Batumelebi

დღეს, 25 მარტს, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ სასტუმრო „ლეოგრანდის“ საქმეზე დაკავებულებისთვის აღკვეთი ღონისძიების შეფარდებაზე იმსჯელა. მოსამართლე ვიოლეტა ფორჩხიძის გადაწყვეტილებით, ორივე დაკავებულს აღკვეთი ღონისძიების სახით პატიმრობა შეეფარდა.

ოთხთვიანი გამოძიების შედეგად „ლეოგრანდში“ გაჩენილი ხანძრის შედეგებზე სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა ორ პირს დაეკისრა. ერთ-ერთი ბრალდებული არის საქართველოს მოქალაქე გიორგი მიქელაძე, რომელიც სასტუმრო „ლეოგრანდში“ საწყობის ადმინისტრატორის/გამგეს პოზიციაზე მუშაობდა. მეორე ბრალდებული – თურქეთის მოქალაქე ფადიმ იავუზი სასტუმროში ტექნიკური სამსახურის უფროსად მუშაობდა.

ბრალდების თანახმად, დაკავებულებს შპს “მერსინ ტურიზმთან” გაფორმებული კონტრაქტის მიხედვით, სახანძრო უსაფრთხოებაზე კონტროლი ევალებოდათ.

არც ერთი დაკავებული ბრალს არ აღიარებს.

ბრალდებულ გიორგი მიქელაძის დაცვის მხარე აღკვეთი ღონისძიების სახით გირაოს შეფარდებას ითხოვდა. სასამართლოს დაცვის მხარემ გირაოს სახით 20 ათასი ლარის გადახდა შესთავაზა.

გირაოს სანაცვლოდ გათავისუფლებას ითხოვდა ბრალდებულ ფადიმ იავუზის ადვოკატიც. ამ შემთხვევაშიც სასამართლოს გირაოს თანხად 20 ათასი ლარის გადახდა შესთავაზეს. დაცვის მხარე მზად არის, სასამართლოს მოთხოვნის შემთხვევაში, გირაოს თანხა გაზარდოს. გარდა ამისა, ფადიმ იავუზს თავდებში უდგება აჭარის რაგბის კავშირის თავმჯდომარე, ზურაბ დოლიძე.

მოსამართლე ვიოლეტა ფორჩხიძემ არ გაიზიარა ბრალდებულების ადვოკატების შეთავაზება და მათ აღკვეთი ღონისძიების სახით პატიმრობა შეუფარდა.

გამოძიება საქართველოს სსკ-ს 243-ე მუხლის მე-3 ნაწილით მიმდინარეობს, რაც სახანძრო უსაფრთხოების წესის დარღვევას გულისხმობს იმ პირის მიერ, ვისაც ამ წესის დაცვა ევალებოდა, რამაც გამოიწვია ორი ან მეტი ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან სხვა მძიმე შედეგი.

სასტუმრო „ლეოგრანდში“ ხანძარი 2017 წლის 24 ნოემბერს გაჩნდა, რის შედეგადაც შენობაში მყოფი 11 ადამიანი დაიღუპა, 19-მა კი სხეულის დაზიანება მიიღო.

იპოქონდრია ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემაა, მდგომარეობა, როცა ადამიანს ჰგონია, რომ ავადაა. მას ჯანმრთელობის ფობიასაც უწოდებენ. იპოქონდრია სიმპტომებით ჰგავს მიუნჰაუზენის ეფექტსაც. მიუნჰაუზენის ეფექტის დროს ადამიანები გაცნობიერებულად იწვევენ ან იგონებენ დაავადებას და ცდილობენ მოირგონ “ავადმყოფის” როლი.

როგორ უნდა გავუმკლავდეთ იპოქონდრიას – “ბათუმელების” კითხვებს ფსიქოთერაპევტი ირმა კვაჭაძე პასუხობს.

რა არის იპოქონდრია?

იპოქონდრია ეწოდება ადამიანის ფსიქიკურ მდგომარეობას, როდესაც მას აქვს მცდარი რწმენა იმის თაობაზე, რომ რაიმე სახის დაავადება სჭირს. არის აზრი, რომ იპოქონდრიული მდგომარეობა მეორადია და, რეალურად, „შენიღბულ დეპრესიასაც“ გულისხმობს საკუთარ თავში. ეს არის მცდარი ღელვა ჯანმრთელობის თაობაზე. ხშირად ის თან სდევს სხვადასხვა ფსიქიკურ აშლილობას (შედის DSM-IV ის ჩამონათვალში American Psychiatric Association, 1994).

როგორ ვლინდება, რა სიმპტომები ახასიათებს? როგორ უნდა მივხვდეთ, რომ ადამიანს იპოქონდრია აქვს?

პაციენტის მიერ საკუთარი მდგომარეობა ფასდება როგორც კრიტიკული, მაგალითად, თავის ტკივილი, როგორც ტვინის სიმსივნე, აქვს  დიდი დოზით შფოთვა და შიში. ზოგჯერ შფოთვის დონით პანიკური შეტევების მდგომარეობასაც უტოლდება. შფოთვა დამოკიდებულია დაავადების არსებობის რწმენის ხარისხზე. ადამიანი მუდმივად ამოწმებს სხეულის „დაავადებულ“ ადგილს.

კლინიკური იპოქონდრიის არსებობის შემთხვევაში სახეზე გვაქვს ორი პუნქტი: პირველი – უტყუარი რწმენა იმის თაობაზე, რომ მას სჭირს მინიმუმ ერთი სომატური დაავადება, „გრძნობს“ ამ დაავადებისთვის დამახასიათებელ სიმპტომატიკას, რომელიც არ ქრება მრავლობითი კვლევებისა და დიაგნოსტირების შემდგომაც.

მეორე – არ დაჯერება იმის, რომ მას არაფერი სჭირს, მუდმივი „გადამოწმება“ დიაგნოზის სხვადასხვა სპეციალისტთან. პაციენტს არ სჯერა, რომ არსებული სიმპტომატიკის საფუძველი არ არის სომატური დაავადება ან ორგანული პათოლოგია.

როგორია მკურნალობის მეთოდები?

თუ იპოქონდრიული მდგომარეობა მეორეულია და ის სხვა სახის ფსიქიკური აშლილობის თანმხლები კომოინენტია, კომპლექსური მიდგომაა საჭირო. საფუძვლიანი კვლევა და დიაგნოსტირება – არა სომატური, არამედ ფსიქიკური პროცესების.

თავად იპოქონდრიის მკურნალობისას, პირველ რიგში, საჭიროა სიმპტომატიკაზე რეაგირების მაქსიმალურად ადაპტური ხერხების შემუშავება (პიროვნული რესურსების ფარგლებში). ძალიან ეფექტურია კოგნიტურ – ბიჰევიორისტული ფსიქოთერაპია.

როგორ უნდა მოიქცნენ იპოქონდრიით დაავადებული ადამიანების ახლობლები? როგორ უნდა დაეხმარო მათ?

იპოქონდრიის მქონე ადამიანს ახასიათებს აზრით მთლიანად მოცულობა, რაც აღიზიანებს როგორც მას თავად, ასევე მის გარემოცვას. მისი აზრები და ფიქრები მოცულია მთლიანად „დაავადებაზე“ ფიქრით. ახასიათებს ინფორმაციის შერჩევითი აღქმა, აღიქვამს და ესმის მხოლოდ ის ფაქტები, რომლებიც ეხება ჯანმრთელობას.

გარშემომყოფებისთვის საკმაოდ რთულია ასეთი ადამიანის გარემოცვაში ყოფნა, თუმცა მათ მხარდაჭერას ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, თანადგომის სახით მისცეს პაციენტს ის, რაც სჭირდება. იქნება ეს ინფორმაციული დახმარება თუ უბრალოდ იმის რწმენა, რომ ყველაფერი კარგად იქნება. იპოქონდრიის მქონე ადამიანებს ახასიათებს უიმედობა და ნიჰილიზმი, შესაბამისად, გარემოს კეთილგანწყობა აუცილებელია.

რა გავლენას ახდენს იპოქონდრია ჯანმრთელობაზე?

სომატურ დონეზე იცვლება ადამიანის ფიზიოლოგიური მდგომარეობა, ხშირდება გულისცემა, ხშირად არის ჰაერის უკმარისობა, ძილის და მადის პრობლემები, უხასიათობა და სხეულებრივი სისუსტე, ამ მდგომარეობას შეუძლია „მეორადი დეპრესიის“ გამოწვევაც კი.

ევროპის ქვეყნებში თავშესაფრის მიღების უფლების ბოროტად გამოყენებისთვის შესაბამისი პირობების შექმნა ან ხელის შეწყობა დასჯადი გახდება, თუკი პარლამენტი შინაგან საქმეთა სამინისტროს ახალ კანონპროექტს მიიღებს. შსს-ს კანონპროექტის საბოლოო ვარიანტი ჯერ არ შეუმუშავებია. პირველადი პროექტის მიხედვით, პასუხისგებაში მიეცემიან ის ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომლებიც არა მხოლოდ გადაკვეთენ, არამედ ხელს შეუწყობენ საქართველოს მოქალაქეებს, უკანონოდ გადაკვეთონ საქართველოს საზღვარი.

ეს ერთ-ერთი ღონისძიებაა, რასაც შინაგან საქმეთა სამინისტრო აპირებს ევროპის ქვეყნებში არალეგალური მიგრაციისა და კრიმინალის შესამცირებლად. ამ უწყებიდან „ბათუმელებმა“ განმარტებები წერილობით მიიღო.

თავშესაფრის მაძიებელთა სიმრავლემ ევროპის ქვეყნებში კრიმინალის მაჩვენებელი გაზარდა. ქართველი მიგრანტების მიმართ ამ მხრივ ყველაზე მკაფიო და კრიტიკული განცხადებები ბოლო დროს გერმანიაში გაკეთდა. მარტის დასაწყისში გერმანიის მიგრანტთა დაბრუნების შტაბის ხელმძღვანელი, კრისტიან კლოსი, შეხვდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელ პირებს. „არსებულ ტენდენციაში უნდა მოხდეს სწრაფი და მდგრადი ცვლილებები“, – თქვა ქრისტიან კლოსმა შეხვედრის დასრულების შემდეგ.

2014 წელს გერმანიაში 18 664-მა საქართველოს მოქალაქემ ჩაიდინა დანაშაული, 2015 წელს – 23 807-მა, 2016 წელს კი ეს მაჩვენებელი 19 592-მდე შემცირდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროში განმარტავენ, რომ ეს სტატისტიკა გერმანიის ფედერალური პოლიციის მიერაა გამოქვეყნებული და 2017 წლის სტატისტიკა ამ ეტაპზე გამოქვეყნებული არ არის.

„იმის მიუხედავად, რომ ბოლო რამდენიმე თვის მანძილზე შეინიშნებოდა დანაშაულის მატების ტენდენცია ცალკეულ ფედერალურ მიწებზე, აღნიშნული მაინც არ გვაძლევს იმის თქმის საშუალებას, რომ გერმანიაში საქართველოს მოქალაქეების მიერ ჩადენილი დანაშაული მომატებულია, ვინაიდან წლიური მონაცემების შეჯამებით, როგორც აღნიშნულია, 2016 წელს ფიქსირდება რაოდენობის კლება. რაც შეეხება, გერმანული მხარის მოთხოვნებს, მსგავსი კონკრეტული მითითებები არ არსებობს, თუმცა საქართველოს მთავრობა მუშაობს რიგ ღონისძიებებზე, რაც მიმართულია ევროპულ ქვეყნებში არსებული პრობლემატური მდგომარეობის გაუმჯობესებისკენ… საქართველოს მთავრობა დეტალურად ეცნობა და სწავლობს ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში საქართველოს მოქალაქეების მიგრაციასთან დაკავშირებულ ტენდენციებს. თანამშრომლობა ევროკავშირის წევრ ქვეყნებთან არალეგალური მიგრაციისა და დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლოს კუთხით მუდმივად უმჯობესდება,“ – ნათქვამია „ბათუმელებისთვის“ მოწოდებულ წერილში, რომელსაც შინაგან საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის დირექტორი, ეკატერინე მაჭავარიანი აწერს ხელს.

„ეს იმუშავებს“, – მიიჩნევს არასამთავრობო ორგანიზაცია „მიგრაციის ცენტრის“ აღმასრულებელი დირექტორი, გიორგი გოგიშვილი სისხლის სამართლის კოდექსში შესატან ცვლილებებზე: „მთავარია, სწორად მოხდეს კანონის აღსრულება და ინფორმირება საზოგადოების. ბევრი კანონია კარგი, მაგრამ მისი სათანადოდ აღსრულება პრობლემაა. ეს კანონი შეეხება ასევე შრომით მიგრაციას. არსებობს ბევრი სააგენტო, რომელიც მუშაობს საქართველოს მოქალაქეების ევროპის ქვეყნებში დასაქმებაზე. ზოგი ლეგალურად მუშაობს, ზოგი კი ევროპაში დასაქმებას შირმად იყენებს. კარგი იქნება, თუკი კონტროლი ამ კუთხით გამკაცრდება. მნიშვნელოვანია, კოორდინაციის მაღალი ხარისხი სახელმწიფო ორგანოებს შორის“.

სისხლის სამართლის კოდექსში შესატანი ცვლილებებისს გარდა, შინაგან საქმეთა სამინისტრო ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში ატაშეეების ქსელის გაფართოვებას აპირებს. ამ ეტაპზე საქართველოს წარგზავნილი ჰყავს ატაშეები ევროკავშირის 8 ქვეყანაში: ავსტრია, საფრანგეთი, გერმანია, საბერძნეთი, იტალია, პოლონეთი, ესპანეთი და შვედეთი.

„უახლოეს მომავალში მოხდება ასევე შსს მეკავშირე ოფიცრის წარგზავნა ევროპოლის შტაბბინაში; ორმხრივი თანამშრომლობა სამართალდამცავ უწყებებთან. ამ ეტაპზე, საქართველოს
დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლისა და სამართალდამცავ უწყებებს შორის თანამშრომლობის მიმართულებით გაფორმებული აქვს შეთანხმებები ევროკავშირის წევრ 17 ქვეყანასთან. დამატებით, შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გააფორმა თანამშრომლობის მემორანდუმი გერმანიის რამდენიმე ფედერალურ მიწასთან და გრძელდება მუშაობა სხვა ქვეყნებთან და სხვა რელევანტური ფორმატის ხელშეკრულებების გაფორმებაზე, რომელთა მიზანია ევროკავშირის მასშტაბით დანაშაულის წინააღმდეგ ეფექტიანი ბრძოლა,“ – განმარტავს შინაგან საქმეთა სამინისტრო.

„მიგრაციის ცენტრში“ მიიჩნევენ, რომ ატაშეების დანიშვნამ უკვე გამოიღო შედეგი და კრიმინალის მაჩვენებელი გარკვეუწილად შემცირდა „მაგრამ ამას არ აქვს პირდაპირი კავშირი იმასთან, რომ ვინმე ევროპაში აღარ წავა, ვინც აპირებდა. კრიმინალის ნაწილში გააქტიურება მუშაობს იმ კუთხით, რომ სხვა ადამიანები, ვინც ევროპის ქვეყნებშია ახლა, თავს იკავებს ახალი კრიმინალის ჩადენისგან“, – ამბობს „მიგრაციის ცენტრის“ ხელმძღვანელი, გიორგი გოგიშვილი.

არალეგალური მიგრაციის შემცირების კიდევ ერთ გზად შინაგან საქმეთა სამინისტრო „უსაფრთხო ქვეყნის სტატუსის“ მინიჭებას ასახელებს. ამ დროისთვის საქართველოს უსაფრთხო ქვეყნის სტატუსი აქვს ევროკავშირის და შენგენის ზონის 7 ქვეყანაში [ავსტრია, ბელგია, ბულგარეთი, საფრანგეთი, ისლანდია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები].

„მაგალითად, ისლანდიაში, მას შემდეგ, რაც 2017 წლის ივლისში საქართველო ცნეს უსაფრთხო ქვეყანად, თავშესაფრის მაძიებელთა რიცხვი 90-დან (2017 წლის აგვისტო) 5-მდე (2017
წლის დეკემბერი) შემცირდა. შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ევროკავშირის წევრი სხვა ქვეყნებიც განიხილავენ საქართველოს უსაფრთხო წარმოშობის ქვეყნების სიაში
მოხვედრას, შემოიღებენ გამარტივებულ პროცედურებს და შეამცირებენ აპლიკაციის განხილვის ვადებს, დიდ წილად შეამცირებს თავშესაფრის მოთხოვნის რიკებს,“ – მიიჩნევენ შინაგან საქმეთა სამინისტროში.

„მთავარია, ადამიანის უფლებების კუთხით დარღვევები არ იყოს სისტემური ხასიათის და და არსებობდეს კანონმდებლობა ყველა სახის დიკრიმინაციის წინააღმდეგ,“ – აღნიშნავს „მიგრაციის ცენტრის“ აღმასრულებელი დირექტორი, გიორგი გოგიშვილი. მას აქვს მოლოდინი, რომ ევროპის სხვა ქვეყნებიც ეტაპობრივად მიანიჭებენ საქართველოს უსაფრთხო ქვეყნის სტატუსს.

„სტატუსს მოგვცემენენ თუ არა, ჩვენ მაინც მოვახერხებთ აქ დარჩენას და მუშაობას,“ – უთხრეს „ბათუმელებს“ იმ ადამიანებმა, რომლებიც ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში თავშესაფრის მიღებას ცდილობს.

საქართველოს რამდენი მოქალაქე ბრუნდება უკან, როცა მას ევროპაში თავშესაფრის სტატუსის მინიჭებაზე უარს ეუბნებიან – შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ამ მიმართულებით ერთიანი ბაზა არ არსებობს. „ეს განპირობებულია იმ მიზეზით, რომ მოქალაქეთა გარკვეული რაოდენობა საქართველოში ბრუნდება ნებაყოფლობით და მათ შესახებ შს სამინისტრო არ ფლობს ინფორმაციას, ასევე იმით, რომ თავად ევროკავშირის სახელმწიფოები მიმღებ ქვეყანას არ აწვდიან დეტალურ ინფორმაციას დეპორტირებული მოქალაქის გამოძევების საფუძვლების შესახებ,“ – წერია შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მოწოდებულ წერილში.

სასტუმრო “ლეოგრანდის” საქმეზე დაკავებული ორი პირიდან ერთ-ერთი სასტუმროს საწყობის ადმინისტრატორია. დაკავებულის ახლობლებმა დღეს “ლეოგრანდის” წინ აქცია გამართეს და სასტუმროს მენეჯმენტთან შეხვედრა მოითხოვეს.

დაკავებულის მეუღლე თეა ფუტკარაძე “ბათუმელებთან” ამბობს რომ მისი ქმარი “ლეოგრანდში” საწყობის გამგედ მუშაობდა და არანაირი შეხება არ ჰქონია უსაფრთხოებასთან.

“ჩემი მეუღლე დამნაშავე არაა. სად უსაფრთხოების სამსახური და სად საწყობის გამგე? ვიღაცა ხომ უნდა დაჭერილიყო და აიყვანეს ჩემი ქმარი უდანაშაულო პირი,” – ამბობს თეა ფუტკარაძე.  მისივე თქმით დღეს სასტუმროს მენეჯმენტთან შეხვედრა ვერ მოახერხეს.

სასტუმრო “ლეოგრანდის” ადვოკატი, კახა წერეთელი ადასტურებს რომ დაკავებულებიდან ერთ-ერთი საწყობის ადმინისტრატორი იყო. ევალებოდა თუ არა სახანძრო უსაფრთხოებაზე პასუხისგება დაკავებულს, ამ კითხვაზე “ლეოგრანდის” ადვოკატი ამბობს რომ  პასუხს ამ ეტაპზე ვერ გასცემს.

“ჩვენ არ ვიცით პროკურატურის პოზიცია. მასალები ადვოკატებს გადმოგვეცემა დღეს, დღის ბოლომდე. იქ უკვე ვნახავთ კონკრეტულად რას ედავებიან.  ბრალის წარდგენა მოხდება დღეს და უკვე გვეცოდინება საფუძველი. ამის შემდეგ უფრო არგუმენტირებული პასუხები მექნება,” – ამბობს კახა წერეთელი.

ამავე თემაზე:

თხილი, ეთილის სპირტი, ღვინო, წყალი – ეს სოფლის მეურნეობის ის ოთხი ტოპპროდუქტია, ევროპაში რომ გააქვთ საქართველოდან. 2017 წლის მონაცემებით, ქვეყნიდან ევროკავშირის ბაზარზე ჯამში 646 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულების პროდუქცია გავიდა. აქედან მხოლოდ 139 მილიონი იყო სოფლის მეურნეობის პროდუქტი.

საქართველოსა და ევროკავშირს შორის დადებული ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის (DCFTA) შესახებ შეთანხმება „ასოცირების შესახებ შეთანხმების“ ნაწილია  და ქართველ მეწარმეებს აძლევს შანსს პროდუქცია ევროპაში გაიტანონ.  შეთანხმება ითვალისწინებს თანამშრომლობის გაღრმავებას ყველა პრიორიტეტული მიმართულებით, მათ შორის ვაჭრობას და ვაჭრობასთან დაკავშირებული საკითხების მხრივაც.

„ბათუმელები“ გთავაზობთ ისტორიებს და გამოცდილებას, თუ როგორ მოახერხეს ქართულმა კომპანიებმა ევროკავშირის ბაზარზე გასვლა.

შპს „ნერგეტამ“, რომელიც ზუგდიდში, სოფელ ინგირში 24 ჰექტარზე გაშენებულ კივის პლანტაციას ფლობს და რომელსაც რამდენიმე წელი ქართული კივი ევროპაში გაჰქონდა, ევროკავშირის ბაზარი მიატოვა და ახლა ექსპორტს იაპონიაში ახორციელებს. გერმანიაში, სუპერმარკეტ „Lidl“-ის ქსელში 1 კილოგრამი ქართული კივის ფასი 1.20 ევრო იყო, ცალობით კი 29 ცენტი ღირდა. რაც შეეხება იაპონიის ბაზარს, კომპანიაში ამბობენ, რომ უფრო ძვირად ჰყიდიან, ვიდრე ევროპაში.

„როცა ისეთ რთულ ბაზარზე შეხვალ, როგორიც ევროკავშირია, ხელ-ფეხი გახსნილი გაქვს, ყველა კარი ღიაა. მერე უკვე შენი ტვინის და მონდომების ამბავია რას იზამ. სტაბილურად ორი-სამი წელი როცა მიაწოდებ პროდუქციას, ხვდები და იცნობ უამრავ ადამიანს, ბიზნესმენს, საქმიანი ურთიერთობები ყალიბდება. ისინი ჩამოდიან შენთან, შენ ჩადიხარ მათთან – თავიდანაა გასვლა რთული, თორემ მერე ჯაჭვური რეაქციაა,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ რომეო ჯაპავა, „ნერგეტას“ ოპერაციების მენეჯერი.

რომეო ჯაპავა: „ჩემს მეგობრებთან ერთად შევქმენი ეს კომპანია. თავიდანვე გვინდოდა ევროკავშირის ბაზარი. ვიცოდით, რომ რაც არ უნდა პროდუქცია შეგვექმნა, უნდა გასულიყო ევროპაში. გვინდოდა ევროკავშირი და მორჩა. როცა ევროკავშირი გინდა, ერთადერთი გზა აქ გასვლის არის ხარისხიანი პროდუქციის მოყვანა. ხარისხიანი პროდუქცია როგორ მოგყავს? უნდა მოიწვიო კვალიფიციური კონსულტანტები.

ჩვენ კივი გვაქვს. კივის ამბავში მაგრად არის განვითარებული ახალი ზელანდია. ამიტომ ახალ ზელანდიაში ვიყავით, იქაურ კვლევით ინსტიტუტში, ჩვენი კივის ნიმუში ჩავიტანეთ, იქ ხალხი გავიცანით, ჩვენთან ჩამოვიყვანეთ, იმათი კონსულტაციებით მოვაწყვეთ კივის პლანტაცია. შემდეგი ნაბიჯი იყო Global GAP-ის დანერგვა. ევროკავშირის ბაზარზე რომ გახვიდე, პირველ რიგში, საჭიროა Global GAP-ის სერტიფიკატი. მოვიძიეთ ფირმა, რომელიც გეგმავს ამ სერტიფიკატს საწარმოებში. ჩამოვიდა კონსულტანტი, გვირჩია რა უნდა დაგვეკმაყოფილებინა, იმ კონსულტანტის მოცემულ დავალებებს ვასრულებდით პირნათლად. 2013 წელს სერტიფიკატი დაგვიმტკიცდა.

მოკლედ რომ გითხრათ, Global GAP-ის სერტიფიკატი გულისხმობს იმას, რომ პლანტაციაში ჩატარებული სამუშაო უნდა აღრიცხო. ყოველი ნაბიჯი უნდა იწერებოდეს, თუ ვინ რას აკეთებს კომპანიაში. მუშა იქნება ეს თუ დირექტორი. პლანტაციის ჭიშკარს რომ  გააღებ, იქიდან მიდის აღრიცხვა. მაგალითად, შემოვედი ამ საათზე, ხელს ვაწერ, გავსხალი, ამა და ამ ნომერ ნაკვეთში, გავთიბე ბალახი – აბსოლუტურად ყველა ნაბიჯი იწერება, რაც პლანტაციაში ხდება. სისუფთავე უნდა დაიცვა, სიგარეტი არ უნდა მოწიო, სასუქი და ბენზინი ერთ საწყობში არ უნდა იყოს. ხელები უნდა დაიბანო, მოსავლის აღების დროს განსაკუთრებით. კურდღელი და მწყერი რომ გამოჩნდება პლანტაციაში, თოფით არ უნდა გაეკიდო, გარემო უნდა დაიცვა. უამრავი დეტალია, რომლის დაცვაც ყოველდღიურად გიწევს.

მოკლედ, არის პლანტაციის ხარისხის მართვა, ანუ უნდა დაიცვა პროდუქციის ხარისხი. ამაში შედის სისუფთავე, აღრიცხვიანება, დაფასოება, ევროპული სტანდარტის მიხედვით. ამას გლობალგაფი გიწესებს, შენ მიყვები და ავსებ ამას. წელიწადში ერთხელ ჩამოდიან და ამოწმებენ რამდენად სწორად ასრულებ.

სერტიფიკატის მიღების  შემდეგ ევროკავშირის ბაზარზე ინტერნეტით მოვძებნეთ ერთ-ერთი ფირმა, რომელიც ყიდდა სხვადასხვა ხილს და ბოსტნეულს. გერმანული ფირმა იყო, რომელთანაც  ახალ ზელანდიელებმა გაგვიწიეს რეკომენდაცია. როცა თანამშრომლობაზე შევთანხმდით, მოვიწვიეთ ამ ფირმის წარმომადგენლები საქართველოში. ჩამოვიდა, ადგილზე ნახა, შეამოწმა ყველაფერი და დავიწყეთ გატანა. ასე მოსაყოლად ადვილია, მაგრამ სინამდვილეში რთული იყო.

ფული გინდა. თუმცა ჩვენ, რომ დავიწყეთ, მაშინ არც სახელმწიფო პროგრამები არსებობდა, არც ფონდები, არც ბანკები გასცემდნენ სასოფლო სამეურნეო სესხებს. ახლა ვინც იწყებს, იმისთვის ცოტა თავი თუ აბია, შედარებით მარტივია. ჩვენთვის მთავარი სირთულე იყო თანხების მოზიდვა.

კადრი რა შუაშია? შენ დირექტორი ხომ ხარ, თუ ვარგიხარ, შენი კადრიც ვარგა. თუ არ ვარგიხარ, შენი თანამშრომელიც არ ვარგა.

მენეჯმენტზე არის ყველაფერი დამოკიდებული. ის როგორც წაიყვანს საქმეს, ისე იქნება. კადრი ჩვენც არ გვყავდა, ავიყვანეთ, მოვამზადეთ, გადავამზადეთ, ტრენინგები ვუტარეთ, ვასწავლეთ, ვაჩვენეთ“.

კომპანია „არომა პროდუქტს“ წლებია ევროკავშირის ბაზარზე გააქვს თავისი პროდუქცია – წვენები, სოუსები, კონსერვები, გაყინული ხილი. კომპანიის  საინვესტიციო პროექტების მართვის მენეჯერი თამარ გუგუშვილი „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ თუ მეწარმე თანმიმდევრული იქნება, ევროკავშირის ბაზარზე გასვლა, შესაძლებელია.

თამარ გუგუშვილი: „ჩვენ დიდი ხანია ვართ ბაზარზე. პირველ რიგში უნდა შეისწავლო ბაზარი, უნდა დააკმაყოფილო ხარისხი, უნდა დანერგო სტანდარტები, უნდა მიყვე ყველა მოთხოვნილი პროცედურას. რაც მთავარია, უნდა შექმნა იმ ქვეყნისთვის, იმ ბაზრისთვის საჭირო პროდუქტი, რომელზეც გინდა გახვიდე.

ბაზრის მოძიების რამდენიმე გზა არსებობს. ერთ-ერთი არის საერთაშორისო გამოფენები, რომელშიც მონაწილეობს კომპანია და რომელსაც აფინანსებს ექსპორტის განვითარების სააგენტო. სუბსიდირებას უწევს და ყველა კომპანიას შეუძლია ისარგებლოს ამით. ორი-სამი წელი საერთაშორისო გამოფენაზე სიარულისთვის არაფერი არაა. რამდენიმეწლიანი მუშაობის შემდეგ შეიძლება მიიღო რეალური შედეგი. ილუზიაა, რომ ერთხელ წავედი გამოფენაზე, არ ვარ კმაყოფილი და მეორედ ამას არ გავაკეთებ. ეს არ არის სწორი მიდგომა.

შემდეგ არის სავაჭრო პორტალები, რომლებშიც შეგიძლია განათავსო შენი კომპანიის და პროდუქციის შესახებ ინფორმაცია. მაგრამ ამ პროცესში უნდა უნდა იყო ოპერატიული, მოქნილი და ექსკლუზიური. განათავსე  შენს შესახებ ინფორმაცია და მიატოვე, ეგრე არა. ყველა გამოხმაურებაზე როგორც ცხელი ხაზი, ისე უნდა რეაგირებდე.

როდესაც მიემგზავრები საერთაშორისო გამოფენაზე, ეს არის კარგი შესაძლებლობა, შეხვდე ბაიერებს და მარკეტოლოგებს. შენ წინ არის ბაზარი თავისი მოთხოვნებით, ტრენდებით. შეგიძლია ამ შეხვედრებით და ტრენდების მოკვლევით მიხვდე, რა მიმართულებით ვითარდება ბაზარი. მნიშვნელოვანია ფეხი აუწყო ყველა იმ სასერტიფიკაცი პროცესს, რასაც ითხოვს შენგან ბაზარი – იქნება ეს ISO სტანდარტი თუ კვების უსაფრთხოების. იმ ქვეყანას, სადაც შენ შეგაქვს  კონკრეტული პროდუქტი, შეიძლება ჰქონდეს თავისი მოთხოვნები დამატებით. უნდა შეგეძლოს ამ მოთხოვნების დაკმაყოფილება.

არ არსებობს მზა რეცეპტი, როგორ გავიდეთ ევროკავშირის ბაზარზე. თითოეულმა კომპანიამ უნდა იმუშაოს თავის თავზე, თავის თანამშრომლები უნდა დაატრენინგოს და თვითონ უნდა შექმნას თავისი რეცეპტი“.

საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, ყოველწლიურად საქართველოში დაახლოებით 2 ათასი ტონა თაფლი მზადდება. რეგიონების მიხედვით ყველაზე მეტი ფუტკრის სკა კახეთში (45,4), იმერეთსა (41,9) და სამეგრელო-ზემო სვანეთშია (28,2). რაც შეეხება აჭარას, აქ  სულ 14 ათასი ფუტკრის სკაა. 2017 წელს ექსპორტზე სულ 15.8 ტონა თაფლი გავიდა. ექსპორტის უმეტესი ნაწილი საუდის არაბეთზე მოდის.

ქართული თაფლის მომავალი ევროკავშირის ბაზარზე ჯერ კიდევ გაურკვეველია.

„ორი ფაქტორია, რომელიც ხელს გვიშლის თაფლის ევროპის ბაზარზე გასვლაში,  ეს არის  ევროკავშირის მიერ აკრედიტებული ლაბორატორიის არ არსებობა საქართველოში და  ქართულ თაფლში მცირე რაოდენობის ანტიბიოტიკების არსებობა,“ – ამბობს თამაზ კახიძე,  შპს „მაჭახელას“ ხელმძღვანელი.

თამაზ კახიძე: „ევროკავშირის ბაზარზე თაფლი რომ შეიტანო, აუცილებლად უნდა გქონდეს საწარმო, უნდა იყო რეგისტრირებული rs.gers.ge-ზე, როგორც ბიზნესოპერატორი და უნდა შეგეძლოს თაფლის შეგროვება. საქართველოში იმდენი თაფლი არ არის, რომ ერთმა კაცმა გაიტანოს. მინიმუმ 20 ტონა უნდა წავიდეს ერთი კონტეინერით.

თუმცა მთავარი პრობლემა ჩვენთვის მაინც ხარისხია – ანტიბიოტიკების არსებობა თაფლში. საქართველოში ვეტერინარული სამსახური არაა იმ დონეზე განვითარებული, როგორც ევროპის სხვა ქვეყნებში. მეფუტკრე ვერ ახდენს დაავადების იდენტიფიკაციას თავის საწარმოში, ეკითხება გამოცდილ მეფუტკრეებს რა და როგორ გააკეთოს. როგორც ადამიანები  ავად გავხდებით და ვიძახებთ სასწრაფო დახმარებას, ასე უნდა არსებობდეს ვეტერინარი, რომელსაც მეფუტკრე გამოიძახებს, ფულს გადაუხდის, ეს ვეტერინარი მივა საფუტკრეში, აიღებს ფუტკრის ნიმუშებს, გამოიკვლევს სტაციონარულად ლაბორატორიაში, დაუდგენს დაავადებას, გამოუწერს რეცეპტს და ა.შ. ახლა რა ხდება? მეფუტკრეები თვითმკურნალობაზე არიან გადასული. ერთი ურჩევს მეორეს და ასე ხვდება ანტიბიოტიკი თაფლში, რომელიც სკაში დაახლოებით 15 წელი რჩება“.

საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორიაში ფერმერებს შესაბამისი საფასურის გადახდის შემდეგ შეუძლიათ თაფლი სხვადასხვა მონაცემზე შეამოწმონ. მათ შორის  ანტიბიოტიკებისა და პესტიციდების ნარჩენებზე. ლაბორატორია არ არის ევროკავშირის მიერ აკრედიტირებული. სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორიის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურში „ბათუმელებს“ განუცხადეს, რომ ლაბორატორიამ საერთაშორისო აკრედიტაცია 2014 წლის მარტში გაიარა ISO 17 025-ის მიხედვით, რაც საერთაშორისოდ აღიარებულს ხდის ყველა იმ გამოკვლევის შედეგს, რომელსაც ლაბორატორია ჩაატარებს.

პირველ რიგში უნდა დარეგისტრირდეს სურსათის მწარმოებელ ბიზნეს ოპერატორად. დაიცვას სურსათის უვნებლობის მოთხოვნები, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობითაა განსაზღვრული. ექსპორტზე თაფლის გატანის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა დაცული იყოს მიკვლევადობის პრინციპი. უნდა შეიცვალოს თაფლის საწური აპარატები, ასევე ის ჭურჭელი, რომელშიც თაფლი ინახება.

2015 წლის 10 ნოემბერს საქართველომ მიიღო #577 დადგენილება „სურსათის/ცხოველის საკვების უვნებლობის, ვეტერინარიისა და მცენარეთა დაცვის სფეროებში მიკვლევადობის ზოგადი პრინციპების და მოთხოვნების დამტკიცების შესახებ“.

მიკვლევადობა ნიშნავს, რომ დეტალურად არის აღწერილი ექსპორტზე გასატანი პროდუქციის ისტორია ან/და მისი ადგილმდებარეობა წარმოების, გადამუშავებისა და დისტრიბუციის თითოეულ ეტაპებზე. ამასთან, ბიზნესოპერატორს შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს  ყველა ეტაპზე მოახდინოს უშუალო მიმწოდებლისა და უშუალო მომხმარებლის იდენტიფიცირება, გარდა საბოლოო მომხმარებლისა.

მოკლედ რომ ვთქვათ, მიკვლევადობა არის ინფორმაცია იმის შესახებ თუ როგორ მოიყვანა ფერმერმა კონკრეტული პროდუქტი და შემდეგ რა გზა გაიარა ამ პროდუქტმა ფერმერიდან მომხმარებლამდე.

იმისთვის, რომ თაფლში აკრძალული ანტიბიოტიკები არ მოხვდეს, მეფუტკრემ უნდა გამოიყენოს საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული ვეტერინარული პრეპარატები. ამ წამლების სია სურსათის ეროვნული სააგენტოს, ვებგვერდზე  www.nfa.gov.ge -ზეა ხელმისაწვდომი.

დაუშვებელია თაფლში საკვებდანამატების და სხვა საკვები ინგრედიენტების დამატება, თაფლის მჟავიანობის ხელოვნურად შეცვლა ან თაფლის დუღილი.

ევროკავშირის ბაზარზე გასატანად აუცილებელი მოთხოვნაა თაფლი ერთგვაროვანი იყოს და ბაზარს სტაბილურად მიეწოდოს. სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ფერმერებს კოოპერატივების შექმნის რეკომენდაციას აძლევს. სამინისტროში ფიქრობენ, რომ ერთიანი მენეჯმენტის სისტემაში მოქცევა უზრუნველყოფს მიკვლევადობას, თაფლის ერთგვაროვნებას და ამასთან საკანონმდებლო მოთხოვნებიც დაცული იქნება.

ქართველი მეწარმეები გამოწვევის წინაშე დგანან –  როგორ გავიდნენ ევროკავშირის  ბაზარზე, ანუ როგორ მოიძიონ პარტნიორები და როგორ დააკმაყოფილონ პროდუქციის ხარისხი.

tradewithgeorgia.com – ამ  საიტის დახმარებით მეწარმეებს საშუალება აქვთ უცხოელ მეწარმეებს პირდაპირ დაუკავშირდნენ. een-georgia.ge – ეს კი ევროპის მეწარმეთა ქსელია, რომელიც 600-ზე მეტი ორგანიზაციის დახმარებით 67 ქვეყანაში ოპერირებს. ქსელში ჩართულ კომპანიას საშუალება აქვს გაავრცელოს და მიიღოს ბიზნესწინადადებები და საპარტნიორო შეთავაზებები პლატფორმაში გაწევრიანებული ათასობით უცხოური კომპანიისგან. გარდა ამისა, სავაჭრო-სამრეწველო პალატას აქვს პროგრამა „მოიძიე პარტნიორი“, რომელიც ასევე აძლევს მეწარმეებს საშუალებას ევროპაში პროდუქცია გაიტანონ.

თუმცა მთავარი სირთულე სწორედ აქ ჩნდება – იმისთვის, რომ ევროკავშირის ბაზარზე პროდუქცია შეიტანოთ, პროდუქცია უნდა აკმაყოფილებდეს სურსათის უვნებლობის მოთხოვნებს. დაბალი რისკის სურსათი (მაგალითად, ხილი და ბოსტნეული) შედარებით უფრო მარტივად შევა ევროკავშირის ბაზარზე, ვიდრე მაღალი რისკის (მაგალითად, ხორცისა და რძის პროდუქტები).

იმისთვის, რომ გადამუშავებული და მაღალი რისკის მქონე სურსათი ექსპორტზე გაიტანოს, ქვეყანამ სამი მთავარი მოთხოვნა უნდა დააკმაყოფილოს:

• პროდუქტის შემადგენლობა უნდა შეესაბამებოდეს ევროკავშირის მოთხოვნებს;
• ექსპორტის მსურველს უნდა ჰქონდეს ინფორმაცია, როგორც პროდუქტის წარმოების სრული ჯაჭვის, ასევე საკუთარი პროდუქტის უვნებლობის დასადგენად ჩატარებული შესაბამისი ლაბორატორიული კვლევების შესახებ;
• საქართველოში უნდა ფუნქციონირებდეს ევროკავშირში არსებული კონტროლის მექანიზმის (ინსპექტირება, ზედამხედველობა, მონიტორინგი და ა.შ.) მსგავსი სისტემა.

ცალკეულ საწარმოებს უფლება აქვთ ინდივიდუალურად მოიპოვონ ევროკავშირში მაღალის რისკის სურსათის ექსპორტის უფლება, იმ შემთხვევაში, თუ საწარმო დააკმაყოფილებს გადამუშავებული პროდუქტის უვნებლობისა და ჯანმრთელობის შესახებ ევროკავშირის მოთხოვნებს; საწარმო აწყობილი იქნება ევროკავშირის მოთხოვნების თანახმად; სურსათის ეროვნული სააგენტო შეიმუშავებს ასეთი საწარმოების სიას და ევროკავშირს წარუდგენს გარანტიას, რომ ეს კომპანიები აკმაყოფილებს ევროკავშირში არსებულ უვნებლობისა და ჯანმრთელობის მოთხოვნებს.

2014 წლიდან ქართველ მწარმოებლებს ევროკავშირის ბაზარზე პროდუქტი ექსპორტზე გადასახადის გარეშე გააქვთ. თავისუფალი ვაჭრობის ფარგლებში საბაჟო გადასახადებისგან  მხოლოდ საქართველოში წარმოშობილი პროდუქტია გათავისუფლებული.

საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცე (DCFTA) ჩამოყალიბდა. DCFTA გულისხმობს როგორც სატარიფო, ასევე არასატარიფო ბარიერების აღმოფხვრას და არეგულირებს ვაჭრობასთან დაკავშირებულ საკითხთა ფართო სპექტრს, მაგალითად, სურსათის უვნებლობა, პროდუქციის უსაფრთხოება, კონკურენციის პოლიტიკა, ინტელექტუალური საკუთრების დაცვა, საბაჟო საკითხები, სახელმწიფო შესყიდვები და სხვა.

მასალა მომზადებულია პროექტის – „მოქალაქეთა ჩართულობის გაზრდა ასოცირების ხელშეკრულების შესრულების პროცესში “ ფარგლებში.

პროექტს ახორციელებს „თავისუფალ ჟურნალისტთა სახლი“.

პროექტი დაფინანსებულია „ფონდ ღია საზოგადოება – საქართველოს“ მიერ [ევროინტეგრაციის პროგრამა]. სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები და მოსაზრებები არ არის აუცილებელი გამოხატავდეს დონორი ორგანიზაციის შეხედულებებს.

გაინტერესებთ რომელი ძაღლი შეგეფერებათ? შეავსეთ ტესტი და გაიცანით თქვენი შესაფერისი ოთხფეხა მეგობარი. ტესტი ძაღლის ხასიათის, მოვლის წესების, ტემპერამენტისა და სპეციფიური მახასიათებლების მიხედვითაა შედგენილი. თუ ძაღლი უკვე გყავთ, მას უბრალოდ არ გაუმხილოთ, რომ ტესტს ავსებთ და ახალ მეგობრებს ეძებთ. არ აწყენინოთ.

კომპანია  „ბათუმის წყლის“ ინფორმაციით, დღეს, 23 მარტის საღამოს 12 საათიდან, ხვალ, დილის 5 სთ-მდე ბათუმში წყალმომარაგების მიწოდება შეუწყდება: 9 მარტის, სულაბერიძის, სოხუმის, მარუხის, ქედის, შაფათავას, ქობულეთის, ლომონოსოვის და პუშკინის ქუჩებს.

ქვემოთ ჩამოთვლილ ქუჩებს კი წყლის მიწოდება შეუწყდება, კონკრეტულ მონაკვეთებში:

• ლუკა ასათიანის ქუჩას: ჭავჭავაძიდან, მამია ვარშანიძემდე;
• დემეტრე თავდადებულის ქუჩას: ჭავჭავაძიდან, მამია ვარშანიძემდე;
• ფალავანდიშვილის, ბერიძის და იმედაშვილის ქუჩებს: პუშკინიდან, წერეთლამდე;
• შავშეთის ქუჩას: წერეთლიდან, მამია ვარშანიძემდე;
• გურამიშვილის, სააკაძის, ოსტროვსკის და გიორგი ბრწყინვალეს ქუჩებს: ლუკა ასათიანიდან, სულაბერიძემდე;
• ჭავჭავაძის ქუჩას: ლუკა ასათიანიდან, წერეთლამდე;
• წერეთლის ქუჩას: ბარათაშვილიდან, მაიაკოვსკამდე;
• ბესიკის ქუჩას: ლუკა ასათიანიდან, სულაბერიძემდე;
• ბაგრატიონის ქუჩას: შავშეთიდან, ლუკა ასათიანამდე;

„ბათუმის წყალი“ აცხადებს, რომ ქალაქის მასშტაბით წყალმომარაგების ქსელზე ნულოვანი ტესტირებების ჩატარებას აგრძელებს. ნულოვანი ტესტირების შედეგების საფუძველზე, კი, როგორც კომპანიაში აცხადებენ, მიიღებენ დეტალურ ინფორმაციას, მიწოდებული და მოსახლეობის მიერ გახარჯული წყლის საერთო შედეგის შესახებ. 

აბონენტებს დამატებითი ინფორმაციის მიღება გეგმიურ სამუშაოებთან დაკავშირებით შეუძლიათ კომპანიის ცხელი ხაზის მეშვეობით ნომერზე: (0422) 242222, ან 1152

აჭარიდან შეკვეთილში, ბიძინა ივანიშვილის ოჯახის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე, ხეებს გადასატანად ამჯერად სახელმწიფო მნიშვნელობის გზის, ბათუმი-ქობულეთის მონაკვეთის გასწვრივ, ორ ადგილზე თხრიან. ერთ ადგილზე ხე, როგორც ქონების მართვის სააგენტოში გვითხრეს, კერძო კომპანიის საკუთრებაში დგას, მეორე ადგილზე – სახელმწიფო საკუთრებაში. ივანიშვილისთვის ამ ხეებს მესაკუთრის – სახელმწიფოს ნებართვის გარეშე, კანონდარღვევით იღებენ. აქ რამდენიმე ხე, მათ შორის მრავალწლოვანი, მოჭრეს კიდეც.

ტერიტორია მაგისტრალთან, სადაც ხეებს თხრიან, სახელმწიფოს საკუთრებაა. შესაბამისად, სახელმწიფოს კუთვნილ ტერიტორიაზე სამუშაოების წარმოებას [ფერდობის გადათხრა, გზის მოწყობა] და იქედან სახელმწიფო ქონების [ხეების] გატანა თუ განადგურება [ხის მოჭრა], მინიმუმ მესაკუთრესთან, ამ შემთხვევაში სახელმწიფოსთან, უნდა იყოს შეთანხმებული. როგორც „ბათუმელებმა“ გაარკვია, ეს ასე არ არის.

სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოში დაგვიდასტურეს, რომ ტერიტორია ნამდვილად სახელმწიფოს საკუთრებაა, თუმცა მათ ხეების ამოთხრაზე ინფორმაცია არ აქვთ და როგორც გვითხრეს, ეს პირველად „ბათუმელებისგან“ გაიგეს.

სააგენტოს სახელმწიფო მიწის ნაკვეთზე მიმდინარე სამუშაოების ფოტომასალაც გადავუგზავნეთ. უწყებაში საკითხის გარკვევას დაგვპირდნენ. პასუხი ჯერ არ მიგვიღია.

ციხისძირის უღელტეხილზე, ავტომაგისტრალის გასწვრივ, სადაც ხეებს თხრიან და გააქვთ, სახელმწიფოს საკუთრებაშია 26 270 კვ/მ ტერიტორია.

„ნებისმიერ პირს შეუძლია გამოავლინოს ინტერესი სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ უძრავ-მოძრავი ქონების ყიდვასთან დაკავშირებით…  სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს კანონის ფარგლებში აქვს შესაძლებლობა განიხილოს შემოთავაზებული დაინტერესება და მიიღოს გადაწყვეტილება ქონების განკარგვასთან დაკავშირებით; სააგენტო უფლებამოსილია აუქციონის ფორმით განახორციელოს იმ მოძრავი ქონების გასხვისება, რომელიც არ არის სარგებლობაში გადაცემული ან/და ბალანსზე არ ერიცხება სხვა სახელმწიფო ორგანოს/საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს; კანონმდებლობით დასაშვებია ხე-მცენარეების გასხვისება, რომლებიც არ შედის სახელმწიფო ტყის ფონდში“, – მოგვწერეს გასულ წელს სააგენტოდან.

სააგენტოს მაშინ სამი ძირი ხის აუქციონზე გაყიდვასთან დაკავშირებით ვთხოვეთ კომენტარი. ეს სამი ძირი ხეც სახელმწიფო საკუთრებაში იყო, სააგენტომ აუქციონზე გაყიდა, მყიდველმა კი შეკვეთილში გადაიტანა.

ციხისძირში, უშუალოდ ბათუმი-ქობულეთის მაგისტრალთან ახლოს, მრავალწლოვან ტიტას ხესაც იღებენ. „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ აღნიშნული ტერიტორია კერძო კომპანიის საკუთრებაშია. ეს კომპანია კი, როგორც „ბათუმელებმა“ გაარკვია ბიძინა ივანიშვილს ეკუთვნის. აქედან რამდენიმე ხე ადრეც გადაიტანეს.

ტერიტორია, საიდანაც ტიტას ხეს თხრიან, სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ და აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ [ჯამში 18 136 კვ/მ მიწის ნაკვეთები], აუქციონზე ყოველგვარი პირობის გარეშე გაყიდეს. უძრავი ქონება სახელმწიფოსგან ბიძინა ივანიშვილის კომპანიამ „ბიზნეს დეველოპმენტმა“ 1 მილიონ 99 ათას ლარად, ყოველგვარი საინვესტიციო ვალდებულების გარეშე შეიძინა.

საქართველოს კანონმდებლობით, საავტომობილო გზებზე, გზისპირა ზონაში [გზის ღერძიდან 100 მეტრი ორივე მხარეს] საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტთან შეუთანხმებლად აკრძალულია ნებისმიერი სამშენებლო და სხვა სახის სამუშაოთა წარმოება.

არის თუ არა შეთანხმებული ხის ამოთხრასთან დაკავშირებული სამუშაოები გზების დეპარტამენტთან? – დეპარტამენტში „ბათუმელებს“ უთხრეს, რომ ხეების მოჭრა, ამოღება და ა.შ. მათ კომპეტენციაში არ შედის და თავადაც ასეთ საკითხებს გარემოს დაცვის სამსახურთან ათანხმებენ. რაც შეეხება დროებითი გზების მოწყობას ავტომაგისტრალზე გასასვლელად, თუ პირიქით, მაგისტრალიდან ხემდე მისასვლელად, არც ეს სამუშაოებია დეპარტამენტთან შეთანხმებული.

მილიარდერისა და ყოფილი პრემიერის პროექტის განხორციელებისთვის დაწყებული ხეების ამოთხრა-გადატანის პროცესი რომ როგორმე კანონის ფარგლებში მოაქციონ, არაერთი სახელმწიფო თუ ადგილობრივი უწყებაა ჩართული: ხეები გააქვთ აუქციონზე გასაყიდად ან პირდაპირ ყიდიან, გასცემენ ნებართვებს ხეების მოჭრაზე, გადაბელვაზე, ტოტების მოჭრაზე; ზოგჯერ ნებართვის დოკუმენტს მას შემდეგ გასცემენ, როცა ხე ამოთხრილი თუ მოჭრილია; ითანხმებენ არაგაბარიტული ტვირთის გადაადგილებას ავტომაგისტრალებზე, ხელს უწყობენ მოძრაობის დროებით გადაკეტვას, ტვირთის გაცილებას საპატრულო პოლიციის მიერ; მიმდინარეობს გარეგანათების ბოძების „გეგმიური“ ამოთხრა-დამონტაჟება, რკინიგზაზე დროებითი გადასასვლელების მოწყობა; დროებითი ნავმისადგომების მოსაწყობად პირსების აგება პლაჟზე, დამცავი კედლის დანგრევა და სხვა.

ივანიშვილის პროექტისთვის ხელშეწყობის მიზნით ქვეყნისა და აჭარის მთავრობები სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიებს კერძო კომპანიებზე ასხვისებენ. გასხვისებულ ტერიტორიებზე კი, ამ დრომდე ძირითადად მხოლოდ ხეებია ამოთხრილი და შეკვეთილშია გადატანილი.

რაც შეეხება ეკოლოგიას, ათეულობით ამოთხრილი ხის ადგილებიდან მხოლოდ ხუთ ადგილზეა შეთანხმებული რეკულტივაციის ანუ გადათხრილი ადგილების აღდგენის პროექტი.

ბიძინა ივანიშვილისთვის ხეებს უკვე მესამე წელია თხრიან.

14-17 სექტემბერს, პირველად საქართველოში, შავი ზღვის სანაპიროზე გაიმართება ფესტივალი – „ჩემი დიდი ქართული ქორწილი“. ფესტივალში მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან 100-მდე წყვილი მიიღებს მონაწილეობას, ის, ვისაც სურვილი ექნება საქართველოში გადაიხადოს ქორწილი.

„ჩემი დიდი ქორწილის“ ორგანიზატორია MICE და EVENT კომპანია  GEO STUMARI. ორგანიზატორების ინფორმაციით, ფესტივალი სამდღიანი იქნება,  მონაწილეები კი ქართულ კულტურასაც გაეცნობიან.

„ქორწინების რეგისტრაცია და ფოტოსესია მოეწყობა ბოტანიკურ ბაღში და სხვა ტურისტულად მნიშვნელოვან ადგილებში. გრანდიოზული წვეულება კი გაიმართება ქართველი მუსიკოსებისა და მოცეკვავეების მონაწილეობით“.

ორგანიზატორების ინფორმაციით, ფესტივალი არის არა მხოლოდ მასობრივი ცერემონია, არამედ ღია სივრცე თავისუფალი ადამიანებისთვის. „და მათთვის, ვისაც სურს, რომ ყველაზე დასამახსოვრებელი ქორწილი ჰქონდეს“.

ფესტივალის ძირითადი ლოკაცია Dreamland Oasis Hotel-ია. როგორც ორგანიზატორები აცხადებენ, ფესტივალში მონაწილეობის ღირებულება 3 ათასი აშშ დოლარია. „წყვილებს საშუალება აქვთ, საქორწილო პროცესში თავიანთი მეჯვარეები ჩართონ“.

ორგანიზატორების აზრით, ფესტივალი ხელს შეუწყობს რეგიონის ტურისტული  ცნობადობის გაზრდას.

ბათუმის ამერიკულ კუთხეში 27 მარტს პროექტის – „ქალთა ისტორიის თვე“ – დაგეგმილი აქტივობების ფარგლებში 15:00 საათიდან 18:00 საათამდე ხელნაკეთი ნივთების გამოფენა-გაყიდვა გაიმართება.

გამოფენაზე წარმოდგენილი იქნება თექაზე შესრულებული ხელნაკეთი ნივთები: სამკაულები, ჩანთები, შარფები და სხვა. ასევე, ფერწერული ნახატები.

„ნივთების ნაწილი თექაზე მუშაობის შემსწავლელი პრაქტიკული კურსების მონაწილე ქალებმა შექმნეს.  ყველა მსურველს შეუძლია პროდუქციის დათვალიერება და შეძენა,“-ნათქვამია პრესრელიზში.

გამოფენა-გაყიდვის მიზანია, რაც შეიძლება მეტი ადამიანი გაეცნოს დამწყები მეწარმეების პროდუქციას.

ბესიკ ლილუაშვილი საზოგადოებრივი მაუწყებლის ბორდის წევრად აირჩიეს. კენჭისყრა დღეს საქართველოს პარლამენტში შედგა. მან ხმათა უმრავლესობა – 101 ხმა მიიღო.

ლილუაშვილი კენჭისყრაზე აჭარის უმაღლესი საბჭოს მიერ იყო წარდგენილი. იგი აქამდე აჭარის მთავრობის აპარატში სტრატეგიული განვითარების დეპარტამენტის უფროსი იყო.

საზმაუს სამეურვეო საბჭოს წევრობა აჭარიდან ორ პირს სურდა, ნათია სირაბიძესა და ბესიკ ლილუაშვილს. უმაღლესმა საბჭომ, რომელიც წარუდგენს პარლამენტს თავის კანდიდატურას, არჩევანი ბესიკ ლილუაშვილზე შეაჩერა.

დღესვე პარლამენტმა საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრად აირჩია ზაზა შათირიშვილი, ხოლო ნინია კაკაბაძის კანდიდატურას პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა. 

22 მარტი წყლის რესურსების დაცვის საერთაშორისო დღე აღინიშნა. საქართველოში, სადაც ამ ბუნებრივი რესურსის ფასი საკმაოდ დაბალია და რაოდენობაც დიდია, წყლის დაზოგვის საკითხი ერთი შეხედვით შესაძლოა უმნიშვნელოდ მოგვეჩვენოს, თუმცა წყალი ერთ-ერთი ყველაზე განლევადი ბუნებრივი რესურსია და მისი აღდგენა მარტივად და სწრაფად არ ხდება.

როგორ იცავენ მსოფლიოს განვითარებულ ქვეყნებში წყლის რესურსს და არსებობს თუ არა წყლის დეფიციტის სამომავლო საფრთხე საქართველოში? წყლის რესურსთან დაკავშირებულ ამ და სხვა კითხვებს გარემოსა და კლიმატის ცვლილებების დეპარტამენტის წყლის სამმართველოს უფროსი, მარიამ მაკაროვა პასუხობს.

რა მნიშვნელობა აქვს საქართველოში წყლის რესურსების დაცვას, როცა ეს რესურსი ქვეყანაში ბევრია?

მართალია, საქართველო მდიდარია წყლის რესურსით, თუმცა ეს რესურსი ქვეყნის ტერიტორიაზე ბუნებრივად არათანაბრადაა გადანაწილებული: სამი მეოთხედი არის დასავლეთ საქართველოში და მხოლოდ ერთი მეოთხედი აღმოსავლეთ საქართველოში. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ თუ დღეს არ გვაქვს წყლის დეფიციტი, ხვალ არ გვექნება პრობლემა – ვითარდება მრეწველობა, მოთხოვნაც იზრდება წყალზე და რესურსის მაქსიმალურად რაციონალურად გამოყენებაზე უნდა ვიფიქროთ, რომ სამომავლო პრობლემები ავიცილოთ თავიდან.

თუ არსებობს სკოლებსა და საგანმანათლებლო დაწესებულებებში პროგრამები, რაც ბუნებრივი რესურსების დაზოგვის მნიშვნელობაზე, ამ მხრივ ცნობიერების ამაღლებაზეა ფოკუსირებული?

ცოტა ხნის წინ დამთავრდა USAID-ის პროექტი ბუნებრივი რესურსების ეფექტური მართვის შესახებ და სკოლებში შეიქმნა ეკოკლუბები, რასაც ძალიან კარგი შედეგი ჰქონდა. ვატარებთ ტრენინგებს დონორების საშუალებით სხვადასხვა ჯგუფებისთვის: სახელმწიფო მოხელეების, არასამთავრობო სექტორის, სტუდენტებისთვის. რა თქმა უნდა, მეტი უნდა გაკეთდეს ამ მხრივ, მაგრამ ვცდილობთ, რაც შეიძლება მეტი ინფორმაცია მივაწოდოთ დაინტერესებულ პირებს. მნიშვნელოვანია სამოქალაქო საზოგადოების აქტიური ჩართულობა და ინიციატივები.

საქართველო არის ორფუსის კონვენციის წევრი, რაც გულისხმობს საზოგადოების მონაწილეობას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში. ამგვარად რესურსების დაცვის საკითხებში საზოგადოების ჩართულობა არამხოლოდ სასურველი, არამედ სავალდებულოცაა.

როგორ შეაფასებდით წყლის რესურსის მართვის ახლანდელ მდგომარეობას ქვეყანაში, ვიყენებთ რესურსს რაციონალურად? ან რატომ ვერ ხერხდება დღემდე წყლის ექსპორტი ვაქციოთ ქვეყნის ეკონომიკური გაძლიერების ერთ-ერთ გზად?

იმისთვის, რომ გაიტანო მსოფლიო ბაზარზე წყლის რესურსი, აუცილებელია თითოეული მდინარის გამოკვლევა – საიდან რამდენი წყლის ამოღება შეიძლება, უნდა გაკეთდეს ეკონომიკური ანალიზი: მოუტანს თუ არა ქვეყანას სარგებელს წყლის ექსპორტი, ხომ არ დააზიანებს საბადოს დიდი რაოდენობით წყლის ამოღება, რამდენ ხანში განახლდება ბუნებრივად რესურსი და ა.შ.

ქვეყნის წყლის რესურსის ზოგადი შეფასებები არის, მაგრამ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა იყოს კონკრეტული შეფასება.

სხვა საკითხია მიწისქვეშა წყლების აღება, ამისთვის საჭიროა შესაბამისი ლიცენზია, დასკვნები: რა იქნება შედეგი, დაზიანდება თუ არა გრუნტის წყლები ამით და ა.შ. ამ ლიცენზიებს გასცემს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსთან არსებული სპეციალური სამსახური.

წყლის რესურსის დასაზოგად რა თანამედროვე და ეფექტური მიდგომები არსებობს განვითარებულ ქვეყნებში, რაც შეიძლება კარგ მაგალითად ჩვენთვისაც გამოდგეს?

ევროპაში ცდილობენ წყლის მეორადი გამოყენების დანერგვას, წმენდენ საკანალიზაციო წყლებს იმ დონეზე, რომ სარწყავად გამოიყენონ. შედეგად სუფთა წყლის გამოყენება მცირდება, იზოგება პირველადი რესურსი. მეორადი წყლის გამოყენება მთელ მსოფლიოში აქტუალურია.

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო მუშაობს წყლის რესურსების მართვის ახალ კანონპროექტზე. ამ კანონის პრინციპები დაფუძნებულია ევროკავშირის მიდგომებზე. დანერგილი იქნება საავზო მართვის სისტემა. აღიარებულია, რომ ეს სისტემა საუკეთესოა. საავზო მართვისას ნორმირებული იქნება ჩამდინარე წყლები, მართვა შესაძლებელი იქნება ამა თუ იმ მდინარის ავზის ფარგლებში და არა ისე, როგორც დღეს: მდინარიდან იღებენ რეგიონებში პირდაპირ წყალს, წმენდენ და აწოდებენ მოსახლეობას. ასე აღარ მოხდება.

მდინარე რიონს, მაგალითად, შეისწავლიან თავისი შენაკადებით და გაკეთდება ანალიზი: რა რაოდენობის წყალი შეიძლება ავიღოთ მდინარიდან ისე, რომ დავზოგოთ რესურსი.

სოფლებში რთული სიტუაციაა, როგორც წყლის ხარისხის, ასევე მიწოდების მხრივ, ბევრგანაა მოუწესრიგებელი მილები… თვითმმართველობის შესახებ ახალი კანონის მიხედვით, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტები პასუხისმგებლები არიან უზრუნველყონ საკუთარი ტერიტორიების წყლის რესურსით.

ვიცით, რომ მოსახლეობა არ ერიდება მდინარეების დაბინძურებას, ხშირად ვხედავთ მდინარის პირას დაყრილ ნაგავს. მანქანებს რეცხავენ მდინარეში…

ყველამ უნდა იცოდეს, რომ ეს ელემენტარულია, რაც არ უნდა გავაკეთოთ. გარემოს დაცვის სააგენტოს უნდა ჰქონდეს რეაგირება წყლის დაბინძურებაზე. საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში წყლის დაბინძურებაზე არის ჯარიმები, გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ფუნქცია არის ინსპექტირება და დარღვევების შემთხვევაში მოქალაქე ან საწარმო უნდა დაჯარიმდეს.

ტარდება თუ არა მონიტორინგი, რამდენად ჯარიმდებიან წყლის დაბინძურებისთვის საწარმოები და მოქალაქეები?

ეს საკითხი წყლის სამმართველოს არ ეხება და ზუსტ ციფრებს ამ საკითხზე ვერ მოგაწოდებთ.