პროექტი აჭარასა და სამეგრელო-ზემო სვანეთში ხორციელდება და რამდენიმე კომპონენტს მოიცავს: იურიდიული მხარდაჭერა (რაც ძირითადად დოკუმენტების მოწესრიგებაში გამოიხატება), დასაქმებისთვის საჭირო უნარების სწავლება და მცირე გრანტები ბიზნესიდეების განსახორციელებლად.
“ეს ადამიანები სწავლობენ ნებისმიერ ხელსაქმეს, რაც მათ აინტერესებთ, თუნდაც სტილისტის საქმე, საბუღალტრო საქმე, კომპიუტერი, ავტოსაზეინკლო და ა.შ. ჩვენ თეორიულ სწავლებაზე უფრო მეტად პრაქტიკულ სწავლებას ვანიჭებთ უპირატესობას. მაგალითად, თუ ადამიანს სურს გახდეს ელექტრიკოსი, მოველაპარაკებით რომელიმე კვალიფიციურ ელექტრიკოსს და იმას მივამაგრებთ ამ ბენეფიციარს. ჩვენ არ გვჭირდება სერტიფიკატები ამ ადამიანებისთვის, მთავარია მათ იცოდნენ საქმე, რომლითაც იმუშავებენ. აჭარის განათლების სამინისტროს აქვს განათლების ფონდი, სადაც უფასოდ ასწავლიან ენებს და სხვადასხვა მიმართულებას. ჩვენ ბუნებრივია აქტიურად ვიყენებთ ასეთ სერვისებსაც, თუმცა უფასო მომსახურების ძიება არ არის ჩვენი სტრატეგიული მიმართულება,” – ამბობს გენო გელაძე, “დემოკრატიის ინსტიტუტის” ხელმძღვანელი.
ამირან გორდაძე ყოფილი პატიმარია, პროექტის ფარგლებში მას და კიდევ ორ ყოფილ პატიმარს სამუშაო იარაღების შეძენა დაუფინანსეს. „ერთი წელია რაც პატიმრობიდან გავთავისუფლდი, პროფესიით ინჟინერი ვარ და უკვე შვიდი თვეა, რაც მშენებლობაზე ვმუშაობ, პატარა ბრიგადა გვყავს, სამკაციანი, ისინიც ყოფილი პატიმრები არიან. სამშენებლო იარაღები გვჭირდებოდა, აქამდე ვქირაობდით და უფრო ნაკლები მოგება გვქონდა. პირობითად, თუ ხუთი ლარი იყო ანაზღაურება, იქედან გვრჩებოდა ორი ლარი – ახლა ჩვენი ინსტრუმენტებით მთელი თანხა ჩვენია”, – ამბობს ამირან გორდაძე.
22 წლის მარიამ ძნელაძე ყოფილი პატიმრის დაა. ის ამ პროექტის ფარგლებში ბუღალტერიას სწავლობს და პარალელურად, ამავე პროექტით დაფინანსებული ბენეფიციარის საცხობში მუშაობს. “სასწავლო ცენტრ NEO-ში დამიფინანსეს გადამზადების კურსები და იქ მიღებულ ცოდნას აქ პრაქტიკაში ვიყენებ”, – ამბობს ის.
ერთი ბიზნესიდეის განსახორციელებლად მაქსიმუმ 500 ლარია გათვალისწინებული: ეს შეიძლება იყოს წისქვილი, საცხობი, ხელოსნების ჯგუფი და ა.შ. გენო გელაძის თქმით, უპირატესობა ენიჭება იმ ბიზნესიდეებს, რომელშიც რამდენიმე ბენეფიციარია გაერთიანებული.
პროექტი ევროკავშირმა 70 000 ლარით დააფინანსა. “ერთი შეხედვით ორი რეგიონისთვის ეს დიდი თანხა არ არის, მაგრამ იმის გამო, რომ ჩვენ ვცდილობთ პატარა თანხით მოხერხდეს ადამიანის დასაქმებისა და მცირე ბიზნესის ხელშეწყობა – ყველაფერი გამოდის. ჰგონიათ, რომ ბათუმში ბიზნესის წამოსაწყებად 100 000 ლარია საჭირო, მაგრამ არა, აღმოჩნდა, რომ სამმა ადამიანმა 1500 ლარადაც წამოიწყო საქმე და დღეს მათ უკვე შემოსავლის წყარო აქვთ”, – ამბობს გენო გელაძე.
პროექტში ბენეფიციართა რაოდენობა შეზღუდული არ არის. “ჯერჯერობით კიდევ ბევრი ადამიანის დახმარება შეგვიძლია. ვფიქრობ, არც მომავალში შევიზღუდებით, რადგანაც პროექტი საკმაოდ მსხვილბიუჯეტიანია და ამავდროულად ჩვენ თანადაფინანსების კომპონენტიც გვაქვს – ვცდილობთ ფინანსურად შეძლებული ყოფილი პატიმრები და მათი ოჯახის წევრები ჩავრთოთ ამ პროცესებში. ჩვენ უკვე გვყავს რამენიმე მსურველი, რომელთაც უნდათ დაეხმარონ ამ ადამიანებს, ანუ თუ მოხერხდა, რომ ამის პრაქტიკა ჩამოვაყალიბეთ, ჩათვალეთ, რომ ეს უკვე სისტემაა, რომელმაც შემდეგ შეიძლება თავისით იმუშაოს,” – ამბობს გენო გელაძე.
მისი თქმით, ქველმოქმედების მსურველებს შეუძლიათ `დემოკრატიის ინსტიტუტის” ოფისს მიაკითხონ – “არსებობენ ადამიანები, რომლებმაც პატიმრობაში ყოფნის დროს დაკარგეს აბსოლუტურად ყველაფერი – ოჯახი, ცოლი, შვილი, სახლი და ახლა ელემენტარული, აუცილებელი რაღაცებიც კი არ აქვთ, ან პირიქით ჰყავთ პატიმარი ოჯხის წევრი და ამის გამო არიან გასაჭირში. არიან ადამიანები, რომელთაც ხუთლარიანი მედიკამენტის ყიდვაც კი არ შეუძლიათ… ამიტომ მინდა მოვუწოდო იმ ადამიანებს, რომელთაც შეუძლიათ და სურთ ქველმოქმედება, ჩაერთონ ამ პროცესებში. ოღონდ მათ უნდა იცოდნენ, რომ ქველმოქმედება არ გაპიარდება”.
პროექტი კიდევ წელიწადნახევარი გაგრძელდება და მასში ჩართვა აჭარასა და სამეგრელო-ზემო სვანეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ ყველა ყოფილი პატიმარს, პატიმრის ოჯახის წევრს ან/და პრობაციონერს შეუძლია. “პროექტში ჩასართავად არანაირი განსაკუთრებული ეტაპები არ გვაქვს, ნებისმიერი ადამიანი, რომელიც ამ კატეგორიაშია, მოვა ჩვენთან და ის ავტომატურად გახდება პროგრამის ბენეფიციარი”, – განმარტავს გენო გელაძე.
“დემოკრატიის ინსტიტუტის” ხელმძღვანელის, გენო გელაძის თქმით, სტიგმა “ნაციხარ” ადამიანებთან დაკავშირებით უნდა გაქრეს: „მე გეტყვით, რომ 100-დან 99 შემთხვევაში, დანაშაულის ჩადენის მიზეზი არის სოციალური და ეკონომიკური ფაქტორები. ის, რომ ადამიანი იჯდა ციხეში, სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ის უნდა გაირიყოს საზოგადოებიდან. მე ვიცნობ ბევრ ყოფილ პატიმარს, რომელიც განათლებით, პატიოსნებით და სოციალური ურთიერთობით ტოლს არ დაუდებს არავის“.
სამეგრელოში სულ 11 ბიზნეს-ინიციატივა დაფინანსდა. პროექტში ჩართულ ორ ბენეფიციარს მშენებლობისთვის საჭირო ხელსაწყოების შეძენა დაუფინანსდა. პროექტში 12 ბენეფიციარია, მათ შორის კომპიუტერის შემსწავლელ კურსებზე დადის ცხრა ბენეფიციარი; ინგლისურ და რუსულ ენებს სწავლობს – ერთი, ხოლო სატრანსპორტო საშუალებათა მართვის მოწმობისთვის თეორიული ნაწილის სწავლებას გადის ორი ბენეფიციარი.
დისტანციური სწავლების მეთოდი გაძლევს საშუალებას თავად შეარჩიო და დაგეგმო საგანი, თავად აკონტროლო დრო, რომელსაც დაუთმობ სწავლას, საბოლოოდ კი მიიღო განათლების დამადასტურებელი დიპლომი. დისტანციური სწავლებით მიღებული განათლების ხარისხი მეტწილად სტუდენტზეა დამოკიდებული.
თავიდან ადაპტაცია გამიჭირდა – არსად დავდიოდი, შეშინებული ვიყავი, მეშინოდა დაკარგვისა და თავდასხმისაც. შიშის საფუძველი ნამდვილად არ მქონია.
ამასია ყველაზე საინტერესო ქალაქია, ვამბობ ხოლმე, პირველად კი არ უნდა გვენახა ამასია, არამედ ბოლოს. ტურისტული თვალსაზრისით განვითარებული ქალაქია, თუ სხვა ქალაქებში ვერ ნახავ წარწერებს ინგლისურად, აქ ყველაფერი ორ ენაზე წერია. ამასიაში სტრაბონი ცხოვრობდა, ძეგლიც დგას ქალაქში, მუზეუმიც აქვთ. კლდეში ნაკვეთი ქალაქიცაა, თითქოს ვარძიას ჰგავს. ქალაქის ზემოთ ციხეა, სადაც კაფე მუშაობს, ამასიაში ყველაზე მაღალ ადგილას შეგიძლია ჩაი მიირთვა და თან ქალაქის ხედით დატკბე. საერთოდ, ჩაი ძალიან შემიყვარდა, თურქეთიდან დაბრუნების შემდეგ ყოველ დღე ვსვამ. ამასიაში მოვწიე პირველად ჩილიმი ბალის არომატით. სახალისო იყო, კაფეში ვისხედით სამნი და რიგრიგობით ვეწეოდით ერთ ჩილიმს. ამასიის სიმბოლო ვაშლია, იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი ვაშლი მოდის – ყველაფერზე ვაშლის სიმბოლო აქვთ გამოსახული, სუვენირებიც ბევრი იყიდება ქალაქში.
ანკარაში ჩასვლამდე ოთხი მანქანა გამოვიცვალეთ, ეს ცოტა დამღლელი იყო, თან ბევრი დრო წაიღო, თუმცა იყო უფასო და რა დაეწუნება. სამსუნი ზღვისპირა ქალაქია, თბილა, ანკარა ცივია, თოვლიც კი იყო აქა-იქ, ჩვენ თბილად არ გვეცვა და ძალიან შეგვცივდა.
შეთანხმების თანახმად, სამედიცინო დაწესებულება თავისი პროფილის მიხედვით, სამინისტროს მოთხოვნის საფუძველზე, პაციენტებს სამედიცინო მომსახურებას ანაზღაურების გარეშე გაუწევს. გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯები ერთი წლის განმავლობაში არ უნდა აღემატებოდეს 5 000 ლარს.
ცნობილი ფაქტია, რომ ყოველი შტორმის შემდეგ ბათუმის სანაპიროდან ზღვა ხმელეთს იტაცებს. ხელისუფლებაც მრავალი წელია აცხადებს, რომ სანაპიროს გამაგრება იგეგმება. შემდეგ ორ წელიწადში ამ მონაკვეთზე აღდგენით სამუშაოების ჩატარებაზე პასუხისმგებლობა მუნიციპალური განვითარების ფონდს აქვს აღებული. ამ ეტაპზე ფონდში აცხადებენ, რომ ტენდერი საკონსულტაციო ფირმის შესარჩევად უახლოეს მომავალში გამოცხადდება.
ამ ეტაპზე აღდგენითი სამუშაოები სარფის სანაპირო ზოლში მიმდინარეობს. პროექტის მიხედვით, ამ ზოლს ტალღმტეხი ნაგებობებით ე.წ. ტეტრაპოდებით ამაგრებენ. დაგეგმილია გაბიონების მოწყობა და გზის დაზიანებული საფარის აღდგენა. ამ სამუშაოებს საქართველოს გზების დეპარტამენტი ასრულებს, ხოლო საჭირო თანხა – 10 მილიონი ლარი საქართველოს მთავრობამ ცენტრალური ბიუჯეტიდან გამოყო. საქართველოს გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, სარფის მონაკვეთის გასამაგრებლად დამატებით 20 მილიონი ლარიც უნდა გამოიყოს. 
