Batumelebi

„მიამიტური მოლოდინია, რომ ვიღაც ხათრით გაგვიგრძელებს ისეთივე პირობებით გაზის მოწოდებას, რაც აქამდე გვქონდა… სავარაუდოდ დაახლოებით 60-70 მილიონით მეტი გვექნება გადასახდელი გაზის იმავე მოცულობისთვის, რასაც მანამდე ვიღებდით,“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ ენერგეტიკოსი მურმან მარგველაშვილი. მას საერთაშორისო კონსორციუმთან გაფორმებული 20-წლიანი ხელშეკრულების ვადის 2026 წელს დასრულებაზე ვესაუბრეთ.

ბოლო 20 წელი 500 მილიონ კუბურ მეტრ გაზს წლიურად [2025 წელს, მაგალითად, საქართველოს დაახლოებით 3 მლრდ კუბური მეტრი გაზი დასჭირდა], სპეციალურ ფასად [70-75 აშშ დოლარი 1000 კუბ. მეტრზე] ვიღებდით. აზერბაიჯანული წარმოშობის გაზზე ამ ხელშეკრულების ვადა იწურება, აზერბაიჯანს კი გაზის ბევრად ძვირად გაყიდვა შეუძლია ევროპაში.

„თუ რუსეთიდან შევიძენთ და შედარებით იაფად, გააჩნია, როგორ წავა გლობალურად გაზის საკითხები, ფასები და ასე შემდეგ. რუსეთი შეიძლება დათანხმდეს, ასე ვთქვათ, შედარებით იაფად მოცემაზე, თუმცა რუსეთი თუ იაფად რამეს გაძლევს, იმიტომ არ გაძლევს, რომ უყვარხარ, სამაგიეროდ რაღაცას იღებს და იმიტომ გაძლევს. რუსული გაზი, სავარაუდოდ, უფრო იაფია,“ – ამბობს ენერგეტიკოსი.

გარდა იმისა, რომ გაზის ტარიფიც გაიზრდება, ამ მოცემულობაში რამდენად იზრდება საფრთხე, რუსეთი კიდევ უფრო აქტიურად დაბრუნდეს საქართველოს ენერგეტიკაში? – „ბათუმელებმა“ ენერგეტიკოს მურმან მარგველაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა.

• ბატონო მურმან, 2026 წელს ვადა გასდის საერთაშორისო კონსორციუმთან 20 წლის წინ დადებულ ხელშეკრულებას, რომელიც ითვალისწინებს 500 მილიონი კუბური მეტრი გაზის საქართველოსთვის სპეციალურ ფასად [70-75 აშშ დოლარი 1000 კუბურ მეტრზე] მიწოდებას. რა ეტაპზეა ეს მოლაპარაკებები? რამდენად შესაძლებელია გაზი გაგვიძვირდეს?

ვერ გეტყვით, რა ეტაპზეა მოლაპარაკებები.

რაც შეეხება იმას, რამდენად შეიძლება გაგვიძვირდეს გაზი, მგონია, რომ აუცილებლად გაგვიძვირდება. ის პირობები, რაზეც მაშინ შედგა მოლაპარაკება, შესრულდა, ეს ხელშეკრულება დამთავრდა.

ძალიან მიამიტური მოლოდინია, რომ ვიღაც ხათრით გაგვიგრძელებს ისეთივე პირობებით გაზის მოწოდებას, რაც აქამდე გვქონდა. თუ ასეთი რამ მოხდა, ეს პირიქით, უფრო საგანგაშო შემთხვევა იქნება და იმის მაჩვენებელი, რომ ჩვენ სადღაც დავთმეთ ქვეყნის სტრატეგიული ინტერესები. ტყუილად არავინ არაფერს საერთაშორისო ურთიერთობებში არ ჩუქნის და უფასოდ არ აძლევს.

ამიტომაც, დროა, მიამიტური მოლოდინები გადავდოთ გვერდზე და პროფესიონალურად, კვალიფიციურად მივუდგეთ საქმეს. ჩვენ უნდა ვიმოქმედოთ, როგორც პასუხისმგებლობიანმა, საერთაშორისო მოთამაშემ.

• 20 წლის წინ როცა მივიღეთ დამატებითი გაზი – 500 მილიონი კუბური მეტრი სპეციალურ ფასად, გაითვალისწინეს ის, რომ ბაქო-თბილისი-ერზურუმის მილსადენის შემადგენელია საქართველო. დღეს იმავეს აღარ გაითვალისწინებენ? 

მე მეპარება ეჭვი, რომ ისევ იყოს სპეციალური ფასი. თავის დროზე, როცა ეს მივიღეთ, ეს იყო დიდი კომპლექსი, სტრატეგიული გარღვევა და ყველას სჭირდებოდა.

აქ ორი კომპონენტია: ერთია ხელშეკრულება, რომელიც გრძელდება 2066 წლამდე და ეს, მეორე, დამთავრდა. არაკვალიფიციურობის მაჩვენებელია, როცა ვეპოტინებით რაღაც ქიმერებს. საერთაშორისო, კომერციულ და სტრატეგიულ ურთიერთობებში წამყვანი არის ინტერესები.

• გასაგებია, რომ ამჯერად გაზის საფასური დამოკიდებული იქნება მოლაპარაკებაზე აზერბაიჯანთან. რა იკვეთება ამ ეტაპზე, რამდენით შეიძლება გაგვიძვირდეს გაზის ტარიფი? 

ტარიფი დამოკიდებულია იმაზე, ხარჯებს როგორ გადაანაწილებ. ამიტომაც, ტარიფს თავი დავანებოთ. თუ ჩვენ გვინდა იმავე რაოდენობით გაზი მოვიხმაროთ, მოგვიწევს მეტის გადახდა. ამისთვის 500 მილიონი უნდა გადავამრავლოთ 120 აშშ დოლარზე [1000 კუბ. მეტრი], გამოვა, რომ სავარაუდოდ, დაახლოებით 60-70 მილიონით მეტი გვექნება გადასახდელი გაზის იმავე მოცულობისთვის, რასაც მანამდე ვიღებდით.

თუ რუსეთიდან შევიძენთ და შედარებით იაფად, გააჩნია, როგორ წავა გლობალურად გაზის საკითხები, ფასები და ასე შემდეგ. რუსეთი შეიძლება დათანხმდეს, ასე ვთქვათ, შედარებით იაფად მოცემას, თუმცა რუსეთი თუ იაფად რამეს გაძლევს, იმიტომ არ გაძლევს, რომ უყვარხარ, სამაგიეროდ რაღაცას იღებს. რუსული გაზი სავარაუდოდ უფრო იაფია.

აზერბაიჯანს აქვს საშუალება და სურვილი, გაიტანოს თავისი გაზი ევროკავშირში, ბალკანეთის ქვეყნებთან აქვს თითქმის ყველასთან დადებული ხელშეკრულება და მისთვის იქ გატანა უფრო მომგებიანია, ვიდრე ჩვენთან დატოვება.

• ამ მოცემულობაში იზრდება საფრთხე, რომ რუსეთი კიდევ უფრო აქტიურად დაბრუნდეს საქართველოს ენერგეტიკაში და ისევ „გაზპრომზე“ დამოკიდებული გავხდეთ? 

დიახ, ამის საშიშროება ნამდვილად არის.

როცა მეკითხებიან ენერგეტიკული უსაფრთხოების საკითხებზე, ყოველთვის ვამბობ, რომ ყველაზე დიდი საფრთხე არის ის, რომ ჩვენ ენერგეტიკული უსაფრთხოების რისკების სათანადო მართვა არ გვაქვს. არავინ არ მუშაობს ჩვენს ქვეყანაში ენერგეტიკულ უსაფრთხოებაზე სათანადო, პროფესიონალური დონით. ვგულისხმობ იმას, რომ უნდა მიმდინარეობდეს მუდმივი მუშაობა საფრთხეებისა და რისკების ანალიზზე. ეს ანალიზი უნდა აისახებოდეს გადაწყვეტილებებში.

არც ანალიტიკური მუშაობა მიმდინარეობს და არც იმ შედეგების ასახვა საბოლოო გადაწყვეტილებებში, რაც არის ყველაზე დიდი რისკი და საფრთხე ენერგეტიკული უსაფრთხოებისთვის.

• აქვე მინდა გკითხოთ: იმპორტირებული გაზით საქართველოში ასევე იწარმოება ელექტროენერგია თბოსადგურებით, რომლის ძირითადი მომხმარებლები არიან მაინინგკომპანიებიც. ეს კომპანიები გათავისუფლებულნი არიან გადასახადებისგან და დენის ფულსაც დღგ-ს გარეშე იხდიან. ეს რას ნიშნავს, რა გამოდის?

მაინინგების მფლობელების გამდიდრების გარდა, არანაირი სტრატეგიული ამოცანა არ წყდება ქვეყნისთვის მაინინგით, რომ ასეთი გამონაკლისები დაუშვას სახელმწიფომ. ეს არც რაღაც სტრატეგიული პროდუქტი არაა და არც დასაქმება. შესაბამისად, რატომ უნდა იყოს თავისუფალი გადასახადებისგან — არ მესმის. თუ ვინმე ამიხსნის ამას, სიამოვნებით მოვუსმენ.

• ამ ეტაპზე რას ცდილობს, თქვენი დაკვირვებით, „ქართული ოცნების“ მთავრობა? თუ ჩანს მოლაპარაკების მცდელობები აზერბაიჯანთან, რომ ისევ რუსეთის ხელში არ აღმოვჩნდეთ? 

ვერ ვხედავ მთავრობის გარშემო შესაბამის პროფესიულ კვალიფიკაციას, რომელიც საერთაშორისო მოლაპარაკებებს სათანადო დონეზე წარმართვის საშუალებას მისცემს.

• თუ აზერბაიჯანის ინტერესია გაზი ძვირად გაყიდოს ევროპაში, მით უმეტეს, სანქცირებული რუსეთის გათვალისწინებით, ობიექტურად, ჩვენ როგორ უნდა დავაინტერესოთ აზერბაიჯანი? 

მხოლოდ ტერიტორიით ვაჭრობას არ უნდა დავყაბულდეთ. ჩვენ გვაქვს სახელმწიფოებრიობა, მგონია და შესაბამისი ხედვა უნდა გვქონდეს. ამას სჭირდება სათანადო პროფესიული რესურსი, მომზადება, ცოდნა. ენერგეტიკა არ არის ინჟინერია. ენერგეტიკა არის პოლიტიკა, ეკონომიკა, სოციალური საკითხები, გარემო, ინჟინერია, უსაფრთხოება… ყველაფერი ერთადაა.

მე ძალიან მეშინია და ეჭვი მეპარება, რომ მთავრობამ თვითონ არ იცის ეს. და რადგან არ იცის, პასუხისმგებლობა უნდა აიღონ სხვებმა, ვისაც ჰქვიათ პროფესიონალები და იმათმა უნდა თქვან ეს ხმამაღლა. მე ვამბობ იმას, რაც არის საჭირო. ასევე, გეუბნებით, რომ რაც საჭიროა ხდებოდეს, იმ პროცესებს ვერ ვხედავ. დასკვნები თავად გამოიტანეთ.

მიხეილ ყაველაშვილმა აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის ვაკანტურ პოსტზე ზურაბ პატარაძის კანდიდატურა წარადგინა.

ამ თანამდებობას 22 აპრილამდე სულხან თამაზაშვილი იკავებდა, რომელიც შინაგან საქმეთა მინისტრად გადაიყვანეს.

ზურაბ პატარაძე აზერბაიჯანში საქართველოს ელჩის თანამდებობაზე მუშაობდა 2018 წლის ივლისიდან. მანამდე კი, 2016-2018 წლებში, იყო აჭარის მთავრობის თავმჯდომარე.

ზურაბ პატარაძეს აქვს მრავალწლიანი დიპლომატიური კარიერა. ის სხვადასხვა დროს იყო ელჩი ყაზახეთსა და თურქეთში.

ამავე თემაზე:

სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ინფორმაციით, დააკავეს შპს “ენგურჰესში” შემავალი, შპს „კოდორიჰესების“ დეპარტამენტის უფროსი, რომელსაც ბრალად ედება დიდი ოდენობით თანხის მითვისება და გაფლანგვა.

სუს-ის ინფორმაციით, შპს „კოდორიჰესები“ ოკუპირებული  აფხაზეთის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს.

„დაკავებულმა პირმა სრულად ითანამშრომლა გამოძიებასთან და აღიარა ჩადენილი დანაშაული.

მას ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “დ” ქვეპუნქტით და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარედგინა, რაც  7-დან 11 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს“- აცხადებს სუს-ი.

ინფორმაცია დღეს, 23 აპრილს გავრცელდა.

სურსათის ეროვნული სააგენტოს ცნობით, ბათუმში არალეგალური საკონსერვო საწარმო გამოავლინეს.

სააგენტოს ცნობით არაგეგმური სახელმწიფო კონტროლის ფარგლებში არალეგალური საკონსერვო საწარმო (საწებლებისა და აჯიკის წარმოება) – შპს „ნთკ 2016“ (მის: ქ. ბათუმი, ქიქავას 13) გამოავლინეს.

„ობიექტზე დაფიქსირდა კრიტიკული და არაკრიტიკული შეუსაბამობები, მათ შორის, დარღვეული იყო ჰიგიენური ნორმები“ – აცხადებს სააგენტო.

სააგენტოს ინფორმაციით, დარღვევების გამო ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად და, კრიტიკული შეუსაბამობების სრულად აღმოფხვრამდე საწარმოო პროცესი შეუჩერდა. დაილუქა ასევე 41 ბიდონი პომიდვრის სოუსი და 560 ქილა აჯიკა.

_____________

ფოტო: სურსათის ეროვნული სააგენტო

რამდენიმე დღის წინ საქართველოში დენის ტარიფი 33% – ით გაძვირდა. ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი, რის გამოც დენი გაძვირდა და რაც ყველა სხვა პროდუქტს გააძვირებს, ელექტროენერგიის ხარჯვის გაზრდაა.

თუ გადაავლებთ თვალს კომპანიებს, რომლებიც ყველაზე მეტ ელექტროენერგიას ხარჯავენ, ნახავთ, რომ დენი ძალიან ბევრი სჭირდებათ და თან ელექტროენერგიას დღგ-ს გარეშე იღებენ ის ბიზნესკომპანიები, რომლებიც მაინინგის ბიზნესით არიან დაკავებული.

რა სარგებელი აქვს კრიპტოვალუტის გამომუშავების ბიზნესით ქვეყანას? – მაინინგის მწარმოებელი კომპანიები ელექტროენერგიის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მომხმარებლები არიან. თავად ეს კომპანიები დენში დღგ-ს საფასურს არ იხდიან. ეს კომპანიები არ იხდიან არც გადასახადებს და თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის შეღავათებით სარგებლობენ.

კრიპტოვალუტა და ბიტკოინები რომ ამ ქვეყანაში ყველაზე გავლენიანი და ფულიანი კაცის – ბიძინა ივანიშვილის ინტერესის სფეროა, ამას მისი ყოფილ ბიზნესპარტნიორთან, გიორგი ბაჩიაშვილთან სასამართლო დავაც ადასტურებს: ივანიშვილი ბაჩიაშვილს 9 ათასამდე ბიტკოინის მითვისებას [მითვისების მომენტში ბიტკოინის ეს რაოდენობა 39 215 820 აშშ დოლარი იყო] ედავებოდა. ამ საქმეზე საბოლოოდ საპროცესო შეთანხმება შედგა.

სხვათა შორის, ბიძინა ივანიშვილი გიორგი ბაჩიაშვილს სწორედ „ბიტფურის“ მიერ გამომუშავებულ ბიტკოინებს ედავებოდა. ეს ბიტკოინების მწარმოებელი ყველაზე მსხვილი კომპანია იყო საქართველოში, რომელმაც 2014 წელს 10 მილიონი აშშ დოლარის სესხი მიიღო ივანიშვილის ინიციატივით შექმნილი თანაინვესტირების ფონდიდან და გორში მონაცემთა ცენტრი ააშენა.

2015 წლის ზაფხულში კომპანიამ ეკონომიკის სამინისტროსგან სიმბოლურ ფასად, 1 ლარად იყიდა გლდანში, მერვე საპყრობილესთან ახლოს 18 ჰექტარი მიწა, რომლის საბაზრო ღირებულება იმ დროს 1 850 000 ლარი იყო. იმ პერიოდისთვის, რომელსაც ივანიშვილის დავა ეხება – 2015 წელი, ბიტფიური მსოფლიოში სულ მონაცემთა 3 ცენტრს ფლობდა, სადაც მაინინგი ხორციელდებოდა, აქედან ორი მდებარეობდა საქართველოში [გლდანში 40 მგვტ და გორში 20 მგვტ], ხოლო ერთი – ისლანდიაში [20 მგვტ].

„ბიტფურიმ“ [იგივე „ბი ეფ დი სი ჯორჯია“], როგორც ელექტროენერგიის ერთ-ერთმა პირდაპირმა მომხმარებელმა – ელექტროენერგეტიკული ბაზრის ოპერატორის [ესკო] მონაცემებით, 2019 წელს 534.2 მილიონი კვტ/სთ ელექტროენერგია მოიხმარა, 2020 წელს კი გაცილებით ნაკლები – 131.7 მილიონი კვტ/სთ.

ივანიშვილის სახელთან დაკავშირებული „ბიტფური“ [იგივე „ბი ეფ დი სი ჯორჯია“], რომელმაც სახელმწიფოსგან ამდენი შეღავათი მიიღო, 2025 წლიდან ელექტროენერგიის პირდაპირი მომხმარებლების ჩამონათვალში აღარ არის. 

„ბათუმელები“ დაინტერესდა, რა წილი აქვს მაინინგის ბიზნესს ელექტროენერგიის ხარჯვაში? რა ბედი ეწია მაინინგის ბიზნესს საქართველოში?

• რა ირკვევა საჯარო მონაცემებით? 

საჯარო მონაცემების მიხედვით, მაინინგის ბიზნესი ისევ უმთავრესი ფაქტორია ელექტროენერგიის ბაზარზე, რის გამოც დენის ტარიფი გაძვირდა. ამას მოწმობს სემეკის ბოლო, 2025 წლის ანგარიშიც:

„2025 წელს წინა წელთან შედარებით პირდაპირი მომხმარებლების მიერ ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდა ძირითადად განპირობებულია გარკვეული კატეგორიის [მრეწველობის, ლითონის მადნების მოპოვება, მაინინგი და სხვა] პირდაპირი მომხმარებლების ელექტროენერგიის მოხმარების ზრდით,“ – აღნიშნულია სემეკის მიერ მომზადებულ ელექტროენერგიის ბაზრის მიმოხილვის დოკუმენტში.

ესკოს მონაცემებით, 2025-26 წლებში ელექტროენერგიის 10 ყველაზე მსხვილ პირდაპირ მომხმარებელს შორის მინიმუმ 3 კომპანიაა, რომელიც კრიპტო-სექტორს უკავშირდება. მათგან ორი უშუალოდ მაინინგ-ოპერატორია, მესამე კომპანია კი კრიპტო-ბიზნესის სხვა მიმართულებას წარმოადგენს.

კომპანია „ეიაიტექ სოლუშენსი“ 2025 წელს და ელექტროენერგიის ყველაზე დიდ მხარჯველების ათეულს შორის ახლაც მეორე ადგილზეა. ამ კომპანიას 2025 წელს 450.2 მლნ კვტ საათი დაუხარჯავს, 2026 წლის იანვარ-თებერვალში-მარტში – 61.5 მლნ კვტ საათი [შედარებისთვის, საქართველოს რკინიგზამ 2025 წელს 170, ხოლო მიმდინარე წლის სამ თვეში 40,3 მილიონი კილოვატსაათი ელექტროენერგია მოიხმარა].

კრიპტო ბიზნესთან არის დაკავშირებული ასევე კომპანია „ტექსპრინტ კორპორეიშენი“ – ისიც ელექტროენერგიის ყველაზე დიდ მხარჯველ კომპანიებს შორისაა. 2025 წელს ამ კომპანიამ 143.3 მლნ. კვტ. საათი დახარჯა, 2026 წლის იანვარ-თებერვალ-მარტში – 22.2 მლნ. კვტ საათი.

ამ ორ მსხვილ კომპანიას [„ტექსპრინტ კორპორეიშენი“ და „ეიაიტექ სოლუშენსი“]  ერთი და იგივე მესაკუთრე ჰყავს – ეთერ მთვრალაშვილი. „ბათუმელების“ სატელეფონო ზარს მან არ უპასუხა.

ელექტროენერგიის პირდაპირი და ყველაზე მსხვილი მომხმარებელი კომპანიების დასახლება ვთხოვეთ სემეკს, თუმცა სემეკმა ეს ინფორმაცია არ მოგვაწოდა. „ელექტროენერგიის პირდაპირი მომხმარებლების ეკონომიკური საქმიანობების შესახებ ინფორმაციას, შეგიძლიათ მოიძიოთ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ბიზნეს რეესტრში,“ – მოგვწერა სემეკმა საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის პასუხად.

საქსტატის ბიზნეს რეგისტრის მიხედვით კი, ორივე კომპანიის საქმიანობის სფეროა – „საინფორმაციო ტექნოლოგიების და კომპიუტერული მომსახურების სხვა საქმიანობები“.

საჯარო რეესტრის დოკუმენტებით არ დგინდება, არიან თუ არა ეს კომპანიები – „ტექსპრინტ კორპორეიშენი“ და „ეიაიტექ სოლუშენსი“ დაკავშირებული შპს „ბი ეფ დი სი ჯორჯიასთან“, რომელიც 2023 წლამდე იყო ელექტროენერგიის ყველაზე მეტად მხარჯველი კომპანიების ათეულში.

კომპანია „ბი ეფ დი სი ჯორჯიას“ მესაკუთრე ნიდერლანდებში დაფუძნებული კომპანიაა „ბითფური ჰოლდინგ ბი ვი“. „ბი ეფ დი სი ჯორჯიას“ დირექტორი ვლადიმერ შეყრილაძეა.

• კომპანია „ბი ეფ დი სი ჯორჯია“, იგივე „ბიტფურს“ და კომპანია „ეიაიტექ სოლუშენს“ ერთი და იგივე მისამართი აქვთ:

„ბი ეფ დი სი ჯორჯია“: თბილისი, გლდანის რაიონი, ომარ ხიზანიშვილის ქ., №264ა [თბილისის ტექნოლოგიური პარკის თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა]

„ეიაიტექ სოლუშენს“: თბილისი, გლდანის რაიონი, ქუჩა ომარ ხიზანიშვილი, N 264 [თბილისის ტექნოლოგიური პარკის თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა]

კომპანია „ტექსპრინტ კორპორეიშენი“ კი, რომელიც დღესაც ელექტროენერგიის ყველაზე მსხვილი მომხმარებლების ათეულშია, სხვა მისამართზეა, თუმცა ისიც თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში: საქართველო, ქალაქი ქუთაისი, ავტომშენებლის ქუჩა, N 88, [ქუთაისის ჰუალინგის თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა].

ამ ბაზარზე 2023 წლამდე ყველაზე მსხვილი კომპანია იყო „ბი ეფ დი სი ჯორჯია“, იგივე „ბიტფური“, 2024 წელს რამდენიმე წვრილი კომპანია ჩნდება, 2025 წლიდან კი, ყველაზე მსხვილი მოთამაშე ხდებიან: „ეიაიტექ სოლუშენს“ და „ტექსპრინტ კორპორეიშენი“.

კრიპტო-ბიზნესის მიმართულებას წარმოადგენს ასევე „თი ეფ ზი სერვისი“ [საქმიანობა – ელექტროტექნიკური და სამონტაჟო სამუშაოები, თბილისის ტექნოლოგიური პარკის თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში], რომელმაც 2025 წელს 104.4 მილიონი კილოვატ საათი ელექტროენერგია მოიხმარა.

კრიპტო-ბიზნესთან დაკავშირებულმა კიდევ ერთმა კომპანიამ „პროტექ კორპორეიშენ“ [საინფორმაციო ტექნოლოგიების და კომპიუტერული მომსახურების სხვა საქმიანობები, ქუთაისის ჰუალინგის თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში], 2024 წელს 107,3 მილიონი კილოვატ საათი ელექტროენერგია მოიხმარა.

საყოველთაოდ ცნობილია, რომ მაინინგს განსაკუთრებულად დიდი ელექტროენერგია სჭირდება და ეს სფერო გაუმჭვირვალე ბიზნესია, ამიტომაც, მაინინგის ბიზნესმა ფეხი ვერ მოიკიდა ევროპის ქვეყნებში.

სამაგიეროდ, აყვავდა საქართველოში.

საქართველოს ეროვნული ბანკი დღეს ზედამხედველობას უწევს მხოლოდ ვირტუალური აქტივების მომსახურების პროვაიდერებს [VASP – კრიპტო-ბირჟები, ციფრული საფულეები].

ნებისმიერი კომპანია, რომელიც კრიპტო-აქტივებთან დაკავშირებულ მომსახურებას ახორციელებს, ვალდებულია გაიაროს რეგისტრაცია და დააკმაყოფილოს ფულის გათეთრების საწინააღმდეგო და მომხმარებლის იდენტიფიკაციის სტანდარტები.

ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერების [VASP] რეესტრში დღევანდელი მონაცემებით 35 კომპანიაა [ისინი ძირითადად თბილისსა და აჭარაში არიან რეგისტრირებულები. ანუ, ესაა კომპანიები, რომლებიც არ არიან მაინერები, მაგრამ მართავენ კრიპტო-აქტივებს სხვისთვის, ცვლიან ან ინახავენ. 2026 წელს ასეთი ოთხი კომპანია დარეგისტრირდა]. 

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი ისაა, რომ მაინინგი შესაძლოა ცალკეულ პირებს ისე ჰქონდეთ, რომ არ ჰქონდეთ დაფუძნებული მაინინგის კომპანიები და გამოიმუშავებდნენ კრიპტოვალუტას, მაგალითად, სვანეთში, ან აფხაზეთში – სადაც საერთოდ არ იხდიან ელექტროენერგიის გადასახადს.

განსაკუთრებით სვანეთში ელექტროენერგიის მოხმარება რომ ისევ „კატასტროფულად დიდია“, ეს ამჯერადაც დაგვიდასტურეს „ენერგო პრო-ჯორჯიაში“.

იმიტომ, რომ ზუსტი მონაცემები არ არსებობს და ეს ბიზნესი გამჭვირვალე არ არის, შეუძლებელია მკაფიოდ იმის დანახვა: რა წილი უჭირავს ელექტროენერგიის ბაზარზე მაინინგს?

• რა მოგება აქვს სახელმწიფოს მაინინგით? 

„ეს არის პარაზიტი ენერგოვამპირი, რომელსაც საქართველოსთვის არაფერი მოაქვს. პარაზიტი კრიპტოვალუტის ქარხნები რომ დაიხუროს, არც დენი გაძვირდებოდა და არც მისი იმპორტი დაგვჭირდებოდა. ეს ქარხანა იმაზე მეტ ელექტროენერგიას მოიხმარს, ვიდრე მთელი კახეთი ერთად აღებული და ვიდრე „საქართველოს რკინიგზა“, ვიდრე „თბილისის მეტროპოლიტენი“.

ამ დროს ბიუჯეტში მისი შენატანი უფრო ნაკლებია, ვიდრე „მაკდონალდსის“ რომელიმე ერთი რესტორნის. ის იხდის უბრალოდ იქ დასაქმებული ადამიანების საშემოსავლო გადასახადს. სულ ესაა,“ – მკაფიო პოზიცია აქვს მაინინგის ბიზნესზე პოლიტიკოსს და პარლამენტის ყოფილ წევრს, ეკონომისტ რომან გოცირიძეს.

რომან გოცირიძის მოსაზრებით, არცერთ შემთხვევაში და არანაირი ლოგიკით მაინინგი თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაში არ უნდა იყოს და შეღავათებით არ უნდა სარგებლობდეს.

„ეს ზონებიც უნდა დაიხუროს. ყველაფერი საბაზრო ფასებში უნდა იყოს და კი ბატონო, არ არის პრობლემა. თუ ადამიანი ელექტროენერგიას მოიხმარს წისქვილ-კომბინატში, ფქვავს და შემოსავალს იღებს, რა პრობლემაა? ოღონდ მან უნდა გადაიხადოს ყველაფერში ფული, მათ შორის დენში.

დღეს კრიპტოვალუტის მოპოვება მთლიანად პარაზიტულია და არანაირ შემოსავალს ჩვენ არ გვაძლევს. პირიქით, ხშირად არალეგალურია, როგორც სვანეთში, ან ლეგალურია, როგორც გორში, ქუთაისში და გლდანში, ოღონდ ჩვენი ელექტროენერგიის გაძარცვის ხარჯზე.

საერთოდ კატასტროფა ხდება აფხაზეთში. რუსეთის სამხედრო ბაზებზე, ოჯახებში, საამქროებში, სარდაფებში, ვისაც და სადაც მოესურვება, დენი აქვს… აფხაზეთი მოიხმარს იმდენს, რამდენსაც ხარჯავს 1.5 მილიონი მოსახლეობის მქონე თბილისი,“ – ამბობს რომან გოცირიძე.

• უკავშირდება ეს ბიზნესი ბიძინა ივანიშვილს? 

„უზარმაზარი როლი შეაქვს დენის ტარიფების ზრდაში იმ პარაზიტ ორგანიზაციას, რომელიც დააფუძნა გლდანსა და გორში ივანიშვილმა და რომელსაც ჰქვია კრიპტოვალუტის მოპოვება… ივანიშვილთან დაკავშირებული ადამიანები ამბობენ, რომ ივანიშვილმა გაყიდა ეს ქარხანა, ვიღაც კანადელს მიყიდაო, მაგრამ არ ვიცი, რეალურად რა მაქინაციები ჩაატარა. ჩემი ინფორმაციით, „ბიტფური“ ჩაანაცვლა „ეიაიტექ სოლუშენსმა“ და ისევ იგივე საქმეს აკეთებს. ეს ბიზნესი ისევ არ იხდის არავითარ გადასახადს საშემოსავლოს გარდა.

ორი წლის წინ ითქვა: გაყიდა ივანიშვილმა „მტკვარი ჰესიო“ და ახლა გაირკვა, რომ გაყიდული „მტკვარი ჰესის“ მშენებლობას აგრძელებს. სინამდვილეში ეს კი არ გაუყიდია, არამედ რაღაც მანიპულაციები ჩაატარა ქონების გადამალვის, ან გადასახადებისგან არიდების გამო,“ – გვიყვება რომან გოცირიძე.

ეკონომისტი ყურადღებას ამახვილებს იმაზეც, რომ ელექტროენერგია, რომელიც ახლა უკვე 33%-ით გაგვიძვირდა, არის, მათ შორის, იმპორტირებულიც, ან ვყიდულობთ გაზს რუსეთში და ვამუშავებთ, მაგალითად, თბოსადგურს გარდაბანში.

„ასე ხდება ზამთარში, პიკურ თვეებში ელექტროენერგიის მიწოდება, ელექტროენერგია ძვირდება იმპორტის გამოც და იმპორტირებული გაზიდან ელექტროენერგიის გამომუშავების გამო. ამიტომაცაა, რომ მაინინგის ქარხანა დამონტაჟებულია ძირითადად ისეთ ქვეყნებში, სადაც ელექტროენერგიას ჭარბად აწარმოებენ, ან ცივი ქვეყანაა – სერვერების ამ სისტემას სჭირდება მუდმივი გაგრილება და ამაში იხარჯება ელექტროენერგიის დიდი რესურსი…

რომ არა შეღავათები, რაც ივანიშვილმა მიიღო, ეს ბიზნესი არ იქნებოდა საქართველოში“, – განმარტავს რომან გოცირიძე.

• ისევ აწარმოებენ სვანეთში კრიპტოვალუტას? – „2026 წელს ელ.ენერგიის მოხმარება სვანეთში ისევ კატასტროფულად დიდია“

იმის მიუხედავად, რომ 5 წლის წინ, 2021 წელს სვანეთში ხატზე დაიფიცეს, მაინერებს ყველა გამოვრთავთო, „ენერგო პრო-ჯორჯიას“ მონაცემებით, სვანეთში ელექტროენერგიის მოხმარება „ისევ კატასტროფულად დიდია“.

ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ  სვანეთში ისევ აქტიურად არიან დაკავებული არალეგალური მაინინგით, რადგან სვანეთში დენი უფასოა.

„მესტიაში, განსაკუთრებით ბოლო ერთ წელიწადში, კატასტროფულად გაზრდილია ელექტროენერგიის მოხმარება. ამის მიზეზი არის ადგილზე გახსნილი კრიპტოვალუტის მწარმოებელი პუნქტები, რომლებიც იტაცებენ დიდი რაოდენობით ელექტროენერგიას“, – განაცხადა კომპანია „ენერგო-პრო ჯორჯიამ“ 2020 წელს.

რა შეიცვალა სვანეთში? – ვკითხეთ „ენერგო პრო-ჯორჯიას“ პრესცენტრს.

„2026 წელს ელ.ენერგიის მოხმარება სვანეთში ისევ კატასტროფულად დიდია,“ – მოგვწერეს „ენერგო პრო-ჯორჯიადან“, სადაც ასევე გაგვიზიარეს ოფიციალური სტატისტიკა. სვანეთში ელ.ენერგიის მოხმარების ზრდა ბოლო 5 წლის განმავლობაში „ენერგო პრო-ჯორჯიას“ მონაცემების მიხედვით ასე გამოიყურება:

2020 წელი – 91 117 245 კვტ.სთ;
2021 წელი – 101 568 155 კვტ.სთ;
2022 წელი – 121 739 191 კვტ.სთ;
2023 წელი – 120 275 154 კვტ.სთ
2024 წელი – 124 692 913 კვტ.სთ
2025 წელი – 132 952 736 კვტ.სთ

მაგალითად, 2025 წელს მოსახლეობისთვის მოქმედი ყველაზე დაბალი ტარიფი [14,7 თეთრი] რომ ავიღოთ, ამავე წელს სვანეთში დახარჯული დენის გადასახადი ჯამში მინიმუმ 19 544 052 ლარი იქნებოდა.

„სოციალისტური სიმახინჯის მაგალითია სვანეთის მომარაგება უფასო ელექტროენერგიით. ამან გამოიწვია მისი უყაირათო მოხმარება, განსაკუთრებით კი, კრიპტოვალუტის კუსტარული მოპოვება, რასაც მოჰყვა ელექტროენერგიის დეფიციტი და ადგილობრივი ენერგოსისტემის დაზიანება ზედმეტი დატვირთვის გამო.

რა უნდა გაეკეთებინა მთავრობას? მას უნდა მოეხდინა მომსახურების მონეტიზაცია, ანუ ფულის მიცემა განსაზღვრული მოცულობის ელექტროენერგიის შესაძენად. დახარჯავდა ამ ფულს არაყში? – ეს მისი ნება იქნებოდა, გადაჰკრავ არაყს, გაგეთიშება შუქი.

ნაცვლად იმისა, რომ კონკრეტული მომხმარებლისთვის შეეწყვიტათ დენის მიწოდება, ჩააბნელეს მთელი სვანეთი, დააწესეს გრაფიკი. ამით დაზარალდა წესიერი გადამხდელი. ახლა დაიწყება კრიპტოვალუტის მომპოვებლების წინააღმდეგ ომი. არა და რაში არიან ისინი დამნაშავეები: არის იაფი დენი, დადგეს სერვერი. ეს სულაც არაა უკანონო საქმიანობა. დააწესე ელექტროენერგიის საბაზრო ფასი და მორჩება ყველაფერი.

კრიპტოვალუტის მოპოვება კი არ არის დანაშაული, არამედ დანაშაულია დენის მოპარვა. სვანეთის შემთხვევაში არც უკანონო მაინინგთან გვაქვს საქმე და არც ქურდობასთან, უბრალოდ, დენია უფასო, ანუ მთავრობაა უტვინო,“ – აღნიშნა რომან გოცირიძემ „ბათუმელებთან“.

• და ბოლოს: 

პირველი აპრილიდან დენში უკვე 33 %-ით ძვირს გადავიხდით, ვიდრე მანამდე ვიხდიდით. ეს ნიშნავს იმას, რომ თუ აქამდე თვეში 10 ლარის ელექტროენერგიას ხარჯავდით, ახლა იგივე რაოდენობით ელექტროენერგიის მოხმარების დროს გადაიხდით 13.32 ლარს.

30 ლარს თუ იხდიდით – 38.94 ლარს გადაიხდით

50 ლარს თუ იხდიდით – 64.18 ლარს გადაიხდით

100 ლარს თუ იხდიდით – 124.97 ლარს გადაიხდით.

საქართველოში ელექტროენერგიის დეფიციტი დროში იმ პერიოდს ემთხვევა, როცა ქვეყანაში კრიპტოვალუტის წარმოება დაიწყო.

2014 წლამდე ანუ იმ დრომდე, ვიდრე ქვეყანაში არავინ არაფერი იცოდა ბიტკოინებზე, საქართველო სტაბილურად მოიხმარდა მაქსიმუმ 6 მილიარდ კვტ/სთ ელექტროენერგიას. 2020 წელს 12.1 მლრდ კვტ/საათამდე გაიზარდა. 2025 წელს – 14.614 მლრდ კვტ/საათი. 

ამ დროს ერთი ბიტკოინის ფასი [რომელიც საკმაოდ ცვალებადია], მაგალითად, 2021 წელს coinmarketcap–ის მონაცემებით, 58.5 ათასი აშშ დოლარია, 2026 წელს – 66 ათასი დოლარი.

• 2025 წელს ელექტროენერგიის მოხმარებამ შეადგინა 14,614 მლნ კვტ.სთ, რაც 2024 წელთან შედარებით გაზრდილია 3.2%-ით.

2025 წელს ბიტკოინის გამომუშავებაზე საქართველოს ელექტროენერგიის 5% დაიხარჯა. სემეკისთვის წარდგენილი სტატისტიკის თანახმად, ამ საქმიანობით დაკავებული კომპანიების გამომუშავება სამჯერ გაიზარდა და 752 მილიონი კილოვატ საათი შეადგინა. რაც შეეხება 2026 წლის მონაცემებს, სემეკის ინფორმაციით, წელს იანვარ-თებერვალში ამ კომპანიების ჯამური მოხმარება 86.7 მილიონი კილოვატ საათი იყო, რაც საქართველოს ელექტრომოხმარების 3%-ია.

ამ თემაზე:

სამოქალაქო აქტივისტი თამარ იარაჯული აცხადებს, რომ სახელმწიფოს მოთხოვნით „თიბისი“ ბანკმა პირადი ანგარიში გაუუქმა. პირდაპირ ჩართვაში, რომელიც თამარ იარაჯულმა მთავრობის კანცელარიიდან გააკეთა, ამბობს, რომ მას ქველმოქმედების მიზნით ჩარიცხული თანხების ქვითრებს სთხოვს უსაფრთხოების სამსახური.

„თიბისი“ ბანკმა გამიუქმა პირადი ანგარიში. როცა მოვითხოვე განმარტება, არაოფიციალურად მითხრეს, რომ სახელმწიფო უსაფრთხოება ითხოვს ჩემს პირად ანგარიშზე დარიცხული საქველმოქმედო თანხების შესახებ ინფორმაციას. ანუ, ტერორიზმის და ფულის გათეთრების მუხლი მომიყენეს, წარმოგიდგენიათ ხომ?

მე მყავს აუტისტური სპექტრის მქონე შვილი, რომელსაც რამდენიმე მძიმე ოპერაცია გავუკეთე საზღვარგარეთ. ასევე, ჩემს მეორე შვილს სჭირდება ძვირადღირებული მკურნალობა უცხოეთში და რადგან სახელმწიფო არ გვაფინანსებს, საზოგადოების მიერ შემოწირული თანხებით წავიყვანე შვილი უცხოეთში.

ახლა კი, როგორც გავიგე, ამ თანხების შესახებ ითხოვს სახელმწიფო ინფორმაციას. ქვითრები უნდა წარმოადგინოო, რაც შეუძლებელია. ვინ ინახავს დღეს ქვითარს. ანუ საკვები რომ ვუყიდე ჩემ შვილს და წამალი ამის ქვითრები უნდა შემენახა?“ – ამბობს თამარ იარაჯული „ბათუმელებთან“.

მისი თქმით, წლებია სახელმწიფოს თავისი შვილების მკურნალობაზე დახმარებას სთხოვს, ახლა კი ხალხის მიერ დარიცხული შემოწირულობების გამო, ფულის გათეთრებას ედავებიან.

„ოთხი წელია ლამის მათხოვრად ვიქეცი, რომ ჩემი შვილები გადავარჩინო. სამი წელია ვეხვეწები სახელმწიფოს, რომ აქ შეგვიქმნას იმ დაავადების მკურნალობის პროტოკოლი, რომელიც ჩემს შვილს სჭირდება და უცხოეთში წასვლა არ დაგვჭირდება, მაგრამ ეს პროტოკოლი არ შექმნეს. ახლა, როცა სამ-ოთხ თვეში, ხან ერთი შვილი და ხან მეორე, ხალხის დახმარებით მიმყავს სამკურნალოდ, ამის ქვითრები უნდა შემენახა თურმე.

მე რა დოკუმეტებიც მქონდა ხელთ, ყველაფერი გადავუგზავნე ბანკს და დღეს, დღის ბოლომდეც არ დამაცადეს, გამიუქმეს ანგარიში. ფაქტობრივად, დამასანქცირა სახელმწიფომ. ჩემი შვილების ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობის გამო დიდი ხანია არ გამოვსულვარ გარეთ, მაგრამ გუშინ, დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მქონე ბავშვების მშობლების აქციაზე ვიყავი, მხარდაჭერის მიზნით, რადგან ეს ადამიანები წამალს ითხოვენ თავიანთი შვილებისთვის. სავარაუდოდ, ჩემი აქტიურობა არ მოეწონათ“, – ამბობს თამარ იარაჯული.

მისი თქმით, ის დღეს, 22 აპრილს მივიდა „თიბისი“ ბანკში და ითხოვდა იმ ოქმის ასლს, რომელიც მის ანგარიშებთან დაკავშირებით შედგა.

„მეორე ის, რომ რაზეც სახელმწიფო უნდა იღებდეს პასუხისმგებლობას, იმაზე მე ნუ მთხოვს პასუხს. ამ ანგარიშების გაუქმებით ჩემი შვილი ვეღარ წავა იმ გამოკველვებზე, რომელსაც თავად ჯანდაცვის სამინისტრო მიწერს კონსილიუმების საფუძველზე. ჟანგბადსაც ვერ აწვდიან ჩემს შვილს, როცა მდგომარეობა მწვავდება და სახალხო დამცველთანაც დევს ამის შესახებ მოკვლევაზე ჩემი მოთხოვნა. ფაქტობრივად გაწირეს ჩემი ოჯახი“, – ამბობს თამარ იარაჯული.

თამარ იარაჯული ამბობს, რომ ის სახელმწიფო კანცელარიასთან შიმშილობას იწყებს. „იქამდე ვიშიმშილებ, სანამ აღარ დამჭირდება მათხოვრობა ფეისბუქით და ჩემ შვილს პენსია გაუხდება 1500 ლარი, რადგან რეალურად, ეს თანხაც კი არ ჰყოფნის ჩემი შვილის საჭიროებებს. ძალიან ხშირად, ქცევა ირღვევა და ცუდად ხდება და ამის გამო ექიმები დიაზეპამინს ჩრიან პირში. მე არ ვაპირებ შევცვალო ჩემი შვილის საჭიროებები.

სანამ არ შემუშავდება პროტოკოლი იმ დაავადებების, რომელიც ჩემ შვილს აქვს და სანამ არ აიღებს სახელმწიფო პასუხისმგებლობას უცხოეთში მკურნალობაზე, ბილეთების, სასტუმროს და სხვა ხარჯებზე.

სახელმწიფო რასაც გვიფინანსებს, ერთი იმდენზე მეტი, გზას, სასტუმროს და კვებას სჭირდება. აქედან გამომდინარე, სანამ ჩემი ყველა ეს მოთხოვნა არ იქნება შესრულებული, არ ვაპირებ შიმშილობის შეწყვეტას, თუნდაც  ჩემი სიცოცხლე დავტოვო აქ. მაგრამ შევეცდები დავრჩე ცოცხალი და ისე გავიმარჯვო იმ უსამართლობაზე, რაც დღეს გააკეთეს.

არც ქოლგა მინდა, არც „პუფი“, არც კარავი – სიკვდილი მინდა ამ შენობასთან, რომ სამაგალითოდ მაინც დარჩეს ეს ამბავი. თქვენს შვილებს აჭამეთ 420 ლარი და თქვენი ხარჯები გამოითხოვეთ ბანკიდან“, – ამბობს თამარ იარაჯული.

თამარ იარაჯული დღეს კანცელარიაში, შესაბამის პირებთან იტხოვდა შეხვედრას, თუმცა მას შენობაში გაჩერების უფლება არ მისცეს. „შეხვდნენ ირაკლი კობახიძეს და გადმომცენ ოქმი, ირღვევა თუ არა ჩემი და ჩემი შვილების უფლებები.

მე ვარ დედა, მხარდამჭერი და ჩემი ანგარიშები გაუქმდა, დედა, რომელსაც ყოველ სამ თვეში დაჰყავს შვილი საზღვარგარეთ და სიცოცხლეს უნარჩუნებს“, – ამბობს თამარ იარაჯული.

„ბათუმელები“ ესაუბრა თამარ იარაჯულის ერთ-ერთ შვილს, გიორგი ნიშნიანიძესაც, რომელიც ადასტურებს მისი მშობლის საბანკო ანგარიშების გაუქმებას. მისი თქმით, ბანკი პირადი გადარიცხვების შესახებაც ითხოვს ინფორმაციას.

„იყო ასეთი მესიჯიც, რომ თამარ იარაჯულს სთხოვენ მისი მეუღლის, ანუ მამაჩემისგან, ავთანდილ ნიშნიაძისგან ჩარიცხული თანხების ამონაწერებს. რა მიზნით ურიცხავთ ერთმანეთს და სად მიგაქვთ ეს თანხებიო. „ქეშად“, რომ გამოგაქვთ, ის თანხები სად მიგაქვთო და ასე შემდეგ.

როცა ბანკს განმარტება მოვთხოვეთ, თუ რის საფუძველზე ითხოვდა ამ ინფორმაციას, მოგვწერეს 21-ე პრიმა მუხლი, საქართველოს კერძო ბანკების შესახებ კანონის მიხედვითო. როგორც იურისტებმა აგვიხსნეს, ეს არის ტერორიზმის და ფულის გათეთრების მუხლი“, – ამბობს გიორგი ნიშნიანიძე.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა თიბისი ბანკსაც და მომხდართან დაკავშირებით კომენტარი სთხოვა. ბანკში გვითხრეს, რომ გაერკვევიან სიტუაციაში და შემდეგ გვიპასუხებენ.

______________

ამ თემაზე:

სახალხო დამცველის სპეციალური ანგარიშის მიხედვით, რომელიც დღეს, 22 აპრილს გამოქვეყნდა, 2025 წელს 60+ ასაკის 766 ქალი გახდა ძალადობის მსხვერპლი, 314 კი – კაცი.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, ხანდაზმულებზე ძალადობის მაჩვენებელი გაცილებით მაღალი იყო 2024 წელს, როცა 860 ხანდაზმული ქალი გახდა ძალადობის მსხვერპლი. კაცების შემთხვევაში კი ეს  რიცხვი 298 იყო.

როგორც ანგარიშში ვკითხულობთ, საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ძალადობის მსხვერპლ ქალთა რაოდენობა წლების განმავლობაში მნიშვნელოვნად აღემატება მამაკაცთა რაოდენობას, „რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ხანდაზმული ქალები ძალადობის განსაკუთრებულად მაღალი რისკის ჯგუფს მიეკუთვნებიან“.

ამავე წყაროს მონაცემებით, მაგალითად, 2021 წელს, ქალებშიც და მამაკაცებშიც, ოჯახში ძალადობის ფაქტებზე გამოცემული შემაკავებელი ორდერების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი იკვეთება.

„ხოლო ბოლო წლებში გაზრდილია ოჯახში ძალადობის ფაქტებზე ქალ მსხვერპლებზე გამოცემული შემაკავებელი ორდერების რაოდენობა. ყველაზე ხშირია ოჯახში ძალადობის ფსიქოლოგიური და ფიზიკური სახეები“ – წერს ომბუდსმენი.

ამავე ანგარიშში წერია, რომ ოჯახში ძალადობის სახეების სტატისტიკა ასაკის მიხედვით არ არის ჩაშლილი, შესაბამისად, სრული სურათის დანახვა რთულია.

„სტატისტიკური მონაცემების სიღრმისეული ანალიზი შესაძლებელს გახდიდა დაგვენახა ხანდაზმულ პირებზე ძალადობის მახასიათებლები, ხოლო პასუხისმგებელ უწყებებს დაეხმარებოდა უფრო ეფექტიანი და სპეციალურად ხანდაზმულ პირებზე მორგებული პრევენციისა და დაცვის და დახმარების ღონისძიებების დაგეგმვაში“- ნათქვამია ომბუდსმენის ანგარიშში.

ანგარიშში ასევე წერია, რომ ხანდაზმულებისათვის, რომლებიც არ არიან მოთავსებულები მსხვერპლთა დროებით საცხოვრებელში, მაგრამ სჭირდებათ ძალადობისგან დაცვა, ფსიქოლოგიური, სოციალური რეაბილიტაცია და იურიდიული და სამედიცინო დახმარება, მომსახურება ხორციელდება „სოციალური რეაბილიტაციისა და ბავშვზე ზრუნვის სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში, რომლის ერთ-ერთი კომპონენტია ხანდაზმულთა და შშმ პირთა სათემო მომსახურებით უზრუნველყოფის ქვეპროგრამა.

ქვეპროგრამის მიზანია ხანდაზმულთა და შშმ პირთა დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშეწყობა, მათი სოციალური ინტეგრაცია, ალტერნატიული მომსახურებების განვითარება. ხანდაზმული იღებს შემდეგ სერვისებს – საცხოვრებელი და საკვები, სამედიცინო მომსახურება, სოციალური რეაბილიტაცია.

ასევე, ხანდაზმული, დადგენილი სტანდარტების მიხედვით, დაცულია დაწესებულებაში ძალადობისაგან. თუმცა სერვისი არ უზრუნველყოფს ძალადობის ან/და ოჯახში ძალადობის ხანდაზმულ მსხვერპლთა/დაზარალებულთა, ასევე სავარაუდო მსხვერპლთა დაცვას/დახმარებაზე მორგებულ დამოუკიდებელ და მიზნობრივ პროგრამას.

ანგარიშის მიხედვით, 2025 წლის მონიტორინგის შედეგების მიხედვით, ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფრებში ხანდაზმული ბენეფიციარების რაოდენობა, ზოგადად, დაბალია, თუმცა, „მიუხედავად ამისა, გამოვლინდა რიგი პრობლემები, რომლებმაც, შესაძლოა, წარმოქმნას ხანდაზმულ პირთა განსაკუთრებულ საჭიროებებთან დაკავშირებული სისტემური გამოწვევები“.

განსაკუთრებულ პრობლემას წარმოადგენს თავშესაფრებში ისეთი ხანდაზმულების განთავსების საკითხი, რომლებსაც შეზღუდული აქვთ თვითმოვლის შესაძლებლობები.

კერძოდ, თავშესაფრებში არ არის გათვალისწინებული შესაბამისი სერვისები და საკმარისი რაოდენობის სპეციალიზებული პერსონალი, რომელიც უზრუნველყოფდა თვითმოვლის შესაძლებლობის არმქონე ბენეფიციარებზე ყოველდღიურ ზრუნვას.

„შედეგად, მნიშვნელოვნად იზრდება მედდის სამუშაო დატვირთვა, რაც უარყოფითად აისახება როგორც მომსახურების ხარისხზე, ისე პერსონალის პროფესიულ რესურსებზე“- წერია ანგარიშში.

ამავე წყაროს ცნობით, ზრუნვის სააგენტოდან გამოთხოვილი ინფორმაციის თანახმად, სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტოს სტრუქტურულ ერთეულებში – თავშესაფრის მომსახურებით 2024 წლის განმავლობაში თვითმოვლის შესაძლებლობის არმქონე ექვსმა ხანდაზმულმა ისარგებლა.

„სააგენტოს მიერ მოწოდებული ინფორმაციით, ბენეფიციართა უმეტესობას აღენიშნებოდა მოძრაობის ფუნქციური შეზღუდვები და სჭირდებოდა დამხმარე მომსახურება სანიტარიულ-ჰიგიენური ნორმების დაცვის პროცესში, რასაც ძირითადად უზრუნველყოფდა სამედიცინო პერსონალი (მედდა).

ბენეფიციართა თავშესაფრებში ყოფნის ვადა მერყეობდა 5-დან 10 თვემდე. ასევე, აპარატისთვის მოწოდებული ინფორმაციით, სააგენტოს სტრუქტურულ ერთეულებში (თავშესაფრები) დასაქმებულ სამედიცინო პერსონალს (მედდა) არ გააჩნია სპეციალიზებული კვალიფიკაცია გერიატრიული მოვლის მიმართულებით.

მონიტორინგის შედეგად გამოვლინდა, რომ თავშესაფრების ნაწილი უარს აცხადებს იმ ბენეფიციართა მიღებაზე, რომელთაც შეზღუდული აქვთ თვითმოვლის შესაძლებლობები, რაც პრაქტიკაში ზღუდავს ამ ჯგუფის ხელმისაწვდომობას შესაბამის სერვისებზე.

ამავე დროს, ცხელი ხაზის ოპერატორებისგან მიღებული ინფორმაციით, თავშესაფრის სერვისით სარგებლობა ფორმალურად ხელმისაწვდომია ნებისმიერი პირისთვის; თუმცა თვითმოვლის შესაძლებლობების არმქონე ბენეფიციართა შემთხვევაში, პრაქტიკაში უპირატესობა ენიჭება მათ გადამისამართებას სპეციალიზებულ დაწესებულებაში.

დამატებითი პრობლემაა დემენციის მქონე ბენეფიციარების ძალადობის მსხვერპლთა თავშესაფრებში განთავსება. ერთ-ერთი თავშესაფრის ხელმძღვანელის თქმით, დემენციის მქონე ძალადობის მსხვერპლი პირებისათვის ფსიქოსოციალური რეაბილიტაცია რთულია და მათი გაძლიერება წარმოშობს გარკვეულ დაბრკოლებებს.

ფაქტობრივად, ამ სახის სერვისები დემენციის მქონე ბენეფიციარებისთვის ნაკლებად ეფექტიანია და შესაძლოა არ იძლეოდეს მათი მდგომარეობის გაუმჯობესების ან რეალური მხარდაჭერის შესაძლებლობას.

ეს ყოველივე აჩენს შესაბამისი ალტერნატიული სერვისების ან არსებული სერვისის ფარგლებში სპეციალიზებული ზრუნვის საჭიროებას“.

ანგარიშის მიხედვით, ხანდაზმულ ბენეფიციარზე პერსონალის მხრიდან განხორციელებული ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის, ან ერთმანეთის მიმართ ეკონომიკური, ფსიქოლოგიური და ფიზიკური ძალადობის შემთხვევები ხშირი არ ყოფილა, „თუმცა დაწესებულებებში ხანდაზმულთა ზრუნვის, ძალადობის პრევენციის, პროტოკოლირებისა და მართვის, ფსიქიატრიული შემთხვევის შეცნობისა და მართვის, ასევე, ხანდაზმულთა ფსიქოსოციალური რეაბილიტაციის საკითხების მცოდნე თანამშრომელი არ ჰყოლიათ.

დაწესებულებებში დანერგილი არ ყოფილა რთული ქცევის, ძალადობის ან სტრესის მართვის ტექნიკები, ხანდაზმული ბენეფიციარების ზრუნვის სისტემა არ იცნობდა ძალადობისა და დისკრიმინაციისაგან დაცვის სახელმწიფო სტანდარტების მოთხოვნებს.

მომსახურებაში შემუშავებული არ ჰქონიათ ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობისაგან დაცვის შიდა რეგულაციები, „ადმინისტრაცია და პერსონალი უარყოფდა ძალადობის შემთხვევების არსებობას და „ძალადობის შემთხვევების რეგისტრირების ჟურნალები’’ არ იწარმოებოდა“- ვკითხულობთ ანგარიშში.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში 2012 წელს შესული ცვლილების მიხედვით, ოჯახში ძალადობა სისხლის სამართლის დანაშაულად მიიჩნევა, თუმცა ხანდაზმულ პირთა მიმართ ძალადობა ცალკე არ არის გამოყოფილი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კანონმდებლობაში ხანდაზმული ადამიანები, როგორც ძალადობის მსხვერპლები, ცალკე მოხსენიებულები არ არიან.

მნიშვნელოვანია, რომ „საქართველოს ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნულ სტრატეგიაში“ (2022−2030 წლებისთვის) პირველად გაჩნდა ჩანაწერი ხანდაზმულ პირთა უფლებების დაცვის და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობის გაძლიერების შესახებ და გაიწერა შესაბამისი მიზნები და ამოცანები.

მათ შორის, ერთ-ერთი ამოცანაა ხანდაზმულთა დაცვა მათზე ძალადობის ეფექტიანი გამოვლენის, რეაგირებისა და პრევენციის გზით“- ნათქვამია სახალხო დამცველის სპეციალურ ანგარიშში.

საყოველთაო აღწერის დაზუსტებული მონაცემებით აჭარაში 402 929 ადამიანი ცხოვრობს, აქედან ნახევარზე მეტი – 235 668 ადამიანი ცხოვრობს ბათუმში. ანუ აჭარის მთლიანი მოსახლეობის 58,4 პროცენტი.

რაც შეეხება სხვა მუნიციპალიტეტებს, საქსტატის მიერ დაზუსტებული მონაცემები ასეთია:

• ქედის მუნიციპალიტეტი – 14 697 ადამიანი
• ქობულეთის მუნიციპალიტეტი – 74 027
• შუახევის მუნიციპალიტეტი  – 11 104
• ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი – 51 091
• ხულოს მუნიციპალიტეტი – 16 342

ამავე დაზუსტებული მონაცემებით, 2024 წლის 14 ნოემბრის მდგომარეობით, საქართველოს მოსახლეობის რიცხოვნობამ 3 929 581 კაცი შეადგინა, რაც 0,4 პროცენტით [15 581-ით] მეტია 2025 წლის ივნისში გამოქვეყნებულ [3 914 000 კაცი] წინასწარ მონაცემთან შედარებით. აქვე აღსანიშნავია, რომ საქსტატის მიერ გამოქვეყნებული მონაცემებით 2025 წლის 1-ლი იანვრის მდგომარეობით მოსახლეობის რიცხოვნობა იყო 3 704 500.

აღწერის დაზუსტებული მონაცემების მიხედვით საქართველოს მოსახლეობის 52 პროცენტი [2 048 577 კაცი] ქალია, ხოლო 48 პროცენტი [1 881 004 კაცი] – კაცი. ქალების წილი შედარებით მაღალია თბილისსა და ქუთაისში და შეადგენს 54 პროცენტს, ხოლო შედარებით დაბალია ქედის, ხელვაჩაურის, ხარაგაულის, საგარეჯოს, მარნეულის მუნიციპალიტეტებში და შეადგენს 49 პროცენტს.

აღწერის დაზუსტებული მონაცემების მიხედვით აჭარაში 402 929 ადამიანიდან 196 771 კაცი და 206 158 ქალი ცხოვრობს. წინასწარი შედეგებით კი, რომელიც 2025 წლის ივნისის ბოლოს გამოქვეყნდა, აჭარაში 401 100 ადამიანიდან 193 700 კაცი, ხოლო 207 300 ქალი იყო.

„საქართველოში მოსახლეობის და სასოფლო-სამეურნეო აღწერა ჩატარდა 2024 წლის 14 ნოემბრიდან 31 დეკემბრის პერიოდში. აღწერამ მოიცვა ქვეყნის მთელი ტერიტორია, ოკუპირებული ტერიტორიების გარდა.

საერთაშორისო მეთოდოლოგიის მიხედვით, აღწერას დაექვემდებარა ქვეყანაში მუდმივად მცხოვრები საქართველოს ყველა მოქალაქე, ასევე ქვეყნის ტერიტორიაზე მყოფი უცხო ქვეყნის მოქალაქეები და მოქალაქეობის არმქონე პირები“ – წერს საქსტატი.

საქსტატის ინფორმაციით, საქართველოს 2024 წლის მოსახლეობის და სასოფლო სამეურნეო აღწერის საბოლოო, დეტალური შედეგები [მათ შორის ეროვნებისა და მოქალაქეობის მიხედვით] გამოქვეყნდება 2026 წლის ივნისის ბოლოს.

ამავე თემაზე:

მთავარი ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან

„მისთვის აუცილებელი ფსიქოტროპულ მედიკამენტის დანიშვნას მსჯავრდებული თვეზე მეტია ითხოვს… ადმინისტრაციის მხრიდან გულგრილი მოპყრობის გამო, მსჯავრდებული ერთ კვირაზე მეტია შიმშილობს პროტესტის ნიშნად,“ – ამბობს ადვოკატი ნესტან ანანიძე. იგი ერთ-ერთი პატიმრის ინტერესებს იცავს, რომელიც ლაითურის პირველ დაწესებულებაშია მძიმე ფსიქოლოგიური და მენტალური ჯანმრთელობის მდგომარეობით.

ადვოკატი განმარტავს, რომ პენიტენციური დაწესებულების ადმინისტრაცია პატიმარს საჭირო დოზით მედიკამენტებს არ უნიშნავს, პატიმარს აქვს დანიშნული კონკრეტული მედიკამენტები, რომელსაც არასაკმარისი რაოდენობით აძლევენ. ის იღებს მხოლოდ დილის დოზას, თუმცა მას ესაჭიროება ასევე საღამოს იგივე ოდენობით წამლის მიღება. პატიმარი სწორედ ამ გრაფიკით იღებდა მედიკამენტებს ქუთაისის N2 პენიტენციურ დაწესებულებაში, ვიდრე გადმოიყვანდნენ ლაითურის N1 პენიტენციურ დაწესებულებაში.

პრობლემის მოგვარების თხოვნით ადვოკატს 2026 წლის 8 აპრილს მიუმართავს სპეციალური პენიტენციური სამსახურისთვის, მაგრამ ადვოკატს პასუხი ჯერ კიდევ არ მიუღია. 16 აპრილს ციხეში მისულ ადვოკატისთვის კიდევ უფრო მეტად დაუძლურებულ პატიმარს უთქვამს, რომ მან თვითმკვლელობაც სცადა.

„… მითხრა, რომ ჩაამსხვრია სარკე და თავის დაზიანებას აპირებდა, რა დროსაც საკანში შევიდნენ პენიტენციური სამსახურის თანამშრომლები. ამის მიზეზი არის ლაითურის N1 პენიტენციური დაწესებულების ადმინისტრაციის მხრიდან მსჯავრდებულის მიმართ გამოხატული გულგრილობა და სათანადო სამედიცინო მომსახურების გაწევაზე უარის თქმა.

მას კვლავ აღენიშნება შფოთვა და უძილობა, ღამის განმავლობაში სძინავს მხოლოდ ოთხი საათის განმავლობაში. აქვს ნევროზი და ფსიქოლოგიურად აღგზნებულია, რაც მათ შორის პენიტენციური სამსახურის თანამშრომლების მიმართ აგრესიაშიც გამოიხატება. მისი ამ მდგომარეობიდან გამომდინარე, არაერთხელ ითხოვა წამლის დოზის გაზრდა, დილით და საღამოს ერთი და იგივე დოზის მიღება, რაზეც უარი უთხრეს.

ამის ნაცვლად სამედიცინო პერსონალი მსჯავრდებულს სთავაზობს სხვა წამლის მიღებას, რომელიც იწვევს კუნთების მოდუნებას და არა რეალურად ფსიქოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესებას.

ასევე, მენტალური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაში ეხმარებოდა კვირაში ორჯერ სავარჯიშო დარბაზში ვიზიტი, რაზეც უკვე აღარ რთავენ ნებას და შესაბამისად შეზღუდული აქვს სოციალური აქტივობებით დაკავების შესაძლებლობაც. პატიმრის ფსიქოლოგიური მდგომარეობა დაამძიმა შემთხვევამ, როდესაც მას ოჯახის წევრების მიერ მიწოდებული ტანსაცმელი შეუტანეს აშკარად განზრახ დაზიანებულ მდგომარეობაში. ტანსაცმლის გამოყენება ფაქტობრივად შეუძლებელი იყო.

ადმინისტრაციის მხრიდან გულგრილი მოპყრობის გამო, მსჯავრდებულმა ერთ კვირაზე მეტია დაიწყო შიმშილობა პროტესტის ნიშნად, იგი იღებს მხოლოდ წყალს, უარს აცხადებს ექიმების მომსახურებაზე. უკვე უჭირს მეტყველება, მოძრაობა, ფეხზე დგომა, აქვს თავბრუსხვევა და საერთო სისუსტე.

ასევე, მსჯავრდებული გადაიყვანეს სპეციალურ საკანში მარტო.

იგი ითხოვს სათანადო მოპყრობას ადმინისტრაციის მხრიდან, მედიკამენტების დანიშვნას ფსიქიატრის მხრიდან შესაბამისი დოზით და იუსტიციის სამინისტროსა და ჯანდაცვის სამინისტროს მხრიდან N1 პენიტენციური დაწესებულების ფსიქიატრის მიმართ მის მიერ განხორციელებული გადაცდომების თაობაზე სათანადო რეაგირებას,“ – აღნიშნულია წერილში, რომელიც 20 აპრილს მიუწერია ადვოკატს  სახალხო დამცველისთვის.

ომბუდსმენისთვის ადვოკატისგან გაგზავნილი წერილში ვკითხულობთ იმასაც, რომ პატიმარი ფსიქიატრს მოთხოვნიდან ერთი კვირის შემდეგ შეახვედრეს, ასევე ის, რომ ექიმი პატიმარს არ უთმობს საკმარის დროს.

ადვოკატის თქმით, ფსიქიატრმა მსჯავრდებულს დაუდასტურა, რომ მას ნამდვილად სჭირდება დამატებით დოზა.

„თუმცა ჯანდაცვის სამინისტრო არ აწვდის მათ წამლებს, რათა დაუნიშნოს პაციენტს ისე, როგორც ქუთაისის მე-2 პენიტენციურ დაწესებულებაში იღებდა. მოცემული გარემოებები მსჯავრდებულის ფსიქოლოგიურ და მენტალურ ჯანმრთელობას კიდევ უფრო ამძიმებს და აუარესებს, იმატებს შფოთვის დონეც, რაც ადვოკატისთვისაც გარეგნული შეფასებით თვალხილულია.

მსჯავრდებულს აშკარად და ნამდვილად ესაჭიროება მედიკამენტების დოზის გაზრდა თუმცა ფსიქიატრისა თუ სამინისტროს მხრიდან არ ხდება სათანადო რეაგირების,“ – აღნიშნულია წერილში.

პატიმარს ადვოკატისთვის მოუყოლია თანამესაკნის ისტორიაც, რომელიც ასევე ითხოვდა წამლების დანიშვნას, მოთხოვნა არ დაუკმაყოფილეს და თავის დაწვა სცადაო.

„ნათელია, რომ იგნორირებულია მსჯავრდებულის რეალური საჭიროებები და ეს გრძელდება ერთი თვის განმავლობაში, მაშინ, როდესაც ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანების მიმართ რეაგირება უნდა იყოს დაუყოვნებლივი და სასწრაფო, რათა კიდევ უფრო არ დამძიმდეს მდგომარეობა,“ – აცხადებს პატიმრის ადვოკატი, ნესტან ანანიძე.

მამუკა მდინარაძე სუსის უფროსი აღარ იქნება. მას ამ თანამდებობაზე გეკა გელაძე ჩაანაცვლებს – შს უკვე ყოფილი მინისტრი.

საკადრო ცვლილებების შესახებ დღეს, 21 აპრილს, განაცხადა ირაკლი კობახიძემ.

„სამართალდამცავი ორგანოების კოორდინაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობას დაიკავებს მამუკა მდინარაძე,“ – განაცხადა დღევანდელ ბრიფინგზე ირაკლი კობახიძემ.

მამუკა მდინარაძე ასევე იქნება ვიცე-პრემიერი.

„სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობის შემოღება საჭიროებს საკანონმდებლო ცვლილებას, შესაბამის კანონპროექტს საქართველოს მთავრობა ხვალამდე წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს. გვინდა ვთხოვოთ საქართველოს პარლამენტს, კანონპროექტი მიიღოს მომავალ სასესიო კვირაში დაჩქარებული წესით,“ – აღნიშნა ირაკლი კობახიძემ.

სხვა საკადრო ცვლილებების შესახებ, ნახეთ აქ.

სულხან თამაზაშვილი აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის პოსტიდან გადადგა და შინაგან საქმეთა მინისტრად დაინიშნა.

ეს ინფორმაცია დღეს, 21 აპრილს გახდა ცნობილი ირაკლი კობახიძის საგანგებო ბრიფინგზე.

სულხან თამაზაშვილმა თანამდებობაზე 1 წელი გაატარა.

ის აჭარის მთავრობის თავმჯდომარედ 2025  წლის 7 აპრილს დაამტკიცეს.

„რა თქმა უნდა, ვგმობ ძალადობას და ჩემი აზრით, ეს არ უნდა მომხდარიყო“ – განაცხადა ბიძინა ივანიშვილის უმცროსმა შვილმა, ცოტნე ივანიშვილმა, 18 აპრილს „ოცნების“ მხარდამჭერებთან შეხვედრისას. მისი თქმით, პოლარიზაციიდან გამოსავალი დიალოგი, „ერთმანეთის განსხვავებული აზრის მოსმენაა“.

თუმცა, ამ განცხადების პარალელურად, არ შეცვლილა „ქართული ოცნების“ მაღალჩინოსანთა რიტორიკა განსხვავებული აზრის დევნაზე.

რის მიღწევას ცდილობს ივანიშვილი? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ესაუბრა სამოქალაქო აქტივისტს და პროპაგანდის მკვლევარს, შმაგი სამხარაძეს.

• ბატონო შმაგი, ივანიშვილის უმცროს შვილს, ცოტნეს, ახალგაზრდებთან შეხვედრა მოუწყვეს, სადაც მან თქვა, რომ გმობს ძალადობას და ახსენა დიალოგი დაპირისპირებულ მხარეებს შორის. რაზე მეტყველებს ეს ფაქტი და რის მიღწევას ცდილობს ივანიშვილი, თქვენი აზრით?

ჩვენ ვნახეთ, რა ფონზეც გააკეთა ცოტნე ივანიშვილმა ეს განცხადება, როცა მის გვერდით ისხდნენ ის ადამიანები, რომლებიც უშუალოდ მონაწილეობდნენ ძალადობრივ ქმედებებში და ამ ძალადობას სჩადის „ქართული ოცნების“ ე.წ ხელისუფლება. ივანიშვილის შვილი კი ამ ყველაფერს ხედავს და რას აკეთებს? თითქოს გმობს ძალადობას, მაგრამ საზოგადოებისგან ეს ვერ იქნება სერიოზულად აღქმული.

საზოგადოებისგან მართლაც მოდის მოთხოვნა, რომ ახალგაზრდები ჩაერთონ პოლიტიკაში და ახლა, როგორც ჩანს, ივანიშვილი ტესტავს, რამდენად იქნება მისაღები ახალგაზრდებისთვის ამ პროცესებში მისი შვილის ჩართვა. ალბათ ჩათვალეს, რომ ყველაზე დიდი ფიგურა, ვინც ამ მესიჯს გაავრცელებდა, ივანიშვილის ვაჟია.

ჩვენ ვიცნობთ სხვა მმართველებსაც, რომლებიც დიდხანს არიან ხელისუფლებაში და გვერდით იყენებენ საკუთარ შვილებს. ლუკაშენკოსთანაც ვხედავდით მის ვაჟს, თუმცა ბოლო დროს გვერდზე გასწია. რაღაც ამის მცდელობაა, ასე დავინახე მე ეს.

• გულწრფელია ცოტნე ივანიშვილი, როცა ამბობს, რომ ძალადობას გმობს?

ადამიანების უმრავლესობას ეჭვი ეპარება მის გულწრფელობაში. თუმცა, ზოგადად, ნებისმიერი ახალგაზრდა, რომელიც იტყვის, რომ ძალადობას გმობს, ეს საზოგადოებაში აღიქმება დადებითად. მით უმეტეს, ჩვენს ქვეყანაში, როცა ვიხილეთ, რა სისასტიკე და ძალადობა ხდებოდა ამ ორი წლის განმავლობაში ქუჩებში.

ბერა ალბათ იმიტომ არ გამოიყვანეს, რომ ყველას ახსოვს ღარიბაშვილთან საუბრის ის ჩანაწერი, როცა მის თანატოლთან ანგარიშსწორებას სთხოვდა. ამიტომ, ჩათვალეს, რომ ცოტნე, რომელიც აქამდე არსად ჩანდა, გამოადგებათ ამ პროცესში. ისიც ვნახეთ, როგორ აიტაცეს „ოცნების“ პროპაგანდისტებმა, რომ აი, რა კარგია, რომ ივანიშვილის შვილი საუბრობს ამ ყველაფერზეო.

• თუმცა, როცა კითხვა დაუსვეს, თუ რა ფორმით დაგმო ძალადობა, მან თავი აარიდა პასუხს. 

დიახ, რა თქმა უნდა. მის გულწრფელობას მაშინ დავიჯერებდით, ამ ყველაფერს რომ მოჰყოლოდა, მაგალითად, სინდისის პატიმრების გათავისუფლება. თუმცა ვხედავთ, რომ დიალოგის შემოთავაზების პარალელურად კვლავ აგრძელებენ პარტიების აკრძალვაზე საუბარს და ანტიდასავლურ რიტორიკას.

რომ გადაეხედათ რეპრესიული კანონები და მოჰყოლოდა ამ განცხადებებს რაიმე არსებითი ნაბიჯი, შეიძლება დაგვეჯერებინა, რომ უნდათ პოლარიზაციის შემცირება. მაგრამ ვხედავთ, მხოლოდ რიტორიკის დონეზე საუბრობენ, რომ არ უნდა ვეძახოთ ერთმანეთს „ნაცი“, ქოცი“, „რუსი აგენტი“ და ასე შემდეგ. ამიტომ, პოპულისტური, უშინაარსო და არაგულწრფელია მისი ეს განცხადება.  

ის მაინც რომ ეთქვა, ბევრი ახალგაზრდაა ნაცემი და ეს ჩემთვის მიუღებელია ან ამდენი ახალგაზრდა რომ ზის ციხეში, სიძულვილის ენა რომ დომინირებს, ეს არ უნდა ხდებოდესო, ცოტათი მაინც დატოვებდა იმის შესაძლებლობას, რომ რაიმეს ჩავჭიდებოდით.

ოდნავ გულწრფელი რომ ყოფილიყო მისი ნაბიჯი, შეეძლო ეთქვა, რომ პოლიტპატიმრების გათავისუფლების მომხრეა, საარჩევნო სისტემის მიმართ ნდობის აღდგენა და სასამართლო რეფორმაა საჭირო, რეპრესიული კანონების უკან წაღება და მაშინ ალბათ დავიჯერებდით, რომ გულწრფელია.

• როცა სინდისის პატიმრები უხსენეს, ცოტნე ივანიშვილმა თქვა, რომ „ყველაფერს განაპირობებს სასამართლო და შესაბამისი სტრუქტურები“. არც ის გაიზიარა, რომ „ქართული ოცნება“ რუსულ პოლიტიკას ატარებს და თქვა, რომ ეს სასაცილოა. ასეთ შემთხვევაში, რამდენად რეალურია, რომ ივანიშვილს უნდოდეს დემოკრატიის სასარგებლოდ ცვლილებები ქვეყანაში?

დარწმუნებული ვარ, ამ ქვეყანაში უამრავი ახალგაზრდაა, ვინც ნორმალურ გარემოში ისურვებდა დისკუსიაში შესვლას. ოღონდ არა პროპაგანდისტული, დასანქცირებული არხების ფორმატში, არამედ თავისუფალ მედიაში რომ ყოფილიყო მსგავსი დისკუსიების შესაძლებლობა. სხვა შემთხვევაში, ეს უფრო ემსახურება „ქართული ოცნების“ ლეგიტიმაციას და არა პრობლემების მოგვარებას და საზოგადოებისთვის სიმართლის მიწოდებას.

„ქართულ ოცნებას“ აქვს მცდელობა, დაანახოს საზოგადოებას, დასავლეთს, რომ თითქოსდა ის კონსტრუქციული ძალაა, რომ დემოკრატიული პროცესი მიმდინარეობს ქვეყანაში და ამ ფორმით ცდილობს 2028 წლის არჩევნებისთვის მოიპოვოს ლეგიტიმაცია. ცოტნე ივანიშვილის ამ პროცესში ჩართვაც, ემსახურება „ქართული ოცნების“ ლეგიტიმაციის აღიარებას და სხვას არაფერს.

არსებობს youtube-ზე არხები, სადაც შეუძლია ცოტნე ივანიშვილს მოვიდეს და ამ ფორმატში გვქონდეს დისკუსია ამ რეპრესიულ კანონებზე, ძალადობაზე, დაპატიმრებებზე, ქვეყანაში არსებულ უსამართლობაზე და ეს გააჩენს საზოგადოებაში განცდას, რომ ვთქვათ ხელისუფლება არის დიალოგის მომხრე და დაიწყო პროცესის გაჯანსაღება.

მაგრამ თუ ჩვენ დავინახავთ, რომ მათ „დიალოგი“ უნდათ მათთვის კომფორტულ ზონაში, რომ ფასადისთვის გააკეთონ ეს ყველაფერი, ამას შედეგი არ ექნება.

მე, პირადად, ყოველთვის მივესალმები ნებისმიერ ვითარებაში სამართლიან დისკუსიას. ომი მიდის ამერიკას და ირანს შორის და ისინიც კი, რაღაც ეტაპზე მიდიან მოლაპარაკებებზე ხომ? მოლაპარაკება შეიძლება ჩაიშალოს ან შედგეს, მაგრამ ყველას აქვს თავისი შეხედულება და სიმართლე.

რა თქმა უნდა, ახლა გაბრაზებულები ვართ, ვეწინააღმდეგებით რეჟიმს, ბრძოლაში ვართ, მაგრამ როგორც ქვეყანა, დავზარალდით. ამიტომ, თუ მეორე მხარეს, რომელსაც დიდ აუდიტორიაზე აქვს წვდომა და პროპაგანდას ახვევს ამ ადამიანებს, შეიძლება ვესაუბროთ ნეიტრალურ ტერიტორიაზე, რომ საზოგადოება ჩვენს სიმართლეში დავარწმუნოთ.

• მაინც ექნება ცოტნესთან დიალოგს აზრი, თუკი მისი რიტორიკაც ისეთივე იქნება, როგორიც არის, მაგალითად, კობახიძისა და პაპუაშვილის, რომ თურმე სუვერენიტეტს იცავენ დასავლეთის ლანძღვით, რომ მურუსიძის სასამართლოში შეგიძლია იპოვო „სამართალი“ და ასე შემდეგ?

უფრო იმის გამო დავჯდებოდი ამ დიალოგზე, რომ მე მაქვს ჩემი არგუმენტები და როცა „ოცნება“ საუბრობს სუვერენიტეტზე, მე ვეკითხები მათ, ვისი ხელისუფლების დროს წავიდა ყველაზე მეტი ოჯახი ემიგრაციაში და დაინგრა ყველაზე მეტი ოჯახი? შობადობა, ისტორიულად რომელი ხელისუფლების დროს შემცირდა, როდის დაიწყო დემოგრაფიული კრიზისი, როდის გაღარიბდა მოსახლეობა, 700%-ით რომ გაიზარდა რუსული ნავთობის ექსპორტი საქართველოდან, რატომ იზრდება ბენზინის ფასი. გამოდის, რომ თვითონ მდიდრდებიან და მოსახლეობა ღარიბდება.

ყველაფერს რუსეთთან დათმობის პოლიტიკით რომ ამართლებენ, თუკი მაინც ვუთმობთ რუსეთს და აზერბაიჯანს, მაშინ რატომ გვაქვს მაღალი ფასი ბენზინსა და ფქვილზე.

ფაქტია, რომ არავითარ სუვერენიტეტს და არავითარ ოჯახის სიწმინდეს ესენი არ იცავენ და ყველაზე მეტად სწორედ მათი მმართველობის დროს დაზარალდა ქართული ოჯახები და მთელი ქვეყანა.

ქუთაისში ვარ ახლა და ვხედავ, როგორ განახევრდა ეს ქალაქი. ადამიანები რაღაც იდეოლოგიის გამო კი არ მიდიან ქვეყნიდან, როგორც კობახიძე ამბობს, იმიტომ მიდიან, რომ სრულიად დანგრეულია ქვეყანაში სოციალური პოლიტიკა.

ყველამ ვნახეთ, როგორ ეგდო ქართული პასპორტი საფრანგეთის სანაპიროზე. აი, ეს პასპორტია იმის სიმბოლო, რომ აღარ მიმდინარეობს საქართველოში ჯანსაღი პროცესები. რკინის ფარდაც რომ ჩამოუშვა, მაინც გაექცევიან ადამიანები უსამართლო სისტემას. როცა მოსახლეობა მოისმენს მსგავს არგუმენტებს, დაინახავს, რომ სიმართლე ჩვენს მხარესაა.

• ეს ყველაფერი გასაგებია, მაგრამ რამდენად შესაძლებელია დიქტატორს დემოკრატიაზე ელაპარაკო?

მე არ ვამბობ, რომ მაგათგან რაიმე სახის დათმობას უნდა ველოდეთ, მე ვსაუბრობ სიმართლეზე, რომელიც უნდა მივიდეს აუდიტორიამდე. უნდა ვაღიაროთ, რომ  მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილზე პროპაგანდა გავლენას ახდენს. არ ვეთანხმები იმ აზრს, რომ უნგრეთი სხვაა და საქართველო სხვა. იქაც მიტაცებული ჰქონდა ორბანს ხელისუფლება, მედია, სახელმწიფო ბანკი შექმნა და მხოლოდ მის მხარდამჭერ ბიზნესს აძლევდა კრედიტებს, პოლიტიკური ველი გათიშული იყო და ოპოზიციამ 14 წელი ვერაფერი მოუხერხა ორბანს.

• თუმცა მან ვერ შეძლო არჩევნების ტოტალური გაყალბება, ასე არ არის?

ვერ გააყალბა იმიტომ, რომ საარჩევნო ყუთთან მივიდა მოსახლეობის 80%. საქართველოში არ მივიდა საკმარისი რაოდენობა არჩევნებზე, რადგან ვერ დაარწმუნეს მოსახლეობა, ვერ იმუშავეს კარგად რეგიონებში.

თუკი გამოჩნდებიან ახალი ადამიანები, რომლებსაც ვერ გააშავებს რეჟიმი მარტივად, იქნებიან სუფთა ხელებით, გულწრფელად დაელაპარაკებიან ადამიანებს რეგიონებში, დარწმუნებული ვარ, ჩვენც შევძლებთ მეტი ადამიანის მოყვანას არჩევნებზე.

• აუდიტორიაზე გასვლა ცოტნე ივანიშვილთან დისკუსიის გარეშე არ შეუძლია ოპოზიციურად განწყობილ საზოგადოებას?

ივანიშვილის ოლიგარქიული რეჟიმი ყოველდღე წამლავს ჩვენს საზოგადოებას. არიან სხვა ჯგუფებიც – რუსეთში მცხოვრები ადამიანები, მამუკა ფიფია და სხვა გარუსებული ბიზნესმენები, რომლებიც ყოველდღე მუშაობენ, თარგმნიან რუსულიდან ნარატივებს და კვირაში ერთ ნარატივს მაინც უდებენ თავში მოსახლეობას. ამიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ გავიდეთ დიდ აუდიტორიაზე.

ადამიანებს თავიანთ პრობლემებზე უნდა ვესაუბროთ. აგერ ქუთაისში ყოველდღიური პროტესტი მიმდინარეობს. ამ ხალხს გეოპოლიტიკაზე კი არ უნდა ველაპარაკოთ, რატომ მიდის ხალხი ქუთაისიდან, ის უნდა გავიგოთ. მათ სჭირდებათ კონკრეტულ პრობლემებზე საუბარი.

თუ ადამიანებზე ამბობ, რომ რუსები არიან, ქოცები და ბნელები, მაშინ ვისი იმედი გვაქვს. ჩვენი ამოცანაა, ველაპარაკოთ ხალხს და გავარღვიოთ პროპაგანდისტული მანქანა. მოსახლეობის უმრავლესობას სძულს ეს რეჟიმი და ივანიშვილი. 80%-ზე მეტს უკვე ყელში ამოუვიდა, განსაკუთრებით კორუფციული სკანდალების მერე და ადამიანებს სჭირდებათ სწორი მიდგომა, სწორი პოლიტიკა, რაღაცების გადააზრება და რაღაცების ცდა.

ერთი მასწავლებელი მეუბნებოდა, ყველა მასწავლებელს სთხოვდნენ ათი პირადობის მოწმობის მიტანას. რომ ვამხილოთ ეს ყველაფერი, ვინ დაგვიცავს? გვითხარით რა გავაკეთოთ. ქუჩაშიც ველაპარაკე ადამიანებს, ეკლესიაშიც. ყველა ამბობდა – რა გავაკეთოთ? ამიტომ მგონია, რომ ხალხმა უნდა დაინახოს, როგორ იყენებს ბიძინა ივანიშვილი მათ, როგორ აღარიბებს საქართველოს, როგორ აშიმშილებს ოჯახებს.

ადამიანებს სჭირდებათ მხარდაჭერა და მათ ენაზე საუბარი. გლანდების ოპერაციის გამო მოკვდა ბავშვი ქუთაისში. გაგიგიათ, გაჟღერებულა ეს ინფორმაცია სადმე? აი, ასეთი თემები აწუხებთ ადამიანებს და ეს არის მოსახლეობის ხმა. როცა შენ არ ელაპარაკები, მერე იყენებს მათ პროპაგანდა.

იმის ნაცვლად, რომ დაიცვან უმცირესობები, ოჯახის სიწმინდეს ვიცავთო – იძახიან. ამ დროს, შენ უნდა უთხრა პროპაგანდისტებს, რომ თქვენი შვილები საერთოდ არ იბადებიან საქართველოში, ევროპაში აჩენთ, არც ერთი არ მსახურობს ჯარში და არ სწავლობენ ქართულ სკოლებში. სხვის შვილებს კი წამალს არ აძლევთ. გვაღარიბებენ, ქვეყნიდან წასვლას გვაიძულებენ, „აგენტს“ და აკაცუკს გვეძახიან.

მადიარმაც იგივე გააკეთა უნგრეთში. ხალხს დაელაპარაკა მათთვის გასაგებ ენაზე. უთხრა, რომ ხალხო, ესენი მე კი არ მაგინებენ, გაგინებენ თქვენ, რადგან მე ვსაუბრობ ჯანდაცვაზე, განათლებაზე, ინფლაციაზე, კორუფციაზე და იმაზე, რომ არ განადგურდეს ჩვენი ქვეყანა.

ამიტომ, ჩემი ამოცანა იქნებოდა, ვიცოდე რას ფიქრობს მოწინააღმდეგე მხარე და სადაც მივა ცოტნე ივანიშვილი, იქ მივალ მეც და ვკითხავ ხალხის თანდასწრებით – რატომ არ აძლევს მისი ხელისუფლება წამალს ბავშვებს? რატომ გარბიან ოჯახები ქვეყნიდან, რატომ წავიდნენ სკოლის ასაკის ბავშვები უცხოეთში, ემიგრაციაში, თავად რატომ არ მიდის ჯარში, რატომ არ სწავლობს საქართველოში და მერე ვეღარ მოახდენს გავლენას ამ ადამიანებზე ტყუილებით.

ჩემს სოფელში რომ ცოტნე ივანიშვილი მოვიდეს, იმას როგორ ამოვაღებინებ ხმას. პირველი მე დავდგები და სათქმელს პირში მივახლი.

აგერ, ნოქალაქევში რუსებმა იყიდეს გეიზერები და რუსულ აუდიტორიას ეპატიჟებიან ინსტაგრამით და ფეისბუქით. ამაზე უნდა ველაპარაკოთ ადამიანებს, როგორ ყიდიან ჩვენს ბუნებრივ რესურსებს რუსებზე და რა კორუფციული სქემები და გარიგებები აქვთ.

მე თუ გავაქირავე სახლი თბილისში და გადმოვედი ქუთაისში, რომ ველაპარაკო ამ ადამიანებს, ეს პარტიები რას აკეთებენ? მათ არ ევალებათ, რომ ჩამოვიდნენ და იმუშაონ ადამიანებთან, თუ ცოტნე ივანიშვილს უნდა დაუტოვონ რეგიონები პოპულიზმისთვის.

ბოლნისის სიონში, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია, სამუშაოები მიმდინარეობს. კადრები, რომელიც გუშინ, 20 აპრილს გავრცელდა ფეისბუქში, ჩანს, რომ V საუკუნის ქართული სასულიერო არქიტექტურის საეტაპო ძეგლში აყრილია იატაკი.

კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ განცხადება, თუ რა სამუშაოები მიმდინარეობს ძეგლზე, მხოლოდ მას შემდეგ გაავრცელა, როცა ადამიანებმა კითხვები დასვეს სოციალურ ქსელებში.

დღეს, 21 აპრილს, კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტომ განაცხადა, რომ ბოლნისის სიონის სარეაბილიტაციო სამუშაოები ტარდება სააგენტოს დაკვეთით და „კანონმდებლობით დადგენილი წესით“, გაცემული შესაბამისი ნებართვის საფუძველზე.

„მიმდინარე სამუშაოები მოიცავს, მათ შორის, ტაძრის ინტერიერში 1970-იან წლებში მოწყობილი ბაზალტის იატაკის დემონტაჟს, რომელიც განთავსებულია ბეტონის დუღაბზე. ჩატარებული კვლევითი სამუშაოების ფარგლებში, ინტერიერში განხორციელებული შურფირების შედეგად, სამხრეთი კედლის პილასტრის ძირში და სამხრეთი მინაშენის დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა ადრინდელი პერიოდის იატაკი, აგრეთვე პილასტრის ბაზა სრულყოფილი სახით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, პროექტი ითვალისწინებს 1970-იან წლებში მოწყობილი  იატაკის დემონტაჟს არქეოლოგიური ზედამხედველობის პირობებში და ახალი, ღია ფერის ქვით იატაკის მოწყობას ტრადიციული ქართული წყობის გამოყენებით. ამასთან, არსებული იატაკის ნიშნული დაიწევა რამდენიმე სანტიმეტრით, რაც უზრუნველყოფს გამოვლენილი სვეტებისა და პილასტრების პროპორციების სრულფასოვან აღქმას.

გვიანდელი ბეტონისა და ბაზალტის ფენების მოხსნის პროცესში, ტექნოლოგიური აუცილებლობიდან გამომდინარე, გარკვეულ, ძნელად მოსახსნელ ადგილებში, გამოყენებულია შესაბამისი მექანიკური საბურღ-სატეხი საშუალება, რაც დასაშვებია პროფესიული პრაქტიკის ფარგლებში, რომელიც არ  უქმნის საფრთხეს ძეგლის კონსტრუქციულ მდგრადობასა და არ იწვევს მის დაზიანებას.

სამუშაოები მიმდინარეობს არქეოლოგისა და დარგის შესაბამისი სპეციალისტების მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ, პროცესის თითოეული ეტაპის დოკუმენტირებითა და კონტროლით“, – ნათქვამია განცხადებაში.

სააგენტოს არ გაუსაჯაროებია პროექტი, თუ რა სახეს მიიღებს სამუშაოების დასრულების შემდეგ ძეგლი. როგორც სპეციალისტები წერენ ფეისბუქში, არც ეს საკითხი განუხილავთ წინასწარ, სამუშაოების დაწყებამდე.

______________

მთავარი ფოტო: ბოლნისის სიონში იატაკის აყრის სამუშაოები მიმდინარეობს.

ავტოსაგზაო შემთხვევა მოხდა დღეს, 21 აპრილს ბათუმში, ფრიდონ ხალვაშის გამზირზე.

ერთმანეთს ორი ავტომობილი შეეჯახა, რის შედეგადაც ორი ადამიანი დაშავდა. ადგილზე იმყოფებოდნენ საპატრულო და სასწრაფოს ეკიპაჟები.

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, მომხდართან დაკავშირებით გამოძიება  სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლით დაიწყო, რაც ტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების ან ექსპლუატაციის წესის დარღვევას გულისხმობს.

ჯანდაცვის ყოფილი მინისტრი, სანდრო ურუშაძე ფეისბუქზე ეხმიანება მშობლების მიერ ბავშვებისთვის დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის სამკურნალო წამლების მოთხოვნას და აღნიშნავს, რომ ამ ბავშვების მკურნალობის დაფინანსება არა ფინანსური, არამედ პრიორიტეტის საკითხია. 

ყოფილი მინისტრი წერს ის პრეპარატებზე, რომლითაც აღნიშნულ დაავადებას მკურნალობენ და ფასსზე, რაც შეიძლება სახელმწიფოს ამ წამლების შეძენა დაუჯდეს.

„ძნელია გულგრილი დარჩე იმ ოჯახების და ბავშვების მიმართ, რომლებიც დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის მკურნალობისთვის წამლის დაფინანსებას ითხოვენ.

რა პასუხი უნდა ჰქონდეს ჯანდაცვის სამინისტროს? ჩემი აზრით, ამ ბავშვების მკურნალობის დაფინანსება საქართველოსთვის არა ფინანსური, არამედ პრიორიტეტების საკითხია. ბიუჯეტის 1%-ზე მცირედით მეტი დანახარჯით სახელმწიფოს შეუძლია ათეულობით ბავშვს სიცოცხლე შეუნარჩუნოს და აარიდოს ისინი მძიმე ინვალიდიზაციას. ამის თქმის საფუძველს მაძლევს ის ინფორმაცია, რაც ჩემთვის არის ხელმისაწვდომი და თქვენც გაგიზიარებთ.

დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია (DMD) არის მძიმე გენეტიკური დაავადება, რომელიც იწვევს კუნთების პროგრესულ განლევას. დაავადება ძირითადად ბიჭებში ვლინდება. ცილა „დისტროფინის“ ნაკლებობის გამო, კუნთები თანდათან კარგავს ფუნქციას, რაც საბოლოოდ იწვევს გადაადგილების უნარის დაკარგვას და სუნთქვისა თუ გულის უკმარისობას. საქართველოში ამ დიაგნოზით დაახლოებით 60-80 პირი ცხოვრობს.

გათვლები იმის შესახებ, რომ წამალი დაახლოებით 60-დან 80 პაციენტს ჭირდება ეყრდნობა სამ ძირითად წყაროს:

1. პრევალენტობის (გავრცელების)საერთაშორისო სტატისტიკა. დიუშენის სინდრომი იშვიათი დაავადებაა, თუმცა მისი გავრცელების სიხშირე მსოფლიოში საკმაოდ სტაბილურია. სტატისტიკურად, ეს დაავადება გვხვდება ყოველ 3,500 – 5,000 ცოცხლად დაბადებულ ბიჭში ერთხელ.

საქართველოში ბოლო წლებში ბიჭების შობადობის საშუალო მაჩვენებელი წელიწადში დაახლოებით 20,000-ია. თუ ავიღებთ ამ გავრცელების კოეფიციენტს და გადავამრავლებთ პოტენციური პაციენტების ასაკობრივ ჯგუფზე (0-დან 20 წლამდე), მათემატიკურად საქართველოში დიდი ალბათობით 60-დან 80-მდე პაციენტი უნდა ფიქსირდებოდეს.

2. საქართველოში მოქმედებს პაციენტთა ორგანიზაცია („ფონდი დიუშენი“), რომლებიც აწარმოებს შიდა რეესტრს. ამ ორგანიზაციებში გაერთიანებული არიან მშობლები, რომელთა შვილებსაც უკვე აქვთ დადასტურებული გენეტიკური დიაგნოზი. ამ დროისთვის, მათ ბაზებში რეგისტრირებული პაციენტების რაოდენობა სწორედ ამ დიაპაზონშია (დაახლოებით 60-მდე აქტიური პირი, პლუს ის პაციენტები, რომლებიც შესაძლოა ჯერ არ არიან გაწევრიანებულები ორგანიზაციაში).

3. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო ფლობს მონაცემებს იმ პაციენტების შესახებ, რომლებიც სარგებლობენ იშვიათი დაავადებების მართვის სახელმწიფო პროგრამით. პაციენტების ნაწილი ჩართულია სარეაბილიტაციო თუ დამხმარე სახელმწიფო ქვეპროგრამებში. ეს მონაცემები მიუთითებს პაციენტთა ამ რაოდენობაზე.

რატომ არის ეს ციფრი მნიშვნელოვანი? ამ რაოდენობის ცოდნა სახელმწიფოს აძლევს საშუალებას, დაგეგმოს ბიუჯეტი. 80 პაციენტი არის ის „ზედა ზღვარი“, რომლის მიხედვითაც ხდება მაქსიმალური ხარჯის გათვლა, რათა არცერთი ბავშვი არ დარჩეს მკურნალობის გარეშე (ამ კითხვაზე ზუსტი პასუხისთვის სამინისტროს უნდა ჰქონდეს ამ პაციენტების ერთიანი ელექტრონული რეესტრი).

რაც შეეხება მკურნალობას. აშშ-ის (FDA) და ევროპის (EMA) მარეგულირებლებმა ბოლო პერიოდში რამდენიმე რევოლუციური გადაწყვეტილება მიიღეს:

გივინოსტატი (Givinostat (Duvyzat): ახალი პრეპარატია, რომელიც აშშ-მა ის სურსათისა და წამლების სააგენტომ (FDA) 2024 წლის მარტში დაამტკიცა, ხოლო ევროპის წამლის სააგენტომ ავტორიზაცია 2025 წლის ივნისში გასცა. ეს არის პირველი არასტეროიდული პრეპარატი, რომელიც მიემართება ყველა ტიპის მუტაციის მქონე პაციენტს 6 წლის ასაკიდან.

ვამოროლონი (Vamorolone (Agamree): აშშ-მა 2023 წლის ოქტომბერში, ხოლო ევროპამ იმავე წლის ბოლოს დაამტკიცა. ეს არის სტეროიდების უახლესი ალტერნატივა, რომელიც მაქსიმალურად ამცირებს ისეთ მძიმე გვერდით მოვლენებს, როგორიცაა ზრდის შეფერხება და ძვლების დასუსტება.

ელევიდისი (Elevidys (გენური თერაპია): აშშ-ში 2023-2024 წლებში მიიღო დასტური. ეს არის ერთჯერადი ინიექცია, რომელიც ორგანიზმს აწვდის გენს კუნთების ფუნქციონირების შესანარჩუნებლად (ფინანსდება მხოლოდ აშშ ში).

 როგორ აფინანსებს ევროპა მკურნალობას? ევროპული ქვეყნებიდან გივინოსტატით მკურნალობის დაფინანსების გადაწყვეტილება უკვე მიიღეს იტალიამ, ესპანეთმა და შოტლანდიამ, განხილვის პროცესშია დიდ ბრიტანეთში, ირლანდიაში, გერმანიაში.

მაგალითად, პოლონეთი გივინოსტატის ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის დისტრიბუციის შეთანხმების ნაწილია, ისევე როგორც რუმინეთი, ჩეხეთის რესპუბლიკა, უნგრეთი, ბულგარეთი, სლოვაკეთი, ბალტიის ქვეყნები, ხორვატია, სლოვენია. ეს შეთანხმება საფუძველია სამომავლო ხელმისაწვდომობის და გამოცხადებულზე დაბალი ფასის შესყიდვისას, მაგრამ ჯერ არ ნიშნავს დაფინანსებას.

რაც შეეხება ვამოროლონს, უმეტეს ქვეყანაში ან უკვე ფინანსდება (გერმანია, ავსტრია, დიდი ბრიტანეთი), ან განხილვის ბოლო ეტაპზეა.

ბევრ ქვეყანაში საყოველთაო დაფინანსებამდე იყენებენ ინდივიდუალური/კონკრეტული პაციენტისთვის დაფინანსების მოდელსაც.

საყურადღებოა, რომ ევროპის ქვეყნები იყენებენ სხვადასხვა სტრატეგიას, რათა მედიკამენტები ხელმისაწვდომი გახადონ. მაგალითად, იტალია მსოფლიოში ცნობილია „შედეგზე ორიენტირებული გადახდის“ მოდელით — სახელმწიფო მწარმოებელს უხდის მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტულ პაციენტზე წამალი ეფექტურად მუშაობს.

საბიუჯეტო გათვლები საქართველოსთვის: საქართველოში 80 პაციენტის მკურნალობა წელიწადში დაახლოებით 30-35 მილიონ ლარს შეადგენს.

ეს ციფრი არ არის მხოლოდ თეორიული დაშვება, ზუსტი გათვლა უნდა ითვალისწინებდეს პაციენტთა საშუალო წონასა და დოზირებას (დაახლოებით 75-80 ფლაკონი წელიწადში ერთ პაციენტზე). თუმცა, მნიშვნელოვანია, რომ სახელმწიფო, როგორც წესი, არ იხდის წამლის გაცხადებულ“ ფასს და გათვლაში რეალურია ფასდაკლების გათვალისწინებაც (დაახლოებით 35-40%), რომელსაც მწარმოებლები საქართველოს მსგავსი ქვეყნებისთვის აწესებენ. ამ გათვლებით, ერთი პაციენტის წლიური ხარჯი საშუალოდ 420,000 ლარამდე ჩამოდის, რაც 80 პაციენტის შემთხვევაში 33.6 მილიონ ლარს უტოლდება. (ამ ციფრების დაზუსტება სამინისტროსა და ამ დარგის სპეციალისტების თანამშრომლობით უნდა მოხდეს).

გავლენა ბიუჯეტზე: სამედიცინო პროგრამების ბიუჯეტში (2.22 მლრდ): ეს თანხა ბიუჯეტის მხოლოდ 1.58%-ს შეადგენს. ქვეყნის მთლიან ხარჯებთან მიმართებით: წილი 0.11%-მდეა.

ჯანდაცვის სამედიცინო ბიუჯეტი 2026 წელს 200 მილიონით გაიზარდა. ამ ნამატის მხოლოდ 17.5% საკმარისია ყველა დიუშენის პაციენტის სრული მკურნალობისთვის.

ეს ხარჯი შესაძლოა კიდევ უფრო შემცირდება, თუ შევძლებთ რეგიონალური შესყიდვების მიღწევას. მეზობელ ქვეყნებთან გაერთიანება და ერთიანი მოცულობით შესყიდვა მწარმოებელს აიძულებს ფასის კიდევ უფრო კლებას. ასევე, „შედეგზე ორიენტირებული გადახდის“ დანერგვა დააზღვევს სახელმწიფოს არაეფექტური ხარჯვისგან.

ამას ყველაფერს ჭირდება თანამშრომლობა, საზოგადოების ინფორმირება და რაც მთავარია იმ ოჯახების პატივისცემა და მხარდაჭერა ვისთვისაც ამ პრობლემის მოგვარება სასიცოცხლოდ აუცილებელია“ – წერს სანდრო ურუშაძე.