რა [არ] წერია „არაბულ ინვესტიციაზე“ ბათუმის გენგეგმის პროექტში

ბათუმის გენგეგმა, რომელის შემუშავებაც ქალაქის მერიამ 2021 წელს დაიწყო და ახლა დამტკიცებულიც უნდა ყოფილიყო, მორიგ ეტაპს გადის. ამ პერიოდში კი ქალაქში დაიწყო ან დაანონსეს ისეთი პროექტები, რომლებიც გენგეგმის კონცეფციაში ასახული არ იყო.

ამ პროექტებიდან ზოგი ამჯერადაც არ არის ასახული გენგეგმის პროექტში. მაგალითად „მსხვილი არაბული ინვესტიცია“ გონის ყოფილი სამხედრო პოლიგონის ადგილზე. საუბარია 260 ათას ჰექტარზე მეტ ტერიტორიაზე, რომელიც სახელმწიფომ კომპანია „იგლ ჰილს საქართველოს“ უზუფრუქტით უკვე გადასცა.

ვრცლად: გაასაიდუმლოეს გონიოში 258,8 ჰექტარი მიწის არაბულ კომპანიაზე გადაცემის ხელშეკრულებაც

გარემოსდაცვით პორტალზე ამ დღეებში გამოქვეყნდა გენგეგმის სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასების [სგშ] დოკუმენტი, რომელსაც გენგეგმის პროექტიც ახლავს. ამ პროექტში კი „არაბული ინვესტიციის“ შესახებ – თუ რა გავლენას მოახდენს ქალაქის განვითარებაზე, გარემოზე და ა.შ. დეტალურად არაფერია გაწერილი.

შეგახსენებთ, რომ ყოფილი სამხედრო პოლიგონის ტერიტორია, რომელიც არაბულ-ქართულ კომპანიას გადასცეს, მთლიანად მოქცეულია ზურმუხტის ქსელის „ჭოროხის დელტას“ საიტის საზღვრებში და მას რამსარის კონვენცია იცავს.

ვრცლად: რას ცვლიან არაბული ინვესტიციის გამო ჭოროხის დელტაში – ინტერვიუ

რატომ არ მოხვდა მასშტაბური „არაბული ინვესტიცია“ ქალაქის გენგეგმაში, რა ბედი ელის „ზურმუხტის ქსელს“ ამ კონკრეტულ ტერიტორიაზე? – „ბათუმელები“ ამ შეკითხვით გენგეგმის პროექტის კოორდინატორს, ანდრო ქორთუას დაუკავშირდა.

„მთავარი აქ არის დროის საკითხი. ანუ, როდესაც ჩვენ იმ ეტაპზე გადავედით, როდესაც უკვე სგშ უნდა გაგვეკეთებინა, მაშინ „არაბული პროექტი“ ჯერ დაძრული არ იყო. ეს მხოლოდ იდეის დონეზე იყო. ახლა ჩვენ რაც ჩავაბარეთ [თუ არ ვცდები შარშან შემოდგომაზე] დამკვეთს, ანუ ბათუმის მერიას, სგშ-ს ბაზაზე მომზადდა. ეს იყო პირველადი ვერსია გენგეგმის პროექტის.

იმ პერიოდში, როდესაც ჩვენ უკვე კონცეფციიდან გადავედით პროექტირების ეტაპზე, სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების სააგენტოს მივწერეთ ორ საკითხზე ოფიციალურად წერილი.

პირველი, ეს იყო კუნძულის ტერიტორიასთან დაკავშირებით, იმიტომ, რომ მაგ დროს უკვე ახალდამტკიცებული იყო ეს პროექტი და შესაბამისი დოკუმენტაცია არ გვქონდა.

მეორე იყო გონიოს პოლიგონი, რახან უკვე დაძრული იყო საკითხი „არაბულ ინვესტიციაზე“ და გამოვითხოვეთ ამ პროექტთან დაკავშირებული დოკუმენტაციაც.

კუნძულთან დაკავშირებით მოგვივიდა ოფიციალური ინფორმაცია, რაც შეთანხმებული, დამტკიცებული არის და ეს ერთი-ერთში პირდაპირ ასახულია გენგეგმის დოკუმენტაციაში.

გონიოს პოლიგონთან დაკავშირებით კი, ჩვენ გვაქვს ზემოთ აღნიშნული უწყებიდან პოზიცია, რომ ამასთან დაკავშირებით ჯერჯერობით არაფერი ოფიციალურად არ დაწყებულა, ასე ვთქვათ, დოკუმენტაციის შეკვრა. რაღაცა კვლევები მიმდინარეობდა მაგ პერიოდში, მაგრამ ისე, რომ რაიმე ტიპის ან კონცეფცია, ან ხედვა დოკუმენტურად და ოფიციალურად შემუშავებული ყოფილიყო, არ იყო.

გონიოს ყოფილ სამხედრო პოლიგონის ტერიტორიასთან დაკავშირებით რატომაც ესე ზოგადად წერია გენგეგმის პროექტში, არის აქედან გამომდინარე“ – გვითხრა ანდრო ქორთუამ.

• რა წერია გენგეგმის პროექტში ყოფილი პოლიგონის განვითარებაზე

ბათუმის გენგეგმის პროექტის ერთ-ერთ ბოლო ვერსიაში წერია რომ „სახელმწიფო დონის ინტერესის ქვეშაა ასევე მოქცეული გონიოს ყოფილი სამხედრო პოლიგონი და მისი მიმდებარე ტერიტორიების განვითარებაც, რომლის საერთო ფართობიც დაახლოებით 300 ჰექტარია. დაგეგმილი სივრცითი ტრანსფორმაცია გულისხმობს საცხოვრებელი, სასტუმრო, კომერციული და მრავალფეროვანი ფუნქციების განვითარებას“.

ამ კონტექსტში კი, როგორც პროექტშია აღნიშნული, განსაკუთრებული ყურადღებაა გასამახვილებელი ჭოროხის მიმდებარე არეალებზე, რომლებიც დაცულია რამსარის კონვენციით, და, ასევე, ლანდშაფტურ ტერიტორიებზე, რომელთა კონსერვაცია აუცილებელია.

„აქ ერთდროულად იკვეთება ეკონომიკური განვითარების პოტენციალი და ეკოლოგიური სენსიტიურობის გამოწვევები, რაც საჭიროებს დაგეგმვის დაბალანსებულ მიდგომას“ – წერია გენგეგმის პროექტში.

ბათუმის გენგეგმის პროექტიდან

ანდრო ქორთუას თქმით, ყოფილ პოლიგონთან  დაკავშირებით, ასეთი ზოგადადი ჩანაწერი გაკეთდა იქედან გამომდინარე, რომ როცა გენგეგმაზე დაიწყეს მუშაობა 2021 წელს, ამ ტერიტორიის განვითარებასთან დაკავშირებით მაშინაც არსებობდა გარკვეული მოსაზრებები.

„მერიის სურვილი იყო, რომ გარკვეული ხედვები წარგვედგინა ჩვენ ამ ტერიტორიის განვითარების. იქიდან გამომდინარე, რომ ადრე დამუშავებული იყო ერთგვარი განვითარების კონცეფცია [რომელიც კონცეფციის დონეზე დარჩა, ის არც დამტკიცებულა].

მაგრამ, რახან ეს ტენდენციურობა შეიმჩნეოდა, მაშინ ჩვენ ვთვლიდით, რომ თუ მსგავსი საკითხები და მსგავსი აქტუალობა იქნებოდა, ამ ტერიტორიას დავუდგინეთ გდგ-ს [განაშენიანების დეტალური გეგმის] განვითარების პირობა, ოღონდ იმის გათვალისწინებით, რომ ეს არის ჭოროხის დელტის, ასე ვთქვათ, ბუნებრივი ლანდშაფტის ღირებული ტერიტორია, არის ზურმუხტის ქსელის ნაწილი და სხვა.

გაცემული გვქონდა რეკომენდაცია, რომ თუ ინტერესი იქნება ამ ტერიტორიის განვითარების, გარკვეული სამშენებლო რესურსის გამოყენების, პირობა იყო შეთავაზებული ჯგუფის მხრიდან, რომ ეს ბუნებრივი ფასეულობები იყოს დაცული. მის მიღმა, თუ რამე იქნებოდა შესაძლებელი რომ განვითარდეს, კი ბატონო, განვითარდეს. მაგ პერიოდში ასეთი მდგომარეობა იყო.

სიმართლე გითხრათ, ამჟამად რაიმე ოფიციალური სტადიები თუ აქვს გავლილი ამ დოკუმენტაციას [„არაბულ პროექტს“ – ავტ.], მე არ ვიცი. უბრალოდ, შეიძლება ინიცირების ეტაპი იყოს ახლა და ამის არც რაიმე ხედვის დოკუმენტაცია, ან კონცეფციის დოკუმენტაცია არ მგონია წარდგენილი იყოს სივრცითი და ქალაქთმშენებლობითი განვითარების სააგენტოში“ – გვითხრა ანდრო ქორთუამ,

როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, ბათუმის გენგეგმის პროექტზე მუშაობის პარალელურად ქალაქის განაშენიანების კუთხით ბევრი რამ შეიცვალა და იცვლება დღესაც. ამას ხაზს უსვამს გენგეგმაზე მომუშავე ჯგუფიც.

პროექტში აღნიშნულია, რომ:

• „განახლებული კონცეფციის წარდგენის შემდგომ, დამუშავებული და შეთანხმებული განაშენიანების დეტალური გეგმები გარკვეულ ტერიტორიებზე ქმნის განსხვავებულ რეჟიმებს, ვიდრე ეს შეთავაზებული კონცეფციით იყო გათვალისწინებული.
• აღნიშნული ფაქტი ადასტურებს, რომ სივრცით დაგეგმარების პროცესში ცალკეული პროექტების ინტერესები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქალაქის საერთო სტრუქტურასა და პრიორიტეტებზე. შედეგად, აუცილებელია არსებული დოკუმენტების ურთიერთშესაბამისობისა და კოორდინაციის უზრუნველყოფა, რათა თავიდან იქნას აცილებული ქალაქის განვითარების ფრაგმენტაცია.“

„გეგმის შემუშავების პროცესში… ბათუმში განხორციელდა ისეთი მნიშვნელოვანი ცვლილებები, რომლებიც შესამჩნევად ცვლის ქალაქის სივრცით გარემოს. ეს ცვლილებები მოითხოვს მათ სისტემურ ანალიზს, რათა განისაზღვროს, თუ როგორ უნდა აისახოს ისინი სივრცით დაგეგმარების დოკუმენტში და რა გავლენას იქონიებს მომავალში ქალაქის მდგრად განვითარებაზე…

ზემოაღნიშნული პროცესები ერთდროულად ცხადყოფს როგორც ბათუმის განვითარების ინტენსიურ ტემპს, ისე სივრცით დაგეგმარების დოკუმენტისა და მიმდინარე პროექტების სინქრონიზაციის აუცილებლობას.

გასათვალისწინებელი მხოლოდ პროცესების პარალელურობის შენარჩუნება არ არის. გამოწვევას წარმოადგენს ის, რომ უკვე დაწყებულმა ან დამტკიცებულმა ინიციატივებმა შეიძლება არსებითად განსაზღვროს ქალაქის სივრცითი სტრუქტურა ისე, რომ ისინი არ იყოს თანხვედრაში სივრიცითი გეგმის მიზნებთან.

ამიტომ, ბათუმის სივრცითი დაგეგმარების გეგმის მომზადებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება აღნიშნული ცვლილებების გათვალისწინებას. ეს აუცილებელია, რათა დოკუმენტი არ დარჩეს დეკლარაციული ხასიათის, არამედ იქცეს რეალურ სახელმძღვანელოდ, რომელიც მოიცავს ქალაქში უკვე დაწყებულ პროექტებს, ასახავს მათ შესაძლო გავლენას და სთავაზობს სისტემურ ჩარჩოს მათი მართვისთვის.

სწორედ ასეთი მიდგომა უზრუნველყოფს, რომ ბათუმის განვითარების მიმართულებები არ იყოს ფრაგმენტული, არამედ ჩამოყალიბდეს ერთიანი, თანმიმდევრული და მდგრადი ურბანული სტრატეგია“- წერია გენგეგმის პროექტში.

რაც შეეხება ბათუმის სივრცის დაგეგმარებისა და გენერალური გეგმის პროექტის სტრატეგიული გარემოსდაცვითი შეფასების [სგშ] ანგარიშის საჯარო განხილვის თარიღს:

სააგენტოს განცხადება საჯარო განხილვის შესახებ გარემოსდაცვით საინფორმაციო პორტალზე გამოქვეყნებული ჰქონდა, თუმცა მოგვიანებით აიღეს.

„ბათუმელები“ დაუკავშირდა სააგენტოს, სადაც განაცხადეს, რომ თარიღი მერიისგან დადასტურებული არ ყოფილა და ამჯერად პასუხს ელოდებიან.

„თარიღი ბათუმის მერიასთან დაზუსტდება და საჯარო განხილვის შესახებ განცხადებაც უახლოეს დღეებში დაიდება. დოკუმენტაცია ჯერ განხილვის ეტაპზეა“, – განგვიცხადეს სააგენტოში.

ამავე სააგენტოში ბათუმის მერის მიერ 2026 წლის 29 ივლისს გაგზავნილ წერილში კი აღნიშნულია, რომ „საჯარო განხილვის სავარაუდო ვადად განისაზღვრა მიმდინარე წლის 18 სექტემბერი“.

ბათუმის გენგეგმის სგშ-ს საჯარო განხილვა ალბათ ჩაინიშნება, თუმცა სგშ კონკრეტულად ყოფილი პოლიგონისა და მიმდებარე ტერიტორიასთან დაკავშირებით დეტალურად არ პასუხობს იმ შენიშვნებსა და წინადადებებს, რომელთა გათვალისწინებაც თავად გარემოს ეროვნულმა სააგენტომ მოითხოვა ბათუმის მერიისგან.

მაგალითად, ქვემოთ ჩამოთვლილია საკითხები, რომლებზეც სგშ-ში დეტალური ინფორმაცია ვერ მოვიძიეთ:

„სგშ-ის ანგარიშში დეტალურად უნდა იყოს განხილული ზურმუხტის ქსელის ჭოროხის დელტის საიტზე [GE0000054] და მის მიმდებარედ დაგეგმილი ღონისძიებები/აქტივობები. ბიომრავალფეროვნების თვალსაზრისით მისი უნიკალურობიდან გამომდინარე, აღნიშნული ტერიტორიის დაცვა-შენარჩუნებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება, როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

დოკუმენტაციაში უნდა აისახოს ინფორმაცია აღნიშნული ტერიტორიის ღირებულებების, შესაძლო ზემოქმედებით მოსალოდნელი ზიანის სხვადასხვა ასპექტისა და ფაქტების/ფაქტორების შესახებ. ანგარიშში მითითებული უნდა იყოს ინფორმაცია ზურმუხტის ტერიტორიაზე ზემოქმედების შეფასების ინსტრუმენტის შესახებ…

სგშ-ის ანგარიშში წარმოდგენილი უნდა იყოს დეტალური ინფორმაცია განაშენიანების გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიებების/ხედვების განხორციელებით სენსიტიურ ჰაბიტატებზე, ზურმუხტის ტერიტორიაზე და სხვა დაცულ ტერიტორიებზე ზემოქმედების შესახებ. ასევე, სგშ-ის ანგარიშში წარმოდგენილი უნდა იყოს დამატებითი ინფორმაცია ზემოქმედების თავიდან აცილებისა და საჭიროების შემთხვევაში, შემარბილებელი ღონისძიებების შესახებ.

სგშ-ის ანგარიშსა და სტრატეგიულ დოკუმენტში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ითვალისწინებს თუ არა სტრატეგიული დოკუმენტით განსაზღვრული ღონისძიებები დოკუმენტაციაში აღნიშნული ლანდშაფტური პარკის მოწყობას ზურმუხტის საიტის ტერიტორიაზე. ასევე, წარმოდგენილი უნდა იყოს აღნიშნული პარკის მოწყობის პირობები.

სგშ-ის ანგარიშსა და სტრატეგიულ დოკუმენტში წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია ზურმუხტის ქსელის საიტის საზღვრებთან გათვალისწინებული „ბუფერული ზონის“ შესახებ. მითითებული იყოს აღნიშნული ზონის დანიშნულება, შეზღუდვისა და ნებადართული ღონისძიებების პირობები. წარმოდგენილი უნდა იყოს ინფორმაცია მდინარე ჭოროხზე 2.5 კმ სიგრძის საფეხმავლო ხიდის მოწყობის პირობების და შესაძლო ზემოქმედების შესახებ.

გეგმარებით არეალი კვეთს ფრინველთა სამიგრაციოდ მნიშვნელოვან მარშრუტს. შესაბამისად, საჭიროა ფრინველთათვის მნიშვნელოვან ტერიტორიებზე, ზურმუხტის ტერიტორიაზე და ბიომრავალფეროვნებისათვის მნიშვნელოვან სხვა ტერიტორიებზე ზემოქმედებისა და პრევენციული ღონისძიებების შესახებ, დეტალური და სრულფასოვანი ინფორმაციის [მათ შორის მოძველებული მონაცემების განახლება, ტერმინოლოგიურად და შინაარსობრივად გამართვა და ა.შ.] სგშ-ის ანგარიშში ასახვა და სხვა“.

ბათუმის მერიას გენგეგმის შესამუშავებლად „სითი ინსტიტუტი საქართველოსთან“ ხელშეკრულება 2021 წელს 2 495 700 ლარზე აქვს გაფორმებული და აქედან უკვე გადახდილი აქვს 1 796 904 ლარი.

ამავე თემაზე:

სად გაივლის საზღვარი ბათუმსა და ხელვაჩაურს შორის? – გენგეგმის პროექტი და საკრებულოების ვერსია

რკინიგზის სახიფათო გადასასვლელები ბათუმში – რა გამოსავალს გვთავაზობს ქალაქის გენგეგმის პროექტი