დარჩება რუსეთის ორბიტაზე, ეს იქნება უდიდესი ტრაგედია ქართველი ხალხისთვის. ასე გამოვა, რომ სამხრეთ კავკასიის დამოუკიდებლობის ვექტორი კიდევ უფრო სამხრეთით – აზერბაიჯან-სომხეთ-თურქეთის დონეზე გადაინაცვლებს, საქართველოს მიღმა. ისტორიულ-ცივილიზაციური თვალსაზრისით, ეს იქნება უდიდესი ტრაგედია ქართველი ერისთვის.

ეს, ფაქტობრივად, გადახაზავს ჩვენი ერის მრავალსაუკუნოვან ბრძოლას რეალური და არა ფორმალური სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობისთვის, ისევე როგორც ჩვენს მომავალს“, – ამბობს კავკასიის ისტორიის სპეციალისტი, გიორგი მამულია, რომელსაც სომხეთის არჩევნების შემდეგ სამხრეთ კავკასიაში შეცვლილ რეალობაზე ვესაუბრეთ, მათ შორის, ვკითხეთ: რა შეცდომები არ უნდა დაუშვას ფაშინიანმა ახლა?

„ფაშინიანმა, უპირველეს ყოვლისა, რაც შეიძლება სწრაფად უნდა დაალაგოს ურთიერთობა აზერბაიჯანთან და თურქეთთან. მნიშვნელოვანია, რომ ეს იყოს პროცესი სამივე მხრიდან. სომხეთმა არ უნდა იგრძნოს, თითქოს მხოლოდ ის მიდის დათმობებზე, მსხვერპლის გაღებაზე და იგივე არ ხდება თურქეთის და აზერბაიჯანის მხრიდან. აზერბაიჯანმა და თურქეთმა მაქსიმალური წინდახედულობა უნდა გამოიჩინონ, რომ სომხეთმა თავი იგრძნოს თანაბარ პარტნიორად,“ – მიიჩნევს გიორგი მამულია.

„ბათუმელებმა“ ინტერვიუ გიორგი მამულიასთან ჩაწერა, იგი საფრანგეთის უმაღლესი კვლევათა საზოგადოებრივი სკოლის დოქტორი, კავკასიის და საქართველოს ისტორიის სპეციალისტი და პოლიტოლოგია.

• ბატონო გიორგი, თქვენი აზრით, რა შეცდომები არ უნდა დაუშვას მოგებული არჩევნების შემდეგ ნიკოლ ფაშინიანმა? ვხედავთ, რომ რუსეთი არ ეგუება სომხეთის დათმობას, მეზობელ საქართველოში სახელისუფლებო პროპაგანდა ფაშინიანის გაშავებას ცდილობს, კიდევ ერთი მეზობელი – აზერბაიჯანი კი, სომხეთში არაპოპულარულია… 

ფაშინიანმა, უპირველეს ყოვლისა, რაც შეიძლება სწრაფად უნდა დაალაგოს ურთიერთობა აზერბაიჯანთან და თურქეთთან. მნიშვნელოვანია, რომ ეს იყოს პროცესი სამივე მხრიდან. სომხეთმა არ უნდა იგრძნოს, თითქოს მხოლოდ ის მიდის დათმობებზე, მსხვერპლის გაღებაზე და იგივე არ ხდება თურქეთის და აზერბაიჯანის მხრიდან.

აზერბაიჯანმა და თურქეთმა მაქსიმალური წინდახედულობა უნდა გამოიჩინონ, რომ სომხეთმა თავი იგრძნოს თანაბარ პარტნიორად. მეტიც, სწორედ მათ უნდა გამოიჩინონ მაქსიმალური სულგრძელობა და გულუხვობა, განსაკუთრებით ეკონომიკურ პროექტებში, რათა სომხეთის მოსახლეობაში საბოლოოდ ჩაცხრეს დამარცხებულის კომპლექსი.

წინააღმდეგ შემთხვევაში, ამას ყოველთვის გამოიყენებს კრემლის პროპაგანდა სწორედ ისე, როგორც ქართველთა მიმართ, 2008 წლის მოვლენების შემდეგ. რიგითმა სომეხმა მოქალაქემ, რაც შეიძლება სწრაფად უნდა იგრძნოს ის ეკონომიკური სიკეთე, რაც სომხეთის რეგიონული იზოლაციიდან გამოსვლამ, აზერბაიჯან-თურქეთთან დაახლოებამ და ჰორიზონტალურ საწყისებზე დაფუძნებულმა ეკონომიკურმა პროექტებმა მას მოუტანეს.

თურქეთმა უნდა გაუხსნას სომხეთს თავისი ბაზარიც, რასაც შემდგომ ანალოგიური ნაბიჯები უნდა მოჰყვეს ბაქოს მხრიდანაც. დღევანდელ ამბებთან დაკავშირებით, მახსენდება მე-20 საუკუნის პირველი ნახევრის აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსის, ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერის, მამედ-ემინ რასულზადეს პოზიცია, რომელიც პირდაპირ ამბობდა, რომ აზერბაიჯანისთვის ეგზისტენციალურად აუცილებელია სომხეთთან კარგი ურთიერთობების შენარჩუნება.

წინააღმდეგ შემთხვევაში, სომხეთს ყოველთვის ექნება ცდუნება მოიყვანოს რუსეთი სამხრეთ კავკასიაში, რაც ეგრევე შეუქმნის პრობლემას არა მარტო სომხეთს, არამედ აზერბაიჯანსაც, საქართველოსაც, თურქეთსაც და მთელ რეგიონსაც. სომხეთმა არავითარ შემთხვევაში არ უნდა იგრძნოს თავი წაგებულად. ბაქომ და ანკარამ ერევანთან ისეთი ურთიერთობები უნდა დამყარონ, როგორც თანაბარუფლებიან პარტნიორთან. ერევანს ისეთი პირობები უნდა შესთავაზონ, რომელიც სომეხ ხალხს ახალ ფუნქციას შესძენს და მიანიჭებს სამხრეთ კავკასიაში.

• მაგრამ ფაშინიანს არ მოუპოვებია საკონსტიტუციო უმრავლესობა, რომ სამშვიდობო შეთანხმებას მიაღწიოს აზერბაიჯანთან და თურქეთთან.  

სამწუხაროდ, სომხეთის წინა მთავრობებმა ფაშინიანს ძალიან მძიმე მემკვიდრეობა დაუტოვეს. სომხეთს მოუწევს, რა თქმა უნდა, გადასინჯოს ის პუნქტი, რაც სომხეთის კონსტიტუციაში ყარაბაღის თაობაზე არსებობს. ჩემი აზრით, ეს უნდა მოხდეს აზერბაიჯანთან და თურქეთთან დაახლოების პროცესის პარალელურად. ეს პროცესი უკვე დაწყებულია, თუმცა აზერბაიჯანელებმა და თურქებმა უფრო მეტი გაბედულობა და, რაც მთავარია, ეკონომიკური გულუხვობა უნდა გამოიჩინონ – ყველაფერს სჭირდება შესაბამისი კომპენსაცია, შეთავაზებები და წინადადებები.

ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ აზერბაიჯანი და თურქეთი სომხეთთან შედარებით გაცილებით უფრო ძლიერები არიან, მათ შორის ეკონომიკურადაც. აქედან გამომდინარე, ისეთი მიმზიდველი ეკონომიკური დივიდენდები უნდა შესთავაზონ სომხეთს, რომ მან თავი დაიმკვიდროს ჰორიზონტალურ, თანასწორუფლებიან ურთიერთობებზე აგებულ ახალ გეოეკონომიკურ სისტემაში, რომელიც სწორედ ახლა ყალიბდება სამხრეთ კავკასიაში.

• ამის რესურსი არსებობს? ცნობილია, რომ სომხეთის ენერგეტიკა თითქმის მთლიანად დამოკიდებულია რუსეთზე, ასევე, რუსეთია სომხეთისთვის ძირითადი საექსპორტო ქვეყანა სოფლის პროდუქციისთვის.

ჩემი აზრით, აუცილებელია შესაბამისი ნაბიჯები გადაიდგას სომხეთის მეზობელი ქვეყნების მხრიდან. უპირველეს ყოვლისა, ისევ იგულისხმება აზერბაიჯანი და თურქეთი. აზერბაიჯანმა, მნიშვნელოვან წილად საკუთარ თავზე უნდა აიღოს სომხეთის ელექტროენერგიით მომარაგების და, ფაქტობრივად, ამ მხრივ რუსეთის ჩანაცვლების პროცესი. თურქეთმა სრულად უნდა გაუხსნას სომხურ პროდუქციას თავისი ბაზარი. შეუწყოს ხელი იმას, რომ სომხური პროდუქცია გავიდეს თურქეთის ბაზარზე. ძალიან დიდი როლი შეუძლია შეასრულოს და ამის შესრულებას იწყებს კიდევაც, ევროკავშირი.

ბრიუსელი ფაქტობრივად თანახმაა, მიანიჭოს სომხეთს უფლება, უბაჟოდ გაიტანოს საკუთარი პროდუქცია ევროკავშირში, რაც ასევე შეუწყობს ხელს სომხეთის რუსეთზე დამოკიდებულების დასუსტებას.

• მაგრამ ევროკავშირის ინტერესი სომხეთის მიმართ გრძელვადიანად შენარჩუნდება, თუკი საქართველო დარჩება რუსეთის ორბიტაზე?   

გლობალური კონტექსტი რადიკალურად იცვლება: ევროკავშირში, ფაქტობრივად, რუსეთმა ყველა თავისი მოკავშირე დაკარგა. მართალია, ბულგარეთის ახალი პრემიერ-მინისტრი ითვლება პრორუსულად, მაგრამ ბულგარეთი ვერასდროს ვერ შეასრულებს იმ რუსული „ტროას ცხენის“ როლს, რასაც აქამდე ორბანის უნგრეთი ასრულებდა. თანაც, ბულგარეთის პოზიცია არ არის ისეთი მკვეთრად ანტიუკრაინული, როგორც ორბანის პოზიცია იყო.

ევროპის როლი უკრაინის და ყოფილი პოსტსაბჭოური ქვეყნების მიმართ, ამჟამად სულ უფრო და უფრო აქტიური ხდება. ეს აქტიურობა იმდენად გაიზარდა, რომ, შესაბამისად, საქართველომაც უნდა გამოიჩინოს ამჟამად შექმნილი ვითარების ელემენტარული ადეკვატურობა. საქართველომ არ უნდა დაასწროს, მაგრამ ასევე არც უნდა დააგვიანოს და ამრიგად ჩამორჩეს საკუთარ ურთიერთობებში ევროკავშირთან და აშშ-სთან.

როგორც ისტორიკოსს, მიყვარს ისტორიული პარალელების გავლება და შეგახსენებთ, რომ ნოე ჟორდანიამ სწორედ მაშინ გამოაცხადა 1918 წლის 26 მაისს საქართველოს დამოუკიდებლობა, როდესაც ბოლო რუსი ჯარისკაცი უკვე რამდენიმე თვეა იყო გასული მისი ტერიტორიიდან. მან ეს სავსებით გამართლებული ნაბიჯი რამდენიმე თვის დაგვიანებით გადადგა, რამაც იმ დროს საქართველოს მნიშვნელოვანი პრობლემები შეუქმნა.

სწორედ ამიტომ, ჩვენ არ უნდა გადავვარდეთ არცერთ, არც მეორე უკიდურესობაში, ზუსტად უნდა მივყვეთ და ალღო ავუღოთ ამ სწრაფად ცვალებად გარემოებებს.

• ირაკლი კობახიძე ჩინეთთან მოკავშირეობაზე გამართა ბრიფინგი, ანტიდასავლური პოლიტიკა და რიტორიკა არ იცვლება…

ჩინეთი დიდი მოთამაშეა და ეს ფაქტორი, ცხადია, უნდა გავითვალისწინოთ. საქართველოს პოლიტიკა უნდა იყოს მრავალწახნაგოვანი და მრავალვექტორული. რუსეთის მკვეთრი დასუსტების ფონზე ევროკავშირის როლი აშკარად იზრდება, აშშ-ც ასევე ბრუნდება სამხრეთ კავკასიაში და ჩვენ არ უნდა ვიყოთ დამოკიდებული, რომელიმე ერთ მსხვილ მოთამაშეზე. თუმცა, უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ისტორიულად, მოწოდებით ვართ პროდასავლური, უძველესი ევროპული ერი – ამის არგათვალისწინება შეუძლებელია და საკუთარი თავის დავიწყების და უარყოფის ტოლფასი იქნებოდა.

ის, რასაც დღეს ვუყურებთ საქართველოში, რბილად რომ ვთქვათ, ძალიან დიდი შეცდომაა, რაც შეიძლება ძალიან ძვირად დაუჯდეს ჩვენს ერს. მე მაინც იმედს ვინარჩუნებ, რომ მკაცრი რეალიების გავლენით, ეს პოლიტიკა გადაიხედება.

• არსებობს მოსაზრება, რომ რეალურად საქართველოს საგარეო პოლიტიკას განსაზღვრავს კრემლი და „ოცნების“ მთავრობამ უკვე დაუკარგა სუვერენიტეტი ქვეყანას. ლოგიკურად გაუგებარია, როცა „ოცნებას“ აქვს ლეგიტიმაციის პრობლემა და ამ დროს კობახიძე რუბიოს პოზიტიურ განცხადებებსაც კი უკმეხად პასუხობს.

ეს არის უდიდესი შეცდომა და, არ მეშინია ამ სიტყვის, არაადეკვატურობა. შენ თუ რეალურად გინდა  ეროვნული სუვერენიტეტის და დამოუკიდებლობის დაცვა, უნდა გამოხვიდე რეალური საერთაშორისო კონტექსტიდან. წინა წლებისგან განსხვავებით, განსაკუთრებით რუსეთის უკრაინაში შეჭრის პირველ წლებში, როდესაც მართლაც არსებობდა რუსეთის აგრესიის საფრთხე და ჯერ კიდევ არსებობდა „ოცნების“ რუსეთის არგაღიზიანების პოლიტიკის რაღაცით გამართლების საფუძველი, ახლა ეს მდგომარეობა შეიცვალა და მას ყოველგვარი პრაგმატიზმი და რაციონალიზმიც გამოცლილი აქვს.

ამას უკვე სხვა სახელი ჰქვია. შესაბამისად, თუკი „ოცნებაში“ რეალურად უნდათ სუვერენული და დამოუკიდებელი საქართველო, ადეკვატურად უნდა გამოვიდნენ იმ შეცვლილი მდგომარეობიდან, რაც ამჟამად არსებობს. ახლავე უნდა დაიწყონ კონსტრუქციული მოლაპარაკება ევროპასთანაც და ამერიკასთან.

ამ მიმართულებით გადადგმული პირველი კარგი ნაბიჯი იქნებოდა, თუნდაც უკან გაწვევა იმ სრულიად აბსურდული კანონების, რომლებიც მათ მიიღეს და რომლებსაც, სრულიად სამართლიანად, რუსული კანონების კვალიფიკაცია მიენიჭა.

• რამე გაძლევთ ამის იმედს? პირიქით, ფეისბუქში კომენტარების საკონტროლებლად ახალი სამმართველო შექმნეს. 

ეს სრული აბსურდია და სრულ წინააღმდეგობაში ექცევა საქართველოში არსებულ რეალობასთან, რადგანაც საქართველო და ქართველი ერი არ არის და ვერც ვერასდროს იქნება ბელორუსები. ბელორუსიაში ლუკაშენკომ ნამდვილად ჩააბეტონა ყველაფერი და ხალხიც რეპრესიების შიშით დამორჩილებულია. დღევანდელი სწრაფად ცვალებადი რეალობის ფონზე, „ოცნებას“ მოუწევს ქართველი ხალხის ობიექტური მისწრაფებების გათვალისწინება.

გულწრფელად რომ ვთქვა, მე რომ ვიყო მათ ადგილას, კოალიციურ მთავრობასაც დავთანხმდებოდი. ძალიან სამწუხარო იქნება, თუკი ისინი შესაბამის ნაბიჯებს არ გადადგამენ, რადგან ამით საქართველოს მდგომარეობა კიდევ უფრო დამძიმდება, პოლარიზაცია ყველა ზღვარს გასცდება და რაც მთავარია: – საქართველო სრულიად ამოვარდება საერთაშორისო და რეგიონული კონტექსტიდან, აბსოლუტურ თამაშგარე მდგომარეობაში აღმოჩნდება.

• თუ საქართველო მაინც დარჩება რუსეთის ორბიტაზე, ამ შემთხვევაში რა პერსპექტივა აქვს სომხეთის ევროინტეგრაციას? 

ჩემი აზრით, სომხეთმა აქტიურად უნდა განაგრძოს ის პოლიტიკა, რაც დაწყებულია აზერბაიჯანთან და თურქეთთან, ისევე, როგორც ევროკავშირთან და აშშ-თან დაახლოების პროცესი. ეს პოლიტიკა, ვფიქრობ, ადრე თუ გვიან აისახება საქართველოზეც.

ამით სომხეთს შეექმნება სრულიად ახალი პერსპექტივა. თურქეთიც და აზერბაიჯანიც აშკარად ხვდებიან ამ მდგომარეობას და ეცდებიან მაქსიმალურად დაუახლოვდნენ სომხეთს, მისცენ საშუალება, თავი იგრძნოს რუსეთისგან დამოუკიდებლად.

რაც შეეხება საქართველოს, თუ ის დარჩება რუსეთის ორბიტაზე, ეს იქნება უდიდესი ტრაგედია ქართველი ხალხისთვის – გამოვა, რომ სამხრეთ კავკასიის დამოუკიდებლობის ვექტორი კიდევ უფრო სამხრეთით – აზერბაიჯან-სომხეთ-თურქეთის დონეზე გადაინაცვლებს, საქართველოს მიღმა. ისტორიულ-ცივილიზაციური თვალსაზრისით, ეს იქნება უდიდესი ტრაგედია ქართველი ერისთვის – ეს გადახაზავს ჩვენი ერის მრავალსაუკუნოვან ბრძოლას რეალური და არა ფორმალური სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობისთვის, ისევე როგორც ჩვენს პერსპექტივას.

ამჟამად, უკრაინასთან მიმართებაში, რუსეთი აშკარად სუსტდება, რაც მისი მხრიდან საფრთხეს ამცირებს. ბოლო მოვლენათა გათვალისწინებით, ეს ტენდენცია უფრო ძლიერდება და აშკარა ხდება.

როგორც უკვე ვთქვი, ჩვენ შეიძლება არ გავუსწროთ არსებულ ტენდენციას, მაგრამ, არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დავაგვიანოთ. ამჟამად კი, „ოცნების“ მთავრობა კატასტროფულად აგვიანებს. თუკი სულში ოდნავი პატრიოტიზმი გაქვს, კი არ უნდა ჩამოეკიდო რუსეთს, როგორც შენი ძალაუფლების და ხელისუფლების წყაროს, არამედ საქართველოს ინტერესებიდან უნდა გამოხვიდე.

ობიექტურად, თუნდაც საკუთარი რეალური ინტერესებიდან გამომდინარე, „ოცნება“ დაინტერესებული უნდა იყოს გაუყოს ძალაუფლება სხვებს, ხელი შეუწყოს კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბებას და ამით ქვეყანა ევროპულ განვითარებას დაუბრუნოს.

ჩვენ არ უნდა აღმოვჩნდეთ ისეთ სიტუაციაში, როგორშიც აღმოვჩნდით 1918 წლის თებერვალ-მარტში, როდესაც საქართველოდან რუსული ჯარის გასვლის შემდეგ დავაგვიანეთ და ნაწილობრივ ამოვვარდით იმ დროის საერთაშორისო კონტექსტიდან. მაშინ სახელმწიფო კონსოლიდაციის საქმეში გერმანიას ვთხოვეთ დახმარება და ნაწილობრივ ასე გამოვედით სიტუაციიდან, თუმცა ძალიან დიდი დანაკარგებით…

ამჟამად სიტუაცია სხვანაირია, თუმცა, დარწმუნებული ვარ, რომ დაგვიანება ასევე იქნება კატასტროფული ჩვენი ინტერესებისთვის. დაგვიანებას, საბოლოო ჯამში, ჩვენი მეზობლები და მომავალი თაობაც ჩვენ მოგვკითხავს. ჩვენ გეოპოლიტიკურად ვართ განწირულები ვიყოთ კავკასიის შუაგული, ან ჩვენ დავკარგავთ ყველაფერს, სხვა გამოსავალი არ არსებობს.

• რა ჩანს რუსეთის რეაქციებიდან? პუტინი ცდილობს ძველი მეთოდებით შეინარჩუნოს გავლენა, მაგალითად, სომხეთში მთავარი პრორუსული ძალა ამ არჩევანზე მილიარდერი კარაპეტიანი იყო, მას „სომხეთის ივანიშვილიც“ კი უწოდეს, რადგან ბევრს გაახსენდა საქართველო 2012 წლის არჩევნებით.

პუტინი, რა თქმა უნდა, იმპერიალისტია, მაგრამ სომხეთის მიმართ მის მიერ გატარებულ პოლიტიკაში – პუტინის პირადი შურისძიება იყო გადამწყვეტი. პუტინი პირადად ვერ იტანს ფაშინიანს, როგორც ხალხის მიერ დემოკრატიულად არჩეულ პოლიტიკურ ლიდერს. ამიტომაც, მან ჯერ აზერბაიჯანის მეშვეობით სცადა სომხეთის დასჯა და არ ჩაერია ყარაბაღის კონფლიქტში, თუმცა ამით, პუტინმა დაკარგა სომხეთი.

საბოლოო ჯამში, პუტინისთვის პირველი მტერი – ხალხის მიერ დემოკრატიულად არჩეული ხელისუფლებაა. მისი აზრით, საკუთარი დესპოტური ხელისუფლების შენარჩუნების მიზნით, რუსეთი გარშემორტყმული უნდა იყოს მხოლოდ ავტორიტარული სახელმწიფოებით, სადაც ხალხის ნება იქნება დათრგუნული და სადაც იქნება დაახლოებით იმ ტიპის რეჟიმი, რაც რუსეთშია.

შეიძლება, ოდნავ უფრო „ლიბერალური“, ე.წ. რბილი ძალა, მაგრამ ხელისუფლება არ უნდა იყოს დემოკრატიული, ხალხი უნდა გრძნობდეს, რომ მას არა აქვს უფლება თავად აირჩიოს საკუთარი ხელისუფლება და ამრიგად, განაგოს საკუთარი ბედი. დემოკრატიულად ხელისუფლების ცვლა, პუტინის მიერ აღიქმება როგორც შეტევა მის პირად ძალაუფლებაზე.

პუტინის აზრით, ნებისმიერი კომპრომისი უკრაინასთან გამოიწვევს მისი პირადი ძალაუფლების შესუსტებას და პერსპექტივაში დაცემას, რადგან ადრე თუ გვიან რუსები ჰკითხავენ მას: კი მაგრამ, რისთვის ჩავდეთ მიწაში ჩვენი მილიონი ჯარისკაცი?

აქ ორი ვარიანტია: ან რუსეთის პოლიტიკურ-ეკონომიკური „ელიტა“ მოაშორებს პუტინს ხელისუფლებას, ან სიტუაცია შეიცვლება რუსეთის ეკონომიკური დასუსტებით და სამხედრო დამარცხებით, რის კონტურებიც ასევე იკვეთება. ამჟამად უკვე ორივე კონტური აშკარად ჩანს ჰორიზონტზე.

რეალურად, ფრონტმა უკრაინაში მიიღო სტატიკური ხასიათი. რუსები ვერ მიიწევენ წინ, ან თუ მიიწევენ, მხოლოდ კუს ნაბიჯებით. ამ დროს რუსეთის მთელი ყურადღება უკრაინაზეა გადატანილი.

სომხეთში რუსების დამარცხებაც იმის შედეგია, რომ რუსეთი დასუსტებულია და არ ძალუძს, როგორც ადრე, ეფექტურად ჩაერიოს სომხეთის შიდა საქმეებში.

• სომხეთის პარლამენტში 41 მანდატი ექნება პარლამენტში პრორუსულ ოპოზიციას. ეს მანდატები ასახავს, რამდენად ძლიერია ისევ პრორუსული განწყობები. რა სახის გამოწვევაა ეს ფაშინიანისთვის? 

პრორუსული აქტივი სომხეთში შემცირებულია, რადგან სომხები სულ უფრო ხვდებიან, რომ სომხეთი რუსეთისთვის აღმოჩნდა არა გეოპოლიტიკური მოკავშირე, არამედ ხურდა ფული პირადად პუტინის პოლიტიკაში.

რუსეთი გლობალურად არის დღეს დასუსტებული. რუსეთს არ ძალუძს ყურადღება მიაქციოს და მიზანმიმართული პოლიტიკა გაატაროს სომხეთის მიმართ ისე, როგორც ადრე.

სწორედ ამიტომ არის ესოდენ მნიშვნელოვანი საქართველოს გააქტიურება. შენ თუ რეალურად გინდა რუსეთთან აფხაზეთზე საუბარი და ამ დროს 100 პროცენტით მასზე ხარ დამოკიდებული, რატომ დაგიბრუნებს კრემლი წართმეულს? რუსები მშვენივრად ხედავენ, რომ „ოცნების“ პოლიტიკის შედეგად საქართველო იზოლაციაშია მოქცეული და ქვეყანას ალტერნატივა არა აქვს.

ობიექტურად, სამხრეთ კავკასიის ინტეგრაციულ პროცესებში, რომლებიც მომავალში უთუოდ განვითარდება, საქართველოს როლი, უბრალოდ გეოპოლიტიკური კონსტანტიდან გამომდინარე, მოწინავე უნდა იყოს, რადგან რეგიონის ცენტრში ვართ, სტრატეგიულ პორტებს ვფლობთ, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. საჭიროა მხოლოდ პოლიტიკური ნება.

• პროექტში „ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობის პერსპექტივა“ [TRIPP] საერთოდ არ განიხილება საქართველო. 

აქ არის მთელი ტრაგედია. ეს უნდა შეიცვალოს. საქართველომ არ უნდა დაკარგოს თავისი გეოპოლიტიკური ფუნქცია, რაც მას ყოველთვის ჰქონდა. ახლა ამის გაკეთება სავსებით შესაძლებელია, რადგან კონფიგურაცია შეცვლილია: რუსეთი სულ უფრო სუსტდება, დასავლეთი კი, სულ უფრო აქტიურად შემოდის სამხრეთ კავკასიაში.

• „ოცნების“ ხელისუფლების პირობებში იზრდება რისკი, დავკარგოთ გეოპოლიტიკური უპირატესობა? 

რა თქმა უნდა, ამის საფრთხე დიდია. იმ შემთხვევაში, თუკი საქართველო სრულად იქნება დამოკიდებული რუსეთზე, ჩვენ შეგვიძლია დავკარგოთ ჩვენი გეოპოლიტიკური როლი სამხრეთ კავკასიის რეგიონში.

მე არ მსურს ამაზე ფიქრიც კი, მაგრამ, სამწუხაროდ, ბოლო დროის მოვლენათა სწრაფად ცვალებადი საერთაშორისო კონტექსტის რეალიების ჯიუტი უგულებელყოფის პოლიტიკის გაგრძელების შემთხვევაში, ეს საფრთხე რეალურია.

9 ივნისს, საზოგადოებრივი არხის ეთერში პირდაპირი ეთერის დროს, კონცერტის მსვლელობისას 10 წლის გოგონა სცენაზე მოწყვეტით დაეცა. თუმცა არც კონცერტი და არც პირდაპირი ეთერი არ შეწყვეტილა.

ბავშვის დაცემის ვიდეო გუშინ, 10 ივნისს გაავრცელა ბავშვის ბებიამ ფეისბუქით, დღეს კი მედიასაშუალებებში გავრცელდა.

ვიდეოს აღწერაში ბავაშვის ბებია წერდა, რომ ბავშვი სამი წუთის განმავლობაში უყურადღებოდ იწვა იატაკზე.

„ამ სამი წუთის განმავლობაში არავინ იცოდა, ჰქონდა თუ არა თავის ტრავმა, სჭირდებოდა თუ არა სასწრაფო დახმარება ან საერთოდ რა მდგომარეობაში იყო, მაგრამ ბავშვის უსაფრთხოება მაინც ყურადღების მიღმა დარჩა.

სიმღერა დასრულდა და ბავშვები დაიხარნენ არა წინასწარ განსაზღვრული წერტილისკენ, არამედ ანკას სიმაღლის მთელ პერიმეტრზე. ამას იმიტომ ვაკონკრეტებ, რომ ამ შემთხვევის ოდნავ შემამსუბუქებელი ფაქტიც კი არ არსებობს. მიუხედავად ამისა, მაინც ითქვა: დავინახეთ, რომ ბავშვი წამოჯდა, ვიფიქრეთ, არაფერი იყო და ამიტომ გავაგრძელეთო. ვერ წამოჯდა ბავშვი.

ღმერთმა გადმოგვხედა და ბავშვი კარგად არის. თითები აქვს ნატკენი, დღეს დავასურათებთ და ყველა საჭირო კვლევა აქვს ჩანიშნული, რათა ყველაფერი ცუდი გამოირიცხოს“, – წერს ბავშვის ბებია ნინო კუხალეიშვილი ფეისბუქზე.

„ბათუმელები“ ბებიას დაუკავშირდა, რომელმაც გვითხრა, რომ ბავშვს დაცემისას თითები დაუზიანდა, თუმცა ახლა თავს ნორმალურად გრძნობს.

„როგორც გვითხრა, სცენაზე უჰაერობა იყო და ამიტომ იგრძნო თავი ცუდად“, – გვეუბნება ბებია.

ბავშვის დაცემის ვიდეო მშობლებს თავად აკადემიამ გადაუგზავნა.

„ბევრად უფრო ღირებული იქნებოდა, ბავშვებსაც და უფროსებსაც რომ ჰქონოდათ ემპათია, თანაგრძნობა და ერთმანეთის შემჩნევის უნარი, რომ ადამიანი არის უპირველესი ფასეულობა.

სიმღერის აკადემიას, რაც კი გაკვეთილი ჩაუტარებია გუშინდელ დღემდე, ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი გაკვეთილი სწორედ გუშინ მიეცა. მაგრამ ეს გაკვეთილი ვერ ჩაატარეს. ყველაზე მთავარი გამორჩათ – ადამიანი, ბავშვი“, – წერს ბებია.

მას შემდეგ, რაც ლაივში ბავშვის სცენაზე დაცემის ვიდეო მედიაში გავრცელდა, „სიმღერის აკადემიამ“ ფაქტთან დაკავშირებით ოფიციალური განმარტება გაავრცელა ფეისბუქით.

ტექსტში წერია, რომ გავრცელებული ვიდეო პირდაპირი ეთერის დროს მომხდარ შემთხვევას ასახავს.

„თუმცა, გავრცელებული არაოფიციალური (დარბაზიდან გადაღებული) კადრები და მასზე საზოგადოების მხრიდან თანდართული ინტერპრეტაციები, თითქოს ბავშვი უყურადღებოდ შეგნებულად დარჩა პასუხისმგებელი პირების მხრიდან, არ შეესაბამება სიმართლეს.

რეალობის სრულფასოვნად აღქმისთვის აუცილებელია განვმარტოთ შემდეგი გარემოებები:

პირდაპირი ეთერის დროს, სცენის განათების, ხმამაღალი მუსიკისა და დინამიკის გამო, ხელმძღვანელების მხრიდან უშუალოდ წაქცევის მომენტის დანახვა ვერ მოხდა.

სატელევიზიო ეთერში ეს მომენტი საერთოდ არ ჩანს – ხელმძღვანელებმა გაიგეს მხოლოდ დაცემის ხმა და როდესაც დაცემის ხმის მიმართულებით გაიხედეს, დაინახეს მომღერალ თანაგუნდელებს შორის წამომჯდარი ბავშვი.

მოკვლევის შემდეგ გავარკვიეთ, რომ ერთადერთი, ვინც უშუალოდ დაცემის მომენტი დაინახა, მის გვერდით მდგარი ბავშვები იყვნენ, რომლებმაც მყისიერადვე მიაქციეს ყურადღება და გამოელაპარაკნენ მას.

სოციალურ ქსელში გავრცელებული კადრები არის არა სატელევიზიო ეთერიდან, არამედ დარბაზში მყოფი ერთ-ერთი მშობლის ტელეფონით გადაღებული ჩანაწერი. მას შემდეგ, რაც ჩვენთვის ცნობილი გახდა ამ კადრების არსებობის შესახებ, სწორედ ჩვენი გუნდის ხელმძღვანელებმა გადაუგზავნეს აღნიშნული ვიდეო ბავშვის მშობლებს.

ეს ნაბიჯი გადაიდგა ერთი მიზნით – მშობლებს სრულყოფილად სცოდნოდათ, როგორ წაიქცა ბავშვი, რათა არცერთი დეტალი არ დარჩენილიყო სამედიცინო ყურადღების მიღმა, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ თავად ბავშვი მორიდების გამო რამეს დამალავდა“მ – წერია „სიმღერის აკადემიის“ განცხადებაში.

ამავე ტექსტის მიხედვით, მომხდარი წუთიდან დღემდე, გუნდის ხელმძღვანელობა მუდმივ, უწყვეტ კონტაქტზეა ოჯახთან, ვინტერესდებით ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობით და ჩვენს ხელთ არსებულ ყველა რესურსს მივმართავთ მათი მხარდაჭერისთვის“.

საქართველოს პროკურატურამ აშშ-ს საიდუმლო სამსახურთან და პოლონეთის კიბერდანაშაულთან ბრძოლის ცენტრალურ ბიუროსთან ერთად ტრანსნაციონალური დანაშაული გახსნა.

„ერთობლივი ოპერაციის ფარგლებში, 10 ივნისს, აჭარის ტერიტორიაზე დავაკავეთ ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფის წევრები – უცხო ქვეყნის ორი მოქალაქე.

სხვადასხვა ქვეყანაში მიმდინარე გამოძიებებით დადგენილია, რომ ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფი – ფსევდონიმით „AudiA6“, რომელიც 2022 წლიდან ფუნქციონირებდა, ინტერნეტსივრცეში კიბერდამნაშავეების და სხვა კრიმინალებისთვის უზრუნველყოფდა დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული კრიპტოვალუტის გათეთრებას – დანაშაულის კვალის სამართალდამცავებისგან დაფარვას, რაშიც იღებდნენ სოლიდურ სარგებელს.

2022-2025 წლებში, უკანონო საქმიანობის ფარგლებში, „AudiA6“-ის წევრების მიერ გათეთრებულია რამდენიმე ასეული მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების კრიპტოვალუტა.

გარდა აღნიშნულისა, დანაშაულებრივი ჯგუფი ასევე, მართავდა კიბერკრიმინალურ ფორუმს დასახელებით „Dark2Web“, რომელიც გამოიყენებოდა უკანონო სერვისების რეკლამირებისა და მსოფლიოს მასშტაბით კიბერკრიმინალების ერთმანეთთან დასაკავშირებლად,“ – თქვეს დღეს პროკურატურაში გამართულ ბრიფინგზე, რომელსაც ოპერაციაში მონაწილე სამსახურების წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.

პროკურატურის განცხადებით, სპეციალურ ღონისძიებაში, რომელიც ევროჯასტის და ევროპოლის მხარდაჭერით საერთაშორისო პარტნიორებთან ერთად მომზადდა, ამერიკის შეერთებული შტატების, პოლონეთის რესპუბლიკის და საქართველოს სამართალდამცავი ორგანოების 100-მდე თანამშრომელი მონაწილეობდა.

საგამოძიებო მოქმედებები კი საქართველოს ტერიტორიაზე ათობით ადგილას ჩატარდა.

ღონისძიების ფარგლებში განხორციელდა ფიზიკური პირების, მათი საცხოვრებელი სახლების, ავტომანქანების და სამუშაო ადგილების ჩხრეკა. შედეგად ამოღებულია გამოძიებისთვის მნიშვნელოვანი ელექტრონული მტკიცებულებები და დოკუმენტაცია.

ამავდროულად, ყადაღა დაედო სავარაუდოდ, უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის მიზნით შეძენილ 173 ერთეულ სატრანსპორტო საშუალებას, ძვირადღირებულ უძრავ ქონებებს და საბანკო ანგარიშებზე განთავსებულ თანხებს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ ინფორმაციით, „ქართული ოცნების“ პარლამენტის წევრის გიორგი ჭყონიას კომპანიამ 29-მილიონიანი ტენდერი მიიღო, მას შემდეგ, რაც „ოცნებას“ მის კომპანიასთან დაკავშირებულმა პირებმა მსხვილი თანხა შესწირეს.

„წარმოიდგინეთ ასეთი სურათი: სახელმწიფო აცხადებს გზების რეაბილიტაციის 29-მილიონიან ტენდერს, ტენდერში მონაწილეობას ვერ მიიღებ თუ ობიექტიდან 30 კილომეტრში ასფალტის ქარხანას არ ფლობ ან მიწოდების შეთანხმება არ გაქვს ასეთ ქარხანასთან. შედეგად – ტენდერში ერთი კომპანია მონაწილეობს და იგებს.

ამ კომპანიის მესაკუთრე მოქმედი პარლამენტარია. ხელშეკრულების დადების წინა დღეებში კომპანიასთან დაკავშირებული პირები „ქართულ ოცნებას“ 120 000 ლარს წირავენ.

ეს არ არის ჩვენი მოგონილი სცენარი, ეს მიმდინარე წლის მარტში, ბათუმის მერიის „საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოს” ჩატარებული ერთ-ერთი მსხვილი ტენდერის აღწერაა, სადაც შპს „გზამ“, რომლის 100%-იანი წილის მფლობელი „ქართული ოცნების“ დეპუტატი გიორგი ჭყონიაა, 29.2 მილიონი ლარის ღირებულების საგზაო სამუშაოების ხელშეკრულება მიიღო.

ამ კომპანიას ჯამში 1.3 მილიარდ ლარზე მეტი ღირებულების ტენდერი აქვს მოგებული (ტენდერების მოგების არარეალურად მაღალი – 93%-იანი მაჩვენებლით). მმართველი პარტიისთვის კი კომპანიასთან დაკავშირებულ პირებს 1 მილიონ ლარზე მეტი აქვთ შეწირული“- წერს თავის ახალ კვლევაში „საერთაშორისო გამჭვირვალობა“.

ორგანიზაციის ინფორმაციით, ამბავი აქ არ მთავრდება.

„აღმოჩნდა, რომ 2024-2026 წლებში ბათუმში გზების რეაბილიტაციის ტენდერებში „30 კმ რადიუსის წესით“ სხვა ტენდერებშიც შეიზღუდა კონკურენცია. სულ 5 ასეთი ტენდერი აღმოვაჩინეთ, რომელთა ჯამური ღირებულებაც  70 მილიონი ლარზე მეტია.

ამ ტენდერებში სულ 3 კომპანია მონაწილეობდა და მონაცვლეობით იმარჯვებდა. სამი კომპანიიდან ორი „ქართული ოცნების“ მსხვილი შემომწირველია, მათ ჯამში 1.6 მილიონ ლარზე მეტი შესწირეს „ქართულ ოცნებას“.

ეს ფაქტები ხელოვნური ოლიგოპოლიის კლასიკური მაგალითებია. სისტემა ისეა მოწყობილი, რომ მრავალმილიონიან საგზაო ტენდერებს სამიოდე კომპანიისგან შემდგარი დახურული კლუბი ინაწილებს.  ხელოვნური ბარიერების მეშვეობით კონკურენცია აღარ არსებობს, კლუბის წევრები კი მმართველ პარტიას სოლიდურ შემოწირულებებს ურიცხავენ.

სისტემური ფილტრი: როგორ ქმნის „30 კმ რადიუსის წესი“ ოლიგოპოლიას 2026 წლის იანვარში ბათუმის მერიის „საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველომ“ ბათუმის სამი ქუჩის სარეაბილიტაციოდ ტენდერი გამოაცხადა. შპს „გზა“ ერთადერთი პრეტენდენტი იყო.

რატომ არ მონაწილეობდნენ სხვა გამოცდილი გზის მშენებელი კომპანიები? მიზეზი სატენდერო დოკუმენტაციაში არსებული უჩვეულო მოთხოვნაა: პრეტენდენტს ობიექტიდან 30 კილომეტრის რადიუსში არსებული ქარხანა უნდა ჰქონდეს საკუთრებაში ან ასფალტბეტონის მოწოდების შესახებ ხელშეკრულება უნდა ჰქონდეს გაფორმებული ასეთ ქარხანასთან.

ეს პირობა თამაშგარე მდგომარეობაში ტოვებს ნებისმიერ მსხვილ კომპანიას, რომელსაც ქარხანა ბათუმის სიახლოვეს არ აქვს, ან ხელშეკრულება არ აქვს ასეთ ქარხანასთან, მიუხედავად იმისა, შეუძლია თუ არა მას ასფალტის სხვაგვარად მოწოდება.

კვლევამ აჩვენა, რომ მსგავსი გეოგრაფიული შეზღუდვის დაწესება არ არის ჩვეულებრივი პრაქტიკა – ის კონკურენციის ხელოვნურად შესაზღუდად შექმნილი ფილტრია.

2024-2026 წლებში გამოცხადებული 117 მსხვილი სამშენებლო ტენდერიდან (თითოეული 1 მილიონზე მეტი ღირებულების) მხოლოდ ბათუმის მერიის ა(ა)იპ „საქალაქო ინფრასტრუქტურისა და კეთილმოწყობის სამმართველოს” 5 ტენდერში განისაზღვრა წინაპირობად გეოგრაფიული სიახლოვე. ამ ტენდერების ჯამური ღირებულება 70 მილიონ ლარს აჭარბებს.

რა შედეგი მოიტანა კონკურენციის ასეთმა მიზანმიმართულმა შეზღუდვამ? მონაცემების ანალიზი აჩვენებს, რომ, ამ ტენდერებში მხოლოდ 3 კომპანია იღებდა მონაწილეობას და ბიუჯეტის მილიონებს როტაციით ინაწილებდნენ (იხ. ცხრილი). სამი კომპანიიდან ორი – შპს „გზა“ და „ბონდი 2009“ „ქართული ოცნების“ მსხვილი შემომწირველია.

როგორც ცხრილიდან ჩანს, ხუთივე ტენდერში მონაწილეთა სია იდენტურია. არანაირი გარე კონკურენცია. როდესაც ბაზარი ასე ხელოვნურად იკეტება, სახელმწიფო შესყიდვა აზრს კარგავს და გადაიქცევა წინასწარ შეთანხმებულ გადანაწილებად“ -წერს „გამჭვირვალობა“.

ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ „30 კმ რადიუსის წესით“ შექმნილი ოლიგოპოლიის ერთ-ერთი მთავარი მოთამაშე, გარდა შპს „გზისა“, არის შპს „ბონდი-2009“, რომელმაც 5-დან 2 ტენდერი მოიგო. ეს კომპანია მმართველი პარტიის კიდევ ერთი მსხვილი დამფინანსებელია.

„მისი ოთხი თანამფლობლიდან სამს (ნუკრი დოლიძეს, ოთარ ფუტკარაძესა და დავით დევაძეს) „ქართული ოცნებისთვის“ ჯამში 605 000 ლარი აქვთ შეწირული. მეორე მხრივ კი კომპანიას ჯამში 292 მილიონი ლარის ღირებულების ტენდერები აქვს მოგებული.

ეს სრულად ააშკარავებს, თუ როგორ მუშაობს სისტემა: 30-კილომეტრიანი გეოგრაფიული ბარიერი წინასწარვე ფილტრავს ბაზარს. შედეგად, კონკურენცია იმიტირებულია, მილიონებისთვის ბრძოლაში მხოლოდ სამი შერჩეული მოთამაშე რჩება, საიდანაც ორი („გზა“ და „ბონდი-2009“) პირდაპირ უკავშირდება მმართველ ძალას“ – წერს „გამჭვირვალობა“.

ორგანიზაცია დახურული კორუფციული ეკოსისტემის მუშაობის ყველაზე თვალსაჩინო და საგანგაშო მაგალითი ასახელებს სწორედ გიორგი ჭყონიას კომპანიის 29-მილიონიანი ტენდერს (შპს „გზა“).

„დეპუტატი გიორგი ჭყონია, ჩვეულებრივ, წელიწადში ერთხელ, ძირითადად წლის მეორე ნახევარში წირავდა თანხას პარტიას. თუმცა, 2026 წელს მისი 60 000-ლარიანი შემოწირულება მარტში დაფიქსირდა – ზუსტად ერთი დღით ადრე, სანამ მრავალმილიონიან სატენდერო ხელშეკრულებას მოაწერდნენ ხელს.

ზოგადად, ხელშეკრულების გაფორმებამდე 7 დღის განმავლობაში შპს „გზასთან“ დაკავშირებული პირების აქტივობა ასე გამოიყურება:

• 6 მარტი: მალხაზ დუმბაძე (შპს „გზის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე) პარტიას წირავს 30 000 ლარს.
• 10 მარტი: ჯიმშერ ზოიძე (გიორგი ჭყონიას წილის მმართველი შპს „გზაში“) წირავს 15 000 ლარს.
• 11 მარტი: ჯემალ ჭყონია (გიორგი ჭყონიას ბიზნეს-პარტნიორი) წირავს 15 000 ლარს.
• 12 მარტი: გიორგი ჭყონია (კომპანიის მფლობელი, დეპუტატი) წირავს 60 000 ლარს.
• 13 მარტი: შპს „გზა“ აფორმებს 29,163,899 ლარიან ხელშეკრულებას.

ეს ფაქტები თავისთავად დანაშაულის პირდაპირი მტკიცებულება არ არის, თუმცა დროში დამთხვევა, ხელოვნურად შეზღუდული კონკურენცია და ტენდერში ერთადერთი მონაწილის არსებობა ინტერესთა კონფლიქტისა და სავარაუდო კორუფციული გარიგების აშკარა ნიშნებს შეიცავს.

„საერთაშორსო გამჭვირვალობა-საქართველოს“ დასკვნით – ცალკე აღებული ერთი შემთხვევა – უკონკურენტო ტენდერი, ასფალტის ქარხნის მოთხოვნა ან თუნდაც შემოწირულება – შესაძლოა შემთხვევითობითაც აიხსნას, მაგრამ როდესაც ვხედავთ 1.3 მილიარდის ღირებულების მოგებულ ტენდერებს, ტენდერში მონაწილებისთვის დამატებულ ხელოვნურ ბარიერებს, რომელიც შერჩევითად ქმნის ოლიგოპოლიას მმართველი პარტიის მსხვილი დონორებისთვის და მრავალმილიონიან ხელშეკრულებამდე ერთი დღით ადრე პარტიის ანგარიშზე ჩარიცხულ ათიათასობით ლარს, ეს უკვე კარგად ორგანიზებულ, სისტემური კორუფციის ნიშნებს ატარებს, რომელიც კონკურენციას კლავს და სახელმწიფო ბიუჯეტს ვიწრო პარტიული და პირადი ინტერესებისთვის იყენებს, საბოლოო ფასს კი საზოგადოება იხდის.

სწორედ მსგავსი სისტემური კორუფციის ნიშნების მქონე შემთხვევებს უნდა პასუხობდეს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური და პროკურატურა ეფექტური და მიუკერძოებელი გამოძიებით, რათა დეკლარირებული კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა რეალობად იქცეს და არა ფასადად, რომლის მიზანიც შერჩევითი მართლმსაჯულების და კულუარული დაპირისპირებების დაფარვაა“ – წერს „გამჭვირვალობა“.

პროკურატურამ პირადი ცხოვრების საიდუმლოს ხელყოფის, თოთხმეტი წლის ასაკს მიუღწევლის მიმართ ჩადენილი გარყვნილი ქმედების და არასრულწლოვანის მიმართ სექსუალური ხასიათის ქმედების იძულების ფაქტებზე ერთი პირი დააკავეს.

„გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებული სოციალური ქსელის – facebook-ის ყალბი ანგარიშების მეშვეობით, არასრულწლოვანების, მათ შორის 14 წელს მიუღწეველი ბავშვების ნდობის მოპოვების შემდეგ, მათთან სექსუალური შინაარსის კომუნიკაციას აგრძელებდა და შესაბამის ვიდეოებს უგზავნიდა.

აგრეთვე, დაზარალებულების ასაკის გამოყენებით და სახელის გამტეხი ინფორმაციის გავრცელების მუქარით, აიძულებდა მათ ინტიმური შინაარსის, მათ შორის, სექსუალური ხასიათის ქმედებების ამსახველი ფოტო-ვიდეოს გადაღებას და მისთვის გაგზავნას“ – წერს პროკურატურა.

დაკავებულს ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 157 პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით (პირადი ცხოვრების საიდუმლოს უკანონო მოპოვება და შენახვა), 141-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტით (წინასწარი შეცნობით თოთხმეტი წლის ასაკს მიუღწეველი პირის მიმართ გარყვნილი ქმედება) და 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ,,ბ’’ ქვეპუნქტით (არასრულწლოვანის მიმართ სექსუალური ხასიათის ქმედების იძულება) წარედგინება, რაც 15 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს.

______________________

ფოტოზე: კადრი პროკურატურის ვიდეომასალიდან.

ზურაბ პატარაძის შვილი, რევაზ პატარაძე, საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს დირექტორის მოადგილე გახდა.

მისი დაწინაურება დროში ემთხვევა აჭარაში ზურაბ პატარაძის მთავრობის თავმჯდომარედ დაბრუნებას.

რევაზ პატარაძე 26 წლისაა. მან კარიერა 2021 წელს, ბაქოს საერთაშორისო პორტში დაიწყო და იქ მუშაობდა 2023 წლის ჩათვლით საოპერაციო დეპარტამენტის წამყვან სპეციალისტად.

2023 წელს მიუღია სტიპენდია – 31 960 შვედური კრონა და შემდეგი ორი წელი მაგისტრატურა გაიარა შვედეთში, მალმეს უნივერსიტეტში. 2025 წელს საქართველოში დაბრუნდა და პირდაპირ ანაკლიის საზღვაო ნავსადგურის დირექტორის მრჩევლად დაინიშნა.

ოფიციალური ბიოგრაფიის მიხედვით, რევაზ პატარაძე საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოში სამუშაოდ 2025 წელს მივიდა.

2025 წლიდან 2026 წლის 6 აპრილამდე ის საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოში მუშაობდა შუა დერეფნის სატრანსპორტო დერეფნების განვითარების მენეჯერად.

2026 წლის 6 აპრილს რევაზ პატარაძე საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს დირექტორის მოადგილედ დააწინაურეს. სააგენტოს დირექტორის მოადგილის ხელფასი 9 320 ლარია.

ზურაბ პატარაძე აჭარაში მთავრობის თავმჯდომარედ 2026 წლის 22 აპრილს დაბრუნდა.

საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს დირექტორი ამ ეტაპზე ივანე აბაშიძეა.

მანამდე კი, 2023-2025 წლებში, საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს დირექტორი ალეკო ახვლედიანი იყო. გამოძიების ვერსიით, სწორედ ალეკო ახვლედიანის სახლში დაიჭრა თავი აჭარის მთავრობის ყოფილმა თავმჯდომარემ, თორნიკე რიჟვაძემ.

ამავე თემაზე:

„როგორც მოგეხსენებათ, გუშინ გაფორმდა ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის ხელშეკრულება საქართველოსა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის. ეს არის განსაკუთრებული მნიშვნელობის მოვლენა ჩვენი ქვეყნისთვის როგორც პოლიტიკური, ისე ეკონომიკური თვალსაზრისით.

მას შემდეგ, რაც 3 წლის წინ ხელი მოეწერა სტრატეგიული პარტნიორობის ხელშეკრულებას, ურთიერთობები ორ ქვეყანას შორის ძალზე დინამიურად განვითარდა:

– მხოლოდ გასული 6 თვის განმავლობაში, ჩინეთში შედგა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის და 5 მინისტრის ვიზიტი. თითოეული ეს ვიზიტი კონკრეტულ შედეგებზე იყო ორიენტირებული. მთლიანობაში, 2023 წლის შემდეგ, გაფორმდა 14 უმნიშვნელოვანესი საერთაშორისო შეთანხმება საქართველოსა და ჩინეთს შორის, ხოლო საბოლოო განხილვის ეტაპზეა 6 შეთანხმება;

– 2024 წელს საქართველოსა და ჩინეთს შორის სავაჭრო ბრუნვა 17%-ით, 2025 წელს 21%-ით, ხოლო 2026 წლის იანვარ-აპრილში – 45%-ით გაიზარდა.

– დღეს ჩინეთი საქართველოს სავაჭრო პარტნიორებს შორის იკავებს მე-3 ადგილს საერთო ვაჭრობის მიხედვით და მე-2 ადგილს ქართული წარმოების ექსპორტის მიხედვით.

– აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე წლის იანვარ-აპრილში, გასული წლის შესაბამის პერიოდთან შედარებით, საქართველოდან ჩინეთში ქართული წარმოების ექსპორტი 3-ჯერ გაიზარდა.

– გასული წლის ნოემბერში ხელი მოეწერა თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების გაღრმავებას საქართველოსა და ჩინეთს შორის.

– შარშან საქართველო მთავარი სტუმრის სტატუსით იყო მიწვეული ჩინეთის საერთაშორისო იმპორტის გამოფენაზე.

– 2023 წლის ბოლოს საქართველოსა და ჩინეთს შორის პირველად გაიცვალა საერთაშორისო სატვირთო გადაზიდვის ნებართვები, რამაც ხელი შეუწყო ორ ქვეყანას შორის საავტომობილო მიმოსვლის განვითარებას.

– 2024 წელს საქართველოსა და ჩინეთის მთავრობებს შორის ხელი მოეწერა მემორანდუმს ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესისთვის ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის განვითარების შესახებ.

– ამ და სხვა ნაბიჯების შედეგად, 2025 წელს ჩინეთიდან და ჩინეთში შუა დერეფნით გადაზიდული კონტეინერების რაოდენობამ ისტორიულ მაქსიმუმს მიაღწია.

– ჩინეთთან სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების გაღრმავებას პირდაპირი წვლილი შეაქვს ქართული ეკონომიკისა და ეროვნული წარმოების განვითარებაში;

– სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმების გაფორმების შემდეგ, 2023-24 წლებში ამოქმედდა ორმხრივი უვიზო მიმოსვლის რეჟიმი საქართველოს და ჩინეთის მოქალაქეებისთვის.

– უვიზო რეჟიმის ამოქმედებამ დამატებითი ბიძგი მისცა პირდაპირი ფრენების დამატებას და მგზავრთნაკადის მნიშვნელოვან ზრდას საქართველოსა და ჩინეთს შორის.

– 2024 წელს საქართველოში ჩინელი ვიზიტორების რაოდენობა 83%-ით, 2025 წელს 44%-ით, ხოლო მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში 49%-ით გაიზარდა.

– დღეს საქართველოს ბაზარზე უკვე 3 ჩინური ავიაკომპანია ოპერირებს.

– შარშან ავიაკომპანია Air China-მ პეკინი-ურუმჩი-თბილისის მიმართულება დაამატა, ივლისიდან ავიაკომპანია China Southern ამატებს ანალოგიურ რეისს, ხოლო 15 ივლისიდან ავიაკომპანია China Eastern იწყებს პირდაპირ ფრენებს შანხაი-თბილისის მიმართულებით.

– აღსანიშნავია, რომ წელს აზიის ერთ-ერთი უდიდესი ტურისტული გამოფენა ITB China შანხაიში საქართველოს ეროვნულ სტენდთან გაიხსნა, რაც საქართველოს მიმართ ჩინური მხარის განსაკუთრებულ ყურადღებაზე მეტყველებს;

– მნიშვნელოვნად გაღრმავდა პარტნიორობა საქართველოსა და ჩინეთის განათლების სამინისტროებს შორის.

– მზადდება მემორანდუმი, რომელიც ითვალისწინებს თანამშრომლობისა და გაცვლითი პროგრამების მხარდაჭერას ქართულ და ჩინურ უნივერსიტეტებსა და კოლეჯებს შორის, ერთობლივი ახალგაზრდული პროგრამების დანერგვას, საქართველოში ჩინური ენის სწავლების გაფართოებას და ა.შ.

ეს არის იმ შედეგების არასრული ჩამონათვალი, რომელიც ჩვენს ქვეყანას ჩინეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმების გაფორმებამ მოუტანა. სრულიად თვალნათელია, რომ ეს არ არის სტრატეგიული პარტნიორობა ქაღალდზე, არამედ ის აისახება სრულიად კონკრეტულ სარგებელში ორივე ქვეყნისთვის.

სწორედ ასეთი უნდა იყოს სამაგალითო სტრატეგიული პარტნიორობა ორ ქვეყანას შორის, რომელიც ურთიერთპატივისცემას, სამართლიანობასა და ღირსებას ეფუძნება და რომელიც ორმხრივ სარგებელზეა ორიენტირებული. მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა არის უდიდესი მასშტაბის სუპერსახელმწიფო, ჩინეთის ხელისუფლებამ ჩვენთან თანამშრომლობა განავითარა უმოკლეს დროში და მაქსიმალური ეფექტიანობით. რაც განსაკუთრებით დასაფასებელია, ჩინეთის ხელისუფლება ჩვენს ქვეყანას ეპყრობა როგორც თანასწორს და თანატოლს, რაც გლობალური პოლიტიკის არსებული მანკიერებების ფონზე, განსაკუთრებულად თვალშისაცემი და დასაფასებელია.

ხაზგასმით აღვნიშნავთ, რომ საქართველო განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს თანამშრომლობის შემდგომ გაღრმავებას ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან, რომელიც, გასული 50 წლის გამოცდილების გათვალისწინებით, არის ერთადერთი მშვიდობიანი სუპერსახელმწიფო მსოფლიოში. აქვე ვისარგებლებ შემთხვევით და ჩინეთის ხელისუფლებას მადლობას გადავუხდი საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის ურყევი მხარდაჭერისთვის.

ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის ხელშეკრულების გაფორმება საფუძველს ჩაუყრის ახალ ეტაპს ქართულ-ჩინური ურთიერთობების გაღრმავების გზაზე, რაც ჩვენს ქვეყანას მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სარგებელს მოუტანს.

მადლობა მინდა გადავუხადო სამთავრობო და საპარლამენტო გუნდის ყველა იმ წევრს, რომლის საქმიანობამაც მოიტანა ეს უმნიშვნელოვანესი შედეგი ჩვენი ქვეყნისთვის. განსაკუთრებული მადლობა მინდა გადავუხადო სამთავრობო გუნდის წევრებს – საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს, ქალბატონ მაკა ბოჭორიშვილს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრს, ქალბატონ მარიამ ქვრივიშვილს და საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრს, ბატონ გივი მიქანაძეს მათი ძალისხმევისთვის. მადლობას ვუხდი საქართველოს პრეზიდენტს, ბატონ მიხეილ ყაველაშვილს, რომელმაც ხელი მოაწერა ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმებას საქართველოს სახელმწიფოს სახელით.

განსაკუთრებული მადლობა მინდა გადავუხადო ჩვენს ჩინელ პარტნიორებს: პირადად პრეზიდენტ სი ძინ პინს, რომელმაც ხელი მოაწერა ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმებას საქართველოსთან. მადლობა მინდა გადავუხადო ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის პრემიერს და პარტნიორ მინისტრებს. მადლობას ვუხდი ჩინეთის ელჩს საქართველოში, ბატონ ჭოუ ციენს, რომლის პირადმა ძალისხმევამ და მხარდაჭერამ უდიდესი წვლილი შეიტანა იმაში, რომ ქართულ-ჩინური ურთიერთობები თავდაპირველად სტრატეგიული პარტნიორობის, ახლა კი უკვე ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის დონეზე ამაღლდა.

კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ, რომ ჩინეთთან ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმების გაფორმება არის განსაკუთრებული მნიშვნელობის მოვლენა, რომელიც ჩვენს ქვეყანას მოუტანს ხელშესახებ სარგებელს მრავალი მიმართულებით“.

8 ივნისს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის კომიტეტმა მიიღო „კავკასიაში ჩინეთის კონტროლისთვის წინააღმდეგობის გაწევის აქტი“, რომელიც მთავრობას ავალებს, დეტალურად შეისწავლოს საქართველოში რუსეთისა და ჩინეთის დაზვერვის გავლენა.

კანონპროექტი კონგრესში 2026 წლის 24 თებერვალს წარადგინა ორმა ამერიკელმა კონგრესმენმა – ჯო უილსონმა რესპუბლიკური პარტიიდან და სტივ კოენმა დემოკრატიული პარტიიდან.

აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში ინიციირებული კანონპროექტი მიზნად ისახავს საქართველოში რუსული და ჩინური გავლენების სიღრმისეულ შესწავლას და ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და საქართველოს შორის ურთიერთობების სამომავლო სტრატეგიის გადახედვას.

დოკუმენტი აშშ-ის აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან ორ მთავარ ქმედებას მოითხოვს (კანონის ამოქმედებიდან 180 დღის ვადაში):

სადაზვერვო ანგარიშის მომზადება საქართველოში რუსეთისა და ჩინეთის ქსელების შესახებ და აშშ-ისა და საქართველოს ურთიერთობების ახალი, 5-წლიანი სტრატეგიის მომზადებას.

წარმომადგენელთა პალატის შემდეგ კანონი მიღებულად რომ ჩაითვალოს, სენატმაც უნდა დაამტკიცოს.

რას ნიშნავს მსგავსი კანონპროექტის ინიციირება და როგორია საქართველოს კონტექსტი, „ბათუმელები“ თინა ხიდაშელს ესაუბრა, საქართველოს თავდაცვის ყოფილ მინისტრს და არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამოქალაქო იდეას“ დამფუძნებელს.

• ქალბატონო თინა, რას წარმოადგენს „კავკასიაში ჩინეთის კონტროლისთვის წინააღმდეგობის გაწევის აქტი“ და რა არის მისი მთავარი მიზანი?  

მოგეხსენებათ, ამერიკის ახალი ადმინისტრაციის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება საერთაშორისო ურთიერთობებში არის ჩინეთთან, ირანთან, რუსეთთან, ჩრდილოეთ კორეასთან და მსგავსი ტიპის სახელმწიფოებთან ურთიერთობების სრულფასოვანი შესწავლა, ანალიზი და კვლევა. ხოლო შემდეგ იმ სახელმწიფოების პოზიციონირების სრულფასოვანი ანალიზი-კვლევა, ვინც ამ ქვეყნებთან ურთიერთობენ და იმავდროულად ამერიკის შეერთებული შტატების პარტნიორები არიან. იმისათვის, რომ განისაზღვროს ეს პარტნიორობა და  ახალი ფორმები მიიღოს.

ეს არის ამოცანა. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში მარტო საქართველოზე არ არის, სამხრეთ კავკასიის და ცენტრალური აზიის ქვეყნებზეა აქ, ძირითადად, საუბარი.

რაც შეეხება შინაარსს, არ მგონია, ამაზე ჯერჯერობით ვინმეს პასუხი ზუსტი ჰქონდეს. ეს პროცესი ახლა დაიწყო. თუ სენატი დაამტკიცებს და კანონად იქცევა, შემდეგ უკვე მოჰყვება აქტი, რომლითაც განისაზღვრება კონკრეტულად რა პარამეტრებით, მახასიათებლებით არის დაინტერესებული ამერიკის შეერთებული შტატები, რომ გაარკვიოს ამ სახელმწიფოების დამოკიდებულება ჩინეთთან, ირანთან და რუსეთთან. კვლევა უკვე ამის შესაბამისად წარიმართება.

• თქვენი აზრით, რატომ გახდა ამ კანონპროექტის ინიციირება საჭირო ახლა?

არაფერი განსაკუთრებული, განსხვავებული თუ უცნაური ამაში არ არის. ამას აკეთებს ამერიკის შეერთებული შტატები პრაქტიკულად ყველა თავის პარტნიორთან მიმართებაში და ბუნებრივია, ვერც სამხრეთ კავკასია იქნებოდა გამონაკლისი. ის არკვევს, როგორია ჩინეთთან, რუსეთთან, ირანთან, ჩრდილოეთ კორეასთან და მსგავს ავტორიტარულ ქვეყნებთან მისი პარტნიორების ურთიერთობები.

• თქვენი აზრით, რას ამბობს ეს გადაწყვეტილება ამერიკის შეერთებული შტატების დამოკიდებულებაზე საქართველოს ამჟამინდელი ხელისუფლების მიმართ?

არაფერს. ეს არ არის საქართველოს ხელისუფლების მიმართ დამოკიდებულების განმსაზღვრელი აქტი. ეს არის ჩინეთთან და ირანთან მიმართების განმსაზღვრელი აქტი. ამ ფოკუსში შეიძლება მოხვდეს ნებისმიერი სახელმწიფო. ამერიკას აინტერესებს ამ შემთხვევაში არა საქართველო, არამედ ჩინეთის და ირანის ოპერაციები მის სამეზობლოში, პარტნიორებში და ასე შემდეგ. საქართველო არის ერთ-ერთი ის ქვეყანა, რომელთანაც ეს პარტნიორობა ამდენი წელი არსებობდა და ამიტომ ბუნებრივად მოხვდა ამ ჩამონათვალში.

• თბილისმა რამე უნდა გააკეთოს, რამე თუ უნდა გაითვალისწინოს?

თბილისმა, დიდი ხანია ბევრი რამ უნდა გაითვალისწინოს. თუ მისთვის ძვირფასია ეს პარტნიორობა… რა თქმა უნდა, არსებობს სხვა გზაც. აგერ დღეს დილით კობახიძემ გვითხრა, რომ არსობრივად მაღალ ეტაპზე და უფრო მნიშვნელოვან ეტაპზე გადადის საქართველო-ჩინეთის ურთიერთობები და ყოვლისმომცველ სტრატეგიულ პარტნიორობაზე უნდა გადავიდეთ. ეს დაახლოებით ისეთია, რაც რუსეთსა და ჩინეთს შორის ურთიერთობაა ამ წუთას. ამიტომ ეს არჩევანია.

შეიძლება  დღეს „ქართულმა ოცნებამ“ გადაწყვიტა, რომ საქართველო ამ გზით უნდა წავიდეს და მისთვის არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს, ამაზე რას ფიქრობს ან რა პოზიცია ექნება და როგორ გამოიხატება ეს პოზიცია საქართველო-ამერიკის ურთიერთობებში.

რა თქმა უნდა, ესეც არჩევანია. ჩემთვის, პირადად, აბსოლუტურად მიუღებელი და წარმოუდგენელი, ყველაზე ცუდ სიზმარშიც კი ამას ვერ წარმოვიდგენდი, მაგრამ გასაგებია, „ქართული ოცნება“ თავად აკეთებს იმ არჩევანს, რომელსაც აკეთებს და ხალხმა უნდა გადაწყვიტოს შემდეგ, რა დამოკიდებულება აქვს ამ არჩევანის მიმართ, მზად არის თუ არა, რომ მორიგ ვასალ ქვეყანად იქცეს, ამ შემთხვევაში უკვე ჩინეთისთვის.

• რას ნიშნავს წარმომადგენელთა პალატაში ამ კანონპროექტის დამტკიცების პარალელურად ჩინეთთან სტრატეგიული პარტნიორობის გაფორმება, რაც 9 ივნისის დილას მოვისმინეთ ირაკლი კობახიძისგან?

სიმართლე გითხრათ, აქ ცოტა კონფლიქტური მოსაზრება მაქვს, მე თვითონაც ვერ ჩამოვყალიბდი ბოლომდე. რეალურადაც ასეა, რაღაც სიმბოლიზმით დატვირთეს. საქართველო-ჩინეთის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების 35 წლისთავი ყოფილა დღეს. მე არც ვიცოდი, მაგრამ ამას დაამთხვიეს.

ეს ასევე დაემთხვა წარმომადგენელთა პალატის მიერ მიღებულ აქტს. ეს სპეციალურადაა გაკეთებული ამ აქტის მიღების ფონზე, თუ დიდი ხანია ასე იყო დაგეგმილი, იმიტომ, რომ დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების წლისთავია, ეს ცოტა რთული სათქმელია. ამიტომ ასეთ დროს ყოველთვის ვცდილობ კონსპირაციებში არ გადავვარდე.

ჩავთვალოთ, რომ დაამთხვიეს დიპლომატიური ურთიერთობების აღნიშვნის წლისთავს და შემთხვევით მოხდა.

მთავარი აქ ის არის, რომ „ქართული ოცნება“ მიზანმიმართულად და სისტემურად, „წითელ ნაჭერს“ უფრიალებს ვაშინგტონს. ნახევარი ნაბიჯი წინ როგორც კი გადაიდგმება, ან გამოჩნდება ამ ნახევარი ნაბიჯის გადადგმის კონტურები, მაშინვე რაღაც მორიგ სიგიჟეს აკეთებს. ეს არის იმ მასშტაბის სიგიჟე, რომელმაც შეიძლება, თუკი რამე დადებითი პროცესის მოლოდინი არსებობდა, ისევ უკან დააბრუნოს და ისევ გაყინოს. რა ვქნათ, ასე იქცევიან და ასეთ არჩევანს აკეთებენ.

• როგორ ფიქრობთ, რა ფაქტორებმა გამოიწვია ვაშინგტონის შეშფოთება, რომ მან ძალიან დიდ საფრთხედ დაინახა ჩინეთის გავლენის გაზრდა?

აქ არ არის საქართველოში საქმე. მესმის, რომ საქართველოში ყველაფერს რაღაცა თბილისური თვალთახედვით ვუყურებთ და გვგონია, რომ სამყაროს ცენტრში ვართ, მაგრამ ჩვენ არ ვართ სამყაროს ცენტრში, სამყაროს ცენტრში არის ჩინეთი ამ შემთხვევაში. ამიტომ ეს კანონპროექტიც, ყველა მსგავსი ინიციატივა ტრიალებს ჩინეთის გარშემო და არა საქართველოს გარშემო.

საქართველო მოხვდა რადარზე იმიტომ, რომ საქართველო არის ამერიკის ერთ-ერთი სტრატეგიული პარტნიორი, ნუ ყოველ შემთხვევაში ქაღალდზე დაწერილად ჯერ ეს არავის არ გაუუქმებია. ამიტომ ბუნებრივია, როგორც სხვა ქვეყნებში ჯდება ეს ინტერესი და იწყებს ამერიკის შეერთებული შტატები გარკვევას, როგორ იქცევიან მისი პარტნიორები, იგივე შეეხო საქართველოსაც. ოღონდ აქ საუბარია იმაზე, რომ ისინი სინამდვილეში ინტერესდებიან ჩინეთის ოპერაციებით, ჩინეთის მიერ განხორციელებული ინფილტრაციის ოპერაციებით, სხვადასხვა მოვლენებით და ეს შეიძლება შეეხოს ნებისმიერ ქვეყანას.

• თქვენი აზრით, რამდენად რეალისტურია ვარაუდი, რომ რუსული და ჩინური ინტერესები საქართველოში ერთმანეთს ემთხვევა ან კოორდინირდება და რაში შეიძლება ეს ყველაფერი გამოიხატებოდეს?

კოორდინირებას მე პირადად ვერ ვხედავ, როგორც ადამიანი, რომელიც უკვე რვა წელზე მეტია ვიკვლევ ამას. დამთხვევა ხშირია და ეს დამთხვევა ხშირად სიტუაციურია. დამთხვევა არის იმიტომ, რომ ამ ორ სახელმწიფოს საერთო მოწინააღმდეგე ჰყავს, საერთო ნიშნული აქვს დასმული იმაზე, თუ ვინ არიან მათი მტრები და მეგობრები.

ამიტომ ყველაფერი რაც ცუდია ამერიკისთვის, კარგია მათთვის, ყველაფერი რაც ცუდია ევროკავშირისთვის, კარგია მათთვის. შესაბამისად, ეს ინტერესთა თანხვედრა მუდმივად სახეზეა.

ახლა აქ მთავარი კითხვა ის არის, თბილისი სად არის ამ ყველაფერში? როგორც ჩანს და როგორც ვხედავთ, თბილისიც ამავე გზაზე დგას, რომ ყველაფერი, რაც ცუდია ამერიკისთვის, კარგია მისთვის. ამიტომ ყოვლისმომცველ გაღრმავებულ პარტნიორობაზე გველაპარაკება ჩინეთთან და არა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ან ევროკავშირთან.

• რა ტიპის აქტივობებს შეიძლება გულისხმობდეს, როდესაც საუბრობენ სპეცსამსახურების ეგრეთ წოდებულ „შეღწევაზე“?

ყველაფერი შეიძლება ვიფიქროთ, მაგრამ კონკრეტიკაზე საუბარი არასერიოზული იქნება ჩემი მხრიდან. თუ ეს აქტი კანონად იქცევა, თუ სენატიც დაამტკიცებს მას და პრეზიდენტი ხელს მოაწერს, ამას მოჰყვება გრძელი განმარტებითი დოკუმენტი, რომელშიც ყველაფერს წავიკითხავთ ყველანი ერთად. რა აინტერესებს რეალურად, რისი გამოკვლევა, რისი შესწავლა უნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებს, იქ ვნახავთ.

• რომელ სფეროებშია დღეს ყველაზე შესამჩნევი ჩინეთის ეკონომიკური თუ პოლიტიკური გავლენა?

ჩვენ გვყავდა პრემიერ-მინისტრი, რომელიც პრემიერობებს შორის პერიოდში ერთ-ერთ ყველაზე უფრო სახელგატეხილ ჩინურ კომპანიაში მუშაობდა და ყველაფერს აკეთებდა ამ კომპანიის ინტერესების საქართველოში გასაძლიერებლად.

გვაქვს ძალიან მძიმე პრეცედენტი იმისი, რაც ხდება ფოთის თავისუფალ ეკონომიკურ ზონაში, ასევე ძალიან ღრმად კორუფციული ნიშნების მატარებელი ურთიერთობა ბიძინა ივანიშვილის ოფშორულ კომპანიასა და რაღაცა ჩინურ-ქართულ გაუგებრობას შორის.

მაგრამ მთავარი პრობლემა მაინც არის პოლიტიკური სეგმენტი.

ჩვენ ყოველ წელს ვაკეთებთ მედიის ანალიზს, როგორ აჩვენებს ქართული მედია ჩინეთს ქართველ მომხმარებელს. ყოველ წელს ის მძიმდება და წლევანდელი კიდევ სპეციფიკურად ძალიან მძიმე იყო.

პროპაგანდის მანქანამ ყველაფერთან ერთად დაიწყო ჩინური სახელმწიფო მოდელის პროპაგანდირება საქართველოში. მუდმივი პარალელების კეთება, ამაღლებულ ნოტებში მოვლენების გაშუქება, რაც ხდება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში. თან ამის კეთება ისე, რომ პარალელურად წარმოაჩინონ უკიდურესად უარყოფითი მოვლენა სრულიად არდაკავშირებული და არაფერ შუაში მყოფი, ვთქვათ იგივე ევროკავშირში ან ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

მაგალითად, ლაპარაკობენ ჩინეთის ეკონომიკური ზრდის მაჩვენებელზე და უცებ მოაყოლებენ, რომ ამასობაში ამერიკაში სკოლაში იყო სროლა, რომელსაც შეეწირა ამდენი ბავშვი. ეს თავისთავად ტყუილი კი არ არის, ოღონდ ერთმანეთთან არაფერ კავშირში მყოფი ინფორმაციებია და მათი ერთად მიწოდება საზოგადოებისთვის მხოლოდ იმ ამოცანას ემსახურება, რომ განწყობები შექმნას. ვიღაცის მიმართ პოზიტიური, ვიღაცის მიმართ ნეგატიური. ეს აისახა უკვე ქართულ მედიაში.

სამწუხაროდ, მედიის დიდი ნაწილი ამ ნარატივს მიჰყვება სხვადასხვა მიზეზის გამო, მაგრამ ძირითადად ვფიქრობ იმიტომ, რომ მაინცდამაინც ქართველი ჟურნალისტები არ იცნობენ ჩინურ სახელმწიფოს.

ხშირად იმეორებს არაპროპაგანდისტული მედიაც იგივეს, რასაც პროპაგანდისტული მედია ამბობს ხოლმე ან რასაც კობახიძე იტყვის და მოისურვებს.

სერიოზული პრობლემა გვაქვს იმ თვალსაზრისითაც, რომ სულ უფრო და უფრო იზრდება ჩინეთში სასწავლო პროგრამები. შეიძლება ვიღაცამ თქვას, რომ რა არის ამაში ცუდი, ვიღაც ამერიკაში მიდის სასწავლებლად, ვიღაც ჩინეთში…

არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ჩინეთი ეს არ არის აკადემიური თავისუფლების ქვეყანა და იქ სწავლა არ არის ტოლფასი ამერიკაში ან დასავლეთ ევროპულ უნივერსიტეტებში სწავლისა, სადაც აკადემიური თავისუფლება გარანტირებულია. შესაბამისად,იქმ განათლება მიღებული თუ იმ სკოლაგამოვლილი ადამიანები ჩვეულებრივი ცენზურის პირობებში მიღებული განათლების მსხვერპლი ხდებიან.

ეს, რა თქმა უნდა, მერე აისახება ბევრ რამეზე, მათ შემდგომ ცხოვრებასა და განვითარებაზე.

• როგორ შეიძლება დაინახოს და ისაუბროს ოპოზიციამ ამ თემაზე ქვეყნის შიგნით, შიდა პოლიტიკურ დებატებში?

ვფიქრობ, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანია ამ ყველაფერში მთავარი ფოკუსი არ დაგვეკარგოს.

ჩვენთვის, როგორც ამ ქვეყნის მოქალაქეებისთვის, მნიშვნელოვანია ის, თუ რა ხდება ჩვენს სახელმწიფოში, განსაკუთრებით იმ ქვეყნების სპეცსამსახურების თუ იმ ქვეყნების საქმიანობიდან გამომდინარე, რომლებიც არ არიან ცნობილი საკუთარი დემოკრატიული ცხოვრების წესით.

მაგალითად, ერთი წუთით ჩინეთს გვერდზე გადავდოთ, აი, როგორც ირანის ელჩი იქცევა საქართველოში, რა ტიპის განცხადებებსაც ის აკეთებს და ამაზე არასდროს „ქართულ ოცნებას“ რეაქცია რომ არა აქვს, მაშინ როდესაც რამდენიმე კვირის წინ საქართველოს მხარდამჭერ განცხადებაზე დასცინეს კაია კალასს.

კაია კალასმა გააკეთა განცხადება, რომ როგორც კი დღის წესრიგში დადგება უკრაინაში ომის დასრულების მოლაპარაკებები, ჩვენ საკითხს დავაყენებთ საქართველოდან რუსული ჯარის ისევე გასვლაზე, როგორც უკრაინიდანო.

„ოცნების“ წარმომადგენლები გამოდიოდნენ და დასცინოდნენ კაია კალასს. საოცარ განცხადებებს აკეთებდნენ. ამ ფონზე ვხედავთ სრულ იგნორირებას იმ ძალიან შემაშფოთებელი პოზიციებისა, რომელიც აქვს ირანის ელჩს.

ჩინეთის ელჩიც გამორჩეულად აქტიურია. მუდმივად საუბრობს იგივე ანაკლიასთან დაკავშირებით, აკეთებს საკმაოდ მწვავე და ისეთი ტიპის განცხადებებს, რომელიც პოლიტიკური პოზიციონირების ტოლფასია.

ამიტომ ჩვენი ამოცანა უნდა იყოს, ჯერ ერთი, ამ ყველაფერს თვალი ვადევნოთ და შევეცადოთ, რომ ეს არ გამოგვრჩეს.

ამასთან ყველანაირად უნდა ვეცადოთ, რომ ანაკლიაში პროცესი დაიძრას.

ვფიქრობ, რომ „ქართულ ოცნებას“ ამოცანა აქვს ანაკლია არასოდეს არ აშენდეს, ეს არის მათი ამოცანა, მათი ამოსავალი წერტილი და ჩვენი ფოკუსიც ამაზე უნდა გავასწოროთ.

სინამდვილეში ამ ქვეყნის გეოპოლიტიკური და გეოეკონომიკური სტრატეგიული ინტერესი დღეს სწორედ ანაკლიაზე გადის. ეს საკითხი უნდა იყოს მუდმივად დღის წესრიგში.

რაც შეეხება იმას, რა მოხდება ვაშინგტონში, არ ვიცი პარტიებმა შეიძლება გადაწყვიტონ ერთი მიმართულებით ან მეორე მიმართულებით იმუშაონ, ვიღაცას ინფორმაცია მიაწოდონ რაღაცაში დაეხმარონ, მაგრამ საბოლოო ჯამში მე ყველაზე მეტად იმის მეშინია, არ მოხდეს ის, რაც მოხდა „მეგობარ აქტთან“ დაკავშირებით.

მე და კიდევ რამდენიმე ადამიანი სულ ვამბობდით, რომ ნუ გავზრდით მოლოდინებს იქ, სადაც შეიძლება რაღაც გაუთვალისწინებელი ან პრინციპში მოსალოდნელი მოხდეს. არ არის საჭირო თამასის ამხელაზე აწევა, რადგან მერე თუ ეს არ ხდება, უფრო დიდი იმედგაცრუება დგება. ადამიანებს უჩნდებათ განცდა, რომ აი, ისევ მიგვატოვეს, ჩვენზე არავინ არ ფიქრობს, არავის არ ვაინტერესებთ და ასე შემდეგ.

ეს ჩვეულებრივი სტანდარტული პროცესია, რაღაც აქტები გადის კონგრესში, რაღაცები მერე სენატშიც გადის, მერე ზოგი ვერ გადის სენატში. ბევრი ინტერესები იკვეთება ერთმანეთთან.

საქართველოს და საქართველოს ტიპის ქვეყნების შემთხვევაში ხდება სხვა ინტერესების კვეთის გამო. მაგალითად, „მეგობარი აქტი“ დიდი ხანი გაჩერებული იყო განხილვისთვისაც კი. განხილვაზეც კი ვერ გადიოდა იმიტომ კი არა, რომ ვინმე ვინმეს საქართველოსთან დაკავშირებით „მეგობარი აქტის“ გატანაზე ებრძოდა რომელიმე პალატაში, არამედ რაღაც სხვა კანონპროექტების გამო, რომელიც ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენებს ეხებოდა, ვერ თანხმდებოდნენ კონგრესში და არ იკრიბებოდნენ ამის გამო.

სანამ შეთანხმება არ შედგებოდა, უბრალოდ არ იკრიბებოდნენ, რომ საკითხი არ ჩავარდნილიყო. შესაბამისად, ყველა კანონპროექტი, რომელიც მას მოჰყვებოდა, იწევდა და იწევდა.

გახსოვთ ხომ პირველი ეტაპი როგორ გაიწელა „მეგობარი აქტის“, სანამ წარმომადგენელთა პალატაში მიიღებდნენ.

ამის მიზეზი ის კი არ იყო, რომ საქართველოსთან დაკავშირებით ვერ იღებდნენ გადაწყვეტილებას, მიზეზი ის იყო, რომ რაღაც სხვა აქტები იყო დღის წესრიგში, რომელიც წელავდა პროცესს.

ამიტომ ეს ყველაფერი უნდა გავითვალისწინოთ, როდესაც საზოგადოებას ველაპარაკებით და რაღაც ისეთი ტიპის მოლოდინები არ გავაჩინოთ, რომელიც მერე შეიძლება არარეალისტური აღმოჩნდეს, არ გამართლდეს და კიდევ უფრო ცუდი შედეგები მოგვიტანოს, ვიდრე ამის გარეშე იქნება.