Batumelebi

სხალთის ეპისკოპოსმა, სპირიდონმა 21 აპრილს ონლაინკონფერენცია გამართა, რომელსაც, მისი თქმით, 90 პროფესორ-მასწავლებელი ესწრებოდა. კონფერენციაში მონაწილე პროფესორ-მასწავლებლები ძირითადად იმ უნივერსიტეტში მუშაობენ, რომლის რექტორიც თავად სპირიდონია. თუმცა ესწრებოდნენ ისინიც, რომლებიც ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობენ ლექციებს.

საქმე იმაშია, რომ სახალხო დამცველმა, ნინო ლომჯარიამ 16 აპრილს სცადა შესულიყო ნინოწმინდის ბავშვთა სახლში, რომელიც ეპისკოპოს სპირიდონის პატრონაჟის ქვეშაა. მას ამის უფლება არ მისცეს, რაც კანონის დარღვევაა. კონფერენციაც სწორედ ამ საკითხს მიუძღვნა სხალთის ეპისკოპოსმა.

21 აპრილის კონფერენციის მონაწილე პროფესორ-მასწავლებლებს ეპისკოპოსმა სპირიდონმა სთხოვა, ესაუბრათ იმ დადებით მხარეებზე, რაც მათ ნინოწმინდის ბავშვთა სახლში ნახეს. ეპისკოპოსმა მათთანაც იქადაგა, რომ სახალხო დამცველი ნინო ლომჯარია ეკლესიის მტერი და გარყვნილი ადამიანია.

ეპისკოპოსმა სპირიდონმა კონფერენციის მონაწილე პროფესორ-მასწავლებლებს დაუზუსტა, თუ რატომ არ უშვებს ნინოწმინდის ბავშვთა სახლში სახალხო დამცველს – იმიტომ, რომ მას სურს „დააკანონოს გარყვნილება, ერთნაირსქესიანთა ქორწინება. ამიტომ მისი შეშვება იქ არაფრით არ შეიძლება. მასეთი ადამიანი სახლშიც კი არ უნდა შეუშვა“. ეს ციტატაც სასულიერო პირს ეკუთვნის. ონლაინკონფერენციას ესწრებოდნენ არასრულწლოვანი ბავშვებიც.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა იმ პროფესორ-მასწავლებლებს, რომლებიც კონფერენციაში მონაწილეობდნენ და ჰკითხა, იზიარებენ თუ არა ისინი ეპისკოპოსის პოზიციას სახალხო დამცველთან დაკავშირებით და ხედავენ თუ არა პრობლემას იმაში, რომ ეპისკოპოსი არ ემორჩილება ერთ-ერთ სახელმწიფო ინსტიტუციას, ანუ კანონს?

შუახევის ყოფილმა მერმა, ტარიელ ებრალიძე, რომელიც დღეს აჭარის განათლების ფონდში მუშაობს, კონფერენციაზე თქვა, რომ ნინოწმინდის ბავშვთა პანსიონის კრიტიკა „ეკლესიის წინააღმდეგ ტოტალური შეტევის ერთ-ერთი ფრაგმენტია. ლიბერასტების მიერ არის შექმნილი, რომ პატრიოტიზმს ებრძოლონ“.

თუმცა „ბათუმელებთან“ მან თქვა, რომ ეპისკოპოს სპირიდონის პოზიციას, როცა ის სახალხო დამცველს გარყვნილს და ბილწს უწოდებს, ამ ნაწილში არ იზიარებს.

„მე სატანას არ ვუწოდებ არავის. ჩემი იქ დასწრება (ონლაინშეხვედრაზე) არ ნიშნავს იმას, რომ ყველამ იქ რა აზრიც გამოთქვა, ყველაფერს ვეთანხმები. მე გამაჩნია ჩემი შეხედულება. ქვეყანაში უნდა არსებობდეს სახალხო დამცველი, უნდა არსებობდეს თავისუფალი მედია და უნდა არსებობდეს დამოუკიდებელი აზრი. თუმცა ვერავის დავეთანხმები იმაში, რომ ნინოწმინდის პანსიონში საშინელება ხდება,“ – ამბობს ებრალიძე.

მისი აზრით, სახალხო დამცველი პანსიონში მცხოვრებ ბავშვებს აღმზრდელების თანდასწრებით უნდა შეხვდეს და არა მარტო. ასევე, ის ამბობს, რომ ამ ბავშვების მდგომარეობის შესწავლა თუ ვინმეს სურს, ღონისძიებებზე უნდა ჩავიდეს და დაესწროს.

ეპისკოპოსი სპირიდონის მიერ გამართულ ონლაინკონფერენციას კიდევ ერთი ყოფილი მერი, ბესიკ ბაუჩაძე ესწრებოდა. ის ახლა ხიჭაურის უნივერსიტეტშიც მუშაობს და ბსუ-შიც კითხულობს ლექციებს.

კონფერენციაზე მან თქვა: „ჩვენ მხარს გიჭერთ მეუფეო“. თუმცა „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ სპირიდონის პოზიციას სახალხო დამცველთან მიმართებაში არ იზიარებს.

„მე, რა თქმა უნდა, ვემიჯნები ასეთ გამონათქვამებს. არ ვიზიარებ მაგ პოზიციას (რომ სახალხო დამცველი ბილწი და სატანაა), ასეთი დამოკიდებულება არ შეიძლება. ყველა სახელმწიფო ინსტიტუტს პატივს ვცემ, ყველა ინსტიტუტმა უნდა იმოქმედოს, ეს არის დემოკრატია, თუმცა ინსტიტუტებს შორის ურთიერთთანამშრომლობა ჩემი გასარკვევი არ არის,“ – ამბობს ბაუჩაძე.

ხულოს ყოფილი მერის თქმით, სახალხო დამცველს კონსტიტუციურად აქვს უფლება, შევიდეს ასეთ დაწესებულებებში.

ონლაინკონფერენციას ესწრებოდა ბათუმის ხელოვნების უნივერსიტეტის რექტორი მაია ჭიჭილეიშვილიც. „ბათუმელები“ მასაც დავუკავშირდით და ჰკითხა, რამდენად იზიარებს ეპისკოპოსის შეფასებებს სახალხო დამცველთან დაკავშირებით.

მაია ჭიჭილეიშვილი ამბობს, რომ მსგავსი სიტყვები სპირიდონისგან არ მოუსმენია.

„არ ვიცი, არ მომისმენია, სიმართლე რომ გითხრათ, მე შევედი გვიან კონფერენციაზე და ვერაფერს ვერ გეტყვით“.

რაც შეეხება ეპისკოპოს სპირიდონის მხრიდან არაერთგზის გამოყენებულ სიძულვილის ენას ნინო ლომჯარიასთან მიმართებაში, ჭიჭილეიშვილი ამბობს – „პირველად მესმის“.

„მე მსგავსი პათოსი არ შემიმჩნევია (სპირიდონისთვის) იმიტომ, რომ ბოლო ნაწილში შევუერთდი კონფერენციას და მანამდე თუ იყო, ვერ გეტყვით“.

თუმცა დასძენს, რომ ნინოწმინდის ბავშვთა სახლით ბევრია აღფრთოვანებული.

„ბავშვთა სახლში სისტემატურად დადიოდნენ ჩვენი პედაგოგები და აღფრთოვანებულები იყვნენ ბავშვების განათლებითო“.

ამის შემდეგ ვკითხეთ, მისი აზრით, უნდა ეძლეოდეს თუ არა სახალხო დამცველს პანსიონში ბავშვებთან შეხვედრის უფლება ან საერთოდ უნდა არსებობდეს თუ არა მსგავსი ტიპის დაწესებულება ქვეყანაში? – მაია ჭიჭილეიშვილი ამბობს, რომ სახალხო დამცველმა „მისი უფლებამოსილების ფარგლებში ყველაფერი უნდა გაარკვიოს“.

ბავშვთა სახლების არსებობაზე კი ჩამოყალიბებული პოზიცია არ აქვს.

„ბათუმელები“ შეეცადა დაკავშირებოდა როინ მალაყმაძეს და მზია შავაძეს, რომლებიც ასევე ესწრებოდნენ ამ კონფერენციას და ხიჭაურის უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომლები არიან. მათ ვერ დავუკავშირდით.

კონფერენციაზე როინ მალაყმაძემ თქვა, რომ ნინოწმინდის ბავშვთა პანსიონი „ერთადერთი მარგალიტია“ სამცხე-ჯავახეთში და „ასეთი დაწესებულების წინააღმდეგ წასვლა, ქვეყნის წინააღმდეგ წასვლას ნიშნავს“.

მზია შავაძეს კი მიაჩნია, რომ „საქართველოზე ასე შემართებით რომ ამბობენ ლექსს (პანსიონის ბავშვები), ალბათ ეს არ მოსწონთ“.

კონფერენციას ხიჭაურის სასულიერო სკოლის პედაგოგი ირა აბულაძეც ესწრებოდა, რომელმაც თქვა, რომ ვინც ეპისკოპოს სპირიდონს აკრიტიკებს და ბავშვთა სახლის შესწავლას ითხოვს, „ეშმაკის მსახურები არიან. ესენი ქართველები არ არიან, არც ქართული სისხლი აქვთ და არც ქართული ჯიშის არიან“.

სახალხო დამცველი წლებია აღნიშნავს, რომ ნინოწმინდის წმინდა ნინოს ბავშვთა სახლში განხორციელებულმა მონიტორინგებმა გამოკვეთა ბავშვთა მიმართ ძალადობის მწვავე ფაქტები და ბავშვების დასჯის შემთხვევები.

„პანსიონში მცხოვრები არასრულწლოვნები ფაქტობრივად იზოლირებული არიან სოციუმიდან და პრობლემურია მათი ინდივიდუალური საჭიროებების დაკმაყოფილების საკითხი. ამჟამად პანსიონში 57 არასრულწლოვანი ირიცხება, მათგან ყველაზე პატარა 5 წლისაა“.

დაწესებულებაში მონიტორინგის შესაძლებლობა არც სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს სოციალურ მუშაკს ეძლევა. ეს უწყება 2020 წლის ივნისის შემდეგ პანსიონში არ შესულა.

ენა ყოველდღიურად ვითარდება, ჩნდება ბევრი ახალი სიტყვა, მათგან ზოგი რჩება, ზოგიც ქრება. ენისთვის ეს ჩვეულებრივი, ბუნებრივი პროცესია. ხშირად ახალგაზრდების, თინეიჯერების მეტყველება ბევრად განსხვავდება უფროსების მეტყველებისგან, თინეიჯერები ბევრ ისეთ ახალ სიტყვას იყენებენ, რაც სოცქსელებშია გავრცელებული, მათი უმრავლესობა ინგლისური სიტყვების ანალოგია. შეამოწმეთ, როგორ გესმით თინეიჯერების ლექსიკა.

დღეს, 3 მაისს, ბერძნული მედიის ერთ-ერთი მთავარი თემა ქვეყანაში გახსნილი კაფეები და რესტორნებია.

კორონავირუსის გამო დაწესებული შეზღუდვებიდან ექვსი თვის შემდეგ ბერძნებს უკვე შეუძლიათ კაფეში წასვლა, თუმცა ქვეყანაში კაფეები და რესტორნები მუშაობს მხოლოდ ღია სივრცეში და მუსიკის გარეშე.

მაგიდასთან დაშვებულია მხოლოდ 6 ადამიანის განთავსება. მიმტანებმა უნდა ატარონ პირბადე და კვირაში ერთხელ გაიარონ ტესტირება კოვიდზე.

რესტორნები და კაფე-ბარები საბერძნეთში 22:45 საათამდე იქნება ღია.

ღია კაფედან გამოაქვეყნა ფოტო ტვიტერზე საბერძნეთის პრეზიდენტმა, ეკატერინი საკელაროპულუმ.

ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის დღევანდელი მონაცემებით, საბერძნეთში პანდემიის დაწყებიდან დღემდე რეგისტრირებულია კოვიდის 346 422 შემთხვევა. ქვეყანაში 10 453 ადამიანი გარდაიცვალა ვირუსით.

____________

ფოტო: protothema.gr

საქართველოს ეროვნული ბანკი ლარის ციფრული ვერსიის შექმნის პროექტზე იწყებს მუშაობას. კრიპტოვალუტისგან განსხვავებით, რომელიც არ წარმოადგენს გადახდის კანონიერ საშუალებას, ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, ციფრულ ლარს გადახდის საშუალების სტატუსი ექნება.

„საქართველოს ეროვნული ბანკი ცენტრალური ბანკის ციფრული ვალუტის (CBDC) გამოშვებას განიხილავს. CBDC ცენტრალური ბანკის ვალდებულებაა და მას გადახდის საშუალების სტატუსი ექნება. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი, რომელიც ცენტრალური ბანკების უმსხვილეს გაერთიანებას წარმოადგენს, რეგულარულად აკვირდება პროგრესს CBDC-ის მიმართულებით. აღსანიშნავია, რომ ბოლო პერიოდში წამყვანი ცენტრალური ბანკები CBDC-ის დანერგვაზე აქტიურად მუშაობენ, იქმნება პილოტი პროექტები, მიმდინარეობს ოპტიმალური დანერგვისა და არქიტექტურის ძიება,“ – აცხადებს ეროვნული ბანკი.

საქართველოს ეროვნული ბანკი [სებ] აცხადებს ასევე, რომ „CBDC – ს გააჩნია პოტენციალი, მნიშვნელოვანი სარგებელი მოუტანოს ინოვაციურ ბიზნესმოდელებს, რასაც დიდი გავლენა ექნება საზოგადოების კეთილდღეობაზე. CBDC-ის გამოშვებით შესაძლებელი იქნება გაიზარდოს ფინანსური შუამავლობის ეფექტიანობა, დაჩქარდეს ახალი ფინანსური ტექნოლოგიების დანერგვა, ხელი შეეწყოს ფინანსურ ჩართულობას. ასევე, შესაძლებელია გაიზარდოს მონეტარული პოლიტიკის ეფექტიანობა და ხელი შეეწყოს ლარიზაციის პროცესს“.

ამასთან, „ეროვნული ბანკის ციფრული ვალუტა შესაძლოა მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი გახდეს ფინანსური ეკოსისტემისთვის და საკმაოდ დიდი გავლენა იქონიოს კერძო ინოვაციების და ახალი ფინანსური ტექნოლოგიების შექმნაზე“.

ამ ეტაპზე სები ციფრული ლარის პროექტზე თანამშრომლობისთვის ფინტექ კომპანიებს და დაინტერესებულ ფინანსურ ინსტიტუტებს იწვევს: „პროექტში მნიშვნელოვანია კერძო სექტორის ჩართულობა ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების, ინტერფეისის დიზაინის, მომხმარებელთა მართვის, სხვადახვა ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურის შექმნის, რეგულაციებთან თავსებადობის და მონაცემთა მართვაში“.

სების განცხადებით, ლარის ციფრული ვერსიის შექმნის აუცილებლობა ციფრული ტექნოლოგიების განვითარებამ გამოკვეთა, „რათა ის უკეთ მოერგოს ციფრულ ეკონომიკას და გაზარდოს ეკონომიკური პოლიტიკის ეფექტიანობა“.

კურორტი ბახმარო მაისის პირველ რიცხვებში უკვე გაცოცხლდა. კურორტზე ჯერ მხოლოდ ისინი ადიან, ვინც სახლის აშენებას ან შეკეთებას აპირებს. თოვლი ბახმაროში მხოლოდ ალაგ-ალაგ შემორჩა.

აქტიური სეზონი ბახმაროში ივნისის ბოლოს იწყება. ალპურ ზონაში მდებარე კურორტი ბოლო წლებში სულ უფრო პოპულარული ხდება.

ფოტოები ბახმაროში 2 მაისსაა გადაღებული.

ყველაზე მეტად პანდემია ბათუმში ჰოსტელების ფასს დაეტყო – ზოგიერთ ჰოსტელში ღამის გათევა 15 ლარადაც კი შეიძლება. ჰოსტელების მფლობელები არ გამორიცხავენ, რომ შუა ზაფხულშიც ჰოსტელებში, რომლებიც პანდემიას  გადაურჩნენ, იგივე ფასი შეინარჩუნონ. ჰოსტელების ერთი ნაწილი კი, საერთოდ დაიხურა.

ფასების დაახლოებით 10-20 პროცენტით შემცირებაზე საუბრობენ სასტუმროებშიც, თუმცა ამ სეგმენტში ელიან, რომ ზაფხულამდე შესაძლოა სიტუაცია შეიცვალოს და ფასების ძველ ნიშნულს დაუბრუნდნენ.

ბათუმში სხვადასხვა ინტერნეტსაიტზე მითითებული 9 ჰოსტელიდან „ბათუმელებს“ მოქმედი მხოლოდ 2 დახვდა. დანარჩენ ჰოსტელებში სატელეფონო ზარს არ პასუხობენ, ან გიპასუხებ, რომ „ჰოსტელი დახურულია, არ ვიცით, საერთოდ გაიხსნება თუ არა“.

„ჩვენთან ერთი ღამე 15 ლარია, ფარნავაზ მეფის ქუჩაზე ვართ, ქალაქის ცენტრში… ბევრი სტუმარი არ არის, მაგრამ ხანდახან არიან, ზაფხულშიც ალბათ იგივე იქნება, რადგან ხომ გესმით: პანდემიის დროს ადამიანებს ასეთი ადგილები უფრო აშინებთ, სადაც ერთ ოთახში რამდენიმე ადამიანი ცხოვრობს. ზამთარში 10 ლარი ღირდა ერთი ღამე. წინა წლებში, როგორც ვიცი, დაახლოებით 40 ლარი ღირდა, მაშინ მე აქ არ ვმუშაობდი,“ – გვითხრეს ჰოსტელში „Enjoy the hostel“.

„დაახლოებით 30 პროცენტით გაიაფდა ჰოსტელი,“ – გვიყვება „სან ჰოსტელის“ მენეჯერი ჯაბა ჯაფარიძე. მისი თქმით, ჰოსტელები ყველაზე ცუდ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ, რადგან ის ძირითადად უცხოელ ტურისტებზეა გათვლილი.

„ახლა ძირითადად ქართველები მოდიან, რუსები და უკრაინელები… ერთი ღამე დაახლოებით 20 – 25 ლარია. გააჩნია, რამდენი ადამიანია ერთად და რამდენი ღამის დაჯავშნა სურთ. თუ ბევრია ერთად, ბუნებრივია, ფასი იკლებს. ივლისსა და აგვისტოშიც ეს ფასი გვექნება ალბათ, რასაც ვუყურებთ,“ – ამბობს ჯაბა ჯაფარიძე.

Guest house-ების და საცხოვრებელი ბინების მფლობელების თქმით კი, პანდემიამ გაქირავების მაჩვენებელი მკვეთრად შეამცირა, მაგრამ ფასების შემცირება მაინც არ უღირთ.

„ერთი ღამე 40 ლარია ახლა, ძირითადად ქართველები და ინდოელები მოდიან. წინა წლებში ამ დროს იგივე ფასი იყო, ზაფხულში კი, დაახლოებით 80-90 ლარად ვაქირავებდით. წელს არ ვიცი რა იქნება,“ – გვითხრა ერთ-ერთმა მესაკუთრემ, ვისაც ბინა ზღვასთან ახლოს, ხიმშიაშვილზე აქვს.

სასტუმროს გაიაფებას ადასტურებენ „ეიფორიაში“. „დღეს, მაგალითად, 60 აშშ დოლარი ღირს სტანდარტული ნომერი,“ – გვითხრეს სასტუმროს მისაღებში. ადმინისტრატორის თქმით, სასტუმროში ნომრები პანდემიის დროს ზოგადად გაიაფდა, თუმცა რამდენით, ამის შესახებ მას არ აქვს დეტალური ინფორმაცია.

„ეიფორიაში“ მაისის ბოლოს სტანდარტული ნორმის ფასი დაახლოებით 90 დოლარი იქნება, ივლისსა და აგვისტოში – 130-150 აშშ დოლარი.

„შერატონში“ დღეს, 2 მაისს, სტანდარტული ნომრის ფასი 500 ლარია. სასტუმროს ადმინისტრატორის თქმით, ზაფხულის ფასები შესაძლოა შეიცვალოს, თუმცა დღევანდელი მონაცემებით, მაგალითად, მაისის ბოლოს სტანდარტული ნომრის დაჯავშნა 600 ლარადაა შესაძლებელი, აგვისტოში – 890 ლარად.

„ჰილტონში“ სტანდარტულ ნომერს დღეს 403 ლარად აიღებდით, მაისის ბოლოს კი, იმავე ნომრის აღება 607 ლარად იქნება შესაძლებელი.

„ივლისსა და აგვისტოშიც დაახლოებით ეს ფასი იქნება, მაგალითად, აგვისტოს შუა რიცხვებში იქნება 648 ლარი,“ – გვიპასუხა „ჰილტონის“ ადმინისტრატორმა.

„დაგვეხმარეთ, საჭმელი არაფერი არ გვაქვს“, – ეს სიტყვები ეკუთვნის 6 წლის ბიჭს. ასე მთავრდება ვიდეო, რომელშიც ის დედასთან ერთად საუბრობს საკვების გარეშე ცხოვრებაზე.

„არ მიხარია აღდგომის მოსვლა, რადგან ჩემს შვილებს შიათ, ჩემს შვილებს არაფერი აქვთ სააღდგომო,“ – ამბობს ხატია ბაღათურია, რომელიც ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი გახდა, ყოფილ ქმარს ახლაც გაურბის და ორ მცირეწლოვან შვილთან ერთად ქუთაისში, ნაქირავებ ბინაში ცხოვრობს.

ხატიას თქმით, მისი შემოსავალი მხოლოდ სოციალური შემწეობაა – თვეში 250 ლარი, საიდანაც ბინის ქირის ფული 200 ლარიც უნდა გადაიხადოს. 6 და 8 წლის შვილების გამოსაკვებად კი, მხოლოდ 50 ლარი რჩება.

„ვერ ვყიდულობ ვერაფერს, მშივრები ვართ ნახევრად… ამ სააღდგომოდ ერთმა კეთილმა ადამიანმა თავისი სურვილით გვაჩუქა პასკა, კვერცხები და ვერმიშელი. ორი დღე გავიტანთ ამით თავს, მერე რა იქნება, არ ვიცი,“ – ამბობს ხატია ბაღათურია „ბათუმელებთან“.

8 წლის ანი ბაღათურია სენაკში, ზანას საჯარო სკოლაში სწავლობს. ქუთაისში გადასვლამდე ხატია ქმართან და შვილებთან ერთად სენაკში ცხოვრობდა. ახლა ხატიას დედა ანუ ბებია უვლის ანის, რომელიც პერიოდულად მამასთანაც რჩება. 6 წლის საბა კი, დედასთანაა. ის საბავშვო ბაღში დადის და წელს სკოლაში მიდის.

„ანის კლასი ბოლო რამდენიმე კვირა დისტანციურ სწავლებაზეა, მაგრამ ანის არც კომპიუტერი აქვს და არც ინტერნეტი, ვერ ესწრება გაკვეთილებს,“- გვითხრა ხატიამ.

ზანას საჯარო სკოლის დირექტორის, რომან კვარაცხელიას თქმით, ანი სკოლას არ აცდენს და მას ძირითადად ბებია აკითხავს. სკოლის დირექტორი დაგვპირდა იმის გარკვევას, თუ რატომ არ აქვს ამ დრომდე კომპიუტერი მეორეკლასელ ანის.

ხატია ბაღათურია ამბობს, რომ ის ზუსტად 8 წელი იყო ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი. ამ პერიოდში 8 შემაკავებელი და დამცავი ორდერი გამოუცია პოლიციას ხატიას დასაცავად.

„გადიოდა თუ არა ეს ერთთვიანი, ან ორთვიანი ვადა, მერე ისევ მოვიდოდა და მცემდა. პოლიცია მეუბნებოდა, ორდერი არ დაურღვევია და ისე ვერ დავაკავებთო და ისევ ორდერს წერდნენ… ბოლოს ხელი რომ ეტკინა და დაიღალა, ჯოხით და შეშით მცემა, წამოვედი. ჩემთვის ექსპერტიზა არავის ჩაუტარებია, არც ჩვენება მიმიცია… ის ალკოჰოლზეა დამოკიდებული. დღემდე მეძებს, მასთან შეხვედრას აღარ ვაპირებ. ბევრი წელი ვითმინე, მეუბნებოდნენ, გამოსწორდება, შვილები გყავთო.

გავიგე, რომ ანის გადაყვანა უნდა თავისი სოფლის სკოლაში, არ ვარ წინააღმდეგი, თუ გადაიყვანს და მიხედავს, რატომ ვიქნები წინააღმდეგი, მე ვერ ვმუშაობ და არსებობა გვიჭირს… ჯანმრთელობის პრობლემებიც მაქვს, ვერ ვმუშაობ და ვერც გამოკვლევები ჩავიტარე,“ – ასრულებს ხატია ბაღათურია.

______________

მკითხველების თხოვნით, ვაქვეყნებთ ანგარიშის ნომერს, რომელზეც შეგიძლიათ თანხის გადარიცხვა ხატია ბაღათურიას ოჯახის დასახმარებლად.

სს საქართველოს ბანკი
ანგარიშის ნომერი: GE88BG0000000103117598

მიმღები: ა(ა)იპ თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი

დანიშნულება: ქველმოქმედება – ხატია ბაღათურიას ოჯახის მხარდაჭერა

2 მაისს მართლმადიდებლური ეკლესია აღდგომას ზეიმობს. გასული წლისგან განსხვავებით, როდესაც პანდემიის გამო აღდგომის ღამეს ეკლესიებში მრევლი არ დაუშვეს, წელს  სააღდგომო ლიტურგია ქვეყნის თითქმის ყველა მოქმედ ტაძარში გაიმართა.

სააღდგომო ლიტურგია ჩატარდა ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიაში მოქმედ ტაძარებშიც. ბათუმის მთავარ საკათედრო ტაძარში სააღდგომო წირვა მიტროპოლიტმა დიმიტრიმ აღავლინა.

„შემთხვევით დავესწარი ევა ბრიუნელის დირიჟორობით გამართულ კონცერტს. უნდა გამოვტყდე, წინასწარ ,,მომზადებული“ ვიყავი. როგორც გაზეთებით, ისე ნაცნობთა აზრით, უარყოფითი შეხედულება მქონდა. ეს კიდე არაფერი. ჩვენ, მამაკაცებს, ქალის ასეთ ასპარეზზე გამოსვლა სასაცილოდ არ გვყოფნის… ეს მეტისმეტად სერიოზული საქმეა და ამ სერიოზულ დარგში ,,სერიოზული“ მამაკაცის გარდა ვერავინ წარმოგვიდგენია. ქალების დირიჟორობა კაფე-რესტორნების ესტრადას არ გასცილებია და გასაკვირიც არ არის, რომ ასეთი შეხედულება გვქონდეს“, – წერდა 1914 წლის  ჟურნალში „თეატრი და ცხოვრება“ კორესპონდენტი ინიციალებით ა-კო, პირველი ქართველი დირიჟორი ქალის, ევა ბრიუნელის შესახებ.

ევა მაშინ საქართველოში გასტროლებით ჩამოვიდა და ,,ახალ კლუბში“ სიმფონიურ ორკესტრს უდირიჟორა.

წერილის ავტორი სრულებით არ მოელოდა „დიად მოვლენას“, რაც „ახალ კლუბში“ ნახა. მის ცხოვრებაში ეს ერთადერთი შემთხვევა იყო, როცა ქალმა სიმფონიურ ორკესტრს უდირიჟორა და დიდი პროფესიონალიზმით შეასრულა გლიუკის, ბეთჰოვენის, გრიგის, ლისტის, ბერლიოზისა და სხვათა ნაწარმოებები. წერილის ავტორი აღწერს ევა ბრიუნელის დირიჟორობის მანერას, ფაქიზ ტემპერამენტს, დაცლილს მამაკაცური ექსპრესიისგან, რასაც დირიჟორობისთვის აუცილებელ მახასიათებლად მიიჩნევენ დღემდე. თუმცა, როგორც წერილშია აღნიშნული, დირიჟორობის მსუბუქი ,,ქალური“ მანერა აქცევს სწორედ ევა ბრიუნელს განსხვავებულ და ინდივიდუალურ დირიჟორად, „რომლის ტემპერამენტიც თავისებურ დაღს ასვამს ნაწარმოებს“.

1914 წლის გასტროლებზე ევა ბრიუნელმა თბილისს უცხო კომპოზიტორების ისეთი ნაწარმოებები გააცნო, რაც ქალაქში მაშინ ან ძალიან იშვიათად ან საერთოდ არ მოესმინათ.

1914 წლის გასტროლებისას ევას კახეთშიც უმოგზაურია და ,,მოგზაურობის დროს შეჰკრიბა ადგილობრივი ხმები“ – როგორც 1915 წლის ჟურნალი ,,თეატრი და ცხოვრება“ იუწყება.

1922 წელს ამერიკული გაზეთი ,,St. Louis Post-Dispatch” პირველ გვერდზე აქვეყნებს ევა ბრიუნელის ფოტოს სხვა იმდროინდელი ცნობილი ქალების ფოტოებთან ერთად.

ეს გამოცემა ევა ბრიუნელს მოიხსენიებს ,,მსოფლიოში ერთადერთ სიმფონისტ დირიჟორ ქალად, ვინც ჩნდება კონცერტებზე ბრიუსელში, რომში და ევროპის სხვა მუსიკალურ ცენტრებში“.

1926 წელს ისევ ამერიკული გამოცემა „Lansing State Journal, Michigan” (Friday, March, 26, 1926) წერს, რომ ევა ბრიუნელი პირველი ქალია საფრანგეთში, ვინც წარმატებით უდირიჟორა ორკესტრს, კრიტიკოსებმა კი მისი დირიჟორობის მანერა შეაფასეს, როგორც ზუსტი, მშვიდი, სრულყოფილი და ყოველგვარ ექსტრავაგანტულობას მოკლებული.

ევა ბრიუნელი (Brunelli) საქართველოში, მანგლისში დაიბადა 1887 წელს. მამა, წარმოშობით იტალიელი ალფონს ბრიუნელი ერევნის პოლკის ოფიცერი იყო, ევას დედის გვარი ანდრონიკაშვილია, ბებიასი მორთულაძე. 1903 წელს ევამ ამიერკავკასიის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი დაამთავრა თბილისში, მერე იტალიაში გაემგზავრა და რომის კონსერვატორიაში განაგრძო სწავლა.

იტალიიდან პეტერბურგს მიაშურა, პეტერბურგის დრამატულ თეატრში დაარსებულ ორკესტრს დირიჟორობდა, იყო ამავე თეატრის მუსიკალური ნაწილის გამგე. ევას დირიჟორობით სიმფონიური მუსიკის კონცერტები იმართებოდა რუსეთის იმპერიის ქალაქებში.

ევა ბრიუნელი ძირითადად კლასიკოსი კომპოზიტორების ნაწარმოებებს დირიჟორობდა.

საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის წევრი და მუსიკის მკვლევარი, მზია ჯაფარიძე მიიჩნევს, რომ ევა ბრიუნელის სადებიუტო კონცერტები ბევრად უსწრებს წინ  მსოფლიოში ცნობილი ქალი დირიჟორების დებიუტებს, როგორებიც არიან შვედი ელფრიდა ანდრე (1841-1929), ბრაზილიელი შიკინია გონზაგა (1847-1935) და ფრანგი ნადია ბულანჟე (1987-1979). ამ ნიშნით, როგორც მკვლევარი მიიჩნევს, ევა ბრიუნელი ზემოთჩამოთვლილ რჩეულთა შორისაა და მსოფლიოში ერთ-ერთ პირველი დირიჟორი ქალია. რუსეთის იმპერიაში კი ევა დადასტურებულად პირველი დირიჟორი ქალი იყო.

ევა ბრიუნელის შესახებ თითქმის არაფერი ვიცით. მხოლოდ მეოცე საუკუნის დასაწყისის ქართული პრესა, 1920-იანი წლების უცხოური პრესა და შალვა კაშმაძის მონოგრაფია ,,ვანო სარაჯიშვილი“ – ეს არის ის მწირი ჩამონათვალი რესურსებისა, სადაც პირველ ქართველ დირიჟორ ქალზე შეგვიძლია მოვიძიოთ ინფორმაცია.

როგორც მუსიკის მკვლევარი, მზია ჯაფარიძე ამბობს, ქალ დირიჟორთა საერთაშორისო სიაში  აღარსად იხსენიება ევა ბრიუნელი – მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი დირიჟორი ქალი საქართველოდან, რადგან საშემსრულებლო ხელოვნება მოცემულ დროსა და სივრცეში არსებობს მხოლოდ. თან ევას არ გაუმართლა: მეოცე საუკუნის დასაწყისი საკმაოდ ადრეული ხანა იყო ვიდეოგადაღებებისთვის – კონცერტები მისი დირიჟორობით კადრებს არ შემოუნახავს.

ევა ბრიუნელი ახალგაზრდა, 40 წლისა გარდაცვლილა 1927 წლის 22 თებერვალს. 2021 წელს მისი დაბადებიდან 134 წელი შესრულდა.

რა აწერია ევას საფლავს, იდენტიფიცირებულია თუ დაკარგული? არაფერი ვიცით.

და რა შეგვიძლია ჩვენ, ვინც ასეთ ამბებს ვეძებთ ან ვკითხულობთ? ალბათ მხოლოდ ის, რომ როცა პარიზში მოვხვდებით, აუცილებლად ვეწვიოთ ბანიოს სასაფლაოს, სადაც ევა და-ძმასთან ერთადაა დაკრძალული. ჩვენ მისამართს გეტყვით: პარიზი, ბანიოს სასაფლაო, მაქს-დორმუას 45 / 92220 Cimetière parisien de Bagneux. 45, avenue Marx-Dormoy, 92220 Bagneux.

• სტატია მომზადებულია მუსიკის მკვლევარის, მზია ჯაფარიძის კვლევაზე დაყრდნობით, რომელიც კომპოზიტორთა კავშირის ჟურნალში გამოქვეყნდა 2018 წელს, სახელწოდებით ,,ევა ბრიუნელი – მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი დირიჟორი ქალი მანგლისიდან”.
• სტატიაში გამოყენებული ფოტოები მოგვაწოდა მკვლევარმა მზია ჯაფარიძემ.

„საქართველოში, პირველ მაისს მშრომელთა ერთი ნაწილი უსამსახუროდ, მეორე ნაწილი კი საფრთხისშემცველ სამუშაო პირობებში ხვდება.

COVID 19-ის პანდემიის შედეგად დამდგარი მრავალმხრივი და საყოველთაო კრიზისი იმის დასტურია, რომ არსებული პოლიტიკური და ეკონომიკური სისტემა ვერ უზრუნველყოფს მდგრად, სამართლიან და უსაფრთხო ყოველდღიურობას მშრომელთათვის და მათი ოჯახებისთვის. კრიზისი ადასტურებს ფუნდამენტური ცვლილებების და მათთვის ბრძოლის აუცილებლობასაც,“ – აღნიშნავს „სოციალური სამართლიანობის ცენტრი“, რომელიც დღეს, პირველ მაისს განცხადებას ავრცელებს.

სხვადასხვა პრობლემის პარალელურად, „სოციალური სამართლიანობის ცენტრი“ ხაზს უსვამს შრომის კოდექსში შესულ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რომელიც 2021 წელს ამოქმედდა.

„გაფართოვდა შრომის ინსპექციის მანდატი, რაც ნიშნავს იმას, რომ ინსპექციას უკვე შეუძლია რეაგირება მოახდინოს არა მხოლოდ შრომის უსაფრთხოების საკითხებზე, არამედ, ზოგადად, შრომითი უფლებების დარღვევაზე, გამკაცრდა ანტიდისკრიმინაციული რეგულირება, მოწესრიგდა შესვენებისა და დასვენების დრო და სხვ. ინიცირებული საკანონმდებლო ცვლილებების თავდაპირველი პროექტი უფრო სიღრმისეულ ცვლილებებს შეიცავდა, თუმცა, სამწუხაროდ, გაუმჭვირვალე პროცესისა და მსხვილი ბიზნესის აქტიური ლობირების შედეგად, არაერთი მნიშვნელოვანი ჩანაწერი საკანონმდებლო ცვლილებების მიღმა დარჩა. მიუხედავად ამისა, სათანადო აღსრულების პირობებში, შეცვლილი შრომის კანონმდებლობა შესაძლოა, მშრომელთა ყოველდღიურობის ხელშესახები გაუმჯობესების წინაპირობად იქცეს და შექმნას შესაძლებლობა მომავალი ცვლილებებისთვისაც,“ – წერია „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

პანდემიის გამო დაწესებული შეზღუდვების და რეგულაციების აღსრულებას ამ დრომდე შრომის ინსპექცია აკონტროლებს. „სოციალური სამართლიანობის ცენტრი“ ყურადღებას ამახვილებს იმაზე, რომ შრომის ინსპექცია ისედაც განიცდიდა რესურსების ნაკლებობას.

„როგორც შრომის რეფორმის წარმატება, ისე, ზოგადად, შრომის ინსპექციის ინსტიტუციური მდგრადობა, დიდწილად დამოკიდებული იქნება თავად ინსპექციის  უნარზე,  ეფექტურად აღასრულოს ახალი მანდატით განსაზღვრული უფლებამოსილებები და ხელშესახებად გააუმჯობესოს მშრომელთა სამუშაო პირობები,“ – აღნიშნავს „სოციალური სამართლიანობის ცენტრი“.

„სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ მონაცემებით, ქვეყანაში დაახლოებით 200 ათასზე მეტი ადამიანი დარჩა სამსახურის გარეშე პანდემიის დროს. უმუშევრობის დონემ განსაკუთრებით იმატა ტურიზმის სექტორში, ასევე სახელოვნებო და კულტურის ინდუსტრიებში.

30 წლის ეკა ქმართან და ორ შვილთან ერთად ბათუმში, თამარის დასახლებაში, ნაქირავებ ბინაში ცხოვრობს. ბინის კარს შეაღებ თუ არა, თვალში გეცემა სისუფთავე და წესრიგი. ერთი შეხედვით ვერ დაიჯერებ, რომ ამ ბინაში მცხოვრებ ადამიანებს ახლა დიდი გასაჭირი უდგათ, თუმცა ფაქტია – ეკას ოჯახის სოციალური ქულაა 9 100. ეს იმას ნიშნავს, რომ ოჯახი ძალიან ღარიბია.

ამ ბინაში ეკას ოჯახის საკუთრება მხოლოდ რამდენიმე ნივთია: ნაჩუქარი კარადა, საბნები, ბალიშები, ტანსაცმელი… ბინა ოჯახს 300 ლარად აქვს ნაქირავები, თუმცა ბოლო სამი თვეა ქირის გადახდას ვერ ახერხებენ და ღია ცის ქვეშ დარჩენის საფრთხე ემუქრებათ.

„280 ლარი მაქვს სოციალური დახმარება. ბინაში გადასახდელი მაქვს თვეში 300 ლარი, რასაც ვეღარ ვახერხებ და 900 ლარი გვაქვს ბინის მეპატრონის ვალი, რომელიც ძალიან კარგი ადამიანია, პანდემიის პირველი ტალღის დროს შეღავათი გაგვიწია და რომლისაც ძალიან მრცხვენია.

დამიჯერებთ?! ტელეფონი რომ რეკავს, უცხო ნომერი, მგონია, რომ ბინის მეპატრონეა. ჯერ ველოდები მის ხმას და მერე ვპასუხობ იმიტომ, რომ მრცხვენია და მეშინია ბინის გარეშე დარჩენის.

პანდემია ჩვენს ოჯახზე ძალიან მძიმედ აისახა, ადრე ჩემი ქმარი პერიოდულ სამუშაოს შოულობდა, ხან სოფელში ეხმარებოდა ხალხს და რაღაც თანხა გროვდებოდა. ახლა ვერც სამუშაოს ნახულობს და ძალიან ცუდ დღეში ვართ. 900 ლარი ძალიან დიდი ფულია ჩვენთვის. არ ვიცი რა გავაკეთოთ, ვის მივმართოთ“, – ამბობს ეკა.

იგი გვიყვება, რომ მისი თითქმის ყოველი დღე ერთნაირად იწყება – სატელეფონო ზარით ბათუმის მერიაში.

„ვრეკავ ყოველ დღე, ყოველ მეორე დღეს მერიაში. მცემენ იგივე პასუხს – „იქნება ამ თვის ბოლოს, იქნება ამ თვის ბოლოს“… იანვრის 13 რიცხვიდან მეუბნებიან – „თვის ბოლოს, თვის ბოლოს…“

ახლა რომ შეამოწმოთ, დღესაც დარეკილი მაქვს. დღეს მითხრეს, მაისის ბოლომდე განიხილება და დადებითი პასუხის შემთხვევაში გაგაგებინებთ, თუ მიიღებთ ერთჯერად დახმარებასო.

თორნიკე რიჟვაძესთან მივედი და დაცვამ არ შემიშვა. მეტი სად წავიდე?

რა იქნება, რომ არ დაგვეხმაროს მერია? – დავრჩებით გარეთ. ალბათ მივალთ მერიაში, დავჯდებით იქ და დაინახავენ, რომ ნამდვილად გვიჭირს. ალბათ მაშინ დაგვიჯერებენ. სხვა გზა არ გვაქვს“, – ამბობს ეკა.

ეკასთან სახლში მისულს არ დაგვხვდა მისი ქმარი, პაატა გოგია. ეკამ გვითხრა, რომ მის მეუღლეს დღეს სასაფლაოზე შესთავაზეს ქვიშის აზიდვა და სამუშაოდ წავიდა. ეკას თქმით, ასეთი დღიური სამუშაო პანდემიის დროს სულ უფრო და უფრო იშვიათია.

ეკა ბოლო წლებია ვერ მუშაობს, რადგან უმცროსი შვილი ჯერ 1 წლის და 7 თვისაა, ბაღში კი 3 წლამდე ბავშვებს არ იღებენ. იგი მაინც ცდილობს სამუშაოს შოვნას.

„ძალიან მინდა მუშაობა. ვინმე რომ შემეხმიანოს დალაგებაზე, დავალაგებ. ვისაც კი ვეუბნები, ყველა მეუბნება – დაგირეკავთ… თუ კი ვინმეს ექნება სურვილი, მე ყველგან წავალ, ჩემი  შრომით გადავიხდი და არ ვთხოვ ადამიანებს დახმარებას, მაგრამ ახლა ისეთ მდგომარეობაში ვართ, უბრალოდ ბინის გარეშე ვრჩებით“.

კითხვაზე, რა აქვთ დღეს სადილად ბავშვებს, ეკა გვპასუხობს, რომ პიურე მოამზადა იმ კარტოფილით, რომელიც უფასო სასადილოში მისცეს. უფასო სასადილოში გაცემული სურსათი ეკას ოჯახისთვის უმნიშვნელოვანესია.

„სასადილოდან მოტანილი პროდუქტით ვამზადებ სუპს, მაკარონს, „გრეჩიხას“, კარტოფილს… ადრე, პანდემიამდე უკეთესი იყო, ყოველ დღე მზა საკვები მომქონდა, პურიც და მთელი დღე გვყოფნიდა ჩვენ. სახლში მოტანილი პროდუქტი უნდა მოამზადო, ზეთია საჭირო, გაზი, შუქი…“ – ამბობს ეკა.

ნაქირავები ბინის პირველი სართულის ფანჯრიდან ეზო და პატარა მაღაზიები ჩანს. ეკა გვეუბნება, რომ ერთ-ერთ მაღაზიაში ვალი აქვს, 420 ლარი და ცდილობს ნელ-ნელა, 20-30 ლარით გადაიხადოს: „მათაც ეშინიათ, იციან, რომ ქირით ვართ, მაგრამ ვეცოდებით და გვაძლევენ ნისიად. ხან პამპერსი მომაქვს, ხან ჰიგიენური საშუალებები“.

ეკას უფროსი შვილი, მარიამი, 7 წლისაა. ეკა ამბობს, რომ მარიამს ბევრ რამეზე ეუბნება უარს და მასაც ესმის მშობლების სიდუხჭირის.

„უნდა, რომ ჰქონდეს როგორც სხვას აქვს, მის კლასელებს,  ეზოში ბავშვებს… მაგრამ ხვდება. ხან მეუბნება – „ეს კი მინდოდა, მაგრამ ვიცი, რომ შენ ფული აღარ გაქვს და კარგი, აღარ მინდა“.

ნახეთ ვიდეო: 

სამი პარლამენტარის: ირაკლი კობახიძის, ირაკლი ჩიქოვანის და კახაბერ კუჭავას აშშ-ში, ვაშინგტონში ვიზიტისთვის ბიუჯეტიდან ჯამში 31 315 ლარი დაიხარჯა. სამივლინებო ხარჯების შესახებ საჯარო ინფორმაცია „ბათუმელებმა“ პარლამენტიდან გამოითხოვა.

პარლამენტის სამი წევრი „ქართული ოცნებიდან“, მათ შორის, ამ პარტიის თავმჯდომარე – ირაკლი კობახიძე და პარლამენტის მოქმედი თავმჯდომარე ვაშინგტონში 12 აპრილს ჩავიდა.

საჯარო ინფორმაციის მიხედვით, სამ დეპუტატს შორის ყველაზე ძვირი ირაკლი კობახიძის ფრენა დაჯდა – 10 593 ლარი. ირაკლი ჩიქოვანის ფრენა ასევე ვაშინგტონში 3 565 ლარი დაჯდა, ხოლო კახაბერ კუჭავასი – 2 851 ლარი.

პარლამენტის საფინანსო უზრუნველყოფის დეპარტამენტის უფროსმა, დავით ჭურაძემ „ბათუმელებს“ განუმარტა, რომ ამ სხვაობის მიზეზი ისაა, რომ კახაბერ კუჭავა ვაშინგტონიდან სტრასბურგში წავიდა სხვა მივლინებით, ირაკლი კობახიძემ კი, ამავე ვიზიტის ფარგლებში ვაშინგტონიდან ბრიუსელში გამოიარა.

„ეს გზა ვაშინგტონიდან ბრიუსელამდე ღირდა უფრო ძვირი, არ ვიცი რატომ,“ – ამბობს დავით ჭურაძე. მისი მტკიცებით, ირაკლი კობახიძეს ან რომელიმე სხვა პარლამენტარს ბიზნესკლასით არ უსარგებლიათ.

რაც შეეხება სასტუმროს ხარჯს: კახაბერ კუჭავამ სასტუმროში 2 457 ლარი დახარჯა, ირაკლი კობახიძემ – 3 072, ხოლო ირაკლი ჩიქოვანმა – 3 072 ლარი.

დეპუტატებმა მიიღეს სადღეღამისო ხარჯიც: ირაკლი ჩიქოვანმა 2 078,76, კახაბერ კუჭავამ – 1 843 ხოლო ირაკლი კობახიძემ – 1 781 ლარი.

დეპუტატები ოფიციალური ვიზიტით ვაშინგტონში 12-17 აპრილს იმყოფებოდნენ.

„ამას მაინც გასდის ბუღი, ამხელა წარმოებას ამუშავებს და ერთი ფილტრი ვერ დააყენა,“ – წერს მოქალაქე იამზე მჟავანაძე სოციალურ ქსელში. ის ბათუმში, აკაკი შანიძის პირველ ჩიხში ცხოვრობს. აქ 180-მდე ოჯახი ცხოვრობს და წლებია აპროტესტებენ ბეტონის საწარმოდან დაკვამლიანებას.

შანიძის ქუჩის მოსახლეობის პროტესტის და ამავე ბეტონის საწარმოს შესახებ „ბათუმელები“ 2017 წელსაც წერდა. მაშინ საწარმო კომპანია „გუმბათი აგურს“ ეკუთვნოდა. 2018 წლიდან ბეტონის საწარმო MIG-ის საკუთრებაა.

„მუდმივად ისმის დაპირება, რომ დააყენებს ფილტრს, მაგრამ სადაა?“ – კითხულობს მოსახლეობა. მათი ინფორმაციით, პანდემიის პერიოდში საწარმო იშვიათად მუშაობს, მაგრამ როცა მუშაობს, მტვრის ბუღი მაშინვე დგება.

„ფილტრი ნამდვილად დაყენებულია, ახლახან დამონტაჟდა,“ – გვითხრა გიორგი აბაშიძემ, ის კომპანია MIG-ის მფლობელია. გიორგი აბაშიძის თქმით, საწარმოში ერთდროულად 5 მანქანა მიიღო და ტექნიკურად რომ ამდენი მასალის გადამუშავება პრობლემა იქნებოდა, არ იცოდა.

„აქამდე 1 ან 2 მანქანას ვიღებდი და ცალ-ცალკე ხდებოდა დამუშავება, ახლა რადგან ფილტრი გვაქვს, ხუთი მივიღე ერთად და ეს იყო, გამოსწორდება,“ – აღნიშნა გიორგი აბაშიძემ „ბათუმელებთან“.

„მითხრა, რომ დღისით აწვდიან, მაგალითად, ცხელ წვნიანს,  ღამით არა, ის კი დაღამებას ელოდება, რომ ჭამოს. ძირითადად ასეა – დღისით მიწოდებულ საკვებს ინახავს ღამისთვის,“ – ამბობს მირანდა ქამადაძე. მისი ქმარი, ბრალდებული ელდარ ანთაძე მუსლიმია  და მარხვას ციხეში იცავს. რამადანის თვეში მუსლიმები განთიადიდან მზის ჩასვლამდე ყველანაირ საჭმელსა და სასმელზე უარს ამბობენ. შესაბამისად, ჭამა დასაშვებია შებინდების შემდეგ და გათენებამდე, საპატიმრო დაწესებულებაში კი საკვებს ამ გრაფიკის მიხედვით არ აწვდიან.

ბრალდებულის ცოლი არ არის ერთადერთი, ვინც ამბობს, რომ პატიმრების ინტერესებს რელიგიის, რწმენის ან უბრალოდ კულტურული თავისებურებების მიხედვით კვების დროს არ ითვალისწინებენ.

საპირისპიროს ამტკიცებს პენიტენციური სამსახური. უწყების მტკიცებით, „გათვალისწინებულია ყველა რელევანტური საჭიროება, მათ შორის, რელიგიური აღმსარებლობა“. თუმცა უკვე ყოფილი პატიმარი – გლებ ტიმოფეევი სასამართლოში უჩივის პენიტენციურ სამსახურს და დისკრიმინაციის დადგენას ითხოვს. ის ვეგანია და ამბობს, რომ ციხეში ნახევრად მშიერი იყო 6 თვე.

სახალხო დამცველმა ბოლო ანგარიშშიც ჩაწერა, რომ დისკრიმინაციული მოპყრობა წლების განმავლობაში არ იცვლება და რელიგიის, რწმენის და კულტურული თავისებურებების გათვალისწინება არ ხდება. სახალხო დამცველის ინფორმაციით, გამონაკლის და უპირატეს მდგომარეობაში მხოლოდ მართლმადიდებელი პატიმრები არიან. სახალხო დამცველი ამის შესახებ წინა წლებშიც წერდა.

ადვოკატების ინფორმაციით, რაც მათ სმენიათ, ძირითადად უცხო ქვეყნის მოქალაქეს ექმნება პრობლემა ამ კუთხით, ვინც ქართულ ციხეში ხვდება. „საქართველოს მოქალაქეზე მაინც გამონაკლისს უშვებენ და საჩივრებს აღარ წერენ. საჩივრებს თავს არიდებენ უცხოელებიც,“ – გვიყვებიან ადვოკატები.

მაგალითად, ბოლო დროს, ვისაც მსგავსი პრობლემა ჰქონდა, ადვოკატ ზაზა პაპიძეს ჩინეთის მოქალაქე ახსენდება, რომელსაც დაახლოებით სამი თვე პატიმრობა ჰქონდა შეფარდებული.

„ითხოვდა ქათამს და კიდევ რაღაც საკვებს. ამბობდა, რომ ვერ ჭამდა ვერაფერს ქართულ ციხეში და მშიერი იყო… სამი თვის შემდეგ საპროცესო გაკეთდა და გამოვიდა,“ – გვითხრა ადვოკატმა ზაზა პაპიძემ.

მორალური ზიანის – 10 ათასი ლარის ანაზღაურებას ითხოვს პენიტენციური დაწესებულებისგან საქართველოს მოქალაქე გლებ ტიმოფეევი. ის მე-8 დაწესებულებაში იყო მოთავსებული და ვეგანური საკვების მიღებაზე ჰქონდა პრობლემა. გლებ ტიმოფეევი დისკრიმინაციის დადგენას ითხოვს.

„ხორცი თუ ღირს პირობითად 15 ლარი, ჩემთვის საჭირო ცილა ღირს 3 ლარი. რატომ უნდა ყოფილიყო მისი მოწოდება პრობლემა? მე არ ვითხოვდი რამე სპეციალურს და განსაკუთრებულს… იგივე წიწიბურა, რომელიც ჩემთან შემოჰქონდათ, უკვე ჩაჭრილი იყო მასში, მაგალითად, სოსისი,“ – უთხრა ჟურნალისტებს 18 მარტს გლებ ტიმოფეევმა. ამ დღეს თბილისის საქალაქო სასამართლომ გლებ ტიმოფეევის სარჩელის განხილვა დაიწყო.

გლებ ტიმოფეევის თქმით, ვეგანური საკვების შეძენა პრობლემა იყო ციხის მაღაზიაშიც.

საია-ს იურისტი დათო ლომთაძე იცავს გლებ ტიმოფეევის ინტერესებს სასამართლოში. ის იმ ნორმატიულ აქტებზე ამახვილებს ყურადღებას, რომლის მიხედვითაც პატიმარს აქვს უფლება რწმენის, რელიგიის ან კულტურული თავისებურებების გათვალისწინებით მოითხოვოს საკვები.

„პრაქტიკულად კი არ არის გათვალისწინებული სპეციალური კვება ამ ადამიანებისთვის… იგივე გლები არ ითხოვდა რამე ძვირადღირებულს ან ახალ საკვებს. მოცემულობა ესაა, რომ კონკრეტული პატიმრები საჭიროებენ სპეციალურ მენიუს და ამის გათვალისწინება უნდა ხდებოდეს ევროსასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისად,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ სიას იურისტი დათო ლომთაძე.

ევროსასამართლოს რამდენიმე მსგავსი საქმე აქვს განხილული. მაგალითად, 2010 წელს საქმეზე „იაკობსკი პოლონეთის წინააღმდეგ“ ევროსასამართლომ მიიჩნია, რომ სამართლიანი იყო მოსარჩელის მოთხოვნა, როცა ის ვეგეტარიანული დიეტის დაცვას ითხოვდა, ციხის ადმინისტრაცია კი პასუხობდა, რომ ერთი პატიმრისთვის სპეციალური ღონისძიების გატარება ფინანსურ გავლენას მოახდენდა.

„განმცხადებელმა უბრალოდ მოითხოვა დიეტა ხორცის პროდუქტების გარეშე, მისი კერძები არ უნდა მომზადებულიყო, მოხარშულიყო და არც რამე განსაკუთრებული პროდუქტი სჭირდებოდა… ხელისუფლებამ ვერ მოახერხა სამართლიანი ბალანსის დამყარება ინტერესებს შორის,“ – წერია ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებაში.

იურისტ დათო ლომთაძის თქმით, ევროსასამართლო ვეგანების და ვეგეტარიანელების მოთხოვნებსაც რწმენის თავისუფლების საკითხად განიხილავს.

როგორ უნდა დადგინდეს, რა არის რწმენის და რელიგიის თავისუფლება, როცა საქმე კვებას ეხება? იქნებ პატიმარი იგონებს კონკრეტულ რელიგიურ შეხედულებას და ცდილობს ციხეში, სადაც მისი უფლებები ისედაც შეზღუდულია, სპეციალური და მისთვის სასურველი მენიუ მიიღოს? –  ვკითხეთ საია-ს იურისტს.

„ეს საკითხი უნდა აკმაყოფილებდეს რწმენის თავისუფლების სტანდარტს, ანუ უნდა ატარებდეს ტრადიციულობის და სერიოზულობის ხასიათს… ეს უნდა დგინდებოდეს გონივრული განსჯის საფუძველზე,“ – მიიჩნევს დათო ლომთაძე, საია-ს იურისტი.

„ეს სიცრუეა. მას საკვებად მიეწოდებოდა ისეთი საკვები პროდუქტები, რომლებიც არ შეიცავდა ხელოვნურ ცხიმებს…“ – ეს ინფორმაცია გლებ ტიმოფეევის შესახებ პენიტენციურმა სამსახურმა გაავრცელა, როცა თბილისის საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვა დაიწყო, თუმცა ეს რომ არაა სწორი, ამის დასტურად იურისტი დათო ლომთაძე პენიტენციური სამსახურის მიერ 2019 წლის 25 სექტემბერს მისთვის ჩაბარებულ წერილს ასახელებს, სადაც პენიტენციური სამსახური აღნიშნავდა, რომ „უცნობია, როდის ექნებოდათ ვეგანური მენიუ“. ამ დროისთვის ტიმოფეევს სასამართლოსთვის მიმართული არ ჰქონდა.

რატომ ვერ ხერხდება ამ დრომდე პენიტენციურ დაწესებულებებში პატიმრების კვების უზრუნველყოფა რელიგიური თავისებურებების გათვალისწინებით? – ვკითხეთ პენიტენციურ სამსახურს, სადაც ინფორმაცია მხოლოდ წერილობით მოგვაწოდეს. უწყებამ აქცენტის გაკეთება იმაზე არჩია, რომ ზოგადად ახალი სტანდარტის მენიუ აქვთ, რომელიც სეზონურია და 48 სახეობისაა.

რაც შეეხება პრობლემას – პენიტენციურმა სამსახურმა აღნიშნა, რომ მსჯავრდებულთა რელიგიურ აღმსარებლობას ითვალისწინებენ. აქ არ დაგვიკონკრეტეს, როგორ ხდება ამ მოთხოვნების დაკმაყოფილება და თუ ასეა, რატომ აქვთ პრეტენზიები პატიმრებს ან სახალხო დამცველი რატომ ამბობს, რომ პენიტენციური სამსახურის მიდგომა დისკრიმინაციულია?

უწყებიდან არაფერი მოგვწერეს ბრალდებულების შესახებაც, მათ შორის, მუსლიმი პატიმრების შესახებ, რომლებიც ამ დღეებში მარხულობენ და დღისით მიწოდებულ წვნიანს ჭამენ ღამით. ჩვენ პენიტენციურ სამსახურს კონკრეტული მუსლიმი პატიმრის შესახებაც ვკითხეთ.

„მენიუების შემუშავების პროცესში გათვალისწინებულია ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა  ყველა რელევანტური საჭიროებები. მათ შორის მხედველობაში მიიღება თავისუფლებააღკვეთილ პირთა რელიგიური აღმსარებლობა და ხდება მათთვის ინდივიდუალურ საჭიროებების შესაბამისი საკვების მომზადება. აღნიშნული მიმართულებით ბრალდებულთა/მსჯავრდებულთა საუკეთესო ინტერესების გათვალისწინებით გრძელდება მუშაობა.

ასევე ბრალდებულებს/მსჯავრდებულებს კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეუძლიათ ამანათის სახით მიიღონ ან/და დაწესებულების ტერიტორიაზე არსებულ მაღაზიაში გარე ქსელის ანალოგიურ ფასად შეიძინონ საკვები პროდუქტი,“ – მოგვწერეს პენიტენციური სამსახურიდან.

„პრაქტიკაში ეს საკითხი არის პრობლემური, სისტემურად ვერ ხდება რწმენის, რელიგიის და კულტურული თავისებურებების გათვალისწინება, ყოველწლიურად გვაქვს ანგარიშებში ამაზე საუბარი,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ნიკა კვარაცხელია, სახალხო დამცველის აპარატის პრევენციის მექანიზმის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

ნიკა კვარაცხელიას თქმით, ციხეებში პერიოდულად შესვლის დროს მონიტორინგის ჯგუფის წევრებთან ხშირად საუბრობენ პატიმრები ამ პრობლემაზე.

სახალხო დამცველს მერამდენე წელია უწევს იმის გამეორებაც, რომ ამ მიმართულებით მიდგომა დისკრიმინაციულია – ციხის ადმინისტრაცია მხოლოდ მართლმადიდებელი პატიმრების ინტერესებს იცავს.

„ჩვენ ვამბობთ, რომ იგივე მიდგომა უნდა ჰქონდეს სისტემას ნებისმიერი სხვა რელიგიის აღმსარებლობის მქონე პატიმართან, როგორც ეს მართლმადიდებლების შემთხვევაში ხდება… რეალურად გარკვეული დაწესებულებები უშვებენ შეღავათებს, მაგრამ ამას არ აქვს სისტემური ხასიათი. სისტემური ხასიათი უფრო აქვს იმას, რომ რელიგიურ დღესასწაულებზე, ეს იქნება ქრისტიანული თუ სხვა დღესასწაული, დაშვებულია ამანათით სპეციალური საკვების გაგზავნა პატიმრისთვის,“ – გვითხრა ნიკა კვარაცხელიამ.

სახალხო დამცველმა 2021 წლის ანგარიშში, სადაც 2020 წლის მდგომარეობაა ასახული, ჩაწერა:

„აღსანიშნავია, რომ პატიმართა საკნებში განთავსების დროს არ იყო გათვალისწინებული ლინგვისტური, რელიგიური და კულტურული თავისებურებები, მათ შორის, საკვების მომზადების დროს არ იყო გათვალისწინებული სხვადასხვა რელიგიური კონფესიის წარმომადგენელთა საჭიროებები.

დისკრიმინაციული მიდგომაა კვების კუთხითაც, რადგან არ არის გათვალისწინებული პატიმართა კულტურული და რელიგიური კვებითი თავისებურებები,“ – წერია სახალხო დამცველის ანგარიშში.

უფრო რადიკალური იყო ომბუდსმენის ჩანაწერი 2019 წელს:

„დაწესებულებებში არ არის გამოყოფილი სივრცე [გარდა მართლმადიდებლური სამლოცველოებისა], სადაც ერთი და იმავე რელიგიის მიმდევრებს მშვიდ გარემოში შეეძლებოდათ ჯგუფური შეკრებების და რიტუალების ჩატარება. კვების თვალსაზრისით უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა კულტურულ და რელიგიურ თავისებურებებს არ ითვალისწინებენ. მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფოს ჰქონდეს ერთგვაროვანი მიდგომა კულტურული და რელიგიური საკითხების გათვალისწინებისას, რაც პატიმრებს შორის არ გააჩენს იმის განცდას, რომ უმცირესობების საჭიროებები სახელმწიფოსთვის უმნიშვნელოა….“ – წერდა სახალხო დამცველი.

საქართველოს რკინიგზა 3 მაისს თბილისი – ბათუმი – თბილისის მიმართულებით დამატებით რეისს ნიშნავს.

რეისის დამატების მიზეზი მგზავრთა გაზრდილი რაოდენობაა.

რკინიგზის ცნობით, ბილეთები უკვე იყიდება.