Batumelebi

თუ თქვენ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში უფასო სამედიცინო დახმარება გეკუთვნით, ანუ, ხართ საპენსიო ასაკის, ხართ „ალდაგის“ მიერ დაზღვეული პედაგოგი, გაქვთ სოციალურად დაუცველის სტატუსი, გყავთ 0-დან 6 წლამდე ბავშვი, რომელიც უფასო სამედიცინო მომსახურებით სარგებლობს – ამიერიდან თქვენ ახლო მდებარე სამედიცინო დაწესებულებაში უფასოდ ვეღარ მოგემსახურებიან. სადაზღვევო კომპანია „ალდაგმა“ ბათუმში არსებულ პოლიკლინიკებს ხელშეკრულება შეუწყვიტა და სახელმწიფო პროგრამების ბენეფიციარების მომსახურება ამ კვირიდან ბათუმში კომპანია „ალდაგის“ კერძო კლინიკებში უნდა განხორციელდეს. რამდენიმე პოლიკლინიკის ნაცვლად პაციენტებს „ალდაგის“ მხოლოდ ორი კლინიკა მიიღებს.

ამ გადაწყვეტილებას პაციენტები უკვე აპროტესტებენ. „რატომ უნდა ვიარო ბენზედან ქალაქში ჩვილი ბავშვით ხელში? ესაა უკეთესი მომსახურება? ამდენი ხანია რიგში ვდგავარ, ძველმა ექიმმა ჩემს ბავშვს რაც სჭირდა, ყველაფერი იცოდა, ახალი კარგიც რომ იყოს, მომისმენს ამდენს?“ – ამბობს „ბათუმელებთან“ მანანა დევაძე. იგი თამარის დასახლებიდან გადმოამისამართეს ერას ქუჩაზე, „ჩემი ოჯახის“ კლინიკაში.

„ჩვენ ამ კონტინგენტს ვემსახურებოდით წლების განმავლობაში. ეს ხომ მხოლოდ ექიმის მიერ პაციენტის გასინჯვა არ არის, აქ ვაქცინაციაა, საბუთების მოწესრიგება, ავადმყოფის ისტორია, მონიტორინგი… პირველადი ჯანდაცვა არის მთელი სფერო. ორ დაწესებულებაში მიიღო ის პაციენტები, რომელიც მიდიოდნენ 4-5 დაწესებულებაში, ეს ძალიან რთულია. მაგრამ დამკვეთი არის სადაზღვევო კომპანია, ის წყვეტს ხელშეკრულებას, ჩვენ ამ შემთხვევაში ვერაფერს ვიზამთ“, – ამბობს კობა კუნჭულია, საოჯახო მედიცინის რეგიონული ცენტრის ხელმძღვანელი. 

„წარმოიდგინეთ, თამარის დასახლებიდან ადამიანი უნდა მივიდეს გორკის ბოლოში, ან ალდაგის რეფერალული საავადმყოფოში და გარდა იმისა, რომ მათთვის ეს გზა უფრო გაგრძელდება, არ ვიცით როგორი იქნება გამტარიანობა ამ კლინიკების, რა რიგები იქნება… ვნახოთ, შეიძლება ისე დახვეწონ ეს სისტემა, რომ ასე არ მოხდეს, მაგრამ ამ ეტაპზე მე სრულფასოვანი სამედიცინო სერვისის მიწოდება შეუძლებლად მიმაჩნია“, – ამბობს თამაზ ირემაძე, თამარის დასახლების საოჯახო მედიცინის ცენტრის ხელმძღვანელი.

პოლიკლინიკების ხელმძღვანელების პოზიციას აჭარის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილე რომან ბოლქვაძეც იზიარებს. იგი ამბობს, რომ „ალდაგი“ ავტომატურად გახდა მონოპოლისტი და ამით პირველ რიგში პაციენტის უფლებები ირღვევა: „გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის თვალსაზრისით იქმნება გარკვეული სირთულეები და ამ პაციენტების უმრავლესობა რეგისტრირებულია უმწეოთა ბაზაში. მათთვის ის თანხა, რაც გადასაადგილებლად სჭირდებათ, საკმაოდ მნიშვნელოვანია, გარდა იმისა, რომ ავადმყოფ ადამიანს უფრო დიდი გზის გავლა მოუწევს, ვიდრე აქამდე უწევდა.

ოთხი პოლიკლინიკა ემსახურებოდა ამ ადამიანებს, შესაბამისი აღჭურვილობით, ვგულისხმობ ლაბორატორიებსა და სხვა ტექნიკურ რესურსს. უბრალოდ წარმოუდგენელია ორმა სამედიცინო დაწესებულებამ შეძლოს იმავე ხარისხის სამედიცინო მომსახურების გაწევა.

მე არ ვამბობ, რომ ალდაგის რომელიმე კლინიკაში კვალიფიციური სამედიცინო პერსონალი არ არის, პირიქით, საკმაოდ კარგად ვიცნობ კოლეგებს და ისინი არიან მაღალკვალიფიციური სპეციალისტები, მაგრამ ადამიანური რესურსი ალდაგის არის ძალიან მცირე იმ უზარმაზარი რაოდენობის პაციენტებისთვის, ვინც საჭიროებენ სამედიცინო სერვისის მიწოდებას“.

რატომ შეუწყვიტა „ალდაგმა“ ხელშეკრულება ბათუმის პოლიკლინიკებს? მაია ივჩენკო, სადაზღვევო კომპანია „ალდაგის“ საზოგადოებასთან ურთიერთობის ხელმძღვანელი განმარტავს: „სამედიცინო დაწესებულებებმა მოგვაწოდეს გაზრდილი ფასები და მოხდა ხელშეკრულების შეწყვეტა. ათი დღის წინ  ბათუმში გაიხსნა რეფერალური საავადმყოფო, ასევე არის ჩვენი კლინიკა ერას ქუჩაზე და იქ მიიღებენ ჩვენი დაზღვეულები სამედიცინო მომსახურებას“. მისი თქმით, კომპანიის ორი სამედიცინო დაწესებულება შეუფერხებლად შეძლებს პაციენტთა მომსახურებას, იმის მიუხედავად, რომ ამ დაწესებულებებთან რიგები უკვე გამოჩნდა. 

„ალდაგი“ ერთი პაციენტის მომსახურებისთვის სამედიცინო დაწესებულებას 95 თეთრს უხდიდა. სწორედ ამ თანხის გაზრდა სთხოვეს პოლიკლინიკების ხელმძღვანელებმა სადაზღვევო კომპანიას. მათი თქმით, ეს თანხა მიზერულია და საკმარისი არ არის.  თხოვნის პასუხად „ალდაგმა“ ხელშეკრულება შეწყვიტა.

„ესენი ადრეც აპირებდნენ ამას, ჩვენ წამოვეგეთ ამ თამაშს და მათ ისარგებლეს. კომპანიას ჩაგდებული აქვს ხელში მონოპოლია და სარგებლობს ამით“, – ამბობს ბათუმის #4 პოლიკლინიკის ხელმძღვანელი ციცო ბაკურაძე. იგი ამბობს, რომ გასულ კვირას უფასოდ მოემსახურნენ პაციენტებს: „ვერ გავუშვით 39 სიცხით ბავშვები და მივიღეთ, ადამიანები ვართ და სხვაგვარად არ შეგვეძლო. ჩვენ ვმუშაობთ ტერიტორიული პრინციპით, 15 წუთის სავალი უნდა იყოს სამედიცინო დაწესებულებამდე საცხოვრებელი ადგილიდან“.

სახელმწიფო პროგრამით დაზღვეულ იმ პაციენტებს, რომელთაც არ ისურვეს „ალდაგის“ კლინიკაში წასვლა, უფასოდ ემსახურებოდნენ სხვა პოლიკლინიკებიც. მინისტრის მოადგილე ამბობს, რომ სამინისტრო მადლობას უხდის სამედიცინო დაწესებულებების მედპერსონალს ამისათვის: „მაგრამ სამწუხაროდ ასე ვეღარ გაგრძელდება, ისინი უფასოდ პაციენტების მიღებას ვეღარ შეძლებენ და დაწესებულების შიდა სტანდარტით გათვალისწინებული თანხის გადახდა მოუწევთ პაციენტებს, თუ „ალდაგის“ სამედიცინო დაწესებულებებში არ წავლენ.

მე უკვე მოვისმინე რამდენი პაციენტის პრეტენზია, რომლებიც სამინისტროში იყვნენ მოსული, ისინი მშობლიურ პოლიკლინიკებს უწოდებენ იმ სამედიცინო დაწესებულებებს, რომლებიც მათ უბანში მდებარეობს და ორი-სამი თაობა დადიოდა ამ პოლიკლინიკებში“, – ამბობს რომან ბოლქვაძე.

რა ბერკეტი აქვს სახელმწიფოს, ჯანდაცვის სამინისტროს ამ შემთხვევაში?  მინისტრის მოადგილე ამბობს, რომ სადაზღვევო კომპანიას იურიდიული მხარე მოწესრიგებული აქვს და გარდა მორალური პასუხისმგებლობისა, მათთან პრეტენზია ვერ ექნებათ. „სამინისტრო იწყებს ჩარევას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ირღვევა პაციენტის ან ექიმის უფლებები.  თუ ადამიანები ფიქრობენ, რომ ისინი უნდა დარჩნენ იმ პოლიკლინიკებში, რომელშიც ტრადიციულად დადიოდნენ, მათ უნდა დაწერონ დაწესებულებების ხელმძღვანელების სახელზე განცხადება თხოვნით, რომ მათ მიეცეთ საშუალება აქვე გააგრძელონ მომსახურების მიღება. თუ მოგროვდება ასეთი განცხადება მნიშვნელოვანი რაოდენობით, ეს იქნება ბერკეტი ჯანდაცვის სამინისტროს ხელში, მინიმუმ სამართლებრივი მიმართულება მისცეს ამ ამბავს“, – განმარტავს რომან ბოლქვაძე.

„ალდაგი“ აჭარაში, ბათუმში მდებარე პოლიკლინიკების გარდა მაღალმთიან რეგიონებშიცაა წარმოდგენილი. კერძოდ, „უნიმედ აჭარა“, რომელიც საავადმყოფოებს ფლობს ქედაში, ხულოსა და შუახევში,  „ალდაგის“ შვილობილი კომპანიაა.  ამ საავადმყოფოებში შექმნილ პრობლემებზე „ბათუმელები” გასულ ნომრებშიც წერდა, აქ ექიმები „ალდაგის“ საკადრო და სახელფასო პოლიტიკას აპროტესტებენ.

“შენ აფრენ?!”  ამ სახელწოდებით გაიმართა ბათუმის პრესკაფეში ირაკლის ჩარკვიანის საღამო. შეხვედრას ორგანიზება ბათუმელმა ახალგაზრდებმა, მარიამ მუთიძემ და სალომე მჟავანაძემ გაუწიეს.  “რეაქტიული კლუბის” შეკრება – ასე დაასათაურა შეხვედრის ორგანიზატორებმა საღამო. შეხვედრაზე შესრულდა ირაკლი ჩარკვიანის სიმღერები, ასევე წაიკითხეს მისი ლექსები.

ახალ წლამდე ცოტა ხნით ადრე ჩემმა მეგობარმა ახალი გაზქურის ყიდვა გადაწყვიტა,  ბათუმში თითქმის ყველა ტექნიკის მაღაზია შემოვიარეთ.  თანდათან ამ ამბით ისე გავერთეთ და შერჩევის პროცესიც ისე მოგვეწონა, რომ გადაწყვეტილება დროში მაქსიმალურად გავაჭიანურეთ. სამაგიეროდ  უკვე ზეპირად ვიცოდით სად, როგორი, რა ბრენდის, რა შესაძლებლობებისა და ღირებულების გაზქურა იყიდებოდა.   საბოლოოდ კი საახალწლო ფასდაკლებამდე მივედით და  არჩევანი „არაი თუმოროუს“ ერთ-ერთ მაღაზიაში „კარინოს“ ფორმის გაზქურაზე შევაჩერეთ. 

თეთრი ფერის შავი  ლითონის დეტალებით გაფორმებული გაზქურა დიზაინითაც მოგვეწონა და ფუნქციური დატვირთვითაც გამოირჩეოდა. არჩევანი კონსულტანტებმაც შეგვიქეს და ისიც განგვიმარტეს, რომ პროდუქტს თან სამწლიანი „გარანტია“ ჰქონდა, რაც მე და ჩემმა მეგობარმა ასე გავიგეთ: მაღაზია იღებდა პასუხისმგებლობას იმაზე, რომ  მინიმუმ სამი წლის განმავლობაში გაზქურის მოხმარებისას პრობლემა არ შეგვექმნებოდა.  გამყიდველების ენაზე კი თურმე ამ ამბავს სულ სხვა შინაარსი აქვს, რაც  ნივთის შეძენიდან სულ მალე,  ერთ თვეში გავიგე.

ვიდრე ნაყიდ ნივთს მაღაზიიდან გავიტანდით, კონსულტანტებმა დამატებითი ღირებულების სანაცვლოდ მისი ადგილზე დამონტაჟება შემოგვთავაზეს. ამას ისიც დაამატეს, რომ თუ ამ საქმეს არასპეციალისტებს მივანდობდით, შეიძლებოდა პრობლემები შეგვქმნოდა, ნივთი ცუდად იმუშავებდა, მალე გამოვიდოდა მწყობრიდან და ასე შემდეგ, ამაზეც დავთანხმდით, გაზქურა ადგილზე „არაის“  ხელოსნებმა დაამონტაჟეს.

ექსპლუატაციაში შესვლიდან 20 დღეში გაზქურის მთავარი ქურა, რომელსაც საშუალოზე მაღალი ალი ასდის და უფრო ხშირად მოხმარებადია, თანდათან ჩამოდნა, დეფორმირდა და მწყობრიდან გამოვიდა.

ნივთის შეძენიდან ერთ თვეში ჩემმა მეგობარმა დეფორმირებული საცეცხლურით მაღაზიას მიაკითხა. ნივთი დაიტოვეს, ვიმსჯელებთ და დაგირეკავთო.  ათი დღის შემდეგ კი უთხრეს, რომ გაზქურის საცეცხლური მწყობრიდან არასწორმა მოხმარებამ გამოიყვანა, ამიტომ მაღაზია პასუხისმგებლობას ვერ აიღებდა. საიდან, როგორ და რა საშუალებებით დაადგინეს მაღაზიის კონსულტანტებმა, ან ვინმე სხვამ ეს, ამაზე ვერაფერს გეტყვით. 

ამის შემდეგ „არაის“ ცენტრალურ ოფისს დავუკავშირდი. ამბის გასარკვევად ერთი დღე ითხოვეს, მეორე დღეს კი მითხრეს, რომ „საცეცხლური“, რომელიც შეძენიდან 20 დღეში დეფორმირდა, გაზქურის აქსესუარია, რომელზეც გარანტია არ ვრცელდებოდა. საიას ბათუმის ორგანიზაციის თავმჯდომარემ გია ქარცივაძემ კი განმიმარტა, რომ დეტალი, რომლის მოხსნის შემთხვევაშიც ნივთი ვერ იმუშავებს, აქსესუარი არ არის. 

ერთი საცეცხლურის ფასი, რომლის მწყობრიდან გამოსვლის გამოც გაზქურას პრობლემა შეექმნა, 30-დან 40 ლარამდეა. „არაის“ მაღაზიაში ხელახლა, პრეტენზიით მისულებს შემოგვთავაზეს კიდევაც, ეს დეტალი ისევ შეგვეკვეთა და თითოეულში 30 ლარი გადაგვეხადა. იმის თქმა მინდა, რომ გაზქურის მწყობრიდან გამოსული დეტალი არ არის დიდ თანხასთან დაკავშირებული. გაცილებით ძვირადღირებულ ნივთებთან დაკავშირებით შეექმნათ პრობლემები იმ მომხმარებლებს, რომელთა შესახებაც გაზეთის მეცხრე გვერდზე წაიკითხავთ, თუმცა მათ სასამართლოს არ მიმართეს, რაც ვფიქრობ, არასწორი მიდგომაა, თუმცა ალბათ მეც ასე მოვიქცეოდი, რომ არა კომპანიის წარმომადგენლის პასუხი, რომელსაც „არაის“ ფეისბუკის გვერდზე პრობლემის შესახებ დაწვრილებით მივწერე და პასუხის გამოგზავნა ვთხოვე. სამი კვირის ლოდინის და რამდენჯერმე შეხსენების შემდეგ, კომპანიის სახელით მომწერეს: `მოგახსენებთ, რომ ასეთ შემთხვევებზე საგარანტიო მომსახურება არ ვრცელდება და ეს ის ფორსმაჟორული სიტუაციაა, როდესაც თქვენ ვერ გათვალეთ ქურის შესაძლებლობები და სავარაუდოდ ძალიან დიდი გაბარიტების ჭურჭელი დადგით გაზზე, რამაც გამოიწვია მისი დეფორმირება, ძალიან ვწუხვარ, რომ ვერაფრით შევძელი თქვენი დახმარება“.

ასეა, კომპანია წუხს, მე კი გაკვირვებული და ცოტაც გაღიმებული დავრჩი, ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, ქურაზე ჭურჭელი როდის აქით იდგმება? – მას ხომ ე.წ რკინის „რეშოტკა“ იცავს, რომელიც ჯერ კიდევ ახალივითაა. ან რა შუაშია საგარანტიო მომსახურება? – ამ ბარათის გვერდის ავლითაც რომ ვიმსჯელოთ, მე შევიძინე ნივთი, რომელიც 20 დღეში მწყობრიდან გამოვიდა და ჩემი როგორც მომხმარებლის უფლება დაირღვა.  თუ ჩემმა მონაყოლმა მსგავსი თქვენი ამბავი გაგახსენათ, მომწერეთ ელექტრონულ ფოსტაზე: tsago.kaxaberidze@gmail.com და მირჩიეთ, ვუჩივლო თუ  არ ვიჩივლო?

მურმან დუმბაძის ამ ფრაზას გასულ დღეებში ბევრი იხსენებდა, – ეს როგორ თქვა, იქნებ პროფესიონალი ვარ და არ მიცნობსო… თუმცა მაყურებელთა დიდ ნაწილს არც ამ ფრაზაზე და არც იმაზე, რომ მურმან დუმბაძის „ნაცნობები“ და ნათესავები ინიშნებიან თანამდებობებზე, კრიტიკული დამოკიდებულება არ ჰქონია. ფაქტია, რომ „უცნობი“ ჯერ კიდევ საშიშია ჩვენს საზოგადოებაში და ეს მიდგომა ბევრისთვის სავსებით მისაღებია, მარილი თუ აქვს ნაჭამი, მისთვის მით უმეტეს.

„ერთხმად აირჩიეს“ – როცა ეს ფრაზა წავიკითხე „ქართული ოცნება დემოკრატიული საქართველოს“ ფეისბუქის გვერდზე, მაშინ გავიფიქრე, მარტო მარილის დაგემოვნება არ ყოფილა საკმარისი-მეთქი. თურმე განსხვავებული აზრიც არ უნდა გაგიჩნდეს, როგორც, მაგალითად, ეს ზოგიერთ მეოცნებეს მოუვიდა და ბიძინა ივანიშვილს წერილი მისწერეს: – მურმან დუმბაძის მორჩილი კანდიდატი ჩვენ არ გვინდა ბათუმის ორგანიზაციის ხელმძღვანელადო…

„ეს ადამიანები მოვიდნენ და ბოდიში მოიხადეს“ – გვითხრა ეთერში მურმან დუმბაძემ. შევედავე, ჯანსაღი იყო ეს პროცესი-მეთქი? მაგრამ მურმანი რისი მურმანია, ემოციურად, პედაგოგიკის მეთოდებით იქეთ თუ არ სცადა შენი დარწმუნება და იმის ახსნა, რომ ლაშა სირაბიძე აჭარის მთავრობის თავმჯდომარის ნათესავია და ეს ძალიან, ძალიან კარგია.

ცუდად მაინც მურმან დუმბაძისგან ყველაფერზე კანონის მოშველიება მეჩვენა. აქამდე ხშირად მსმენია მისგან, რომ კანონზე მაღლა სამართლიანობა დგას და უნდა იდგეს. ახლა კი აღმოჩნდა, რომ თურმე „ერთი ფუთი მარილის“ წინააღმდეგი დებულება არ არსებობს. 

ნაცნობობაზე გამახსენდა: იმ საღამოს მურმან დუმბაძეს სურდა მაყურებელიც არ დარჩენილიყო უცნობი და თითოეულს სთხოვდა, ვინაობა დაესახელებინა. ერთმა მაყურებელმა ბოლოს იკითხა: სახელისა და გვარის დასახელება ბუნებრივად უნდა მოუნდეს ადამიანს, ასე დაჟინებით რომ მოითხოვთ, რა ხდება, რეჟიმი ხომ არ გრძელდებაო. სხვა მაყურებელს არც ვინაობის დასახელებასა და ვიცე-სპიკერის არც სხვა პასუხზე პროტესტი არ ჰქონია…

იმ დღეს მაყურებელს ჩემს შეკითხვებზე ჰქონდა პროტესტი. გადაცემის შემდეგ ფეისბუქში დამხვდა ნაცნობი ადვოკატის მონაწერი: პირველი შემოტევა ყოველთვის ჟურნალისტებმა უნდა აიტანოთ, ყველაფერი მართლა შეკითხვით იწყებაო.

საერთაშორისო ორგანიზაცია, „სამარიტელთა ქისა“  საქართველოში რამდენიმე წელია საქველმოქმედო საქმიანობას, რელიგიური ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი საქველმოქმედო ორგანიზაციების მეშვეობით ახორციელებს. ყოველ წელს, ამერიკელი და ევროპელი ბავშვები  საშობაო საჩუქრებს სწორედ ამ ორგანიზაციის მეშვეობით უგზავნიან მსოფლიოს სხვადასხვა განვითარებად ქვეყნებში მცხოვრებ ბავშვებს. საჩუქრები 14 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვისაა განკუთვნილი. დღეს ეს საჩუქრები ბათუმის პროტესტანტული ეკლესიის მეშვეობით, რესპუბლიკური საავადმყოფოს ნეირორეაბილიტაციის 50-მა პატარა პაციენტმაც მიიღო.

„ქველმოქმედებითა და ყურადღებით ეს პატარები არ არიან განებივრებული, თითქმის არავინ მოდის მათ სანახავად, წელს პირველად მიიღეს ეს საჩუქრები“- ამბობს პატარა ლუკას დედა, გვრიტუნა ჯაფარიძე. მას ბავშვი სარეაბილიტაციო კურსზე ქობულეთიდან დაჰყავს.

„წელიწადში სამი კურსი უტარდება, რომელიც სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება, თუმცა ეს საკმარისი არ არის. ამიტომ კერძოდ დამყავს. ერთი კურსი 400 ლარამდე ჯდება, რომ შევუწყვიტო წინა კურსიც ეფექტს კარგავს, ამიტომ ვცდილობთ კერძოდ ვატარო სავარჯიშოდ“.

ლია ფუტკარაძე სოციალურ სახლში ცხოვრობს, სარეაბილიტაციო კურსებზე ტყუპი გოგონები მეხუთე წელია დაჰყავს: „აქ მკურნალობით კმაყოფილი ვარ, თუმცა ეს კურსები არ არის საკმარისი, ძნელია ორ ბავშვთან სახსრების გამონახვა, მაგრამ ვცდილობ, რომ დამატებითი კურსი მაინც ჩავუტარო, მკურნალობა 18 წლამდე სჭირდებათ“.

მშობლების აზრით, მკურნალობა უფრო ეფექტური იქნება, თუკი დაფინანსებაში სახელმწიფოს გარდა საქველმოქმედო ორგანიზაციებიც ჩაერთვებიან.
ნეირორეაბილიტაციის ცენტრში ამ ეტაპზე ასზე მეტი ბავშვი მკურნალობს.