აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე, თორნიკე რიჟვაძე ,აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე „ოცნების“ საარჩევნო სიაშია.
დღეს, 26 სექტემბერს, „ოცნებამ“ ბათუმში წარადგინა კანდიდატთა სია აჭარის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებისთვის, რომელიც 26 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნებთან ერთად გაიმართება რეგიონში.
თორნიკე რიჟვაძე სიის პირველი ნომერია.
სიაში მეორე ნომერია დავით გაბაიძე, აჭარის უმაღლესი საბჭოს მოქმედი თავმჯდომარე.
სია ასე გამოიყურება:
თორნიკე რიჟვაძე
დავით გაბაიძე
გოგი ფუტკარაძე
ტიტე აროშიძე
თინათინ ზოიძე
რამაზ ჯინჭარაძე
ცოტნე ანანიძე
მინდია დიასამიძე
ვახტანგ ბერიძე
მამუკა თურმანიძე
ფრიდონ ფუტკარაძე
დავით ბაციკაძე
მარინე გვიანიძე
დავით თედორაძე
ფატი ხალვაში
ლაშა სირაბიძე
ასევე, დღეს, 26 სექტემბერს, „ქართულმა ოცნებამ“ საარჩევნო სია გამოაქვეყნა 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის.
ოქტომბრისა და ნოემბრის თვეში ჯავშნებზე, „სონიკის“ სამზარეულოში გადახდილ ყოველ 700 ლარზე შეგიძლიათ ისარგებლოთ 20% -იანი, ხოლო ყოველ გადახდილ 1500 ლარზე 30% – იანი ფასდაკლებით.
ასევე იმ იუბილარებს, ვინც უკვე „სონიკში“ გადაიხადა დაბადების დღე და წელსაც დაჯავშნის აქ, ფეიერვერკს, ვარსკვლავსა და ქაღალდის შოუს აჩუქებენ!
„სონიკის“ პროგრამებია:
მხიარული ანიმატორები
ფოტო + ვიდეო
ქაღალდის შოუ
კარაოკე
სახის მოხატვა
ჰარი პოტერის პროგრამა
არიელის პროგრამა ( ზღაპარი პატარა ქალთევზაზე)
ფეხბურთის პროგრამა. თქვენს საყვარელ ფეხბურთელებზე 5 კითხვა , თამაში ვიქტორინა!
დაუვიწყარი ჰელოუინი
მელომანი მშობლებთან
მელომანი ჰოლივუდის ვარსკვლავებზე
ვარსკვლავის გახსნა გარე სივრცეში
ინტერვიუ იუბილართან
წითელი ხალიჩა
პრინცესას დაჯილდოება
გასართობი ცენტრი გთავაზობთ გასვლით პროგრამებსაც. ჩვენი უნიჭიერესი ანიმატორები და მთელი ჩვენი გუნდი, 40 -მდე ანიმაციური გმირით, მზადაა გემსახუროთ თქვენს სივრცეში!
„სონიკის“ ანიმატორებს შეუძლიათ კორპორაციული წვეულებების წაყვანა, პრეზენტაციების წარდგენა, სასკოლო საიუბილეო საღამოების დაგეგმვა და განხორციელება.
ცენტრის გამორჩეული დიზაინით შესრულებული ულამაზესი სივრცე გელოდებათ თქვენ და თქვენს პატარებს!
რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა დააკისრა 785 უცხოელს, რომლებიც იბრძოდნენ უკრაინის შეიარაღებული ძალების მხარეს. მათ შორისაა ქართველი ჯარისკაცი გიორგი გოგლიძე, რომელიც მედიის ცნობით 2023 წელს ჩავარდა ტყვედ რუსეთის მიერ ანექსირებულ ლუგანსკის ოლქში.
რუსული პროპაგანდისტული მედია წერს, რომ ქართველი ჯარისკაცის წინააღმდეგ წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე საბრალდებო დასკვნის დასამტკიცებლად და შემდგომ სასამართლოში გადასაცემად პროკურორს გადაეგზავნა:
„სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა დაეკისრა 785 უცხოელ დაქირავებულს, რომლებიც ფულადი კომპენსაციის სანაცვლოდ უკრაინის შეიარაღებული ძალების საომარ მოქმედებებში მონაწილეობდნენ. ამდენად, საბრალდებო დასკვნის დასამტკიცებლად და შემდგომ სასამართლოსთვის გადასაცემად, საქართველოს მოქალაქე გიორგი გოგლიძის წინააღმდეგ აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე“, – ნათქვამია განცხადებაში.
რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტის ცნობით, „2023 წლის აპრილში გიორგი გოგლიძე ჩავიდა უკრაინის ლვოვის რეგიონში, სადაც გაიარა სპეციალური სამხედრო მომზადება, შემდეგ კი გაგზავნეს სლავიანსკში, სადაც მონაწილეობა მიიღო საომარ მოქმედებებში“.
2023 წლის ნოემბერში მედია წერდა, რომ გიორგისთან ერთად რუსებმა ტყვედ ჩაიგდეს კიდევ ერთი ქართველი მებრძოლი, გიორგი ჩუბითიძე. იმავე პერიოდში რუსული პროპაგანდისტული მედია ავრცელებდა რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებულ, ტყვედ ჩავარდნილი გიორგი გოგლიძის და მასთან ერთად გიოგრი ჩუბითიძის დაკითხვის ვიდეოს. ვიდეოში გიორგი გოგლიძე დიდი ალბათობით, დაწერილ ტექსტს კითხულობს.
უცხოელ მოხალისეთა ლეგიონი უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური შენაერთია, მაგრამ რუსეთი ქართველ სამხედრო ტყვეებს სპეციალურად წარმოაჩენს და ასამართლებს „დაქირავებულების“ სტატუსით.
პროპაგანდისტული მედია „სპუტნიკი“ რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტზე დაყრდნობით წერს, რომ შეაგროვეს მტკიცებულებები, რომელიც ადასტურებს გოგლიძის მონაწილეობას დანაშაულში და დანაშაული შვიდიდან 15 წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს.
_____________________________
მთავარ ფოტოზე კადრი გიორგი გოგლიძის დაკითხვიდან, 2023 წელი.
ბათუმში სამშენებლო ბიზნესში ჩართული ძმების, ზებურ და ზურაბ დუმბაძეებისგან და მათი ბიზნესპარტნიორებისგან „ქართულმა ოცნებამ“ შემოწირულების სახით, 2020-2024 წლებში, 965 000 ათასი ლარი მიიღო, ძმებთან დაკავშირებულმა კომპანიებმა კი ბოლო წლებში 6 სამშენებლო ნებართვა მიიღეს, რაც საერთო ჯამში ბათუმში 75,456 კვადრატული მეტრ მშენებლობას ითვალისწინებს – წერს არასამთავრობო ორგანიზაცია „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო“.
„გამჭვირვალობის“ ცნობით, ზურაბ და ზებურ დუმბაძეები, პარტნიორებთან ერთად, 22 ბიზნესსუბიექტის საქმიანობაში მონაწილეობენ, ფლობენ წილებს კომპანიებში და ხელმძღვანელობენ მათ.
დუმბაძეებს 5 სამშენებლო კომპანია აქვთ. ამ სამშენებლო კომპანიებს 6 სამშენებლო ნებართვა აქვთ აღებული, რის საფუძველზეც დუმბაძეები ბათუმში მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსებს აშენებენ, რომელთა ჯამური ფართობი 75,456 კვადრატული მეტრია.
ზებურ და ზურაბ დუმბაძეებმა და მათმა ბიზნესპარტნიორებმა „ქართულ ოცნებას“ შესწირეს 965,000 ათასი ლარი, მათ შორის 230,000 ლარი – 2024 წელს.
„გამჭვირვალობა“ აქვეყნებს ამ კომპანიების ჩამონათვალსაც:
წყარო: transparency.ge
„გამჭვირვალობა“ წერს, რომ ზურაბ დუმბაძესა და მის კიდევ ერთ პარტნიორს, მუხრან ბაგრატიონს, ეკუთვნის კომპანია „აჭარა აგროჯგუფი“, რომელმაც ელექტრონული აუქციონის გზით 2022 წლის 3 მაისს ქობულეთში, დაბა ოჩხამურში 223,287 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთები 25-წლიანი იჯარით მიიღო.
„მეიჯარე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კუთვნილი ა(ა)იპ „აგროსერვის ცენტრია“, რომელსაც, ხელშეკრულების თანახმად, კომპანიამ იჯარით გაცემული მიწის ნაკვეთის თითოეულ კვადრატულ მეტრზე წელიწადში 40 თეთრი უნდა გადაუხადოს (ჯამში იჯარის წლიური ღირებულება 90,443 ლარია).
აჭარის მთავრობამ მიწის იგივე ნაკვეთი რამდენიმე თვით ადრე აუქციონზე გაყიდა 415,143 ლარად, თუმცა აუქციონში გამარჯვებულთან ხელშეკრულება არ გააფორმა. ამის შემდეგ აღნიშნული ტერიტორიის იჯარით გასაცემად მეორე აუქციონი გამოაცხადეს და გამარჯვებულ კომპანიას თითქმის მეხუთედ ფასად გადასცეს იგი.
„აჭარა აგროჯგუფს“, ხელშეკრულების პირობების თანახმად, 1 წლის ვადაში ტერიტორიაზე 500,000 ლარის ინვესტიცია უნდა განეხორციელებინა, გაეშენებინა მრავალწლიანი ნარგავები. ორგანიზაციის მიერ მოპოვებული დოკუმენტის თანახმად, „აჭარა აგროჯგუფმა” ლურჯი მოცვის პლანტაციების გასაშენებლად საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სოფლის განვითარების სააგენტოდან 156,000 ლარის დაფინანსება, იაფი აგროკრედიტის პროგრამიდან, ასევე, ფინანსური მხარდაჭერა, ქობულეთის მერიიდან კი – წყლის რესურსების გამოყენების ნებართვა მიიღო“ – წერს „გამჭვრივალობა“.
წყარო: transparency.ge
ორგანიზაცია მიუთითებს, რომ დუმბაძეების მსგავსად, „აჭარა აგროჯგუფში“ მისი პარტნიორი, მუხრან ბაგრატიონი შვილებთან, თეონა და ლაშა ბაგრატიონებთან ერთად, „ქართული ოცნების“ აქტიური შემწირველები არიან: სამივემ ჯამში მმართველ პარტიას 2020-2024 წლებში 870,000 ლარი შესწირა, მათ შორის, 180,000 ლარი – 2024 წელს.
ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის ცნობით, სარფის საბაჟოზე დიდი ოდენობით ოქროს საბაჟო წესების დარღვევით გადმოტანის ფაქტზე დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა ორი პირის მიმართ.
უწყების ცნობით, გამოძიებით დადგინდა, რომ ბრალდებულებმა საბაჟო კონტროლისაგან მალულად, სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთში დამალვის გზით, საბაჟო საზღვარზე გადმოიტანეს ჯამში დაახლოებით 4 447 გრამი ოქროს საიუველირო ნაკეთობები, რომელთა საბაჟო ღირებულება შეადგენს 577 497 ლარს.
გამოძიება მიმდინარეობს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 214-ე მუხლის მე-5 ნაწილით, რაც სასჯელის სახით ითვალისწინებს თავისუფლების აღკვეთას 8-დან 11-წლამდე ვადით.
მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი, ინგლისური ენის პედაგოგი როლანდ შავაძე ამბობს, რომ ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა მას სამუშაო კონტრაქტი აღარ გაუფორმა. შავაძე ამ ფაქტს, მის პოლიტიკურ აქტიურობას უკავშირებს.
„ექვსწლიანი უწყვეტი თანამშრომლობის შემდეგ შრომითი ხელშეკრულება აღარ გამიგრძელა ბათუმის უნივერსიტეტმა და, ფაქტობრივად, ხელისუფლების პოლიტიკური დაკვეთა შეასრულა.
მიზეზები არ არის საძებარი – რუსული კანონის წინააღმდეგ აქციებში აქტიურად ვიყავი ჩართული და საქართველოს რუსეთის გუბერნიად გადაქცევის თავიდან აცილების მიზნით პოლიტიკაში წავედი, ეს ვერ მაპატიეს.
ბსუ-ში მივიღე მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხი. 2018 წლიდან მოწვეული ლექტორის სტატუსით 6 წელი ვიყავი დასაქმებული.
მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მიღების შემდეგ უნივერსიტეტმა პირველმა მომილოცა ჯილდო და ვებგვერდსა და სოციალურ ქსელში არაერთხელ განთავსდა ინფორმაცია, რომ ჩემი მიღწევით ამაყობდა უნივერსიტეტი. თუმცა ქვეყნის ევროპული მომავლისთვის ბრძოლაში ჩართვის შემდეგ, ხელისუფლების დავალებით ყველაფერი შეიცვალა.
რეალურად, ორი კვირის წინ პასუხისმგებელი პირი როგორც სალექციო საათებზე, ასევე სამუშაო დღეებზე შემითანხმდა და გასულ წელთან შედარებით ერთი ჯგუფის ნაცვლად ორ, სურვილის შემთხვევაში სამ ჯგუფთან მუშაობა შემომთავაზა.
დღეს აღმოჩნდა, რომ ჩემთვის საათები აღარ დარჩა, ამ დროს ჩემთან ერთად მომუშავე უცხო ენის 50-მდე მიწვეულ ლექტორს (ყველას უკლებლივ) გაუგრძელეს ხელშეკრულება და 10 მიწვეული ლექტორისთვის კონკურსი გამოაცხადეს.
გარწმუნებთ, უნივერსიტეტის ეს სამწუხარო გადაწყვეტილება ვერ შეაფერხებს ბრძოლას, რომელიც ჩემი, თქვენი და მათ შორის „ოცნების“ მხარდამჭერების შვილების საუკეთესო მოვალისთვის დავისახე მიზნად. ყველა უსამართლობას 26 ოქტომბერს წერტილი დაესმება“, – ინფორმაციას როლანდ შავაძე თავადვე ავრცელებს.
„ბათუმელები“ ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადმინისტრაციას დაუკავშირდა და ჰკითხა, მათი ვერსიით რა იყო მიზეზი როლანდ შავაძესთან თანამშრომლობის შეწყვეტის და უკავშირდება თუ არა ეს მის პოლიტიკურ აქტიურობას.
როგორც უნივერსიტეტში გვითხრეს, შავაძეს კონტრაქტი შესაძლოა მეორე სემესტრიდან გაუგრძელონ.
„ეს არანაირად მის პოლიტიკურ აქტიურობას არ უკავშირდება, საუნივერსიტეტო ინგლისური ენის კურსები იწყება პირველ სემესტრში და დიდი ნაწილი იწყება მეორე სემესტრში.
მეორე სემესტრში რომ დაიწყება, გაუფორმდება ხელშეკრულება“, – გვითხრა ენებისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების ცენტრის ხელმძღვანელმა ნინო სამნიძემ.
თუ გასულ წელსაც ასე იყო, მაშინ ხომ უნდა ჰქონოდა როლანდ შავაძესაც ინფორმაცია, რატომ არ იცოდა ამის შესახებ? – ვკითხეთ მას.
ნინო სამნიძე ამბობს, რომ „ყოველთვის ერთნაირად არ არის“.
„მასწავლებელს უწევს ასე გადაანაწილოს საათები, ეს ჩვეულებრივი ამბავია, ასე ვართ ყველა. მე ვუთხარი შავაძესაც და იცის, რომ მეორე სემესტრში ექნება საათები“.
მაშინ რატომ არის კონკურსი გამოცხადებული ათ ადგილზე, თუკი შავაძესთან თანამშრომლობის გაგრძელება ისევ იგეგმება? – ვკითხეთ ნინო სამნიძეს.
მისი თქმით, კონკურსი შავაძეს არ შეეხება.
„კონკურსის გარეშე საათებით ვერ დაიტვირთება ვერცერთი მასწავლებელი, თუ არ აქვს ჩვენთან მუშაობის სამწლიანი გამოცდილება. როლანდ შავაძეს კი სამ წელზე მეტი სტაჟი აქვს უნივერსიტეტში მუშაობის, ამიტომ მას კონკურსი არ შეეხება“, – ამბობს სამნიძე.
ბათუმის საბაგიროზე საევაკუაციო წვრთნები მიმდინარეობს, რის გამოც საბაგირო გზით სარგებლობა 11:00 საათამდე შეზღუდული იქნება.
როგორც საბაგირო გზა „არგოს“ ადმინისტრაციაში „ბათუმელებს“ უთხრეს, საევაკუაციო წვრთნებს შს სამინისტრო ატარებს.
„წვრთნების შესახებ გამოცხადებული გვქონდა ფეისბუქზე. თუმცა, როგორც ჩანს, მოსახლეობამ ვერ ნახა ეს ინფორმაცია.
წვრთნებს ვატარებთ შს სამინისტროსთან შეთანხმებით, ჩანიშნეს ეს სწავლება და მათი და სამაშველო სამსახურის დახმარებით იმიტირებული ევაკუაციის სწავლება მიმდინარეობს.
წვრთნები იწყება დილის ათი საათიდან და 11:00 საათზე გავიხსნებით“, – გვითხრეს ადმინისტრაციაში.
მათი თქმით, საევაკუაციო წვრთნები გეგმიურად ტარდება.
შესაბამისად, ინფორმაცია, რომ „საბაგიროდან ვიღაც ჩამოვარდა“, სიმართლეს არ შეესაბამება.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 26 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 647 800 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 400]
ტანკი – 8 825 ერთეული [+10]
ჯავშანტექნიკა – 17 348 ერთეული [+44]
საარტილერიო სისტემა – 18 620 ერთეული [+71]
MLRS – 1 199 ერთეული [+0]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 959 ერთეული [+7]
თვითმფრინავი – 369 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 15 946 ერთეული [+67]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 599 ერთეული [+4]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 25 353 ერთეული [+105]
სპეცტექნიკა – 3 190 ერთეული [+22]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 26 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
646 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
32 263 უპილოტო საფრენი აპარატი
579 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
18 356 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 464 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
15 207 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
26 510 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„როცა სკოლაში უშვებ შვილს, უნდა იცოდე, რომ კიბე არ ჩაუტყდება. ბზარი ბზარზეა, ყველგან მორყეულია რაღაც. გარდა იმისა, რომ საჯარო სკოლების დიდი ნაწილი სახიფათოა ბავშვებისთვის, იმდენად მოქუფრულ გარემოს იწვევს ცუდი ინფრასტრუქტურა, გადაჭედილი კლასები, რომ ბავშვებს ყველა მოტივაცია უქრებათ“, – ამბობს მარიამ ჩუბინიძე, მშობელი.
თქვენ, როცა მშობელი, ამ ქვეყნის მოქალაქე, უყურებთ, როგორ დაჰყავთ ხელისუფლების მაღალჩინოსნებს თავიანთი შვილები კომფორტულ კერძო სკოლებში, რა ხდება ამ დროს იმ შენობებში, სადაც თქვენი შვილები „განათლებას“ იღებენ?
რატომ არ დაჰყავთ განათლების მინისტრს ან სხვა მაღალჩინოსნებს შვილები საჯარო სკოლებში? – სწორედ ამ თემაზე ესაუბრა „ბათუმელები“ ორ მშობელს, მარიამ ჩუბინიძესა და მედეა ტურაშვილს.
„ჩემი, როგორც მოქალაქის, როგორც მშობლის პროტესტი ბევრი რამით არის განპირობებული. ეს არის პრობლემა, რომელიც მე, როგორც მშობელს, დამიდგა ორი წლის წინ, როდესაც გამოგვიცხადეს, რომ ჩემი შვილის 166-ე სკოლა რეაბილიტაციაზე უნდა გასულიყო.
შუა სასწავლო წელს დისტანციურ სწავლებაზე გადაგვიყვანეს. ახლა, აგვისტოში გვითხრეს, რომ სკოლა გადის, ან სარეაბილიტაციოდ, ან დასანგრევად. ბავშვები ორ ცვლაში გადაანაწილეს.
ვისაც შვილები ჰყავს, ყველა დამეთანხმება, როგორი კატასტროფაა მეორე ცვლა, რადგან ბავშვი მოწყვეტილია ყველა დამატებით აქტივობას, რაც მას გულს უხარებს. ამის გამო, ჩემი შვილი სხვა სკოლაში გადავიყვანე.
ესეც ძალიან პრობლემურია, რადგან თბილისში სკოლების დიდი ნაწილი დანგრეულია. სკოლების ნაწილი სადღაც შეხიზნულია და ამის გამო, თითქმის ყველა სკოლაში ორი ცვლაა“, – ამბობს მარიამ ჩუბინიძე.
მისი თქმით, სკოლა, სადაც მისი შვილი დადიოდა, სტრატეგიულ ადგილზეა. „წერეთლის ქუჩაზე, დიდუბის პანთეონისა და ეკლესიის გვერდით“, ამიტომ მშობლებს გონივრული ეჭვი აქვთ, რომ შესაძლოა ამ ადგილით რომელიმე ინვესტორი დაინტერესდა.
„სკოლა შეიძლება დაანგრიონ, მაგრამ აღარ ააშენონ და იქ ჩადგან კორპუსი ან რაიმე სავაჭრო ქსელი აშენდეს“, – ვარაუდობს მარიამი. ამ ეჭვის საფუძველს კი სკოლის და სამინისტროს პოზიცია უქმნის.
„სამხარაულიდან მოვიდა დასკვნა, რომ შენობა ავარიულიაო. მშობლების ჯგუფთან ერთად ბევრჯერ ვეცადე ეს დასკვნა გამოგვეთხოვა. თუმცა საკუთარ ნათქვამშივე იბურდებოდნენ დირექტორი, სამინისტრო და პასუხები ვერ მივიღეთ“, – გვეუბნება მარიამ ჩუბინიძე.
ორცვლიანი სწავლების გამო სკოლებში გაკვეთილები შემცირებულია. „35-40 წუთი თუ ეთმობა. შემცირებულია დასვენების საათები ან გადასული არიან შაბათს სწავლაზე, რომელსაც მე პირადად კატეგორიულად ვეწინააღმდეგები. ჩვენმა ხალხმა ისედაც არ იცის რა არის დასვენება და ახლა, ამ ასაკშივე გავუცამტვერო ბავშვს დასვენების კულტურა, შეუძლებელია. ამიტომაც გადავიყვანე შვილი სხვა სკოლაში.
ისეთი დასტრესილები არიან მშობლები, ვისაც ვესაუბრე, წარმოიდგინეთ 2-იდან 7-მდე სწავლობენ ბავშვები სკოლაში და ზოგიერთ სკოლაში სამ ცვლაში არიანო, ისიც მითხრეს.
ეს ყველაფერი უკვე აისახება ბავშვების მოტივაციაზე, იმაზე, რომ სასწავლო პროცესი აღარ არის ისეთი, როგორიც უნდა იყოს.
მე როგორც ერთი რიგითი მშობელი, რომელიც სტატისტიკურად ვარ საშუალო შემოსავლით და ვიტყოდი, რომ უფრო სიღარიბისკენ, შესაძლებლობა რომ მქონდეს, მეც გადავიყვანდი შვილს კერძო სკოლაში, მაგრამ ამის საშუალება არ მაქვს.
ამით ფაქტობრივად ვიყიდი ჩემი შვილის უსაფრთხოებას, რაც ისედაც მეკუთვნის მე სახელმწიფოსგან, მაგრამ არ გვაწვდის“, – ამბობს მარიამ ჩუბინიძე.
მისი თქმით, გარდა იმისა, რომ ბავშვებს აქვთ მათი კლასის დაშლის და სხვაგან გადასვლის სტრესი, მოკლებული არიან უსაფრთხო გარემოს. „ბზარი ბზარზე სკოლებში, ყველგან რაღაც მორყეულია, საკლასო ოთახები დაობებული, სადენები ამოყრილი, კიბე ჩატეხილი. ვერცერთ სკოლაში ვერ იგრძნობ თავს მყარად, სადაც სარეაბილიტაციო სამუშაოები არ არის ჩატარებული.
ამ დროს, ჩვენ ჩაგვჩიჩინებენ, რომ თურმე სკოლებს აშენებენ და ყველა არჩევნების წინ აფრიალებული აქვთ საგანმანათლებლო პოლიტიკა.
როდის აშენებენ?
გაიხედავ და შენ ცხვირწინ ცხრა თვეში იდგმება 10-სართულიანი შენობა და სკოლა ვერ აშენდა ერთ წელიწადში? ნახალოვკაში სკოლები დანგრეულია წლობით. ერთი სკოლა 4 წელია დაანგრიეს და ჯერ არც კი დაუწყიათ მშენებლობა. და ეს არის მრავალკონტინგენტიანი სკოლები და ამდენი ბავშვის გადანაწილება წარმოშობს სწორედ პრობლემებს და იწვევს კლასების გადატვირთვას.
ამის შემდეგ, შენ გაიძულებენ, რომ იყო მომთმენი, რაღაცნაირად შეეგუო ყველაფერს, გაგებით მოეკიდო და ამ დროს, თავიანთი შვილები მიჰყავთ იქ, სადაც ბევრ ჩვენგანს არ მიესვლება. მათ ყველაფერი აქვთ, რასაც ჩვენც ვისურვებდით ჩვენი შვილებისთვის“, – ამბობს მარიამი.
მისი თქმით, სახელმწიფოს საჯარო სკოლებში კვების გარეშე ჰყავს დატოვებული ბავშვები, მათი შვილები კი კერძო სკოლებში ამ სერვისსაც იღებენ.
„მე შემიძლია უზრუნველვყო ჩემი შვილი კვებით და გავატანო „ლანჩბოქსი“, მაგრამ არიან მრავალშვილიანი ოჯახები, ვინც შვილებს სხვადასხვა ცვლაში ატარებს.
გარდა ბავშვებისა, მასწავლებლების დიდი ნაწილი ხომ მშობლებიც არიან და მათაც აერიათ გეგმები. ცოტა ხნის წინ შეხვედრა გვქონდა სასკოლო საკითხებზე და ერთ-ერთი მასწავლებელი 15 წუთში გავიდა შეხვედრიდან. გუშინ უთხრეს, რომ ის სკოლა, სადაც უნდა შეხიზნულიყვნენ, დასანგრევი იყო. აი, ასეთ სტრესულ გარემოში უწევთ მუშაობა. სახელფასო პოლიტიკა კი როგორი აქვს სამინისტროს, უკვე ყველამ დავინახეთ.
მე როგორც მშობელი, როცა სამართლიანად ვბრაზდები მასწავლებელზე, არ ვიცი რამდენად მაქვს უფლება დავიცვა ჩემი შვილის უფლებები მასწავლებლისგან ამ ყველაფრის ფონზე. თუმცა მას, ვინც ჩემი შვილის უფლებებს უნდა იცავდეს, ვერაფერი გავაგებინე, ვერ მივაწვდინე ხმა და ეს არის სისტემა.
პასუხი მინდა მოვთხოვო მასწავლებელს, როცა ის ჩემს შვილს შეურაცხყოფს, როცა არ ასწავლის, მაგრამ ახლა როგორ მოვთხოვო?
ცალკე საკითხია მასწავლებლების ინტელექტუალური დონე, მათი მრწამსი, მათი ემოციური ან ზოგადი ინტელექტი, მსოფლმხედველობა, ბავშვების მიმართ მათი დამოკიდებულება.
მაღალჩინოსნებს არ სურთ ასწავლონ თავიანთ შვილებს ისეთ სკოლებში, სადაც მათ მიერ შექმნილ სისტემას დაშინებული ან მოსყიდული ჰყავს მასწავლებელი. ზუსტად ეს არის ინდიკატორი ამ ხელისუფლების ღირსების.
ადრე საჩვენებლად მაინც დაჰყავდათ შვილები საჯარო სკოლებში, ახლა კი იმდენად ცუდი სიტუაციაა, არავის უნდა შვილის საჯარო სკოლაში გაშვება.
ეს ყველაფერი ცუდია მოსწავლისთვის, ბავშვისთვის, რომელსაც აქვს უფლება მიიღოს კარგი განათლება და იყოს ბედნიერი. ამ სისტემის გამო კი არც მასწავლებელია ბედნიერი და კმაყოფილი თავისი პროფესიით და არც მოსწავლე“, – ამბობს მარიამ ჩუბინიძე.
მისი აზრით, ამ ყველაფრის შემყურე, სახელმწიფოს პოზიცია არის ასეთი: „სხვისი ჭირი, ღობის ჩხირი“.
„როცა ხარ არაპატიოსანი და არაემპათიური ხელისუფლება, ბუნებრივია ძალაუფლებას იყენებ მხოლოდ სათავისოდ და ამის დემონსტრირებაა ის, რასაც დღეს ვხედავთ.
ეს არის ზღვარგადასული თავხედობა, არაადამიანობა, რომ შენ ქვეყანაში ათასობით ბავშვი დატოვო განათლების გარეშე. ეს არის გულგრილობის, არაემპათიურობის, უპასუხისმგებლობის ყველაზე დიდი მაგალითი. რომელ ღირსებაზე შეუძლია ილაპარაკოს ხელისუფლებამ, რომელსაც ამ ქვეყნის მომავალი თაობა, ასეთ მდგომარეობაში ჰყავს?“ – გვეუბნება მარიამი.
მისი შეფასებით, საჯარო სკოლებში უნდა იყოს ჯანსაღი გარემო, რომელიც ბავშვს მორალური სტრესებისგანაც დაიცავს.
„ბავშვები წლობით სწავლობენ არაჰიგიენური სახელმძღვანელოებით. წიგნებით, რომელიც ხუთი-ექვსი წელი სხვადასხვა ბავშვმა, სხვადასხვა ოჯახში, სხვადასხვა ჩანთაში, ყველგან ათრიეს. ახალი სახელმძღვანელოები კი არ იბეჭდება, უნდა გაგიმართლოს, რომ მოწესრიგებული წიგნი მოუწიოს ბავშვს. ახალი თუ გინდა, მაშინ უნდა გადაიხადო ფული და შეიძინო“, – გვეუბნება მარიამ ჩუბინიძე.
მისი თქმით, ხელისუფლებამ საზოგადოებასაც უნდა მისცეს არჩევანი, მაშინ არც მათი ოჯახების მიმართ გაჩნდება კითხვები – რატომ არ დადიან მათი შვილები საჯარო სკოლებში?
რადგან არ გვაძლევენ ამ არჩევანს, ამიტომ, როცა არჩევნებზე მივალთ, დავფიქრდეთ რა ძალის გაფერადება გვინდა. ძალის რომელიც სიძულვილის ენით ელაპარაკება ხალხს? და ეს სიძულვილი არის გამოხატული ჩვენ მიმართ დამოკიდებულებაში. ალბათ თავად უსიყვარულობაში გაზრდილებს, ძალიან დიდი სიძულვილი აქვთ ჩვენი. სხვანაირად წარმოუდგენელია, ასე ექცეოდე შენს ხალხს და ეს გვინდა გაგრძელდეს?
როცა არ შეგვიძლია მათი ქცევა შევცვალოთ, მაშინ ისინი უნდა შეცვალოთ“, – მიიჩნევს მარიამ ჩუბინიძე.
მედეა ტურაშვილი კიდევ ერთი მშობელია, ვისაც ამაზე თემაზე ესაუბრა „ბათუმელები“.
მას ორი ახსნა აქვს, თუ რატომ არ დაჰყავთ მაღალჩინოსნებს შვილები საჯარო სკოლებში.
„პირველი ის, რომ მათაც კარგად იციან, რამდენად განსხვავებულია განათლების ხარისხი კერძო და საჯარო სკოლებში, ინფრასტრუქტურა, კვება, ტექნოლოგიები, უცხო ენების სწავლების ხარისხი, სამეცნიერო ლაბორატორიები და ასე შემდეგ.
ასევე სკოლის გარე აქტივობებიც.
მოწესრიგებულია ყველაფერი, კლასებში არ არის დაობებული კედლები, ამოყრილი სადენები და პარკეტი. სუფთა ტუალეტი, რომელიც საჯარო სკოლებისთვის სანატრელი“, – ამბობს მედეა ტურაშვილი.
მედეას ორი შვილი ჰყავს და ორივე თბილისის ერთ-ერთ საჯარო სკოლაში დადიან.
„ეს სკოლა, ერთ-ერთ საუკეთესო საჯარო სკოლად ითვლება თბილისში. მიუხედავად ამისა, ტუალეტიც კი არ არის მოწესრიგებული და ვერ შედის ბავშვი.
კვლევა რომელიც ორგანიზაცია „მშობლები განათლებისთვის“ ჩაატარა, ათასამდე მშობელი იყო გამოკითხული და აქედან, სადაც 30-% ამბობს, რომ მათი შვილი სასკოლო ტუალეტში არ დადის. ეს ნორმალურია?
ამიტომ, როცა მოვა შენი შვილი და გეტყვის, რომ ეს არის პრობლემა სკოლაში, პოლიტიკოსი რომ ხარ, კეთილს ინებებ და მოიკითხავ მაინც, რატომ არის სკოლებში ასეთი მდგომარეობა. სასოწარკვეთამდეა მისული სიტუაციაა.
ვფიქრობ, გარდამავალ პერიოდში სავალდებულო უნდა იყოს ის, რომ ხელისუფლების მაღალჩინოსნებმაც ატარონ შვილები საჯარო სკოლებში – როცა მათი შვილები მოვლენ სახლში და იმაზე იწუწუნებენ, რაზეც ჩვენი შვილები წუწუნებენ, იქნებ ასე მაინც მიაქციონ ყურადღება სკოლებს და განათლების სისტემას.
ეს, სხვათა შორის, ჩვეულებრივი პრაქტიკაა ევროპულ ქვეყნებში. იქ საჯარო ტრანსპორტით მიჰყავთ და მოჰყავთ საჯარო მოხელეებს შვილები და ეს ერთგვარი პოლიტიკური განაცხადია, რომ იქ დადიოდეს ჩემი შვილი, სადაც ქვეყნის მოსახლეობის 90%-ის შვილი დადის“, – გვეუბნება მედეა ტურაშვილი.
მედეას შვილის სკოლაში, სადაც ათასზე მეტი ბავშვი დადის, არავინ საუბრობს შენობის უსაფრთხოებაზე.
„1924 წელს არის აშენებული სკოლა და ასეთი საკითხები ჰაერშია გამოკიდული.
სკოლები ვერ პოულობენ დამლაგებლებს, რადგან 400 ლარად არავინ დაალაგებს 4-სართულიან შენობას ყოველდღე. ამიტომ მშობლებს გვიწევს ცოცხების, ჰიგიენური საშუალებების ყიდვა და დალაგება.
ორცვლიანობის გამო გადატვირთულია სასკოლო გარემო. მეზობელი სკოლაა შემოხიზნული და არავინ იცის, როდის ააშენებენ ახალს.
ჩემი რვა წლის შვილი, ექვს საათზე ამთავრებს სწავლას, ამის გამო მოწყვეტილია წრეებზე სიარულს.
დაბალ კლასებში უფრო ადვილია პატარების გახალისება, მაგრამ უფროს კლასებში რთული მდგომარეობაა. მაგალითად, უფროსი შვილის მოტივაცია წლიდან წლამდე იკლებდა. გაკვეთილები არ იყო მისთვის საინტერესო, ვატყობდი, რომ საგაკვეთილო პროცესებშიც სათანადოდ არ ერთვებოდა, არც მასწავლებლის ყურადღება იყო სათანადო. მოზარდობის ასაკში კი, როცა გაკვეთილი საინტერესო არ არის, ბავშვის გაჩერება კლასში ძალიან ძნელია.
ვხედავ, რომ ჩემს შვილთან შედიან მასწავლებლები (დიდი ნაწილი), რომლებიც თავიანთი პროფესიით არც ბედნიერები არიან, არც კმაყოფილი. ეს საგაკვეთილო პროცესზე აისახება.
უინტერესო გაკვეთილები და გადაჭედილი სკოლა იწვევს იმას, რომ მასწავლებლებიც ვერ მართავენ სიტუაციას და უწევთ ყვირილი, დამამცირებელი საუბარი ბავშვებთან, რაზეც ბავშვები ნეგატიურად რეაგირებენ და საგაკვეთილო პროცესი „გაჩერდი“, „დაწყნარდი“, შელაპარაკებებში გადის. ბავშვები აღარ მეცადინეობენ და გადართული არიან რეპეტიტორებთან“, – ამბობს მედეა ტურაშვილი.
მისი თქმით, მითია ის, რომ ჩვენ გვაქვს საყოველთაო განათლება ქვეყანაში.
„ფიზიკურად სკოლაში მისვლა არ ნიშნავს განათლების მიღებას. განათლებას იღებენ ის ბავშვები, რომელთა მშობლებს აქვთ საშუალება ბავშვები მოამზადონ რეპეტიტორებთან. სამწუხაროდ, ამაზე დგას საჯარო სკოლები.
ეს არის გულგრილობა, ემპათიის ნაკლებობა, რადგან როცა მაღალჩინოსნების შვილები არ განიცდიან იმ პრობლემებს, რასაც ჩვენი შვილები, ჩვენი პრობლემების მიმართ მათ მგრძნობელობა აღარ აქვთ. თანაგანცდის უნარი აღარ აქვთ საერთოდ, არ ესმით რაზე ველაპარაკებით.
რას აკეთებს განათლების მინისტრი, როცა სკოლაში მოდის? ხელს ჩამოართმევს დირექტორს, მასწავლებლებს, დაუსვამენ კლასში წინასწარ გამზადებულ ბავშვებს, გაუცინებს და წავა. არავის აზრს არ ისმენენ.
ყველაზე გასაბრაზებელი ის არის, რომ ამ დროს ხელისუფლება გველაპარაკება „ოჯახის სიწმინდის“ დაცვაზე. როგორ უნდა დავიცვა ოჯახის სიწმინდე, თუ განათლებაში არ ჩავდეთ ინვესტიცია?
როგორ უნდა გავაძლიეროთ ოჯახები, თუ განათლებაში და თანასწორობაში არ ჩავდეთ ინვესტიცია, სოციალური თანასწორობა ხომ განათლებას მოაქვს არა?
როგორ ვაძლიერებთ, იმ კანონებით, რომელსაც „ოჯახის სიწმინდის“კანონი დავარქვით?
გაიძახიან „ვაშენებთ სკოლებს“, თბილისში ვცხოვრობ და იცით ალბათ დიდი დიღომი, ფაქტობრივად ქალაქია ქალაქში, უამრავი კორპუსი აშენდა და არცერთი სკოლა. სად უნდა წაიყვანონ ბავშვები, რომლებიც აქ იზრდებიან? რომ ჰკითხო, ადგილი არ არის, კორპუსების ადგილი კი უცებ გამოჩნდება.
რასაც ანგრევენ, არც ის შენდება წლობით. როგორ ხდება, რომ კორპუსის აშენებას 9 თვე სჭირდება და სკოლისას ოთხი წელიც არ ჰყოფნის? ესეც პრიორიტეტზე მეტყველებს, რომ განათლება და ბავშვების კეთილდღეობა ამ ხელისუფლების პოლიტიკური ნება არ არის“, – ამბობს მედეა.
დღეს, 25 სექტემბერს, პარტიამ „გახარია საქართველოსთვის“ საპარლამენტო არჩევნებისთვის პარტიული სია წარადგინა. ამ სიაში ორი პირი არის ბათუმიდან – ჯემალ ანანიძე, ბათუმის ყოფილი მერი და აკაკი გვიანიძე, ბათუმის საკრებულოს მოქმედი წევრი.
„გახარია საქართველოსთვის“ პარტიულ სიაში, 29 კანდიდატს შორის ცხრა ქალია.
„დაინახეს, რომ აღარ ყოფნით უკვე „დავით გარეჯი“ გაზარდეს ფსონები, გადავიდნენ უფრო დიდ თემებში. მათ უნდათ, რომ სრულ ისტერიამდე მიიყვანონ ყველაფერი,“ – ამბობს პოლიტოლოგი გია ხუხაშვილი, მას ივანიშვილის ტრიუკებზე ვესაუბრეთ, რაც მუშაობს, ან ვერ იმუშავა და „ქართულმა ოცნებამაც“ თაროზე შემოდო.
მაგალითად, წინასაარჩევნო პერიოდში, რამდენიმე დღის წინ „ქართული ოცნების“ ლიდერებმა საუბარი წამოიწყეს, მართლმადიდებლობას სახელმწიფო რელიგიად გამოვაცხადებთო, თუმცა დღეს ისინი ამ თემას საერთოდ აღარ ახსენებენ, ისევე, როგორც „დავით გარეჯი საქართველოა“. შეგახსენებთ, რომ ეს „ოცნების“ მთავარი გზავნილი იყო წინა საპარლამენტო არჩევნებზე, არჩევნების შემდეგ კი, პრობლემის მოსაგვარებლად ივანიშვილის ხელისუფლებას ნაბიჯიც კი არ გადაუდგამს.
ივანიშვილის რომელი ტრიუკი მუშაობს ამ არჩევნებზე და რომელი არ მუშაობს? – „ბათუმელები“ პოლიტოლოგ გია ხუხაშვილს ესაუბრა:
ბატონო გია, ივანიშვილი მოსახლეობის წინასაარჩევნოდ დაშინებას ომით ცდილობს, თითქოს რუსეთია მშვიდობის გარანტი. ეს ის ტრიუკია, რომლის იმედიღა შემორჩა ივანიშვილს? წინასაარჩევნოდ გააქტიურებულ რამდენიმე გზავნილზე „ოცნებამ“ ლაპარაკი შეწყვიტა, მაგალითად, მართლმადიდებლობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება…
როგორც ხელისუფლება, ისე ოპოზიცია, თანხმდება ერთ საკითხში, რომ ეს არჩევნები არ არის უბრალო არჩევნები, რომლის შედეგადაც ჩვენ უნდა ავირჩიოთ ხელისუფლება, ანუ რომელი პარტია მართავს ქვეყანას. ჩვენ ამ არჩევნებზე ვაკეთებთ ქვეყნის გრძელვადიანი განვითარების ვექტორთან დაკავშირებულ არჩევანს. ეს ერთგვარი რეფერენდუმია – ეს პრეზიდენტის ფორმულირება, ანუ მივდივართ ევროპისკენ, რაც კონსტიტუციით არის გამაგრებული, თუ ვბრუნდებით რუსეთის იმპერიაში?
ივანიშვილმა შემოგვთავაზა ალტერნატიული რეფერენდუმი: ომი, თუ მშვიდობა. მას ამით მისთვის ძალიან არაკომფორტული ფორმულირების გადაფარვა სურს. ის კიდევ უფრო ფუნდამენტურ რაღაცას შეეხო და პოზიციონირებს, როგორც მშვიდობის ერთადერთი გარანტი. ის ოპოზიციას აბრალებს იმას, რომ თითქოს ოცნებობენ ომის დაწყებაზე საქართველოში.
ახლა ოპოზიციასა და სამოქალაქო საზოგადოებაზეა დამოკიდებული, რამდენად მოახერხებენ ამის ახსნას ამომრჩევლისთვის, რომ ივანიშვილის შემოთავაზებული რეფერენდუმი არის ყალბ შეკითხვაზე აგებული და სინამდვილეში ასე არ დგას ეს საკითხი. პირიქით არის დიდწილად, რადგან მშვიდობა მოაქვს ზუსტადაც ევროპას, ნამდვილი ომის პარტია კი, რუსეთშია ჩაბუდებული. ამას ხედავს მთელი სამყარო ჩვენს გარდა.
გია ხუხაშვილი
ძალიან რთულია ბრძოლა სახელისუფლებო პროპაგანდასთან, მათ ბევრად მეტი რესურსები აქვთ. როცა საინფორმაციო შტურმი მიმდინარეობს დიდი, კონტრპროპაგანდით ამის გადაფარვა, განსაკუთრებით რეგიონებში საკმაოდ პრობლემურია. ამიტომაც არის საჭირო ოპოზიციის მხრიდან ინტერაქტიური ურთიერთობა ამომრჩეველთან: ჩასვლა, დალაპარაკება, კითხვებზე პასუხის გაცემა, ასე რომ, ბურთი ახლა ოპოზიციის მოედანზეა. მ
მთავარი თემაა: ამომრჩეველი საარჩევნო უბნისკენ რომ წავა, რომელ კითხვაზე პასუხის გასაცემად წავა? აქ უკვე პროპაგანდას რაც შეეძლო, ყველაფერი გაკეთა. ახლა ეს კონტრპროპაგანდა და ინტერაქტიური ურთიერთობაა საჭირო ოპოზიციის მხრიდან, რომ ამომრჩეველი სწორ კითხვაზე პასუხის გასაცემად წავიდეს არჩევნებზე.
რაც შეეხება სხვა ურაპატრიოტულ და ფსევდორელიგიურ თემებს, ვითომ-ვითომ ტრადიციების დაცვას, ამ საკითხებმა დაკარგა ეფექტურობა. იგივე ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის საკითხზე, ვნახეთ ზატულინის კომენტარები, დაივიწყეთ სამხრეთ ოსეთი და აფხაზეთიო. ეს ილუზიაც ვერ შექმნეს, რომ ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის რაღაც გეგმა აქვთ. ერთადერთი დარჩათ ეს ომი და მშვიდობა, რომ ქართველ ამომრჩეველში ღრმად ჩაბუდებულ კონფორმიზმს შეუწყონ ხელი. მათ სურთ ადამიანებს ათქმევინონ, ოღონდ მშვიდობა იყოს და წყალსაც წაუღია ყველაფერი.
საზოგადოების გარკვეულ ნაწილზე, ბუნებრივია, ყალბი პროპაგანდა მოქმედებს. ნუ ვიტყვით, რომ ეს პროპაგანდა არ ზემოქმედებს ადამიანებზე, თუმცა ჯერ კიდევ არის დრო, რომ ამ ზომბირების მდგომარეობიდან ამომრჩეველი გამოვიყვანოთ.
თქვენი დაკვირვებით, რის მიხედვით არჩევს ივანიშვილი ტრიუკებს წინასაარჩევნოდ? გამოჩნდა, რომ „ოცნების“ გზავნილმა, მართლმადიდებლობას სახელმწიფო რელიგიად გამოვაცხადებთო, არ იმუშავა, ასევე, 2024 წლის არჩევნებზე „ოცნება“ საერთოდ აღარ ახსენებს „დავით გარეჯი საქართველოა“, რაც წინა არჩევნებზე მთავარი გზავნილი იყო.
ყველაფრის მოსინჯვა ხდება. ფაქტობრივად, ჩვენ გვყავს ხელისუფლება, რომელსაც არანაირი ფასეულობითი არჩევანი არ აქვს. ისინი ნებისმიერ ხავსს ეჭიდებიან, რამაც შეიძლება თეორიულად რაღაც შედეგი მაინც მოუტანოს.
ნახეთ უტიფრობის დონე – როდესაც გინდა მართლმადიდებლობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება, მეორე მხარესთან ჯერ კონსულტაცია გაიარე. მათ ხომ უნდა სცოდნოდათ საპატრიარქოს პოზიცია წინასწარ? ისინი თანამშრომლობენ საკმაოდ კარგად, მაგრამ იმდენად გათავხედებულები არიან, რომ არც კი ჩათვალეს საჭიროდ, წინასწარ ლაპარაკი საპატრიარქოსთან ამ თემაზე და მიიღეს იქიდანაც ცივი შხაპი.
დავით გარეჯზე საუბრის შემდეგ და წინა არჩევნებისგან განსხვავებით, ფსონები გაიზარდა, წინა არჩევნებზე, სხვათა შორის, კარგად ამუშავეს ეს თემა. ახლა ვიღას ახსოვს დავით გარეჯი? ცხადია, რომ ესეც იყო საარჩევნო ტრიუკი. ახლა დაინახეს, რომ აღარ ყოფნით „დავით გარეჯი“ – გაზარდეს ფსონები, გადავიდნენ უფრო დიდ თემებში. მათ უნდათ, რომ სრულ ისტერიამდე მიიყვანონ ყველაფერი, რომ ჰიპნოზის ქვეშ ამყოფონ საზოგადოება, ყალბი შიშებით და შფოთვებით აცხოვრონ. ეს არის მათი ამოცანა.
ერთადერთი კოზირი დღევანდელი ხელისუფლების არის ის, თუ ოპოზიცია იქნება ნაკლებად ადეკვატური და ვერ მოახდენს რეალური უპირატესობის რეალიზებას. თუ ეს ოპოზიციამ ვერ მოახერხა, ეს არის ხელისუფლების ძალა.
„ლიბერალური ძალები დასავლეთში მარცხდებიან“ – ესეც ივანიშვილის ერთ-ერთი ტრიუკი იყო, თუმცა პირიქით მოხდა. აქ რა ვერ გათვალა ივანიშვილმა, თქვენი აზრით?
ესეც აღარ მუშაობს, ცხადია, რადგან როდესაც პრემიერ-მინისტრს ბოდიში და სადილზე აღარ ეპატიჟებიან, თუ კიდევ ვინმეს სჯერა, რომ ისინი მარცხდებიან და აქ ვიღაც იმარჯვებს, ძნელად წარმოსადგენია.
რეალურად არც ტრამპია ამათთვის საჩუქარი. ჩემი აზრით, გადარჩენილები არიან, რომ ტრამპი არ იყო ხელისუფლებაში. ტრამპი ბევრად უფრო ხისტად იმოქმედებდა იმ ხელისუფლებასთან მიმართებით, რომელიც რაღაც ომის პარტიაზე საუბრობს და რევოლუციებზე აშშ-ის მხრიდან. ბაიდენი რბილია ამ ყველაფერთან მიმართებით.
ვფიქრობ, ხელისუფლებაში არაადეკვატურობის ხარისხმა კრიტიკულ ზღვარს მიაღწია. მეჩვენება, რომ ეს უკვე სრული საგიჟეთია. თანმიმდევრულობას და მწყობრ პოლიტიკას ვეღარ ვხედავ.
„მე ვარ დავით ალექსიძე, გორში დავიბადე და გავიზარდე. თბილისში სამედიცინო უნივერსიტეტი დავამთავრე, რამდენიმე წელი საქართველოში ექიმად ვმუშაობდი. ერთ დღეს კი ავდექი და წამოვედი ბერლინში, ევროპული ცხოვრება მინდოდა, არ ვიყავი ყოველდღიურობით კმაყოფილი – იმით, რაც საქართველოში ხდებოდა. ეს იყო მთავარი მიზეზი, რატომაც წამოვედი. ვიფიქრე, რომ აქ უფრო გამიადვილდებოდა“, – ასე იწყებს თავის ამბის თხრობას დავით ალექსიძე, რომელთან ინტერვიუც ბერლინის ერთ-ერთ კაფეში ჩავწერეთ. დავითი უკვე სამი წელია გერმანიაშია.
დავით, თქვენი მოლოდინები გამართლდა აქ ჩამოსვლის შემდეგ?
აქ ჩამოსვლის შემდეგ დავინახე, რომ ევროპაში ადამიანები ცხოვრობენ. ცხოვრობენ იმ გაგებით, რომ აქვთ საკუთარი საქმე და სამსახური. ამ საქმისა და სამსახურის გარეთ კი აქვთ საკუთარი პირადი დრო. ეს მე აქ მკაფიოდ დავინახე და გავიაზრე. აქვთ შესაძლებლობები ოჯახებთან ერთად გავიდნენ სადმე, ყოველ ფეხის ნაბიჯზე მწვანე სივრცეა, შეგიძლია შენი სივრცე იპოვო – მთავარი ესაა. აქ არ გაწუხებს არც გაჭირვება და არც ამისგან გამოწვეული პრობლემები. აქ არის კულტურა, სპორტი და სხვადასხვა აქტივობა, რაც ძალიან მომწონს.
„ქართული ოცნების“ პროპაგანდა, რომ ევროპა გარყვნილებაა, რამდენად შეესაბამება სიმართლეს თქვენი დაკვირვებით?
მე ევროპაში გარყვნილებას ვერ ვხედავ. აქ ადამიანები თავისუფლები არიან, ისინი იცავენ საკუთარ პირად სივრცეს. აქ, ვინც გავიცანი – ჩემი მეგობრები, უფროსი ადამიანები, ოჯახები – ყველგან უფრო დიდი სიყვარულია, ვიდრე ჩვენთან. ჩვენთან ეს მხოლოდ სუფრაზეა – აი, მაგალითად, თუ სამეზობლო შეიკრიბება ან რამდენიმე ადამიანი. ამ დროს არის ქალების მიმართ დამამცირებელი მოპყრობები, ბევრჯერ მინახავს.
რა თქმა უნდა, ეს ბოლო დროს უკეთესობისკენ შეიცვალა. აღარ არის ისეთი ჩაკეტილი სივრცე და ტაბუდადებული თემები, როგორც ადრე იყო. ევროპა არაა გარყვნილი, პირიქით, მას ძალიან დიდი ღირებულებები აქვს, რომლებიც ჩვენც უნდა გავიზიაროთ. ევროპა გაძლევს შესაძლებლობებს. შესაძლებლობები კი უმნიშვნელოვანესია ცხოვრებაში.
ევროპა არ არის სხვა, უცხო კულტურა. ჩვენ ვართ ევროპელები. აქ ვარ, მეტ-ნაკლებად გავეცანი აქაურობას და შემიძლია ვთქვა, რომ ჩვენ ბუნებით ევროპელები ვართ. ჩვენთან აზიური გავლენები ყოველთვის დიდი იყო. მიუხედავად ამისა, ჩვენ მაინც ევროპელებად დავრჩით და ჩვენთვის ევროპელობა უპირატესია.
ჩვენ არ ვართ ის ხალხი, ვისაც სხვისი დაჩაგვრა ან დაზიანება გვიყვარს. გვიხარია, როდესაც სხვებიც კარგად არიან. ვინც არ უნდა იყოს გვიყვარს, სტუმართმოყვარეები ვართ. ეს კი ევროპული, მაღალი მორალური თვისებების მქონე ერისთვის არის დამახასიათებელი. ჩვენ გვჭირდება სივრცე, სადაც მივიღებთ განათლებას, თავისუფლად ვისუნთქავთ და არავინ გვესვრის იარაღს.
საქართველოში რუსული კომპანიების რიცხვმა ისტორიულ მაქსიმუმს მიაღწია. რა იწვევს ამას და რას ნიშნავს ეს?
ვინ არიან რუსები? ჩემი პასუხი ასეთია – რუსები არიან ჩვენი მტრები. ვინც მე მესვრის, ჩემს ოჯახს ესვრის, ჩემს მეზობელს, ნაცნობს ესვრის, მოვა, სილას გამარტყამს, დამბომბავს, ტერიტორიას წამართმევს, ხალხს დამიხოცავს და ყველანაირად შეეცდება, რომ არ განვვითარდე, ჩემი მტერია.
რუსები ქვეყანაში შემოუშვეს. მტერი არ უნდა შემოუშვა შენს სახლში, შენს ოჯახში. ამის მიუხედავად მაინც შემოუშვეს. თუ შემოუშვეს, უნდა შემოეშვათ, როგორც ტურისტები. თუმცა მათ მისცეს ქვეყანაში ყოფნის და ცხოვრების უფლება. ეს, რა თქმა უნდა, ადამიანის ფუნდამენტური უფლებაა, მაგრამ არა მტერთან მიმართებაში. კომფორტული პირობები შეუქმნეს. ამიტომაც არ მიკვრის, რომ ამდენი კომპანიაა უკვე. რეალურად მათთვის ერთადერთი შანსი საქართველოა, საზღვარგარეთ რომ გავიდნენ, ფული გამოიტანონ და გაათეთრონ.
შესაძლოა ამან საქართველოს ეკონომიკაზე რაღაც მომენტში დადებითი გავლენა იქონიოს, მაგრამ, ვფიქრობ, ეს ყველაფერი ამად არ ღირს. აქ დიდ საფრთხესთანაც გვაქვს საქმე. გუშინ წავიკითხე, რომ იანდექსმა გადასცა საქართველოს მოქალაქეების პირადი მონაცემები რუსეთის სახელმწიფოს.
ესე იგი, შენზე ყველაფერი იცის შენმა მტერმა. დღეს კი ყველაზე ღირებული ინფორმაციაა, რაც შენი მოწინააღმდეგის სისუსტის ნახვაში გეხმარება. ყველაზე მნიშვნელოვანი უსაფრთხოება და ამ ინფორმაციის დაფარვაა. ამის ნაცვლად კი ვხედავთ, რაც მოხდა. ეს ჩემთვის გამოცხადებული ღალატის ქრონიკაა.
ისტორიის წიგნებში როდესაც ვკითხულობდი ღალატზე, ვფიქრობდი – ვა, ეს როგორ შეიძლება, მაგრამ ისტორიაში უფრო მეტი მოღალატეა, ვიდრე გვგონია ან ჩანს.
როგორი მოლოდინები გაქვთ არჩევნებზე?
დიდი მოლოდინები მაქვს. ობიექტურად ეს არის გზაგასაყარი ჩვენს უახლოეს ისტორიაში. ეს არის ჩვენი შანსი, ერთხელ და სამუდამოდ რუსული წრიდან გამოვიდეთ, სადაც, ჩემი გამოცდილებით, სულ მცირე 36 წელია ვტრიალებთ. თითქოს ვერ ვწყდებით, მაგრამ რეალურად გვინდა, რომ მოვწყდეთ, რის საშუალებასაც არ გვაძლევენ.
იმ ადამიანებს, რომლებიც ქვეყნის სათავეში არიან, არ ესმით რა არის კეთილი და ბოროტი მხარე, რა არის პრიორიტეტი ქვეყნისთვის. ეს არ აინტერესებთ. არ ვიცი, ეს ხალხი ასე როგორ დაბრმავდა. ვფიქრობ, ისინი ყველაფერზე არიან წამსვლელები. მგონი მხოლოდ გვარები აქვთ ქართული, სხვა მხრივ კი რუსები არიან – ქცევით, ყოველდღიურობით. არ არსებობს ამხელა პროტესტები იყოს და ერთი კითხვაც არ დაუსვა შენ თავს – ღირს ეს ამად?
ვფიქრობ, მათი მიზანია კარგად ცხოვრება, კონტროლი და საკუთარი თავის სხვებზე მაღლა წარმოჩენა. აი, ზუსტად აქ ავიწყდებათ, რომ ისინიც ჩვეულებრივი მოკვდავები არიან. ჩვენ ვართ მოკვდავები, ვინც განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, განსაზღვრულ გარემოში ვცხოვრობთ. საქართველო კი არის ჩვენი ქვეყანა, რომელიც გვიყვარს. ყველანაირად უნდა ვეცადოთ, რომ დედამიწის ამ პატარა ნაგლეჯზე შევქმნათ ისეთი გარემო, სადაც ყველა ბედნიერი იქნება.
საქართველოში მცხოვრებ ქართველებს ვეტყოდი, რომ თუ გენატრებათ დედები, მამები, ნათესავები – აუცილებლად მიდით არჩევნებზე. იმავეს ვეტყოდი საზღვარგარეთ მყოფებზეც – თუ გენატრებათ ისინი, მიდით არჩევნებზე.
ახლა არჩევნებზე არ მისვლა ნიშნავს საზღვრების ჩაკეტვას, ვიზალიბერალიზაციის გაუქმებას. ამ შემთხვევაში იქნება ორი საქართველო – საზღვრებს გარეთ და საზღვრებს შიგნით მყოფი საქართველო.
ადამიანები შეძლებენ დაბრუნებას, თუმცა აქაურობას ვეღარ დატოვებენ. ამ ფაქტის მიღება კი ევროპაში მცხოვრებ ადამიანს ძალიან გაუჭირდება. თავისუფალი სივრციდან დიქტატორულ სამყაროში შებიჯება მიუღებელია. ამიტომ ამ შემთხვევაში, დარწმუნებული ვარ, ბევრი აღარ დაბრუნდება.
იგივე მოხდა საბჭოთა კავშირსა და თურქეთს შორის, საზღვრის სხვადასხვა მხარეს დარჩნენ ადამიანები და ერთმანეთს ვეღარ ნახულობდნენ. ძალიან მტკივნეული იქნება, საყვარელ ადამიანს რომ ვეღარ ჩაეხუტები.
ამაზე უნდა იფიქრონ ადამიანებმა და შემდეგ უკვე ძალიან მარტივი გადასაწყვეტია – მიხვდებიან, რომ არჩევნებზე წასვლა ძალიან მნიშვნელოვანია.
რატომ ტოვებენ ადამიანები საქართველოს?
სოციალური პრობლემების გამო. ყველა ინდივიდუალურია, ყველას თავისი პრობლემა აქვს. მე, პირადად, სანამ წამოვიდოდი სამი სამსახური მქონდა. ჩნდება კითხვა, თუ რატომ ვიყავი სამ სამსახურში.
ერთი ან ორი სამსახური არ არის საქართველოში იმის გარანტი, რომ შენ თვიდან თვემდე თავს გაიტან – ძალიან დაბალია ანაზღაურება, დაუფასებელია შრომა. ეს ასე იყო ყოველ შემთხვევაში ჩემს სფეროში. ყველა სფერო მაინც ერთმანეთს ჰგავს საბოლოო ჯამში. დაბალი ანაზღაურებაა, დიდ ფიზიკურ თუ ინტელექტუალურ რესურსს გასცემ, ეს ყველაფერი კი არ გიფასდება და არ გიბრუნდება უკან.
ამ დროს სხვა პრობლემებიც არსებობს – ნარკომანია, ბანკები, აზარტული თამაშები. პირველ რიგში მაინც ბანკები ალბათ. ეს ყველაფერი ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული. ადამიანი კი ამას უკვე ვეღარ უმკლავდება, თუნდაც თვითონ არ იყოს ამ ყველაფერში ჩართული. მისი რომელიმე ოჯახის წევრი, მეზობელი, ნაცნობი ან ნათესავი შეიძლება იყოს ჩართული. ყველას გინდა, რომ დაეხმარო, მაგრამ ვერ ახერხებ. ამ ადამიანებზე სახელმწიფომ უნდა იზრუნოს.
უამრავი დაპირება ისმის პარტიებისგან, მაგრამ ამ მწვავე პრობლემებზე არავინ საუბრობს – საიდან დაიწყო, რატომ ვართ ასეთ დღეში, რატომ წავიდა ამდენი ადამიანი ქვეყნიდან. ძალიან ბევრი შეცდომაა დაშვებული ამ მხრივ. ადამიანებიც ძალიან დაიღალნენ.
მე, პირადად, 36 წლის მანძილზე, 90-იანებიდან მოყოლებული სულ პრობლემებთან მიწევს გამკლავება, არაფერი არ იცვლება. მივხვდი, რომ შენი სიცოცხლე არაფრად ღირს ასეთ გარემოში. რუსული სამყაროს დამახასიათებელიც ზუსტად ისაა, რომ ადამიანის სიცოცხლეს არ აქვს ფასი.
ასეთი სოციალური პრობლემების მქონდე ადამიანი, რა თქმა უნდა, შესაძლოა არ იყოს მენტალურად მდგრადი და ძალიან უჭირს დამოუკიდებლად თავის გატანა. ამის შემდეგ ხვდება, რომ სულ სხვა რაღაც უნდა. 21-ე საუკუნეა და ვიცით, სად რა ხდება. შესაბამისად, ჩნდება კითხვა – რატომ უნდა ვიცხოვრო ასე, როდესაც ჩემი შესაძლებლობები ნორმალურად ცხოვრების საშუალებას მაძლევს. ამის გამო ვერავის ვერ გავამტყუნებ, რომ ტოვებენ ქვეყანას.
სამი წელია წამოვედი და ჩემი თავი აქ მაინც არ წარმომიდგენია სიბერეში. ჩვენ „გეორგია“ იმიტომ გვქვია, რომ მაინც ჩვენს მიწაზე მიჯაჭვული ხალხი ვართ. ვფიქრობ, ყველა მაინც დაბრუნდება უკან, სამშობლოში.
„ნუ გვიმალავთ სამართალს“ – ამ მოწოდებით შეიკრიბნენ დღეს, 25 სექტემბერს, ბათუმში, საკონსტიტუციო სასამართლოსთან ახალგაზრდები. აქციის ორგანიზატორი ,,ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” აჭარის ახალგაზრდული ორგანიზაცია იყო.
აქცია საკონსტიტუციო სასამართლოსთან
„მოვითხოვთ, საკონსტიტუციო სასამართლომ დროულად გამოიტანოს გადაწყვეტილება რუსული კანონის შესახებ, რომელიც პირდაპირ არის დაკავშირებული საქართველოს ევროინტეგრაციის გზასთან. ეს პროცესები იწვევს მუდმივ დაძაბულობას და საფრთხეს უქმნის ევროინტეგრაციას. მარტივი გადაწყვეტილებაა მისაღები – გაიწვიონ ეს კანონი უკან“ – განაცხადეს ახალგაზრდებმა.
„ბათუმელების“ პირდაპირი ჩართვის ჩანაწერი აქციიდან:
საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმმა რუსული კანონის წინააღმდეგ სარჩელის განხილვა განმწესრიგებელ სხდომაზე 2024 წლის 31 აგვისტოს დაასრულა.
საუბარია შუამდგომლობაზე, რომლის მიხედვითაც საკონსტიტუციო სასამართლოს შეუძლია, რუსული კანონი შეაჩეროს, ვიდრე ის ამ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილებას მიიღებს და შეაფასებს: არის თუ არა რუსული კანონი ანტიკონსტიტუციური.
საკონსტიტუციო სასამართლოს პლენუმს ამ დრომდე არც ის გადაუწყვეტია, განიხილავს თუ არა სასამართლო სარჩელს რუსული კანონის წინააღმდეგ არსებითად.
შემოსავლების სამსახურის ცნობით, სარფის საბაჟოზე მებაჟეებმა დიდი ოდენობით არადეკლარირებული ოქროს ნაკეთობების შემოტანის ფაქტები აღკვეთეს.
უწყების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, საქართველოსა და უცხო ქვეყნის მოქალაქეების ეჭვის საფუძველზე ფიზიკური დათვალიერების შედეგად, მალულად განთავსებული, დიდი ოდენობით არადეკლარირებული ოქროს საიუველირო ნაკეთობები (საერთო წონა – 326,55 გრამი) გამოვლინდა.
„არადეკლარირებული საქონლის საერთო საბაჟო ღირებულებამ ჯამში, 41 998,35 ლარი შეადგინა.
საქმის მასალები, შემდგომი რეაგირების მიზნით, ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს გადაეცა“ – იუწყება შემოსავლების სამსახური.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 25 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 646 400 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 250]
ტანკი – 8 815 ერთეული [+15]
ჯავშანტექნიკა – 17 304 ერთეული [+12]
საარტილერიო სისტემა – 18 549 ერთეული [+74]
MLRS – 1 199 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 952 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 369 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 15 879 ერთეული [+115]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 595 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 25 248 ერთეული [+73]
სპეცტექნიკა – 3 168 ერთეული [+13]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 25 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
646 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
32 218 უპილოტო საფრენი აპარატი
579 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
18 348 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 462 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
15 187 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
26 467 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
დღეს, 25 სექტემბერს, ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარე რამაზ ჯინჭარაძე გადადგა. თანამდებობის დატოვების შესახებ მან განცხადება საკრებულოს რიგგარეშე სხდომის ბოლოს გააკეთა.
მისივე განცხადებით, ის საკრებულოს რიგით წევრად დარჩება არჩევნებამდე.
ახალი თავმჯდომარის არჩევამდე თავმჯდომარის მოვალეობა, კანონის შესაბამისად, პირველმა მოადგილემ, ირაკლი თავდგირიძემ უნდა შეასრულოს.
რამაზ ჯინჭარაძე „ოცნების“ უმაღლესი საბჭოს საარჩევნო სიაში იქნება.
რამაზ ჯინჭარაძე ბათუმის საკრებულოში შუალედური არჩევნებით შევიდა, ეს არჩევნები ცესკომ გონიო-კვარიათის არჩეული მაჟორიტარის, ნუგზარ ფუტკარაძის გარდაცვალების შემდეგ ჩანიშნა.
მანამდე ბათუმის საკრებულოში ოპოზიციას უმრავლესობა ჰქონდა.
შუალედურ არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე 338 ამომრჩეველი „ოცნების ქალაქში“ დაარეგისტრირეს. ეს ის უბანია, სადაც ასობით ოჯახი ხელისუფლებისგან საცხოვრებელ ბინებს ელოდებოდა.
ოლქის საზღვრების შუალედური არჩევნებისთვის ცვლილებებისთვის ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ამომრჩევლის მოსყიდვის ან ზეგავლენის მოხდენის მუხლებით გამოძიების დაწყებას ითხოვდა, თუმცა გამოძიება არ დაწყებულა.
საკრებულოში არჩევამდე რამაზ ჯინჭარაძე აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე იყო.
ფინანსური განათლება ადამიანებს სთავაზობს იმ ცოდნასა და ინსტრუმენტებს, რაც მათ ინფორმირებული გადაწყვეტილებების მისაღებად სჭირდებათ. საქართველოში, სადაც ბევრი ჯერ კიდევ ცდილობს ანაბრებში, ინვესტიციებსა და სხვა საბანკო პროდუქტებში ნავიგაციას, ფინანსური განათლება ფინანსური დამოუკიდებლობის გასაღები ხდება. ისეთი ცნებების გაგება, როგორიცაა საპროცენტო განაკვეთი, საკრედიტო ქულა და დაზოგვის მნიშვნელობა, ადამიანს აძლევს ძალაუფლებას აიღოს კონტროლი საკუთარ ფინანსურ მომავალზე.
ფინანსურიგანათლებასიღარიბისდაძლევისწინაპირობაა
ფინანსური განათლება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სიღარიბის ციკლის გარღვევაში. როდესაც ადამიანებს ესმით, როგორ მართონ საკუთარი ბიუჯეტი და შეძლონ დანაზოგების გაკეთება, ისინი უკეთ მართავენ ხარჯებს და ამცირებენ ვალის მოცულობას. ქვეყანაში, სადაც ძალიან ბევრი ადამიანი კვლავ ებრძვის სიღარიბეს, ფინანსების მართვის ცოდნა ამცირებს ფინანსურ ხაფანგში მოხვედრის რისკებს და ეხმარება ადამიანებს ოჯახებისთვის სტაბილური საფუძვლის შექმნაში.
მეწარმეობისხელშეწყობა
საქართველოს აქვს მზარდი სამეწარმეო სულისკვეთება, რადგან აქ ყოველდღიურად უფრო და უფრო მეტი ადამიანი ცდილობს საკუთარი ბიზნესის წამოწყებას. თუმცა, ბევრი ახალი წამოწყება მალევე სრულდება ცუდი ფინანსური მენეჯმენტის გამო. ფინანსური ცოდნა ეხმარება დამწყებ მეწარმეებს დაგეგმვასა და წარმატებული ბიზნესის შექმნაში – ასწავლის მათ როგორ მართონ ფულადი ნაკადები და მოიზიდონ ინვესტიციები. ფინანსური განათლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განვითარებად ქვეყნებში, სადაც კაპიტალზე წვდომა შეზღუდულია.
ეკონომიკურიზრდისსტიმულირება
ფინანსურად განათლებული მოსახლეობა ხელს უწყობს ქვეყნის მთლიან ეკონომიკურ ზრდას. როდესაც ადამიანებს ესმით, როგორ განახორციელონ ინვესტიციები და მონაწილეობა მიიღონ ფინანსურ სისტემაში, ეს აძლიერებს ეკონომიკურ აქტივობას. ფინანსური განათლების ხელშეწყობას შეუძლია გაზარდოს სამომხმარებლო ხარჯები, გააუმჯობესოს დანაზოგის განაკვეთები და ზოგადად, გაზარდოს ჩართულობა ფორმალურ ეკონომიკაში – ეს კი ხელს უწყობს მთლიანი ქვეყნის განვითარებას.
ფინანსურისაგანგებოსიტუაციებისთვისმომზადება
ისეთ მოულოდნელ მოვლენებს, როგორიცაა სამსახურის დაკარგვა, ჯანმრთელობის გაუარესება ან ეკონომიკური ვარდნა, შეუძლია დამანგრეველი გავლენა მოახდინოს ინდივიდებსა და ოჯახებზე. ფინანსური განათლება ხალხს შთააგონებს გააკეთონ დანაზოგები „შავი დღისთვის“ და განახორციელონ ინვესტიციები დაზღვევაში, რაც მათ ცხოვრებისეული კრიზისებისა და გამოწვევების გადალახვაში ეხმარება. საქართველოში, სადაც ბევრი ადამიანი დაუცველია ეკონომიკური შოკების მიმართ, ფინანსური განათლების გაუმჯობესება ნიშნავს ინდივიდების ცხოვრების გაუმჯობესებას.
ფინანსურიჩართულობისხელშეწყობა
ბევრ ქვეყანაში ფინანსურ სერვისებზე წვდომა ხშირად შეზღუდულია. ინფორმაცია ნაკლები დოზით, ან საერთოდ არ მიდის სოფლად მცხოვრებ ადამიანებთან, რელიგიურ და ეთნიკურ უმცირესობებთან. ყველასთვის ხელმისაწვდომი და გასაგები საბაზისო ფინანსური განათლება ამ უფსკრულის გადალახვას უწყობს ხელს, ასწავლის ადამიანებს, როგორ მიიღონ საბანკო მომსახურება და ისარგებლონ სხვადასხვა ფინანსური ინსტრუმენტით. ფინანსური ინკლუზიის ხელშეწყობით, საქართველოს შეუძლია უზრუნველყოს, რომ უფრო მეტმა მოქალაქემ ისარგებლოს ეკონომიკური სიკეთეებით და აღჭურვოს ისინი ეკონომიკაში მონაწილეობისთვის საჭირო რესურსით.
დაცვაფინანსურითაღლითებისგან
როდესაც ქვეყანა განაგრძობს განვითარებას, ის ფინანსური თაღლითობისა და მტაცებლური სესხების პრაქტიკის გამოწვევის წინაშე დგას. ფინანსური ცოდნა საშუალებას აძლევს ადამიანებს ამოიცნონ და თავიდან აიცილონ თაღლითობები. ეს კი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია განვითარებად ბაზარზე, სადაც ადამიანები უფრო დაუცველნი არიან თაღლითური სქემების, ე.წ. პირამიდების მიმართ, რადგან მათ არ აქვთ სრულყოფილი ინფორმაცია ფინანსურ პროდუქტებზე.
განვითარების ისეთ საფეხურზე მყოფქვეყანაში, როგორიცსაქართველოა, ფინანსურიგანათლებაისაუცილებელიინსტრუმენტია, რომელიცაძლიერებსინდივიდებს, ხელსუწყობსმეწარმეობას, ამცირებსსიღარიბესდაუზრუნველყოფსეკონომიკურსტაბილურობას. ესარისწინაპირობა, რომელიცშექმნისფინანსურადძლიერსაზოგადოებას, სადაცთითოეულწევრსშეუძლიაინფორმირებულიგადაწყვეტილებებისმიღება. ფინანსურსაგანმანათლებლოპროგრამებშიინვესტირებით, ჩვენ გზას ვუხსნითუფრონათელ და წარმატებულმომავალს.
*****
პუბლიკაცია მომზადდა Mastercard-ის მიერ, პროგრამის „ერთიანობა მრავალფეროვნებაშია“ ფარგლებში, რომელიც ხორციელდება საქართველოს გაეროს ასოციაციის მიერ, აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ფინანსური მხარდაჭერით.
პუბლიკაციაში მოცემული შეხედულებები და მოსაზრებები ეკუთვნის პუბლიკაციის ავტორ(ებ)ს და არ უნდა აღიქმებოდეს ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს და საქართველოს გაეროს ასოციაციის პოზიციად.
საპარლამენტო არჩევნებამდე ერთი თვე დარჩა. არჩევნების მოახლოების ფონზე უცხოეთში მცხოვრები ქართველები სულ უფრო ხშირად სვამენ კითხვებს, ცდილობენ გაცვალონ ინფორმაცია, ერთმანეთს შეახსენონ მნიშვნელოვანი თარიღები და ყველა გზა გამოიყენონ, რათა ბევრმა მათგანმა შეძლოს არჩევნებში მონაწილეობა. სწორედ ამ მიზნით შეიქმნა ფეისბუქჯგუფი „თაობები ქვეყნისთვის“. ემიგრანტები დამატებითი საარჩევნო უბნების გახსნის მოთხოვნით მართავენ აქციებსაც. ასეთი ბოლო აქცია ემიგრანტებმა 23 სექტემბერს გერმანიის ქალაქ შტუტგარტში გამართეს.
„ბათუმელები“ რამდენიმე ემიგრანტს ესაუბრა მოახლოებულ არჩევნებზე. ზოგიერთი მათგანი არჩევნებში მონაწილეობას ახერხებს, ზოგიერთი კი – ვერა. უცხოეთში მცხოვრებ ქართველებს ვკითხეთ, რატომაა ეს არჩევნები მათთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი.
მიხეილ სარჯველაძე გერმანიაში ცხოვრობს. ის პოლიტოლოგია. საუბრის დასაწყისშივე აღნიშნავს, რომ არჩევნებში მონაწილეობას აუცილებლად აპირებს, რადგან 26 ოქტომბრის არჩევნებს ქვეყნისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.
„გადამწყვეტი, რადგან საქართველოში მიმდინარე პროცესები, რეალურად, სისტემური კონფლიქტის ნაწილია – ლიბერალურ დემოკრატიასა და ავტორიტარიზმს შორის.
უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის ომი ლაკმუსის ტესტია, რომლის მიმართ დამოკიდებულებაც გამოხატავს ამა თუ იმ ქვეყნის საშინაო და საგარეო პოლიტიკურ მისწრაფებებს. საქართველოს შემთხვევაში ვხედავთ, რომ „ქართული ოცნება“ საქართველოს სახელმწიფოთა ავტორიტარულ ბანაკში ხედავს და მე, როგორც რიგით ამომრჩეველს, მსურს, რომ ამ პროცესს შევეწინააღმდეგო.
თუ გადავხედავთ საქართველოს ბოლო ასი წლის ისტორიას, მარტივად დავადგენთ, თუ რამხელა ზიანი მიაყენა ჩვენს ქვეყანას ერთპიროვნულმა მმართველობამ. თუ გვსურს ვიყოთ დემოკრატიული, სუვერენული და დაცული სახელმწიფო, ევროკავშირში და ნატოში ინტეგრაციას ამ ეტაპზე ალტერნატივა არ გააჩნია” – გვეუბნება მიხეილ სარჯველაძე.
მისი თქმით, გერმანიის დედაქალაქში, ბერლინში, ცხოვრება უმარტივებს არჩევნებში მონაწილეობას, თუმცა ბევრი ემიგრანტის შემთხვევაში სხვაგვარადაა.
„მე პირადად სირთულეები არ შემხვედრია, თუმცა ვხედავ, რომ ემიგრანტების გარკვეული ნაწილი არ არის ინფორმირებული, თუ როგორ უნდა დადგეს საკონსულო აღრიცხვაზე. გარდა ამისა, საქართველოს იმ მოქალაქეებს შორის, რომლებიც საზღვარგარეთ არალეგალურად იმყოფებიან, არსებობს შიში, რომ საკონსულო აღრიცხვაზე დადგომამ შესაძლოა მათთვის სამართლებრივი შედეგები გამოიწვიოს. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, საკონსულო აღრიცხვაზე დადგომა არ იწვევს რაიმე სამართლებრივ შედეგს ან ვალდებულებას და ვფიქრობ, რომ აუცილებელია ამ კუთხით საზღვარგარეთ მცხოვრები საქართველოს მოქალაქეების ინფორმირება”.
მიხეილი მიიჩნევს, რომ ახლა მოქალაქეების ბედთან ერთად სახელმწიფოს მომავალიც წყდება.
„არ მსურს საქართველო გახდეს ავტორიტარული სახელმწიფო, რომელშიც მოქალაქეებს ადამიანთა ვიწრო ჯგუფი შეგვიზღუდავს თავისუფლებას.
ჩვენი ქვეყანა ამჟამად გარდამავალ ეტაპზეა და ჩვენზე – ამომრჩეველზეა დამოკიდებული მისი ბედი.
„ქართული ოცნების” გამარჯვების შემთხვევაში ქვეყანაში მხოლოდ ის ხალხი ისუნთქებს თავისუფლად, ვინც ავტორიტარული სისტემის ნაწილი იქნება. ეს არ შეეხება მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას, რომლის ემოციებზე ზემოქმედებასაც „ქართული ოცნება“ ცდილობს ტყუილებით, რომ თითქოს ევროკავშირი საქართველოსგან ერთსქესიანთა ქორწინების დაკანონებას ითხოვს, ან თითქოს „ქართული ოცნებაა“ საქართველოში მშვიდობის გარანტი.
იმედია, ჩვენი საზოგადოება მიხვდება ამ პრიმიტიული პროპაგანდის ბოროტ ზრახვებს და არ დაუშვებს საქართველოს ავტორიტარული სახელმწიფოების ორბიტაზე გადასვლას.
ოპოზიციის გამარჯვებისა და კოალიციური მმართველობის ჩამოყალიბების შემთხვევაში შანსი იზრდება, რომ საქართველო შეძლებს დაუბრუნდეს დასავლურ კურსს და ჯერ კიდევ შეძლოს იმ ისტორიული შესაძლებლობის გამოყენება, რომელიც უკრაინაში მიმდინარე ომის შედეგად წარმოიქმნა.
თუ „ქართული ოცნება“ შეეცდება გააყალბოს არჩევნები და არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ გააგრძელებს სვლას ავტორიტარული ბანაკისკენ, საქართველო დაკარგავს წვდომას ძალიან ბევრ სიკეთეზე, რომელსაც ქვეყანა დასავლელი პარტნიორებისგან იღებს და როგორიცაა, მაგალითად, უვიზო მიმოსვლა”.
მიხეილ სარჯველაძის თქმით, ის იცნობს ბევრ სტუდენტს, რომლებიც არ ცხოვრობენ გერმანიის იმ ქალაქებში, სადაც საქართველოს საკონსულოები არსებობს და შესაბამისად, ამ ახალგაზრდებისთვის ერთი ქალაქიდან მეორე ქალაქში გადაადგილება დროის თუ ფინანსების თვალსაზრისით დიდ გამოწვევას წარმოადგენს. „თუ გავითვალისწინებთ ქართველების დიდ რაოდენობას, რომლებიც საზღვარგარეთ ვცხოვრობთ, დროა, რომ ემიგრანტებმა მიიღონ საფოსტო გზით არჩევნებში მონაწილეობის უფლება“ – მიიჩნევს ის.
მიხეილ სარჯველაძე
სალომე სალაძე ავსტრიის დედაქალაქში, ვენაში წლებია ცხოვრობს და გარდა იმისა, რომ მუშაობს, მეორე მაგისტრატურას ამთავრებს ვენის უნივერსიტეტში.
„არჩევნები არის ყველაზე კარგი შესაძლებლობა, მოქალაქეებმა გადავწყვიტოთ, როგორი ქვეყნის ქონა გვსურს”, – ამბობს სალომე. მისი თქმით, ის აუცილებლად წავა არჩევნებზე და ამისკენ მოუწოდებს ირგვლივმყოფებსაც.
სალომე ხმის მისაცემად საკონსულო აღრიცხვაზე წელს არ დამდგარა არჩევნებზე, რადგან ეს წლების წინ გააკეთა საელჩოში და მას შემდეგ ყველა არჩევნებში, ვენაში გახსნილ საარჩევნო უბანზე აძლევს ხმას.
მისი თქმით, თავს პრივილეგირებულადაც კი მიიჩნევს, რადგან მისთვის სამოქალაქო ვალის მოხდა იოლია, სხვებისთვის კი არჩევანის გაკეთება ბევრ სირთულესთანაა დაკავშირებული:
„ადამიანები, რომლებიც დედაქალაქიდან დაშორებით ცხოვრობენ, შეიძლება გამოაკლდნენ ამ მნიშვნელოვან მოვლენას.
არის ქართველებით დასახლებული ავსტრიული ქალაქები, რომლებიც 3 და 4 საათის სავალზე მდებარეობს ვენიდან და იქ მცხოვრებ ქართველებს გაუჭირდებათ დედაქალაქში ჩამოსვლა.
ავსტრიაზე უფრო ცუდ მდგომარეობაში არიან ტერიტორიულად უფრო დიდ ქვეყნებში, სადაც საარჩევნო უბნები მხოლოდ დედაქალაქებშია გახსნილი. როგორც ვიცი, ასეთ ქალაქებში მცხოვრებმა ქართველებმა ცესკოს და საგარეო საქმეთა სამინისტროს დამატებითი საარჩევნო უბნების გახსნაზე თხოვნით მიმართეს, მაგრამ მათი ეს თხოვნა არ დაკმაყოფილდა. ეს განსაკუთრებით დააზარალებს ისეთ ადამიანებს, რომლებიც ოჯახებში მუშაობენ ბავშვებთან თუ მოხუცებთან და ოჯახებიდან დიდი ხნით გამოსვლა და სხვა ქალაქში ხმის მისაცემად წასვლა არ შეუძლიათ“ – ამბობს სალომე.
სალომეს ვკითხეთ, მისი აზრით, რა უნდა შეცვალოს არჩევნებმა ქვეყანაში.
„საქართველოში ბევრი რამ არის უკეთესობისკენ შესაცვლელი, თუმცა, მთავარი, რამაც ამ ცვლილებებს საფუძველი უნდა ჩაუყაროს, არის ის, რომ ძალაუფლება აღარ იყოს ერთი პარტიის ხელში მოქცეული, რადგან საქართველოს ისტორიის ბოლო ათწლეულებმა გვაჩვენა, რომ ერთპიროვნული ძალაუფლებით მთავრობაში მოსული პარტიები, რაღაც პერიოდის შემდეგ, კარგავენ ბმას საზოგადოებასთან, აღარ უსმენენ მათ და საკუთარი ხალხის წინააღმდეგაც კი ბედავენ წასვლას.
სალომე სალაძე, სტუდენტი
ამ არჩევნებისგან, პირადად მე, ველი, რომ გვეყოლება კოალიციური მთავრობა, რომელიც დაკომპლექტებული იქნება თუნდაც ერთმანეთისგან პოლიტიკური იდეოლოგიით განსხვავებული პარტიებისგან, რომელთაც დისკუსიისა თუ ურთიერთთანამშრომლობის საფუძველზე უნდა იპოვონ ყველაზე კარგი გზა, ქვეყნის სამართავად და ჩვენი, მოსახლეობის ნების აღსასრულებლად.
გარდა ამისა, მოველი, რომ არჩევნების შემდეგ სწრაფადვე აღვადგენთ ჩვენს მეგობარ ქვეყნებთან გაფუჭებულ ურთიერთობებს და საქართველოს ევროატლანტიკურ საგარეო კურსს, რადგან, ამის გარეშე ჩვენს ქვეყანას არ ექნება ის, რაც ასე ძალიან მოგვწონს სხვა ევროპულ ქვეყნებში – გამართული ჯანდაცვა, მაღალი ხელფასები, კარგი განათლება თუ გამწვანებული გარემო”.
საუბრის ბოლოს, სალომე გვეუბნება, რომ იცნობს საზღვარგარეთ მცხოვრებ ბევრ ახალგაზრდას, რომლებსაც სხვადასხვა მიზეზის გამო ძალიან უჭირთ დედაქალაქში ჩასვლა ხმის მიცემისთვის.
„ევროპულმა ქვეყნებმა წლების წინ გადაწყვიტეს ეს პრობლემა, რადგან, მათ საზღვარგარეთ მცხოვრებ თავიანთ მოქალაქეებს, საარჩევნო უბნებზე მისვლის გარდა შესთავაზეს წერილობით ან ონლაინ არჩევნებში მონაწილეობის უფლება. ვიმედოვნებ, სამომავლოდ ჩვენთანაც დაინერგება იგივე, თუმცა, ამ ეტაპზე, მთავარი გამოწვევა რაც გვაქვს, ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და ევროპული მომავლის გადარჩენაა და თუ ამას ვერ მოვახერხებთ, სხვას ყველაფერს ფასი დაეკარგება”.
ზურაბ ბაკურაძე იურისტია. ის გერმანიის ქალაქ ჰანოვერში ცხოვრობს და ხმის მისაცემად ბერლინში მოუწევს ჩასვლა, თუ საკონსულო აღრიცხვაზე გაგზავნილ მის განაცხადს საქართველოს საკონსულო დაადასტურებს. ზურაბი ახლა პასუხის მოლოდინშია.
ამბობს, რომ მისთვის არ არის დიდი პრობლემა ხმის მისაცემად სხვა ქალაქში ჩასვლა, მაგრამ ბევრ ემიგრანტს იცნობს, რომლებისთვისაც ეს ნამდვილად რთულია:
„გერმანიაში ძალიან ბევრი ქართველია, მათ შორის ბევრი ლტოლვილი და არალეგალურად შემოსული. სამწუხაროდ, ყველა ქალაქში არ იხსნება საარჩევნო უბანი, მხოლოდ იქ, სადაც საელჩო-საკონსულოებია.
ბევრ ჩვენს მოქალაქეს აქ მიწის დატოვების უფლება არ აქვს, ზოგს პასპორტი აქვს ჩაბარებული, ზოგს ნდობა აქვს გამქრალი და არ უნდა საელჩოში მისვლა, არ უნდა რომ დაფიქსირდეს, ამას ემატება გადაადგილების ხარჯებიც, ზოგი უბრალოდ მუშაობს იმ დღეს და ვერ მიდის სხვა ქალაქში ხმის მისაცემად, ბევრს ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს და ვერ გადაადგილდება შორ გზაზე. ასეთ დროს კი მარტივად იკარგება ქვეყნის უკეთესი მომავლისთვის და საერთოდაც მის გადასარჩენად საჭირო ხმები.
ამ მოჩვენებითი „მშვიდობის“ პერიოდში საქართველო მოსახლეობის 30%-მა დატოვა, უკრაინაში ომის პირობებში კი უკრაინა მოსახლეობის -28%-მა. დასკვნა თვითონ გააკეთეთ. ემიგრაციამ განსაკუთრებული სიტყვა უნდა თქვას ამ არჩევნებზე – ერთი, ხმის მიცემით და მეორე, ამ ხმების დაცვით.
თუ ჩემი აქ რეგისტრაცია გართულდა, გამორიცხული არაფერია კრემლისგან, მაშინ საქართველოში ჩამოვალ და ხმას მაინც მივცემ იქ”, – გვითხრა ზურაბ ბაკურაძემ.
მისი თქმით, არჩევანის გაკეთება ადამიანის ნებაა და ეს ბერკეტი აუცილებლად უნდა გამოვიყენოთ ცვლილებების მოსაპოვებლად.
„ადრე ასე თუ ისე მესმოდა აპოლიტიკური ადამიანის, დღეს უკვე – ვეღარ, რადგან დღეს უმოქმედობის, სიზარმაცის და ინფანტილურობის გამო არჩევნებზე არ მისვლა, ნებით თუ უნებლიედ, შენი ქვეყნის გაუქმებაში თანამონაწილეობას ნიშნავს.
ასე დგას საკითხი დღეს – საქართველო ან იარსებებს ან არა. ასეთ დროს ფრაზა – „მე აპოლიტიკური ვარ და არ მივალ არჩევნებზე“ არის პირდაპირი გაგებით იდიოტობა. ტერმინი იდიოტი ძველი საბერძნეთიდან მოდის და ისეთი ადამიანების მიმართ გამოიყენებოდა, რომლებიც საზოგადოებრივი ცხოვრებისგან განზე იდგნენ”, – ამბობს ზურაბი და დასძენს, რომ თუ არჩევნებზე მაქსიმალურად ბევრი ამომრჩეველი მივა, „კრემლი, საქართველოში “ქართული ოცნების” სახით, ვეღარ შეძლებს არჩევნების გაყალბების გზით ქვეყნის კურსის შეცვლას“.
„ეს ცვლილება, პირველ რიგში ჩვენი, როგორც სახელმწიფოს გადარჩენის და შემდეგ, განვითარების გარანტიაა. გარდა ამისა, ეს ცვლილება დიდი დახმარება იქნება ჩვენი უკრაინელი დების და ძმების ტერორისტული რუსეთის წინააღმდეგ თავისუფლებისთვის ბრძოლაში, რადგან დღეს საქართველო კრემლს აქვს მიტაცებული რუსი ოლიგარქის ხელით, რომელსაც ემსახურება მთელი სახელმწიფო სისტემა, ეს რუსი ოლიგარქი კიდევ თავის მხრივ კრემლის დავალების შემსრულებელია ყველა მიმართულებით. ამიტომ კრემლისთვის ამ არჩევნების მერე საქართველოს, როგორც საყრდენის გამოცლას უკრაინასთან ომში, დააჩქარებს უკრაინის გამარჯვებას ომში.
ზურაბ ბაკურაძე
მე პირადად ნაკლები მოლოდინი მაქვს, რომ ეს არჩევნები იქნება დემოკრატიული, სამართლიანი, არაძალადობრივი, ანუ ისეთი, როგორიც უნდა იყოს არჩევნები წესით, რადგან, როგორც ვთქვი, ამ არჩევნებს ატარებს კრემლი და კრემლის მეთოდებზე და ბოროტებაზე ყველამ კარგად ვიცით.
ვარდისფერი სათვალეებიდან ცქერის დრო არ არის, თუმცა მაქვს იმედი, რომ ჩვენ, საქართველოს მოქალაქეები დავიცავთ ჩვენს არჩევანს და ისე როგორც გვჩვევია ქვეყნისთვის გარდამტეხ მომენტში, გავერთიანდებით და დავიბრუნებთ იმას რაც ჩვენია და რაც ჩვენი ნებით არ დაგვითმია“ – თავისუფლებიდან დაწყებული დროებით ოკუპირებული ტერიტორიებით დამთავრებული“ – ამბობს ზურაბ ბაკურაძე.
მიზეზები, რის გამოც ქართველი ემიგრანტების დიდ ნაწილს არჩევნებში მონაწილეობა უჭირს, ან საერთოდ ვერ ახერხებს, ბევრია, თუმცა მთავარ პრობლემად უცხოეთში მცხოვრები ქართველები საარჩევნო უბნის სიშორეს, დროსა და ფინანსურ რესურს ასახელებენ.
48 წლის მანანა ბოლქვაძე 8 წელია რაც ემიგრაციაშია. ის იტალიაში, ქალაქ ფლორენციაში ცხოვრობს. ქალმა ემიგრაციაში წასვლა მაშინ გადაწყვიტა, როცა ბათუმში, სამსახურში შემცირებაში მოყვა.
„ყველა ემიგრანტს გვინდა, მალე დავბრუნდეთ. სამწუხაროა, რომ ვერც არჩევნებზე წასვლას ვახერხებ. წინა არჩევნებზე ვიყავი რომში, რათა ხმა მიმეცა, მაგრამ ახლა ვერ ვახერხებ. ფლორენციაშიც რომ იყოს საარჩევნო უბანი, პირველი ვიქნები, ვინც არჩევნებზე მივა, მაგრამ სამსახურის გამო, დრო არ მაქვს რომში რომ ჩავიდე. რა თქმა უნდა, მეც მინდა არჩევანის გაკეთება. ძალიან ვწუხვარ, რომ ამას ვერ მოვახერხებ წელს, თანაც ასეთ მნიშვნელოვან არჩევნებზე.
მანანა ბოლქვაძე
როგორც რომში, ისე ფლორენციაში ძალიან ბევრი ქართველი ცხოვრობს და არამხოლოდ მე, არამედ ყველა ქართველს უნდა, რომ იყოს საარჩევნო უბანი აქ. ვფიქრობთ, რომ მოვითხოვოთ. რამდენიმე ქართველსაც გავუზიარე ეს… ხალხი დაღლილია ჯერ ემიგრანტობით, მერე საქართველოს ასეთი მდგომარეობით… ისიცაა, რომ ნდობა დაკარგა ხალხმა.
ისე არ არის, რომ ჩვენ საქართველოში არ ვართ და არ გვანაღლებს. ჩვენ ვართ აქ, მაგრამ ჩვენი ოჯახი, მეგობრები, ნათესავები, ყველა ჩვენს ქვეყანაშია. ჩვენ გვანაღვლებს საქართველოს ბედი. კი, ახლა აქ ვარ, შეიძლება 10 წელიც გავიდეს, მაგრამ ხომ უნდა ჩამოვიდე საქართველოში? მეც ისეთი საქართველო მინდა, როგორც ყველას.
ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ბევრი ადამიანი მივიდეს არჩევნებზე. ყველას ვთხოვ, წადით არჩევნებზე. ვიღაცამ შეიძლება თქვას, მე არ მივდივარ, არა უშავსო, მაგრამ არა, შესაძლოა სწორედ შენი ერთი ხმა იყოს გადამწყვეტი” – ამბობს მანანა.
კიდევ ერთი ქართველი ემიგრანტი ბათუმიდან, ნინო დუმბაძე სავარაუდოდ ვერ მოახერხებს არჩევნებში მონაწილეობას, მიუხედავად იმისა, რომ ამის დიდი სურვილი აქვს. ნინო გვიხსნის, რომ გერმანიის იმ მხარეში არ ცხოვრობს, სადაც საარჩევნო ოლქია, სხვა ქალაქში წასვლას კი ვერ მოახერხებს. მიუხედავად ამისა, ნინო საკონსულო აღრიცხვაზე დადგომას მაინც აპირებს.
„სამედიცინო სფეროში ვარ და არანორმირებული სამუშაო გრაფიკი მაქვს, თან საარჩევნო ოლქი გერმანიის სხვა ფედერაციულ მხარეშია, მე სხვა მხარეში ვცხოვრობ. კარგი იქნებოდა, ელექტრონულად ყოფილიყო ხმის მიცემის შესაძლებლობა.
საზღვარგარეთ ყოფნის დროს უფრო მეტად შეიგრძნობს ადამიანი თავისი ქვეყნის საჭიროებას და უფრო მეტად უმძაფრდება სურვილი თავისი ქვეყნის გვერდში დგომის, კარგად ყოფნის და ამ შემთხვევაში თავისი მოქალაქებრივი პოზიციის დაფიქსირების”, – ამბობს ნინო.
ნინო დუმბაძე
ლია დეკანაძე „სოლიდარობის თემის“ თანადამფიძნებელი და სტუდენტია. ლია მაგისტრატურის მეორე კურსზე სწავლობს საზღვარგარეთ. ის ამ სემესტრს არგენტინაში გადის. მიუხედავად იმისა, რომ ლიას ძალიან უნდა არჩევნებში მონაწილეობის მიღება და მისი თქმით, სრულიად იაზრებს ამ მოქალაქეობრივ პასუხისმგებლობას, სამწუხაროდ, ამას ვერ მოახერხებს.
„ძალიან პატარა საელჩო გვაქვს არგენტინაში. საკონსულო აღრიცხვაზე ძალიან ცოტა ადამიანია. სხვა ქვეყნებშიც ასეა, სადაც მცირე რაოდენობით საქართველოს მოქალაქე ცხოვრობს. ზუსტად ვიცი, რომ ვერ მოვახერხებ ხმის მიცემას ამ არჩევნებში. ოფიციალურად, 50 საქართველოს მოქალაქე არ ცხოვრობს არგენტინაში. ეს ჩემი პირველი არჩევნებია, რომელშიც ხმას ვერ ვაძლევ”, – ამბობს ლია.
ლია დეკანაძე, სტუდენტი
მისი თქმით, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს ძალიან ბევრი მოქალაქე ცხოვრობს საზღვარგარეთ, მათი ჩართულობის გარეშე არჩევნები ვერ იქნება რეპრეზენტაციული და ვერ ასახავს საქართველოს მოქალაქეთა უმრავლესობის ნებას.
„საზღვარგარეთ დროებით მცხოვრებ საქართველოს მოქალაქეებს უფრო რომ გამარტივებოდათ არჩევნებში მონაწილეობა, მნიშვნელოვანი იყო რეგისტრაციის, საკონსულო აღრიცხვასა და არჩევნებში მონაწილეობის სხვა დეტალებთან დაკავშირებით დროულად ჰქონოდათ ამომწურავი ინფორმაცია. უნდა ამოქმედებულიყო ცხელი ხაზები, სადაც იურისტები უფასო კონსულტაციებს გაუწევდნენ მათ არჩევნებში მონაწილეობასთან დაკავშირებით. ბევრ ემიგრანტს აშინებს საკონსულო აღრიცხვაზე დადგომა სხვადასხვა მიზეზთა გამო (ხშირად იმ შემთხვევაში თუ ისინი სხვა ქვეყანაში არალეგალურად იმყოფებიან) და ამგვარ კონკრეტულ შემთხვევებში სამართლებრივი რჩევები იქნებოდა მნიშვნელოვანი, რომ მათი არჩევნებში მონაწილეობა სხვა სამართლებრივ რისკებს არ ქმნის.
მნიშვნელოვანია, რომ უბნების რაოდენობა გაიზარდოს იმ ქვეყნებში, სადაც მაღალია საქართველოს მოქალაქეების კონცენტრაცია. ვფიქრობ, საქართველოს ხელისუფლება არ ავლენს პოლიტიკურ ნებას უზრუნველყოს და გაამარტივოს საზღვარგარეთ მცხოვრები მოქალაქეების არჩევნებში მონაწილეობა
ჩემთვის ეს არჩევნები ძალიან მნიშვნელოვანია. ვდგავართ ისტორიულ გზაგასაყარზე ჩვენი ქვეყნის დემოკრატიულ განვითარებასა და მის სრულ იზოლაციას შორის. ქვეყანაში მძაფრდება ავტორიტარიზმი, რეპრესიული აპარატი ამოქმედებულია სამოქალაქო საზოგადოების წინაშე, ყველაზე მოწყვლადი ჯგუფები გამქრალი არიან გადაწყვეტილების მიღების პროცესში და მათ წინააღმდეგ აგორებულია სიძულვილის ენა, ხელისუფლება საზოგადოების ნამდვილ საჭიროებებსა და დაკვეთას უგულებელყოფს. ასეთ კრიზისულ მომენტში არჩევნებს რეფერენდუმის ბუნება აქვს და ამიტომაცაა ახლა მნიშვნელოვანი მასში აისახოს საზოგადოების ფართე ჯგუფების მონაწილეობა და გამოვლინდეს მათი თავისუფალი ნება”, – გვეუბნება ლია დეკანაძე.
თბილისში, ოზურგეთსა და ლანჩხუთში ქურდულ სამყაროსთან კავშირში მყოფი 5 პირი დააკავეს – ინფორმაციას დღეს, 25 სექტემბერს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ავრცელებს.
გამოძიების ვერსიით, მშენებლობასთან დაკავშირებულ საკითხზე ორ პირს დავა ჰქონდა, „ბრალდებულებმა დავის მოგვარებისა და გადაჭრის მიზნით „ქურდული სამყაროს“ წევრებს და კრიმინალურ ავტორიტეტებს. ტ.ფ.-ს, გ.კ.-ს და კ.ვ.-ს მიმართეს,“ – აღნიშნულია შსს-ს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
შსს-ს ცნობით, ე.წ. ავტორიტეტებს ქურდული ტრადიციების შესაბამისი შეკრება მოუწყვიათ, სადაც მოდავე მხარეს მეორეს სასარგებლოდ ერთი თვის ვადაში 15 000 ლარის გადახდა დააკისრეს, რომელიც მ.გ.-მ დათქმულ ვადაში გადაიხადა.
„აღნიშნული თანხის ნახევარი დავის მოგვარებაში მონაწილე კრიმინალურ ავტორიტეტებზე გადანაწილდა.
პოლიციამ, ბრალდებულების პირადი და საცხოვრებელი სახლების ჩხრეკის შედეგად, ნივთმტკიცებად ამოიღო კომპიუტერული ტექნიკა, სავარაუდოდ ნარკოტიკული საშუალება და ბრალდებულების მობილური ტელეფონები, რომელთა საშუალებითაც ისინი ერთმანეთს უკავშირდებოდნენ.
ქურდული სამყაროს წევრობის ფაქტზე დაკავებულები არიან, 1971 წელს დაბადებული, წარსულში მრავალჯერ ნასამართლევი კ.ვ., და 1975 წელს დაბადებული, წარსულში ნასამართლევი გ.კ. „ქურდული სამყაროს საქმიანობის მხარდაჭერის“ ფაქტზე კი დაკავებულია 1974 წელს დაბადებული ტ.ფ. ხოლო, „ქურდული სამყაროს წევრისთვის“ მიმართვის ფაქტზე დაკავებული არიან 1981 წელს დაბადებული მ.გ. და 1968 წელს დაბადებული ვ.გ,“ – აღნიშნულია შსს-ს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
გამოძიება მიმდინარეობს სისხლის სამართლის საქმეზე სისხლის სამართლის კოდექსის 223-ე პრიმა მუხლის პირველი ნაწილით, 223-ე ტერცია მუხლის მე-2 ნაწილით და 223-ე კვარტა მუხლის პირველი ნაწილით.
ბრალის დადასტურების შემთხვევაში, ბრალდებულებს 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ელის.
“ამერიკის ხმის” ინფორმაციით, შეერთებული შტატების პრეზიდენტ ჯო ბაიდენის ტრადიციულ მიღებაზე, სადაც ის მსოფლიო ლიდერებსა და გაეროს მაღალჩინოსნებს უმასპინძლებს, ირაკლი კობახიძის მიწვევა გაუქმებულია.
ტრადიციული მიღება დღეს, 25 სექტემბერს, უნდა გაიმართოს ნიუ იორკში.
,,პრეზიდენტის მიღებაზე მიწვეულთა სიაში, თავდაპირველად, ასევე იყო ირაკლი კობახიძე, რომელიც გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე საქართველოს დელეგაციას ხელმძღვანელობს, თუმცა ბაიდენის ადმინისტრაციამ მიწვევა გააუქმა. მიწვევის გაუქმების შესახებ ინფორმაციას „ამერიკის ხმას“ ადმინისტრაციის მაღალი რანგის ოფიციალური პირი და კიდევ ერთი წყარო კონგრესიდან უდასტურებს.
გარდა ამისა, პრემიერ-მინისტრის მიწვევის გაუქმებასთან ერთად, ადმინისტრაციამ ასევე უარი თქვა საქართველოს დელეგაციასთან ყველა შეხვედრაზე და პრემიერ-მინისტრ კობახიძესთან შეხვედრაზე, ასევე უარი თქვა ჯეიკ სალივანმა, თეთრი სახლის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩეველმა.
აღნიშნულზე “ამერიკის ხმასთან” საუბრისას, შეერთებული შტატების ადმინისტრაციის კიდევ ერთი მაღალი რანგის ოფიციალური პირი დასძენს, რომ „საქართველოს მთავრობის ბოლოდროინდელი ქმედებები და განცხადებები, დემოკრატიისა და ქართველი ხალხის ნების მიმართ შოკისმომგვრელ უპატივცემულობაზე მიუთითებს“. თუმცა ამბობს, რომ არ ისაუბრებს ცალკეული დიპლომატიური დისკუსიების დეტალებზე,”- წერს “ამერიკის ხმა”.
გამოცემის ცნობით, მიწვევის გაუქმების მიზეზი საქართველოს მთავრობის ანტიდემოკრატიული ქცევა და რიგი ნაბიჯებია, მათ შორის, ე.წ. უცხოეთის აგენტების შესახებ კანონის მიღება, ანტიკორუფციული ბიუროს მიერ არასამთავრობო ორგანიზაციების – ,,საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოსა” და ,,აირჩიე ევროპას” წინააღმდეგ გადადგმული ნაბიჯი, ასევე მმართველი ძალის მიერ, ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის შესახებ გაკეთებული განცხადებები. ,,ამერიკის ხმის” ინფორმაციით, უკანასკნელმა კომუნიკაციამ საქართველოს მთავრობასთან, არ მისცა ამერიკის ადმინისტრაციას იმედი, რომ თბილისი კურსს შეიცვლის. არამედ, პირიქით, ადმინისტრაციას, საქართველოს მთავრობის ნაბიჯები არწმუნებს, რომ მას გადაწყვეტილი აქვს საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციისა და ქართველი ხალხის ნების უგულებელყოფა.
“ბათუმელები” დაუკავშირდება მთავრობის ადმინისტრაციას. თუკი ადმინისტრაცია მომხდართან დაკავშირებით რაიმე განმარტებას გააკეთებს, მას აქვე შემოგთავაზებთ.
შეერთებული შტატების პრეზიდენტი, გაეროს გენერალური ასამბლეის ფარგლებში ნიუ იორკში მყოფი მსოფლიო ლიდერებისთვის ამგვარ მიღებას ტრადიციულად ყოველ წელს მართავს. ასევე, ტრადიციულად, როგორც წესი, მიღებაზე მიწვეულნი არიან მსოფლიოს უმეტესი ქვეყნის ლიდერები, გარდა ისეთი ქვეყნებისა, როგორიცაა ირანი, ჩრდილოეთ კორეა და სხვა.
„იმ შემთხვევაშიც კი, თუ არ წარმოგიდგენიათ ისეთი პარტია, ან პოლიტიკოსთა ჯგუფი, რომელიც ზუსტად პასუხობს თქვენს ინტერესებს, უნდა გვესმოდეს, რომ ეს არ არის მხოლოდ მთავრობის არჩევნები, ეს არის რეფერენდუმი საქართველოს დამოუკიდებლობასა და ევროპულ მომავალზე. ამიტომაც, აირჩიეთ ნებისმიერი, ვინც არ არის პირდაპირი წინაღობა ამ გზაზე, რადგან ასეთად თავი გამოავლინა „ქართულმა ოცნებამ“ – ამბობს ანალიტიკოსი გიორგი ბადრიძე. იგი „ბათუმელებთან“ განმარტავს, რატომ არის არჩევნებზე მისვლა აუცილებელი იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ხელისუფლების მიმართ კრიტიკულად განწყობილ ამომრჩეველს ოპოზიციაშიც არავინ მოსწონს.
რატომ აწყობს ხელისუფლებას არჩევნებზე რაც შეიძლება ნაკლები ამომრჩეველი მივიდეს და არის თუ არა რეალური არჩევანი ოპოზიციის ველზე? – „ბათუმელებმა“ გიორგი ბადრიძესთან ინტერვიუ ჩაწერა. ის რონდელის ფონდის უფროსი მკვლევარია. 2009-2013 წლებში გიორგი ბადრიძე საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იყო დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში.
ბატონო გიორგი, რატომ უნდა წავიდეთ არჩევნებზე იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ოპოზიციურად ვართ განწყობილი, მაგრამ ოპოზიციურ პარტიებს შორის არავინ მოგვწონს?
2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნები არის ყველაზე მნიშვნელოვანი საქართველოს უახლოეს ისტორიაში. წინა არჩევნებისგან განსხვავებით, ამ შემთხვევაში სასწორზე დგას საქართველოს არამხოლოდ ხელისუფლების საკითხი – ვინ მართავს საქართველოს მომავალი 4 წლის განმავლობაში – არამედ ის, იქნება თუ არა საქართველო კვლავ დემოკრატიული, დამოუკიდებელი სახელმწიფო, რომელსაც აქვს ევროპული ქვეყნის პერსპექტივა.
დღევანდელმა ხელისუფლებამ ნათლად აჩვენა, რომ ძალაუფლების შენარჩუნების შემთხვევაში, ის საქართველოს გადააქცევს იზოლირებულ, ღარიბ, რუსეთზე დამოკიდებულ და დანაკუწებულ ერთეულად, მაშინ, როდესაც საქართველოს გაუჩნდა პერსპექტივა, იყოს ერთ-ერთი განვითარებული, მაღალი კეთილდღეობის მქონე და მშვიდობიანი გაერთიანების – ევროკავშირის წევრი ქვეყანა.
ხელისუფლება არწმუნებს საქართველოს მოსახლეობას, რომ ეს არის არჩევანი ომსა და მშვიდობას შორის, მან გამოიგონა ე.წ. გლობალური ომის პარტია, სინამდვილე კი, მარტივად დასანახია ფაქტი, რომ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შექმნილი ევროგაერთიანების პროექტმა ევროპას მოუტანა კაცობრიობის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი, უწყვეტი მშვიდობა, ყველაზე მაღალი კეთილდღეობა. ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, თუ რატომ მიეშურა ევროპას ჩვენი მოქალაქეების ესოდენ დიდი რაოდენობა.
სტატისტიკის მიხედვით, ბოლო 30 წლის განმავლობაში ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობა 30%-ით შემცირდა, აქედან ყველაზე დიდი წილი საქართველოს მოქალაქეებისა გავიდნენ საქართველოდან სწორედ ბოლო ორი წლის განმავლობაში – 2022 და 2023 წლებში დამყარდა აბსოლუტური რეკორდი ემიგრაციაში. ამ მასშტაბის ემიგრაცია არ მომხდარა არც 90-იანი წლების დასაწყისის სამოქალაქო ომის დროს, არც 2008 წელს, რუსეთის მიერ სამხედრო შემოჭრის დროს და არც 2017 წელს, როდესაც ევროკავშირმა მოგვცა უვიზო რეჟიმი. ეს მოხდა მაშინ, როდესაც საქართველოში ძალიან ბევრმა ადამიანმა და მათ შორის ახალგაზრდებმა ჩათვალეს, რომ ამ ხელისუფლების პირობებში აღარ გააჩნიათ ნორმალური პერსპექტივა.
იმისთვის, რომ ჩვენი ქვეყანა არ დაიცალოს მოსახლეობისგან, იმისთვის, რომ ადამიანებს ჰქონდეთ მომავლის რწმენა, აუცილებელია არჩევნებზე მისვლა და ისეთი ხელისუფლების არჩევა, რომელიც, პირველ რიგში, დააბრუნებს საქართველოს დასავლეთისკენ, დემოკრატიისკენ მიმავალ გზაზე.
იმ შემთხვევაშიც კი, თუ არ, ვერ წარმოგიდგენიათ ისეთი პარტია, ან პოლიტიკოსთა ჯგუფი, რომელიც ზუსტად პასუხობს თქვენს ინტერესებს, უნდა გვესმოდეს, რომ ეს არ არის მხოლოდ მთავრობის არჩევნები, ეს არის რეფერენდუმი საქართველოს დამოუკიდებლობასა და ევროპულ მომავალზე. ამიტომაც, აირჩიეთ ნებისმიერი, ვინც არ არის პირდაპირი წინაღობა ამ გზაზე, რადგან ასეთად თავი გამოავლინა „ქართულმა ოცნებამ“ .
მოქალაქე უნდა მივიდეს არჩევნებზე იმიტომ, რომ ეს რეფერენდუმია, თუ ამავდროულად, ოპოზიციის ველზე არსებობს რეალური არჩევანის გაკეთების საშუალება?
განსხვავებები, რა თქმა უნდა, საკმაოდ სერიოზულია, მაგრამ სრულიად აშკარაა, რომ თუ სერიოზულად განვიხილავთ ივანიშვილის ხელისუფლების გაშვებას, ეს შესაძლებელია მხოლოდ არსებული ოპოზიციური ძალების ერთმანეთთან თანამშრომლობით, კოალიციის შექმნით. იმის მიუხედავად, რომ არჩევნებამდე ვერ მოხერხდა საარჩევნო, ერთიანი ბლოკის შექმნა, ყველა შემთხვევაში, ამ ძალებმა ერთად უნდა შექმნან კოალიცია.
ერთ მხარეს ჩვენ გვყავს „ქართული ოცნება“, რომელმაც გააღატაკა მოქალაქეების დიდი ნაწილი და მათ ხარჯზე საკუთარი თავი გაიმდიდრა – ეს არის ივანიშვილის ინტერესების გამტარი ძალა, რომელმაც საქართველოს ისტორიაში რეკორდული რაოდენობის მოქალაქეებს აიძულა, გაქცეულიყვნენ ქვეყნიდან, მეორე მხარეს კი დგას ერთმანეთისგან განსხვავებული რამდენიმე პოლიტიკური ძალა, მაგრამ მათ გააჩნიათ საერთო ამოცანა – საქართველოს დაბრუნება ევროინტეგრაციის გზაზე.
ვთვლი, რომ თავისუფლად შესაძლებელია ეფექტური თანამშრომლობა კოალიციურ მთავრობაში.
კვლევების მიხედვით ჩანს, რომ ვერცერთი პოლიტიკური პარტია, დიდი ალბათობით, უმრავლესობის ხმას ვერ მიიღებს. რა უპირატესობა ექნება კოალიციას ამომრჩევლისთვის იმის გათვალისწინებით, რომ თავის დროზე „ქართული ოცნებაც“ კოალიციის სახელით მოვიდა ხელისუფლებაში?
„ქართული ოცნება“ ნამდვილი კოალიცია არასდროს არ ყოფილა, ეს იყო ერთი კაცის მიერ არჩეული სხვადასხვა ძალის გაერთიანება, რომლის ერთადერთი კრიტერიუმი იყო ერთგულება ივანიშვილის მიმართ, მისი დავალებების შესრულება ყოველგვარი კითხვების გარეშე. ამ „კოალიციიდან“ კი ყველა გაირიცხა, ვინც დაფიქრდა იმის თაობაზე, თუ რამდენად შეესაბამებოდა ივანიშვილის ქცევა საქართველოს ინტერესებს.
იგივე ვერ მოხდება ნამდვილ კოალიციაში. კოალიციაში ერთი პიროვნება, ან ერთი პოლიტიკური ძალა ვერ იღებს დამოუკიდებლად გადაწყვეტილებას.
რაც შეეხება უპირატესობას, პირველ რიგში, კოალიციური მთავრობა არის აპრობირებული პრაქტიკა ყველაზე წარმატებულ, განვითარებულ, ევროპულ ქვეყნებში. შეერთებულ შტატებში ორპარტიული სისტემაა და ხშირად ნაკლად მიიჩნევენ ხოლმე იმას, რომ შესაძლოა ამ ორი პარტიიდან არცერთი არ გამოხატავდეს ამომრჩევლის საკმაო ნაწილის ინტერესებს. თუმცა ესეც გამოცდილ, წარმატებულ სისტემად ითვლება.
ევროპის ქვეყნებში კი, აბსოლუტური უმრავლესობა ქვეყნებისა, იმართება საპარლამენტო მმართველობის სისტემით. აქ ძალიან ხშირად ვხედავთ კოალიციებს, რომლებიც ზოგჯერ იცვლიან კონფიგურაციას, მაგრამ ის ყოველთვის პასუხობს ამომრჩევლის ინტერესებს. მაგალითად, გერმანიაში კოალიციები საკმაოდ მდგრადია და მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1949 წლის კონსტიტუციის მიღებიდან გერმანიას სულ მე-9 კანცლერი ჰყავს. გერმანია მუდმივად ქმნის სტაბილურ მთავრობებს იმის მიუხედავად, რომ ეს მთავრობები ძალიან ხშირად არის კოალიციური.
სახელისუფლებო პროპაგანდა მუშაობს იმ საკითხზეც, რომ საქართველოში ჯერ კიდევ დაბალია პოლიტიკური კულტურა და კოალიციის შემთხვევაში კიდევ უფრო გაჭირდება გადაწყვეტილებების მიღება…
პოლიტიკური კულტურა მნიშვნელოვანია, თუმცა ვფიქრობ, რომ ჩვენი საზოგადოება ამ ათწლეულების განმავლობაში გაიზარდა, მიიღო გამოცდილება, ის მომწიფებულია იმისთვის, რომ ქვეყნის მართვა ჩავაბაროთ სხვადასხვა პოლიტიკური ძალების გაერთიანებას, რომელიც ყოველთვის იგრძნობს ანგარიშვალდებულებას საკუთარი ქვეყნის წინაშე.
კოალიციური მთავრობის შემთხვევაში ინტერესების შეჯერების პროცესი უფრო მეტ შესაძლებლობას აძლევს მოსახლეობას, რეგიონებს, სხვადასხვა ინტერესების ჯგუფებს, მათი ინტერესი იყოს ხელისუფლებაში გათვალისწინებული. ამან შესაძლოა გააჭიანუროს გადაწყვეტილებების მიღება, მათ შორის, მთავრობის ჩამოყალიბება, მაგრამ ეს მისაღები ფასია, მივიღოთ დაბალანსებული, წარმომადგენლობითი, მოსახლეობასთან ანგარიშვალდებული მთავრობა.
გიორგი გახარიამაც მოაწერა ხელი პრეზიდენტისგან ინიციირებულ „ქართულ ქარტიას“, რაც ითვალისწინებს რიგგარეშე არჩევნების ჩატარებას „თავისუფალ გარემოში“. რა იცვლება გახარიას ამ ნაბიჯით?
ჩემი აზრით, ქარტიაზე გიორგი გახარიას პარტიის ხელის მოწერა ამცირებს რისკებს, რასაც მიიჩნევდა ბევრი სახიფათოდ. ამ ხელმოწერით პასუხი გაეცა იმას, რომ გახარია არ გახდება ივანიშვილის მაშველი რგოლი ძალაუფლების შენარჩუნების საკითხში.
ფაქტია, რომ ეს კითხვები გახარიას მიმართ არსებობდა, განსაკუთრებით იმ პერიოდში, როცა ეს პარტია არ უერთდებოდა ქარტიას. დღეს უკვე ნათლად შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ გახარიას პარტია მომავალ კოალიციაში, რომელიც საქართველოს ევროპულ კურსზე დაბრუნების გარანტი უნდა გახდეს.
რამდენად ელოდებით ე.წ. გადაუწყვეტელი ამომრჩევლის გააქტიურებას, რა ტენდენცია იკვეთება სოციოლოგიური კვლევებით?
ჩანს ის, რომ უფრო მეტი ადამიანი იღებს გადაწყვეტილებას, თავისი ხმა შეუერთოს ჩვენი მოქალაქეების გადაწყვეტილებას ხელისუფლების გამოცვლასთან დაკავშირებით.
შეიძლება ყველა ადამიანი არ იყოს შეთანხმებული იმაზე, თუ რომელი პარტია ჯობს მომავალი ხელისუფლების ჩამოსაყალიბებლად, მაგრამ მთავარია, რომ მოქალაქეების დაახლოებით სამი-მეოთხედი – ნამდვილად ორ-მესამედზე მეტი – თანხმდება იმაზე, რომ „ქართული ოცნება“ აღარ უნდა იყოს ხელისუფლების სათავეში.
„ქართული ოცნება“ სხვადასხვა ფორმით ცდილობს გააქტიუროს ნიჰილიზმის განწყობა. რატომ აწყობს რეალურად ხელისუფლებას მოქალაქეები არ წავიდნენ არჩევნებზე?
ეს არის ერთგვარი საშუალება, რომელსაც იყენებს ყოველი უვარგისი ხელისუფლება – „კარგი, მე არ ვვარგივარ, მაგრამ მე თუ არა, ვინ?“
ამას იმიტომ აკეთებენ, რომ არაფერი აქვთ შესათავაზებელი. „ქართულმა ოცნებამ“ აჩვენა სრული უუნარობა, როგორც საგარეო კურსის მიმართულებით, ისე ქვეყნის საშინაო საკითხებში.
დღეს საქართველო სრული იზოლაციის წინაშეა, სანქციები წესდება უმაღლესი დონის. „ქართულმა ოცნებამ“ ევროკავშირთან ჩამოშალა ყველაფერი, რაც ათწლეულების განმავლობაში შენდებოდა – ამ ხელისუფლების დარჩენის შემთხვევაში, შესაძლოა, უვიზო მიმოსვლად გაუქმდეს.
საშინაო საქმეებში კი, გვაქვს მასშტაბური სიღარიბე, ადამიანები ტოვებენ ქვეყანას… მან რაც აჩვენა, არის კორუფციული გზით საკუთარი თავის გამდიდრების დიდი ნიჭი. შესაბამისად, ამ ვითარებაში დაარწმუნო მოქალაქეები, რომ სახლში დარჩნენ და საერთოდ არ მივიდნენ არჩევნებზე, ერთადერთი გზაა, შეინარჩუნო ხელისუფლება.
თუ სახლში დარჩება მოქალაქე, ამით როგორ დარჩება „ოცნება“ ხელისუფლებაში?
ხელისუფლებას ყოველთვის გააჩნია ადმინისტრაციული რესურსი – სულ რომ არავინ მივიდეს არჩევნებზე, ხელისუფლებასთან დაკავშირებული ადამიანები, საჯარო მოხელეები, გამგეობების, თუ მთავრობის სამსახურები იძულებული იქნებიან მივიდნენ არჩევნებზე.
ხელისუფლებას ასევე აქვს კონტროლი და უპირატესობა საარჩევნო პროცესის მსვლელობისას. ისინი ხედავენ, რამდენად არაპოპულარულია ეს ხელისუფლება და ამიტომაც ერთადერთი იმედია, არ მივიდნენ მოქალაქეები მასობრივად არჩევნებზე.
ისიც უნდა ვთქვათ, რომ მასობრივად ამომრჩევლების გამოცხადების შემთხვევაში, შეუძლებელი იქნება არჩევნების ისე გაყალბება, რომ ხელისუფლება დარჩეს ძალაუფლებაში. ხალხი რომ სახლში დარჩეს, ამისთვის ავრცელებენ ამ მოსაზრებასაც, რომ არჩევნები ყალბდება.
რას დაკარგავს მოქალაქე, თუ ამ რთულ სიტუაციაში ის მაინც სახლში დარჩენას ამჯობინებს და იტყვის, ოპოზიციაც არ ვარგაო?
ამ ხელისუფლების დარჩენის შემთხვევაში, საქართველო დაკარგავს არამხოლოდ ევროპულ პერსპექტივას, რომ გახდეს განვითარებული და მაღალი კეთილდღეობის მქონე ქვეყანა, ევროპის ნაწილი, ნაწილი ყველაზე უფრო მშვიდობიანი და დაცული რეგიონისა მსოფლიოში, არამედ გახდება აბსოლუტურად იზოლირებული, ღარიბი, უპატრონო ქვეყანა, რომელზეც თავისი გეგმები აქვს რუსეთს.
ეს ერთგვარი მინიშნებები, რომ რუსეთთან შერიგების შემთხვევაში ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენას აპირებს ვინმე, არის ასევე აბსოლუტური, მტკნარი ტყუილი. რუსეთი თვითონ ამას არ ადასტურებს. ასე 90-იან წლებშიც საქართველო შეიყვანეს დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაში, აფხაზეთის და ოსეთის დაბრუნების სანაცვლოდ. ამის სანაცვლოდ რა მივიღეთ, ყველას გვახსოვს.აუცილებლად უნდა მივიდეს არჩევნებზე და ყველაზე ნაკლებად ვის მიმართაც აქვს ნეგატიური დამოკიდებულება, იმას მისცეს ხმა.
საქართველოს თავისუფლების, დამოუკიდებლობის შენარჩუნების და კეთილდღეობის მიღწევის გზა არის გზა, რომელიც გაიარეს სხვა ევროპულმა ქვეყნებმა. ამ გზაზე უნდა დავაბრუნოთ ქვეყანა ამ არჩევნების შემდეგ.
ამომრჩეველმა უნდა იფიქროს იმაზე, რომ ყველა ხმა, რომელიც დააკლდება ამ არჩევნებს ამომრჩევლის არმისვლით, რეალურად ჩაეთვლება „ქართულ ოცნებას“.
ამიტომაც, თუ მას არ მოსწონს რომელიმე ოპოზიციური გაერთიანება, აუცილებლად უნდა მივიდეს არჩევნებზე და ყველაზე ნაკლებად ვის მიმართაც აქვს ნეგატიური დამოკიდებულება, იმას მისცეს ხმა.
იდეალური მთავრობა არ არსებობს ბუნებაში და ადამიანებს გვაქვს ის არჩევანი, რაც არსებობს.
შესაბამისად, გადაწყვეტილებები უნდა მივიღოთ რაციონალურად. რაციონალური არჩევანი კი არის გასტუმრება დადასტურებულად ცუდი ხელისუფლებისა და ხმა უნდა მისცეს ამომრჩეველმა ისეთ პოლიტიკურ ძალას, რომელიც თუ იდეალურად არ პასუხობს მის ინტერესებს, ყოველ შემთხვევაში, სხვაზე ნაკლებად არის მისთვის მიუღებელი.
„საქართველოს მოსახლეობის 52%-ს და საარჩევნო სიებში რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 54%-ს ქალები შეადგენენ. სწორედ ქალთა ჩართულობამ და ხმების მობილიზებამ შეიძლება შეიძინოს კრიტიკული მნიშვნელობა გარდამტეხი ცვლილებებისთვის.
საარჩევნო კომისიის გენდერულ პორტალზე ხელმისაწვდომი მონაცემების თანახმად, 2020 წლის 31 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების I ტურში მონაწილეობა მიიღო ქალების 49.48%-მა (980 092) და კაცების 50.52%-მა (1 000 552). მეორე ტურში არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო ქალების 51.43% -მა (290 931) და კაცების 48.57%-მა (274 711).
„არსებითი ცვლილებებისთვის ქალ ამომრჩევლებთან მუშაობა უნდა გააქტიურდეს, რათა ქალთა ხმებმა შეიძინოს ის გადამწყვეტი მნიშვნელობა, რაც ქვეყნის უფრო უკეთეს, უფრო თანასწორ მომავალს სჭირდება,“ – ვკითხულობთ კვლევაში.
კვლევა მკვლევარმა ქრისტინე ჟღენტმა ჩაატარა, კვლევის ზედამხედველი კი სოციალური სამართლიანობის ცენტრის მკვლევარი ნარგიზა არჯევანიძე იყო.
„ჩვენ, ქალებს, არჩევნების დროს გვაქვს ის ძალაუფლება, ხმა მივცეთ იმ პოლიტიკურ სუბიექტს, რომელიც ჩვენს დაკვეთას შეასრულებს, რომელიც ჩვენი, ქალი ამომრჩევლების წინაშე იქნება ანგარიშვალდებული და ჩვენს საჭიროებებს გაითვალისწინებს,“ – ამბობს ნარგიზა არჯევანიძე.
ქალთა ხმების პოლიტიკური პარტიებისთვის მისაწვდენად და მათი საჭიროებების გამოსაკვეთად მკვლევარმა ქრისტინე ჟღენტმა სამაგიდო კვლევა აწარმოა, რომლის ფარგლებშიც შეაგროვა და დაამუშავა ქალთა სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის შესახებ ბოლო ათი წლის განმავლობაში ჩატარებული ავტორიტეტული კვლევები, ანგარიშები, პუბლიკაციები, თემატური სტატიები, მიმოხილვები და სტატისტიკური მონაცემები.
აღსანიშნავია, რომ ქალთა საჭიროებების შესახებ საქართველოში აქამდე ჩატარებულ კვლევებში ძირითადად სოციალური და ეკონომიკური საკითხები დომინირებს.
კვლევის შედეგად გამოიკვეთა ქალთა რვა ჯგუფი და ის საკითხები, რისი გადაჭრის იმედითაც მიდიან ქალი ამომრჩევლები საარჩევნო ყუთთან.
ახალგაზრდა ქალები, ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალები, ლგბტქი ქალების საჭიროებები, სოფლად/მაღალმთიან რეგიონებში მცხოვრები ქალები, ემიგრანტი ქალები, კონფლიქტით დაზარალებული ქალები, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალები, არაფორმალურ სექტორში დასაქმებული (გარემოვაჭრე) ქალები – ეს ქალთა ის ჯგუფებია, რომელთა საჭიროებებიც აისახა კვლევაში.
ქალთა ყველა ჯგუფს, მისი ინტერესი და საჭიროება აქვს. მაგალითად, ახალგაზრდა ქალებისთვის მთავარი გამოწვევა გენდერულ სტერეოტიპებთან გამკლავებაა, ასევე არსაკმარისი შესაძლებლობები აქვთ თანამედროვე განათლების მისაღებად და სამუშაო ადგილების არ არსებობა ან დაბალი და არასათანადო ანაზღაურება.
კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი, რაც ახალგაზრდა ქალ ამომრჩევლებს აწუხებთ, არის სოფლებსა და დაბებში სოციალიზაციის და თვითრეალიზაციის სივრცეების არარსებობა.
ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომა, უსაფრთხო, არაძალადობრივი გარემო, დასაქმება, ინფრასტრუქტურული და საცხოვრებელი პირობების მოგვარება – ეს ეთნიკური და რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალების წინაშე არსებული გამოწვევების არასრული ნუსხაა. ქალთა ამ ჯგუფისთვის პრობლემურ საკითხადაა ასევე მიჩნეული ადრეული ქორწინება. ამასთან, აუნაზღაურებელი შინშრომა და ფინანსური დამოუკიდებლობის არქონა პირდაპირ აისახება ქალების უფლებრივ მდგომარეობაზე და ზრდის ქალებზე ძალადობის ფაქტებს.
კიდევ ერთი ჯგუფი, რომელთა პრობლემებიც განხილულია კვლევაში, არიან ლგბტქი ქალები. კვლევის თანახმად, ისინი სრულიად მოწყვეტილი რჩებიან სახელმწიფოებრივი პოლიტიკის დაგეგმვის პროცესს, რაც აძლიერებს მათი ჩაგვრის, დისკრიმინაციისა და მათ მიმართ ძალადობის ფაქტებს. უსაფრთხოების საკითხებს თან სდევს დასაქმებისა და ეკონომიკური გამოწვევები, დისკრიმინაციული საზოგადოებრივი გარემო, ჯანდაცვისა და განათლების ხელმისაწვდომობა.
სოფლად მცხოვრები ქალებისა და გოგონებისთვის, გამოწვევად რჩება მემკვიდრეობის საკითხებიც, რადგან ქალებისთვის მემკვიდრეობისა და სასოფლო-სამეურნეო მიწის არდატოვების დისკრიმინაციული მიდგომა, ქალებს უზღუდავთ ფინანსური დამოუკიდებლობის მოპოვების შესაძლებლობას.
კვლევა ასევე ეხება ემიგრანტი ქალების საჭიროებებს. ემიგრაციის გამოცდილების მქონე ქალთა შეფასებით, ემიგრაციაში შეგროვებული ეკონომიკური, ფინანსური რესურსები ძირითადად ოჯახის საჭიროებებზე იხარჯება და არ არის საკმარისი ქალების ინდივიდუალური კეთილდღეობისთვის. ოჯახის წევრებსა და შვილებთან განშორების ემოციურ სტრესს, როგორც წესი, ემატება წლების განმავლობაში გაჩენილი გაუცხოებაც. შესაბამისად, ემიგრაციიდან დაბრუნებისას ჩნდება ოჯახთან რეინტეგრაციის პრობლემებიც.
ასევე, ემიგრაციიდან დაბრუნებას ვერ ახერხებენ ქალები, რადგან მათთვის შრომის ბაზარზე დასაქმების შესაძლებლობა ნაკლებადაა. ერთი მხრივ აქ ასაკობრივი ფაქტორი მუშაობს – დამსაქმებლები ახალგაზრდა კადრებს ანიჭებენ უპირატესობას და არა ემიგრაციიდან დაბრუნებულ 50 + ასაკის ქალებს, მეორე მხრივ ემიგრანტები წლების განმავლობაში არიან მოწყვეტილი საქართველოს რეალობას, რაც მათ რეინტეგრაციას ართულებს. ამასთან არ არსებობს გამართული სოციალური და ჯანდაცვის სისტემა, რაც ქალებს უფრო მოწყვლადებს ხდის.
ქალთა ყველა ჯგუფისათვის პრობლემურ საკითხადაა მიჩნეული დასაქმება (რეგიონებში დასაქმების შესაძლებლობის ნაკლებობა), განათლებაზე ხელმისაწვდომობა, ინფრასტრუქტურული და საცხოვრებელი პირობების მოუწესრიგებლობა.
„დღეს, საქართველოში კვლავ ვხვდებით ადგილებს, სადაც ქალები და გოგოები დიდ დროს და ძალისხმევას ხარჯავენ სასმელი წყლის სახლში მოტანაში. პრობლემურია სარწყავი, საკანალიზაციო სისტემების მოწესრიგების, უწყვეტი ელექტროენერგიის მიწოდების, გზების მოპირკეთებისა და სოფლების საჯარო ტრანსპორტით უზრუნველყოფაც,“ – ვკითხულობთ კვლევაში.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრის მკვლევარი ნარგიზა არჯევანიძე ამბობს, რომ როდესაც ამომრჩევლის 54 % ქალია, მნიშვნელოვანია, ამ ქალების საჭიროებები პოლიტიკური პარტიებისთვის იყოს ნათელი.
„პოლიტიკურმა პარტიებმა უფრო მეტად უნდა ისაუბრონ ქალებთან, არამარტო ცენტრში, არამედ რეგიონებშიც, რომ გაიგონ რეალურად რა სჭირდებათ ქალებს. იმისათვის, რომ უფრო ინკლუზიური პოლიტიკა შეიმუშავონ და რეალურად მხარი დაუჭირონ გენდერულ თანასწორობას, მნიშვნელოვანია, რომ მათ თავიანთი პოლიტიკური დღის წესრიგის მთავარ, ცენტრალურ ნაწილად აქციონ ქალთა საჭიროებები.
ამ საჭიროებებზე ზრუნვა და შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავებაა საჭირო, ვინაიდან სწორედ მათ მიერ შემუშავებული პოლიტიკა პირდაპირ აისახება ქალების ყოველდღიურობასა და ცხოვრებაზე. ეს საკითხები უნდა იყოს პრიორიტეტული.
ხშირად, სიღარიბის აღმოფხვრისკენ გადადგმული ნაბიჯები ან გენდერული თანასწორობისთვის მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილებები ან ის საკითხები, რაც უშუალოდ ქალებს ეხებათ და მათ ყოველდღიურობაზე აისახება, ხდება ხოლმე მეორეხარისხოვანი.
არაპრიორიტეტულ საკითხებად იქცევა განსაკუთრებით ისეთ გარემოში, რომელშიც ჩვენ ვიმყოფებით. დღევანდელი ხელისუფლების სხვადასხვა არადემოკრატიული, საკანონმდებლო ცვლილებების ფონზე, როდესაც გვაქვს ასეთი დემოკრატიული უკუსვლა და ავტორიტარული შემობრუნება, აი, ეს მოვლენები, პირდაპირ აისახება ქალების სხვადასხვა ჯგუფების და უმცირესობების ყოველდღიურობასა და ცხოვრებაზე.
ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ამ სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის ქალების საჭიროებები და გამოცდილებები გაითვალისწინონ პოლიტიკოსებმა, რადგან მათ სჭირდებათ ყველაზე მეტი მხარდაჭერა,“ – ამბობს ნარგიზა არჯევანიძე.
„ქართულ ოცნებას“ თავის საარჩევნო კამპანიაში არასრულწლოვნები ჰყავს ჩართული.
ამის არაერთი მაგალითია. ერთ-ერთი შემთხვევაში კი – ქუთაისში გამართული საარჩევნო ღონისძიებაზე, არასრულწლოვანმა, 17 წლის ბიჭმა, ასევე არასრულწლოვან გოგოს ხელი საჯაროდ, „ქართული ოცნების“ საარჩევნო პლაკატის ფონზე სთხოვა.
„მაგარი ამბავი იწყება“, – შესძახა ღონისძიების წამყვანმა. ამ დროს სცენაზე მდგომმა ბიჭმა დაუძახა დარბაზში მყოფ გოგონას, რომელიც ასევე არასრულწლოვანია და აჩუქა ქორწინების ბეჭედი, რასაც მოჰყვა ტაში და შეძახილები.
„საოცარი ქუთაისური და ქართული ოჯახის შეიქმნა, აპლოდისმენტები“, – შესძახა ისევ წამყვანმა. აქვე გაისმა მეორე წამყვანის ხმაც – „18 წლისები რომ გახდებიან, იქორწინებენ“.
სოციალურ ქსელში განთავსებულ ვიდეოს უკვე მოჰყვა გამოხმაურებები საზოგადოების მხრიდან და ფაქტს „ოჯახობანას თამაში სცენიდან“ და „არასრულწლოვანთა ქორწინების რეკლამირება“ უწოდეს.
ეწევა თუ არა „ქართული ოცნება“ ნაადრევი ქორწინებების პროპაგანდას და რატომ არის წახალისებული მმართველი პარტიის მხრიდან „ოჯახობანას თამაში“?
ფაქტის შეფასება ქალთა უფლებადამცველ ორგანიზაცია „საფარს“ ვთხოვეთ.
იურისტის, სალომე სალდაძის შეფასებით, მსგავსი ქცევა ნაადრევი ქორწინების წახალისებაა, რაც ჯერ კიდევ სერიოზული პრობლემაა საქართველოში.
„იმისათვის, რომ ქორწინება იყოს კანონიერი, ეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით არის განსაზღვრული. მე-6 მუხლი ამბობს, რომ ქორწინება ეს არის ოჯახის შექმნის მიზნით ქალისა და კაცის ნებაყოფლობითი კავშირი, რომელიც რეგისტრირებულია შესაბამის ორგანოში.
ქორწინების აუცილებელი პირობაა დასაქორწინებელ პირთა თანხმობა და ასევე, აუცილებელია საქორწინო ასაკი.
ქორწინებას კანონმდებლობა დასაშვებად მიიჩნევს 18 წლის ასაკიდან. თუმცა, სამწუხაროდ, ჩვენს ქვეყანაში არის შემთხვევები, როდესაც ქორწინება რეგისტრირებულ არ არის, მაგრამ ფაქტობრივია და ეს ხდება უფრო ადრეულ ასაკში.
თუ 16-იდან 18 წლამდე არასრულწლოვანები ქორწინდებიან, ამას რაიმე სამართლებრივი რეაგირება ვერ მოჰყვება, თუმცა სსკ-ით დანაშაულად არის მიჩნეული სქესობრივი კავშირი 16 წელს მიუღწეველთან“, – ამბობს სალომე სალდაძე.
მისი თქმით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი საუბრობს ნიშნობაზეც.
„ის, რაც ამ ვიდეოში ჩანს, ნიშნობის ელემენტებსაც შეიცავს. ხელის თხოვნა, ანუ ნიშნობას 1109-ე მუხლი განსაზღვრავს. დასაქორწინებელ პირთა წინასწარი თანხმობა, ანუ ნიშნობა არ წარმოადგენს ქორწინების ვალდებულებას.
ის, რაც ვიდეოში ვნახეთ, ეს არ წარმოშობს დაქორწინების ვალდებულებას და შეიძლება არც დაქორწინდნენ მომავალში ეს ადამიანები, როცა 18 წელს მიაღწევენ, თუმცა „საფარის“ შეხედულება და პირადად ჩემიც არის ის, რომ მსგავსი ტიპის ქმედება, რომელიც საჯაროდ ვრცელდება და მით უმეტეს მმართველი პარტიის საარჩევნო ღონისძიებაზე, სადაც უამრავი ადამიანი, მათ შორის არასრულწლოვნებიც შეიძლება ესწრებოდნენ და უყურებდნენ, წარმოადგენს არასრულწლოვნების ქორწინების წახალისებას. ეს დაუშვებლად მიგვაჩნია, რადგან ვიცით, რა უარყოფითი შედეგები შეიძლება მოჰყვეს ნაადრევ ქორწინებას“, – ამბობს სალომე სალდაძე.
იურისტის აზრით, სახელმწიფოს ინტერესები იქითკენ უნდა იყოს მიმართული, რომ როგორმე ხელი შეუშალოს არასრულწლოვანთა ქორწინებას, ჩამოაყალიბოს სწავლების, ტრენინგების სისტემა, რომ შეცვალოს არასრულწლოვნების, მათი მშობლების ხედვა, ვინც ემხრობა ადრეულ ასაკში ქორწინების.
თუმცა ამის ნაცვლად ვხედავთ სრულიად საპირისპირო რამეს, როცა ახალისებენ არასრულწლოვანთა დაოჯახებას. ეს არის ძალიან ცუდი, რადგან ეს ვიდეო იქნება იმის ბიძგი, რომ მომავალში შეიძლება უფრო გახშირდეს ასეთი ასაკის მქონე პირთა „ნიშნობა“ ქორწინებები“, – ამბობს სალომე.
მისი თქმით, არც სპონტანურობის შთაბეჭდილებას ქმნის „ნიშნობის“ ეს სცენა, წამყვანის ემოციებიდანაც ჩანს, რომ ეს დადგმული სცენა იყო.
„ქართული ოცნება“ ბოლო წლებია „ოჯახის სიწმინდის“ დამცველის როლს ირგებს და ამ მიზნით ფსევდო ღირებულებების პროპაგანდას ეწევა.
სწორედ „ოჯახურ ღირებულებათა და არასრულწლოვანთა დაცვის“ მოტივით დაამტკიცა „ქართულმა ოცნებამ“ ჰომოფობიური კანონი, რომელიც ზღუდავს ადამიანის უფლებებს.
მაშინ როცა, ქვეყანაში პედოფილიისა და ბავშვებზე ძალადობის მაჩვენებელი კრიტიკულად მაღალია, ხელისუფლებას ამ პრობლემის შესამცირებლად რაიმე არსებითი ნაბიჯები არ გადაუდგამს.
„მხოლოდ სამართლებრივი ნორმის ჩამოყალიბება არ არის საკმარისი იმისთვის, რომ რაღაც პრობლემა ქვეყანაში ამოძირკვო. სახელმწიფოს აქვს არაერთი ვალდებულება, ისე წარმართოს სახელმწიფო პოლიტიკა, სწავლება, ადამიანის უფლებების დაცვის პოპულარიზაცია, ადამიანების შეგნებამდე უნდა დავიდეს ეს, რომ წარმატებული იყოს რომელიმე ნორმის მოქმედება.
მარტო კანონის დასჯადი მუხლის მოქმედება საკმარისი არ არის იმისთვის, რომ ადამიანთა გონებაში რაღაც შეიცვალოს.
მმართველი გუნდის პოლიტიკა უნდა შეიცვალოს და მათ ყოველ გამოსვლაში უნდა იგრძნობოდეს დისკრიმინაციის, თუ ადრეული ქორწინების წინააღმდეგ მიმართული ფრაზები და ეს ხალხმა უნდა დაინახოს. როცა ხალხი საპირისპიროს ხედავს, ეს უკვე პრობლემა“, – ამბობს სალომე სალდაძე.
________________
მთავარი ფოტო: არასრულწლოვნების ნიშნობის სცენა „ქართული ოცნების“ საარჩევნო ღონისძიებაზე.
შპს „ორბი ჯგუფი“ ბათუმში ზღვასთან ახლოს კიდევ ერთი მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობას გეგმავს. განაშენიანების დეტალური გეგმის მიხედვით, კომპლექსის პროექტი ხუთ შენობას აერთიანებს – ერთი პედესტალით გაერთიანებული ა, ბ, გ და ცალკე მდგომი გ და ე კორპუსები. ეს გეგმა ერთ-ერთია მათ შორის, რომელიც ბათუმის საკრებულომ ხვალ, 25 სექტემბერს, რიგგარეშე სხდომაზე უნდა დაამტკიცოს.
რენდერი
გდგ-ში მოცემული ინფორმაციით, შენობები, აეროპორტთან შეთანხმებით, 81 მეტრზე მაღალი არ შეიძლება იყოს. ამის გათვალისწინებითაც კი კომპანიას ზონაში დადგენილი განაშენიანების რეგულირების პარამეტრების გადამეტებაზე თანხმობა სჭირდება. კერძოდ, განაშენიანების ინტენსივობის კოეფიციენტის [კ2] გაზრდას 3,5-დან 12,0-მდე ითხოვს.
სწორედ ასეთ შემთხვევაში ითხოვს კანონი კვარტლის გეგმის დამუშავებას [გდგ], რასაც მერიის წარდგენით ბათუმის საკრებულო განიხილავს და ამტკიცებს. ეს სამშენებლო კოდექსით გათვალისწინებული ერთგვარი მექანიზმია „ზედმეტად მონდომებული მშენებლისგან“ ქალაქის დასაცავად. თუმცა, ბათუმის შემთხვევაში ფაქტობრივად არ მუშაობს, რადგან ბათუმის საკრებულო სულ თანახმაა: „მივესალმებით“, „ეკონომიკა იზრდება“, „ხალხი დასაქმებულია“ – ეს არის „ოცნების“ უმრავლესობის ლოგიკა. აქვე უნდა ვთქვათ ისიც, რომ ამ უმრავლესობას პროტესტი არ დაუფიქსირებია, როცა იგივე კომპანია შუა ქალაქში ქარხანას აგუგუნებდა.
მართალია, საბოლოო ნებართვა მაინც ქალაქის მერმა უნდა გასცეს, მაგრამ მერი ნებართვას ვერ გასცემს, თუ საკრებულო უარს იტყვის გდგ-ს დამტკიცებაზე, ანუ კოეფიციენტის გაზრდაზე, გდგ-ს შემუშავების საჭიროებაც ხომ ამ სურვილმა გამოიწვია. ამიტომაც, როცა ქალაქი შენდება ისე, როგორც შენდება, ამაზე საკრებულოც არის პასუხისმგებელი.
ბოლოს და ბოლოს ამ ქალაქში ერთი ყოფილი მერი, რომელიც წინა მთავრობის დროსაც მერი იყო და „ოცნების“ მთავრობაშიც გარკვეული პერიოდით დატოვეს ამ თანამდებობაზე, ამბობს, რომ მერი იმას გააკეთებს, რასაც მმართველი პარტია უბრძანებს. ამ ქალაქში არავინ ფიქრობს, რომ არჩეული მერი „ერთი საწყალი თანამდებობის პირია“, მაგრამ აქვე ისიც უნდა გავიხსენოთ, როგორ „გააგდეს“ წინა არჩეული. ამომრჩეველმა არ გააპროტესტა, როცა მის რჩეულ მერს განცხადება დააწერინეს და სახლში გაუშვეს. რატომ? – იმიტომ ხომ არა, რომ მერი იმას გააკეთებს, რასაც მმართველი პარტია უბრძანებს… ყველაფერი ლოგიკურია.
არადა ქვეყანას აქვს თვითმმართველობის კოდექსი, რომელიც მოქმედმა მერმა კარგად იცის. მედიასთან ის ყველაზე ხშირად ამ ფრაზას იყენებს – „ყველაფერი კანონის შესაბამისად…“რადგან მთავარი თემიდან გადავუხვიე [იქნებ არც] აქვე იმასაც ვიტყვი, რომ ბოლოს და ბოლოს ბათუმი ის ქალაქია, სადაც ყოფილმა პრემიერმა გენგემის შესყიდვის მომზადებისა და დამტკიცების აუცილებლობა ასე ახსნა: „მორჩა ფულის კეთების დრო“.
გენგეგმის მომზადება მერიამ კონკრეტულ კომპანიას ტენდერით დაუკვეთა, მაგრამ ის ჯერ კიდევ არ გვაქვს, ამიტომ რა მორჩა და რა არ მორჩა, თქვენ თავად გადაწყვიტეთ. აქვე იმასაც გეტყვით, რომ „ორბის“ დამფუძნებელი ზაზა ზოიძე, დირექტორი ირაკლი კვერღელიძე და კომპანიასთან დაკავშირებული სხვა პირები „ოცნების“ შემწირველები არიან. ამასთან ირაკლი კვერღელიძე რუსული კანონის მხარდამჭერია.
„ორბის“ პროექტს რომ დავუბრუნდეთ, კომპანია მშენებლობას გეგმავს ზღვის პირის ქუჩის #1-ში, სადაც სამ ჰექტარზე მეტ მიწის ნაკვეთს უკვე წლებია ფლობს. ეს ნაკვეთი კომპანიამ აჭარის მთავრობის მიერ გამოცხადებულ ელექტრონულ აუქციონზე 2016 წელს შეისყიდა ვალდებულების შესრულების პირობით.
კომპანია გდგ დოკუმენტში წერს, რომ მიწის ნაკვეთი 2016 წელს 9 მილიონ ლარად იყიდა და არანაკლებ 350 სასტუმრო ნომრის მოწყობის ვალდებულება აიღო. ასევე აქვს ვალდებულება მოაწყოს პარკი ან სკვერი. კომპანია წერს, რომ 40 მილიონი ლარის ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულება აიღო მთავრობასთან, თუმცა 300 მილიონი ლარის ინვესტიციის განხორციელებას გეგმავს. გარდა ამისა, მერიას ამ პროექტში 1500 ადამიანის დასაქმებას ჰპირდება. რეესტრის ამონაწერით მფლობელი „ორბი მილენიუმ ჯგუფია“ , ეს კომპანია „ორბი ჯგუფს“ ეკუთვნის.
დოკუმენტის მიხედვით, რომელიც ხვალ სხდომაზე უნდა დაამტკიცონ, საპროექტო მიწის ნაკვეთზე დაგეგმილია მრავალფუნქციური კომპლექსის მშენებლობა, რომელიც მოიცავს აპარტამენტებს, სპორტულ-გამაჯანსაღებელ ობიექტს, აუზს, სარეკრეაციო ზონას, საზოგადოებრივი დანიშნულების, მათ შორის კვების ობიექტებს, შიდა გზებისა და ავტოსადგომების მოწყობას.
გეგმარებითი ერთეული მდებარეობს ქალაქის ცენტრალური, ისტორიული ნაწილის სამხრეთით, ახალი ბულვარის მიმდებარედ და მოქცეულია ზღვისპირას, ლეხ და მარია კაჩინსკების ქუჩებსა და კვარტალთშორისი გასასვლელებს შორის – ფართობი 36 800 კვ.მეტრია და მოიცავს ერთ სამშენებლო მიწის ნაკვეთს, რომლის ფართობი 32 249 კვ.მეტრია. ტერიტორიის ინტენსიური ათვისება დაიწყო რამდენიმე წლის წინ და დღეისათვის საპროექტო ტერიტორიის ნაწილზე სასტუმროს აშენებენ.
17 წლის არასრულწლოვანი გოგოს დედამ შვილის დახმარების მისაღებად ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2023 წელს მიმართა, თუმცა მოსამართლეს ამ საქმის არსებითი განხილვა ჯერ არ დაუწყია.
სვეტლანა ხაბელოვა ამბობს, რომ ის, როგორც დედა და მარჩენალდაკარგული შვილის მეურვე, სახელმწიფო დახმარებას ვერ იღებს. ახლა ეს თანხა თავისი შვილის, ირინას კონკრეტულ საგანებში მოსამზადებლად სჭირდება, რადგან მოზარდი მეთორმეტე კლასში გადავიდა და აბიტურიენტია.
საიას იურისტის განმარტებით, კანონი ბავშვის საქმის პრიორიტეტულ განხილვას ითხოვს, რაც ამ შემთხვევაში უგულებელყოფილია.
სვეტლანას მეუღლე 2008 წელს გარდაეცვალა, ის რვა თვის შვილთან ერთად მარტო დარჩა. უნდა ემუშავა, რომ ოჯახი გადაერჩინა, ამიტომაც შვილი დროებით საცხოვრებლად „წმინდა მატათა მოციქულის გიმნაზია-პანსიონს“ მიაბარა. ამბობს, რომ შვილს ხშირად ნახულობდა და უყურადღებოდ არ ტოვებდა.
ამ პანსიონში იზრდებოდა ირინა 2022 წლამდე, ვიდრე ის არ დაიხურა. პანსიონის დახურვის შემდეგ, სვეტლანამ გადაწყვიტა შვილი თავისთან წაეყვანა საცხოვრებლად. ამ დროს მას უკვე მიღებული ჰქონდა ბინა ბათუმში, მელიქიშვილის ქუჩაზე არსებულ სოციალურ სახლში. თუმცა, როგორც თავად გვიყვება, ამ პერიოდში ის ბათუმის სამედიცინო ცენტრში მუშაობდა ექთნად და მოზარდის აუცილებელი უზრუნველყოფისთვის დახმარებას საჭიროებდა, ამიტომაც ირინა დღემდე გიმნაზიაში სწავლობს და იქვე ცხოვრობს.
2023 წელს სვეტლანა ხაბელოვამ სასამართლოს მიმართა და შვილის ანგარიშზე არსებული თანხის განკარგვის უფლება მოითხოვა. საუბარია მარჩენალდაკარგულის პენსიაზე, რომლის მიღებაზეც მანამდე, როგორც თავად გვიყვება, სოციალური სააგენტოს მოთხოვნით თქვა უარი და ეს ხელმოწერითაც დაადასტურა.
სვეტლანა ხაბელოვა თავის განცხადებაში სასამართლოს წერს, გაითვალისწინონ ბავშვის საუკეთესო ინტერესი და დაჩქარებულად განიხილონ მისი საჩივარი:
„როცა პანსიონი გაუქმდა, ჩემი შვილის მინდობით აღზრდაში გაგზავნას აპირებდნენ. გავაპროტესტე, ვუთხარი დედა ვადგავარ თავზე და რა უფლებით აგზავნით მინდობით აღზრდაში-მეთქი. შენ ვერ მიხედავო.
მინდობით აღზრდისთვის 600 ლარს უხდიან ოჯახს და მე სააგენტომ მომთხოვა, შვილის პენსიაზე უარი მეთქვა. მითხრეს შეიძლება შენი პასუხისმგებლობის საკითხი დადგესო და მომთხოვეს ხელი მომეწერა დოკუმენტზე, რომ უარს ვამბობ ამ თანხაზე და მხოლოდ სრულწლოვნების ასაკში მიიღებს თავად. ახლა ჩემი შვილი 17 წლის არის და უნდა, რომ ეს თანხა გეოგრაფიაში, ინგლისურში და ქართულში მოსამზადებლად გამოიყენოს, რადგან უკვე აბიტურიენტია და მომზადება სჭირდება“.
სვეტლანა ხაბელოვას სარჩელი განსახილველად მოსამართლე სალიხ შაინიძეს დაეწერა, თუმცა საქმის არსებითი განხილვა დღემდე არ დაწყებულა.
2023 წლის 24 აპრილს სასამართლომ გამოსცა განჩინება, რომლის მიხედვითაც ზეპირი მოსმენის გარეშე, განიხილა საქმეში არასრულწლოვანის, მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოსა და ადვოკატის ჩაბმის საკითხი და მიზანშეწონილად მიიჩნია მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს – სსიპ სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს ჩართვა.
იმავე განჩინების მიხედვით, სასამართლომ სააგენტოს დაავალა არასრულწლოვანის ინტერესების დაცვის მიზნით, საქმის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანი გარემოებების შესწავლა, მათ შორის, ბავშვის ფსიქოლოგიური, სოციალური, ემოციური და ფიზიკური ჯანმრთელობის შეფასებისა და მისი საუკეთესო ინტერესების დადგენის მიზნით, განცხადების საგანთან მიმართებაში მხარის პოზიციის გამოკვლევა, განჩინების ჩაბარებიდან გონივრულ ვადაში. სააგენტო საქმეში მესამე მხარედ ჩაერთო და 2024 წლის იანვარში საქმის მასალებიც გამოითხოვა.
სვეტლანა ხაბელოვას საქმესთან დაკავშირებით „ბათუმელები“ სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტოს დაუკავშირდა. სააგენტოდან ტექსტური შეტყობინებით გვიპასუხეს, რომ ოფიციალურად, მეილზე მივმართოთ კითხვებით.
2024 წლის ივლისში სვეტლანა ხაბელოვამ განცხადებით მიმართა სასამართლოს და საქმის განხილვის დაჩქარება ითხოვა, თუმცა ამჯერადაც უშედეგოდ.
საიას იურისტის, ირმა აბაშიძის განმარტებით:
„საქმე ბავშვის ქონების განკარგვას ეხება. ბავშვთა უფლებების შესახებ კოდექსით კი გათვალისწინებულია, რომ ბავშვის საქმეები პრიორიტეტულად განიხილება. კანონმდებლობით გვაქვს დადგენილი საქმის წარმოების ორთვიანი ვადა და გახანგრძლივების შემთხვევაში ხუთ თვემდე. თუმცა, ჯერ არ მინახავს პრაქტიკაში, რომ დაეცვა რომელიმე სასამართლოს [ვადა], ჩემს კონკრეტულ საქმეებს ვგულისხმობ.
ბავშვის საქმე პრიორიტეტულად უნდა განიხილებოდეს, ეს იქნება ადმინისტრაციული წარმოება, სარჩელი თუ საჩივარი. ფაქტობრივად, რაც ხდება ცალსახაა, წელიწადზე მეტია გასული და პროცესი არ არის ჩანიშნული. რეალურად ეს თანხა მისია.
კანონის მიხედვით, თუ ეს თანხა ათას ლარზე მეტია, მშობელს ან ბავშვის წარმომადგენელს შეუძლია განკარგოს სასამართლოს თანხმობის შემთხვევაში, სასამართლომ კი უნდა იხელმძღვანელოს ბავშვის საუკეთესო ინტერესის გათვალისწინებით. სასამართლომ უნდა შეაფასოს რამდენად შეესაბამება საუკეთესო ინტერესს ეს საკითხი. მაგრამ აქ პრობლემა არის ის, რომ არც კი ჩანიშნულა პროცესი.“
დედის თქმით, ბავშვის პრიორიტეტია განათლების მიღება, ანაბარზე დადებულ თანხას კი ისინი ვერ იყენებენ ისეთი მნიშვნელოვანი საქმისთვის, როგორიც არის მომზადება სტუდენტობისთვის.
ბოლო ორი კვირაა რუსეთის დუმაში „რუსეთის ტრადიციულ ღირებულებებს“ განიხილავენ. რუსული პროპაგანდისტული მედია იუწყება, რომ ამ პერიოდში აქცენტი გაკეთდება ტრადიციული ღირებულებების დაცვაზე. მაგალითად, დეპუტატები გეგმავენ აკრძალონ რუსი ბავშვების შვილად აყვანა იმ ქვეყნების მოქალაქეების მიერ, სადაც ნებადართულია სქესის შეცვლა.
17 სექტემბერს საშემოდგომო სესიის პირველი პლენარული სხდომის გახსნისას, რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს თავმჯდომარემ, ვიაჩესლავ ვოლოდინმა, პრიორიტეტებს შორის დაასახელა „ტრადიციული ფასეულობების, კულტურის, ოჯახის ინსტიტუტისა და ბავშვობის დაცვა“.
რუსი ბავშვების გაშვილებასთან დაკავშირებული კანონპროექტი პირველი მოსმენით რუსმა დეპუტატებმა ხვალ, 25 სექტემბერს უნდა განიხილონ.
2013 წლიდან რუსეთმა აკრძალა რუსეთიდან ბავშვების შვილად აყვანა აშშ-ს მოქალაქეების მიერ. გარდა ამისა, რუსეთში კანონი კრძალავს რუსეთის მოქალაქეების შვილად აყვანას ერთსქესიანი წყვილებისა და მარტოხელა ადამიანების მიერ, რომლებიც ცხოვრობენ იმ ქვეყნებში, სადაც დაშვებულია ერთსქესიანი ქორწინება. 2022 წელს რუსმა დეპუტატებმა შესთავაზეს მთავრობას აკრძალულიყო რუსეთის ფედერაციიდან ობლების შვილად აყვანა „არამეგობრული“ სახელმწიფოს ყველა მოქალაქისთვის.
გარდა ამისა, დღეს, 24 სექტემბერს რუსეთის დუმამ დაიწყო კანონპროექტის განხილვა, რომელიც კრძალავს ე.წ. „ჩაილდფრი“ [child-free – ნებაყოფლობით უშვილო] იდეის პოპულარიზაციას. პროექტი ითვალისწინებს ფიზიკური და თანამდებობის პირებისთვის 800 ათას რუბლამდე და იურიდიული პირებისთვის 5 მილიონ რუბლამდე ჯარიმის დაწესებას. ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დაეკისრება „ჩაილდფრი პროპაგანდის“ ხელშეწყობას ინტერნეტში, მედიაში, კინოში და რეკლამაში.
„თემატური საჯარო გვერდები და თემები სოციალურ ქსელებში ხშირად გამოხატავენ დედობისა და მამობის უპატივცემულობას, აგრესიას ორსული ქალებისა და ბავშვების, ასევე მრავალშვილიანი ოჯახების მიმართ“, – წერს რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს სპიკერი ვიაჩესლავ ვოლოდინი თავის ტელეგრამის არხზე.
მან განმარტა, რომ ჯარიმები დაწესებული „ჩაილდფრი“ იდეის პოპულარიზებისთვის ანალოგიური იქნება „ლგბტ პროპაგანდისა“ და სქესის შეცვლის პოპულარიზების ჯარიმებისა. რუსეთის უზენაესმა სასამართლომ ლგბტ ადამიანისთვის შექმნილ ორგანიზაციებს ექსტრემისტული ორგანიზაციების იარლიყი მიაკერა და მათი საქმიანობა აკრძალა ქვეყანაში.
კრემლმა ამ იდეის კომენტირებისას განაცხადა, რომ რუსეთში ყველაფერი, რაც ხელს უშლის შობადობის ზრდას, უნდა გაქრეს, – წერს „კომერსანტი“.
ასევე, რუსული პროპაგანდისტული მედიის ცნობით, გუშინ, 23 სექტემბერს, რუსეთის ფედერაციის საზოგადოებრივ პალატაში წარადგინეს „განათლების სამინისტროს მიერ ოჯახით სანახავად რეკომენდებული“ ფილმების სიის პროექტი.
რუსული მედიის ცნობით, სიაში 191 ფილმია, რომელთაგან 181 სსრკ-ში, ძირითადად 1960-იან და 1970-იან წლებშია გადაღებული. სიის ავტორებმა ეს არჩევანი იმით ახსნეს, რომ თანამედროვე რუსული ფილმები „ამერიკული ნიმუშების“ მიხედვით არის გადაღებული.
ფილმების წინასწარი სია მოსკოვის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტის განათლების ფილოსოფიის ცენტრმა მოამზადა.
გამოცემა წერს, რომ საბჭოთა ფილმებზე აშკარა აქცენტს მხარი დაუჭირეს დისკუსიის მონაწილეებმა:
„ამრიგად, ვლადიმერ შაპოვალოვმა, რუსეთის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ასოციაციის გამგეობის წევრმა, თქვა, რომ კინოს „ევალება, ახალგაზრდებს ჩამოუყალიბოს წარმოდგენა”, რომელიც შეიცავს ინფორმაციას „ძლიერი ოჯახის ღირებულების, შემოქმედებითი შრომის, მოქალაქეობის, პატრიოტიზმისა და ჩვენი ქვეყნით სიამაყის შესახებ”. მან სინანულით აღნიშნა, რომ თანამედროვე ფილმები მსგავსს არაფერს იძლევა” – წერს „კომერსანტი“.
____________________________
ფოტოზე: ბავშვები მონაწილეობენ სამხედრო აღლუმში რუსეთის ქალაქ პიატიგორსკში. ფოტო: პიატიგორსკის ადმინისტრაცია/instagram, 2019 წელი
2022 წლიდან, ომის დაწყების შემდეგ, უკრაინაში უკრაინული ლიტერატურისადმი ინტერესი სწრაფად გაიზარდა, გამომცემლებისა და მაღაზიების შემოსავალი იზრდება – წერს უკრაინული გამოცემა „ჰრომადსკე“.
გამოცემის ცნობით, 2023 წელს უკრაინელი წიგნის გამომცემლების შემოსავალი 2022 წელთან შედარებით გაორმაგდა და 2021 წლის ომამდელ მაჩვენებლებს მესამედზე მეტით გადააჭარბა. ხუთმა უმსხვილესმა საგამომცემლო კომპანიამ გასულ წელს 2 მილიარდ გრივნაზე მეტი გამოიმუშავა, ხოლო 19 კომპანიამ გადალახა 100 მილიონის ზღვარი.
გამოცემა ამის სამ მიზეზს ასახელებს: I – რუსულენოვანმა წიგნმა დაკარგა პოზიცია; II – მთავრობამ 2023 წელს განაახლა სახელმძღვანელოების შეკვეთები და ეს არის საიმედო ბიზნესი; III – ომის ფონზე შეიცვალა მკითხველთა ჩვევები.
ონლაინ წიგნის პლატფორმა Yakaboo-ს აღმასრულებელი დირექტორი, ევგენი ვოლოვიჩენკო ამბობს, რომ ომმა მნიშვნელოვნად იმოქმედა ადამიანების ცხოვრებაზე: „რის გამოც ბევრი აიძულა, ნუგეშისცემა კითხვაში ეძიათ. აღსანიშნავია, რომ უკრაინელები მხარს უჭერენ ეროვნულ მწარმოებლებს ზოგადად და უკრაინელ გამომცემლებს განსაკუთრებით“.
ორი უკრაინული გამომცემლობა „ჰრომადსკესთან“ აღნიშნავს, რომ ომის დაწყების შემდეგ გაიზარდა მოთხოვნა ისტორიულ წიგნებსა და თანამედროვე უკრაინელ ავტორებზე.
ხარკოვში დაფუძნებული მსხვილი გამომცემლობის, Vivat-ის გენერალური დირექტორი იულია ორლოვა მედიასთან ამბობს, რომ „გაზრდილია მოთხოვნა ისტორიულ ლიტერატურაზე, წიგნებზე ენის, კულტურისა და ტრადიციების შესახებ. ჩვენ მზად ვართ, შევიცნოთ საკუთარი თავი. ეს იმაზე მეტყველებს, რომ ერი მწიფდება“.
ამავე დროს, რუსეთის უკრაინაში სრულმასშტაბიანი შეჭრის შემდეგ, უკრაინაში წიგნების საშუალო ფასი 37,5%-ით გაიზარდა, ზოგიერთი კატეგორიის წიგნების ფასი გაორმაგდა.
_______________
ფოტოზე: კიევი, 2023 წელი. ფოტო: ევროპის პრესფოტო სააგენტო. EPA-EFE/OLEG PETRASYUK
რუსეთის ჯარებმა მართვადი ავიაბომბებით შეუტიეს ქალაქ ხარკოვს – ინფორმაციას ხარკოვის სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი ოლეგ სინეგუბოვი და ხარკოვის მერი, იგორ ტერეხოვი ავრცელებენ.
„დაარტყეს ხარკოვის ოთხ ადმინისტრაციულ ოლქს, შესაბამისი სამსახურები აგროვებენ ინფორმაციას დაღუპულებისა და ნგრევის შესახებ, მაგრამ უკვე ვხედავთ, რომ დარტყმის ქვეშ არის ქალაქის საცხოვრებელი უბნები” – თქვა ტერეხოვმა.
უკრაინული მედია იუწყება, რომ ამ დროისთვის ცნობილია სულ მცირე 15 დაშავებულის შესახებ. მოგვიანებით სინეგუბოვმა დაადასტურა, რომ დაიღუპა 3 ადამიანი.
რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ორ მაღალსართულიან საცხოვრებელ კორპუსს ესროლეს კიევისა და სალტოვსკის რაიონებში – ერთ-ერთი პირდაპირი დარტყმა აღმოჩნდა. ნანგრევების ქვეშ ხალხია; ადგილზე სამაშველო სამსახურები მუშაობენ – წერს უკრაინული მედია.
ბათუმში ძნელად მოიძებნება ქუჩა, რომლის ტროტუარიც უკანონოდ გაჩერებული ავტომანქანებით, კაფეების მაგიდებით ან სულაც სამშენებლო კომპანიების მიერ მოწყობილი ოფისებითა და სხვა კონსტრუქციებით არ არის ოკუპირებული. მიტაცებულ ტროტუარებზე მცირე ადგილი რჩება ქვეითებისთვის, განსაკუთრებით კი მათთვის, ვისაც გადაადგილების პრობლემა აქვს ან საბავშვო ეტლით მოძრაობს.
ქალაქში პარკირების არასაკმარისი ადგილების გამო მძღოლები ავტომანქანებს ხშირად აჩერებენ ტროტუარებზე. ეს აიძულებს ქვეითებსა და ეტლით მოსარგებლეებს, გადავიდნენ სამანქანო გზაზე, რაც ავტომანქანების ინტენსიური მოძრაობის ფონზე განსაკუთრებით სახიფათოა.
არასამთავრობო ორგანიზაცია „ცვლილებები თანაბარი უფლებებისთვის“ ხელმძღვანელი თომა კაკაბაძე ეტლით გადაადგილდება. მას გორგასლის ქუჩაზე შევხვდით და ჰაიდარ აბაშიძის კვეთამდე, ქუჩის პატარა მონაკვეთი გავიარეთ ერთად. ტროტუარზე გაჩერებული ავტომანქანების გამო რამდენიმე ადგილი სრულად ჩაკეტილი აღმოჩნდა, რის გამოც სამანქანო გზაზე გადასვლა მოგვიხდა. თომა ამბობს, რომ ბათუმში ეს ყოველდღიური პრაქტიკაა:
„ტროტუარი დავიწყებული გვაქვს. ზაფხულის სეზონზე განსაკუთრებით, ფაქტობრივად სამანქანო გზით ვსარგებლობთ ეტლით მოსარგებლე ადამიანები. ეს ძალიან დიდი საფრთხის შემცველია – მანქანებს შორის გვიწევს გაძრომა, ზოგჯერ ვერ გვხედავენ გადაადგილების დროს, რამდენიმე შემთხვევა იყო, მეც შემემთხვა, ჩემს მეგობრებსაც, როცა მანქანა დაეჯახა გადასვლის დროს, ხილვადობა არ იყო ზებრა გადასასვლელზე; ხშირ შემთხვევაში ტროტუარი მაღალია, ვერც ავდივართ, ვერც ჩამოვდივართ. ხშირად ამ პრობლემებს ეტლი მწყობრიდან გამოჰყავს.
აი, აქაც ვერ გავიარე საერთოდ, ჩაკეტილია მთლიანად ტროტუარი და ასობით მეტრის გავლა გიწევს, ხანდახან შეიძლება კილომეტრისაც, უკან სიცხეში ან წვიმაში, იმისთვის, რომ გადახვიდე მეორე მხარეს და იქაც იგივე სიტუაცია შეიძლება დაგხვდეს“, – ამბობს თომა.
წლებია შშმ აქტივისტები იბრძვიან რეგიონში საზოგადოებრივი სივრცეების ადაპტირებისა და ხელმისაწვდომობისთვის. აქტივისტების ნაწილი ტროტუარების მიმტაცებლებთან მუშაობს. მაგალითად, საინიციატივო ჯგუფი „გამითვალისწინე“ ბათუმის ქუჩებში დადის და ცდილობს, მძღოლებს აუხსნას, რამდენად დიდ სირთულეებს უქმნიან შშმ პირებსა და მოქალაქეებს არასწორად გაჩერებული ავტომანქანები; ზოგიერთი აქტივისტი გადაწყვეტილების მიმღებ პირებთან საუბრობს პრობლემაზე, თუმცა ქალაქის ტროტუარების კრიზისი უარესდება.
„ეს პრობლემები წლიდან წლამდე იზრდება და ჩვენ ვერ ვხედავთ გადაჭრის გზებს. ამაზე მუდმივად მიდის საუბარი, ყველა დონეზე, იქნება ეს უბრალოდ შეხვედრები, მაღალი შეხვედრების დონეზე, პირისპირ შეხვედრები, საკონსულტაციო საბჭოებში შეხვედრები, საკრებულო… ყველგან ერთი და იგივე, ყველა საქმის კურსშია.
10-12 წლის წინ უცხოელი და ადგილობრივი ექსპერტები აფრთხილებდნენ მუნიციპალური ორგანოების წარმომადგენლებს, რომ ეს ქაოსი დადგებოდა – პარალიზება ქუჩების, ტროტუარების სწორედ ამ განაშენიანების გამო. თუმცა ეს არ იქნა შესწავლილი და არ გაჰყვნენ ამას. გერმანიის სახელმწიფო გვეხმარებოდა სხვადასხვა ფონდის საშუალებით, პროექტების, კვლევების ჩატარებაში და ა.შ. თუმცა დღის სინათლე ვერ იპოვა ამ პროექტებმა და იმიტომაც ვართ ამ დღეში.
მაღალი კორპუსები შენდება, პარკირება, ფაქტობრივად, არ აქვთ და გამოდის, ის ხუთი-ათი ათასი მცხოვრები მანქანებით – აყენებენ ყველგან, სადაც კი ადგილს იპოვიან, ან 2-3 კმ.-ის რადიუსში, სადაც იპოვიან ადგილს. ეს უნდა მოაგვაროს ხელისუფლებამ, რა თქმა უნდა, ხალხის ჩართულობით. უნდა გვქონდეს გეგმაზომიერი პოლიტიკა და პოლიტიკის დოკუმენტები გრძელვადიანად – მომავალში, 10 წელში სად ვიქნებით, მოვხსნით ამ პრობლემას? და რით ვიწყებთ დღეს“, – ამბობს თომა კაკაბაძე.
ნინო ჩხაიძე ორი მცირეწლოვანი ბავშვის დედაა. ამბობს, რომ ყოველ საღამოს გაჰყავს ბავშვები პარკის ან ბულვარის ტერიტორიაზე სასეირნოდ, თუმცა ავტომანქანებით ჩახერგილი გზის გამო იძულებულია საბავშვო ეტლით სამანქანო გზაზე გადავიდეს.
„ხშირია, როცა საბავშვო ეტლით მოგყავს ბავშვი და ფაქტობრივად გასავლელი არაა, ხშირად მიწევს ბავშვთან ერთად სამანქანო გზაზე გადასვლა, რაც ჩემთვის და ჩემი შვილების სიცოცხლისთვის საფრთხისშემცველია. ამ ქალაქში გადაადგილება, როგორც ბავშვით, ისე ფეხით, სულ უფრო და უფრო არაკომფორტული ხდება – ტროტუარებზე დაპარკინგებული მანქანები, ასევე სარესტორნო სფერო, ნებართვით იქნება ეს თუ უნებართვოდ, რეალურად ქმნის მოქალაქეებისთვის დისკომფორტს.
ქალაქში ამდენი კორპუსია, რომლებსაც არ აქვთ საპარკინგე ტერიტორია, ამდენი მანქანაა, რომლებსაც არ აქვთ პარკირების ადგილი… პირველ რიგში ამ პრობლემების მოგვარება უნდა დაიწყოს და ასევე მოქალაქეებმა, რომლებიც თუნდაც იძულებულები არიან, რომ დააპარკინგონ ასე ტროტუარზე, აუცილებელია, რომ გაითვალისწინონ ეტლით მოსარგებლეები, ასევე საბავშვო ეტლით მოსიარულე მოქალაქეები – გასავლელი დარჩეს და სამანქანო გზაზე არ მოგვიწიოს გადასვლა“, – ამბობს ის.
ტროტუარების ოკუპირების პრობლემას რეჟისორი და აქტივისტი შოთა გუჯაბიძე ქალაქის ქაოსურ განაშენიანებას უკავშირებს. ის ამბობს, რომ ადგილობრივი მთავრობისთვის ბიზნესიდან მიღებული ფულადი სარგებელი ჩრდილავს ადეკვატური რეგულაციებისა და ზედამხედველობის საჭიროებას. ამ ფულს კი ქალაქის საჯარო სივრცეები ეწირება.
„ცხადია, პირველი მიზეზი არის ეს არასწორი განაშენიანება, დანაშაულებრივი განაშენიანება, რომელსაც გამორიცხულია სხვა შედეგი მოეტანა – როდესაც დგას ერთსართულიანი სახლი (დავანებოთ თავი, რომ მას ისტორიული და კულტურული ღირებულება აქვს), იმ ადგილას, სადაც ერთი ოჯახი ცხოვრობს, როცა ჩასვამ კორპუსს, სადაც 100 ოჯახი ცხოვრობს და უკვე 50 მანქანა მაინც არის, სად უნდა წავიდეს ის მანქანა…
აი, თუ დავაკვირდებით, 10 მანქანა კეტავს კვარტალს. სულ ეს ხდება; ახლა სადაც ვდგავართ, ზუსტად ასეთი ერთსართულიანი განაშენიანება იყო, ერთი მანელიშვილების სახლია სასწაულით გადარჩენილი და თავიანთი გმირობის ფასად უჭირავთ სული კბილით.
პროექტები, რომლებიც შემოდიოდა ამ ე.წ. ზონალურ საბჭოში [პირდაპირ მინდა ვთქვა, რომ დანაშაულებრივი ორგანიზაციაა და კანონმდებლობიდან გასულია 2011 წლიდან. ამაზე ბევრი კვლევა, დამადასტურებელი საბუთი და საჩივარი გვაქვს]… ეს ზონალური საბჭო სწორედ ამიტომ არის, რომ დააქციოს ბათუმი და იქ ვიღაცებმა ჩვენი სამშობლოს ხარჯზე ფული აკეთონ.
როცა შემოდიოდა პროექტი, იმ პროექტის მიხედვით უკვე ცხადი იყო თუნდაც ის, რომ, მაგალითად, ასბინიან საცხოვრებელ სახლს ჰქონდა ხუთი საპარკინგე ადგილი. ცხადია, ეს საკმარისი არ იყო, მაგრამ ზუსტად ვიცოდით იმ ხუთ პარკინგსაც არ გააკეთებდა, რადგან იმ ფართობს გაყიდდა კომერციულ ფასად და უფრო დიდ ფულს გააკეთებდა, ვიდრე შეიძლება მანქანის დაყენებით ვინმეს რაიმე მიეღო. ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყო“, – ჰყვება შოთა გუჯაბიძე.
ირმა დიდმანიძე 10 წელია მძღოლია. ამბობს, რომ საკუთარი ავტომანქანა ორი წლის წინ შეიძინა, ქალაქის სიმჭიდროვის გამო ყველაზე მცირე გაბარიტიანი ავტომანქანა შეარჩია. თუმცა ავტომანქანის გასაჩერებელი ადგილის ძებნაში მაინც ძალიან დიდი დრო ეხარჯება. – „კილომეტრის გავლაც მიწევს ხანდახან, იმიტომ, რომ ვეძებთ პარკირებას“, – ამბობს ის.
„მერია არ ითვალისწინებს არაფერს, თითოეულ მილიმეტრს რომ ითვლიან მშენებლობის დროს [მშენებლები], პარკირებას რატომ არავინ ითვალისწინებს? დამეთანხმება ყველა მძღოლი, რომ ეს პრობლემა გვიდგას ძალიან მწვავედ… ცალკე საცობები. უკვე ვეღარ ვთხოვთ მერიას, მოვითხოვთ, რომ გაითვალისწინოს მძღოლების ყოველდღიური ცხოვრება და იზრუნოს ამ პრობლემის მოგვარებაზე“, – ამბობს ირმა.
მოქალაქეები მიიჩნევენ, რომ უპირველეს ყოვლისა, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ უნდა გადახედოს თავის პრიორიტეტებს და გააცნობიეროს, რა არის კარგად რეგულირებული ურბანული გარემოს გრძელვადიანი სარგებელი. ეს მოიცავს არსებული რეგულაციების აღსრულებას და რიგ დამთხვევებში მათ გადახედვასაც კი, რათა ქალაქის ინფრასტრუქტურა მორგებული იყოს ადამიანებზე და არა მხოლოდ ბიზნესის ინტერესებზე.
„საჯარო მოხელეებს რომ ვეუბნებით ეს პრობლემებია, გვპასუხობენ, რომ უფრო მეტ ფოტოს გაჩვენებთ ამის დამადასტურებელსო… ჩვენ იმიტომ ვქირაობთ ამ ადამიანებს, რომ მათ ეს პრობლემები უნდა გადაჭრან. თუ თავს აყენებ იმ პოზიციაზე, რომ აგირჩიოთ, მაშინ კეთილი უნდა ინებო და ამ გამოწვევებს უპასუხო. ეს პერსონიფიცირებული კი არ უნდა იყოს, ეს უნდა იყოს სახელმწიფო პოლიტიკა, ეს უნდა იყოს რეგიონის პოლიტიკა, ქალაქის პოლიტიკა, რომ ნებისმიერი მერი იქნება ეს თუ სხვა ახალი ხელმძღვანელი, მიჰყვეს ამ პოლიტიკას ნაბიჯ-ნაბიჯ და სწორად გაატაროს ის.
რესტორანმა, რომელიც ცდილობს ეკონომიკური საქმიანობა აწარმოოს და მეტი მოგების მიზნით მაგიდები დადგას გარეთ, გაითვალისწინოს იმ ადამიანების საჭიროებები, რომლებიც ეტლით მოსარგებლეები არიან, სხვადასხვა საჭიროების არიან – ყურადღებით უნდა იყოს ვინც ამას აკეთებს. რა თქმა უნდა, მუნიციპალური სამსახურების გულგრილობასაც არ უნდა ჰქონდეს ადგილი“, – ამბობს თომა კაკაბაძე.
„საშინელება და ჯოჯოხეთი ხდება ძველ ბათუმში, ტურისტულ ადგილებში, როცა პირდაპირ ოკუპირებულია ტერიტორია, რომელიც არის ჩემი, რომელზეც ე.წ. მენაშენეები და ვითომ განვითარებული მშენებლები იძახიან, რომ „ჩემი კერძოა [ტერიტორიაა], მე აქ უფლებები მაქვს“ და მსგავსი სისულელეები… [რეალურად] რაღაც უფლებები აქვთ, მაგრამ არა ის, რასაც აკეთებენ. ცხადია, ხელისუფლებასთან გარიგებით.
ტროტუარი არავისი არ არის, ანუ ყველასია – იქ რომ რაღაცას დგამს, განსაკუთრებით მძიმე რკინა-ბეტონის ჩამოსმულ კონსტრუქციას და დამატებითი კომერციული ფართობი აქვს, ეს არის პირდაპირ დანაშაული. ეს იმას ნიშნავს, რომ იქ უნდა მივიდეს მერიის ზედამხედველობის სამსახური, შესაბამისად უნდა დააჯარიმოს და მოიყვანოს პირველად მდგომარეობაში.
ეს რომ ასე არ ხდება, უკვე ვიცით, რომ იქ რაღაც გარიგებაა… მეორე თვეში უფრო დიდი ჯარიმა უნდა გადაახდევინოს და იმხელა უნდა იყოს ის ჯარიმა, რომ საბოლოო ჯამში მშენებელს არ უნდა უღირდეს [ტროტუარის მიტაცება]; დანგრეული რომ არ არის – პირდაპირ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ იქ რაღაც საეჭვო არის. შეიძლება ამას ამართლებენ იმითი, რომ იქ ეკონომიკა და განვითარებაა, მაგრამ ეს ყველაფერი ზღაპარია“, – ამბობს შოთა გუჯაბიძე.
რას გეგმავს ბათუმის მერია ამ პრობლემის მოსაგვარებლად? – უკვე წლებია ბათუმის მერიაში ამ კითხვას აღარ პასუხობენ. „არ გვაქვს პასუხი ამ დროისთვის, თუ რამე შეიცვლება, მოგწერთ“, – შეგვატყობინეს ბათუმის მერიიდან.
28 სექტემბერს ცოფთან ბრძოლის მსოფლიო დღე აღინიშნება. ამ დღეს სურსათის ეროვნული სააგენტო შინაური და მიკედლებული ცხოველების, ძაღლებისა და კატების უფასო ვაქცინაციას მთელი ქვეყნის მასშტაბით, სპეციალურად გამოყოფილ სივრცეებსა და სააგენტოს რეგიონულ ოფისებთან გამართავს.
ბათუმსა და მთელ აჭარაში უფასო ვაქცინაცია ჩატარდება 28 სექტემბერს, შაბათს, 11:00-16:00 საათებში, შემდეგ მისამართებზე:
ბათუმი – 6 მაისის პარკი – ტბის მიმდებარე ტერიტორია; კოლონადები სელიმ ხიმშიაშვილის ქუჩიდან;
ხულო – შინდისის გმირების ქ. №2 (აჭარის რეგიონული სამმართველოს ოფისი);
შუახევი – სელიმ ხიმშიაშვილის ქ. №1 (აჭარის რეგიონული სამმართველოს ოფისი);
ქედა – 26 მაისის ქ.№ 2 (აჭარის რეგიონული სამმართველოს შენობა);
ხელვაჩაური – დიდ აჭარის ქ. 23 (აჭარის რეგიონული სამმართველოს ოფისი);
ქობულეთი – აღმაშენებლის №44 (აჭარის რეგიონული სამმართველოს ოფისი).
უფასო ვაქცინაცია ცოფზე ჩატარდება თბილისსა და საქართველოს სხვა რეგიონებში. მისამართების სია რეგიონების მიხედვით შეგიძლიათ აქ ნახოთ.
ცოფთან ბრძოლის დღე ცოფის კონტროლის გლობალური ალიანსის ინიციატივითა და მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციების მხარდაჭერით 2007 წელს დაწესდა. საქართველო ამ დღის აღნიშვნას 2013 წლიდან ყოველწლიურად უერთდება.
ცოფი ვირუსული ზოონოზური ინფექციური დაავადებაა, რომლის დროს ზიანდება თავისა და ზურგის ტვინი. ცოფით ავადდება ყველა თბილსისხლიანი ცხოველი (ძაღლი, კატა, მსხვილფეხა და წვრილფეხა პირუტყვი, ცხენი, ღორი, ვირი, მელა, ტურა, მგელი და სხვა). ვირუსი დაავადებული ცხოველიდან გამოიყოფა ნერწყვის საშუალებით.
ადამიანი და ცხოველი ინფიცირდება ცოფით დაავადებული ცხოველის მიერ დაკბენის, დაკაწვრის და დადორბვლის შედეგად. დასნებოვნება ასევე შეიძლება მოხდეს პირის, ცხვირის, თვალის ლორწოვანზე, დაზიანებულ კანის საფარველზე დაავადებული ცხოველის ნერწყვის მოხვედრით.
კლინიკური ნიშნების გამოვლენის შემდეგ დაავადება 100%-იანი ლეტალობით სრულდება, ამიტომ შინაური ცხოველების ვაქცინაცია უმნიშვნელოვანესია.
27 სექტემბერს, პარასკევს, ბათუმში საავტორო კინოს ბათუმის მე-19 საერთაშორისო ფესტივალი [BIAFF] გაიხსნება და 3 ოქტომბრამდე გასტანს.
ფილმების ნახვა მაყურებლებს შაბათიდან, 28 სექტემბრიდან შეეძლებათ.
წელს კინოფესტივალზე წარმოდგენილი იქნება 30 სრულმეტრაჟიანი მხატვრული და დოკუმენტური ფილმი და 25 მოკლემეტრაჟიანი ფილმი 25-ზე მეტი ქვეყნიდან.
უკვე ცნობილია კინოფესტივალის პროგრამა.
წელს კინოფესტივალზე, ტრადიციულად, იქნება 2 საკონკურსო სექცია: მხატვრული და მოკლემეტრაჟიანი ფილმების და სექციები: „დიდოსტატთა კოლექცია“, „ფოკუსი უკრაინა“, „ქართული პანორამა“ და „ქართული კინოკლასიკა“.
მხატვრული ფილმების საერთაშორისო კონკურსზე წელს 10 ფილმი იქნება წარმოდგენილი. ეს ფილმებია:
„თოვლი ჩემს ეზოში“, ბაკურ ბაკურაძე, საქართველო, 2024; 124 წთ.
„ვენეცია“, რუსუდან ჭყონია, 2024 წ .; 96 წთ.
„ელენე დარიანი“, ელენე თავაძე, საქართველო, 2024 წ., 15 წთ.
„ყინვა და პატარა მოწაფე“, გიორგი ოვაშვილი , საქართველო, 2024; 20 წთ.
„ვაზომოტორული რინიტი“, მიხეილ გაბაიძე, საქართველო, 2024 წ.; 15 წთ.
„ჭაობი- აკადემია“, მირიან ორაგველიძე, საქართველო, 2024 წ., 54 წთ.
„ზაზას დღიურები“, ნიკოლოზ ვერძაძე , საქართველო, 2024; 27 წთ.
სექციაში – „ქართული კინოკლასიკა“, ნაჩვენები იქნება სერგო ფარაჯანოვის, თენგიზ აბულაძისა და ოთარ იოსელიანის ფილმები:
„ამბავი სურამის ციხისა“, სერგო ფარაჯანოვი/დოდო აბაშიძე, საქართველო, 1985; 88 წთ.
„ნატვრის ხე“, თენგიზ აბულაძე, საქართველო, 1976; 107 წთ.
„იყო შაშვი მგალობელი“, ოთარ იოსელიანი, საქართველო, 1970; 85 წთ.
BIAFF-ზე კინოჩვენებები წელს კინოთეატრ CAVEA GRAND MALL-სა და ევროპის მოედანზე, ღია ცის ქვეშ გაიმართება. CAVEA GRAND MALL-ში კინოსეანსებზე დასასწრებად ბილეთები გაიყიდება, ევროპის მოედანზე კი კინოჩვენებებზე დასწრება თავისუფალია.
საავტორო კინოს ბათუმის საერთაშორისო ფესტივალი მესამე წელია სახელმწიფო დაფინანსების გარეშე იმართება. წელს ფესტივალის მხარდამჭერები არიან: NDF-ი, იტალიის საელჩო, ბრაზილიის საელჩო, ნორვეგიის კინოს ინსტიტუტი, დანიის კულტურის ინსტიტუტი, ასოციაცია „ვისტულა“, შვედეთის საელჩო, ლიეტუვის საელჩო და ბათუმის თოჯინების თეატრი.
„ბათუმელები“ დაწვრილებით მოგაწვდით ინფორმაციას კინოფესტივალის მიმდინარეობის შესახებ.
____________________
ფოტოზე: კადრი 2024 წლის გერმანული ფილმიდან „სიყვარულით ჰილდესგან“. ფილმი „ბიაფზე“ ნაჩვენები იქნება სექციაში – „დიდოსტატთა კოლექცია“.
გერმანული გამოცემა „დოიჩე ველეს“ ცნობით, გერმანულ სუპერმარკეტებში ბანანებს შორის 95 კილოგრამი კოკაინი აღმოაჩინეს.
გამოცემის ცნობით, კოკაინის ამ რაოდენობის საერთო ღირებულება შავ ბაზარზე 7 მილიონზე მეტი ევროა.
კოკაინის შეკვრები რამდენიმე ქალაქის სუპერმარკეტში, ბანანის ყუთებში იყო. ცნობილია, რომ ტვირთი სამხრეთ ამერიკიდან ჩამოვიდა ანტვერპენის პორტში. გერმანიის პროკურატურა მიიჩნევს, რომ კოკაინის ეს პარტია შეცდომით მოხვდა სუპერმარკეტების ქსელში.
კოკაინი აღმოჩნდა ერთი ქსელის 11 სუპერმარკეტში. ფაქტის შესახებ განცხადება პროკურატურამ და პოლიციამ 23 სექტემბერს გაავრცელა.
შემოსავლების სამსახურის ცნობით, 2024 წლის სექტემბერში სარფის, ვალესა და ლაგოდეხის საბაჟო გამშვებ პუნქტებში მებაჟე ოფიცრებმა დიდი ოდენობით არადეკლარირებული სიგარეტი ამოიღეს.
„მებაჟე ოფიცრებმა, რისკის პროფილისა და ეჭვის საფუძველზე, სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეების როგორც ფიზიკური, ასევე კუთვნილი ბარგისა და მათი მართვის ქვეშ არსებული ავტომობილების, დეტალური დათვალიერების შედეგად, ჯამში, 14 240 ღერი არადეკლარირებული სიგარეტი აღმოაჩინეს“ – წერს უწყება.
შემოსავლების სამსახურის ცნობით, კანონდამრღვევ მოქალაქეებს, სანქციის სახით, ჩამოერთვათ საქონელი და თითოეულს ფულადი ჯარიმა – 1000 ლარის ოდენობით შეეფარდა, 3 კანონდამრღვევ მოქალაქეს, სანქციის სახით, სრულად ჩამოერთვა საქონელი და ვინაიდან ქმედება განმეორებით იყო ჩადენილი, ჯარიმა – 3000 ლარის ოდენობით შეეფარდა.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, 24 სექტემბრის 21 საათიდან 25 სექტემბრის 21 საათამდე აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა, ღამით და დილით – ხანმოკლე წვიმა, ჭექა-ქუხილი.
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 21 – 26 გრადუსი
ღამით: 15 – 20 გრადუსი სითბო
მთიან რაიონებში:
დღისით: 15 – 20 გრადუსი
ღამით: 10 – 15 გრადუსი
ზღვის წყლის ტემპერატურა +25 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, აჭარაში 26-27 სექტემბერს მოსალოდნელია უნალექო ამინდი.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 24 სექტემბრამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 645 150 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 400]
ტანკი – 8 800 ერთეული [+16]
ჯავშანტექნიკა – 17 292 ერთეული [+40]
საარტილერიო სისტემა – 18 475 ერთეული [+61]
MLRS – 1 198 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 952 ერთეული [+3]
თვითმფრინავი – 369 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 328 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 15 764 ერთეული [+65]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 2 595 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 28 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 1 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 25 175 ერთეული [+73]
სპეცტექნიკა – 3 155 ერთეული [+10]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე ინფორმაცია განაახლა რუსეთმაც.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2024 წლის 24 სექტემბრამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
646 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
32 187 უპილოტო საფრენი აპარატი
579 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
18 343 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 458 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
15 150 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
26 436 სპეციალური სამხედრო მანქანა
რუსეთის თავდაცვა, ამ მონაცემებთან ერთად, უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს.
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
—
რუსეთი უკრაინაში 2022 წლის 24 თებერვალს გამთენიისას შეიჭრა და სრულმასშტაბიანი ომი დაიწყო.
„ბევრი წუხს, რომ შეიძლება არჩევნები გაყალბდეს ან მანიპულაცია იყოს. იქ, სადაც არის ობიექტური და მომზადებული დამკვირვებელი, ამის შანსი ნაკლებია,“ – ამბობს ნინო ლომჯარია, რომელიც მოხალისე დამკვირვებლებს ელის.
დამკვირვებლობის მსურველებმა განაცხადების შევსება უკვე დაიწყეს.
იმიტომ, რომ 2024 წლის 26 ოქტომბრის არჩევნები განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია, სამოქალაქო ორგანიზაციების დიდმა ნაწილმა წელს გადაწყვიტა, კოალიციურად დააკვირდეს არჩევნებს. სადამკვირვებლო მისიის – „ჩემი ხმა“ – პარალელურად, არჩევნებს დააკვირდებიან „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციისა“ და „სამართლიანი არჩევნების“ დამკვირვებლებიც.
ნინო ლომჯარია განმარტავს, რომ კოალიციური მიდგომით ეცდებიან სრულიად საქართველო დაფარონ. გარდა ამისა, ჩაანაცვლონ რომელიმე სამოქალაქო ორგანიზაცია, თუ მის საქმიანობას პრობლემა შეექმნება რუსული კანონის გამო.
„ბათუმელები“ ნინო ლომჯარიას, ყოფილ ომბუდსმენს და „საქართველოს ევროპული ორბიტის“ აღმასრულებელ დირექტორს, დამკვირვებლების შერჩევის პროცესზე ესაუბრა.
ქალბატონო ნინო, ვის შეუძლია გახდეს დამკვირვებელი და როგორია აქტიურობა ამ დროისთვის?
დამკვირვებლების მობილიზაცია აქტიურად მიმდინარებს სადამკვირვებლო მისიისთვის „ჩემი ხმა“. გვაქვს შეხვედრები ქალაქებში, რეგიონებში, ვხვდებით სტუდენტებს, ვატარებთ ონლაინკამპანიას, რომ დარეგისტრირდნენ მოქალაქეები დამკვირვებლებად მისამართზე https://www.wevote.ge/myvote
მნიშვნელოვანია, რომ მოქალაქეები დარეგისტრირდნენ ამ საიტზე. არსებობს კონკრეტული დათქმები, რომ დამკვირვებელი არ შეიძლება გახდეს ის, ვინც წინა არჩევნებზე იყო რომელიმე პოლიტიკური პარტიის დამკვირვებელი და ასე შემდეგ. დარეგისტრირების შემდეგ დავუკავშირდებით დამკვირვებლებს და ჩავუტარებთ ტრენინგებს.
რატომაა მნიშვნელოვანი, გახდე დამკვირვებელი?
ამ მნიშვნელოვანი არჩევნების დროს მოქალაქეებს შეუძლიათ ერთი ის, რომ მივიდნენ არჩევნებზე და რაც შეიძლება მეტი მოქალაქე უნდა მივიდეს არჩევნებზე – ბევრი ამომრჩევლის არჩევნებზე მისვლა არის გარანტია ნაკლები საარჩევნო მანიპულაციისა, ასევე იმისა, რომ საზოგადოების განწყობა აისახოს არჩევნების შედეგზე.
მეორე, რაც შეიძლება გააკეთოს მოქალაქემ, არის ის, რომ მას შეუძლია გახდეს დამკვირვებელი, დააკვირდეს საარჩევნო უბანს და დაიცვას ამომრჩევლების ხმები.
ბევრი წუხს, რომ შეიძლება არჩევნები გაყალბდეს, ან მანიპულაცია იყოს. იქ, სადაც არის ობიექტური და მომზადებული დამკვირვებელი, ამის შანსი ნაკლებია.
რამდენ უბანზე გეყოლებათ დამკვირვებელი, მოიცავთ ყველა უბანს?
მნიშვნელოვანია, რომ არც ერთი უბანი არ დარჩეს ყურადღების მიღმა. მოქალაქეებს შეუძლიათ ამ პროცესში აქტიური მონაწილეობა მიიღონ და არ იყვნენ პასიურ როლში. დამკვირვებლობა არის მნიშვნელოვანი გარანტი არჩევნების სამართლიანად ჩატარებისთვის.
ზუსტ რიცხვს ვერ გეტყვით, რამდენი დამკვირვებელი გვეყოლება. მიზანი არის ის, რომ ყველა უბანზე ვიყოთ. რის საშუალებაც იქნება, იმას გავაკეთებთ. სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, რომლებსაც ასევე ეყოლებათ დამკვირვებლები, ვართ კოორდინაციაში, რომ საერთო ჯამში ყველა უბანი იყოს დაფარული.
როგორ შეიქმნა სადამკვირვებლო მისია „ჩემი ხმა“? რამდენი სამოქალაქო ორგანიზაცია გაერთიანდა და რა შესაძლებლობა მოგცათ ამ გაერთიანებამ?
ეს კოალიციური სადამკვირვებლო მისია, რომელიც აერთიანებს 30 სამოქალაქო ორგანიზაციას, უპრეცედენტოა საქართველოს მასშტაბით – აქამდე ინდივიდუალური ორგანიზაციები აკვირდებოდნენ არჩევნებს. მივიღეთ გადაწყვეტილება, რომ არჩევნებს დავაკვირდეთ კოალიციურად, ამით გავაერთიანეთ ადამიანური, მატერიალური რესურსები.
ამ მიდგომით დაზღვეულია ის რისკიც, რომ თუ რომელიმე სამოქალაქო ორგანიზაცია გააჩერებს მუშაობას რუსული კანონის გამო, სხვები განაგრძობენ დაკვირვებას.
სხვადასხვა დონორი ჰყავს სადამკვირვებლო მისიას, თუმცა მოხალისეობრივი საქმიანობაა დიდი დოზით, როცა საქმე ეხება ჩვენი ცოდნის და გამოცდილების გაზიარებას, ადამიანურ რესურსებს. ტრენინგებსა და საინფორმაციო კამპანიაში მონაწილეობა დიდწილად ხდება მოხალისეობრივად. ამ მიზნითაც გავაერთიანეთ ეს რესურსი.
დამკვირვებლებს ჩაუტარდებათ ტრენინგი? ისინი მიიღებენ ანაზღაურებას?
ცხადია, ჩაუტარდებათ ტრენინგი. ჩვენ თითოეული დამკვირვებელს მივაწვდით ინფორმაციას საარჩევნო პროცედურის თაობაზე, კომუნიკაციების, უსაფრთხოების შესახებ, მათ მივაწვდით შესაბამის მასალებს, რაც დასჭირდებათ დაკვირვებისთვის. ეს მოხდება ოქტომბერში, არჩევნებამდე რამდენიმე დღით ადრე.
ანაზღაურებას რაც შეეხება, ჰონორარი არ არის, მაგრამ ვუნაზღაურებთ ე.წ. „პერდიემს“, ანუ ყოველდღიურ ხარჯს გადაადგილებისთვის, კვებისთვის, კომუნიკაციისთვის და ასე შემდეგ.
რა მოთხოვნას უნდა აკმაყოფილებდეს დამკვირვებელი?
დამკვირვებელი უნდა იყოს საქართველოს მოქალაქე, 18 წელს მიღწეული, შეიძლება იყოს ნებისმიერი პროფესიის ადამიანი და არ აქვს მნიშვნელობა, სად ცხოვრობს. რეგიონებში კიდევ უფრო მეტად გვჭირდება დამკვირვებელი.
მსურველმა უნდა შეავსოს კითხვარი ჩვენს საიტზე და იქ მიუთითებს, სად მუშაობს ამჟამად. არის გარკვეული სამუშაო ადგილები, მაგალითად, სამართალდამცავი უწყებები, პროკურატურა და ასე შემდეგ, სადაც დასაქმებულს არ აქვს დამკვირვებლად მუშაობის უფლება.
როდისაა ბოლო ვადა, როცა მსურველმა შეიძლება მოგმართოთ?
ოფიციალურად არჩევნებამდე 5 დღით ადრე, თუმცა სასურველია ბევრად უფრო ადრე დარეგისტრირდნენ.
სასურველია, ოქტომბრის პირველ კვირაში მაქსიმუმ ჩვენთან მსურველების რეგისტრაცია დასრულდეს, რომ შემდეგ ლოჯისტიკურად ყველაფერი მოესწროს.
