„ფული ჯანდაცვის სფეროში, განკუთვნილია ღარიბი ადამიანებისთვის“

 

ნუგზარ სურმანიძე

ბატონო ნუგზარ, მიმდინარე წლის ანალიზი რომ გავაკეთოთ, რა იყო წელს ყველაზე დიდი სირთულე ჯანდაცვის სამინისტროს მუშაობაში?

2013 წლისათვის ჩაიდო ის თანხა, რომ ჩვენ გადაგვეწყვიტა ძირითადად ჰოსპიტალური მომსახურების საკითხები. არც ერთი პაციენტი არ დავტოვეთ ურგენტული სამედიცინო მომსახურების დროს დახმარების გარეშე. თუ გახსოვთ, საქართველოში ურგენტული დახმარების პროგრამა არ მოქმედებდა, მოქმედებდა მხოლოდ დაზღვევის პროგრამა. ჩვენ შევინარჩუნეთ ურგენტული სამედიცინო დახმარების პროგრამა, შევინარჩუნეთ ონკოლოგიური სამედიცინო დახმარება, რომელიც იყო ბავშვებში და 60 წელს გადაცილებული მოსახლეობისათვის, შევინარჩუნეთ კარდიოქირურგიის პროგრამა, რომელიც იყო ყველა ასაკის ადამიანისათვის და ასევე შევიტანეთ გეგმიური სამედიცინო მომსახურება. დაახლოებით 70-მდე დაავადების მკურნალობა, რომლებიც წლების განმავლობაში ადამიანს აწუხებდა, მაგრამ უსახსრობის გამო ვერ იღებდა მომსახურებას.

რა შედეგი მიიღეთ?

მოსახლეობის დიდ ნაწილს პრობლემები მართლაც გადავუწყვიტეთ. მე არ მინდა მოსახლეობამ წარმოიდგინოს, რომ ჩვენ ვიღებთ სრულად პასუხისმგებლობას მათ ჯანმრთელობაზე. აქ არის პასუხისმგებლობის სამი ნაწილი, პირველი ნაწილი გახლავთ სახელმწიფო პროგრამებზე დაზღვევა, მეორე ნაწილი გახლავთ სამინისტროს, აჭარის მთავრობის ვალდებულებები იმ დაუფარავი რისკების მართვაში, რაც აქვს მოსახლეობას, და თვითონ მოსახლეობის გადაწყვეტილება ამ პროექტებში მონაწილეობისა. იმიტომ, რომ რაღაც ვალდებულება თვითონ ადამიანმაც უნდა აიღოს საკუთარ ჯანმრთელობაზე. თუ ადამიანი სოციალურად დაუცველია, ჩვენი დახმარების წილი მის მიმართ არის მეტი, მაგალითად, კარდიოქირურგიაში, რომელიც საკმაოდ ძვირადღირებულია, ჩვენ შევძელით, 40-დან 60 წლამდე ასაკის პაციენტები უეცარი სიკვდილისგან გადაგვერჩინა. 17 ათასი ლარი ჯდება ოპერაცია. თუ პაციენტი სოციალურად დაუცველია, მას თანაგადახდა აქვს 10-პროცენტი, მხედველობაში მაქვს, ვისაც აქვს 100 ათას ქულამდე. 200 ათას ქულამდე სოციალურად დაუცველისთვის თანაგადახდა არის 20-პროცენტი, დანარჩენი მოსახლეობისთვის _ 70 პროცენტი. ჩვენ არც ერთი პაციენტი არ დაგვიტოვებია, ყველას დავეხმარეთ. დიდი დახმარება იყო უკვე ჩვენთვის, როცა დაიწყო საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა და დაიფარა ურგენტული სამედიცინო მომსახურება. ჩვენი პროგრამები აღმოჩნდა თავისი რესურსით იმ პროგრამებზე ნაკლები, ამიტომ შევაჩერეთ ჩვენი გეგმიური სამედიცინო მომსახურება, ურგენტული და ონკოლოგიური სამედიცინო მომსახურება. რაც შეეხება კარდიოქირურგიას, გავაგრძელეთ და ვითხოვეთ, რომ არ ყოფილიყო ჩვენი პაციენტი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ჩართული, რადგან ჩვენი მიდგომა პაციენტის მიმართ უფრო დამცველი იყო, ვიდრე საყოველთაო ჯანდაცვის. საყოველთაო ჯანდაცვა აფინანსებს მკურნალობის 70-როცენტს, იქ გარკვეული ზღვარია, 12-15 ათასი ლარი, მაგრამ ჩვენი პროგრამა პაციენტს ორჯერ, სამჯერ, ოთხჯერ, ყველა შემთხვევაში აფინანსებს და რაც უფრო სოციალურად დაუცველია ადამიანი, მით უფრო ნაკლები აქვს თანაგადახდა.

რა შეიცვლება 2014 წელს ჯანდაცვის სამინისტროს მუშაობაში, რა სიახლე გექნებათ?

გადავწყვიტეთ, თანხა ჩაგვედო სოციალურ პროექტებში და გაგვეზარდა ჯანდაცვის პროგრამებში ზედა ზღვარი. ადრე იყო 500 ლარამდე მთლიანი დაფინანსება, შემდეგ 1000 ლარამდე და პროცენტები იზრდებოდა, ზღვარი იყო 5 ათასი ლარი. წელს 1000 ლარამდე იქნება დაფინანსება 100-პროცენტით. ეს შეიძლება იყოს ოპერაცია, გამოკვლევები, რეაბილიტაცია. აქ მთავარი ქულების რაოდენობაა _ 2000 ქულამდე უნდა იყოს. ზედა ზღვარი შვიდი ათასი ლარი იქნება ადრე არსებული ხუთის ნაცვლად.

კარდიოქირურგიას ვტოვებთ იმავე ფორმატით.

სოციალურ სფეროში, როცა ვსწავლობდით პრობლემას, გვინდოდა დემოგრაფიისთვის შეგვეწყო ხელი. დღეს არ გაგვაჩნია რესურსი, რომ ამ ადამიანებს დიდი დახმარება გავუწიოთ, მაგრამ მუნიციპალიტეტების დონეზე ვთხოვეთ, რომ ყველა მესამე ბავშვზე და შემდგომზე დახმარება იყოს 500-700 და 900 ლარი ერთჯერადად. აჭარის მასშტაბით დაახლოებით 100-მდე ტყუპი იბადება. გადავწყვიტეთ, რომ ოჯახებს, რომლებსაც ტყუპი შეეძინებათ, საწყის ეტაპზე ერთჯერადი დახმარება გავუწიოთ -1000 ლარით თითოეულ ბავშვზე.

ფული, რაც მოდის ჯანდაცვის სფეროში, განკუთვნილია ღარიბი ადამიანებისთვის. ძალიან ხშირად ჩემთან მოდიან ადამიანები, რომელთაც არ ეტყობათ ღარიბის ნიშანი და ითხოვენ დახმარებას. ვუხსნი, რომ ეს არის ღარიბის ფული, მას სჭირდება დახმარება. ბევრი მიდის ასეთი საუბრის შემდეგ. 500-ლარიანი დახმარება რატომ უნდა აღმოუჩინოს სახელმწიფომ ადამიანს, რომელსაც კარგი შემოსავალი გააჩნია?!

ყველაზე მტკივნეული, რაც დღეს გვაქვს, ეს არის პირველადი ჯანდაცვა. პირველადი ჯანდაცვა აჭარაში რაღაც ფორმით შენარჩუნდა და ჩვენ შევძელით ის, რომ სამინისტრომ ქონება  გადასცა მუნიციპალიტეტებს, შენარჩუნებულია მუნიციპალური საკუთრება, მაგრამ თვითონ მართვა ამ სისტემის არის ძალიან სუსტი. დღეს მას წილობრივად სადაზღვევო კომპანიაც აფინანსებს და სახელმწიფოც. სადაზღვევო კომპანიის მართვა ძალიან სუსტია. ამ ფორმით გაგრძელება არ შეიძლება, რადგან სოფელი დაგვრჩება ექიმის გარეშე. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო ალბათ უახლოეს დღეებში მიიღებს გადაწყვეტილებას, რომ პირველადი ჯანდაცვა დაბრუნდეს ჯანდაცვის სამინისტროს მმართველობაში. მას შემდეგ, რაც გადმოგვეცემა მართვაში, წავალთ ასეთი მიმართულებით – პირველ რიგში შევუქმნით მოტივაციას ექიმს, რომ დაბრუნდეს თავის ადგილას. ეს მოტივაცია გამოიხატება ხელფასით _ მთაში ექიმებს მოვუმატებთ 300 ლარს, ბარში – 150 ლარს. გაეროს მოსახლეობის ფონდთან დავამყარეთ ურთიერთობა და მივაღწიეთ შეთანხმებას, გაეროს მოსახლეობის ფონდი გვიყიდის 21 მანქანას თანამონაწილეობით (გაეროს თანხა არის 60 პროცენტი, 40 პროცენტი _ ჩვენი). ამ მანქანებს გადავცემთ მუნიციპალიტეტების თემის საექთნო ლაბორატორიებს, რომ ექიმმა დღეში რამდენიმე გამოძახების შესრულება შეძლოს. მანქანის ხარჯს და მძღოლის ხელფასს დააფინანსებს მუნიციპალიტეტი. მუნიციპალიტეტი აიღებს ვალდებულებას, რომ შეუძინოს საჭირო მედიკამენტები და დაუფაროს კომუნალური ხარჯები ექიმს.

რაც შეეხება მეორე მიმართულებას, სოციალურ სფეროს. ისევ ვაგრძელებთ ზრუნვას შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებსა და მოხუცებზე, რომელთაც არ შეუძლიათ დამოუკიდებლად გადაადგილება. ვყიდულობთ ეტლებს. ეტლებს, რა თქმა უნდა ყიდულობს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო, შემოაქვთ არასამთავრობოებსაც, მაგრამ ეს არასაკმარისია.

განსაზღვრულია რამდენი ეტლი უნდა შეიძინოთ?

კი. 150 ეტლი უნდა შევიძინოთ. ჩვენ მოგვმართა არასამთავრობო ორგანიზაციამ, რომლის ხელმძღვანელი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირია და გვთხოვა, გაგვეცა სამედიცინო ვაუჩერი, რომ თავად შეიძინონ ეტლი. არ ვართ წინააღმდეგი, იმიტომ, რომ ეტლის რამდენიმე სახეობა არსებობს. ჩვენ განცხადებას გავაკეთებთ აჭარის მასშტაბით, შეიძლება საქართველოს მასშტაბითაც, რომ მომწოდებლებმა შემოიტანონ, გახსნან მაღაზიები, დააწყონ ეს ეტლები, რათა მივიდეს ადამიანი და  აირჩიოს.

შევიძენთ სმენის ციფრულ აპარატებს. განსაკუთრებით მოხუცებს აქვთ ეს პრობლემა, მაგრამ, სამწუხაროდ, ბავშვებშიც გამოჩნდა ეს პრობლემები. გარდა ამისა, ჩვენს ასწლოვან მოხუცებს 500 ლარს გადავცემდით, ეს  გავზარდეთ 1000 ლარამდე.

გარდა ამისა, ვაგრძელებთ ბავშვების გამოკვლევებს, როგორც სკოლამდელ დაწესებულებებში, ასევე საჯარო სკოლებში. გვინდა, რომ სანამ ბავშვი დაამთავრებს სკოლას, ჩვენ მთლიანად გამოვიკვლიოთ მისი ჯანმრთელობა, რომ ვიცოდეთ რა პათოლოგია შეიძლება იყოს და რით დავეხმაროთ. ყველაზე დიდი პრობლემა სქოლიოზი და ხერხემლის გამრუდებაა. წელს სქოლიოზი გავითვალისწინეთ პროგრამაში, თითქმის ნახევარ-მილიონიანი ბიუჯეტია, რომ ყველა ბავშვს, ვისაც გამოუვლინდა სქოლიოზი, დაახლოებით 2500 ბავშვს, ჩავუტაროთ პრევენციული ღონისძიებები, ასე რომ რაშიც ფულს იხდიდნენ, ეს იქნება მასაჟი თუ სხვა რამ, აღარ გადაიხდიან მომავალში. 180 ლარია ერთი კურსი და რამდენიმე კურსია გათვალისწინებული. ახლა მიმდინარეობს მუშაობა სამედიცინო დაწესებულებებთან, რომ ეს სერვისები შექმნან ხულოში, ქედაში, შუახევში.

ჩვენი მიზანი არის ერთი – არც ერთი ადამიანი, ვინც ცხოვრობს აჭარაში, არ დარჩეს სამედიცინო მომსახურების გარეშე. იმისთვის ვარსებობთ, რომ თუ დაუდგა ადამიანს პრობლემა, მოგვმართოს ჩვენ. რა თქმა უნდა, ჩვენ ყოველთვის ვერ ვეხმარებით, მაგრამ მცდელობა იმისა, რომ დავეხმაროთ, ყოველთვის გვაქვს. ვერ დავეხმარებით იმაზე მეტს, რის საშუალებასაც გვაძლევს ჩვენი პროგრამები, მაგრამ ვერ დავეხმარებით იმაზე ნაკლებითაც, რაც დადგენილია პროგრამებით.

რაც შეეხება აჭარაში სამედიცინო სერვისების ხარისხს და კადრების დეფიციტს. ეს პრობლემა წლებია დგას.  რას აპირებთ ამასთან დაკავშირებით?

გეთანხმებით, პრობლემები არსებობს. ხშირად მოგვმართავენ პაციენტები ასეთ საკითხებთან დაკავშირებით და მივდივართ დასკვნამდე, რომ ყველაზე დიდი ნაკლი არის კომუნიკაციის არარსებობა მკურნალ ექიმსა და პაციენტს შორის, სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელობასა და პაციენტის მეურვეს შორის. არ უთხრეს, ბოლომდე არ დაიხარჯნენ, არ დაუთმეს დრო, არ დაელაპარაკნენ… და ყველაზე დიდი პრობლემა დღეს მაინც არის პაციენტების ურთიერთობა სადაზღვევო კომპანიებთან.

სუსტი წერტილი არის ერთიანი სტანდარტის არ არსებობა. ჩვენ ამისკენ მივდივართ, უნდა იყოს ერთიანი სტანდარტი. რეგულირების მექანიზმი აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს არ გააჩნია. რამდენჯერმე დავაყენეთ საკითხი იმის თაობაზე, რომ რეგულაციაში სამინისტროს მიეღო მონაწილეობა, სამედიცინო დახმარების კონტროლის თვალსაზრისით მაინც. ეს უნდა გადაწყდეს კანონმდებლობით. მომავალში ამ საკითხს კიდევ დავსვამთ. ჯერ სხვა უფრო რთული პრობლემებია მოსაგვარებელი. არ გვაქვს მართვის ბერკეტი, მაგრამ გვაქვს მექანიზმი –  საქართველოს ჯანდაცვის რეგულირების სააგენტო, რომელიც ნებისმიერ ჩვენს სიგნალზე ოპერატიულად ჩამოდის, განიხილება, შეისწავლება ეს ფაქტი და შესაბამისი რეაგირება ხდება. მე გახლავართ ამ საბჭოს წევრი და ძალიან ხშირია, როცა ჩვენიდან წარდგენილი მასალებით ხდება ამ საკითხების განხილვა და შესაბამისი რეაგირება.

ამის დალაგებას სჭირდება გარკვეული დრო. ეს ვერ გადაწყდება მოკლე პერიოდში იმიტომ, რომ მენტალიტეტიცაა შესაცვლელი. მაგრამ ყველაზე კარგია, რომ შეიქმნა რამდენიმე მიმართულება – კერძო და სახელმწიფო სექტორი. ვცდილობთ, კერძო ერთი კი არ იყოს, შეიქმნას რამდენიმე, რომლებიც ერთმანეთს გაუწევენ კონკურენციას და პაციენტი ირჩევს იქ, სადაც უკეთესია. პროგრამებით დავადგინეთ, ჩვენ არ ვუშვებთ საავადმყოფოში პაციენტს, თვითონ გვეუბნება სად უნდა. და ჩვენ ვაფორმებთ ხელშეკრულებას, რომ პაციენტს ჰქონდეს თავისუფალი არჩევანის უფლება, სადაზღვევო კომპანიისგან განსხვავებით. პაციენტმა რომ თქვას მე დღეს მინდა თელავის საავადმყოფოში გავიკეთო ეს და ეს ოპერაციაო, ჩვენ თელავის საავადმყოფოსთან გავაფორმებთ ხელშეკრულებას.

თუმცა პროგრამით ხომ არის განსაზღვრული თანხა, რომელიც უნდა დაიხარჯოს…

საკითხს ვწყვეტთ ასე –  თუ წახვალთ თქვენ იქ, სადაც ძალიან ძვირია, თქვენი გადასახდელიც იქნება მეტი, თუ წახვალთ იქ, სადაც საშუალო ფასია, თქვენი გადასახდელიც იქნება საშუალო. ჩვენ ამ სიკეთეებს ერთნაირად ვაძლევთ ყველას, არჩევანი პაციენტზეა.

„ადაპტირებული ავტობუსები მოუხერხებელია შშმ პირებისათვის“

თამაზ მჟავანაძე

არასამთავრობო ორგანიზაციის წევრებმა  წარმოადგინეს კვლევის ფოტომასალაც, რომელზეც ასახულია ეტლით მოსარგებლესათვის გადაადგილების ხელისშემშლელი გარემო.

ავტობუსებში ჩატარებული კვლევის მონაწილე გიგი ჩაჩავა ამბობს, რომ დახმარების გარეშე ავტობუსში ეტლით შეუძლებელია ასვლა, ეტლის გასაჩერებელი ადგილი ახლოსაა ამორტიზატორებთან, რის გამოც მგზავრობის დროს იწვევს ზურგის ტკივილს. ასევე, ავტობუსში ორ ეტლზე მეტი ვერ მოთავსდება.

ორგანიზაციის თავმჯდომარემ  თამაზ მჟავანაძემ აღნიშნული პრობლების შესახებ  ქალაქის მერიასა და ავტოტრანოსპორტს მიმართა. ორგანიზაციას აინტერესებს, რამდენი ადაპტირებული ავტობუსი ემსახურება შშმ პირებს,  რამდენი შშმ პირი სარგებლობს მისით და  რა თანხა დაიხარჯა ბიუჯეტიდან მათ შესაძენად.

ახალ წლამდე ერთი კვირით ადრე – რედაქტორის სვეტი

 

გაზეთის შემდეგი ნომერი 2014 წლის 20 იანვარს გამოვა.

რა სახით დაბრუნდება „ბათუმელები“ ახალი წლიდან? – ეს არის მთავარი თემა, რის დახვეწასაც ჩვენ შემდეგი კვირეების განმავლობაში ვგეგმავთ. სამუშაო ნამდვილად ბევრია, ჩვენი გუნდის მიზანია, მკითხველმა პირველმა გაიგოს ის, რასაც სხვაგან ვერ ნახავს.

 

 

ახლა ეს ცოტათი გართულდა.

გართულდა იმიტომ, რომ წინა წლებისგან განსხვავებით, ახლა სხვების მიზანიც თითქოს ეგ გახდა…

 

ეთერ თურაძე, გაზეთ „ბათუმელების“ მთავარი რედაქტორი
ეთერ თურაძე, გაზეთ „ბათუმელების“ მთავარი რედაქტორი

„ბათუმელებმა“ 2013 წელი უზარმაზარი კონკურენციის პირობებში იმუშავა. დიახ, ამდენი წლის განმავლობაში წელს პირველად ვახსენე სიტყვა –  კონკურენცია. მე, როგორც ერთი ჟურნალისტი, მანამდე ამას ვერც კი ვგრძნობდი, მანამდე ადამიანის უფლებები მხოლოდ ჩვენ და კიდევ ერთ-ორ გამოცემას თუ აინტერესებდა. ახლა შეიცვალა მიდგომა, ჩვენი კონკურენტები უკვე რამდენიმე მილიონიანი ბიუჯეტის მქონე მედიასაშუალებები გახდნენ, მილიონერი მესაკუთრეებით.

მაგრამ ჩვენ გუნდს ეს არ აშინებს. პირიქით, მოგვწონს, რომ თემა, რომელსაც რამდენიმე კვირის განმავლობაში ვამუშავებთ, სხვა მედიაც აშუქებს; თოქ-შოუებში განიხილავენ. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფასეულობა –  სიტყვის თავისუფლება არ იზღუდება.

 

დიახ, ეს არის ერთგვარი აზარტი. ამის დაძლევას ჩვენი პროფესიონალიზმით, კეთილსინდისიერებით ვაპირებთ. და დავძლევთ იმიტომ, რომ უკვე წლებია გვყავს ერთგული მკითხველი, ვისაც არ ენანება დახარჯოს თვეში სამი ლარი „ბათუმელებში“. დავძლევთ იმიტომ, რომ ეს გაზეთი ბათუმის მცხოვრებთა  ნაწილი გახდა. დიახ, ამ ქალაქშიც, სხვა ცივილიზებული სამყაროს მსგავსად, არიან ადამიანები, რომლებიც ყოველ ორშაბათს ელოდებიან გაზეთს.

 

 

მე მიხარია, რომ ბათუმში ეს ტრადიცია გაცოცხლდა. მოკრძალებული არ ვიქნები და ვიტყვი, რომ ამაში წვლილი მხოლოდ „ბათუმელებმა“ შეიტანა – ხშირად ჩვენ გუნდსაც კი არ სჯეროდა, რომ ამ ტრადიციის დაბრუნება შეიძლებოდა, მაგრამ ეს გამოვიდა – ბათუმში გვიყვარს გაზეთის კითხვა.

 

 

დანარჩენზე – დაზუსტებულ, გადამოწმებულ და საინტერესო ინფორმაციების მოწოდებაზე ჩვენ ვიზრუნებთ.

ზემოთ დაწერილი სიტყვები „ბათუმელების“ მეგობრებს ეკუთვნით…

 

 

ახლა კი იმათთვის ვიტყვი, ვინც განაწყენებულია (გადავწყვიტე, სხვადასხვა ფობიით შეპყრობილი ადამიანები ამჯერად საერთოდ დავივიწყო): არასამთავრობო სექტორიდან თუ ოპოზიციიდან ხელისუფლებაში გადასულმა არაერთმა „მეგობარმა“ გაზეთის ხელმოწერა უკვე გააუქმა. მაგრამ, რადგან „არ წამიკითხავს, მითხრეს“ ინსტიტუტი კარგად მუშაობს, მათთვისაც ვიტყვი – ჩემი გამოცდილებით, „ბათუმელები“ საჯარო სამსახურიდან წასვლისთანავე დაგჭირდებათ. ხოლო სანამ ამის საჭიროება გაგიჩნდებათ, ანუ სანამ მოქალაქეების გადასახადებიდან იღებთ ანაზღაურებას, არაერთგზის მოხვდებით გაზეთის ფურცლებზე და ეს არ მოგეწონებათ.

 

 

ამის მიუხედავად, ნუ იტყვით უარს გაზეთზე. მენდეთ, ამ გაზეთს ის ადამიანები კითხულობენ, ვინც შემდეგში საზოგადოებრივ აზრზე უდიდეს გავლენას ახდენენ.

 

ეს კი თქვენთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.

 

დამდეგ შობა-ახალ წელს გილოცავთ.

 

 

 

ჟურნალისტური ქარტიის საბჭოს ახალი წევრები

 

 

საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ დღეს ქარტიის საბჭოს სამი ახალი წევრი აირჩია: აჭარის ტელევიზიის საინფორმაციო გამოშვების პროდიუსერი ირინა ყურუა და გაზეთ “სამხრეთის კარიბჭეს” რედაქტორი ნინო ნარიმანაშვილი რეგიონული მედიის კვოტით და ნინო ზურიაშვილი  – თბილისის კვოტით. არჩეული წევრები სამი წლის ვადით იმუშავებენ ქარტიის საბჭოში. 

აჭარის ტელევიზიის დირექტორად სოსო სტურუა აირჩიეს

 

 

აჭარის ტელევიზიის სამეთვალყურეო საბჭოს სრული შემადგენლობის უმრავლესობამ დღეს, 20 დეკემბერს, სოსო სტურუა დირექტორად დაამტკიცა. ხმები ასე გადანაწილდა – ერთი ხმა თინათინ ცისკარაძემ, ხოლო ორი ხმა სოსო სტურუამ მიიღო. სოსო სტურუა ტელევიზიის მოქმედი დირექტორი იყო. საბჭოს წევრებმა უპირატესობა ფარულ კენჭისყრას მიანიჭეს.

 

 

ამ ეტაპზე ტელევიზიის ხუწევრიან სამეთვალყურეო საბჭოში მხოლოდ სამი წევრი – ნატა იმედაიშვილი, ზაზა ხალვაში და გიორგი ირემაძე მუშაობენ. უმაღლესი საბჭოს მიერ ორ წევრის – ვახტანგ ღლონტსა და ოლღა ჟღენტს დამტკიცება, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ 19 ოქტომბერს უკანონოდ სცნო. სასამართლომ ბათილად ცნო აჭარის უმაღლესი საბჭოს ის გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც აჭარის ტელევიზიისა და რადიოს მრჩეველთა საბჭო მხოლოდ “ქართული ოცნების” მიერ წარდგენილი კანდიდატებით დაკომპლექტდა. 

 

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ჯუმბერ ბეჟანიძემ უმაღლეს საბჭოს დაავალდებულა გამოსცეს ბრძანება და ტელევიზიის ბორდში „ნაციონალური მოძრაობის“ წარდგენილი კანდიდატის, ბეჟან გობაძის დამტკიცებაზე. დღეს, 20 დეკემბერს სასამართლოს „ნაციონალური მოძრაობის“ კიდევ ერთი კანდიდატის, ირაკლი დარცმელიძის საჩივარიც უნდა განეხილა. თუმცა, უმაღლესი საბაჭოს წარმომადგენლის გამოუცხადებულობის გამო სასამართლო პროცესი გადაიდო.

 

უმაღლესი საბჭოს იურისტის, გელა ღოღობერიძის თქმით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას ისინი აუცილებლად გაასაჩივრებენ სასამართლოს შემდგომ ინსტანციაში.

 

აჭარის ტელევიზიის დირექტორობის კონკურსში მონაწილეობდნენ სოსო სტურუა (მოქმედი დირექტორი), მირანდა ჩარკვიანი (სახალხო დამცველის ოფისის ყოფილი თანამშრომელი), ირაკლი თავართქილაძე (საქართველოს ყოფილი ელჩი საბერძნეთში), სულხან მელაძე (კონსტიტუციონალიზმის ცენტრის ყოფილი პრესსპიკერი), თამილა დოლიძე და თინათინ ცისკარაძე (ჟურნალისტები).

ბათუმის ბაზარში ხორცის სექცია დაიკეტა

 

„ჩვენ ავიღეთ ხორცის ნიმუშები და გადავაგზავნეთ ლაბორატორიაში. ბაზარში არ არის სანიტარული ნორმები დაცული და სანამ მდგომარეობას არ გამოასწორებენ, ხორცის განყოფილება დახურული იქნება“. – განაცხადა ილია სირაბიძემ. 

 

ციმბირის წყლული მწვავე ინფექციური დაავადებაა. ადამიანის ორგანიზმში ჯილეხის გამომწვევი ინფექცია  შესაძლოა შეიჭრას დაზიანებული კანიდან, სასუნთქი ორგანოებიდან, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტიდან. კანიდან გამომწვევის შეჭრა უმთავრესად დაავადებული საქონლის მოვლისა და დაკვლის, დაცემული პირუტყვის გატყავებისა და დამარხვის, ინფიცირებული ხორცის, ტყავისა და ბეწვის დამუშავების დროს ხდება. დროული სათანადო მკურნალობის გარეშე ადამიანი შესაძლოა მოკვდეს. 

როგორც მედიკოსები აცხადებენ, დაავადების თავიდან აცილების მიზნით, აუცილებელია შინაური ცხოველების ვაქცინაცია. დაავადებული ცხოველის ხორცის მიღება კი საკვებად დაუშვებელია. 

აჭარის ახალი პროკურორი „ნაცმოძრაობისდროინდელი“ პრინციპით

საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ აჭარის ყოფილი მთავარი პროკურორი, ლევან გზირიშვილი, ისე როგორც პროკურატურის სხვა თანამშრომლები, ყოველგვარი მესამე პირისა თუ პრესცენტრის ჩარევის გარეშე ნებისმიერ საკითხზე აკეთებდნენ კომენტარს ისე, რომ მათ მედიასთან ურთიერთობას გამოძიებისთვის ხელი არ შეუშლია. ლევან გზირიშვილი ამბობს, რომ ეს მაშინდელი მთავარი პროკურორის, არჩილ კბილაშვილის გადაწყვეტილება იყო.

ვინ აუკრძალა პროკურატურის თანამშრომლებს აზრის გამოხატვის თავისუფლება? – ამ კითხვის საპასუხოდ პროკურატურის პრესცენტრში აცხადებენ, რომ მივმართოთ წერილობით. პრესცენტრის თანამშრომლის, ეკა ჩიჩუას თქმით, უმჯობესია მათ სამუშაო დღეებში დავუკავშირდეთ… თავის მხრივ, პროკურატურის პრესცენტრთან ურთიერთობაში ესეც სიახლეა, რადგან აქამდე პრესცენტრის თანამშრომლები არასამუშაო დღეებში, გვიან ღამითაც კი ახერხებდნენ კომენტარის გაკეთებას.

აჭარაში მოქმედი ადვოკატების ინფორმაციით, ახალმა პროკურორმა გააუქმა მოქალაქეებთან მიღების დღეც. ეს იმას ნიშნავს, რომ შოთა ტყეშელაშვილი კანონს არღვევს, რადგან იუსტიციის მინისტრის 2013 წლის 26 აგვისტოს ბრძანების შესაბამისად, აჭარის პროკურორი ვალდებულია შეხვდეს მოქალაქეებს, მიიღოს და განიხილოს საჩივრები.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის აჭარის ბიუროს ჟურნალისტი მერაბ წულუკიძე მიიჩნევს, რომ პროკურატურის ჩაკეტილობა მის საქმიანობას უდავოდ გაართულებს: „პროკურატურა სპეციფიკური უწყებაა, ამიტომაც ამ მხარის კომენტარი აუცილებელია… ბოლო პერიოდში ტენდენცია მიდის იქითკენ, რომ ამ უწყებიდან, ზოგადად, ინფორმაციის მიღებაც გართულდება“.

მერაბ წულუკიძე დარწმუნებულია, რომ „ჩაკეტილობა არაფერს კარგს არ მოუტანს თავად პროკურატურას“ და აპირებს გაარკვიოს, ვინ ან რამ განაპირობა მისი ჩაკეტილობა.

პროკურატურის ჩაკეტილობა უკვე იგრძნო კიდევ ერთმა ჟურნალისტმა, აჭარის ტელევიზიის საინფორმაციო სამსახურის ერთ-ერთმა პროდიუსერმა სოფო ჟღენტმაც. მისი აზრითაც, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ღია სტრუქტურა ბოლო ორი თვეა ისევ ჩაიკეტა: „მოქალაქეების მიღებს დღეც კი გააუქმეს. როცა ვცადეთ გაგვერკვია, რატომ გააკეთეს ეს, ვერანაირი კომენტარი ვერც პროკურორისგან მივიღეთ და ვერც მისი პრესცენტრისგან. პროკურატურის ჩაკეტილობა ნებისმიერ შემთხვევაში ხელს შეგვიშლის, რადგან ერთი მხარის არგუმენტებს ვეღარ მოვისმენთ, შესაბამისად, ვერც მოქალაქეებს მივაწვდით სრულყოფილ ინფორმაციას. პრინციპში, ახლა პროკურატურაში ის ხდება, რასაც ჩვენ წლების განმავლობაში მივეჩვიეთ“.

სოფო ჟღენტიც ამბობს, რომ შეეცდებიან გაარკვიონ, „რატომ აღარ არის საჯარო უწყება საჯარო“.

აჭარის ამჟამინდელი პროკურორი შოთა ტყეშელაშვილი 29 წლისაა. როგორც ის თავის ქონებრივ დეკლარაციაში წერს, აქვს მიწის ნაკვეთები იმერეთის სოფლებში, ხოლო მის მშობლებს საცხოვრებელი სახლი და ბინები აქვთ ქუთაისსა და თბილისში.

იუსტიციის სამინისტროს ვებგვერდზე გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით, აჭარის ახალი პროკურორის კარიერა 2007-2008 წლებში სტაჟიორობით დაიწყო ვაკე-საბურთალოს რაიონულ პროკურატურაში. აქედან მოყოლებული 2010 წლამდე მცხეთაში უმუშავია რაიონულ პროკურორად. 2010 წლიდან თბილისში აგრძელებს პროკურატურის სისტემაში მუშაობას, იქამდე, ვიდრე 2012 წლის თებერვალში რუსთავის პროკურორად არ დაინიშნება. ის აჭარაში ცოტა ხნის წინ მოავლინეს.

შეხვდრა ციტრუსის გაყიდვის საკითხზე

 

მანდარინის სეზონთან და მასთან დაკავშირებულ პრობლემებზე დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრში „უხუცეს ექსპერტთა კავშირის“ წევრებმა, აჭარის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე როსტომ შერვაშიძესთან ერთად იმსჯელეს.

სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადილე შეხვერდით კმაყოფილი დარჩა:

„შეხვერდრაზე განვიხილეთ, სოფლის-მეურნეობის საკითხები, ძირითადად ციტრუსის დამზადება-გადატანა-გასაღება სხვა ქვეყნებში. კარგად მომისმინეს, კმაყოფილი მივდივარ. მათი მთავარი სათქმელი იყო ის, რომ გლეხს არ დარჩეს მოკრეფილი ციტრუსი. წელს მოსავალი ძალიან დიდია, ასეთი მოსავალი 20 წლის უკან ყოფილა. ვცდილობთ არა მარტო ახალ წლამდე, შემდეგშიც გავაგრძელოთ რაალიზება სხვა ქვეყნებში“.

მინისტრის მოადგილისვე თქმით, ამ ეტაპზე გატანილია 29 ათასი ტონა ციტრუსი უკრაინაში, ბელორუსში, აზერბაიჯანში, სომხეთში, ყაზახეთში, უზბეკეთსა და მოლდოვაში. ხოლო შიდა ბაზარზე გაყიდულია 2 ათას ტონა ციტრუსი.

„უხუცეს ექსპერტთა კავშირის“ თავმჯდომარე, თამაზ ცინცაძე დადებითად აფასებს სახელმწიფო მოხელესთან შეხვედრას:

„დამაიმედებელი იყო მისი [მინისტრის მოადგილის] განცხადება. ცუდი ამინდების გამო მოსახლეობა დაზარალდა, ხელისუფლება კი ცდილობს ხელი შეუწყოს და იმედი არ გაუცრუვდეს. მან ასევე, აღნიშნა, რომ თუ მის მიერ დამზადებული ციტრუსი გადაკვეთს საზღვარს, ყოველ დამზადებულ ხარისხიან ციტრუსზე დამატებით მიიღებს 15 თეთრს, ხოლო წუნდებულ პროდუქციაზე 10 თეთრს“.

არასამთავრობო ორგანიზაცია საზოგადოებრივ ექსპერტთა კავშირი ყოველ ოთხშაბათს იკრიბება დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრში და განიხილავს იმ საკითხებს, რაც საზოგადოებას აინტერესებს. იწვევენ საკითხთან მიმართებაში კომპეტენტრურ პირს და პრობლემის გადაწყვეტაზე მსჯელობენ.

შეხვედრაზე ასევე დაიგეგმა მომავალი შეხვედრა, რომელიც 8 იანვარს შედგება და განიხილავენ საახალწლო პერიოდში ციტრუსის რეალიზების შედეგს.

მეწყერსაშიში ზონები აჭარაში – „ღმერთის იმედად უნდა ვიყოთ“

 

მეწყრის გააქტიურების შემთხვევაში ადამიანების უსაფრთხოების თაობაზე კითხვას გარემოს დაცვის სამმართველოს სპეციალისტი ტარიელ ტუსკია პასუხობს: „ღმერთის იმედი უნდა გვქონდეს.“

 

 

გასული კვირის დასაწყისში ამინდის გაუარესებას აჭარის რამდენიმე სოფელში მცირე მეწყრული პროცესები მოყვა, ქედის მუნიციპალიტეტის ცენტრალური მაგისტრალი კი ზვავმა რამდენჯერმე გადაკეტა.

 

 

გარემოს დაცვის გეოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელის ტარიელ ტუსკიას განმარტებით, რომელიც ამ დღეებში სოფლებში მეწყრულ ზონებს აკვირდებოდა, „ადგილი ჰქონდა მცირე მეწყრულ პროცესებს, ძირითადად კი თოვლის ზვავების ჩამოსვლას ცენტრალურ მაგისტრალზე, რაც პრობლემას უქმნის მუნიციპალიტეტს, თუმცა თოვლის დნობის პროცესის დაწყებამ შეიძლება გაცილებით უფრო დიდი პრობლემის წინაშე დაგვაყენოს. ამ დროს ნიადაგი წყლით იჟღინთება და მეწყრული პროცესები გააქტიურებას იწყებს.“

 

 

საცხოვრებელი ადგილის სეისმური მდგრადობის დადგენის მიზნით წელს მთავრობას აჭარის მუნიციპალიტეტიდან 1179-მა ოჯახმა მიმართა. აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს გეოლოგიის სამსახურმა ეს განცხადებები ადგილზე გასვლით შეისწავლა და დასკვნები მოამზადა. დასკვნების თანახმად 1179 ოჯახიდან 179 ოჯახი სიცოცხლისათვის სახიფათო ზონაში ცხოვრობს. „ეს სახლები სხვა გეოლოგიურად უფრო მდგრად ადგილზე გადატანას საჭიროებს“, 442 სახლი კი – აუცილებელ რეკონსტრუქციას.

 

 

უკვე მომზადებულ დასკვნებს აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველო მუნიციპალიტეტების  გამგეობებში აგზავნის.

 

 

„აქ ჩვენი კომპეტენცია მთავრდება“ -განმარტავს გარემოს დაცვის სააგენტოს  გეოლოგიის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე მერაბ გაფრინდაშვილი. მისივე ინფორმაციით „დეპარტამენტი ატარებს მონიტორინგს ადგილზე გასვლით, დებს რეალურ სურათს, თუ რა ვითარებაში უწევთ სეისმურად არამდგრად ზონებში ოჯახებს ცხოვრება და რა შეიძლება მოხდეს არასასურველი პროცესების განვითარების შემთხვევაში. ამ ოჯახების სხვაგან გადაყვანის უზრუნველყოფა კი უკვე სხვა უწყებების კომპეტენციაა.“

 

 

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ნადიმ ვარშანიძის თქმით მეწყერსაშიში ზონები თუ გააქტიურდება, გამგეობა საშიშ ზონებში მცხოვრებ ოჯახებს „ძველი პრაქტიკის გამოყენებით დაიცავს.“

 

 

„ოჯახებს სახლებიდან გამოვიყვანთ, შეიძლება სადმე შევასახლოთ, შეიძლება ბინა დავუქირავოთ. მომავალში ხელვაჩაურში სოციალური სახლის მშენებლობას ვგეგმავთ.“ –  უთხრა ნადიმ ვარშანიძემ “ბათუმელებს.“

 

 

შუახევის მუნიციპალიტეტის გამგებლის ტარიელ ებრალიძის ინფორმაციით კი განსაკუთრებულად საშიში უბნებიდან ცამეტ ოჯახს შემდეგ კვირაში შუახევის სოციალურ სახლში შეასახლებენ.

 

 

ოფიციალური ინფორმაციით, მეწყერსაშიშ ზონაში, აჭარაში სულ 3688 ოჯახი ცხოვრობს. ეკომიგრანტების პრობლემის მოგვარებას კი სამომავლოდ აჭარის მთავრობა კიდევ რამდენიმე სოციალური სახლის აშენებით გეგმავს. 

ხარვეზები ეროვნულ სასწავლო გეგმაში

 

 

ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან დაკავშირებით შენიშვნები ბევრ პედაგოგს აქვს. მათ შორისაა #10 საჯარო სკოლის პედაგოგი მარინა გაბაიძეც. მისი განცხადებით, ეროვნულ სასწავლო გეგმასა და სკოლის სახელმძღვანელოებს შორის შესაბამისობა არ არის.  

 

„ეროვნული სასწავლო გეგმა მოითხოვს მასალის ცოდნას, მაგრამ არსებული მასალა სახელმძღვანელოში ძალიან მცირე დოზითაა წარმოდგენილი. სასწავლო გეგმა მოსწავლეს  ეუბნება – „გაიხსენე“, ეს მასალა კი მოსწავლეს არ უსწავლია.   შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ეროვნულ სასწავლო გეგმას პრობლემები აქვს და ის არ არის შესაბამისობაში სახელმძღვანელოებთან. ეს სერიოზული ხარვეზია“. 

 

 

მარინა გაბაიძე მიიჩნევს, რომ რეპეტიტორების ინსტიტუტის გაძლიერებას სწორედ ეს პრობლემები უწყობს ხელს: „იქნება ეს ეროვნული გამოცდები, ოლიმპიადები თუ სხვა რამ, მოსწავლეებს სკოლასთან შედარებით უფრო მაღალი სტანდარტის მოთხოვნებს უყენებენ, შესაბამისად, ამან გააჩინა რეპეტიტორზე მოთხოვნაც. მასწავლებელს 45-წუთიან გაკვეთილზე არ შეუძლია იმაზე მეტი ინფორმაციის მიცემა, რასაც დღეს ვაკეთებთ, ამიტომ,  ეროვნული სასწავლო გეგმა დასახვეწია, ოღონდ ამაზე უნდა იმუშაონ იმ სპეციალისტებმა, რომლებმაც კარგად იციან სკოლა და ბავშვის ფსიქოლოგია“. 

 

 

ბიოლოგიის მასწავლებლის, ქეთინო რუსიას შეფასებითაც ეროვნული სასწავლო გეგმა და სახელმძღვანელოები მოსწავლეებს გაურკვევლობაში აყენებს: „ჩემს საგანში არის სამი სხვადასხვა ავტორის სახელმძღვანელო და სამივე სახელმძღვანელოში ერთსა და იმავე საკითხზე გარკვევით წერია სამი სრულიად განსხვავებული აზრი. ეს პრობლემაა მოსწავლეებისთვის, რომელ ინფორმაციას დაუჯეროს? ეროვნულ გამოცდებზე კი მოსწავლე მხოლოდ მე-11 ან მე-12 კლასის სახელმძღვანელოთი ვერ გავა, მე-8, მე-9 და მე-10 კლასებში ნასწავლი ბიოლოგიის საკითხებიც  სჭირდება, ინფორმაციები კი განსხვავებულია და იძულებულია ამ პრობლემის დასაძლევად რეპეტიტორს მიმართოს“.

 

 

ქეთინო რუსიას თქმით, დღემდე არ არსებობს ისეთი სახელმძღვანელო, რომელიც ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ ყველა კითხვაზე სრულყოფილ პასუხს გასცემდა.

 

 

#8 საჯარო სკოლის ინგლისურის მასწავლებელი ლალი ქორიძე კი პრობლემას უფრო მშობლებსა და მოსწავლეებში ხედავს: „ეროვნულ სასწავლო გეგმაში ალბათ არის     რაღაც დასახვეწი, მაგრამ ის, რომ მშობელს აქვს პრეტენზია სწავლების ხარისხთან დაკავშირებით, ეს მშობლების პრობლემაა. ბავშვს უნდა მიაქციოს ყურადღება მშობელმა, მნიშვნელოვანია, რამდენად მუშაობს მოსწავლე საკუთარ თავთან“. 

 

 

ლალი ქორიძის ყველაზე დიდი პრობლემა, რაც დღეს მისთვის სკოლაში არსებობს, გადატვირთული კლასებია: „ერთადერთი, რაზეც შენივშვნა მაქვს, არის მოსწავლეთა რაოდენობა კლასში, რადგან თუ კლასში არ დაგხვდა სათანადო გარემო, გეგმით გათვალისწინებულ გაკვეთილს ვერ ატარებ.“

 

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის უფროსის, ნატა ასათიანის განმარტებით, ეროვნული სასწავლო გეგმა შეიცვლება: „ეროვნული სასწავლო გეგმა ცოცხალი დოკუმენტია, რომელიც მუდმივად ექვემდებარება გადამუშავებასა და განვითარებას. სასწავლო დღეების რაოდენობით საქართველო ჩამორჩება მრავალ განვითარებულ ქვეყანას. შესაბამისად, ეს იწვევს ეროვნული სასწავლო გეგმის გადატვირთულობას. სწორედ ამიტომ ზოგადი განათლების განვითარების ახალი სტრატეგიის ფარგლებში გადაიხედება ეროვნული სასწავლო გეგმა და შინაარსიც“.

 

 

ნატა ასათიანის განცხადებით, მოსამზადებელი სამუშაოები უკვე დაწყებულია. „ამ მიზნით ეროვნულმა სასწავლო გეგმების დეპარტამენტმა დაასრულა საქართველოს ეროვნული სასწავლო გეგმისა და სხვა ქვეყნების (ფინეთი, ესტონეთი, ბრიტანეთი, ჩეხეთი, ამერიკა, სინგაპური) კურიკულუმების შედარებითი ანალიზი. ანალიზის შედეგად შემუშავდება რეკომენდაციები. პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობს ეროვნული სასწავლო გეგმის დანერგვის მონიტორინგი და მუშაობა საგნობრივ კათედრებთან, რათა გამოვლენილ იქნას ყველა ის პრობლემა, რაც აქვს ეროვნულ სასწავლო გეგმას და განვითარების პერსპექტივები.“

 

 

 

უფასო გამოკვლევა ბავშვებში ბრტყელტერფიანობასა და ხერხემლის პრობლემებზე

 

აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს პრეს-სამსახურის პრესრელიზის თანახმად, 22 დეკემბრერს, ბათუმში ბავშვებს ბრტყელტერფიანობასა და ხერხემლის პრობლემებზე უფასოდ გასინჯავენ:

 

პრესრელიზის მიხედვით, „2013 წლის 22 დეკემბერს, 10:00-დან 16:00 საათამდე, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ექიმი-ნევროლოგი, რეაბილიტოლოგი მიხეილ სანდლერი ქ. ბათუმში, შპს „საოჯახო მედიცინის რეგიონული ცენტრის“ ბაზაზე ჩაატარებს უფასო სამედიცინო გამოკვლევებს.

 

აქციის ფარგლებში ექიმი გასინჯავს 6-დან 18 წლამდე ბავშვებს. მოზარდები შემოწმდებიან ხერხემლის დაავადებებზე და ბრტყელტერფიანობაზე. დაავადების გამოვლენის შემთხვეში პაციენტებს მიეცემათ რეკომენდაცია.

 

უფასო სამედიცინო აქცია ჩატარდება მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის მიხეილ სანდლერის ინიციატივით, საოჯახო მედიცინის რეგიონული ცენტრის ორგანიზებით და აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს მხადაჭერით.

 

დაინტერესებულმა პირებმა დამატებითი ინფორმაციისათვის მიმართეთ საოჯახო მედიცინის რეგიონულ ცენტრს, მის: ბარათაშვილის ქ. N30, ტელ: (0422) 27-73-03 ან აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს, მობ: 577 75-01-20“.

 

ჩემი კლასელი თემური

მახსოვს, ერთხელ მასწავლებელმა გაკვეთილების შემდეგ, სულ რაღაც 15 წუთით დატოვა ერთი ჩემი კლასელი თემური მარტო, რადგან არასდროს სწავლობდა არაფერს. ამ დროს მე და რამდენიმე მისი მეგობარი არ წავსულვართ, ვიცოდით რამდენიმე წუთს გაგრძელდებოდა და ველოდებოდით, როდის გამოუშვებდა. არ დამავიწყდება მისი შეშინებული, უიმედო და ჩამქრალი თვალები, როცა მასწავლებელმა კარი გაუხსნა და გამოუშვა.
ზუსტად ასეთი თვალები ვნახე ამ კვირაში, ოღონდ ბევრი, მთელი ქალაქის.

არჩილ კახაძე
არჩილ კახაძე

მე, პირადად, ასეთი შეშინებული ამდენი ხალხი ერთად აჭარაში ბოლო წლებში რამდენჯერმე მინახავს მხოლოდ: 2004 წელს ჩოლოქზე ხიდი რომ ააფეთქეს, 8 ნოემბერს – უნივერსიტეტი რომ დაარბიეს, აგვისტოს ომი რომ დაიწყო და ციხის კადრები რომ გავრცელდა. ჩამოთვლილ მოვლენებთან ერთად ეს უკანასკნელი როგორ უნდა დააყენოს კაცმა, რთულად წარმოსადგენია, ბოლოს და ბოლოს რა მოხდა ისეთი, გათოვდა რაა…

2013 წლის ზამთარში აჭარაში გათოვდა. რა უბრალოდ ჟღერს არა? ხულოელს ან შუახეველს ერთი მეტრი თოვლით გააკვირვებ? თუ ბათუმში ან ქობულეთში არ ყოფილა ჯერ 20 სმ სველი თოვლი? რა, შუქი არ გათიშულა თუ გზა არ ჩაკეტილა? მაგრამ 2013 წლის 8 დეკემბერს აჭარაში გათოვდა და თავისი მოქალაქეები სახელმწიფომ მიატოვა. მიატოვა მანქანებში, რომლებიც გაუვალ თოვლში იყო გაჩხერილი, მიატოვა საკუთარ სახლებში, გამათბობლის და ინფორმაციის გარეშე გათოშილი, მიატოვა პურის, სანთლის და „დვიჟოკის“ ხელოსანთან რიგში… ხალხს უცებ გაახსენდა სულ ახლახან გავლილი, ძლივს დავიწყებული წარსული და უცებ შეეშინდა, ძალიან შეეშინდა, რომ მისმა რჩეულმა, ძლივს დაბადებულმა, დემოკრატიულმა სახელმწიფომ მიატოვა.

ერთხელ ყოფილმა პრემიერმა ივანიშვილმა ჟურნალისტებთან შეხვედრის დროს თქვა, ნუ ლანძღავთ ჩემს მინისტრებს, რადგან იმედგაცრუება ეუფლებათ, როცა ამდენს წვალობენ, ღამეებს ათენებენ ხალხზე ზრუნვაში, აკეთებენ და ოდნავადაც არ უფასებთო. შეიძლება ახლაც დაწყდეს გული იმ მინისტრს და იმ ხელისუფალს,  ვინც თუნდაც ერთი საათი გატარა ხალხთან ერთად, ადგილზე ნახა დაზიანებული გზები და ელექტროხაზები, მაგრამ ისინი მაშინ გამოვიდნენ გარეთ, როცა ადამიანებს მარტოობა უკვე ტვინში ჰქონდათ გამჯდარი, უკვე თვითონ ცდილობდნენ ცენტრალური გზების ნიჩბით გაწმენდას, უკვე გაძვირებული სანთელი ჰქონდათ ნაყიდი, პურის რიგში იყვნენ ნამყოფი და სახლში ხელცარიელი დაბრუნებულნი.

თუ არ მიუტოვებია სახელმწიფოს ხალხი, მაშინ რატომ ღირდა ქობულეთიდან ბათუმამდე მატარებლის ბილეთი 19 ლარი? მერე რა, რომ თბილისი-ბათუმის რეისი იყო. რა დააკლდებოდა ქვეყანას საერთოდაც „მარშუტკის“ ფასად რომ ჩაეყვანა სველი და გაყინული ხალხი? თუ მაღალმთიანი აჭარისკენ უცებ მოვიდა დიდი თოვლი და გაწმენდა არ შეიძლებოდა, ერთი საპატრულო ეკიპაჟი ვერ დააყენეს ხელვაჩაურში, რომელიც მგზავრებით გატენილ მარშუტკებს არ გაატარებდა და თოვლში არ ჩაყრიდა? რუსთაველისა და სტალინის ქუჩაზე ქვიშას და მარილს ვერ დაყრიდა, სულ მოლიპული რომ იყო ქვაფენილი ყინვისგან? შუქი არ გვაქვს და გრაფიკით მოგეწოდებათო, ვერ აუხსნიდა პირდაპირ იმის მაგივრად, რომ დაზიანებები არ მოემიზეზებინათ?

მხოლოდ ერთ მაგალითს ვიტყვი, როგორ იქცევა სახელმწიფო და დავასრულებ, რადგან ისედაც ბევრი ითქვა ამ თემაზე: მეზობელ თურქეთშიც ასეთივე „სტიქია“ იყო. საზღვრის მიმდებარედ არსებული ორგანიზაციები და მაღაზიები დღის სამი საათისთვის გააფრთხილეს, რომ შუქი არ იქნებოდა და ჩვენი უამრავი თანაქალაქელი, რომლებიც იქ მუშაობენ, 4 საათისთვის სახლში გამოუშვეს გასათბობად…

აჭარაში ამბობენ: „თოვლი მოვა და წყლად წავაო“… თოვლი წავა, გაქრება, მაგრამ ის შიში დარჩება ჩვენს მეხსიერებაში თუ ქვეცნობიერში მიტოვებულის კომპლექსად. დღესაც კი, როცა კლასელები ვიკრიბებით და სასიამოვნო ბავშვობას ვიხსენებთ, თემურს ის საშინელი დღე ახსენდება, როცა ნახევრად ჩაბნელებულ და უსაშველოდ ცარიელ კლასში მარტო დატოვეს და თვალებში ისევ ვხედავ იმ შიშს, რომელიც მხოლოდ მარტო დარჩენილ, მიტოვებულ ადამიანებს აქვთ…

არჩილ კახაძე

თეომ ვაკო დაიმახსოვრა

 

 

ერთმანეთს საქმიან გარემოში, მხოლოდ რამდენიმე წუთით შეხვდნენ, მაგრამ „ამ  წუთებმა ყველაფერი შეცვალა.“  თეომ  „ვაკო დაიმახსოვრა“  და მიხვდა, რომ მეორე დღეს „რაღაც აუცილებლად მოხდებოდა.“   ასეც იყო. ვაკო და თეონა დამეგობრდნენ.

 

 

„მივხვდი, რომ ვაკოს გვერდით მეც შევძლებდი ვყოფილიყავი საინტერესო, მე მგონი თვითონაც ამიტომ ამირჩია.“ – ამბობს თეო. მსგავსი განცდა გაუჩნდა ვაკოსაც, „მასზე არაფერი ვიცოდი, მაგრამ მაინც ვფიქრობდი, რომ თეო ჩემი იყო.“

 

 

პირველი შეხვედრიდან ოჯახის შექმნის გადაწყვეტილებამდე ექვსი წელი გავიდა. ამ დროის მანძილზე ბევრი ეუბნებოდა ვაკოს, რომ უკვირდა, რომ არ დაიღალნენ, არ შექმნეს ოჯახი ან არ დაშორდნენ, უფრო გაუკვირდათ, როცა თეო ორი წლით სასწავლებლად ჩეხეთში წავიდა.

 

 

„აპლიკაცია ისე შევავსე, ვაკომ არაფერი იცოდა. ცოტა ხანში, როცა ჩეხეთის უნივერსიტეტიდან დადებითი პასუხი მოვიდა, ვაკომ მხარი დამიჭირა. თუმცა ეს მაინც მძიმე პერიოდი იყო ჩემს ცხოვრებაში, ჩასვლიდან ერთ კვირაში გავაცნობიერე, რომ ვაკოს ისე ხშირად ვეღარ ვნახავდი და ვერც დაველაპარაკებოდი. ვერ გავძელი, ლექციებზეც კი ვტიროდი. მალევე უკან წამოსვლის გადაწყვეტილება მივიღე, მაგრამ ვაკომ გადამაფიქრებინა. რაღაც პერიოდში ლექციების დაწყებამდე მირეკავდა და მაგულიანებდა. შემდეგ ზამთრის არდადეგებზე ჩამოვედი, ერთხელ ვაკოც ჩამოვიდა ჩემთან.“- მიყვება თეო.

 

 

ვაკო ფიქრობს, რომ ამ დაშორებამ ისინი უფრო გააძლიერა და „ერთმანეთის სუსტი და ძლიერი მხარეები დაინახეს,“  თეოს კი სიტყვა გაძლიერება „ეცოტავება.“

ერთად გატარებული წლების მიუხედავად ჰგონიათ, რომ დღემდე ბოლომდე არ იცნობენ ერთმანეთს: „ვფიქრობ, ვერასდროს ამოვწურავთ ერთმანეთს, რაც უფრო მეტი დრო გადიოდა, უფრო საინტერესო ხდებოდა ჩვენი ურთიერთობა,“ – ამბობს ვაკო.

 

 

„რაღაცას იმიტომ კი არ ვაკეთებ, რომ ეს ვაკოს მოეწონება, მე მინდა, რომ მას ეს გავუკეთო და არ მეშინია. გაცილებით თამამი ვარ, იმიტომ, რომ ასე უფრო საინტერესოა,“ – ამბობს თეო.

თეო რისკიანია, ვაკო – არა, მაგრამ თეო უფრო თამამად მხოლოდ იმიტომ რისკავს, რომ მის გვერდით ვაკოა. „ახლა რომ დავფიქრდი, გავაკეთებდი თუ არა ვაკოს გარეშე იმ რაღაცებს, რაც გამიკეთებია, ვფიქრობ, რომ შეიძლება მის გარეშე ვერც გავაკეთებდი. შეიძლება ვაკო არ მეთანხმებოდეს რაღაცებში, რასაც ვრისკავ, მაგრამ მაინც ვაკოს იმედად ვარ.“

 

 

ვაკო ამბობს, რომ შეუძლებელია ყველაფერში ეთანხმებოდე ადამიანს, ბევრი რამ შეიძლება იყოს განსხვავებული, მაგრამ მთავარი ღირებულებებში თანხვედრა და სიყვარულია. „მე ისიც მომწონს, რაშიც ერთმანეთს არ ვგავართ, ჩვენ ერთმანეთს ინფორმაციას ვუცვლით.“

„მე შემიძლია მოვუსმინო ვაკოს, დავფიქრდე, მართალი ვიყავი თუ არა როცა რაღაცას ვამტკიცებდი, ან მან დამარწმუნოს ან პირიქით, ჩვენ იშვიათად ვკამათობთ.“ -მიყვება თეო.

ცოტა ხნის წინ, როცა ერთად ცხოვრების დაწყებისა და ოჯახის შექმნის პასუხისმგებლობა გადაწყვიტეს, „მაინც გაჩნდა შიში.“ თეო ფიქრობდა, რომ კიდევ ხომ არ იყო საჭირო მეტი დრო, მაგრამ გადაწყვეტილების მიღებაში ისევ ვაკო დაეხმარა.

 

 

ქორწინებამდე ბევრი იფიქრეს თუ სად და როგორ უნდა ეცხოვრათ:  „თავიდან გადაწყვეტილი გვქონდა თბილისში წავსულიყავით, დამოუკიდებლად, მშობლების დახმარების გარეშე გვეცხოვრა. თუმცა დავფიქრდი და მივხვდი, რომ უნდა გვეცხოვრა ვაკოს ოჯახში, ვაკოს მშობლებთან და მის დაიკოსთან ერთად. გვინდოდა, რომ ვყოფილიყავით დიდი ოჯახი. ეს ერთგვარი მადლობა იქნებოდა ჩემგან იმისთვის, რომ ვაკო არსებობს და არის ისეთი, როგორიც არის. ჩვენ გვაქვს ერთად საუზმის და ვახშმის ტრადიცია, ვაკოს ძალიან თბილი და მოსიყვარულე მშობლები ჰყავს. ვაკოს მამა ხშირად შემაქებს ხოლმე, ვფიქრობ ასე ცდილობს მხარი დამიჭიროს, მიუხედავად იმისა, რომ სახლში იშვიათად ვარ. როცა სახლში ვარ და ვალაგებ, მეუბნება `იმდენად ასუფთავებ, სახლი დაგვიპატარავეო და ვიცინით. ძალიან ბედნიერი ვარ, რომ ასე გადავწყვიტე.“

 

ვინ იქნება შემდეგი – კრიტიკა ჯიპების გამო

პირველი დეკემბრიდან 15 დეკემბრის ჩათვლით ავტომანქანების შესყიდვაზე 31 ტენდერია გამოცხადებული, აქედან ერთი გაუქმებულია (უმაღლესი საბჭო), ხოლო ოთხი ტენდერი არ შედგა. დეკემბრის მონაცემებით მანქანებში 1 175199 ლარი დაიხარჯება. რა გაგრძელება ექნება ენერგეტიკის მინისტრისა და ამავე დროს ვიცე-პრემიერ კახი კალაძის განცხადებას – იცვლება ხელისუფლების პოლიტიკა ფუფუნების საგნების შესყიდვაზე თუ ავთანდილ ბერიძის პარტიულ პოლიტსაბჭოზე დაბარება რეგიონში უშუქობით გაბრაზებული მოქალაქეების დასაშოშმინებელი ერთჯერადი პიარის ნაწილია? – ამ კითხვაზე პასუხი უახლეს მომავალში, მას შემდეგ გახდება ცნობილი, თუ ავთანდილ ბერიძის მსგავსად რამდენი თანამდებობის პირი გააუქმებს გამოცხადებულ ტენდერს ავტომანქანების შესყიდვაზე.

დაზუსტებული ინფორმაციით, ამ საკითხზე მსჯელობას აპირებს აჭარის განათლების სამინისტრო. მინისტრის მოადგილემ, ლადო მგალობლიშვილმა „ბათუმელებს“ განუცხადა: „ამ ეტაპზე ჩვენ გავდივართ შიდა კონსულტაციებს, საბოლოო გადაწყვეტილებას მივიღებთ 18 დეკემბრამდე. ამ დღეს გვეწურება ხელშეკრულების დადების ბოლო ვადა“.

აჭარის განათლების სამინისტრო ვიცე-პრემიერის განცხადებამდე 73 500 ლარად ღირებული მაღალი გამავლობის ჯიპის ყიდვას გეგმავდა. ლადო მგალობლიშვილის თქმით, მანქანისთვის თანხა ხარჯების დაზოგვით გამონახეს: „მივლინებაში, წარმომადგენლობით ხარჯებსა და საწვავში დაგვირჩა ეკონომია. სამინისტროს არ ჰყავდა მაღალი გამავლობის მანქანა. აჭარა არის მთიანი რეგიონი, სადაც 400-მდე სკოლა გვაქვს. ამ სკოლებში მისასვლელად გვჭირდებოდა მაღალი გამავლობის მანქანა. სამინისტროს ბალანსზე სულ ხუთი მანქანა აქვს“, –  უთხრა ლადო მგალობლიშვილმა „ბათუმელებს“.

შედარებით ნაკლები ფასის – 37 800 ლარად ღირებულ მანქანას დეკემბერში ყიდულობს აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროც. ამ სამინისტროდან „ბათუმელებს“ აცნობეს, რომ წლის დასაწყისში მანქანის ყიდვა გათვალისწინებული არ იყო, მაგრამ წლის ბოლოსთვის დაზოგილი თანხით აპირებენ სატრანსპორტო საშუალების ყიდვას.

მინისტრ ზაურ ფუტკარაძის ხელმოწერილ დოკუმენტში, სადაც ის განმარტავს ახალი მანქანის შეძენის მიზანშეწონილობას, წერია: „სოფლის მეურნეობის გაზრდილი პროგრამებისა და სხვადასხვა ღონისძიებების ეფექტიანად განხორციელება მოითხოვს სისტემურ მონიტორინგს სოფლებში, რისთვისაც საკმარისი არ არის არსებული ავტოპარკი. ამასთან, სამინისტროს ბალანსზე რიცხული ავტოპარკი მოძველებულია და სისტემატურად გამოდის მწყობრიდან“.

მინისტრის ინფორმაციით, ამ დროისთვის აჭარის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბალანსზე 6 მანქანა ირიცხება. მინისტრისავე თქმით, სამინისტრო ტენდერის გაუქმებას არ აპირებს.

ცოტა ხნის წინ, ჯიპში თითქმის 80 ათასი ლარი დახარჯა, მაგალითად, გარდაბნის მუნიციპალიტეტმა. „ქვემო ქართლის საინფორმაციო ცენტრის“ ინფორმაციით, რასაც ის გარდაბნის ყოფილ გამგებელზე დაყრდნობით ავრცელებს, ამ მუნიციპალიტეტში შარშან 95 ათას ლარად ღირებული მანქანაც იყიდეს. ეს მანქანა, ისე როგორც შარშან 91 220 ლარად ნაყიდი კიდევ ერთი ჯიპი, გარდაბნის მუნიციპალიტეტს რეგიონის სამხარეო პოლიციისთვის გადაუცია.

მანქანების ყიდვის განაცხადი 5 დეკემბერს გააკეთა მარნეულის მუნიციპალიტეტმაც. სატენდერო დოკუმენტების მიხედვით, სამ ახალ ავტომობილში მუნიციპალიტეტი 170 ათასი ლარის გადახდას გეგმავს. ამ მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე ისკანდერ ქარიმოვი „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ არ აპირებენ ტენდერის გაუქმებას: „ძალიან ძველი მანქანები გვყავს, ამიტომ პარკი უნდა გავაახლოთ. ერთი მანქანა 28 ათასი ლარი ეღირება და მას საკრებულოს თავმჯდომარე გამოიყენებს, დანარჩენი ორი – სპეცმანქანაა“.

ისკანდერ ქარიმოვის თქმით, ისინი ძველი მანქანების გაყიდვას გეგმავენ.

საჯარო დაწესებულებათაგან ყველაზე ძვირადღირებული მანქანების შესყიდვის უფლებას საკუთარ თავს შს სამინისტრო აძლევს. შესყიდვების დოკუმენტების მიხედვით, ოპერატიული სამძებრო ღონისძიებებისთვის საჭირო მანქანების გარდა, ირაკლი ღარიბაშვილის მინისტრობის დროს, უწყებამ რამდენიმე ძვირადღირებული მანქანა იყიდა, სავარაუდოდ, თანამდებობის პირებისთვის. მაგალითად, სამინისტროს მომსახურების სააგენტომ 2013 წლის აპრილში 630 ათასი ლარი დახარჯა და ცხრა „ტოიოტა ჰაილენდერი“ შეიძინა – თითოეულში 70 ათასი ლარი გადაიხადა. ამის შემდეგ სააგენტომ დამატებით 43 700 ლარად ღირებული სამი ერთეული „ტოიოტა ჰაილუქსი“ და სამი ერთეული „ტოიოტა ლენდკრუიზერ პრადო“ შეისყიდა, თითოეული 63 ათას ლარად. ამას მოჰყვა კიდევ ორი, 93 ათას ლარად ღირებული „ლენდკრუიზერ პრადო“.

2013 წლის აპრილში სააგენტომ „ტოიოტა ლენდკრუიზერ 200“-ც იყიდა – ამ მანქანაში სამინისტრომ 121 700 ლარი გადაიხადა.

შს სამინისტრომ სულ ცოტა ხნის წინ, ოქტომბრის ბოლოს ძვირადღირებული მანქანები ისევ იყიდა. ამ მანქანებითაც, სავარაუდოდ, თანამდებობის პირები ისარგებლებენ. შს სამინისტრომ ოქტომბერში მანქანებში 645 ათასი ლარი დახარჯა. ამ თანხით 24 მანქანა იყიდეს.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს აჭარის მთავარ სამმართველოში კი ავტოპარკი ბოლოს 2012 წლის დეკემბერში განაახლეს. სამმართველომ 72 ათას ლარად ღირებული ავტომანქანა „ტოიოტა ლენდკრუიზერ პრადო“ იყიდა. შპს „ტოიოტა ცენტრ თბილისსა“ და სამმართველოს შორის ავტომანქანის მიწოდებაზე დადებულ ხელშეკრულებას სამმართველოს ხელმძღვანელი, ვალერიან თელია აწერს ხელს.

საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტრომ, რომლის მინისტრიც კახი კალაძეა, 2013 წლის მაისში 2 ერთეული მსუბუქი ავტომანქანა შეიძინა, რაშიც, ჯამში, 78 500 ლარი გადაიხადა. კახა კალაძის უწყებამ არჩევანი „შკოდა ოქტავაზე“ შეაჩერა.

საიას კვლევის თანახმად, ახალმა მთავრობამ არჩევნების შემდეგ 768 ახალი მანქანა იყიდა. მათ შორის 2013 წლის პირველ ექვს თვეში – 307 ერთეული ახალი ავტომანქანა.

14 დეკემბერს კახი კალაძემ შემდეგი შინაარსის განცხადება გააკეთა: „აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე ავთანდილ ბერიძე, რომელიც არის ამავე დროს ქართული ოცნების წევრი, როგორც ჩანს, ვერ ათვიცნობიერებს ამ პასუხისმგებლობას, რაც იწვევს საზოგადოებაში სამართლიან აღშფოთებას. ის თვითონვე უნდა ხვდებოდეს ამას, თავს იკავებდეს სახელმწიფოს ბიუჯეტის ხარჯზე ძვირადღირებული ქონების შეძენისგან, რომელიც არანაირ აუცილებლობას არ წარმოადგენს მისი საზოგადოების მიმართ აღებული ვალდებულებების შესრულებისთვის. ავთო ბერიძის საკითხს განიხილავს ქართული ოცნების პოლიტსაბჭო უახლოეს სხდომაზე და მიიღებს შესაბამის გადაწყვეტილებას“.

კალაძის ეს განცხადება ბათუმის მაჟორიტარმა დეპუტატმა მურმან დუმბაძემ შეაფასა, როგორც ჩარევა: „საქართველოს მთავრობა თავის კომპეტენციებში უნდა ჩაჯდეს. ჩვენ 2012 წლის პირველ ოქტომბერს ცენტრალური მმართველობა დავამთავრეთ, აჭარის ავტონომიის ლიდერს აქვს უფლება, რომ განკარგოს ბიუჯეტი როგორც თავად მოისურვებს უმაღლესი საბჭო. ეს არის კანონი. კომპეტენციურად და ფუნქციურად კახა კალაძეს არ აქვს უფლება ზეწოლა განახორციელოს უმაღლესი საბჭოს ბიუჯეტზე, ეს ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტია“.

ერთი დღის შემდეგ იმავე თემაზე არჩილ ხაბაძემაც გაავრცელა შემდეგი შინაარსის განცხადება: „რაც შეეხება მურმან დუმბაძის მკვეთრ განცხადებას ავტონომიური რესპუბლიკის საქმიანობაში ცენტრალური ხელისუფლების მხრიდან ჩარევაზე – კატეგორიულად არ ვეთანხმები. აღნიშნული კონტექსტი არანაირ კავშირში არ არის ცენტრალურ ხელისუფლებასა და ავტონომიურ რესპუბლიკას შორის ურთიერთობასთან. ჩვენ ყველამ კოალიცია „ქართული ოცნების“ გამარჯვების შედეგად დავიკავეთ აღნიშნული თანამდებობები. ავთანდილ ბერიძეც გახლავთ კოალიციის წევრი. შესაბამისად პოლიტსაბჭოს სრული უფლებამოსილება აქვს განიხილოს და მიიღოს გადაწყვეტილება იმის შესახებ, შეესაბამება თუ არა მისი პარტიის წევრის ქმედება პარტიის პოლიტიკას“.

ჯილეხის შემთხვევა ბათუმში

 

„ამჯერად მამაკაცმა მოგვმართა, ლაბორატორიული კვლევა ტარდება და 4 საათისთვის გვეცოდინება პასუხი, არის თუ არა ჯილეხი.  მოვუწოდებთ მოსახლეობას,  ნუ შეიძენენ შეუმოწმებელ ხორცს. ამასთან,   უმი ხორცის დამუშავების პროცესშიც  გარკვეული სიფრთხილეა საჭირო.  თუ ხელი დაზიანებულია, აუცილებელია ხელთათამანების გამოყენება,  რადგან უმი ხორცით შესაძლებელია გადავიდეს ადამიანზე დაავადება,“ – განუცხადა „ბათუმელებს“  საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ხელმძღვანელმა მარო ჩხაიძემ.

 

მისივე განცხადებით  სურსათის უვნებლობის სამსახური აღნიშნულ ფაქტზე მოკვლევას აწარმოებს. ქალბატონი, რომელსაც ჯილეხის დაავადება აღმოაჩნდა, ბათუმის მცხოვრებია, მამაკაცი კი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის.

 

„გარიყულები“ ღამის თავშესაფარში

გასულ ოთხშაბათს, 11 დეკემბრის თოვლიან ღამეს თავშესაფარში, ისევე როგორც მთელ ბათუმში, შუქი არ იყო. სანთლით განათებულ ჰოლში უკვე იკრიბებოდნენ ღამის თავშესაფარში მცხოვრებნი. თავშესაფარი აქამდე საღამოს შვიდ საათზე იღებოდა, თუმცა განსაკუთრებით ცივი ამინდის გამო ადმინისტრაციამ გადაწყვიტა, ექვს საათზე დაეწყოთ მუშაობა.

თავშესაფრის მენეჯერი, თამაზ მღებრიშვილი ამბობს, რომ დეკემბრის პირველ ნახევარში ამდენი ადამიანი თავშესაფარში არასდროს ყოფილა. ახლა აქ 33 უსახლკარო ადამიანი ათევს ღამეს. ცხელი საკვები, აბაზანა, საწოლი და სითბო მთელი დღე ქუჩაში, ღია ცის ქვეშ მყოფი ადამიანებისათვის შვებაა. ზოგი აქ რამდენიმე დღეა ათევს ღამეს, ზოგიერთი კი – რამდენიმე წელია. მათ შორისაა ტარიელიც, რომელიც მეუბნება, რომ უკვე ექვსი წელია აქ ათევს ღამეს.

ტარიელი ხულოდანაა. ამბობს, რომ ადრე, ბავშვობაში, მის ოჯახს ორსართულიანი სახლი ჰქონდა წაბლანაში. ამ სოფელში 24 წლის წინ, 1989 წელს მეწყერმა 23 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, მათ შორის იყო ტარიელის დედ-მამაც.

`მე პატარა ვიყავი და მთავრობამ და-ძმა უპატრონო ბავშვთა სახლში ჩაგვაბარა. და გათხოვილია, მე წასასვლელი არ მაქვს, სად უნდა მივიდე?! დღის მანძილზე ბაზარში გავდივარ, ვიღაცას მივეხმარები, საჭმელს უფასო სასადილოში ვჭამ. ამ თავშესაფრის ბინადარი ვარ, აქ დავბერდი.~ _ მიამბობს ტარიელი.

რამდენიმე წელია ღამის თავშესაფარში ათენებს ღამეს მაიაც. დღისით იგი ქუჩაშია. კითხვაზე, რას აკეთებს ქუჩაში, ამბობს რომ მოწყალებას ითხოვს. „შვილი მყავს, მაგრამ 16 ადამიანი ცხოვრობს იქ და ვერ მივდივარ, მრცხვენია. 57 წლის ვარ. ბავშვობაში თუ დავდიოდი, თორემ მას შემდეგ არ ვიცი ექიმი რაა. ისეთი რაღაცები მაქვს გადატანილი… თოვლში მეძინა ღამე.“

მეხუთე დღეა ღამის გასათევად თავშესაფარში მოდის ბეჟან გორგაძე. ბეჟანი მიამბობს, რომ მას შემდეგ, რაც დედა გარდაეცვალა და მამამ ცოლი შეირთო, დედინაცვალმა გამოაგდო სახლიდან და ქუჩაში დარჩა. „კაჭკა მაქვს, პურის ფულს ვაკეთებ. აქამდე კაჭკაზე მეძინა“.

ღამის თავშესაფარს სხვადასხვა ასაკის ადამიანები აფარებენ თავს. თამაზ მღებრიშვილი ამბობს, რომ აქ ძირითადად 20-დან 75 წლამდე ასაკის ადამიანები მოდიან. თავშესაფარში ამ დროისათვის ორი უსინათლო ადამიანიც ცხოვრობს, ივან ლაბაჩკოვი მათგან ერთ-ერთია. იგი თბილისიდან ჩამოვიდა, მოასწავლეს, რომ უსახლკაროთა თავშესაფარი ბათუმში იყო.

თამაზ მღებრიშვილი ამბობს, რომ თავშესაფარი 2003 წლიდან არსებობს: „ღამის თავშესაფარი არის საქველმოქმედო ორგანიზაცია საქართველოს კარიტასის, რომელიც არსებობს კათოლიკური ეკლესიის შემოწირულობით. თითქმის ათასამდე მოქალაქემ იცხოვრა ამ ხნის მანძილზე ჩვენთან, ზოგმა ერთი წელი, ზოგმა ერთი თვე, ზოგმა მეტი. ყველა წლებთან შედარებით წელს უფრო მეტი გვყავს. ერთდროულად 40 ადამიანის მიღება შეგვიძლია. მაგრამ იყო შემთხვევა, როცა დერეფანშიც დაგვიწვენია ადამიანები ღამის გასათევად.“

თავშესაფარში სულ ცხრა ადამიანი მუშაობს. აქ მუდამ არის ორი მორიგე, ქალი და მამაკაცი, რომ ქალებსაც დაეხმარონ და მამაკაცებსაც. თამაზ მღებრიშვილის თქმით, შენობა საქველმოქმედო ფონდს აჭარის მთავრობამ გადასცა უზურფრუქტის წესით. „აქ მხოლოდ კედლები იყო, ყველაფერი ჩვენ გავაკეთეთ. ძირითადად კომუნალური ხარჯები გვაქვს, ქვითარს, რომელიც მოდის, აწერია: „საქველმოქმედო ფონდი საქართველოს კარიტასი, ღამის თავშესაფარი, კომერციული“. ყველაფრის კომერციულ ფასს ვიხდით, შეღავათები არ გვაქვს.

ძალიან ხშირად ისმის, რომ სახელმწიფომ უნდა გახსნას თავშეფარი. ხომ არსებობს ეს თავშესაფარი, ამდენ ხალხს ვუვლით, რას აკეთებენ, ხომ შეიძლება იმ მილიონების დახარჯვას, ჩვენსას დაამატონ ფართობი და დაგვეხმარონ, რომ მეტი ადამიანის მიღება შევძლოთ?

წლის მანძილზე თავშესაფარის შენახვა 28-29 ათასი ევრო ჯდება დაახლოებით, ეს ძირითადად კომუნალური ხარჯებია. ეს თანხა იტალიასა და ამერიკაში, კათოლიკე მრევლის დახმარებით გროვდება. არიან ოჯახები, სასულიერო პირები, რომლებიც წირავენ.“

კითხვაზე, დახმარებიან თუ არა ღამის თავშესაფარს ოდესმე კერძო კომპანიები, თამაზ მღებრიშვილი პასუხობს: „ვისთანაც არ მივსულვართ, ყველა გვეუბნება, კათოლიკური ეკლესია არის მდიდარი და ის დაგეხმაროთო. ძალიან გულსატკენია, რომ ასე განასხვავებენ ადამიანებს. ჩვენი მოქალაქეები არიან ესენი, ადამიანები. აქ არც ერთი კათოლიკე არ ცხოვრობს. ჩვენთვის ეროვნებას და რწმენას მნიშვნელობა არა აქვს, ჩვენთან მოდიან და გვინდა დავეხმაროთ.“

ღამის თავშესაფარი საღამოს 7 საათიდან დილის ცხრა საათამდე მუშაობს. აქ მოსახვედრად არ არის საჭირო უსახლკარო ადამიანს ყველა საბუთი მოწესრიგებული ჰქონდეს, ახალი პირადობის მოწმობის არ ქონის გამო უარს არავის ეუბნებიან, თუმცა თავშესაფრის ყველა სტუმრის მიღებისას ივსება ანკეტა. უსახლკარო ადამიანები აქ პოლიციასაც მოჰყავს.

„პირველი დღიდან ვინც იცხოვრა ჩვენთან, ყველა მონაცემი გვაქვს. ჩვენ ვაძლევთ თავშესაფარს, რომ ადამიანები გარეთ არ დარჩნენ. ერთადერთი აკრძალვაა, დალევა უნდა დათმონ, ნასვამ ადამიანებს ჩვენ არ ვუშვებთ იშვიათი გამონაკლისის გარდა.  არიან ადამიანები, ვინც მიდის, ვერ თმობენ სასმელს. ერთხელ გვთხოვეს, მერიიდან თოთო ბავშვიანი ქალი მოიყვანეს, ათი დღე გვყავდა მხოლოდ. აქ არ არის ბავშვიანი ქალის გაჩერების პირობები, ზოგი ავად არის, ზოგს რა უჭირს, ბავშვის გაჩერება შეუძლებელია.“ – ამბობს თამაზ მღებრიშვილი.

ღამის თავშესაფარს საკვებით ევანგელისტური ეკლესია ეხმარება. ყველაზე მეტად აქ თბილი ტანსაცმელი სჭირდებათ, რომ ქუჩიდან შემოსულ, დამზრალ ადამიანებს სველი ტანსაცმლის გამოცვლის შესაძლებლობა ჰქონდეთ. შარშან ბათუმის უნივერსიტეტის სტუდენტებმა თავშესაფრისთვის აქცია გამართეს, რომელშიც არასამთავრობო და სამთავრობო სტრუქტურებიც ჩაერთნენ და თავშესაფრისთვის თბილი ტანსაცმელი შეაგროვეს. იმავე აქციის ორგანიზებას სტუდენტები წელსაც გეგმავენ.

დილის ცხრა საათზე თავშეფარში მცხოვრებნი შენობას ტოვებენ და დღიური ფულის საშოვნელად გარეთ გადიან. ღამის თავშესაფარში მცხოვრები ვერც ერთი ადამიანი ვერ იღებს სახელმწიფოსგან დახმარებას, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი სიღატაკის ზღვარს მიღმა არიან. „საკუთარი სახლი უნდა გქონდესო, ქულებიო, ან დაბალი, ან მაღალიო, ამის გამო არ ხერხდება შეფასებაო. ჩვენ მეტი არაფერი შეგვიძლიაო. ტაბიძეზეც ვიყავი, სხვაგანაც, მაგრამ უფასო სასადილოში ჭამის ნებას მოგცემთო, დახმარებას ვერაო“ – ამბობს ტარიელ ბერიძე.

„კანონმდებლობა არ ითვალისწინებსო. სოცდახმარების ახალმა უფროსმა შემოგვთავაზა, წერილი დაგვეწერა, გავაგზავნეთ ქუთაისში, პარლამენტში, მაგრამ შედეგი არ მოჰყოლია.“ – ამბობს თამაზ მღებრიშვილი.

კითხვაზე, ვინ უწევს უსახლკარო ადამიანებს სამედიცინო დახმარებას, თამაზ მღებრიშვილი ამბობს, რომ ეს ერთადერთი დახმარებაა, სადაც სახელმწიფოსგან იღებენ: „ხუთი წლის წინ აქ იყო მოსული ლევან ანთაძე, მაშინდელი ჯანდაცვის მინისტრი, მის გარდა აქ არავინ მოსულა. დაათვალიერა თავშესაფარი, დაგვაწერინა განცხადება და დღემდე გვაქვს უფასო მკურნალობა. თუ ჩვენთან მცხოვრები მოხვდება საავადმყოფოში, ჩვენ მიგვაქვს ოფიციალური წერილი „კარიტასის“ სახელით, რომ ეს არის უსახლკაროთა თავშესაფრის მცხოვრები და უფასოდ მკურნალობენ.“

ძირითადად რა მიზეზით რჩებიან ადამიანები სახლსა და ნათესავ-მეგობრების თანადგომის გარეშე? თამაზ მღებრიშვილი ამბობს, რომ ბევრი მათგანი სასმელის, სახლის გაყიდვისა და ოჯახური პრობლემების გამო აღმოჩნდა ქუჩაში. იგი ისეთ შემთხვევებსაც იხსენებს, როცა ადამიანებმა უკიდურესი სიღატაკისაგან თავის დაღწევა შეძლეს.

ინტერვიუს დასასრულსთამაზ მღებრიშვილი თავის და თავშესაფარში მცხოვრებთა დარდს მიზიარებს: „ახალი წელი მოდის ახლა, აქ ნაძვის ხეს ვდგამთ, თუ შესაძლებლობა გვაქვს. ნამცხვარს ვყიდულობთ… ამდენი ადამიანი ერთად უყურებს ტელევიზორს და ხედავენ, რომ ყველგან მიდიან, „სავანეში“, ბავშვთა სახლებში, კანფეტები და ტკბილეული მიაქვთ, კონცერტებს უმართავენ… აქ კი ათი წელია არც ერთ დღესასწაულზე არავინ მოსულა, არავის მიულოცავს მათთვის. აქ არავინ არ მოდის, გარიყულებივით არიან, თითქოს არც არსებობენ…“

რა ღირს ბათუმში ახალი წელი

ნათია სურგულაძე: „საახალწლოდ ბათუმის მერია არაერთ ღონისძიებას გეგმავს. ღონისძიებებისათვის ადგილობრივი ბიუჯეტიდან 68 ათასი ლარი დაიხარჯება. დაგეგმილია საახალწლო კონცერტები და წარმოდგენები. პირველ კონცერტს დავიწყებთ 27 დეკემბერს და ეს ყველაფერი დასრულდება 7 იანვარს. სცენა დაიდგმება ევროპის მოედანზე და ყოველდღე რაღაც აქტივობა იქნება ამ სცენაზე. დღისითაც და საღამოობითაც.

საბავშვო ბაღებში გაიმართება თეატრალიზებული საბავშვო სპექტაკლები, ხოლო ევროპის მოედანზე მოწყობილ სცენაზე _ საბავშვო სტუდიების მიერ წარმოდგენილი კონცერტები. ასევე დაგეგმილია დიასპორებთან შეხვედრა დახურულ სივრცეში.
გარდა ამისა, დაგეგმილია სხვადასხვა ღონისძიებები, აქედან ნაწილი არის მერიის დაფინანსებით. ამასთან, ჩვენ გვაქვს სოციალური პროგრამები. საახალწლო საჩუქრებით მივალთ სოციალურ სახლში, ბაგრატიონზე. ვაპირებთ მისვლას მოხუცებულთა სავანეში, საბავშვო ბაღებისათვის იქნება თეატრალიზებული წარმოდგენები.

რაც შეეხება საახალწლო გალაკონცერტს, მიდის მოლაპარაკებები ჯგუფ „შინთან“. სავარაუდოდ ბათუმში ახალი წლის ღამეს ეს ჯგუფი  დაუკრავს.

ხის ფიცრულებში – ზამთრის პირისპირ

ნინო გუნდაძე წელიწადზე მეტია ყოფილ 53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე ჩადგმულ პატარა ხის ფიცრულში ცხოვრობს.  ოთხკუთხა ფორმის ნაგებობა, რომელსაც ნინო და მისი შვილები სახლს უწოდებენ, ხისგანაა შეჭედილი. სიცივისა და წვიმისგან დასაცავად ცელოფნები აქვთ შემოკრული, კედლებზე მუყაოა გაკრული, იატაკი ყანყალებს. ფიცრულში, ისევე როგორც მთელს დასახლებაში, არ არის ელექტროგაყვანილობა, შესაბამისად არ არის შუქი. მიუხედავად იმისა, რომ ღუმელი ანთია, ერთი  ოთახისგან შემდგარ სახლში ძალიან ცივა. ნინო გუნდაძე ამბობს, რომ გასათბობად შეშა შაბათს მოჭრილი ალვის ხიდან ერგო, რომელიც იქვე, დასახლების ტერიტორიაზე იზრდებოდა. ხეების მოჭრა დასახლებაში მცხოვრებმა ვეფხვია ბერიძემ მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც მისი თქმით  მთავრობისთვის არაერთგზის მიმართვამ შედეგი არ გამოიღო.

„მივმართეთ  მთავრობას  ერთხელ, ათჯერ, ასჯერ, მაგრამ არ მოგვაქცია ყურადღება. ხეების მოჭრა  შაბათს  დავიწყეთ, ძალიან რომ შეგვცივდა, ბავშვები იყინებოდნენ. კინაღამ დამიჭირეს. გათბობა გვინდა და შუქი. წვიმისგან  ლოგინები გაუფუჭდათ ოჯახებში და საწოლებიც აღარ აქვთ, რომ დაიძინონ. ბავშვებს ტანსაცმელი არ აქვთ, ვალინკი არ აქვთ და ფეხშიშველი დარბიან. კიდევ კარგი მერიამ  გამოყო ხალხი და მოგვიჭრა ხეები. 450 ოჯახზე განაწილდა შეშა,“ –  უთხრა „ბათუმელებს“ ვეფხვია ბერიძემ.

ხეების მოჭრის და შეშის განაწილების პროცესს „ბათუმელებიც“ შეესწრო.  როგორც გვითხრეს, გარემოს დაცვის სამმართველომ  მოსახლეობას ნებართვა მისცა, რომ დასახლების ტერიტორიაზე არსებული ალვის ხეები მოეჭრათ და გასათბობად გამოეყენებინათ.

მოქალაქეები, რომლებიც ყოფილ 53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, საკუთარ თავს ეკომიგრანტებს უწოდებენ, თუმცა აჭარის მთავრობამ მათი სტატუსი ასე განსაზღვრა  –  სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფართობების უკანონოდ დამკავებელი მოქალაქეები.  მთავრობამ დასახლებაში კარავი გაშალა,  სადაც მსურველებს ცხელი საკვების მიღება და გათბობა შეეძლოთ. თუმცა მოსახლეობამ კარავი მთავრობას დააშლევინა და ერთჯერად საკვებსა და გათბობაზე უარი თქვა.

მიზეზს დასახლებაში მცხოვრები ვეფხვია ბერიძე ასე განმარტავს: „კარავი ჩადგეს, მაგრამ მერე გვითხრეს, გათბობა თუ გინდათ, ის ქოხები დაანგრიეთ და შეშად გამოიყენეთ, სადაც ახლა არავინ ცხოვრობსო. სხვის ნაშრომს ვერ დავანგრევდით და ვუთხარით წასულიყვნენ.“

53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე მცხოვრები ნანა მსხალაძე კი კარვის დაშლის განსხვავებულ ვერსიაზე საუბრობს. მისი თქმით კარვის გაშლის წინააღმდეგ ის ადამიანები გამოვიდნენ, ვისაც შედარებით ნაკლებად უჭირთ და მოსახლეობის ნაწილის მხარდაჭერა მოიპოვეს.

„მე თვითონ ჩამოვწერე სია, 88 ოჯახია, რომელსაც სურს საკვები მიიღოს. 40 ბავშვია მარტო. არ გვინდა დაპირისპირება მოხდეს, მაგრამ ჩვენს ბედს ორი ადამიანი არ უნდა წყვეტდეს,“ – ამბობს ნანა მსხალაძე.

დასახლებაში უკიდურეს სიღარიბეში მცხოვრები ეკომიგრანტების ერთ ჯგუფს სოციალური შემწეობა მოხსნილი აქვს. როგორც ამბობენ, მიზეზი საცხოვრებელი ადგილის შეცვლაა.

„არანაირი შემოსავალი არ მაქვს. სოციალური დახმარება ერთი წელია შეჩერებული მაქვს. აქ რომ ჩამოვედით და ჩავდგით ქოხი, მაშინ შეგვიჩერეს. დაშალე ქოხი, წადი და აღგიდგენთო, მაგრამ სად წავიდე,“ –  ამბობს ეთერ მამულაძე.

 

რას აკეთებს აჭარის მთავრობა ყოფილი 53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე მცხოვრები მოქალაქეებისათვის?

„აჭარის მთავრობამ  მიიღო გადაწყვეტილება, მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენთვის ცნობილია რასთან გვაქვს საქმე, ადამიანები, რომლებიც იმყოფებიან სასტიკი ზამთრის პირობებში, ერთჯერადი კვებით და თბილი სივრცით უზრუნველვყოთ. საუბარია ერთი კვირის პერიოდზე, სანამ ცუდი ამინდია,“  –  თქვა კობა ჩხეიძემ, აჭარის მთავრობის აპარატის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის ანალიზის დეპარტამენტის უფროსმა.

მისივე თქმით 53-ე ბატალიონის ტერიტორიაზე რამდენიმე ადამიანმა მოახდინა პროვოცირება და მთავრობას კარვების დაშლა მოსთხოვა. თუმცა არის მოქალაქეთა ჯგუფი, რომელსაც დახმარების მიღება სურს. კობა ჩხეიძეს მსგავსი 25-ე ბატალიონის  ტერიტორიაზე არსებული ტიპის დასახლების  მაგალითი მოჰყავს და ამბობს, რომ იქ მცხოვრებმა ადამიანებმა სია წარმოადგინეს, რომლის მიხედვითაც რამდენიმე დღეა იღებენ საკვებს.

„ჩვენ იქ 100 ადამიანზე დავდგით კარავი,  უკვე ორჯერ ვუზრუნველყვეთ კვებით იქ მცხოვრები ადამიანები. ამასთან დამიკავშირდნენ 53-ე ბატალიონიდან და მომაწოდეს   100-კაციანი სია. აქცენტი ბავშვიან ოჯახებზე გვაქვს გაკეთებული და ეს ადამიანები ხვალიდან მიიღებენ საკვებს,“  – ამბობს კობა ჩხეიძე.

კითხვაზე, არსებობს თუ არა  რაიმე გეგმა და რა გადაწყვეტილების მიღებას აპირებს აჭარის მთავრობა სამომავლოდ ამ ადამიანებთან დაკავშირებით, კობა ჩხეიძე პასუხობს, რომ მთავრობამ მიიღო ამ ეტაპზე საჭირო გადაწყვეტილება კვებით უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით. მისივე თქმით, სხვა დამატებითი  გადაწყვეტილებების დრო ამ წუთას არ არის.

აჭარის მთა დღეს (ფოტორეპორტაჟი)

 

აჭარის მთებში ჯერ კიდევ ბევრი სოფელი მოწყვეტილია გარესამყაროს. სოფლებს არც ელექტროენერგია მიეწოდება. ბათუმი-ახალციხის საავტომობილო მაგისტრალზე ავტომანქანები ერთმანეთს გვერდს იმის გამო ვერ უვლის, რომ საავტომობილო მაგისტრალი სრულყოფილად არ არის თოვლისგან გაწმენდილი. 

კალათები კოლოტაურიდან

ხასან ფარტენაძის დილა ადრე იწყება. 9 საათიდან უკვე თხილის ბაღში, წნელების მოსამზადებლად გადის, თხილს ზედმეტ ქერქს აცლის, საგულდაგულოდ აწყობს, შემდეგ სახლთან ახლოს, ტყეში, სუროს მოსაგროვებლად ინაცვლებს და რამდენიმე საათში სახლში საქსოვად მომარაგებული მასალით ბრუნდება.

„ახლა გოდორს ვქსოვ, დილას თხილისა და სუროს წნელი დავამზადე, გავთალე, მერე წყალში ჩავდე დასალბობად. ადვილად რომ მოგყვეს მუშაობისას, ორი საათი მაინც უნდა გააჩერო წნელი წყალში, რომ დალბეს, მანამდე  წიფლის ბრტყელ სარებს ვამზადებ, მერე წყლიდან ამოვიღებ წნელებს, მრგვალად ვახვევ და მასალაც მზად არის. გოდორს, გიდელს, საკრეფელასა და კალათებს ვაკეთებ“, –  მიხსნის ბატონი ხასანი.

15 წლის იყო, როცა ეს ხელობა მეზობლისგან ისწავლა. ამბობს, რომ ახალგაზრდობაში ქსოვას ნაკლებ დროს უთმობდა, ახლა, როცა სამსახური არ აქვს, მთელ დღეს საყვარელ საქმეს აკეთებს.

„მეზობლად მოხუცი ბაბუა მაჰმუდი ცხოვრობდა, კარგი მოლაპარაკე მოხუცი იყო, სულ ქსოვდა. ერთ დღესაც ვუთხარი მასწავლე-მეთქი, მაშინ 15 წლისა ვიყავი. მითხრა, წადი, მოიტანე წნელები, მიყურე, ის გააკეთე, რასაც მე ვაკეთებ და ისწავლიო, მე რადა გასწავლო, ხელს ხომ ვერ მოგცემო – მითხრა. მახსოვს, მაშინ ამ სიტყვებზე გამეცინა. მართლაც ასე მოვიქეცი, კეთილი ბაბუისგან ვისწავლე ეს ხელობა, მეც დავიწყე ქსოვა, კარგა ხანს ვქსოვდი, მერე მძღოლად დავიწყე მუშაობა და საქსოვად დრო აღარ მრჩებოდა, როცა მოვიცლიდი, მაშინ ვამზადებდი გოდრებსა და კალათებს,“ – მიამბობს ბატონი ხასანი.

მუშაობისას სახერხი, ბრტყელტუჩა და ჩაქუჩი გვერდით უდევს, ამბობს, რომ ეს მისი ყოველდღიური სამუშაო ინვენტარია, ყველაზე მეტად მასალის შეგროვების პროცესი არ უყვარს:

„მასალის მომზადება რთულია, ტყეში წასვლა უნდა. ადგილზე რომ მოიტან, მერე ადვილია, ქსოვა მიყვარს, დრო გამყავს, რა უნდა აკეთო მოხუცებულმა, დაჯექი და ქსოვე, დროსაც გაიყვან, გაყიდი და ფულიც გექნება. ერთი გოდრის მოქსოვას სამი დღე მაინც სჭირდება, გოდორს ძირში სუროს წნელით ვქსოვ, მერე სუროს თხილის წნელით ვანაცვლებ“.

85 წლის მოხუცს ექვსი შვილი (ერთი გარდაეცვალა) 19 შვილიშვილი და  13 შვილთაშვილი ჰყავს. როცა ვეკითხები, ეხმარებიან თუ არა შვილები და შვილიშვილები საქმიანობაში, ეღიმება. საუბარში მისი ცოლი, ქალბატონი თენზილე ერთვება: „ვეხმარები შვილო, თხილისა და სუროს წნელების გათლაში. რა უნდა დემეხმაროს, მის გაკეთებულს ისევ ვთლი“ –  ხუმრობს ბატონი ხასანი.

ხასან ფარტენაძის რძალი, ციცინო ამბობს, არაერთხელ უთქვამთ მოხუცისთვის დაესვენა, მაგრამ იგი საქმეს ვერ ელევა.

„უქმად ყოფნა არ მიყვარს, დროც გამყავს, გავყიდი –  ფულიც მექნება, ბადიშებს ვაძლევ. უქმად რა გამაჩერებს, ბავშვობიდან ვშრომობ, დიდ გოდრებს 30 ლარში ვყიდი, პატარებს – 25 ლარად, ასეა გიდელიც, დიდი 20 ღირს, პატარა – 15, დიდი ზომისას დიდი შრომა უნდა, ასე არაა?!“

მოხუცებული არც მყიდველის ნაკლებობას უჩივის, ამბობს, რომ შეკვეთებსაც ხშირად იღებს:

„ყოველთვის მყავს მყიდველი, უფრო მეტად შემოდგომაზე, როცა ხურმა და მანდარინი შემოდის, ზოგი პატარა გოდორს მიკვეთავს, ზოგიც დიდს, მეც ვისაც როგორი უნდა ისეთს ვუმზადებ, მთავარია მყიდველსაც მოეწონოს და არც ის არ დარჩეს გულნატკენი. სულერთია რის გაკეთებას მთხოვს, ყველაფერს გულისყურით ვუდგები და ჩემს საყვარელ საქმეს ვაკეთებ, ზოგი ტელეფონზე მირეკავს, ზოგიც ადგილზე მოდის“.

აწუხებს ის, რომ მისი საყვარელი საქმე ახალგაზრდებს არ აინტერესებთ: „ახალგაზრდა ვინ მოდებს ხელს გოდორს, ახალგაზრდას არ აინტერესებს გოდორი, დიპლომებიანი არიან“.

თავისუფლების კუნძული

 

 

„ყველას თავისი ცხოვრება უნდა ჰქონდეს, თავისი სამყარო, სწორი და კარგი ეს იქნებოდა.  მხოლოდ ასე შეიძლება სხვისი ცხოვრების გაგება და დადგება დრო, როცა გაგება გახდება მთავარი და არა პრაქტიკული ზრუნვა და დახმარება… იცი რა? ადამიანი ხომ იშვიათად მოქმედებს უანგაროდ. ხშირად ზრუნვასა და სიყვარულში ისეთი ძალადობაა გახვეული, ვერც წარმოიდგენ… და ეს ძალადობა ყველაფერზე საშინელია. ვინც გარჩენს და გემსახურება, თავისუფლებას გართმევს ხშირად, სურს, რომ წაგართვას. შეუგნებლად ებრძვის შენს პიროვნებას და იცი, ერთხელაც, მწარედ, მწარედ გაგიკვირდება, რომ ის, ვინც გზრდიდა, გაჭმევდა, გბანდა, გივლიდა, გაცმევდა, ვერასოდეს ხვდება, რა დარდი გჭამს, რა სატკივარი“, – ეს ვაჟიშვილის აზრებია ნაირა გელაშვილის წიგნიდან `დედის ოთახი“.

 

პირადად მე ძალიან მიყვარს ეს წიგნი. მიზეზი, რატომაც ჩამიძვრა ის სულში და ზღვის იდუმალ ფსკერზე მაგრძნობინა თავი, დამაფიქრა საკუთარ სივრცეზე, არის აზრი, რომელიც გამიჩნდა ამ წიგნის წაკითხვის შემდეგ. პირადი სივრცის შექმნას ასე თუ ისე ყველა ადამიანი ახერხებს, თუმცა, ცხოვრებისეული ვნებათაღელვების გამო უამრავ ცვლილებას განვიცდით და ადამიანმა შეიძლება მისი შენარჩუნება ძნელად შეძლოს.

 

მე ცალკეული ადამიანების კი არა, მშობლების „თავისუფლების კუნძულზე“ მინდა საუბარი. „დედას ვუყვარვართ შვილები, დედა არ გვახსოვს შვილებსა“ – გვანამუსებს ვაჟა. ჩვენ, შვილებს, მარტივად გამოგვდის საკუთარი სივრცის გამოყოფა, ჩვენს ცხოვრებასა და მშობლების ცხოვრებას შორის გამყოფი ხაზის გავლება. დავფიქრებულვართ ოდესმე, რომ მშობელსაც შეიძლება ჰქონდეს პირადი სივრცე? სივრცე, სადაც შეძლებს საკუთარ თავთან, აზრებთან, მისწრაფებებთან, უბრალოდ თავის ცხოვრებასთან პირისპირ დარჩენას. დარჩენას მარტო, ჩვენ გარეშე…

 

საქართველოში მიჩვეულები ვართ, რომ ოჯახის წევრების პირადი ცხოვრება ხშირად ერთმანეთშია გადახლართული; შვილებს ბუნებრივად მიაჩნიათ მშობლების ზრუნვა, ვალდებულადაც თვლიან მშობლებს, რომ ისინი დაეხმარონ სხვადასხვა პრობლემის მოგვარებაში.

 

არასოდეს გაგჩენიათ გრძნობა თითქოს ზღვაში იძირები, უამრავ გრძელ და გადახლართულ წყალმცენარეს ედები, როცა მშობლების, – დედის ან მამის ნივთებს, ოთახს ხედავ? იდუმალს, ჩვენთვის ამოუხსნელს და უცხოს. ამ პატარა დეტალებში თითქოს თავისუფლების კუნძულია დაუცველად განფენილი, რომელსაც მშობლებს ვართმევთ ხოლმე შვილები ჩვენი თავკერძობით, ეგოიზმით. და ისინი კი დაუნანებლად გვითმობენ… პატარა კუნძული, სადაც მშობლები ჩვენ გარეშე რჩებიან სხვაგვარ სიმშვიდეში… ამაზე როცა დავფიქრდი, თავი დამნაშავედ ვიგრძენი და მაშინ შემებრალა ჩემი მშობელი… დავფიქრდი იმაზე, რომ შვილებმა უნდა მივცეთ მშობლებს გარკვეული დოზით თავისუფლების უფლება, რათა სამაგიეროდ მივიღოთ იმავე დოზის თავისუფლების ისეთივე (ან ცოტა მეტი) ულუფა. მათი ცხოვრება ხომ ბოლომდე ჩვენსაშია ისე ჩაქსოვილი, რომ გამოცალკევება შეუძლებელი თუ არა, ძალზე ძნელია.

 

განსაზღვრავს თუ არა ოჯახის ტიპი (ლიბერალური, ინდიფერენტული, ავტორიტეტული და ავტორიტარული) „თავისუფლების კუნძულის“ ქონა-არქონას? ამასთან ერთად გამიჩნდა კითხვა: ნიშნავს თუ არა ლიბერალური ან ინდიფერენტული ოჯახი „თავისუფლების კუნძულის“ ქონას? ეს ორი ტიპი გამოვყავი იმ მიზნით, რომ ავტორიტეტული და ავტორიტარული ოჯახის ტიპები არ გულისხმობს არჩევანის თავისუფლებას, ზემოთ ჩამოთვლილი ორი კი „მსუბუქ ფორმას“ წარმოადგენს.

 

პირადად მე, მგონია, რომ არც ერთი მათგანი, მიუხედავად მათი სიმარტივისა, თავისთავად არ გულისხმობს „თავისუფლების კუნძულის“ არსებობა-არარსებობას. ლიბერალური ოჯახის თვალსაზრისით მშობლები ნაკლებად აკონტროლებენ შვილებს, აძლევენ მათ სრულ თავისუფლებას, თუმცა აქტიურად ადევნებენ თვალ-ყურს მათ ცხოვრებას და ნებისმიერ დროს მზად არიან დახმარება გაუწიონ. რაც შეეხება ინდიფერენტულ ოჯახს, ის მითუმეტეს არ გულისხმობს ამ კუნძულის არსებობას. მშობლები ბოლომდე არიან ჩართულები საკუთარ პრობლემებში და შვილების მიმართ გულგრილი დამოკიდებულება აქვთ. ეს არ გულისხმობს პირადი სივრცის არსებობას.

 

კუნძული მხოლოდ მაშინ არსებობს, როცა არსებობს ადგილი შვილებისთვის და პატარა თავშესაფარი, საკუჭნაო გამოყოფილია მშობლის საკუთარი „მე“-სთვის, სადაც მას შეუძლია მარტოობაც, განტვირთვაც. რა თქმა უნდა, ეს არ გულისხმობს შვილებზე უარის თქმას, პირიქით, ამ კუნძულის წყალობით მშობლებისა და შვილების ურთიერთობა უფრო სისხლსავსე და მრავალფეროვანი უნდა გახდეს.

 

კიდევ ერთი კითხვა არ მასვენებს: იქნებ კონკრეტულ ინდივიდზეა დამოკიდებული ჰქონდეს თუ არა პირადი სივრცე და საკუთარი კუნძული? იქნებ ამ კითხვაზე პასუხის სირთულე მშობლისა და შვილის უპირობო სიყვარულში უნდა ვეძებოთ: შვილის გაჩენის დღიდან მშობელი ჩართულია მის მოვლა-პატრონობაში, მისთვის სასიცოცხლო მოთხოვნილებების დაკმაყოფილებაში ცხოვრების ორგანიზებაში.  შვილები იზრდებიან, მშობლები ასაკში შედიან, ეს კავშირი კი უწყვეტია. ალბათ, ამ პირობებში რთულია თავისუფლების კუნძულის „კვება“, რათა ის საბოლოოდ არ გაქრეს ნისლივით. როგორ შეიძლება შეინარჩუნო საკუთარი, პირადი სამყარო, კუნძული, როცა შვილის ცხოვრებაში მუდამ ახალი ეპოქების მონაცვლეობა იწყება.     

რკინის მოაჯირები 200 ათასად რუსთაველის გამზირზე

 

რუსთაველის გამზირი მთლიანად რკინის მოაჯირებით შემოკავდება. ამის შესახებ გადაწყვეტილება ბათუმის მერიამ მიიღო და ტექნიკურ სამუშაოებზე ტენდერიც გამოაცხადა. გამარჯვებული კომპანიის „ე-კლასის“ ხელმძღვანელი, ქეთევან ცეცხლაძე „ბათუმელებთან“ საუბარში ამბობს, რომ რკინის მოაჯირების დამონტაჟების პროცესი წლის ბოლომდე უნდა დასრულდეს.  

„ჯერჯერობით სამუშაოები მხოლოდ ამ ქუჩაზე მიმდინარეობს, თუ იქნება გადაწყვეტილება მიღებული სხვა ქუჩებზეც, აუცილებლად მივიღებთ იქაც მონაწილეობას. მოაჯირის დიზაინი ჩვენი შემუშავებულია და ვფიქრობ, ძალიან ლამაზია“, – ამბობს ქეთევან ცეცხლაძე.

 

ბათუმის მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის უფროსი ავთანდილ ბურკაძე აცხადებს, რომ რუსთაველის ქუჩის მსგავსი ბორდიურების გაკეთება სამომავლოდ გოგებაშვილის ქუჩაზეცაა გათვალისწინებული. „მოაჯირები უსაფრთხოების ზომებიდან გამომდინარე კეთდება. ფეხით მოსიარულეები ვეღარ გადაკვეთენ ყველგან ქუჩას და გადავლენ მხოლოდ სპეციალური გადასასვლელებით. რაც შეეხება გოგებაშვილის ქუჩას, ჯერ თანხა არ დაგვითვლია და არ ვიცი, რამდენი დაჯდება ღობის გაკეთება, მაგრამ სამომავლოდ ვაპირებთ“. 

 

მერიამ რკინით შემოაკავა ჭავჭავაძისა და გოგებაშვილის კვეთაში არსებული სკვერიც. ავთანდილ ბურკაძის თქმით, სკვერის შემოღობვა მოსახლეობის მხრიდან მწვანე საფარის გადათელვისგან დაცვით იყო განპირობებული. „ამ მონაკვეთში სტიქიური მოძრაობაა,  ფეხით მოსიარულეები ხშირად კვეთენ ამ სკვერს და მწვანე საფარს  აზიანებენ. ახლა კი მხოლოდ გადასასვლელი ბილიკით ისარგებლებენ“. 

სკვერის შემოღობვას შპს „მონოლითი 2005“-ი აწარმოებდა,  ტექნიკური სამუშაოები 21 ათასი ლარი დაჯდა. 

 

ცნობისთვის, ბათუმის ზღვისპირა, რუსთაველის ქუჩის რემონტისთვის, რომლის სიგრძეც 1600 მეტრია, ბათუმის მერიამ ბოლო ხუთ წელში 10-მილიონამდე ლარი დახარჯა. შესაბამისად, რუსთაველის ქუჩის ერთი მეტრის მოასფალტება-მოკირწყვლაში 566 ლარი, ხოლო განათებისთვის დამატებით ერთ მილიონზე მეტი ლარი დაიხარჯა.

 

ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ბათუმის ფილიალის წარმომადგენლის, ნინო ტავლალაშვილის შეფასებით, საბიუჯეტო დეფიციტის ფონზე მხოლოდ ერთი ქუჩისთვის საბიუჯეტო თანხის ყოველწლიურად ხარჯვა, არაგონივრულია.  „მსგავსი ჯებირებით და აკრძალვებით მოსახლეობას ვერ ასწავლი, როგორ გადაკვეთოს ქუჩა. ეს არის სამოქალაქო ცნობიერების საკითხი, რომელიც სხვა მხრივ უნდა უყალიბდებოდეს მოქალაქეს. ცოტა ხანში ჩვენ ვნახავთ იმას, რომ დაიწყება მსჯელობა რამდენად მიზანშეწონილი იყო ამ პროექტის განხორციელება, თუნდაც ესთეტიკური თვალსაზრისით. ამ პრინციპით, მაშინ მთელ ქალაქში უნდა მოხდეს ქუჩების აღჭურვა, რადგან ისეთივე ტემპით და ფორმით გადაკვეთენ მოქალაქეები ქუჩას სხვაგან, როგორც რუსთაველზე,  თუნდაც ჭავჭავაძის ქუჩაზე, რომელიც ასევე საკმაოდ ხალხმრავალია.

 

მაშინ, როცა ჩვენ ბათუმის სინამდვილეში გვაქვს ისეთი ქუჩები და უბნები, რომელთა მოშანდაგებაც კი არ მომხდარა წლებია, აბსოლუტურად მოუწესრიგებელია და იმის გამო, რომ ქუჩები მოხრეშილიც კი არ არის, ფიზიკურად გადაადგილება შეუძლებელია, ზედმეტი ფულის ხარჯვა თუნდაც ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, არაგონივრულია“. 

 

ბათუმის კეთილმოწყობის სამსახურის უფროსის ინფორმაციით, წელს ბათუმში 16 ქუჩის მოასფალტება დასრულდა. „გონიო-კვარიათში კეთდება 13 ჩიხი, რომელიც, ვფიქრობ, წელს მოესწრება. დაწყებულია ერისთავის, ბაგრატიონისა და აღმაშენებლის ქუჩების რეაბილიტაცია, მალე დასრულდება გუდიაშვილისა და სათნოების ქუჩების მოასფალტებაც“.

 

 

 

 

საბავშვო ჯოჯოხეთი უილიამ გოლდინგისგან

 

„ბუზთა ბატონში“ გოლდინგი ცდილობს, დაგვანახოს, რა შეიძლება მოხდეს იმ საზოგადოებაში, სადაც არ არსებობს შეზღუდვის მექანიზმი, უგულვებელყოფილია ყველანაირი ნორმა, კანონი და ადათი. კუნძული ამ შემთხვევაში ჩაკეტილი საზოგადოებაა, მოჯადოებული წრე, საიდანაც თავის დაღწევა შეუძლებელია.

 

როგორ წარმოგიდგენიათ ბავშვების ჯგუფი, რომელიც თვითმფრინავის დაღუპვის შემდეგ უკაცრიელ კუნძულზე ხვდება? გეტყვით, როგორც: ისინი კოცონს ანთებენ, ნადირობენ, ხილს აგროვებენ, მზეზე ირუჯებიან, ბანაობენ და ძალიან, ძალიან მხიარულად ატარებენ დროს. ბავშვები ხომ ყველაზე უცოდველი არსებები არიან.

 

თავიდან მართლაც ასე ხდება: ბავშვები ერთობიან. ზუსტად ისეთივე გასართობებით, როგორც ათასობით მათი თანატოლი გაერთობოდა. მაგრამ ნელ-ნელა ყველაფერი იცვლება, მათ შორის, გართობის საშუალებებიც. ბავშვები აღმოაჩენენ, რომ ძალაუფლება ყველაზე მძლავრი იარაღია,  ადამიანების სიცოცხლით გართობას კი ვერც ერთი თავშესაქცევი ვერ შეედრება, მითუმეტეს, თუ არავინ გაკონტროლებს, არც მშობელი ჩანს ახლომახლო და არც მასწავლებელი.

 

ცივილიზებული, კარგად აღზრდილი ბრიტანელი ბიჭები მალე გადაიქცევიან პატარა ველურებად, ზოგიერთი მათგანი კი ნამდვილ ურჩხულად. წიგნში ძალიან შემაძრწუნებლად და მოურიდებლადაა ნაჩვენები, რომ ურჩხული შეიძლება ნებისმიერ ჩვენგანში იმალებოდეს და უბრალოდ ხელსაყრელ დროსა და შესაბამის პირობებს ელოდეს გასაღვიძებლად.

 

მიუხედავად იმისა, რომ „ბუზთა ბატონი“, ერთი შეხედვით, ცუდად არ მთავრდება, დასასრული მაინც საოცრად უსიამოვნო შთაბეჭდილებას ტოვებს – ბავშვები, რომლებიც სახლში ბრუნდებიან, აღარასდროს იქნებიან ისეთები, როგორებიც კუნძულზე მოხვედრამდე იყვნენ –  მათ  ისეთი რამ ნახეს, რაც, შესაძლოა, ბევრ უფროსსაც არ უნახავს: ბევრი სისხლი და თანატოლები, რომლებიც მხოლოდ თამაშისა და ძალაუფლების გამო მზად იყვნენ მათ დასახოცად.

 

რაც შეეხება თვითონ ბუზთა ბატონს, ის სხვა არაფერია, თუ არა ყოველი ჩვენგანის ბნელი მხარე, ბოროტება, რომელიც ყოველ ადამიანში თვლემს. 

თვითმმართველობის კანონი და სოფელი

 

ელგუჯა ბაჯელიძე ქედის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოგნიძეებში ცხოვრობს. იგი ამბობს, რომ თვითმმართველობის კანონპროექტის შესახებ, რომელსაც მთავრობა განიხილავს, მისთვის მეტ-ნაკლებად ცნობილია. იგი ფიქრობს, რომ ამ კანონის დამტკიცების შემთხვევაში სოფელი მეტ დამოუკიდებლობას მიიღებს.

 

„სოფლის გასაჭირი გლეხკაცს უფრო ესმის. ზემოდან  მოსული კაცი ვერ გაგვიკეთებს იმას, რაც ჩვენთვის საჭიროა. პირველ ეტაპზე სამეურნეო პრობლემებია მისახედი. მექანიზაციის გარეშე სოფელი ვერ განვითარდება. მისახედია სოფლის გზები,“ – ამბობს ის.

 

მალხაზ ხიმშიაშვილი ზამლეთის თემის რწმუნებულია. იგი ამბობს, რომ კანონპროექტის დეტალებს არ იცნობს, თუმცა მოლოდინი იმის, რომ სოფელში ცხოვრება უკეთესობისკენ შეიცვლება, არსებობს: „თუკი ყველა თემს თავისი ბიუჯეტი ექნება, თვითონ განკარგავს და  გამგეობაზე აღარ იქნება დამოკიდებული, ამას რა ჯობია, ზედმეტ ბიუროკრატიას თავს დავაღწევთ.“ იგი იმაზეც ფიქრობს, როგორ შეიძლება სოფელი სამომავლოდ განვითარდეს: `ჩვენს სოფელში ისტორიული ციხესიმაგრე   და მუზეუმია, თუ ინფრასტრუქტურა  გაკეთდება, არც ტურისტებს დაეზარებათ ამოსვლა, ადგილზე ხელნაკეთებს იყიდიან, ადგილობრივ კერძებს დააგემოვნებენ და შემოსავალი გაჩნდება. 

 

თვითმმართველობის შესახებ ახალი კანონპროექტის დეტალები უცნობია ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კირნათში მცხოვრები თამილა შალიკაშვილისთვისაც, თუმცა მას მიაჩნია, რომ თუკი სოფელს დამოუკიდებელი ბიუჯეტი ექნება, მომავლის პერსპექტივას გააჩენს: „ჩვენს სოფელში მოსახლეობამ თხილის ბაღების მოშენება დაიწყო, თუკი ეს მეურნეობა განვითარდება, შემოსავალიც გაჩნდება. სხვა პერსპექტივას ამ ეტაპზე ვერ ვხედავ.“

 

კანონპროექტის იმ ვარიანტის თანახმად, რომელიც მთავრობამ მოიწონა, რეგიონული გაერთიანების ხელმძღვანელი ცენტრალური მთავრობის მიერ ადგილზე დანიშნული მოხელე, გუბერნატორია, ხოლო მის კოლეგიურ ორგანოს წარმოადგენს საბჭო, რომლის წევრებიც არიან გაერთიანებაში შემავალი მუნიციპალიტეტების საკრებულოების არჩეული წევრები, რომელთა რაოდენობა თუ პოლიტიკური კუთვნილება კანონში მოცემული კალკულაციის ფორმულით განისაზღვრება. საბჭო ზრუნავს მასში შემავალი სხვადასხვა მუნიციპალიტეტებისათვის საერთო მნიშვნელობის მქონე პროექტების განხორციელებაზე, საერთო გზების მოვლა-პატრონობაზე და ასე შემდეგ, ხოლო მისი ხელმძღვანელი გუბერნატორი, რომელიც რეგიონში ცენტრალური მთავრობის წარმომადგენელია, ასევე ანგარიშვალდებული ხდება საბჭოს წინაშეც, რომელსაც მისი თანამდებობრივი პასუხისმგებლობის საკითხის დაყენების ბერკეტიც აქვს.

 

„პირველი შემთხვევაა  არამარტო აღმოსავლეთ, არამედ მთელი ევროპის სისტემაში, როდესაც ხელისუფლება თვითონ ეუბნება თვითმმართველობებს, რომ ის უფლებები, რაც თქვენია, უნდა გადმოგცეთო. ამიერიდან მე აღარ გიბრძანებთ რა ჩაიცვათ, ეს უკვე თქვენი ნებააო. მმართველი ელიტა არასდროს ნებით არ უშვებს ამ ბერკეტებს ხელიდან“, – ამბობს დავით ლოსაბერიძე „ადგილობრივი დემოკრატიის ქსელის ცენტრის წარმომადგენელი“, რომელიც თვითმმართველობის რეფორმას წლებია ლობირებს.

 

თუმცა საზოგადოებრივი ჯგუფები მიიჩნევენ, რომ თვითმმართველობის ახალი კოდექსი, გამომდინარე ქვეყნის რეგიონული დაყოფის პრინციპიდან, ავტონომიის ერთგვარ ჩანასახს შეიძლება წარმოადგენდეს და ზოგიერთ კუთხეში შესაძლოა მომავალში სეპარატიზმიც წაახალისოს. ამ სულისკვეთებას იზიარებს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქი ილია მეორე, რომელმაც კანონპროექტის კონკრეტული მუხლის თუ კარის დასახელების გარეშე ზოგადად განაცხადა, რომ ქვეყნის დაშლის საფრთხეს ისიც ხედავს.

 

 

არასამთავრობო ორგანიზაცია სამოქალაქო კულტურის საერთაშორისო ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარე კოტე კანდელაკი, რომელიც ერთ-ერთი სპეციალისტია მათ შორის, ვინც ამ კოდექსის მომზადებაზე იმუშავა, „ბათუმელებთან“ აბსურდს უწოდებს მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ რეგიონულ გაერთიანებებს რაიმე სხვა მიზნები ჰქონდეს ან უარყოფითი შედეგები მოიტანოს ქვეყნის დაშლის თვალსაზრისით:

 

„საბჭო გააკონტროლებს გუბერნატორს, რომელზეც ხშირად არის ლაპარაკი, რომ ადგილზე უკონტროლო მოხელეა და ზეწოლას ახდენს თვითმმართველობაზე. მავანი ამბობს, რომ აი, თქვენ საქართველოს შლით და რომ, სიტყვაზე, ორი თაობის შემდეგ კახელი იტყვის, რომ მე ვარ  არა ქართველი, არამედ კახელი… ასეთი დამოკიდებულება [მოქალაქეების მიმართ] პირდაპირ შეურაცხმყოფელია და თუ ამ დონეზე ვართ, მაშინ სახელმწიფოებრიობაზე ლაპარაკიც ზედმეტია“, – ამბობს იგი და დასძენს, რომ ზემოხსენებულ რეგიონულ გაერთიანებებს არავითარი საკანონმდებლო ან სახელმწიფოებრივი ბერკეტი არ გააჩნია იმისათვის, რომ პოტენციურად მაინც შექმნან რაიმე სახის საფრთხე სეპარატიზმის თვალსაზრისით.

 

მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ კოდექსი ქვეყნის დაშლის საფრთხეს ქმნის, არ იზიარებენ არც საპარლამენტო უმცირესობაში. როგორც უმცირესობის წევრმა გია თევდორაძემ  „ბათუმელებს“ განუცხადა, რომელიც თვითთმართველობის საკითხზე მუშაობს, რეგიონული გაერთიანებების იდეა მისთვის ბუნდოვანია, თუმცა მისი პარტია რეფორმას არამარტო მხარს დაუჭერს, არამედ გულმხურვალე მხარდამჭერიც იქნება, ოღონდ იმ შემთხვევაში, თუ რეგიონული განვითარების სამინისტრო პარტიის პოლიტიკური მდივნის, ზურაბ ჯაფარიძის მიერ დასმულ 9 საჯარო შეკითხვას ადეკვატურად უპასუხებს. `ნაცმოძრაობის~ შეკითხვები შეეხება იმას, თუ რა დამატებითი სახსრების გამოყოფა გახდება საჭირო ბიუჯეტიდან ზოგადად მთლიანი რეფორმის ფარგლებში, რომელიც რამდენიმე წელზეა გათვლილი. ასევე პარტიას აინტერესებს კონკრეტულად რომელ მუნიციპალიტეტებს მიენიჭებათ თვითმმართველი ქალაქის სტატუსი, როდის დაინიშნება ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები და რა სისტემით ჩატარდება.

 

რას შეცვლის თვითმმართველობის შესახებ კანონი სოფლებისა და მუნიციპალიტეტებისთვის და არის თუ არა დღეს ქვეყანა მზად ახალი რეგიონალური მოწყობისთვის? 

 

არასამთავრობო ორგანიზაცია „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლის“ თავმჯდომარე, იურისტი ასლან ჭანიძე მიიჩნევს, რომ თვითმმართველობის ახალი კანონის ამოქმედება ქვეყანაში რეალურ დეცენტრალიზაციას შექმნის.

 

 „ქვეყანაში უნდა არსებობდეს რეალური დეცენტრალიზაცია. დღემდე თვითმმართველობა იმყოფებოდა პოლიტიკური წნეხის ქვეშ და უფლებამოსილების გამიჯვნა რეალურად არ ხდებოდა.

 

დეცენტრალიზაციის პირველი რეალური გამოხატულება იქნება არჩევითობის ინსტიტუტი, როცა მერებისა და გამგებლების არჩევა მოხდება პირდაპირი წესით.    შესაბამისად, ეს პირები აღარ იქნებიან რომელიმე პოლიტიკური ჯგუფის  გავლენების ქვეშ.

 

სოფლებში აირჩევა სოფლის საბჭოები, რომლებიც შეიმუშავებენ ძირითად პრიორიტეტებს და წარადგენენ საკრებულოებში. დეტალები, რა თქმა უნდა, დაიხვეწება, აქ მთავარი პრინციპი ის არის, რომ სოფლის გადასაწყვეტი ხდება პრიორიტეტები. ყველას გვახსოვს სოფლის დახმარების პროგრამა, რომელიც წინასწარ იყო გაწერილი, კრებები ფორმალურად ტარდებოდა და ეს გამოვლინდა კიდეც იმაში, რომ ყველა სოფელში გაკეთდა ძირითადად მოსაცდელები და თან ყველა ერთნაირი ფორმის და ფერის. მას შემდეგ, რაც სოფელი გახდება იურიდიული პირი, ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხა მის სახელზე წამოვა და შემცირდება ბიუროკრატიული ბარიერები.“ 

 

პრიორიტეტების დამტკიცების შემთხვევაში კონკრეტული სოფელი დაფინანსებას მიიღებს მიზნობრივი პროგრამის ფარგლებში. „სოფელს შეუძლია თვითონ დაწეროს კონკრეტული პროექტი და რომელიმე საერთაშორისო ორგანიზაციის დაფინანსებაც კი მიიღოს, გააჩნია, რას მოიფიქრებენ და როგორ“, –  განმარტავს ასლან ჭანიძე.

 

რამდენად პერსპექტიულია  თვითმმართველობის კანონი ნახევრადდაცლილი სოფლებისთვის და  როგორ განვითარდება მენეჯმენტი კვალიფიციური რესურსების გადინების პირობებში? –  ასლან ჭანიძის განმარტებით, დეცენტრალიზაციის პრინციპი სწორედ ამ პროცესების შეჩერებისკენ იქნება მიმართული: „სოფლები იმიტომ იცლება, რომ არავითარი ნათელი წერტილი განვითარების, არ არსებობს.  დეცენტრალიზაციის პირობებში შეიძლება რამდენიმე ახლომდებარე სოფელი გაერთიანდეს და რაღაც ერთობლივი პროექტები დაგეგმოს. არავინ უნდა იფიქროს, რომ  მე კანონი დავწერე და აწი სოფელმა მიხედოს თავის თავს. ნებისმიერი სტრუქტურა თავისი კომპეტენციის ფარგლებში უნდა იყოს მიმართული სოფლის განვითარებისკენ, მაგალითად, განათლების სამინისტრომ სკოლების განვითარებას უნდა შეუწყოს ხელი. არის სოფლები, სადაც შესანიშნავ ხელნაკეთობებს ამზადებენ, ეს შეიძლება განავითარო. თითოეულ სოფელთან უნდა მოხდეს  სპეციფიკური მიდგომა და ექსპერტებმა უნდა იმუშაონ, რა იქნება უმჯობესი კონკრეტული სოფლისა თუ რაიონისთვის. 

 

სოფლის თითოეული მცხოვრები უნდა იყოს დაინტერესებული, რომ  სოფელი ნაბიჯ-ნაბიჯ გახადოს მიმზიდველი. თუკი გომარდულში არის ტურისტული ინფრასტრუქტურა, მან განვითარება უნდა აიღოს იქეთკენ, რომ კურორტი მიმზიდველი გახადოს არა მარტო ზამთარში. პრიორიტეტები  კონკრეტული სოფლის თუ რაიონის საჭიროებებიდან უნდა განისაზღვროს. შეიძლება შუახევს ამ ეტაპზე სჭირდებოდეს ვერტმფრენი ან ყველგანმავალი მანქანა, ეს უნდა გადაწყვიტონ თვითონ. რაც შეეხება კვალიფიციურ რესურსს, რომ არ მოხდეს კადრების ქალაქში მიგრირება, საკრებულოებში უნდა შეინარჩუნონ ისინი, რომ შემდგომ სწორად წარიმართოს კონკრეტული სოფლის ლობირება.“  

 

 რაც შეეხება ენერგორესურსებს. ექნებათ თუ არა თვითმმართველობებს უფლება, მათ ტერიტორიაზე არსებული ჰესების თუ სხვა მსხვილი პროექტებიდან მოითხოვონ დივიდენდები თვითმმართველობის ბიუჯეტისთვის? როგორც ასლან ჭანიძე ამბობს, ენერგორესურსები ეკუთვნის სახელმწიფოს, „მაგრამ თუკი ხელისუფლების პოლიტიკა იქნება იქეთკენ მიმართული, რომ თვითმმართველობა ფინანსურად გაძლიერდეს, მას შეუძლია მიიღოს გადაწყვეტილება რომ ვთქვათ 0,1 პროცენტი მსხვილი ბიზნესის შემოსავლებიდან წავიდეს მუნიციპალიტეტის ბიუჯეტში“.     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

სოფელ წინსვლაში სახლი ჩამოინგრა

 

„ბათუმელების“ ინფორმაციით მოზარდი უვნებლად გადარჩა, დედამ კი სავარაუდოდ ტვინის შერყევა მიიღო. ადგილზე გამოძახებული იქნა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ბრიგადა. 

 

სახლის ნგრევის დროს ოჯახის ოთხივე წევრი სახლში იმყოფებოდა. ოჯახის წევრების თქმით, მათთვის უცნობია რა გახდა სახლის ჩამონგრევის მიზეზი. 

საგანგებო სხდომა აჭარის მთავრობაში

სხდომაზე რეგიონში შექმნის ვითარებას განიხილავენ. არჩილ ხაბაძის თქმით, ამ დროისათვის შუქი გრაფიკის გარეშე მიეწოდება ბათუმს, ქობულეთსა და ხელვაჩაურს. 

 

გზებისა და სამელიორაციო განყოფილების უფროსის, კახა შაშიკაძის თქმით მინიმუმ ოთხო დღეა საჭირო, რომ აჭარის ყველა სოფელთან მისასვლელი გზა გაიწმინდოს.

 

აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის, ნუგზარ სურმანიძის შეფასებით არსებულ სიტუაციისათვის მზად აღმოჩნდა რამდენიმე საავადმყოფო, მათ შორის, რეფერალური საავადმყოფო, „მედინა“ და „უნიმედ აჭარას“ ქსელი. მინისტრის თქმით ყველაზე დიდი პრობლემა პაციენტებისა და ფეხმძიმე ქალების ტრანსპორტირება აღმოჩნდა, იყო შემთხვევა, როცა მშობიარე ქალის საავადმყოფოში გადაყვანა ვერ მოხერხდა და ქალმა სახლში იმშობიარა.

 

განათლების მინისტრის, გიორგი თავამაიშვილის თქმით ამჟამად სასწავლო პროცესი ხულოს მუნიციპალიტეტის 49-ვე საჯარო სკოლაში მიმდინარეობს.  

 

აჭარის მთავრობის სხდომაზე სატელეფონო კავშირით აჭარის რაიონების გამგებლებმა მინისტრებს შექმნილი მდომარეობა გააცნეს. მთავრობის თავმჯდომარემ არჩილ ხაბაძემ ხულოს შუახევისა და ქედის გამგებლებს სარეზერვო თანხით დახმარება შესთავაზა, რომლითაც გზების თოვლისგან გაწმენდისთვის მუნიციპალიტეტებში არსებული კერძო ტექნიკის დაქირავებასა და საწვავს მოხმარდება.

 

 აჭარის მთავრობის სარეზერვო ფონდიდან თანხის გამოყოფასა და ხელშეკრულებების გაფორმებასთან დაკავშირებით ხვალ შეთანხმდებიან.

ჯაბა მემიშიში ევრაზიის თასის გათამაშების ჩემპიონი

 


ბათუმელი ჯაბა მემიშიში თავის წონით კატეგორიაში (60 კგ) ჩემპიონი გახდა კიკბოქსინგში ევრაზიის თასის გათამაშებაზე. შეჯიბრი თბილისში 29-30 ნოემბერს გაიმართა.

ჯაბა მემიშიშს თბილისში გამართულ ჩემპიონატზე ახლდა აჭარის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი თემურ დანელია. მწვრთნელის თქმით, ახალგაზრდა სპორტსმენმა ყველა მოწინააღმდეგე ღირსეულად დაამარცხა.

შეჯიბრში საქართველოს გარდა მონაწილეობდნენ სპორტსმენები უკრაინიდან, აზერბაიჯანიდან, სომხეთიდან და ირანიდან.

ჯაბა მემიშიში არის საქართველოს ნაკრების წევრი, საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი, კავკასიის ქვეყნების სამგზის ჩემპიონი და არაერთი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.

ევრაზიის თასის გათამაშებაზე კიდევ ერთი ბათუმელი, კიკბოქსინგის ფედერაციის წევრი სანდრო ტუღუში მსაჯის რანგში იყო მიწვეული. 23 წლის სანდრო ტუღუში საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯია.


მანდარინები

„ხომ შეიძლება თავისი ნებით გადაყაროს გლეხმა მანდარინი?“  –  ეს მურმან დუმბაძემ მკითხა გადაცემაში. მანამდე მე ვკითხე, აპირებდა თუ არა პოლიტიკის დატოვებას, თუკი ციტრუსის სეზონი ჩავარდება? საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ორი დღით ადრე მურმან დუმბაძემ „დიალოგში“  თქვა: „თუკი წელს მეციტრუსე თუნდაც ერთ კაკალ მანდარინს გადააგდებს, პოლიტიკას დავტოვებ“.

ჰოდა, თუკი გლეხობას კარგ ფასს სთავაზობენ, მაგრამ ისინი მანდარინს მდინარეში ყრიან, მურმან დუმბაძემ პოლიტიკა რატომ უნდა დატოვოს? ან თუკი მეციტრუსეები ჭაჭას სვამენ და საქმეს არ აკეთებენ, მინისტრი ზაურ ფუტკარაძე რა შუაშია? მერე რა, რომ ციტრუსის სეზონის დაწყებამდე მინისტრი განბაჟების შემცირებულ ტარიფებზე საუბრობდა, ექსპორტიორები კი საუბრობენ იმაზე, რომ განბაჟებაში არაფერი შეცვლილა.

მერე რა, რომ დაპირებული გემი რახანია მოდის…

როდის ან რაში სჭირდებათ პოლიტიკოსებს ილუზიის შექმნა? ვინ შეიძლება დააჯერო, მაგალითად, როცა ირწმუნები: ციტრუსი იყიდება, ყველაფერი გენიალურადაა, მაგრამ „მეციტრუსე ციტრუსს წყალს ატანს“? „მეციტრუსეები ჭაჭას სვამენ და უმჯობესია ხარისხიანი ციტრუსის მოყვანაზე იზრუნონ“, ან კიდევ: „გადაცემაში ერთი წლის განმავლობაში ვერ გესტუმრეთ იმიტომ, რომ მოუცლელი ვარ და ძალიან ვიღლები“; (ეს ბოლო პასუხი ავთანდილ ბერიძეს ეკუთვნის).

ილუზია ალბათ მაშინაა „საჭირო“, როცა პოლიტიკოსს სჯერა, რომ რაც უნდა მოხდეს, სისუსტე არ უნდა აჩვენოს ვინმეს. პირიქით, უნდა დაანახოს ყველას, რომ უკან არ იხევს, სათავეში დგას, ძლევამოსილია, აღმატებულია, კი არ დაიქირავა ხალხმა, არამედ თავად მას ემორჩილებიან და ხალხს, რასაც უნდა იმას ეტყვის.

გეტყვის, რომ „მოგზავნილი ხარ“, „ჩაწყობილი ზარია“, „მითხარით სახელი და გვარი, სად ცხოვრობთ?“  – ამ ფრაზებით „უტევდა“ მურმან დუმბაძე მაყურებელს, ვინც სეზონის პრობლემებზე სვამდა შეკითხვებს.

მხოლოდ მაყურებელს არა, ჟურნალისტებსაც წამოგვიყენა პრეტენზია იმ საღამოს მურმან დუმბაძემ. გვითხრა, რომ „ვაწყობთ ზარებს“და `შეგნებულად ვარჩევთ კრიტიკულ ზარებს“.

მერე რა, რომ ამას ვერ ადასტურებს პარლამენტის ვიცე-სპიკერი? მერე რა, რომ მაყურებელი ზედიზედ რეკავს და ერთსა და იმავეს ამბობს?

ეს ჟურნალისტები ამუქებენ სურათს, არ ასვენებენ მანდარინებს, თორემ არაფერი უჭირს მეციტრუსეს…

ჭაჭას სვამს და გაბრუებული დადის.

ბათუმი-ქედის მიმათულებით ავტომაგისტრალზე მეწყერი ჩამოწვა

 

„წუხელ ღამის 12 საათზე ჩამოწვა, მერე 3-ზე და დღეს დილით კიდევ 6 საათზე. ახლა გზა გაწმენდილია. მთელს მუნიციპალიტეტში შუქი არ არის, გზები იწმინდება, მაგრამ  სოფლების მიმართულებით მოძრაობა შეზღუდულია,“ – განუცხადა „ბათუმელებს“ დავით დუმბაძემ.

 

დიდთოვლობაა შუახევსა და ხულოს მუნიციპალიტეტში.  სოფლების უმრავლესობაში მისასვლელი გზები გაუწმენდავია. ზოგგან თოვლის საფარი 2,5 მეტრს აღწევს, 1,5 მეტრი თოვლია  დაბა ხულოში.

 

„ამჟამად ხულოში გადაუღებლად თოვს. სოფლების უმრავლესობაში თოვლის საფარი მაღალია და იმის გამო რომ შუქი არაა,  სატელეფონო კონტაქტიც ვერ ხერხდება. ცენტრალური მაგსიტრალი იწმინდება. ხულოში  მეტრნახევარს აღწევს  თოვლის საფარი,“  – განაცხადა ბათუმელებთან საუბარში ხულოს მუნიციპალიტეტის გამგებელმა ბესიკ ბაუჩაძემ.

 

მისივე ინფორმაციით მოძრაობა შეზღუდულია სხალთის  მიმართულებით. აჭარაში მესამე დღეა გადაუღებლად თოვს.

 

REAP -ის ტექნიკური დახმარების პროგრამაში მონაწილეობისთვის აგრობიზნესების მიერ განაცხადების წარდგენის მოთხოვნა

 

 


აშშ საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს სასოფლო-სამეურნეო  წარმოების ეფექტიანობის აღდგენის პროექტს (შემდგომში REAP) საქართველოში ახორციელებს კომპანია CNFA, ქვეკონტრაქტორების – კომპანია CARANA და კომპანია WFLO (მსოფლიოს სურსათის ლოჯისტიკური ორგანიზაცია) დახმარებით. REAP სოფლად შემოსავლებისა და დასაქმების ზრდას ისახავს მიზნად აგრობიზნესში ინვესტიციების მოზიდვის და  ტექნიკური დახმარების უზრუნველყოფის გზით. ტექნიკური დახმარებით ისარგებლებენ ის საწარმოები, რომლებიც ამარაგებენ მცირე და საშუალო აგრობიზნესებს პირველადი წარმოებისათვის საჭირო  მასალებით (თესლი, ნერგები, სასუქი, მცენარეთა დაცვის საშუალებების და ა.შ.) ან უწევენ მათ სხვადასხვა მომსახურებას (კონსულტაციები, ტრენინგები, ინფორმაცია და ა.შ.). REAP ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის დარგში ინვესტიციების მოზიდვას,  შეამცირებს სოფლად მცირე და საშუალო საწარმოებისა და მეწარმეთათვის არსებულ რისკ – ფაქტორებს, გააძლიერებს მდგრად კომერციულ კავშირებს მწარმოებლებს, მიმწოდებლებს, დამამზადებლებს და ადგილობრივ ბიზნეს საკონსულტაციო კომპანიებს შორის.

 

REAP გამოსცემს წინამდებარე მოთხოვნას  საქართველოში რეგისტრირებული აგრობიზნესების მიერ ტექნიკური დახმარების მიღების მიზნით განაცხადების წარდგენის თაობაზე. ტექნიკურ დახმარებას მიიღებენ შემდეგი ტიპის აგროსაწარმოები:

 

  • პირველადი წარმოება (სანერგე მეურნეობები, სათესლე მასალის მწარმოებლები, სათბურები, ფერმერთა ორგანიზაციები)
  • ფერმერთა მომსახურების ცენტრები (კერძო აგრობიზნესი, კოოპერატივები, ფერმერთა რეგისტრირებული ორგანიზაციები)
  • ინფორმაციის და მომსახურების მიმწოდებლები (ლაბორატორიები, ბაზრის შესახებ ინფორმაციის მიმწოდებლები, ინდუსტრიული ასოციაციები)
  • მექანიზაციის ცენტრები (კერძო აგრობიზნესები, კოოპერატივები, ფერმერთა რეგისტრირებული ორგანიზაციები)
  • მოსავლის აღების შემდგომი დამუშავების და გადამუშავების საშუალო და მცირე ზომის   საწარმოები (კერძო აგრობიზნესები, კოოპერატივები, მოვაჭრეები, ექსპორტიორები)

 

საკონსულტაციო მომსახურების მიმწოდებლების შერჩევა მოხდება წინასწარ გაწერილი  პროცედურის შესაბამისად. ზემოთჩამოთვლილი აგრობიზნესების ტექნიკური დახმარება მოიცავს შემდეგ სფეროებს:

 

  • ბიზნესის ადმინისტრირება, მიწოდების ჯაჭვის მართვა და მარკეტინგი
  • ფერმერთა ტრეინინგი და ტექნოლოგიების და ჯიშების დემონსტრაცია
  • სურსათის ხარისხის და უვნებლობის სტანდარტების დანერგვა და სერტიფიცირება
  • მოსავლის აღების შემდეგ პროდუქციის დაბინავების, შენახვის და გადამუშავების ტექნოლოგიების  და დანადგარების მოძიება და შესყიდვის ხელშეწყობა. 
  • ადამიანური რესურსების მომზადება
  • სპეციალური ინიციატივები

 

მცირე და საშუალო საწარმოების შესაბამისობის  მოთხოვნები

  1. კომპანიის ტიპი – კომპანია დარეგისტრირებული უნდა იყოს საქართველოში და უნდა ოპერირებდეს  აგრობიზნესის სფეროში;
  2. საკუთრება – კომპანია უნდა იყოს 100% კერძო საკუთრებაში

 

დაინტერესებულმა აგროსაწარმოებმა სტანდარტული განაცხადი უნდა გაგზავნონ   ელ–ფოსტით, მისამართზე sme@georgiareap.org ან წარადგინონ REAP–ის ოფისში კოსტავას ქ. #47, ოთახი 22, არა უგვიანეს 2013 წლის 31დეკემბრის 17 საათისა თბილისის დროით. განაცხადის ფორმა, შერჩევის კრიტერიუმები და შესაბამისი დოკუმენტები შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე: https://www.jobs.ge/66176/ გთხოვთ ელ.წერილის თემის სტრიქონში მიუთითოთ თქვენი კომპანიის სახელწოდება და“REAP SME EOI”. 

ცხელი ხაზის ნომერი: 595 030361

მოთხოვნა ბიზნეს–სერვისების მიმწოდებელი ქართული ორგანიზაციების მხრიდან დაინტერესების გამოხატვის შესახებ

აშშ საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს სასოფლო-სამეურნეო  წარმოების ეფექტიანობის აღდგენის პროექტს (შემდგომში REAP) საქართველოში ახორციელებს კომპანია CNFA, ქვეკონტრაქტორების – კომპანია CARANA და კომპანია WFLO (მსოფლიოს სურსათის ლოჯისტიკური ორგანიზაცია) დახმარებით. REAP სოფლად შემოსავლებისა და დასაქმების ზრდას ისახავს მიზნად აგრობიზნესში ინვესტიციების მოზიდვის და  ტექნიკური დახმარების უზრუნველყოფის გზით. ტექნიკური დახმარებით ისარგებლებენ ის საწარმოები, რომლებიც ამარაგებენ მცირე და საშუალო აგრობიზნესებს პირველადი წარმოებისათვის საჭირო  მასალებით (თესლი, ნერგები, სასუქი, მცენარეთა დაცვის საშუალებები და ა.შ.) ან უწევენ მათ სხვადასხვა მომსახურებას (კონსულტაციები, ტრენინგები, ინფორმაცია და ა.შ.). REAP ხელს შეუწყობს სოფლის მეურნეობის დარგში ინვესტიციების მოზიდვას,  შეამცირებს სოფლად მცირე და საშუალო საწარმოებისა და მეწარმეთათვის არსებულ რისკ – ფაქტორებს, გააძლიერებს მდგრად კომერციულ კავშირებს მწარმოებლებს, მიმწოდებლებს, დამამზადებლებს და ადგილობრივ ბიზნეს საკონსულტაციო კომპანიებს შორის.

 

REAP გამოსცემს წინამდებარე მოთხოვნას დაინტერესების გამოხატვის შესახებ (EOI) სათანადო კვალიფიკაციის მქონე ბიზნეს–მომსახურების მიმწოდებელი ქართული  ორგანიზაციების მხრიდან. ეს ორგანიზაციები მოიცავს (მაგრამ არ შემოიფარგლება) კომერციულ საკონსულტაციო კომპანიებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებს, საგანმანათლებლო ინსტიტუტებს და  დარგობრივ ასოციაციებს. EOI-ის მიზანია აგრობიზნესის დარგში ბიზნეს–კონსულტაციების და ტრეინინგის მომსახურების განხორციელება ქვემოთ ჩამოთვლილ ტექნიკურ სფეროებში:

 

  • ბიზნესის ადმინისტრირება, მიწოდების ჯაჭვის მართვა და მარკეტინგი
  • ფერმერთა ტრეინინგი და ტექნოლოგიების და ჯიშების დემონსტრაცია
  • ხარისხის სტანდარტები და სერტიფიცირება
  • მოსავლის აღების შემდეგ პროდუქციის დაბინავების, შენახვის და გადამუშავების ტექნოლოგიები
  • ადამიანური რესურსების მომზადება
  • სპეციალური ინიციატივები
  •  

შერჩევის პროცესის  I ეტაპზე REAP განსაზღვრავს მინიმუმ 5 ბიზნეს–მომსახურების მიმწოდებელს (BSP), რომლებიც გაუწევენ მომსახურებას  REAP–ს, აგრობიზნესებს  და ფერმერებს   პროექტის პირველი წლის და შემდგომი პერიოდის განმავლობაში.  

 

შერჩევა ხდება შემდეგი კრიეტერიუმების საფუძველზე:

 

  1. ორგანიზაციის/კომპანიის გამოცდილება (კომპანიის და/ან მისი პარტნიორების და ძირითადი პერსონალის გამოცდილება);
  2.  თანამშრომელთა კვალიფიკაცია (პარტნიორების/ძირითადი პერსონალის პირადი საკვალიფიკაციო მონაცემები (CV));
  3. კომპეტენციის სფერო (კომპანიის და/ან მისი პარტნიორების ძირითადი პერსონალის პროფესიული გამოცდილება აგრობიზნესის დარგში);
  4. რეგიონში მუშაობის გამოცდილება (კომპანიის საკონსულტაციო ქსელის მასშტაბი, მცირე ქალაქებსა და სოფლებში სერვისების მიწოდების შესაძლებლობა და რესურსი);
  5. წარსულში განხორციელებული სამუშაო/სერვისები  (განხორციელებული სამუშაოები და გაზომვადი  შედეგები – მინიმუმ 5 მაგალითი, რეკომენდატორების მითითებით).

დაინტერესების შემთხვევაში საჭიროა განაცხადის და თანმდევი დოკუმენტების გაგზავნა ელ–ფოსტით შემდეგ მისამართზე: bsp@georgiareap.org არა უგვიანეს 2013 წლის 31დეკემბრის 17 საათისა. განაცხადის ფორმა  და შესაბამისი დოკუმენტები შეგიძლიათ იხილოთ ბმულზე https://www.jobs.ge/66177/ გთხოვთ ელ.წერილის თემის სტრიქონში მიუთითოთ თქვენი კომპანიის სახელწოდება და“REAP BSP EOI”.  

 

ცხელი ხაზი: 595 030361

ფოტორეპორტაჟი შუახევიდან

 

შუახევის მუნიციპალიტეტის რიგ სოფლებში თოვლის საფარმა ერთ მეტრს მიაღწია. შუახევში ისევ გადაუღებლად თოვს.

შუახევი ელექროენერგიის გარეშე დარჩა

მუნიციპალიტეტის გამგებლის ტარიელ ებრალიძის თქმით, ელექტოენერგიის მიწოდების აღდგენას გადაუღებელი თოვა უშლის ხელს.

 

„გუშინ და დღეს გადადაუღებლად თოვს. თოვლის საფარმა დაბაში 50 სმ-ს მიაღწია. სოფლებში უფრო მეტი სიმაღლის თოვლია. დაზიანებულია ელექტროენერგიის ძირითადი ხაზი და რაიონს ამ ეტაპისთვის არ მიეწოდება. გზები ჩაკეტილია. გარდა მაღალი სიმძლავრის მანქანებისა, სხვა ავტომობილები ვერ მოძრაობენ. ასეთ ამინდში რეკომენდირებული არ არის გაწმენდა. ტექნიკის მოძრაობამ შეიძლება ზვავიც კი გამოიწვიოს, ამიტომ ველოდებით თოვის გადაღებას. ტრაქრორები და საწვავი მობილიზებულია. ამინდი გაუმჯობესდება თუ არა დავიწყებთ გაწმენდას“, – განმარტა ტარიელ ებრალიძემ.

 

ხულოს სოფლებში 1 მეტრამდე თოვლი მოვიდა


 

„დაბაში ახალი თოვლი გვაქვს 50-60 სმ. სოფლებში მეტრზე მეტია. ამ ეტაპზე თოვს. ჩვენ ვეცდებით ცენტრალური გზები გავხსნათ, მუშაობს 4 თუ 5 ტრაქტორი. რაც შეეხება სოფლებში მისასვლელ გზებს, აქაც მუშაობს ტრაქტორი  ფეხით სასიარულო გზები რომ იყოს. ისეთი სიტუაცია არ გვაქვს, რომ ავადმყოფი იყოს გადასაყვანი, ან რამე მანქანა იყოს ჩაკეტილი. ბათუმი-ხულო-გოდერძის მიმართულებით გზა დაახლოებით 3 საათში გაიწმინდება.




ამ მომენტისთვის მნიშვნელოვანი გვაქვს ის, რომ სხალთაში გუშინ ჩამოვიდა ზვავი და 40 მეტრი სიგრძის გზა გადაკეტა. ზვავს ზარალი არ მოჰყოლია. მიმდინარეობს გაწმენდითი სამუშაოები. იმ ადგილას შემოვლითი გზა გაკეთდა, თუმცა მძღოლებს მაინც ვურჩევთ ამ მიმართულებით მოძრაობისგან შეიკავონ თავი“, – განმარტავს ხულოს მუნიციპალიტეტის გამგებელი ბესიკ ბაუჩაძე.


The Paper Cinema წარმოგიდგენთ „ოდისეას“

 

 

 

მაყურებელი ნახავს თანამედროვე, არაორდინალური კომპანიის The Paper Cinema და „ბათერსი არტ ცენტრის“ ერთობლივი პროექტით გაცოცხლებულ ჰომეროსის „ოდისეას“, რომელიც ილუსტრაციების, ცოცხალი მუსიკისა და თოჯინების გამოყენების საშუალებით იქნება გადმოცემული.

 

 

დასი იყენებს ანიმაციის, მუსიკის, კინოსა და თეატრის ენას, რათა მაყურებელს მოუთხროს ისტორიები. კალმითა და მელნით ოსტატურად შესრულებული ილუსტრაციების მანიპულირება ხდება  რეალურ დროში, ცოცხლად და ვიდეოკამერის მიერ და პროექცირდება დიდ ეკრანზე.

 

 

პრესრელიზის თანახმად, ქაღალდისგან გამოჭრილი თოჯინებით სავსე ჩემოდანი სცენაზევე  გარდაიქმნება ცოცხალ პერსონაჟებად და  ულამაზეს პეიზაჟებად.  ამასთანავე, მაყურებლის თვალწინ იქმნება მუნჯი კინო,  რომლის ილუსტრაციასაც  მუსიკოსების მიერ ცოცხლად შესრულებული მუსიკა ახდენს, რომელიც სპექტაკლის ორგანული ნაწილია. „ოდისეას“ კარგი გამოხმაურება ჰქონდა პრესაშიც, ბრიტანულმა „ტელეგრაფმა“ მას უწოდა „დახვეწილად შესრულებული სპექტაკლი, რომელიც აუცილებლად აღგაფრთოვანებთ“,  „გარდიანმა“ კი – „ჰომეროსის ისტორიის ოსტატური გადამუშავება“.  

 

 

კომპანია The Paper Cinema 2004 წელს დააარსეს ნიკოლას როულინგმა, იმოჯენ ჩარლსტონმა და კრისტოფერ რიდმა. კომპანია მათთვის დამახასიათებელ  ორიგინალურ  შემოქმედებას აცნობს მაყურებელს როგორც დიდ ბრიტანეთში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ.

 

 

The Paper Cinema მოწვევა გადაწყდა ბრიტანეთის საბჭოსა და  აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ერთობლივი თეატრალური პარტნიორობის  პროექტის ფარგლებში, რომლის განხორციელება 2012 წელს დაიწყო  ურთიერთშეთანხმების მემორანდუმის გაფორმების საფუძველზე.

 

 

 

სკრინინგის პროგრამით გამოკვლეული 1494 ქალიდან 207 სიმსივნე აღმოაჩნდა

 

 

„მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან ბევრი ინფორმაცია ვრცელდება სკრინინგის პროგრამაზე, საზოგადოების უმარავლესობამ მაინც არ იცის მის შესახებ და არც ის, თუ რატომ ხორციელდება. ჩვენი ორი ძირითადი გზავნილი არის, რომ ორ ასაკობრივ ჯგუფს, 25-დან 60 წლამდე და 40-დან 70 წლამდე ადამიანებს შეუძლია უფასოდ გაიკეთონ სკრინინგული გამოკვლევა წელიწადში ერთხელ. და მეორე  – გამოკვლევის ჩატარებისთვის არ არის საჭირო ადამიანს რამე სტკიოდეს“ –  აღნიშნა საზღვაო ჰოსპიტალის ონკოქირურგმა თეიმურაზ გოგიტიძემ.

 

 

საზღვაო ჰოსპიტალის მონაცემებით 2012 წლის მაისიდან დღემდე სკრინინგის პროგრამის ფარგლებში 1494 ქალს ჩაუტარდა საშვილოსნოს ყელის კიბოს გამოკვლევა. მათგან 207 პაციენტს გამოუვლინდა სიმსივნე. 150 გამოკვლეულ ქალში კი 4 აღმოაჩნდა ძუძუს კიბოს ავთვისებიანი სიმსივნე.

 

 

პროსტატის კიბოს სკრინინგი ჩაუტარდა 298 მამაკაცსაც. გამოვლინდა პროსტატის ჯირკვლის 12 ავთვისებიანი სიმსივნე.

 

როგორც ჰოსპიტალის წარმომადგენლები ამბობენ, გამოკვლევა საჭიროა მაშინაც კი, როცა ადამიანს არაფერი აწუხებს, სკრინინგის პროგრამა და ადრეული დიაგნოსტირება კი ამცირებს კიბოს განვითარების რისკს.

 

 

საქართველოს რეგიონებში სკრინინგის პროგრამას ახორციელებს ეროვნული სკრინინგ ცენტრი კონტრაქტორ საავადმყოფოებთან ერთად, რომელთა შორის ბათუმში საზღვაო ჰოსპიტალიცაა. სკრინინგ პროგრამა დაფინანსებულია დაავადებათა კონტორლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრის მიერ.  

Exit mobile version