Batumelebi

სასარგებლო წიაღისეულის გადამამუშავებელ საწარმოსთან დაკავშირებით კომპანია „ამბასადორი ბათუმი აილენდმა“ გარემოს ეროვნულ სააგენტოს სკრინინგის განცხადებით ხელახლა მიმართა.

საწარმო ბათუმში, ყოფილი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის ტერიტორიაზეა განთავსებული.

სკრინინგის პროცედურა კომპანიამ 2026 წლის თებერვალში დაიწყო [მაშინ განაცხადში ბეტონის ქარხანაც იყო], თუმცა იმავე წლის აპრილში სააგენტომ ადმინისტრაციული წარმოება შეწყვიტა და „ამბასადორს“ აცნობა, რომ უწყება საკითხს მხოლოდ იმ შემთხვევაში დაუბრუნდებოდა, თუ კომპანია პროექტის დეტალებს დააზუსტებდა.

ამ თემაზე ვრცლად: ხელოვნური კუნძულისთვის ბეტონის ქარხნის საკითხის განხილვა შეწყდა – რას სთხოვენ „ამბასადორს“

სკრინინგის პროცედურა აუცილებელია იმისთვის, რომ სააგენტომ გადაწყვიტოს – საჭიროა თუ არა გარემოზე ზემოქმედების შეფასების [გზშ] ჩატარება აღნიშნული საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებით.

„ამბასადორმა“ გარემოს ეროვნულ სააგენტოს სკრინინგის ხელახალი განცხადებით 2026 წლის 19 ივნისს მიმართა.

ამ განცხადების მიხედვით „ამბასადორი“ ყოფილი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის ტერიტორიაზე რამდენიმე ნაკვეთს [დაახლოებით 34 ჰექტარ ტერიტორიას] სარგებლობს, რომელთაგან ერთ-ერთზე სამსხვრევ-დამახარისხებელი საწარმოა განთავსებული.

„საწარმოს მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთებზე განთავსებულია კომპანიის კუთვნილი ბეტონის საწარმო, რომელზეც შეთანხმებულია ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების სტაციონარული წყაროების და მათ მიერ გაფრქვეულ მავნე ნივთიერებათა ინვენტარიზაციის ტექნიკური ანგარიში,“ – წერია ახალ განაცხადში.

ამავე განაცხადში აღნიშნულია, რომ:

„ინერტული მასალის გადამუშავების ობიექტის ფუნქციონირების მიზანს წარმოადგენს სხვადასხვა ფრაქციის ინერტული მასალის დამზადება, რომელიც გამოყენებული იქნება ბათუმში, ოდისეი დიმიტრიადის ქუჩის და რკინიგზის სადგურის მიმდებარე საზღვაო აკვატორიაში ხელოვნური კუნძულის სამშენებლო მიზნებისთვის, რისთვისაც საპროექტო ტერიტორიაზე მოეწყობა აუცილებელი ინფრასტრუქტურა და განთავსდება ყველა შესაბამისი დანადგარი.

წელიწადში გადამუშავდება 100 000 კუბური მეტრი [200 000 ტონა წელიწადში] ინერტული მასალა [ბალასტი].

„გარდა ლენტური ტრანსპორტიორების გადახურვისა, სამსხვრევი ხაზის სამივე სამსხვრევი დანადგარი და დამხარისხებელი საცერების უბნები სრულად შეიფუთა პოლიურეთანის ქაფის შემცველი პანელებით, რაც უზრუნველყოფს როგორც მტვრის გაფრქვევის, ისე სამსხვრევი დანადგარების ფუნქციონირებით გამოწვეული ხმაურის დონეების მნიშვნელვნად შემცირებას.“

„ამბასადორი ბათუმი აილენდის“ მიერ წარდგენილი სკრინინგის განცხადებასთან დაკავშირებით შენიშვნები და მოსაზრებები ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს შეუძლია წარუდგინოს გარემოს ეროვნულ სააგენტოს 2026 წლის 3 ივლისის ჩათვლით პერიოდში.

სააგენტოს ინფორმაციით წერილებს მიიღებენ მისამართზე: ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის გამზირი N150, 0112; ან ფოსტით: eia@mepa.gov.ge [გთხოვთ, შენიშვნების/მოსაზრებების ელფოსტაზე გამოგზავნისას მიუთითოთ შემდეგი ადრესატი: სსიპ გარემოს ეროვნულ სააგენტოს].

სკრინინგის განცხადებაში აღნიშნულია ასევე, რომ საწარმოს მუშაობისთვის ინერტულ მასალებსა თუ ქვებს ჭოროხის, ხალასა და კვირიკეს კარიერებიდან შემოიტანენ:

• „საწარმოს ოპერირებისათვის საჭირო ინერტული მასალის შემოტანა გარე წყაროებიდან მიმდინარეობს, ძირითადად მდინარე ჭოროხის ლიცენზირებული კარიერებიდან.“
• „ქვები დატვირთული იქნება ხალასა და კვირიკეს კარიერებიდან სატვირთო მანქანებზე და გადაიტანება ბენზეს სამსხვრევ-დამახარისხებელ საწარმოში.“

თითქმის ყველა შემთხვევაში „ამბასადორი ბათუმი აილენდი“ სასარგებლო წიაღისეულს [ინერტულ მასალებს, ქვებს] ულიცენზიოდ მოიპოვებს.

ლიცენზიისგან კი მას „ოცნების“ მთავრობა ათავისუფლებს შესაბამისი განკარგულებებით, რომლებიც მთავრობის 2005 წლის N136 დადგენილების საფუძველზეა მიღებული. აქედან გამომდინარე, წიაღისეულის მოპოვება აღარ ექვემდებარება გზშ-ს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „მწვანე ალტერნატივას“ ანალიტიკოსი ქეთი გუჯარაიძე „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ „ლიცენზიისგან გათავისუფლების მექანიზმს, რომელსაც მთავრობის 2005 წლის N136 დადგენილება გვთავაზობს, საერთოდ არ ცნობს ზემდგომი აქტები – „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ კანონი და „წიაღის შესახებ“ კანონი.“ 

შესაბამისად, ანალიტიკოსი თვლის, რომ აღნიშნული დადგენილების ის მუხლი, რომლითაც ლიცენზიისგან გათავისუფლების მექანიზმია დადგენილი, უკანონოა.

უკანონოა ასევე ამ მუხლის საფუძველზე მიღებული ყველა განკარგულება ლიცენზიისგან გათავისუფლებაზე. 

აქედან გამომდინარე, შეიძლება ვთქვათ, რომ უკანონო განკარგულების საფუძველზე წიაღისეულის მოპოვებაც უკანონოა.

ამ თემაზე ვრცლად:

ბათუმელი მსახიობი, ეკა ჩავლეიშვილი ბრიტანელი რეჟისორის, საიმონ ვუდსის ფილმში – The Worst – ითამაშებს.

ამის შესახებ ინფორმაცია თავად ეკა ჩავლეიშვილმა გააზიარა ფეისბუქზე.

უცხოური გამოცემების მიხედვით, გადაღებები უკვე დაწყებულია. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ: ალისია ვიკანდერი, კირა ნაითლი და ერინ კელიმანი.

ფილმის გადაღებები სამხრეთ საფრანგეთში მიმდინარეობს. არსებული ინფორმაციით, The Worst შავი კომედიაა.

როგორც ეკა ჩავლეიშვილი AT-თან კომენტარში ამბობს, ფილმის ქასთინგის რეჟისორი დიქსი ჩესია, რომელმაც ეკა ჩავლეიშვილი კინოდაჯილდოება „ელისოს“ ჟიურიში ყოფნისას, 2024 წელს გაიცნო.

ამერიკულ გამოცემა Just Jared-თან ფილმის პროდიუსერები ამბობენ, რომ საიმონ ვუდსი ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი ახალი ტალანტია კინოში, როგორც სცენარისტი, ისე – რეჟისორი:

„მისი ახალი სრულმეტრაჟიანი ფილმი დაუვიწყარ მოგზაურობაში წაიყვანს მაყურებელს. ფილმი სავსეა ბრწყინვალე იუმორით, მოულოდნელობებითა და სრულიად მოულოდნელი, შემზარავი სიუჟეტური გარდატეხებით“.

ეკა ჩავლეიშვილი ბათუმის დრამატული თეატრის მსახიობია. კინოში მან ფართო აღიარება მოიპოვა ელენე ნავერიანის ფილმით – „შაშვი შაშვი მაყვალი“, რისთვისაც არაერთი საერთაშორისო ჯილდო მიიღო.

_________________

ფოტოზე: ეკა ჩავლეიშვილი ფილმში „შაშვი შაშვი მაყვალი“

ბათუმში, გონიოს ყოფილი სამხედრო პოლიგონის ტერიტორიაზე, „ოცნების“ მთავრობამ არაბული ინვესტიციის განხორციელება დააანონსა.

აღნიშნული ტერიტორია შედის ზურმუხტის ქსელის „ჭოროხის დელტას“ ტერიტორიის [საიტის] საზღვრებში და მას ბერნის კონვენცია იცავს.

საქართველოს ასოცირების შეთანხმებითაც აქვს ვალდებულება შექმნას და დაიცვას ზურმუხტის ტერიტორია. საინვესტიციო პროექტის გამო კი მთავრობა, „საჭიროების შემთხვევაში“, ზურმუხტის ქსელის ტერიტორიის საზღვრის კორექტირებასაც განიხილავს.

„მე შემიძლია გითხრათ „ზურმუხტის ქსელის“ საიტს ამ პროექტის გარეშე რა პრობლემები აქვს. ეს პრობლემები რამდენად გამძაფრდება, ან პირიქით შერბილდება, ამ პროექტის განხორციელების შედეგად – ეს, გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დროს უნდა განიხილონ.

საზღვრის შეცვლა კი მარტივი პროცესი არ არის. ეს არის საერთაშორისო მნიშვნელობის ტერიტორია და საკითხი დაისმება ბერნის კონვენციის სამდივნოს და ევროკომისიის დონეზე,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ საზოგადოება „საბუკოს“ დირექტორი ირაკლი მაჭარაშვილი.

საზოგადოება „საბუკო“ ძირითადად ბიომრავალფეროვნების დაცვასა და კონსერვაციას ემსახურება.

რას ნიშნავს ზურმუხტის ქსელი და რა მნიშვნელობა აქვს მას ქვეყნისთვის, ამ თემაზე „ბათუმელები“ ირაკლი მაჭარაშვილს ესაუბრა.

• ბატონო ირაკლი, რას ნიშნავს „ზურმუხტის ქსელი“ და კონკრეტულად „ჭოროხის დელტა“ რითია უნიკალური?

„ზურმუხტის ქსელი“ არის ბერნის კონვენციის, ანუ „ევროპის ველური ბუნებისა და ბუნებრივი ჰაბიტატების დაცვის კონვენციის“ ცხოვრებაში დანერგვის ერთ-ერთი ძირითადი მექანიზმი და გულისხმობს ამ კონვენციით დაცული სახეობებისა და ჰაბიტატების ანუ საბინადრო გარემოს შენარჩუნებას. არის ჩამონათვალი თუ რომელ სახეობებს, ჰაბიტატებს იცავს კონვენცია. ქვეყნები, რომლებიც არიან ბერნის კონვენციის წევრები, ვალდებულნი არიან თითოეული სახეობა და ჰაბიტატი ჰქონდეთ სათანადო დონეზე დაცული თავის ქვეყანაში.

სათანადო დონეზე დაცული ნიშნავს, რომ არ უნდა იყოს არცერთი სახეობა და არცერთი ჰაბიტატი ქვეყანაში [ამ შემთხვევაში საქართველოში, წევრ ქვეყანაში], სადაც არ იქნება სპეციალური ეს „ზურმუხტის ქსელის“ საიტი გამოყოფილი და სადაც არ იქნება მათი დაცვის მექანიზმები. ამის ეკვივალენტური ევროკავშირის ქვეყნებისთვის არის ეგრეთ წოდებული Natura 2000-ის ქსელი. ანუ, დაახლოებით ერთი და იგივე ქსელია და ფუნქციონირებისთვის დამატებითი სამართლებრივი მექანიზმია ე.წ. „ჰაბიტატების დირექტივა“.

„ჰაბიტატების დირექტივაც“ არის ევროკავშირის კანონმდებლობის, ბუნებისდაცვითი კანონმდებლობის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილი და ამ კანონმდებლობის მიხედვით გამოყოფილი უნდა იყოს ბუნების კონსერვაციის სპეციალური ტერიტორიები და ფრინველთათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობის ტერიტორიები. სწორედ ამ კრიტერიუმების კომბინაციით იქმნება „ზურმუხტის ქსელის“ საიტები, ანუ ტერიტორიები. ამას ჰქვია „სპეციალური კონსერვაციული ინტერესის მქონე ტერიტორიები“.

საქართველოში ამ კონვენციის მიხედვით არის სამი ბიოგეოგრაფიული რეგიონი: ალპური, შავი ზღვის და სტეპური.

თითოეულ ამ ბიოგეოგრაფიულ რეგიონში უნდა იყოს თითოეული სახეობა სათანადოდ დაცული. აი, მაგალითად, მურა დათვი სამივე რეგიონში არის, მაგრამ სამივე რეგიონში უნდა არსებობდეს სათანადო რაოდენობის, ზომისა და ხარისხის „ზურმუხტის ქსელის“ საიტები, სადაც ეს სახეობა – მურა დათვი იქნება დაცული.

ჭოროხის დელტა, როგორც ასეთი კლასიკური დაცული ტერიტორია არ არის. ის არის „ზურმუხტის ქსელის“ საიტი, ასე ჰქვია – „ჭოროხის დელტა“ სათანადო კოდით. საიტის დამტკიცებას თავისი კრიტერიუმები აქვს. მაგალითად საქართველოს მთავრობა ამზადებს ექსპერტული შეფასების საფუძველზე, მერე აგზავნის ბერნის კონვენციაში და იქ სათანადო შეფასების საფუძველზე ამტკიცებენ ან არ ამტკიცებენ ამა თუ იმ საიტს.

საკმაოდ ხანგრძლივი და შრომატევადი პროცესია. ჭოროხის დელტა, როგორც აღვნიშნე, დამტკიცებული საიტია.

• მოგეხსენებათ ამ ტერიტორიაზე არაბული ინვესტიციაა დაანონსებული და ხელშეკრულებაც სახელმწიფოს გაფორმებული აქვს. გარემოსა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ ოფიციალურად მომწერა, რომ ინვესტორს (Eagle Hills) ჯერ არ წარმოუდგენია სგშ და „ზურმუხტის ქსელზე ზემოქმედების შეფასების“ დოკუმენტაცია. თუმცა, არსებობს მთავრობის 2025 წლის 17 მარტის განკარგულება, რომელიც ავალებს სამინისტროს „ზურმუხტის“ საზღვრების კორექტირებას „საჭიროებიდან გამომდინარე“. ხომ არ გამოდის, რომ თამაშის შედეგი წინასწარვე ცნობილია და ეს „შეფასებები“ მხოლოდ ფორმალობა იქნება?

საინტერესოა, სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასება [სგშ] უნდა წარმოადგინონ, თუ გარემოზე ზემოქმედების შეფასება, ანუ გზშ? „ზურმუხტის ქსელზე“ ზემოქმედების შეფასება კიდევ სხვა რაღაცაა. სამი სხვადასხვა ტიპის დოკუმენტია.

იმისდა მიხედვით, რა ტიპის პროექტი იგეგმება, პროექტის შინაარსიდან გამომდინარე, გარემოსდაცვითი შეფასების კოდექსით დადგენილი არის, რა ტიპის შეფასება ეკუთვნის.

რადგან ზუსტად არ ვიცით კონკრეტულად რა იგეგმება, ვერ გეტყვით – მიეკუთვნება სტრატეგიულ გარემოსდაცვით შეფასებას, თუ გარემოზე ზემოქმედების შეფასებას.

„ზურმუხტის ქსელზე“ ზემოქმედების შეფასება კი არის დოკუმენტი, რომელიც მზადდება ევროკომისიის, უფრო სწორად „ჰაბიტატების დირექტივის“ შესაბამისად. ნებისმიერი პროგრამა ან პროექტი ამ დირექტივის შესაბამისად, რომელმაც შეიძლება ზეგავლენა მოახდინოს „ზურმუხტის ქსელზე“, ექვემდებარება ეგრეთ წოდებულ შესაბამისობის შეფასებას [Appropriate Assessment], საქართველოს პრაქტიკაში უწოდებენ ხოლმე „ზურმუხტის ქსელზე ზემოქმედების შეფასებას“ და აუცილებელია, რომ გაიაროს.

ზურმუხტის ქსელზე ზემოქმედების შეფასება არც ისე მოცულობითი შეფასებაა, როგორც ყოვლისმომცველი გარემოზე ზემოქმედების შეფასება. ის ამოწმებს, წარმოდგენილი პროექტი ან პროგრამა ახდენს თუ არა ზეგავლენას „ზურმუხტის ქსელით“ დაცულ სახეობებზე და ჰაბიტატებზე და ხომ არ მოახდენს ზემოქმედებას ქსელის მთლიანობაზე – მეტს არაფერს. მაგრამ, თუ პასუხი არის უარყოფითი, ცალსახად, ასეთი პროექტი ვერ განხორციელდება.

თქვენ რაც ბრძანეთ, რომ მთავრობის განკარგულება არსებობს, რომელიც კორექტირებას ითხოვს საზღვრების, რამ გამოიწვია ასეთი განკარგულების გამოცემა, ჩემთვის ცოტა რთული გასაგებია, იმდენად, რამდენადაც „ჰაბიტატების დირექტივა“ არ ადგენს რა მანძილზე უნდა მიმდინარეობდეს ესა თუ ის დაგეგმილი საქმიანობა თვითონ ამ „ზურმუხტის საიტიდან“.

იმისათვის რომ ჩატარდეს „ზურმუხტის ქსელზე ზემოქმედების შეფასება“, არ არის აუცილებელი, რომ მაინცდამაინც საიტის ტერიტორიაზე ხდებოდეს საქმიანობა. შეიძლება ხდებოდეს გვერდით, ან ამ „ზურმუხტის საიტიდან“ მოშორებით, თუმცა წესით უნდა დაექვემდებაროს შეფასებას, თუ ზემოქმედება მოსალოდნელია.

რით არის გამოწვეული მთავრობის ასეთი განკარგულება, ჩემთვის გაუგებარია, იმიტომ, რომ ამ განკარგულებით თუ მოახდენენ საზღვრების კორექტირებას, ამით ასეთი ტიპის შეფასების საჭიროებას ვერანაირად ვერ აიცილებენ.

• სამინისტრო აცხადებს, რომ სტრატეგიული შეფასების (სგშ) მიზანია „უარყოფითი ზემოქმედების მინიმუმამდე შემცირება“. საერთოდ, შესაძლებელია თუ არა ჭოროხის დელტაზე მეგასასტუმროების, იახტკლუბის და სხვა ინფრასტრუქტურის აშენება ისე, რომ ზიანი „მინიმალური“ იყოს? თუ ჩაბეტონება აქ ავტომატურად ნიშნავს არსებული ეკოსისტემის განადგურებას?

არა, ვერაფერს ვერ გეტყვით წინასწარ. ძალიან არაპროფესიული იქნება ჩემი მხრიდან ვთქვა, რომ პროექტი, რომელიც არ მინახავს და არ შემიფასებია მოახდენს რაღაცა ტიპის ზეგავლენას, ან არ მოახდენს ზეგავლენას. ეგ შეუძლებელია. პროექტი უნდა ვნახოთ და კონკრეტულად რა ზეგავლენა ექნება, იმის მიხედვით უნდა შეფასდეს. ზოგადი რენდერების მიხედვით ეგ არ ფასდება. ფასდება იმ ზემოქმედების მიხედვით, რომელსაც კონკრეტული პროექტი შეიძლება ახდენდეს გარემოზე.

ზემოქმედების შეფასების დროს ორი მიმართულებაა: ის, თუ ეს პროექტი რა ზეგავლენას მოახდენს გარემოზე [ბუნებრივ და სოციალურ გარემოზე] და პირიქით – გარემო რა ზემოქმედებას მოახდენს ამ პროექტზე. ორივე მნიშვნელოვანია ხომ? აი, ვთქვათ რატომ გვაქვს, რომ მაგალითად მდინარემ რაღაცა გზა წაიღო, ხიდი წაიღო… იმიტომ რომ მარტო ის კი არ უნდა შეესწავლათ, ვთქვათ, ამ ხიდის მშენებლობა დააბინძურებდა თუ არა მდინარეს, არამედ ისიც უნდა შეესწავლათ ამ მშენებლობას რას უზამდა ეს მდინარე.

ასე რომ, გარემოზე ზემოქმედების შეფასება არის არა ბიუროკრატიული ინსტრუმენტი, არამედ ინსტრუმენტი, რომ საქმიანობის განმხორციელებელმაც უკეთ, ნაკლები რისკით და ნაკლები დანახარჯებით განახორციელოს ესა თუ ის პროექტი.

• 2025 წელს, გარემოს დაცვის სამინისტრომ “ბათუმელებს” მოწერა, რომ ჭოროხის დელტაში ზურმუხტის ტერიტორიაზე „საჭიროების შემთხვევაში განისაზღვრება საკომპენსაციო ღონისძიებების განხორციელების საკითხი“. თავად ტერმინი „კომპენსაცია“ ხომ იმის აღიარებაა, რომ რაღაც ბუნების ნაწილი უნდა განადგურდეს? თუ გონიოში, ბიომრავალფეროვნების და ფრინველების მიგრაციის უნიკალურ ადგილებში ბეტონს ჩავასხამთ, რა უნდა გააკეთოს სახელმწიფომ სხვაგან, რომ ეს ზიანი აანაზღაუროს? 

ეს ასეთი მარტივი პროცესი არ არის. ეს არის საერთაშორისო ტერიტორია და საკითხი დაისმება ბერნის კონვენციის სამდივნოს და ევროკომისიის დონეზე. ასე რომ, საკომპენსაციო ღონისძიებები შესათანხმებელი იქნება ევროკომისიასთან.

იცით როგორ არის? კომპენსაცია „ზურმუხტის ქსელის“ შემთხვევაში ხდება შემდეგნაირად: ვთქვათ აღმოჩნდა, რომ პროექტის შედეგად ზიანდება რომელიმე ჰაბიტატი. ვთქვათ, „მუდმივი ოლიგოტროფული გუბურები“. საქართველო ვალდებულია, რომ ახალი ადგილი მოძებნოს, სადაც იმავე ტიპის ჰაბიტატს იპოვის და ახალ „ზურმუხტის საიტს“ დააწესებს. აი ეგ არის კომპენსაცია.

• ანუ ჭოროხის დელტის შემთხვევაში ასეთი რამ შესაძლებელია?

გააჩნია რა ტიპის ჰაბიტატი ან სახეობა ზიანდება. თუ ისეთი სახეობა ან ჰაბიტატი ზიანდება, რომლის ეკვივალენტს იპოვი სხვაგან, კომპენსაცია შესაძლებელია.

როგორც მოგახსენეთ, ქვეყანა ვალდებულია, რომ თავის ფარგლებში სათანადო დონეზე ჰყავდეს დაცული ბერნის კონვენციით დაცული ყველა სახეობა და ყველა ჰაბიტატი. თუ აღმოჩნდება, რომ ამ პროექტის განხორციელების შედეგად ზიანდება ისეთი ჰაბიტატი, რომელიც სხვაგან არ მოიპოვება [საქართველოს „ზურმუხტის ქსელის“ სხვა საიტებზე არ მოიპოვება], მაშინ საქართველო ვალდებული იქნება, რომ ახალი „ზურმუხტის საიტი“ დააწესოს.

შეიძლება ისეც აღმოჩნდეს, რომ ისეთი ჰაბიტატი ზიანდება, რომელიც სხვაგანაც არის და ამიტომ კომპენსაცია არ იყოს საჭირო. ასეთი რამეც შეიძლება. თუმცა, ქვეყანას ზურმუხტის ქსელის საზღვრის შეცვლის უფლება ცალმხრივად არ აქვს. უნდა მიმართოს ბერნის კონვენციის სამდივნოს.

• მიმართვის საფუძველი რა შეიძლება იყოს – მთავრობას შეუძლია მიმართოს, რომ აი, რაღაც მრავალმილიონიანი საინვესტიციო პროექტი ხორციელდება?

„ჰაბიტატების დირექტივა“ ამბობს მხოლოდ შემდეგ საფუძვლებს – სახელმწიფო უსაფრთხოება, ადამიანების ჯანმრთელობის დაცვა, რაიმე ტიპის პროექტი, რომელიც უკეთესია გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით, ან სხვა რაღაცა საკითხი, რომელიც აუცილებლად უნდა შეთანხმდეს ევროკომისიასთან.

სხვა გამონაკლისი ამისი არ არსებობს.

ანუ, საიტის საზღვარი შეიცვალოს რაღაც პროექტისთვის, რომელიც საინვესტიციოა – ასეთ დასაბუთებას ევროკავშირის კანონმდებლობა არ ცნობს.

• სამინისტროს პასუხში ასევე ვკითხულობთ: ჭოროხის დელტის „მართვის გეგმა შემუშავებულია, თუმცა ამ ეტაპზე არ არის დამტკიცებული“. ხომ არ გაქვთ ინფორმაცია 2021 წლიდან მოყოლებული დღემდე რატომ არ მტკიცდება ეს გეგმა, რომელიც თქვენი ორგანიზაციის მიერ არის შემუშავებული? რა შეიძლება იყოს მასში ისეთი, რის გამოც მთავრობას მისი ოფიციალურად ამოქმედება არ აწყობს? სამინისტრო გვწერს, რომ „ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შესახებ“ კანონი არ არის მიღებული და ამიტომ ვერ ვამტკიცებთ გეგმასო. ეს სამართლებრივად გამართლებული არგუმენტია, თუ უბრალოდ ხელოვნურადაა შექმნილი საკანონმდებლო ვაკუუმი, რათა მანამ, სანამ კანონი არ არსებობს, ინვესტორებს ხელ-ფეხი გახსნილი ჰქონდეთ?

ამ კანონზე მუშაობა დაიწყო, მგონი 2013 წელს და რამდენჯერმე, ასე ვთქვათ, განხილვაც იყო. ორი წლის წინ, თუ სწორად მახსოვს, პარლამენტში შეიტანეს და ახლა პარლამენტმა უკან დაუბრუნა გარემოს დაცვის სამინისტროს. ცოტა ძნელია ითქვას რეალური მიზეზები რა არის და რატომ ფერხდება.

დიდი კანონი იყო. თავიდან დაიწყეს ძალიან დიდი ამბიციით. კანონს უნდა მოეცვა ყველა ტიპის დაცული ტერიტორია, ნადირობის და თევზჭერის საკითხები, ბიომრავალფეროვნებასთან დაკავშირებული სხვადასხვა ასპექტი, მათ შორის ზურმუხტის ქსელთან დაკავშრებული ეროვნული კანონმდებლობა… მერე ნადირობა და თევზჭერა გამოაკლეს [ცალკე კანონი კეთდება თუმცა არა გვაქვს ჯერ არც ნადირობის და არც თევზჭერის კანონი]. ვერ წარმართა პროცესი კარგად სამინისტრომ.

ჩვენმა ორგანიზაციამაც შენიშვნები დაწერა – ბევრ საკითხში კანონპროექტი არ შეესაბამებოდა ევროკავშირის კანონმდებლობას, რომლის ჰარმონიზაციის მიზნითაც შემუშავდა. იყო აცდენები ბერნის კონვენციასთან, ფრინველთა დაცვის და ჰაბიტატების დირექტივებთან… საბოლოო ჯამში პოლიტიკური ნების საკითხია თუ რატომ არ ხდება ევროკავშირის კანონმდებლობასთან ჰარმონიზება საქართველოს კანონმდებლობის.

სამინისტროში მართალი უთქვამთ, საკმაოდ დიდი კანონი არის, ეხება სწორედ ამ „ზურმუხტის ქსელის“ მართვას და მენეჯმენტის გეგმების შემუშავებას, დამტკიცებას და ასე შემდეგ. ბუნებრივია ეს კანონი რადგან არ არსებობს, მართალია შემუშავებულია მართვის გეგმები, მაგრამ იმ მართვის გეგმებს ფაქტობრივად ძალა არ აქვს.

ამასთან, რადგან კანონი არ ვიცით როდის იქნება მიღებული, ამიტომ, თუნდაც ხუთი-ექვსი წლის წინ დაწერილი გეგმა მინიმუმ გადასაკეთებელი იქნება.

• როგორც გავიგე, მთავრობას „ზურმუხტის ქსელის“ ამა თუ იმ საიტის საზღვრის დამოუკიდებლად შეცვლის უფლება არ აქვს და გადაწყვეტილება ბერნის კონვენციის ფარგლებში მიიღება. თუმცა, მთავრობის განკარგულების საფუძველზე თუ მაინც მოხდა ცალმხრივად საზღვრის კორექტირება/შემცირება, ეს ხომ არ გამოიწვევს საქართველოს წინააღმდეგ სარჩელის აღძვრას ვთქვათ, იგივე ბერნის კონვენციის სამდივნოში, ან ვინ შეიძლება იყოს მოსარჩელე?

თუ დაარღვევს და ისე დაიწყებს, მოსარჩელე შეიძლება იყოს ნებისმიერი იურიდიული ან ფიზიკური პირი, მათ შორის გარემოსდაცვითი ორგანიზაცია. ჩვეულებრივად არსებობს ბერნის კონვენციაში საჩივრის შეტანის მექანიზმი და ეს მექანიზმი შეიძლება ამოქმედდეს.

იყო ასეთი საკითხი თავის დროზე ნენსკრა ჰესთან დაკავშირებით – შეცვალა საზღვრები და წარადგინეს შეცვლილი საზღვრები [მაშინ ჯერ კიდევ კანდიდატი იყო სვანეთის საიტი]… ამას მოჰყვა ხანგრძლივი პროცესი და საბოლოო ჯამში არც ის ნენსკრა ჰესი გაკეთდა ამის გამო.

• ამ შემთხვევაში რომ გადაწყვიტონ, შეუძლიათ, ვთქვათ, პროექტი დაიწყონ ისე, რომ არ დაელოდონ ჭოროხის საიტის საზღვრების კორექტირების საკითხის განხილვას?

არ ვიცი ახლა, როგორ უნდა გითხრათ, მაგაზე პასუხი არ მაქვს.

• Eagle Hills-თან ხელშეკრულება გაასაიდუმლოეს, ირაკლი კობახიძის თქმით კი დავები ბრიტანული სამართლით წყდება. რამდენად დიდია შანსი, რომ სახელმწიფო დღეს ჩიხშია: თუ ბუნებას დაიცავს, არაბული კომპანია საერთაშორისო არბიტრაჟში უჩივლებს, ამიტომ იძულებულია საკუთარი ქვეყნის უნიკალური ტერიტორია გაწიროს? თუ ეს წინასწარ ჰქონდათ გათვლილი, რომ ადვილად შეცვლიდნენ ზურმუხტის ქსელის საზღვრებს?

ხომ არ ვიცი ხელშეკრულებაში რა წერია? იქნებ წერია ხელშეკრულებაში, რომ უნდა შეისწავლოს „ზურმუხტის ქსელის“ მდგომარეობაო და არა პირდაპირ, ვთქვათ, შეცვლის ამ საზღვრებს.

• კონკრეტული პროექტი არ ვიცით, მაგრამ რამდენად მისაღები იქნება თუნდაც რაიმე მასშტაბური პროექტი ამ ტერიტორიაზე იმ ბიომრავალფეროვნების გათვალისწინებით, რეალურად რაც არის დღეს და იმ საზღვრებში – მთლიანი ტერიტორია ფაქტობრივად 220 ჰექტარზე მეტია.

იცით რა არის? რამდენადაც არ ვიცით ეს პროექტი რას გულისხმობს და სად იქნება, ცოტა ძნელია ამაზე სპეკულაცია. რენდერებს საერთოდ მნიშვნელობა არ აქვს… ხელშეკრულებაშიც ხომ არ ვიცით რა წერია…

მე შემიძლია გითხრათ ჭოროხის საიტს ამ პროექტის გარეშე რა პრობლემები აქვს და ეს პრობლემები რამდენად გამძაფრდება ან პირიქით შერბილდება ამ პროექტის განხორციელების შედეგად – ეს, ასე ვთქვათ, განხილვის საგანი უნდა იყოს სწორედ გარემოზე ზემოქმედების შეფასების დროს.

მოკლედ რომ გითხრათ, ჭოროხის დელტას თავისთავად, ბუნებრივად ჰქონდა და აქვს ბევრი პრობლემა

ჯერ ერთი დავიწყოთ იმით, რომ მდინარე ჭოროხი მე-19 საუკუნის შუა პერიოდამდე მინიმუმ სამი დიდი ტოტით ჩაედინებოდა შავ ზღვაში და პლაჟწარმომქმნელი ფუნქცია ჰქონდა… ჯერ მეჯინის ტოტი გადაკეტეს, შემდეგ 1975 წელს გონიოს ტოტი და მდინარის მთელი ჩამონადენი ერთ ცენტრალურ ტოტში მოექცა. შესართავი ზღვის ღრმა კანიონიდან სადღაც 70-100 მეტრშია და პლაჟწარმომქმნელი ნატანის უდიდესი ნაწილი პირდაპირ ამ კანიონში ხვდება, ვეღარ მონაწილეობს ნაპირის ფორმირებაში და ძალიან დაიწყო უკან დახევა სანაპირომ.

ამას კიდევ დაემატა ჰესების მშენებლობა ჯერ თურქეთში, შემდეგ საქართველოში და ფაქტობრივად, როგორც თვითონ ენერგეტიკოსები ამბობენ, მომდევნო 300-400 წელიწადში ერთი პატარა ქვაც აღარ შეემატება სანაპიროს. წარმოიდგინეთ, რომ სანაპიროზე ჩამოტანილი მყარი ნატანის რაოდენობამ უკვე მოიკლო 98 პროცენტით და ამ ნატანის 83 პროცენტი მდინარე ჭოროხს ჩამოჰქონდა.

მეცნიერები იმასაც ამბობენ, რომ შეიძლება ნახევარი კილომეტრით შემოიწიოს ზღვამ ხმელეთისკენ. ანუ წარმოიდგინეთ, რაც აშენდება იმასაც შეიძლება საფრთხე დაემუქროს. წყლის გამწმენდი ნაგებობა რომ არის ბათუმის, ისიც კი შეიძლება ზღვაში აღმოჩნდეს.

როდესაც ნატანი აკლდება არის არა მარტო ზღვის სანაპიროს ეროზია, არამედ მდინარე თავის ნაპირებსაც ჭამს. ანუ ჭოროხიც ფართოვდება… ეს ორი საკითხი ცუდი იყო „ზურმუხტის ქსელის“ საიტისთვისაც და ცუდი იქნება მომავალი პროექტისთვისაც. ეს გასათვალისწინებელია.

ამასთან, ბათუმის ნაგავსაყრელი, რომელიც იქვე მდებარეობს, მნიშვნელოვანი ეკოლოგიური პრობლემა იყო და არის „ზურმუხტის საიტისთვის“. ასევე იქნება იმ ქალაქისთვისაც რომლის გაშენებაც იგეგმება.

ეს როგორ უნდა გადაიჭრას წარმოდგენილი არ მაქვს. ვიღაცამ შეიძლება თქვას ნაგავსაყრელს დავხურავთო. ნაგავსაყრელი შეიძლება დააკონსერვო, მაგრამ ის ნარჩენები, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში დაგროვდა, ის სად უნდა წაიღო?

თბილისის მაგალითი რომ ავიღოთ – გლდანის ნაგავსაყრელი რამდენი წლის წინ დაიხურა, მაგრამ გარემოს დაბინძურებას კვლავ აგრძელებს… და ახლა ასეთი მდიდრული პროექტის ფანჯრებიდან რომ ნაგავსაყრელი ჩანს, არ ვიცი ვისთვის შეიძლება იყოს ეს მიმზიდველი.

კიდევ იყო იქ პრობლემა – პოლიგონი. იქ არის ინფრასტრუქტურა, რომელიც „ზურმუხტის ქსელის“ საიტს დიდად არ შეესაბამება, მაგალითად ტრაილერების პარკი და სხვა.

რატომ არის მნიშვნელოვანი ეს ჭოროხის დელტა? არის ძალიან მნიშვნელოვანი ადგილი გადამფრენი ფრინველებისათვის. შავი ზღვის სანაპიროს გაივლის ევრაზიის გადამფრენი ფრინველები და მნიშვნელოვანი ნაწილი აქ ისვენებს. ჭოროხის დელტა იყო გამოსაკვები ადგილი ზღვის ძუძუმწოვრებისათვის – დელფინებისთვის და ზღვის ღორებისთვის, რადგან იქ ქაფშიის ქარავნები იკრიბებოდნენ.

ჭოროხის დელტა მიმზიდველია იმ ფრინველებისთვისაც, რომლებიც ამ თევზს ჭამენ. მოკლედ, ეს ადგილი ძალიან გლობალური და  მნიშვნელოვანი ადგილია ფრინველთა დაცვის თვალსაზრისით.

ამ გლობალური მნიშვნელობის ადგილს ძალიან აზიანებდა ზღვარგადასული ბრაკონიერობაც. ჭოროხის დელტა „ზურმუხტის ქსელის“ საიტი რომც არ იყოს, მაინც არ შეიძლება ნადირობა, ვინაიდან შედის ბათუმის საზღვრებში და ნადირობა ქალაქის საზღვრებში არ შეიძლება. მაგრამ არაფერი არ ეშველა ამ ბრაკონიერობას.

ზემოთ აღნიშნული ფაქტორების გამო ჭოროხის ეკოსისტემის აღდგენა შეუძლებელია, ხომ? – ახლა იმ გაუქმებულ ორ ტოტს ვეღარ აღადგენ და რომც აღადგინო, მაინც ვერ შეასრულებს პლაჟწარმომქმნელ და ნაპირის გამაგრების ფუნქციას, ჰესების მიერ ნატანის შეცერების გამო. თუმცა, შესაძლებელი იყო ის პატარ-პატარა ჰაბიტატები – მცირე გუბურები, ჭალის ტყეები, სხვადასხვა მიკროჰაბიტატებისა და ეკოსისტემის კომპონენტების აღდგენა ისე, რომ ჭოროხის დელტას სრულფასოვნად ეფუნქციონირა, როგორც ფრინველთათვის მნიშვნელოვან ჰაბიტატს.

• ამ ტერიტორიის – როგორც გლობალური მნიშვნელობის ადგილის და ამასთან ქალაქის ნაწილის – განვითარება როგორ წარმოგიდგენიათ?

ჩვენ, საქართველოს კონსერვაციული საზოგადოება, კოლეგები მუდამ ვფიქრობდით, რომ ეს „ზურმუხტის ქსელის“ საიტი შეიძლება გაკეთდეს ძალიან კარგ, ასე ვთქვათ, ქალაქის ტიპის ურბანული ტიპის საიტად, სადაც იქნება ადამიანების მიმოსვლის საშუალება, ბილიკები, პარკები, ველოსიპედის გზები, ბავშვების სათამაშო ადგილები…

იყო შესაძლებელი რაღაცნაირად კომბინაცია, თუ ეს ტერიტორია გახდებოდა ბათუმის ბულვარის შემადგენელი ნაწილი და რაღაცნაირად ჰარმონიული თანაცხოვრება შეიძლება მომხდარიყო ამ ბიომრავალფეროვნებასა და ქალაქის ცხოვრებას შორის.

ქალაქის ტიპის ურბანული პარკი, სადაც იქნება ჰარმონიაში ადამიანი და გარეული ცხოველები, ველური ბუნება და გადამფრენი ფრინველები. ამ ფრინველებზე დაკვირვების ტურების ადგილი, ფრინველთა სამეცნიერო დაკვირვებისა და დარგოლვის ცენტრი, სასწავლო ბანაკები სკოლის მოსწავლეებისათვის – ბევრი რაღაცა შეიძლება გაკეთდეს, შესაძლებელია ამის მიღწევა… უბრალოდ, საჭიროა სახელმწიფოს მხრიდან პოლიტიკური ნებაც და, ასე ვთქვათ, შინაგანი სურვილიც ვისაც ფული აქვს, რომ ჩადოს ასეთ რაღაცაში.

არ ვიცით რამდენად იქნება კეთილი ნება და პოლიტიკური ნება ამისი, თორემ შეუძლებელი არ არის არაფერი. რა თქმა უნდა ეს ჰარმონია არ უნდა ჩაყლაპოს რაღაც მონსტრმა პროექტებმა და შენობებმა… ახლა, აი ამ დაანონსებული პროექტით, რამდენად არის ეს ყველაფერი შესაძლებელი, ვერ გეტყვით.

„82 ბრალდებული კორუფციული დანაშაულის ჩადენისას დასაქმებული იყო საჯარო სამსახურში. მათ შორის, 13 ბრალდებული დანაშაულის ჩადენისას იყო მაღალი თანამდებობის პირი“, – თქვა საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა პარლამენტში გამოსვლისას და „ქართული ოცნების“ მაღალჩინოსნების მიერ ჩადენილი კორუფციული დანაშაულის სტატისტიკაზე ისაუბრა.

დღეს, 23 ივნისს, საქართველოს გენერალურმა პროკურორმა გიორგი გვარაკიძემ პარლამენტში პროკურატურის საქმიანობის 2025 წლის ანგარიში წარადგინა.

გიორგი გვარაკიძის თქმით, 2025 წელს კორუფციულ დანაშაულზე პროკურატურამ 230 საქმე აღძრა, ხოლო ბრალდება 125 პირს წარედგინა.

„2025 წელს მზარდი იყო კორუფციულ დანაშაულზე რეაგირების შედეგებიც. მოგეხსენებათ, კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში პროკურატურა თავად ახორციელებს კორუფციული დანაშაულის სრული მოცულობით გამოძიებას. პარალელურად უზრუნველყოფს საპროცესო ხელმძღვანელობას, სხვა საგამოძიებო დანაყოფის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეებზე და სასამართლოში მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას.

თქვენს ყურადღებას გავამახვილებ საჯარო სექტორში ჩადენილ კორუფციულ დანაშაულებზე.

წინა სამ წელთან შედარებით, 2025 წელს ყველაზე მაღალი იყო გამოძიების დაწყების მაჩვენებელი და 230 საქმით განისაზღვრა, ხოლო ბრალდებულ პირთა რაოდენობამ 125-ს მიაღწია. გაიზარდა სასამართლოს მიერ შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანის მაჩვენებელიც და მსჯავრი დაედო 84 პირს.

ხაზგასასმელია, რომ 82 ბრალდებული კორუფციული დანაშაულის ჩადენისას დასაქმებულნი იყვნენ საჯარო სამსახურებში.

მათ შორის, 13 ბრალდებული დანაშაულის ჩადენისას იყო მაღალი თანამდებობის პირი.

კერძოდ: სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი, შინაგან საქმეთა მინისტრი, თავდაცვის მინისტრი, თავდაცვის მინისტრის მოადგილე, თავდაცვის სამინისტროს შესყიდვების დეპარტამენტის უფროსი, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის პირველი მოადგილე, რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის მოადგილე, საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე, მუნიციპალური განვითარების ფონდის აღმასრულებელი დირექტორი, შემოსავლების სამსახურის უფროსის მოადგილე, სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე, სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილე, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბავშვო ბაგა-ბაღების მართვის სააგენტოს დირექტორი.

2025 წელს მსჯავრდებულ პირთაგან კი ექვსი იყო მაღალი თანამდებობის პირი, როგორიცაა: საქართველოს პრეზიდენტი, სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ვიცე-პრეზიდენტი, სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილე,“ – თქვა გენერალურმა პროკურორმა კორუფციულ დანაშაულებზე საუბრისას.

გიორგი გვარაკიძის თქმით, კორუფციულ დანაშაულზე გამოძიებისა და სისხლისსამართლებრივი დევნის ეფექტიანობის გასაზრდელად 2025 წელს პროკურატურაში, კორუფციულ დანაშაულზე სისხლისსამართლებრივი დევნის სამმართველოს ბაზაზე შეიქმნა კორუფციული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის დეპარტამენტი.

„დეპარტამენტი დაკომპლექტდა მაღალკვალიფიციური კადრებით და სრულად აღიჭურვა საქმიანობისთვის საჭირო მატერიალურ-ტექნიკური ბაზით. ასევე გაიზარდა პროკურორთა და გამომძიებელთა რაოდენობა, რაც ხელს უწყობს დასახული სტრატეგიული მიზნების მიღწევას,“ – თქვა გენერალურმა პროკურორმა.

რა პირობებით გადასცემს სახელმწიფო ასეულობით ჰექტარ მიწას კერძო ინვესტორს და რა ვალდებულებებს იღებენ მხარეები? რა სარგებელს მიიღებს ამ გარიგებიდან საზოგადოება და როგორია გარემოსდაცვითი თუ სოციალური რისკები? – სოციალური სამართლიანობის ცენტრი თბილისსა და გონიოში დაგეგმილი „იგლ-ჰილსის“ პროექტის ანალიზს აქვეყნებს.

კვლევაში ნათქვამია, რომ „იგლ-ჰილსის“ პროექტი ხორციელდება არასაკმარისი გამჭვირვალობის პირობებში, გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე წვდომა შეზღუდულია, მასში არ მონაწილეობს საზოგადოება, ხოლო პროექტთან დაკავშირებული ხელშეკრულებები და დოკუმენტაცია კომერციულ საიდუმლოებად არის გამოცხადებული.

„იგლ-ჰილსის“ პროექტის ირგვლივ ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შეკითხვა უკავშირდება მისი განხორციელების მოდელს, რაც ინვესტორი კომპანიისა და სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული ერთობლივი საწარმოს კაპიტალში 800 ჰექტარზე მეტი სახელმწიფო მიწების შეტანას გულისხმობს.

შეკითხვა მდგომარეობს იმაში, თუ როგორ არის დაცული ამ პროცესში საჯარო ინტერესი და არსებობს თუ არა სახელმწიფოს მიერ სარგებლის მიღების გონივრული გარანტია.

საგულისხმოა, რომ მიწის ამ ფორმით განკარგვის ალტერნატივას წარმოადგენს მოდელი, როდესაც სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწები საჯარო აუქციონის წესით სხვისდება, ბიუჯეტი იღებს შესაბამის ანაზღაურებას და, ამასთან, სახელმწიფოს შეუძლია დააწესოს სატენდერო პირობები, რომელიც ინვესტიციის მოცულობას, ხასიათს და სხვა პარამეტრებს შეეხება და საჯარო ინტერესის დაცვა ამ გზით უზრუნველყოს.

ეკონომისტების შეფასებით, ამ შემთხვევაში გამოყენებულ მოდელში – მიწების კომპანიისთვის პირდაპირ გადაცემა – სახელმწიფოს მხრიდან სარგებლის მიუღებლობის ან ნომინალური სარგებლის მიღების რისკი არსებობს როგორც პროექტის განხორციელების, ისე მისი ჩავარდნის შემთხვევაში.

საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციის საფუძველზე, სახელმწიფომ, ძვირადღირებული უძრავი ქონების სანაცვლოდ, პროექტის განხორციელების შემდეგ მიღებული მოგება უნდა გაინაწილოს. თუმცა ზოგიერთის აზრით, ეს მოდელი პრობლემურია, რამდენადაც ბუნდოვანია, ზუსტად რა მოგებას მიიღებს ან საერთოდ მიიღებს თუ არა მოგებას ერთობლივი საწარმო, რომლის წილებსაც სახელმწიფო ფლობს (არსებობს დაშვება, რომ მოგებას, უპირატესად, ოფშორებში რეგისტრირებული კონტრაქტორი, სამშენებლო კომპანიები მიიღებენ),“ – ვკითხულობთ სოციალური სამართლიანობის ცენტრის კვლევაში.

ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუ პროექტის განხორციელება შეფერხდება ან რამე მიზეზის გამო ჩავარდება, გაურკვეველია, რა მექანიზმები არსებობს საზოგადოებრივი ინტერესების დასაცავად.

კვლევის ავტორები წერენ, რომ ხელშეკრულების გასაიდუმლოება შეუსაბამოა ინფორმაციის საჯაროობის მარეგულირებელ საქართველოს კანონმდებლობასთან და ადამიანის უფლებებთან.

„იგლ-ჰილს“-ის პროექტის განხორციელების თაობაზე ხელშეკრულების, სულ მცირე, ზოგადი დებულებები, რომელიც მხარეთა უფლება-მოვალეობებს ადგენს, კოდექსის განმარტებით კომერციული ღირებულების მქონე  ინფორმაციად ვერ ჩაითვლება. მით უფრო, რომ მეორე მხარეს არსებობს გაცილებით წონადი საჯარო ინტერესი, რომელიც ხელშეკრულების ღიაობას მოითხოვს.

პროექტი ითვალისწინებს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 800 ჰექტარზე მეტი მიწის ნაკვეთების კომპანიისთვის გადაცემას, რაც უზარმაზარი საჯარო რესურსების კონკრეტული პროექტისთვის გამოყენებას ნიშნავს.

შესაბამისად, არსებითი საჯარო კონტრიბუციის ფონზე, საზოგადოებას აქვს უფლება იცოდეს, რა პირობებით გადაეცა მიწა პროექტის განმახორციელებელ კომპანიას, როგორია ინვესტორის შემხვედრი ვალდებულებები, როგორ არის დაცული საჯარო ინტერესი, რა ხდება იმ შემთხვევაში, თუ პროექტის განხორციელება შეფერხდება, როგორია სახელმწიფოსთვის მიწის დაბრუნების პირობები და ა.შ.“ – ვკითხულობთ პროექტის ანალიზში.

სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, წერს რომ „იგლ-ჰილს“-ის პროექტი სერიოზულ ეჭვებს ბადებს როგორც საქართველოს კანონმდებლობასა და საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობის, ისე საჯარო, საზოგადოებრივი ინტერესის დაცვის თვალსაზრისით.

პირველ რიგში, პროექტის შემუშავებისას უხეშად დაირღვა გამჭვირვალობის და საჯაროობის მოთხოვნები.

„საინვესტიციო ხელშეკრულების“, „პარტნიორთა შეთანხმების“ და პროექტთან დაკავშირებული სხვა დოკუმენტაციის სრულად კომერციულ საიდუმლოებად მიჩნევა შეუთავსებელია როგორც საქართველოს ადმინისტრაციულ და გარემოსდაცვით კანონმდებლობასთან, ისე ორჰუსის კონვენციასთან.

კერძოდ, კომერციული საიდუმლოება ვერ იქნება ინფორმაციის გაცემაზე უარის თქმის ავტომატური საფუძველი, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ინფორმაციის მიმართ არსებობს მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესი.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაც ადასტურებს, რომ სახელმწიფო მიწების განკარგვასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები საზოგადოებრივი კონტროლის საგანი უნდა იყოს, ხოლო მათი გასაიდუმლოება შესაძლოა წარმოადგენდეს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით დაცული გამოხატვის თავისუფლების დარღვევას.

„მსგავსი გასაიდუმლოება მხოლოდ და მხოლოდ ხელს უწყობს პროექტის ირგვლივ დამატებითი შეკითხვებისა და სპეკულაციების გაჩენას.

„იგლ-ჰილს“-ის ხელშეკრულებების კომერციულ საიდუმლოებად გამოცხადებით იმთავითვე გამოირიცხა ინფორმირებული, ფაქტებზე დაფუძნებული საზოგადოებრივი დებატების შესაძლებლობა, რითაც დაზიანდა საჯარო ინტერესი.

დამატებით, ასევე, უნდა დაისვას შეკითხვა, რამდენად მიზანშეწონილია, ურბანული განვითარების ის მიმართულება, რომელსაც ეს პროექტი განასახიერებს.  დანარჩენი ქალაქის სოციალური ქსოვილისგან მოწყვეტილი დახურული სამეზობლოები ხელს უწყობს სივრცით სეგრეგაციას მდიდრებსა და ღარიბებს შორის, აღრმავებს უთანასწორობას და ძირს უთხრის სოციალურ სოლიდარობას.

ეს შეკითხვა რელევანტურია, მით უფრო, იმ ფონზე, რომ ამგვარი განკერძოების ტენდენცია, საქართველოში მხოლოდ საცხოვრებელი კომპლექსებით არ შემოიფარგლება და ვრცელდება სხვა სერვისებზეც, მათ შორის, სკოლებსა და ბაღებზეც.

შედეგად, ვიღებთ მდგომარეობას, როდესაც ის სოციალური ჯგუფი, რომელიც ფლობს ძალაუფლებას და რესურსებს, ეტაპობრივად ტოვებს საერთო სივრცეებსა და ინსტიტუტებს.  „იგლ ჰილს“-ის პროექტიც ამ დინამიკის კიდევ უფრო უხეში გაგრძელებაა, როდესაც სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უნიკალური მიწები, რომელსაც მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი და ეკოლოგიური დატვირთვა აქვს, კერძო „ელიტურ“ საცხოვრებელ კომპლექსად იქცევა, რომელიც, უძრავი ქონების ღირებულების გათვალისწინებით, მოსახლეობის უმრავლესობას ჩანაფიქრშივე გამორიცხავს,“- ვკითხულობთ პროექტის ანალიზში.

მთავარ ფოტოზე:  ირაკლი კობახიძე და მარიამ ქვრივიშვილი „იგლ ჰილსის“ დამფუძნებელ მოჰამედ ალი ალაბართან ერთად ხსნიან „იგლ ჰილს საქართველოს“ ოფისს.  თბილისი, 2025 წლის 21 ოქტომბერი

ამავე თემაზე:

ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ინფორმაციით, დაკავებულია 17 პირი, ფსიქოტროპული მედიკამენტების უკანონო ვაჭრობის და უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციის ფაქტზე. მათ შორის არიან, სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს ყოფილი მაღალი თანამდებობის პირები.

ამის შესახებ აღნიშნულმა სამსახურმა განცხადება დღეს, 24 ივნისს გააკეთა.

„საქმე ეხება 53 მილიონი ლარის ღირებულების ფსიქოტროპული წამლებით უკანონო ვაჭრობას, დანაშაულებრივი ჯგუფის მიერ უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციას და უკანონო სამეწარმეო საქმიანობას.

ამ ეტაპისთვის დაკავებულია ორგანიზებული ჯგუფის 17 წევრი, ხოლო მიმალვაში მყოფი 3 პირის მიმართ გამოცხადდება ძებნა.

დაკავების გარეშე ბრალდება წარედგინება 11 ფიზიკურ პირს, რომლებმაც ითანამშრომლებს გამოძიებასთან და ხელი შეუწყეს დანაშაულებრივი სქემის გამოვლენას.

ასევე, სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო, საქართველოში რეგისტრირებული 24 იურიდიული პირის მიმართ. ბრალდებულთა შორის არიან სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს ყოფილი მაღალი თანამდებობის პირები, რომლებმაც წლების განმავლობაში, პირადი ინტერესების გამო და სამსახურებრივი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენებით, ხელს უწყობდნენ აღნიშნული დანაშაულებრივი სქემის ფუნქციონირებას და მოქმედებდნენ საჯარო ინტერესების საწინააღმდეგოდ.

ქსელი, რომელიც სააფთიაქო ნარკომანიის გავრცელებას უწყობდა ხელს ქვეყანაში, 2018-2025 წლებში მოქმედებდა. პროცესს ხელს უწყობდნენ ფსიქოტრპული მედიკამენტების იმპორტიორი კომპანიები. დოკუმენტები ფორმდებოდა ფიქტიური ფარმაცევტული კომპანიების სახელზე. მედიკამენტები მაღალი ფასნამატით იყიდებოდა მთელი ქვეყნის მასშტაბით ისეთ ობიექტებში, რომლებსაც აფთიაქის სტატუსიც კი არ გააჩნდათ.

უკანონო ვაჭრობით მიღებულმა შემოსავალმა 53 მილიონ 833 723 ლარი შეადგინა.

ამ თანხებით ბრალდებულებმა შეიძინეს დიდი ოდენობით უძრავი და მოძრავი ქონება. აღნიშნული აქტივები სრულად არის დაყადაღებული, საიდანაც მომავალში მოხდება ზიანის ანაზღაურება“ – აცხადებს საგამოძიებო სამსახური.

გამოძიება სსკ-ის 192-ე და 194-ე მუხლებით მიმდინარეობს, რაც თავისუფლების აღკვეთას 9-იდან 11 წლამდე ვადით ითვალისწინებს.

2025 წელს საქართველოში 12 ქალი მოკლეს მოხდა – ამის შესახებ სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშშია ნათქვამი.

ანგარიშში ნათქვამია, რომ 2025 წელს გამოვლენილი 12 ქალის მკვლელობის ფაქტიდან, 10 ოჯახის წევრის მიერ იყო ჩადენილი, ხოლო მკვლელობის მცდელობის 21 ფაქტიდან 9 ოჯახის წევრმა ჩაიდინა.

„სამწუხაროდ, ქალთა გენდერულად მოტივირებული მკვლელობების – ფემიციდის პრევენცია და ამგვარ საქმეებზე მართლმსაჯულების და სამართალდაცვითი ფუნქციების ეფექტიანი აღსრულება კვლავ გამოწვევად რჩება. საერთო სტატისტიკური მონაცემიდან, პროკურატურამ ფემიციდი გამოკვეთა 5 შემთხვევაში, ხოლო ფემიციდის მცდელობა 8 შემთხვევაში“ – წერს სახალხო დამცველი.

ანგარიშში აღნიშნულია, რომ 2025 წელსაც ვლინდება შემთხვევები, როდესაც, შესაძლო ძალადობის შესახებ სახელმწიფოს წინასწარი ინფორმაციის მიუხედავად, ქალის მკვლელობის თუ მკვლელობის მცდელობის თავიდან არიდება ვერ მოხერხდა.

__________

ფოტოზე: 8 მარტს გამართული აქცია პერფორმანსი ზუგდიდში, 2018 წელი. ცაბუნია ვართაგავას ფოტო

საქართველოში მუდმივად მცხოვრები უცხო ქვეყნის მოქალაქეებიდან რუსეთის 37 715 მოქალაქეა – ეს საქართველოში 2024 წელს ჩატარებული მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის შედეგია.

რამდენად რეალურია საყოველთაო აღწერის შედეგები, როცა ბოლო წლებში, განსაკუთრებით რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყების შემდეგ ბათუმსა და თბილისში რუსების განსაკუთრებულ სიმრავლეს ყველა ამჩნევს?

მოსახლეობის საყოველთა აღწერის მიხედვით, 2014 წელს საქართველოში რუსეთის 7620 მოქალაქე იყო. 10 წლის განმავლობაში ეს მაჩვენებელი 37 710-მდე გაიზარდა. საუბარია მოქალაქეებზე, რომლებიც 1 წელზე მეტი ხნით დარჩნენ საქართველოში.

თუმცა იგივე სტატისტიკის სამსახურის მიერ გამოქვეყნებული ყოველწლიური მონაცემების მიხედვით, 2014-2024 წლებში საქართველოში 6 თვეზე მეტი ხნით დაახლოებით რუსეთის 97 ათასი მოქალაქე დარჩა.

„რასაც სტატისტიკა გვეუბნება, ამას გაცილებით მეტად გრძნობენ ალბათ მოქალაქეები: რამდენად არის გაზრდილი, მაგალითად, რუსეთის მოქალაქეების რაოდენობა საქართველოში. თუნდაც აჭარა რომ ავიღოთ, სტატისტიკა გვეუბნება, რომ 2014 წლიდან 2024 წლის პერიოდში დაახლოებით 3-დან 10 ათასამდე არის გაზრდილი რუსეთის მოქალაქეების რიცხვი. თუ ამას ვკითხავთ ბათუმში მცხოვრებ რომელიმე ადამიანს, გაცილებით დაუჯერებელი იქნება ეს ციფრი, რადგან ცხადია, რომ გაცილებით დიდ მასშტაბზეა საუბარი,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ მკვლევარი გოგა თუშურაშვილი.

მას ვკითხეთ, რამდენად დამაჯერებელია საყოველთაო აღწერის მონაცემები, რომლის მიხედვითაც საქართველოში ოფიციალურად მხოლოდ რუსეთის 37 415 მოქალაქე ცხოვრობს?

გოგა თუშურაშვილი ყურადღებას ამახვილებს ყოველწლიურ სტატისტიკაზე, რომელსაც სტატისტიკის სამსახური მიგრაციის მონაცემებზე დაყრდნობით აქვეყნებს. ანალისტიკოსმა გაანალიზა ეს მონაცემები: გამოდის, რომ ყოველწლიური სტატისტიკის მიხედვით, 2014-2024 წლებში, საქართველოში, რუსეთის 97 ათასზე მეტი მოქალაქე დარჩა.

საყოველთაო აღწერის მიხედვით კი, ეს რაოდენობა 37 ათასამდეა.

„ყოველწლიურ მიგრაციის მაჩვენებელს თუ დავაკვირდებით, ამ 10 წელში დაახლოებით 100 ათასამდე, კონკრეტულად კი, 97 ათასზე მეტი რუსეთის მოქალაქე შემოვიდა და დარჩა  საქართველოში საცხოვრებლად, საყოველთაო აღწერის შედეგი კი გვეუბნება, რომ იგივე მონაცემი მხოლოდ 30 ათასით არის გაზრდილი, ანუ 7 000-დან 37 000-მდე არის გაზრდილიო.

ამხელა ცდომილება ცოტა წარმოუდგენელია. შეიძლება, ეს უკავშირდებოდეს განსხვავებულ მეთოდოლოგიას – ამასთან, ერთი არის საველე სამუშაოების მიხედვით აღწერა, მეორე წარმოადგენს საზღვრის კვეთის  მონაცემებს,  – თუმცა ეს მონაცემები ასე რადიკალურად განსხვავებულ ტენდენციას არ უნდა იძლეოდეს,“ – ამბობს მკვლევარი.

შესაძლოა, სტატისტიკა იყოს მორგებული „ოცნების“ პოლიტიკურ დაკვეთას? როცა ძლიერია პროევროპული განწყობა, შესაძლოა, მთავრობას არ აწყობს იმის ჩვენება, რომ ბევრი რუსი შემოდის ქვეყანაში?

„რთულია, ამის პირდაპირ თქმა, მაგრამ ეჭვები არსებობს. წარმოუდგენელია ამხელა სხვაობა ამ ორ სხვადასხვა მონაცემს შორის ერთსა და იმავე საკითხთან დაკავშირებით.

შეიძლება, ისეთ შედეგებთან გვქონდეს საქმე, რომელიც მათ პოლიტიკურ დღის წესრიგში არ ჯდებოდეს.

ეჭვი ჩნდება, რომ მათ აქვთ გარკვეული პოლიტიკური მიზნები, რომ ესა თუ ის მონაცემი მათ პოლიტიკური მიზნებიდან გამომდინარე იყოს დაფარული და მოქალაქეებს არ ჰქონდეთ ხელშესახები მონაცემები, რომლებიც უფრო მეტ და გამჭვირვალე ინფორმაციას მიაწვდის, თუ რა მდგომარეობაა იგივე მიგრაციის კუთხით, საქართველოს მოქალაქეების ქვეყნიდან გადინების კუთხით, თუ უცხო ქვეყნის მოქალაქეების საქართველოში ჩამოსვლის და აქ დასახლების თვალსაზრისით,“ – გვითხრა გოგა თუშურაშვილმა.

„შეიძლება 6-დან 1 წლამდე პერიოდში ის არის, რასაც თქვენ უყურებთ, მაგრამ 1 წელზე მეტ ხანს ბევრი არ რჩება… ექვსი თვით რომ რჩება, უფრო მეტი რუსი იქნება, ვიდრე 12 თვით დამრჩენი რუსი. ამაშია განსხვავება. ნაკლები დროით უფრო მეტი ადამიანი ჩამოდის, მეტი დროით უფრო ნაკლები ადამიანი რჩება,“ – ამბობს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის აღამსრულებელი დირექტორის მოადგილე პაატა შავიშვილი.

იგი განმარტავს, რომ სტატისტიკის ყოველწლიურ მონაცემსა და საყოველთაო აღწერას შორის მეთოდოლოგიური სხვაობაა: ყოველწლიურად ითვლიდნენ რუსეთის იმ მოქალაქეებს, რომლებიც 6 თვეზე მეტი ხნით ჩერდებოდნენ საქართველოში, მაგრამ არა ერთი წლით. საყოველთაო აღწერაში კი, მოხვდნენ რუსეთის მოქალაქეები, რომლებიც წელიწადზე მეტი დროით დარჩნენ საქართველოში.

„ჩვენ ხომ ერთი და იგივე ადამიანს არ ვაკვირდებით [ყოველწლიური სტატისტიკა]? ვიღაც 40 000 შემოვიდა, 30 000 გავიდა, მაგრამ ვინ არის, მაგ მონაცემებში არ ჩანს. აღწერაში არის ზუსტად ეს ტიპები, რომლებიც 12 თვეზე მეტ ხანს იყო საქართველოში იმ პერიოდში, როცა აღწერა ჩატარდა… აღწერას სხვა პრინციპი აქვს, აღწერას უნდა დავუჯეროთ. იმას [ყოველწლიური სტატისტიკა] არ დავუჯეროთო კი არ ვამბობ, ის არის მიმდინარე სტატისტიკა – ოპერატიული, მაგრამ ის უფრო არის ნაკადები. ეს [აღწერა] არის იმ კონკრეტულ პერიოდში აქ მყოფი მუდმივი მოსახლე.

სხვადასხვა დათვლის მეთოდოლოგიაა. 6 თვე და მეტი ხნით თუ არის შემოსული უცხო ქვეყნის მოქალაქე, ის ითვლება იმ სტატისტიკაში [ყოველწლიური], ეს აღწერა ითვალისწინებს 12 თვით და მეტი ხნით მყოფი მოსახლეობის რაოდენობას,“ – ამბობს პაატა შავიშვილი.

გამოდის, ლოგიკურად, რუსეთის მოქალაქეებმა დატოვეს საქართველო, მაშინ, როცა ბოლო წლებია პირიქით, რუსების გაზრდილ რაოდენობას ვხედავთ ბათუმსა და თბილისში? – ვკითხეთ სტატისტიკოსს.

„ამას ვერ იტყვი, ამას მე ვერ ვამბობ… არ გამოდის ლოგიკურად ასე. სხვადასხვა წყაროს სხვადასხვა მეთოდოლოგიით ვითვლით და როგორ დაგეთანხმოთ?

ვიღაც გადის, ვიღაც – შემოდის. ექვსთვიანი ადამიანი თუ შეხვდებოდა აღმწერს, მაგალითად შვიდი თვეა აქ ცხოვრობს, ის ადამიანი აღწერის ობიექტი არ არის, დროებით მცხოვრებია ეს ადამიანი… გავიდა კიდეც შეიძლება, რა თქმა უნდა, და სხვა შემოვიდა – ეგეც შეიძლება,“ – გვითხრა პაატა შავიშვილმა.

ამ თემაზე:

24 ივნისს, ოთხშაბათს, საღამოს 9 საათზე, ბათუმში, საკონსტიტუციო სასამართლოსთან, პოლიტიკური პატიმრების შესახებ გადაღებულ 11 მოკლემეტრაჟიან ფილმს აჩვენებენ.

ეს ის ადგილია, სადაც ყოველდღიურად იმართება პროევროპული საპროტესტო აქცია.

ფილმებს ბათუმში საქართველოს კინოინსტიტუტთან თანამშრომლობით აჩვენებენ.

ჩვენების დაწყებამდე რეჟისორ ნუცა ალექსი-მესხიშვილთან შეხვედრის შესაძლებლობა იქნება, იგი პოლიტიკური პატიმრების კინოისტორიების პროექტის თანაავტორია.

„საიამ კარვის გაშლის გამო პირის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევის ცნობის საქმე ევროპულ სასამართლოში მოიგო,“ – წერს საია დღეს, 23 ივნისს გავრცელებულ ინფორმაციაში.

საუბარია ბათუმში, 2022 წელს მომხდარ შემთხვევაზე: მოქალაქე ზურაბ ქარჩავამ საკონსტიტუციო სასამართლოსთან კარავი გაშალა და ბავშვებისთვის სკოლებში უფასო კვება მოითხოვა. ზურაბ ქარჩავა კარავში დარჩენას და შიმშილობის დაწყებას აპირებდა, მაგრამ პოლიციელებმა მას კარავი წაართვეს და პოლიციის განყოფილებაში გადაიყვანეს.

ზურაბ ქარჩავას ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი შეუდგინეს.

მნიშვნელოვანია, რომ კარვის გაშლის შესახებ მოქალაქემ მერიას წინასწარ, წერილობით აცნობა.

საიამ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს 2023 წლის სექტემბერში ევროპული კონვენციის მე-6 [სამართლიანი სასამართლოს უფლება] და მე-10 [გამოხატვის თავისუფლება] მუხლების დარღვევის დადგენის მოთხოვნით მიმართა.

„დღეს საიამ სტრასბურგის სასამართლოში მეორე მნიშვნელოვანი საქმეც [გიორგი ანწუხელიძის საქმე] მოიგო. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ კარვის გაშლის გამო პირის ადმინისტრაციული წესით სამართალდამრღვევად ცნობა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მოთხოვნებს ეწინააღმდეგება.

ორივე საქმეზე საია საზოგადოებას დეტალურ ინფორმაციას 15:00 საათზე გააცნობს,“ – აღნიშნულია საიას მიერ 23 ივნისს გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ამ თემაზე:

საქართველოში სოფლის მოსახლეობა 2014 წელთან შედარებით 117 044 ადამიანით არის შემცირებული.

ეს არის მოსახლეობის 2024 წლის საყოველთაო აღწერის შედეგები, რომელიც სტატისტიკის ეროვნულმა სამსახურმა 2026 წლის 22 ივნისს გამოაქვეყნა.

• საყოველთაო აღწერის მიხედვით, საქართველოში სულ 3 617 სოფელია.
• აქედან 200 სოფელში 2024 წლისთვის მუდმივი მოსახლეობა არ ფიქსირდება. 40  სოფელში კი მხოლოდ 1 მოსახლე ცხოვრობს. 

გვაქვს ასევე 42 – ორკაციანი, 31- სამკაციანი სოფლებიც.

10 ადამიანი ცხოვრობს 22 სოფელში. 132 სოფელში კი – თითოეულში სულ ცოტა 5-6-7 ადამიანი.

მუნიციპალიტეტების მიხედვით, მოსახლეობის კლების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი დაფიქსირდა ხულოში. 2014 წელთან შედარებით აქ მოსახლეობა 29.9%-ით შემცირდა. შუახევში კი 26.2%-ით. ორივე მუნიციპალიტეტი აჭარაშია.

მოსახლეობის რიცხოვნობის შემცირების ტენდენცია შეინიშნებოდა ასევე ცაგერის (18.2 პროცენტი), წყალტუბოს (15.1 პროცენტი) და ტყიბულის (14.9 პროცენტი) მუნიციპალიტეტებში.

კლების ტენდენცია გვაქვს სხვა რეგიონებშიც. კერძოდ: გურიის რეგიონში – 9.7 პროცენტი, სამეგრელო-ზემო სვანეთში – 7.6 პროცენტი. მნიშვნელოვანი შემცირება შეინიშნება ასევე რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში – 6.8%, კახეთში – 4.6%, იმერეთში 4.3%.

შსს-ს მომსახურების სააგენტო აცხადებს, რომ მძღოლობის კანდიდატები, რომლებიც ერთიან ეროვნულ, საგრანტო ან საერთო სამაგისტრო გამოცდებში მონაწილეობენ, მომსახურების სააგენტოს მხრიდან სპეციალური შეღავათით ისარგებლებენ.

„კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ სატრანსპორტო საშუალების მართვის უფლების მისაღები პრაქტიკული გამოცდის მეორე ეტაპის გამოცდის თარიღი ემთხვევა ერთიანი ეროვნული, საგრანტო ან საერთო სამაგისტრო გამოცდის თარიღს, კანდიდატს შესაძლებლობა აქვს, საგამოცდო დრო შეცვალოს.

ამისათვის აუცილებელია მძღოლობის კანდიდატმა ელექტრონული ფოსტის მისამართზე – sagency@sa.gov.ge გამოაგზავნოს საგამოცდო ბარათი და საიდენტიფიკაციო დოკუმენტი.“ – წერს მომსახურების სააგენტო.

სააგენტოს განცხადებით, წარდგენილი ინფორმაციის საფუძველზე კანდიდატს გამოცდის ახალი დრო განესაზღვრება.

• გამოცდების ეროვნული ცენტრის ინფორმაციით, 2026 წლის ეროვნული გამოცდები 2 ივლისს დაიწყება.

სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ თბილისსა და აჭარაში სამაცივრე მეურნეობები შეამოწმა.

სააგენტოს ინფორმაციით, „ვადაგასული სურსათი გამოვლინდა ქობულეთის რაიონის სოფ. გორგაძეებში [მიდია 125 კგ] და ქ. ბათუმში, გენერალ ასლან აბაშიძის ქ N 16 ა-ში [კრევეტები მოხარშული და გაყინული ნაჭუჭში 3780 კგ და ზღვის პროდუქტების ნაზავი -16 კგ]. ვადაგასული სურსათი დაილუქა და განადგურდება კანონმდებლობის შესაბამისად“.

„თბილისის დეპარტამენტის ინსპექტორებმა შპს „კ.ს.ც.“ის თბილისის სამაცივრე მეურნეობაში [მის: გრიგოლ ლორთქიფანიძის ქუჩა 10] გამოავლინეს ვადაგასული სურსათის ბაზარზე განთავსებისა [სხვადასხვა დასახელების გაყინული თევზპროდუქტები] და ეტიკეტირების წესის დარღვევის ფაქტი [ხიზილალა, რის გამოც ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა, 6132.2 კგ ვადაგასული სურსათი დაილუქა და კანონმდებლობის შესაბამისად განადგურდება.“ – წერს სააგენტო.