„თეთრი ხმაურის მოძრაობა“ პოლიციური ძალადობის წინააღმდეგ. ფოტო: ირმა დიმიტრაძე
დემურ სტურუას თვითმკვლელობის წინ დაწერილი წერილი დღეს აქციის მონაწილეებმა პოლიციელების მანქანებზე დააწებეს, რაც პოლიციელებმა მალევე მოხსნეს.
აქციის მონაწილეები მოითხოვენ პასუხისმგებლობაში მიეცეს პოლიციელი, რომელსაც დემურ სტურუა ასახელებს წერილში და მისი მეწყვილე, რომლის ვინაობასაც პოლიცია ამ დრომდე ასაიდუმლოებს; თანამდებობა დატოვოს სამტრედიის რაიონული პოლიციის უფროსმა; შსს-ს მინისტრმა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების თანამონაწილეობით შექმნას მონიტორინგის ჯგუფი, რომელიც თბილისსა და რეგიონებში პოლიციის მხრიდან ძალის გადამეტებისა და შანტაჟის პრაქტიკებს შეისწავლის; დაუყოვნებლივ გადაიდგას ქმედითი ნაბიჯები რეპრესიული ნარკოპოლიტიკის შესაცვლელად.
„სტურუას თვითმკვლელობის ფაქტმა კიდევ ერთხელ დაგვანახა, რომ პოლიციისათვის მინიჭებული ძალაუფლება აჭარბებს გონივრულ და ლეგალურ ფარგლებს. ის, რაც ნარკოპლიტიკით ინიღბება, სინამდვილეში, მოქალაქეებზე, განსაკუთრებით კი სოციალურად დაუცველ ფენებზე, პოლიციური კონტროლის, ძალადობისა და შანტაჟის მექანიზმს წარმოადგენს. ეს მექანიზმები განსაკუთრებული სიმკაცრით საჯარო სივრცის მიღმა მყოფ ადამიანებს უსწორდება, მისი მოქმედების ძირითად სივრცეებს კი რეგიონები, სოფლები და გარეუბნები წარმოადგენენ. დემურ სტურუას თვითმკვლელობის აქტი საპროტესტო გზავნილია, რომელიც თითოეულ მოქალაქეს მოგვემართება. სახელმწიფოს მიერ მასზე განხორციელებული პოლიციური ძალადობა საკადრის პასუხს საჭიროებს“ – აღნიშნულია „თეთრი ხმაურის მოძრაობის“ პრესრელიზში.
კიევის ყოფილმა მერმა ლეონიდ ჩერნოვეცკიმ საქართველოს საპალამენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად ქობულეთის საოლქო-საარჩევნო კომისიაში ყველა საჭირო დოკუმენტი წარადგინა. ქობულეთის #81 საოლქო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის გელა ხახნელიძის ინფორმაციით, კიევის ყოფილი მერი საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობას ქობულეთის მაჟორიტარობის დამოუკიდებელ, უპარტიო კანდიდატად გეგმავს და მას უახლოეს დღეებში დაარეგისტრირებენ.
ლეონიდ ჩერნოვეცკი ბოლო წლებია ქობულეთში ცხოვრობს. მან საქართველოს პარლამენტში შესვლის სურვილი ცოტა ხნის წინ გაახმოვანა, პარტია „ბედნიერი საქართველოსთვის“ დაარსა და პირველი წინასაარჩევნო დაპირებაც გასცა. გამარჯვების შემთვევაში ის მოსახლეობას პენსიების 500 ლარამდე გაზრდას დაპირდა.
მოგვიანებით მან ბიძინა ივანიშვილთან შეხვედრის შემდეგ არჩევნებში მონაწილეობაზე უარი თქვა. რატომ შეცვალა გადაწყვეტილება ორჯერ, ამაზე ჩერნოვეცკი მედიასთან არ საუბრობს და საგანგებო განცხადების გაკეთებას 23 აგვისტოს გეგმავს.
მოძრაობა „თეთრი ხმაურის“ აქტივისტს, პაატა საბელაშვილსა და მის მეგობარს, ბათუმის პროკურატურა საზოგადიებრივი წესრიგის დარღვევასა და პოლიციელებისთვის წინააღმდეგობის გაწევაში სდებდა ბრალს. სასამართლომ პაატა საბელაშვილი ნაწილობრივ გაამართლა.
პაატა საბელაშვილის მონაყოლით ინციდენტი ბათუმის პოლიციასთან გუშინ ღამით მას შემდეგ დაიწყო, რაც ის და მისი მეგობარი ბათუმის კლუბ „გეითის“ გასასვლელში მყოფ ბიჭებს გამოესარჩლენ, რომლებსაც პოლიციელებთან შელაპარაკება ჰქონდათ.
„ბოლო დღეეების განმავლობაში ჩვენ ბათუმში ვახდენთ ადამიანების მობილიზაციას აქციისთვის, რომელიც სამტრედიაში გაიმართება. საღამოს დასასვენებლად გავედით კლუბ „გეითში“ და როცა გამოვდიოდით, შევამჩნიეთ, რომ იქ იყვენენ პოლიციის თანამშრომლები, რომლებსაც ჰქონდათ შელაპარაკება იქვე მდგომ ოთხ ბიჭთან. მომეჩვენა, რომ ერთ-ერთი იყო ნაცნობი და ასეც რომ არ ყოფილიყო, როდესაც პოლიციის მხრიდან ადგილი აქვს ძალადობას, არ შემიძლია გავიარო და განსაცდელში დავტოვო ადმიანი. ამიტომ მივედით იმის გასაგებად ჩვენი დახმარება ხომ არ სჭიდებოდათ ამ ბიჭებს. მალევე მოგვარდა ყველაფერი, თუმცა შემდეგ მოვიდა აგრესიულად განწყობილი პოლიციელი, რომელმაც დაიწყო გინება ამ ბიჭების მისამართით. მე და ჩემმა მეგობარმა ვიდეოები გადავიღეთ. ეს ყველაფერიც დაშოშმინდა, მათ შორის ჩვენი მონაწილეობით. რადგან ამ ბიჭებს ვაწყნარებდით, არ გინდათ ამათთან დაპირისპირება თქო. ჩვენ კონფლიქტის მონაწილე მხარე არ ვყოფილვართ, არც მე და არც ჩემი მეგობარი. ვისაც პოლიცია უპირისპირდებიდა ისინი გაუშვეს და რაღაც დროის შემდეგ ჩვენ აგვედევნენ. ალბათ მიხვდენენ, რომ ვიდეო გვქონდა გადაღებული. სადღაც ასი მეტრი გვქონდა გავლილი , როცა ვიღაც შავ მაისურიანი დაგვეწია და გვთხოვდა ტელეფონებს. თავიდან ძარცვა გვეგონა, რადგან იმ პოლიციებს დავემშვიდობეთ და მათ არც სახელი უკითხავთ არც გვარი“ – ამბობს პაატა საბელაშვილი.
მისივე თქმით, „პოლიციელები ეტყობა გაესაუბრნენ დაცვის თანამშრომლებს და გაიგეს რომ ვიდეო გვქონდა გადაღებული. სასტუმრო „რედისონის“ წინ გაგვკოჭეს ყველას თანდასწრებით. ჩემი მეგობარი ფიზიკურად შეურაცხყვეს და შეგვიყვანეს განყოფილებაში. გაგვჩხრიკეს და მე აღმომიჩინეს ერთი დოზა მარიხუანა, რაც ძალიან გაუხარდათ, თითქოს რაღაც ხელმოსაჭიდი მიეცათ“.
პოლიციის განყოფილების შენობიდან, საბელაშვილი და მისი მეგობარი, როგორც საბელაშვილი ამბობს, გადაიყვანეს ნარკოლოგიურში, „სადაც ხდებოდა ჩემი უფლებების სრული უგულებელყოფა. მემუქრებოდნენ რომ კათეტერით ამომწოვდნენ შარდს, ჩემით თუ არ მოვისაქმებდი. შემდეგ, როდესაც განვუცხადე, რომ არც კლინიკურ დათვალიერებაზე და არც ბიოლოგიური მასალის ჩაბარებაზე თანახმა არ ვიყავი. ექიმმა ნარკოლოგმა – აბა როგორ გაგაფორმოთო, ვერც დაუშვა, რომ შემეძლო უარი მეთქვა. რამდენიმე საათი იქ დამაყოვნეს და შემდეგ მოუწიათ ჩემი სასამართლოში მიყვანა პოლიციისადნმი დაუმორჩილებლობის გამო. გარდა ამისა, ვითომ მე და ჩემმა მეგობარმა სამი ტურისტი გოგო გავაჩერეთ და გასვლის უფლებას არ ვაძლევდით, რაზედაც მათ მიმართეს პოლიციას. შემდეგ კი როცა ჩაჯდნენ ტაქსში და წავიდნენ, თურმე პოლიციას ვეუბნებოდით – ამ რუსებს როგორ იცავთ და ჩვენ მოქალაეებს არ გვიცავთ-თქო.“
ბათუმის საქალაქო სასამართლოში პროცესი საბელაშვილისა და მისი მოეგობრის წინააღმდეგ დღეს დაასრულდა. მოსამართლე ჯუმბერ ბეჟანიძემ ისინი გაამართლა და მხოლოდ საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევის ნაწილში [ხმაურის გამო] ასი ლარით დააჯარიმა. პაატა საბელაშვილი ამბობს რომ გადაწყვეტილებას სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრებს. პროცესს სახალხო დამცველის წარმომადგენელი ბათუმში ციალა ქათამიძეც ესწრებოდა.
დღეს, 20 აგვისტოს, 11 საათზე „თეთრი ხმაურის მოძრაობამ“ საპროტესტო აქცია გამართა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის შენობასთან. მთავარი აქცია დღესვე, სამტრედიის პოლიციასთან 18:00 საათზე დაიწყება. დემურ სტურუამ თავი მოიკლა. როგორც ის დედისთვის დატოვებულ წერილში წერდა, ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობის გამოყენებით პოლიციასთან თანამშრომლობას და თანასოფლელების დასმენას აიძულებდნენ, რამაც ის თვითმკვლელობამდე მიიყვანა.
პაატა საბელაშვილის მეგობრის დათო მაჭავარიანის ჩანახატები სასამართლო პროცესიდან
17-22 სექტემბერს ბათუმში კლასიკური მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი გაიმართება, რომელიც ცნობილი პიანისტის, იუნესკოს მშვიდობის არტისტის ელისო ბოლქვაძის საქველმოქმედო ფონდ „ლირას“ ორგანიზებით მეოთხედ ტარდება. რა პროგრამა ექნება წელს ფესტივალს? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ფესტივალის დამაარსებელსა და სამხატვრო ხელმძღვანელს, ელისო ბოლქვაძეს ესაუბრა.
ქალბატონო ელისო, პირველ რიგში, მზად არის თუ არა ფესტივალის პროგრამა, რომელ შემსრულებლებს მოუსმენს ფესტივალის მსმენელი?
ფესტივალი 17 სექტემბერს გაიხსნება და გახსნაზე მოწვეულია ამერიკელი დირიჟორი ფილიპ მანი. გახსნაზევე მოვუსმენთ ძალიან ცნობილი მუსიკოსის, სლოვენიელი კლარნეტისტის, დარკო ბლეკის შესრულებას, რომელიც მოცარტის საკლარნეტო კონცერტს შეასრულებს. იმავე დღეს მე შევასრულებ მოცარტის საფორტეპიანო კონცერტს.
ელისო ბოლქვაძე
2016 წელი მოცარტის წელია და ამ თემას აუცილებლად გამოვეხმაურებით. პროგრამაში არის მოცარტის ნაწარმოებები და ზოგადად, წელს აქცენტი გვაქვს ისეთ შედევრებზე, როგორიცაა: მოცარტის #40-ე სიმფონია, ბიზეს „კარმენი“ და ა.შ. ბევრ ცნობილ ნაწარმოებს შეასრულებს ფესტივალზე ბათუმის სიმფონიური ორკესტრი, რაც მახარებს, იმიტომ, რომ ძალიან კარგი სტიმულია ბათუმის ორკესტრისათვის მსგავსი პროგრამით მონაწილეობა ფესტივალზე. ერთი კვირის მანძილზე ექვსი საღამო არის დატვირთული და ეს საკმაოდ რთულია ორკესტრისთვის, მაგრამ ორკესტრი ენთუზიაზმითაა განწყობილი და დიდ შრომას დებენ მომზადებაში.
ფესტივალის მეორე დღე, 18 სექტემბერი, დაეთმობა ფოლკორულ მუსიკას. ლეგენდარულ ანსამბლს, „ქართულ ხმებს“ მოვუსმენთ არაჩვეულებრივი პროგრამით.
19 სექტემბერს იქნება ისევ ფილიპ მანი, რომელიც შეასრულებს ბეთჰოვენის შედევრს, მეშვიდე სიმფონიას და ბიზეს „კარმენს“, საორკესტრო ვერსიას, რომელიც არაჩვეულებრივი მოსასმენია.
20 სექტემბერს საფრანგეთიდან იუნესკოს მშვიდობის არტისტი, მსოფლიოში აღიარებული პიანისტი, სიპრიან კაცარისი ჩამოდის. იგი შეასრულებს ორ საფორტეპიანო კონცერტს – რაველის სოლ მაჟორს, რომელიც პოპულარული კონცერტია და ასევე ბახის ერთ-ერთ კოცერტს. ამ საღამოს უდირიჟორებს მამუკა ალაფიშვილი, ბათუმის სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი.
21 სექტემბერს მოწვეული გვყავს მაია ირგალინა, ახალგაზრდა ბელორუსი პიანისტი, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს. შესრულდება მოცარტის 40-ე სიმფონია და ლისტის საფორტეპიანო კონცერტი #2. დირიჟორი იქნება დავით კინწურაშვილი.
22 სექტემბერს, მუსიკალური ფესტივალის ბოლო დღეს კი, იქნება ალექსი მაჭავარიანის საღამო. ალექსი მაჭავარიანის ნაწარმოებებს შეასრულებს მისი შვილი, ვახტანგ მაჭავარიანი. ასევე შესრულდება სავიოლინო კონცერტი, რისთვისაც პარიზიდან ბათუმში ჩამოდის მევიოლინე ლიანა გურჯია, რომელიც ამერიკის მოქალაქეა, იგი ნახევრად ქართველია. ლიანა არის მაჭავარიანის ძალიან ცნობილი შემრულებელი და საგანგებოდ ამისათვის მოვიწვიეთ.
გასულ წელს ნიჭიერი მოსწავლეებისთვის იმართებოდა მასტერკლასები, წელსაც გრძელდება თუ არა ეს ტრადიცია?
ფესტივალის ერთ-ერთი მთავარი აქცენტი ყოველთვის იყო და ახლაც არის ახალგაზრდა ტალანტების მოწვევა და მასტერკლასების ჩატარება. წელს ჩვენ კიდევ ერთი ფორმატი შევარჩიეთ. 18 სექტემბერს ვიწყებთ საქართველოს სხვადასხვა ქალაქიდან და რეგიონიდან საგანგებოდ ფესტივალისათვის ჩამოსული 56 ბავშვის მოსმენას, საიდანაც შევარჩევთ საუკეთესოებს 19 სექტემბრის მასტერკლასისთვის, რომელსაც ჩაატარებს მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი, არაერთი საერთაშორისო ჟიურის წევრი, ვალერი პისეცკი. დიდი ინტერესია ბავშვების მხრიდან, ისინი ემზადებიან ამ დღეებისთვის, მაგრამ ეს არ არის მხოლოდ კონკურსი და გულდაწყვეტა, ეს არის ეტაპი იმისთვის, რომ ბავშვებს უფრო მეტად ჰქონდეთ პასუხისმგებლობისა და პროფესიონალიზმის შეგრძნება და შემდეგ წელს კიდევ უფრო მომზადებულები ჩამოვიდნენ.
ელისო ბოლქვაძე
მასტერკლასებზე მონაწილეთა რაოდენობა და მათი მონდომება წლიდან წლამდე იზრდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ფესტივალის ეს მიმართულება კარგად ვითარდება, რაც ძალიან მახარებს. ჩემი მიზანიც სწორედ ესაა, ფონდი „ლირა“, რომელსაც მე ვხელმძღვანელობ, იმისთვის არის მოწოდებული, რომ ბავშვებს და მომავალ თაობას ხელი შეუწყოს. ჩვენთან არიან ნიჭიერი ბავშვები, რომლთაც უყვართ მუსიკა, მე ვხედავ ამ ბავშვებს რეგიონებში, მათ სჭირდებათ დახმარება და ეს უნდა გაითავისოს ყველა ქალაქმა და ამ შემთხვევაში, პირველ რიგში ბათუმმა, სადაც ტარდება ეს ფესტივალი.
თქვენი აზრით სახელწიფოს მხრიდან რა ტიპის მხრადაჭერა სჭირდება კლასიკურ მუსიკას? იგივე, რა კეთდება სხვაგან კლასიკური მუსიკის ხელშეწყობისთვის, რაც არ კეთდება ჩვენთან?
პირველ რიგში, მეტი ყურადღება უნდა მიექცეს ორკესტრს, მუსიკოსები არ შეიძლება მუშაობდნენ ასეთ დაბალ ანაზღაურებაზე და ასევე, ყურადღება სჭირდება კონსერვატორიას, რომელმაც უნდა გაზარდოს ახალგაზრდა თაობა.
ყველა ფესტივალზე თითო საღამო მიეძღვნება სხვადასხვა ქართველ კომპოზიტორს. წელს იქნება მაჭავარიანი, შემდეგ – სხვა, შეიძლება არც ისე ცნობილი, მაგრამ ჩვენი როლი სწორედ ეს არის, რომ ახალი სახელები, ახალი ტალანტები წარმოვაჩინოთ. ამ ფესტივალზე ჩამოდის უამრავი საერთაშორსიო ჟურნალისტი. წელს, 6 სექტემბერს, ცნობილ ფრანგულ რადიოსადგურს, „რადიოკლასიკს“, რომელსაც ყოველ დღე ათეულობით მილიონი ადამიანი უსმენს, მთელი დღის განმავლობაში ექნება საქართველოს თემა. დილიდან დაიწყება ბათუმის მუსიკის საერთაშორისო ფესტვალზე საუბარი, ისაუბრებენ საქართველოს კულტურაზე, ფოკლორზე. ეს იმიტომ გაკეთდა, რომ ბათუმის ფესტივალმა მიიღო საერთაშორისო მასშტაბი საერთაშორისო მუსიკალურ სივრცეში.
სად გაიმართება კონცერტები?
კონცერტები გაიმართება მუსიკალურ ცენტრში. მასტერკლასები იქნება მუსიკალურ სკოლაში.
ჩვენი პარტნიორი არის სასტუმრო „ლეო გრანდი“, რომელიც უსასყიდლოდ გვითმობს ფესტივალის მონაწილე არტისტებისთვის ნომრებს და საკონფერენციო დარბაზს, სადაც ჩატარდება კონფერენცია უინესკოს ღირებულებების შესახებ. ჩამოდის სტუმარი სუდანიდან ალი მაჰ დი, იუნესკოს ელჩი, რომელსაც აქვს დიდი საგანმანათლებლო პროგრამები დაფინანსებული.
ფესტივალზე დასასწრები ბილეთები უკვე იყიდება სალაროებში, ფასი 10 ლარიდან იწყება. ფესტივალის მხარდამჭერები არიან საქართველოს კულტურის სამინისტრო და აჭარის განათლებისა და კულტურის სამინისტრო. მჭიდროდ ვთანამშრომლობთ საფრანგეთის საელჩოსთან.
საინტერესო დღეები ელოდება ბათუმს, ველოდები ბათუმელებს ფესტივალზე, ეს იქნება დაუვიწყარი საღამოები შავი ზღვის სანაპიროზე.
თურქული ხომალდი დღეს, 20 აგვისტოს, დილის 6 საათზე, საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში შემოვიდა და ზღვაში დაკარგული ორი სამხედროს სამძებრო-სამაშველო სამუშაოებში ჩაერთო.
ლევან იზორია დაკარგული სამხედროების ოჯახის წევრებთან / 20.08.2016 / ფოტო: როინ გუნდაძე
“გავეცანი თურქული ხომალდის ეკიპაჟს, ძალიან მაღალკვალიფიციური ეკიპაჟია და თავიანთი საქმის პროფესიონალები არიან. ხომალდი ასევე აღჭურვილია მაღალტექნოლოგიური აპარატურით, რაც შესაძლებელს ხდის ამ ოპერაციის ეფექტიანად განხორციელებას, მზაობა დიდია, ისინი ჩამოსული არიან მინიმუმ 3 დღით, თუმცა იმის პირობასაც იძლევიან, რომ იმ შემთხვევაში, თუ კონკრეტული შედეგი არ გვექნა ეს პერიოდი გახანგრძლივდება”,- განაცხადა ლევან იზორიამ ჟურნალისტებთან საუბრისას, რომელიც ხომალდზე უშუალოდ იმყოფებოდა.
დღეს შემთხვევის ადგილზე იმყოფებოდა ასევე თურქეთის გენერალური კონსული ბათუმში, იასინ თემიზქანი.
საქართველოს თავდაცვის მინისტრი, მისივე თქმით, დღეს გონიოში კვლავ ჩავა.
სპეციალური ოპერაციების ძალების ორმა სამხედრო მოსამსახურემ, შავ ზღვაზე გეგმური საზღვაო სპეცდანიშნულების სწავლების დროს, ზღვაში სიღრმითი ჩაყვინთვის შემდეგ, ვერ შეძლო ზღვის ზედაპირზე ამოსვლა. დაკარგულ სამხედროებს უკვე მეოთხე დღეა ეძებენ.
მომხდართან დაკავშირებით სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტში, საქართველოს მთავარ პროკურატურასთან შეთანხმებით, დაწყებულია გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის II ნაწილით, რაც გაუფრთხილებლობით ორი ან მეტი პირის მიმართ სიცოცხლის მოსპობის მუხლია.
სამძებრო-სამაშველო ოპერაცია / 20.08.2016 / ფოტო: როინ გუნდაძე
კანონი, რომელიც მთის საწარმოს სტატუსის მქონე მეწარმე სუბიექტებისთვის შეღავათებს ითვალისწინებს, მერვე თვეა რაც ამოქმედდა. ასეთი სტატუსი კი აჭარაში მხოლოდ რვა მეწარმეს აქვს. აქედან ოთხი – შპს, ერთი – კოოპერატივი და სამი ინდმეწარმეა.
ინდმეწარმე ვლადიმერ შაინიძე ერთ-ერთია, რომელსაც მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსი ამ ბოლოს მიენიჭა. მას ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ სხალთაში პურის საცხობი აქვს.
ვლადიმერ შაინიძემ „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში აღნიშნა, რომ ის, როგორც ინდმეწარმე, გადასახადებს ისედაც არ იხდიდა, თუმცა, სტატუსის მინიჭების შემდეგ შესაძლებლობა ექნება წარმოება გააფართოვოს, რაც მის შემოსავლებს გაზრდის, პარალელურად კი, სულ ცოტა 5-6 ადამიანსაც დაასაქმებს სოფელში.
„დღეს მხოლოდ მე და ჩემი ოჯახის ერთი წევრი ვამუშავებთ საცხობს. სტატუსს თუ მომანიჭებენ, სხვებსაც დავასაქმებ, რასაც ახლა, როგორც ინდმეწარმე, ვერ ვახერხებ. საცხობის გადაიარაღებას ვაპირებ, სხვა პროექტშიც მაქვს განაცხადი გრანტზე შეტანილი. სტატუსის საკითხი ჯერ არ მომიკითხავს, მომანიჭეს თუ არა. სტატუსი გადასახადებისგან გვათავისუფლებს როგორც ვიცი და ეს მნიშვნელოვანი შეღავათია მთაში იმისთვის, ვისაც ბიზნესის კეთება უნდა,“ – გვითხრა ვლადიმერ შაინიძემ. მას მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსი საქართველოს მთავრობის 3 აგვისტოს განკარგულებით მიენიჭა.
ასეთი სტატუსი ხულოს მუნიციპალიტეტში კიდევ სამ მეწარმე სუბიექტს აქვს, ორს – შუახევში და ორსაც – ქედაში.
მაღალმთიან დასახლებაში მეწარმე პირები და საწარმოები, შესაბამისი კანონით, 10 წლის ვადით თავისუფლდებიან საშემოსავლო, ქონებისა და მოგების გადასახადისგან. აღნიშნული შეღავათით სარგებლობა შეუძლიათ მხოლოდ იმ მეწარმეებს, რომლებსაც მინიჭებული აქვთ მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსი.
ასეთი სტატუსი შესაძლოა მიენიჭოს როგორც ფიზიკურ პირს/ინდმეწარმეს, ასევე საწარმოს. თუმცა სტატუსს ვერ მიიღებს მეწარმე, ასევე დიდი თუ მცირე საწარმო, რომელიც ახორციელებს: ლიცენზირებისადმი, ასევე ნებართვის გაცემისადმი დაქვემდებარებულ საქმიანობას; მომსახურების გაწევას [რომელიც არ არის წარმოების სფერო]; საქონლით ვაჭრობას [გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ხორციელდება საქონლის გადამუშვება და მიწოდება].
ეკონომისტ ვაჟა ვერულიძის განმარტებით: „თუ მაღალმთიან დასახლებაში პირმა მოიყვანა სოფლის მეურნეობის პროდუქცია და გაყიდა, ის დღგ-სგან თავისუფლდება, მაგრამ თუ სოფლის მეურნეობის პროდუქცია გადაამუშავა [კოდი შეუცვალა] და ისე გაყიდა, ის უკვე აღარ თავისუფლდება ამ გადასახადისგან. მაგალითისთვის, ვთქვათ, მეწარმეს კარტოფილი ან ხილი მოჰყავს და ყიდის, ამ შემთხვევაში სტატუსს არ მიანიჭებენ, თუმცა გათავისუფლებულია დღგ-ს გადახდისგან. მაგრამ, თუ ამ კარტოფილისგან აწარმოებს ჩიფსებს ან/და ხილისგან, ვთქვათ, ჩირს და გაყიდის, მაშინ მიანიჭებენ მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსს, ისარგებლებს შეღავათით [არ გადაიხდის ქონების, საშემოსავლო და მოგების გადასახადს], თუმცა, მოუწევს დღგ-ს გადახდა“.
მეწარმე სუბიექტს მაღალმთიანი დასახლების საწარმოს სტატუსს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წარდგინებით ანიჭებს საქართველოს მთავრობა. სტატუსის მისაღებად დაინტერესებულმა პირმა განცხადებით [წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით] უნდა მიმართოს შემოსავლების სამსახურს.
აჭარაში მაღალმთიან დასახლებათა ნუსხაშია დაბა ქედა, შუახევი, ხულო და ამ სამი მუნიციპალიტეტის საზღვრებში მდებარე უკლებლივ ყველა სოფელი; ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები: დიდვაკე და ხინო; ასევე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელი – ქვედა ქოქოლეთი.
27 წლის კობა კვირიკაძე მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს დარბაზიდან გაათავისუფლა. კვირიკაძეს დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების შეძენა-შენახვა ედებოდა ბრალად, თუმცა ნარკოტიკის შეფუთვაზე, რომელიც საქმის მასალების მიხედვით, მას პოლიციელებმა ამოუღეს, ბრალდებულის თითის ანაბეჭდი არ აღმოჩნდა. „რომ არა ექსპერტიზის დასკვნა, თქვენც ისევე, როგორც ბევრ სხვას, ალბათ 6 წლით თავისუფლების აღკვეთას მოგისჯიდით. ასეთ შემთხვევებში პოლიციელების ჩვენება და ჩხრეკის ოქმი საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევა“, – უთხრა მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა კობა კვირიკაძეს, რომელიც უკვე ადვოკატის გვერდით იჯდა.
ბოლო სხდომაზე, გადაწყვეტილების მიღებამდე, მოსამართლეს ბრალდებულმა მოწმის სახით მისცა ჩვენება. მოყვა, როგორ მიდიოდა თამარის დასახლებაში ტაქსით ბავშვის ნათლიასთან, საიდანაც ცოლი და შვილი უნდა წამოეყვანა: „გზაში შევამჩნიე, რომ მითვალთვალებდნენ. როგორც კი გადმოვედი მანქანიდან, მოვიდა დაახლოებით 10-მდე პოლიციელი, ხელები უკან დამაწყობინეს და ჩხრეკა დამიწყეს…“
კობა კვირიკაძე არ არის პირველი, ვინც ირწმუნება, რომ პოლიციელებმა ნარკოტიკი ჩაუდეს. „არ ვიცი, რა იყო პოლიციელების მოტივაცია. ნასამართლევი ვარ ორჯერ სხვა დანაშაულისთვის და ალბათ, სტატისტიკისთვის ვჭირდებოდი, ვითომ დამნაშავე დამიჭირეს,“ – უთხრა „ბათუმელებს“ კობა კვირიკაძემ სასამართლო პროცესის დასრულების შემდეგ. ის პირველია, ვის შემთხვევაზე გენეტიკური პროფილის ექსპერტიზა ჩატარდა და დასკვნამ პოლიციელთა ჩვენებები ეჭვქვეშ დააყენა. ექსპერტიზის ჩატარების გარეშე დღემდე არაერთი პირი გასამართლებულა იმავე ბრალდებისთვის – ნარკოტიკების შეძენა-შენახვისთვის. გენეტიკური პროფილის ექსპერტიზა, ადვოკატ რამინ პაპიძის თქმით, საკმაოდ ძვირი ჯდება და მას აქამდე დაცვის მხარე ვერ ატარებდა. ამ შემთხვევაში, ექპერტიზა პროკურატურამ დანიშნა.
„ვფიქრობ, ზედამხედველი პროკურორი ფრიდონ ქარცივაძე შეცდომაში შეიყვანეს და მასაც შეეპარა ეჭვი პოლიციელების ჩვენებებში, რომელიც ურთიერთგამომრიცხავი იყო,“ – ამბობს ადვოკატი რამინ პაპიძე. ამ საქმეში ჩვენება სასამართლოს შსს-ს აჭარის მთავარი სამმართველოს პოლიციელებმა მისცეს: დიმიტრი ცინცაძემ, არჩილ სურმანიძემ და გიორგი მჟავანაძემ. ადვოკატი ფიქრობს, რომ პოლიციელები არ ელოდნენ, საქმეზე ექსპერტიზა თუ ჩაინიშნებოდა:
„ერთმა პოლიციელმა თქვა, როცა მოვდიოდით თამარის დასახლებიდან, მაშინ დავაკავეთ ბრალდებულიო. მეორემ თქვა, თამარის დასახლებაში როცა შევედით და რკინიგზა გადავკვეთეთ, იქ გავჩხრიკეთ და დავაკავეთო. გენეტიკური პროფილის ექსპერტიზა დაახლოებით 5 ათასი ლარი ჯდება და ამას აქამდე ვერ ითხოვდა დაცვის მხარე. წინა წლებში ნდობაც არ იყო ექსპერტიზის მიმართ… მიმაჩნია, რომ ქართულ მართლმსაჯულებაში მნიშვნელოვანი სიტყვა თქვა დავით მამისეიშვილმა. ამ მიდგომით ახალი სტანდარტი მკვიდრდება. პროკურატურას მხოლოდ პოლიციელების ჩვენებები და ჩხრეკის ოქმი ვეღარ უშველის“.
გამოძიების ვერსიის მიხედვით, კობა კვირიკაძემ შეიძინა ნარკოტიკის ორი შეფუთვა და ინახავდა რამდენიმე დღის განმავლობაში. ამავე ვერსიის თანახმად, იმ საღამოს, როცა ის გაჩხრიკეს, კვირიკაძეს სხვა პირისთვის უნდა გადაეცა ნარკოტიკული საშუალებები. გენეტიკური პროფილის მიხედვით, ნარკოტიკები შეფუთვაზე საერთოდ არ აღინიშნა კობა კვირიკაძის თითის ანაბეჭდი. ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით, შეფუთვაზე ათი სხვადასხვა პირის ანაბეჭდი დაფიქსირდა. დასკვნით სიტყვაში მოსამართლეს ადვოკატმა რამინ პაპიძემ უთხრა ისიც, რომ თუკი ბრალდებული ხელთათმანით მოქმედებდა, ამის მტკიცებულებაც პროკურატურას უნდა წარმოედგინა.
„გამამართლებელი გადაწყვეტილება უდავოდ დადებითი მოვლენაა, რადგან ამით იცვლება პრაქტიკა, რომელიც წლების განმავლობაში იყო დადგენილი,“ – მიიჩნევს „ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის“ აჭარის ფილიალის ხელმძღვანელი გიორგი ხიმშიაშვილი:
„სისხლის სამართლის საქმეების დიდი წილი ხშირად აგებულია პოლიციელთა ჩვენებებზე და წლების განმავლობაში პოლიციელთა ჩვენებას სასამართლოები უტყუარად იზიარებდნენ, რაც საკმარისი იყო გამამტყუნებელი განაჩენის მისაღებად. ამიტომ პროკურატურა სხვა დამატებითი მტკიცებულებების მოპოვებაზე თავს არ იწუხებდა, მაშინ, როდესაც არაერთი ბრალდებული საუბრობდა მის მიმართ ნარკოტიკული ნივთიერების უკანონო ჩადების ფაქტზე. იმისათვის, რომ ყველა საეჭვო კითხვაზე დასაბუთებული პასუხი არსებობდეს, საჭიროა პროკურატურამ გამოძიება აწარმოოს ყოველმხრივ და სრულად. ამიტომ ეს გადაწყვეტილება იქნება პრეცედენტი იმისა, რომ პროკურატურამ მომავალში ეფექტურად წარმართოს გამოძიება და მხოლოდ პოლიციელთა ჩვენებების იმედად არ იყოს,
რომელთა უტყუარობა ხშირად დგას ხოლმე ეჭვის ქვეშ. რა თქმა უნდა, მომავალში ყველა იმ ნარკოტიკულ დანაშაულზე, რომელზეც ბრალდებული მოითხოვს ექსპერტიზის ჩატარებას, პროკურატურა ვალდებული იქნება დანიშნოს ექსპერტიზა, რადგან ამის მაგალითი უკვე გვაქვს. შესაბამისად, ამ პრაქტიკის დანერგვა უნდა მოხდეს მომავალში, რათა ამით ჩვენ არ მივიღოთ შერჩევითი მართლმსაჯულება“.
დღეს უმაღლეს საარჩევნო კომისიაში პოლიტიკური პარტიების მიერ მხარდამჭერთა ხელმოწერების წარდგენის ვადა ამოიწურა. საარჩევნო ადმინისტრაციაში, რეგისტრაციის პროცესის დასასრულებლად მხარდამჭერთა ხელმოწერები მხოლოდ „ემსახურე საქართველოს“ წევრებმა წარადგინეს.
რაც შეეხება „ერთიანობის დარბაზს,“ აღნიშნულ პოლიტიკურ გაერთიანებას უმაღლესი საარჩევნო კომისია, კანონმდებლობის შესაბამისად, რეგისტრაციაზე უარს ეტყვის. უსკოს შესაბამისი სამსახური „ემსახურე საქართველოს“ მიერ წარდგენილ ხელმოწერებს 29 აგვისტომდე გადაამოწმებს. ხარვეზების არარსებობის შემთხვევაში პარტია რეგისტრირებულად 10 დღეში ჩაითვლება.
უმაღლეს საარჩევნო კომისიაში 19 აგვისტოს მონაცემებით 25 საარჩევნო სუბიექტია რეგისტრირებული.
ცოტა ხნის წინ, უსკოს თავმჯდომარემ პოლიტიკურ გაერთიანება „ცენტრისტებს“ საარჩევნო რეგისტრაცია გაუუქმა.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის დღევანდელი განკარგულებით ბათილად იქნა ცნობილი კომისიის თავმჯდომარის 2016 წლის 24 ივნისის N3 განკარგულება, რომლითაც პოლიტიკური გაერთიანება „ცენტრისტები“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში მონაწილეობისთვის დარეგისტრირდა.
პოლიტიკური გაერთიანების ცესკოს მიერ რეგისტრაციიდან მოხსნას წინ უძღოდა საჯარო რეესტრის მიერ გავრცელებული ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც პარტია „ცენტრისტებს“ არ ჰყავს ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი.
დღეს, 19 აგვისტოს, ბათუმის საზაფხულო თეატრში პოლიტიკურმა გაერთიანება “ეროვნულმა ფორუმმა” ბათუმში, ხელვაჩაურსა და ქობულეთში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატები წარადგინა.
“ეროვნული ფორუმის“ ერთ-ერთმა ლიდერმა კახაბერ შარტავამ ბათუმის #68 საარჩევნო ოლქში საქართველოს პარლამენტში – მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად პროფესიით სამართლის სპეციალისტი – ელდარ ხალვაში დაასახელა. ამავე ოლქში, მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად აჭარის უმაღლეს საბჭოში – პროფესიით ექიმი, ჯამილა მინჯია დასახელდა.
ბათუმის #69 ოლქში საქართველოს პარლამენტში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად პროფესიით ფინანსისტი ავთანდილ დავითაძე დაასახელეს. ამავე ოლქში მაჟორიტარი აჭარის უმაღლეს საბჭოში დეპუტატობის კანდიდატად კი პროფესიით სამართალმცოდნე, თინა იმნაძე წარადგინეს.
ბათუმის #70 ოლქში აჭარის უმაღლეს საბჭოში კანდიდატად პროფესიით არქიტექტორი ზაალ ჯაფარიძე დაასახელეს, ამავე ოლქში საქართველოს პარლამენტში მაჟორიტარ კანდიდატად კი – პედაგოგი მადლენა მახარაძე.
ქობულეთის მუნიციპალიტეტის #71 ოლქში საქართველოს პარლამენტში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად პროფესიით პედაგოგი დალი მართალიშვილი დაასახელეს, ამავე ოლქში აჭარის უმაღლეს საბჭოს მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად კი პროფესიით იურისტი სოფიო ცეცხლაძე წარადგინეს.
ხელვაჩაურის რაიონის #72 ოლქში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად საქართველოს პარლამენტში იბრაიმ დიდმანიძე დაასახელეს, მათემატიკური კიბერნეტიკის სპეციალისტი, უმაღლეს საბჭოში მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად კი – მერაბ აბაშიძე.
ბათუმის მერიამ ნაძის ხისა და სხვა საახალწლო აქსესუარებისთვის ტენდერი გამოაცხადა. ახალი, მწვანე ნაძვის ხის სიმაღე მინიმუმ 22 მეტრი უნდა იყოს, დიამეტრი კი – მინიმუმ 11.
ტენდერის პირობების თანახმად, ბათუმის ახალ ნაძვის ხეს 6 სხვადასხვა სახის აქსესუარი უნდა ამშვენებდეს: 42000 ლედ ნათურა, 840 ცალი წითელი, მწვანე და ოქროსფერი ბურთი, 186 წითელი და ლურჯი კონუსის ფორმის სათამაშო, 180 წითელი ბაფთა, 124 მეტი სიგრძის წითელი გირლანდა და ერთი 1.2 მეტი სიგრძის ოქროსფერი ვარსკვლავი კენწეროზე.
საშობაო–საახალწლო დღეებში ქალაქის გაფორმებისთვის 8 სხვადასხვა სახის აქსესუარის დამზადება იგეგმება, რომელთა რაოდენობა სულ 143 ცალი უნდა იყოს. აქსესუარები განთავსდება ერას მოედანზე, შინდისის გმირების სკვერში, საბაგიროსთან, ანბანის კოშკისა და იუსტისიიც სახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე, აეროპორტის ახალ გზასა და თამარ მეფის გზატკეცილზე. ასევე, მ. აბაშიძის გამძირზე, კაჩინსკების, შ. ხიმშიაშვილისა და გოგებაშვილის ქუჩებზე.
შესყიდვის ღირებულება 277 000 ლარია. სატენდერო დოკუმენტაციაში მითითებულია რომ, თუ ტენდერში ყველაზე დაბალი ფასის წინადადების მქონე პრეტენდენტის მიერ სისტემაში დაფიქსირებული საბოლოო ფასი 20%-ით ან მეტით დაბალია შესყიდვის ობიექტის სავარაუდო ღირებულებაზე, პრეტენდენტმა შემსყიდველი ორგანიზაციის წერილობითი მოთხოვნის შემდეგ, არაუმეტეს ხუთი სამუშაო დღის ვადაში უნდა წარმოადგინოს ფასწარმოქმნის ადეკვატურობის დასაბუთება.
წინასაარჩევნო გზავნილებიდან ისევ რთულია გამორკვევა, პოლიტიკური პარტია მემარჯვენეა თუ მემარცხენე. თითქმის ყველა პოლიტიკური ძალა ამომრჩეველს ისევ სოციალურ კეთილდღეობას, სწრაფად გამდიდრებას და შემოსავლების გაზრდას ჰპირდება. რატომ არის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური პარტიების იდეოლოგიური დიფერენციაცია, რის გამოა ისევ არეული მემარჯვენე-მემარცხენე ძალების პოლიტიკური გზავნილები და გველოდება თუ არა წინ არჩევნები, სადაც ამომრჩეველი მივა არა პიროვნებების, არამედ იდეების მხარდასაჭერად? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ პოლიტოლოგ გრიგოლ გეგელიას ესაუბრა.
ბატონო გრიგოლ, გაქვთ თუ არა მოლოდინი, რომ მომავალ საპარლამენტო არჩვენებზე გასაგები გახდება, რას უჭერს მხარს ქართული ელექტორატი, ანუ მოხდება თუ არა იდეების არჩევა?
ნაკლებად ველოდები ამას, თუმცა ამ არჩევნებზე უფრო გააქტიურდება პოლიტიკური იდეოლოგიების ნაწილი. ხალხი არ ვართ ჩამოყალიბებული, რას ნიშნავს მემარჯვენეობა და რას – მემარცხენეობა. პარტიები სარგებლობენ ამ მოცემულობით და სრული ქაოსია ამ კუთხით. ჩვენთან მხოლოდ წინასაარჩევნოდ აქტიურობენ პარტიები, ამ დროს დარბიან ამომრჩეველთან და გასცემენ იმ დაპირებას, რაც ხალხის ყურს ყველაზე მეტად ესიამოვნება. ეს არაა პოლიტიკა. მემარცხენე გზავნილები უფრო პოპულარულია და ხშირად ევროპის ქვეყნებშიც ხდება გზავნილების არევა. სად მემარჯვენე ხედვა და იმის თქმა, რომ შენ თვითონ უნდა მიხედო საკუთარ თავს და მე თავისუფალ ბაზარს ვუზრუნველყოფ და სად სოციალური გარანტიების დაპირება – მაღალი პენსიები, ხელფასების გაზრდა და ასე შემდეგ.
რა არის ის ძირითადი ფაქტორები, რის გამოც განსხვავდებიან მემარჯვენე და მემარცხენე პოლიტიკური ძალები ერთმანეთისგან?
ჩვენთან პარტიებს მხოლოდ დეკლარირებულად აქვთ აღნიშნული მემარჯვენე ხედვის არიან ისინი, თუ მემარცხენე ფილოსოფიას იზიარებენ. ევროპის ქვეყნებში არჩევნების დროს სწორედ ხედვებზე კამათობენ ძირითადად _ ვის როგორ ესმის ამა თუ იმ პრობლემის მოგვარება. საქართველოში პოლიტიკური იდეოლოგია ძირითადად ეკონომიკურ მოდელებთან ასოცირდება, რაც არასწორია. პოლიტიკური იდეოლოგია არის ფილოსოფია, პოლიტიკური ქცევის, ეთიკის კულტურის გამომხატველი და არა მხოლოდ ეკონომიკა. ამ არჩევნებზე არსებითად წინ წამოიწია გადასახადების თემამ. მემარჯვენე პოლიტიკური პარტიები ამბობენ, რომ გადასახადების დიდი ნაწილი უნდა გაუქმდეს ან მნიშვნელოვნად შემცირდეს. მემარჯვენე მიდგომაა ზოგადად გადასახადების მინიმუმამდე შემცირება და მიდგომა – მე რატომ უნდა ვუხადო სხვას. მათ ნაკლებად სჯერათ ასევე სახელმწიფო ხარჯის. მემარჯვენეები მაქსიმალურად ორიენტირებული არიან თავისუფალი ბაზრის უზრუნველყოფაზე. მემარცხენე ძალები სახელმწიფო ინსტიტუციების როლს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებენ, მათთვის მთავარია თითოეული ადამიანის სოციალური კეთილდღეობის უზრუნველყოფა.
გადასახადების გაუქმება-შემცირებასთან ერთად, მემარჯვენე პოლიტიკური ძალები სოციალურ კეთილდღეობასაც ჰპირდებიან ამომრჩევლებს…
ეს არის იდეოლოგიების არევის და ამომრჩევლის შეცდომაში შეყვანის კლასიკური შემთხვევა. თუკი გადასახადებს აუქმებ, ან ამცირებ, ფაქტია, რომ ნაკლები შემოსავალი გექნება ბიუჯეტში. ამასთანავე, ხალხს ჰპირდები, რომ მაგალითად, სოციალური დახმარების ხარჯებს გაზრდი. რა ხარჯებით აკეთებ ამას? ამიტომაც არის მნიშვნელოვანი, პარტიამ წარმოადგინოს, რა შემოსავლით გააუმჯობესებს ჩვენს სოციალურ მდგომარეობას, გაგვიზრდის ხელფასებს და პენსიებს.
რატომ ვერ იქმნება საქართველოში მემარცხენე პოლიტიკური ძალები, როცა ქვეყანაში სიღარიბის მაჩვენებელი ძალიან მაღალია და ლოგიკურად მემარცხენე და სოციალისტური გზავნილები პოპულარული უნდა იყოს?
საქართველო არის ქვეყანა, სადაც პირდაპირ მემარცხენე და სოციალისტიც კი ანტიმემარცხენეა, მაგალითად, სოციალისტი გია ჟორჟოლიანი. მისი მეგობრობა ყოფილ პრემიერ ბიძინა ივანიშვილთან ძალიან თვალშისაცემი იყო. ეს პარადოქსული შემთხვევაა _ მემარცხენე ადამიანი ოლიგარქის სამსახურში. მე არ მახსენდება არც ერთი შემთხვევა, როცა გია ჟორჟოლიანმა მემარცხენე მოთხოვნა აქტიურად დააყენა და მისი ადვოკატირება სცადა. მემარცხენე-ცენტრისტია ოფიციალურად პარტია „ქართული ოცნებაც~, მაგრამ პრაქტიკაში სრულიად გაურკვეველია მისი პოლიტიკური პლატფორმა. მმართველი ძალები განსაკუთრებით აიგნორებენ იდეების ერთგულებას საქართველოში. მაგალითად, „ნაციონალური მოძრაობა~ ამბობდა და ახლაც ამბობს, რომ მემარჯვენე ძალაა, მაგრამ მათ ჰქონდათ სუბსიდირების პროგრამა… ის, რომ არ არსებობენ მემარცხენე ძალები, პოსტსაბჭოთა პრობლემაა. არსებობს ერთგვარი კომპლექსი, რომ სოციალისტური ძალა დატოვებს კომუნისტურობის განცდას და გამოიწვევს არასწორ ასოციაციებს. მემარცხენეობა იდეაში ნიშნავს თანასწორობის, თავისუფლების და სოლიდარობის იდეის დაცვას, ასევე შესაძლებლობების შექმნას სოციალური მობილურობისთვის. ფართო გაგებით ეს უნდა იყოს მემარცხენე მოძრაობის ამოსავალი წერტილი.
რა შედეგს მიიღებს ამომრჩეველი, თუკი ის პოლიტიკური იდეოლოგიის მიხედვით არ ან ვერ გააკეთებს არჩევანს?
იმავეს, რაც აქამდე გვაქვს – დაპირებების შეუსრულებლობას. ჩვენ ვცხოვრობთ რეალობაში, როცა გაურკვეველია, ვინ როგორ დაგვპირდა კონკრეტული შედეგის მიღწევას და ანგარიშვალდებულების პირობა იკარგება. პოლიტიკური იდეოლოგიებით არჩევა კარგი საშუალებაა იმისთვის, რომ გამიჯნული იყოს ხედვები, ხალხი ასე დაინახავს, ვის რა უნდა რეალურად. თუკი ამას არ გავაკეთებთ, ვერ დავინახავთ განსხვავებებს. განვითარებულ ქვეყნებშიც აქტუალურია ყოფითი დაპირებები, როგორი იქნება ხელფასი, რამდენად გაიზრდება სოციალური გარანტიები, აპირებ თუ არა, მაგალითად, ჩემი ყურძნის სუბსიდირებას, დამეხმარები თუ არა ბაზრის მოძიებაში, თუ გადასახადებისგან გამათავისუფლებ, მაგრამ განსხვავება ისაა, რომ იქ დაპირებებს უყურებენ ფართო ჭრილში. ყველამ უნდა გავიაზროთ, რომ პოლიტიკა ეხება ყველას, მათ შორის, აპოლიტიკურ ადამიანებსაც, რადგანაც თუკი პური გახდება, მაგალითად, 4 ლარი, ამდენს ვერ გადავიხდი. ამომრჩეველი უნდა გახდეს კრიტიკული თავისივე ინტერესის გამო. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სულ მივიღებთ ძალაუფლებაში მყოფ პოლიტიკურ ძალებს, რომლებიც ზოგადად გაცემულ დაპირებებს არ ასრულებენ. უნდა დავიჯეროთ, რომ ისტორიის რაღაც ნაწილს ვქმნით ჩვენ და მხოლოდ სხვებმა არ უნდა განსაზღვრონ, როგორ ვიცხოვრებთ.
18 ივლისს, დილით, ქობულეთის ერთ-ერთი საბავშვო ბაღიდან სოციალური მომსახურების სააგენტოში სატელეფონო შეტყობინება შევიდა. ბაღის დირექტორი იტყობინებოდა, რომ 6 წლის გიორგი [სახელი შეცვლილია] დედამ სასტიკად ნაცემი დატოვა ბაღში. სოციალური მუშაკი, თამარ ღუნიაშვილი „ბათუმელებთან“ ამბობს, რომ ბავშვი მას დალურჯებული დახვდა. იმავე სოციალურმა მუშაკმა ქობულეთში ხუთი თვის წინ სხვა საბავშვო ბაღში ნაცემი გოჩა მ. ნახა. ის მამამ სცემა. 4 წლის ბიჭის ცემაში მხილებულ მამას სასამართლომ პირობითი სასჯელი შეუფარდა. 31 აგვისტოს შვილზე ძალადობაში ბრალდებული დედის სასამართლო პროცესი გაიმართება. ორივე შემთხვევაში მეზობლების პოზიცია ურყევია – შვილის ცემისთვის მშობელი არ უნდა დაისაჯოს.
დედას შვილები სამი თვით ჩამოართვეს
„სახის გარდა, თითქმის მთელ სხეულზე ბავშვს სისხლჩაქცევები ჰქონდა. კისერზეც აღენიშნებოდა ხელის კვალი,“ – გვიყვება სოცმუშაკი თამარ ღუნიაშვილი.
„სასწრაფო სამედიცინო დახმარება გამოვიძახე და პოლიცია. ექიმებმა დაწერეს, რომ სისხლჩაქცევები ბავშვს სავარაუდოდ ხელის მრავალჯერადი დარტყმისგან ჰქონდა მიყენებული… ოჯახი ქობულეთის ერთ-ერთ დასახლებაში ცხოვრობს და მაშინვე ვნახეთ დედა. მან პოლიციასთან აღიარა, ბავშვი ვცემეო. ირწმუნებოდა, რომ ეს მხოლოდ ერთხელ, აღელვების გამო მოუვიდა. ადგილზე ძალიან მძიმე მოცემულობა დამხვდა. სახლში არ შედის წყალი, არ არსებობს აბაზანა. ბავშვები უკიდურეს სიღარიბეში ცხოვრობენ. მეზობლებმა დამიდასტურეს, რომ ბავშვებს დედა ხშირად სცემდა, თუმცა მათ იგივე არ უთხრეს გამოძიებას.
მეზობლებმა მითხრეს ისიც, რომ ორ მცირეწლოვან შვილს ხშირად დედა მარტო ტოვებდა სახლში. ჩვენ მივიღეთ გადაწყვეტილება, ორივე მცირეწლოვანი დროებით მინდობით სხვა ოჯახში გადაგვეყვანა, ვიდრე ვითარება არ შეიცვლება“ – ამბობს სოცმუშაკი.
შვილზე ძალადობაში ბრალდებული ზაირა (სახელი შეცვლილია) 25 წლისაა. სოციალურმა მუშაკებმა ნაცემ ბავშვთან ერთად, მისი მეორე შვილიც – 4 წლის ბიჭი, როგორც ძალადობის რისკის ქვეშ მყოფი, წაიყვანეს. ბავშვები სამი თვით სხვა ოჯახში იცხოვრებენ.
ამ ოჯახებს სოციალური მომსახურების სააგენტო თვეში თითო ბავშვზე 410 ლარს გადაუხდის. სამი თვის შემდეგ სააგენტოს სპეციალურმა საბჭომ უნდა იმსჯელოს და გადაწყვიტოს, მიზანშეწონილია თუ არა ბავშვების დაბრუნება დედასთან, რომელიც ამჟამად სააგენტოს ფსიქოლოგთან ურთიერთობაზე უარს ამბობს. „ის ჯერ კიდევ ვერ დარწმუნდა, რომ ჩვენ მისთვის ბავშვები არ წაგვირთმევია. იმედია, გამოგვივა თანამშრომლობა. ვთხოვეთ ქობულეთის გამგეობასაც, რომ ამ სამ თვეში მინიმალური პირობები შეიქმნას ბავშვების ჯანსაღი ცხოვრებისთვის“, – ამბობს ნინო ცეცხლაძე, სოციალური მომსახურების სააგენტოს აჭარის ფილიალის უფროსი სოციალური მუშაკი.
ბავშვების მამა ამჟამად თურქეთში მუშაობს. ოჯახი სოციალურად დაუცველია და ფულადი დახმარების გარდა ოთხივე წევრი უფასო სასადილოთი სარგებლობს. ოჯახი დაახლოებით ორი წლის წინ გადმოსულა საცხოვრებლად ქობულეთის ერთ-ერთ დასახლებაში მაღალმთიანი სოფლიდან.
ბავშვების დედა თავდაპირველად გასაუბრებას დაგვპირდა, თუმცა მოგვიანებით უარი გვითხრა.
ზაირას, როგორც სოციალურად დაუცველს, სახელმწიფო იურიდიული დახმარების ცენტრი იცავს. ადვოკატმა მალხაზ ზოიძემ გვითხრა, რომ ამ საქმეზე უკვე მიღწეულია შეთანხმება პროკურატურასთან: „რადგანაც დედა აღიარებს დანაშაულს, საპროცესო გარიგება შედგება დიდი ალბათობით. ჯერჯერობით არ ვიცით, რა ვადით დაენიშნება მას პირობითი მსჯავრი“.
„ჩვენ მხოლოდ ორი თხოვნა მივიღეთ და ორივე დაკმაყოფილდა – ეს იყო უფასო სასადილოთი სარგებლობა და ბუნებრივი აირის შეყვანა,“ – გვითხრეს ქობულეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის პრესსამსახურში.
ქობულეთში მდებარე ამ სახლში მცხოვრები ბავშვები სახელმწიფომ დროებით სხვა ოჯახში გადაიყვანა. ჯაბა ანანიძის ფოტო
რას ყვებიან მეზობლები
„აქეთ ცხოვრობენ,“ – მიგვასწავლეს 6 წლის გიორგის ოჯახი ბავშვებმა, სტადიონზე ფეხბურთს რომ თამაშობდნენ. ერთოთახიანი, პატარა სახლის ხის ჭიშკარი ჩაკეტილი დაგვხვდა. ეზოში რამდენიმე ქათამი წიწკნიდა ბალახს. სახლიდან არავინ გამოგვეხმაურა. ჭიშკრის გვერდით დაკეტილი ონკანიდან წყალი მოწვეთავს. ონკანთან პატარა მაგიდა დგას. ზედ ტაშტი დევს ჩაბრუნებული და ფერადყვავილებიანი ჭიქა. იქვე, მავთულის ღობეზე, პატარა ბიჭის ტანსაცმელია გადმოფენილი.
გაიგეს თუ არა, რომ ჟურნალისტი მოვიდა, მეზობლები გარეთ გამოვიდნენ. მათი აზრით, შვილის ცემა მისაღებია, მაგრამ `ასე სასტიკადაც არ შეიძლება~. „დედა არ უნდა დაისაჯოს შვილის ცემისთვის, დედაა მაინც,“ – ამბობენ 6 წლის გიორგის მეზობლები.
„გაფრთხილება მისცენ, ხომ შეიძლება? აბა, დედის ციხეში ჩასმა ვის გაუგია შვილის ცემისთვის. ყველა ვუცემივართ მშობლებს. ჩვენც ასე ვზრდით შვილებს. ყურის აწევა და ხელის წამოკვრა როგორ არ უნდა შეიძლებოდეს… მე პირადად არ მინახავს ამ ქალს შვილები გაელახოს. ცალკე ცხოვრობენ, თავისთვის,“ – გვიყვება გია, ერთ-ერთი მეზობელი.
ნოდარი, მეზობელი: „სამი თვით რომ წაიყვანეს, ეს კარგია… დაფიქრდება. დედის დასჯას არ ვეთანხმები. არაა ახლა ეს დანაშაული, რა ვიცი. ახალი მეზობლები არიან და დიდად ახლო ურთიერთობა არ გვაქვს, მაგრამ რომ დამენახა ცემისგან დალურჯებული ბავშვი, ან ხმა გამეგონა, ასეთს ვერ ვიხსენებ“.
ნაზი: „მე ზაირას ყველაზე ახლოს მყოფი მეზობელი ვარ. გამოძიებას ჩვენებაც მივეცი და ვუთხარი, რომ ეს პირველი შემთხვევა იყო. მაგის მერე სულ ტირის, ნეტა, ეს ხელები რატომ არ მომტყდებაო. მეცოდება. იმედია, მხოლოდ გაფრთხილებას მისცემენ და დაუბრუნებენ ბავშვებს… მე სულ სახლში ვარ, ეზოში ვზივარ და არ მინახავს ცემის სხვა შემთხვევა. ბავშვს შეიძლება ყურზე მოქაჩო, რაღაცნაირი დასჯა ხომაა საჭირო? მაგრამ ასე უმოწყალოდაც არ შეიძლება“.
„დღეს ძაღლებს და ცხოველებს აღარ ეპყრობიან ასე. უნდა დაისაჯოს, ჩემი აზრით. სახელს და გვარს ვერ გეტყვი, კონფლიქტი მქონდა მაგ ოჯახთან და სხვანაირად ჩამეთვლება“.
ჯაბა ანანიძის ფოტო
ძალადობის წრე, რომლის გარღვევაც რთულია
„ესაა მაგიური წრე, რომლის გარღვევაც ძალიან რთულია,“ – გვითხრა ფსიქოლოგმა მაია ცირამუამ, როცა მას მეზობლების არგუმენტების შესახებ ვუამბეთ. ფსიქოლოგი „წრის გარღვევის“ პირველ ნაბიჯად კანონის გამკაცრებას მიიჩნევს:
„როცა საზოგადოების მორალური განვითარება ვერ მიდის იქამდე, რომ ბავშვზე ძალადობა დაუშვებელია, კანონი უნდა გამკაცრდეს, თუმცა ცალსახად დასჯაც ვერ მოგვცემს შედეგს. უნდა არსებობდეს სპეციალური პროგრამები მშობლებისთვის და ინფორმირების ხარისხი უნდა გაიზაროს. ჯერ კიდევ კარგად მუშაობს სტერეოტიპი, რომ თუ სჯი ბავშვს, ეს აღკვეთს რთულ ქცევას. შესაძლოა ამ გზით ნამდვილად აღკვეთო რთული ქცევა, რადგან ბავშვი ჩერდება შიშის ფაქტორის გამო, მაგრამ ეს ანგრევს ბავშვის ფსიქოლოგიას და მას განვითარების საშუალებას აღარ აძლევს. ხშირად მოძალადე მშობელი თავადაც ძალადობის მსხვერპლია. ჯერ კიდევ მყარად მუშაობს სტერეოტიპიც, რომ დედა სცემს საკუთარ შვილს და არა სხვა ვინმე და მე რა მესაქმება. საზოგადოება ასევე თვლის, რომ უსამართლობაა, თუკი ამის გამო ვინმეს დასჯიან. ხშირად ამ გაუაზრებელი მიდგომებისა და მავნე სტერეოტიპების „განტევების ვაცია“ ბავშვი“.
ფსიქოლოგს ასევე ვკითხეთ, რა შემთხვევაში ვიღებთ მოძალადე მშობელს: „სხვადასხვა ფაქტორი შეიძლება იყოს. ძირითადად ეს არის ემოციების რეგულირების პრობლემა, როცა ადამიანები უკიდურესად ბრაზდებიან, ან უმწეოდ გრძნობენ თავს, იწყებენ მოქმედებას ინსტიქტურად და აგრესია გადააქვთ მასზე, ვისაც წინააღმდეგობის გაწევის უნარი არ აქვს. ამ შემთხვევაში, რაც თქვენ აღმიწერეთ, დიდი ალბათობით მძიმე სოციალურ პირობებს ვეღარ გაუმკლავდა დედა და „განტევების ვაცად~ შვილი აქცია. ბავშვს მოუწია პასუხი ეგო იმ მდგომარეობაზე, რაშიც ოჯახი იყო.“
სახელმწიფო და ძალადობის მსხვერპლი ბავშვები
„ჩვენი მიზანი არ არის ოჯახის დანგრევა. ვეცდებით, ბავშვი დაუბრუნდეს ოჯახს, თუკი დედა საკუთარ პასუხისმგებლობას გაიაზრებს“, – ამბობს ნინო ცეცხლაძე, სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფროსი სოციალური მუშაკი. მას ვკითხეთ, ჩანს თუ არა სახელმწიფო რეაგირების სისუსტე, როცა წელს მხოლოდ ქობულეთში მოძალადე მშობლის სასამართლო განხილვების შემდეგ, ბავშვზე ძალადობის კიდევ ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა: „კიდევ მოხდება“ – გვიპასუხა ნინო ცეცხლაძემ: „იცით, ამას დრო სჭირდება. თითოეულ ოჯახს ჩვენ ერთად უნდა გავაგებინოთ, რომ ასე არ შეიძლება, უნდა ჩავახედოთ მშობლებს მათი პატარა შვილების გულებში“.
ქობულეთის სოცმუშაკი თამარ ღუნიაშვილი კი მიიჩნევს, რომ სახელმწიფოს რეაგირება არასაკმარისია: „უნდა იყოს უფრო მასობრივი ღონისძიება, რომ ადამიანებმა გააცნობიერონ პრობლემა. მხოლოდ კანონის გამკაცრება არაა საკმარისი. შესაძლოა, ამ გზით დაიმალოს დანაშაული და ის კიდევ უფრო მიჩქმალოს საზოგადოებამ.“
„შედეგის მიღწევა რამდენიმე წელიწადში შეუძლებელია. უნდა შეიცვალოს ფონი, ახალი თაობა უნდა გაიზარდოს,“ – მიაჩნია ქეთი მელიქაძეს, გაეროს ბავშვთა ფონდის სოციალური კეთილდღეობის პროგრამის ხელმძღვანელს:
„2013 წლის კვლევის მიხედვით, მაღალია საზოგადოების მიმღებლობა ბავშვთა ძალადობაზე. ამის შემდეგ შეიცვალა კანონმდებლობა, გადამზადდნენ სპეციალისტები, ვისაც შემხებლობა აქვთ ბავშვებთან: მასწავლებლები, მანდატურები, ექიმები, სოციალური მუშაკები, ფსიქოლოგები… თუმცა ფაქტია ისიც, რომ სახელმწიფოს ჯერჯერობით ერთიანი სტრატეგიული დოკუმენტი ამ მიმართულებით არ შეუქმნია. არსებობს სამოქმედო გეგმა, რომლითაც გვაგებინებს ხელისუფლება, თუ რა კეთდება ბავშვზე ძალადობის კუთხით. დღეს მთავარია სერვისების განვითარება და სახელმწიფო ორგანოებს შორის კოორდინაციის გაუმჯობესება. ვფიქრობ, რომ ჯადოსნური წრე, პირველ რიგში, სპეციალისტებმა უნდა გაარღვიონ“.
ბავშვზე ძალადობა საქართველოში – UNICEF -ის კვლევის შედეგები
UNICEF-ის მიერ საქართველოში ჩატარებულ ბავშვთა მიმართ ძალადობის გავრცელების ეროვნული კვლევის თანახმად რეგიონების მიხედვით, აჭარასა (70%) და სამცხე-ჯავახეთში (69%) ყველაზე მაღალია ბავშვის მკაცრი აღზრდის მომხრეთა რიცხვი. კვლევამ აჩვენა, რომ საზოგადოების 63%-ს მიაჩნია, რომ ბავშვი თავის მშობლებს ეკუთვნის და მხოლოდ მათ შეუძლიათ ბავშვთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების მიღება. ამ მოსაზრების მხარდამჭერთაგან ნახევარი მიიჩნევს, რომ ბავშვი ოჯახში უნდა დარჩეს მაშინაც კი, როდესაც ოჯახში ძალადობას აქვს ადგილი.
ამავე კვლევის შედეგად აღმოჩნდა, რომ საქართველოს მოსახლეობის თითქმის ნახევარი დასაშვებად მიიჩნევს ბავშვთა მიმართ ძალადობას. საზოგადოების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ბავშვის მიმართ ოჯახში განხორციელებული ძალადობა ოჯახის შიდა საქმეა და ამ საქმეში ჩარევის წინააღმდეგია.
ბავშვებზე ძალადობა და კანონი
საქართველოს ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სტატისტიკის მიხედვით, 2016 წელს ბავშვებზე ძალადობის 222 შემთხვევა დაფიქსირდა, 2015 წელს – 474, ხოლო 2014 წელს – 247.
ბავშვზე ძალადობა ისჯება „სისხლის სამართლის კოდექსის“ მიხედვით. ამ კანონის 126-ე მუხლის პრიმა ერთი მუხლის მე¬ორე ნაწილი არასრულწლოვანზე მოძალადის დასჯას ითვალისწინებს საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით 200-დან 400 საათამდე, ან თავისუფლ¬ების აღკვეთით ერთიდან სამ წლამდე.
ბათუმში, ძმები ნობელების სახელობის ბათუმის ტექნოლოგიურ მუზეუმში 2016 წლის 19-26 აგვისტოს გაიმართება გამოფენა სახელწოდებით – „სოხუმიდან ბათუმამდე და ქობულეთიდან ქუთაისამდე“.
გამოფენაზე წარმოდგენილი იქნება დიმიტრი ერმაკოვისა და ალექსანდრე როინიშვილის 120 ფოტო და ორი ფოტოალბომი ორიგინალი ფოტოებით. ფოტოებზე ასახულია საქართველოს იმდროინდელი ყოფაცხოვრება. გამოფენის მიზანია მუზეუმის პოპულარიზაცია და ტურისტების მოზიდვა.
როგორც ძმები ნობელების მუზეუმის მმართველი თამარ ორაგველიძე ორაგველიძე აღნიშნავს, ღონისძიება გაცოცხლებულია 1905 წლით დათარიღებული შავი ზღვისპირეთის მეგზურის მიხედვით, სადაც აღნიშნულია, თუ სად უნდა წასულიყვნენ ტურისტები, რა უნდა დაეთვალიერებინათ, სად უნდა დაესვენათ და ა.შ. ბათუმი, სოხუმი, ქუთაისი, ქობულეთი – ეს ქალაქები სწორედ ამ მეგზურშია დასახელებული, ამიტომაც ჰქვია გამოფენას „სოხუმიდან ბათუმამდე და ქობულეთიდან ქუთაისმდე“. ავტორი აღწერს შავიზღვისპირეთის სანაპიროს, როგორც კავკასიის მშვენიერ რივიერას, გამორჩეულად მდიდარი ბუნებით, სილამაზით და საოცარი კლიმატით. ბოტანიკურ ბაღს კი მოიხსენიებს, როგორც მაღალი კულტურის ნიმუშს.
აღნიშნულ გამოფენაში ნობელის მუზეუმის პარტნიორები არიან ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ქუთაისის ისტორიული მუზეუმი და ბათუმის ბოტანიკური ბაღი.
გამოფენა დღეს, 19 აგვისტოს, დღის პირველ საათზე გაიხსნება და დამთვალიერებელს მისი დათვალიერება 26 აგვისტომდე შეეძლება ძმები ნობელების მუზეუმში.
დღეს, 18 აგვისტოს, დღის პრიველ ნახევარში, ბათუმის ნავსადგურის ტერიტორიასთან, მაშველებმა ახალგაზრდა მამაკაცის ცხედარი იპოვეს.
შსს-ს პრესსამსახურის ინფორმაციით, ცხედარი ამოცნობილია, თუმცა პრესსამსახურში მის ვინაობას არ აკონკრეტებენ. გამოძიება დაწყებულია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 115-ე მუხლით, რაც თვითმკვლელობამდე მიყვანას გულისხმობს.
უნივერსიტეტის, რეპეტიტორის, უცხო ენის კურსების, ბინის ქირის და სხვა გადასახადების ფული რომ შეაგროვონ, აბიტურიენტები და სტუდენტები საზაფხულო არდადეგებზე მუშაობენ. ისინი ძირითადად მომსახურების სფეროში არიან დასაქმებულები.
განსაკუთრებით ბევრი ახალგაზრდა მუშაობს ტურისტულ სეზონზე ბათუმში – ზოგიერთი კაფე, კლუბი თუ სხვა დაწესებულება სპეციალურად ამ სეზონისთვის იხსნება, რაც დამატებით სამუშაო ადგილებს ქმნის. ამ ადგილებში მოთხოვნა სწორედ ახალგაზრდებზეა. რამდენის გამომუშავებას ახერხებენ ახალგაზრდები ტურისტულ სეზონზე?
მიმტანი, ადმინისტრატორი სასტუმროში, გაყიდვების ასისტენტი, პრომოაგენტი – ეს მოკლე ჩამონათვალია იმ ვაკანსიებისა, რომლებსაც ბათუმში ახალგაზრდები საზაფხულოდ ეძებენ. სტუდენტები ამბობენ, რომ დამსაქმებლები ხშირად გარეგნობისა და უცხო ენების ცოდნის მიხედვით არჩევენ ახალგაზრდებს, სამუშაო გამოცდილება დამატებითი პლუსია, თუმცა თითქმის ყველა პოზიციაზე გამოსაცდელი ვადით იწყება მუშაობა. ეს ვადა ერთი ან ორი კვირაა.
როგორც დამსაქმებელთა ასოციაციის ხელმძღვანელი დავით ჭყონია ამბობს, სეზონზე დასაქმებულთა 80-90 პროცენტს სტუდენტები წარმოადგენენ: „იმიტომ, რომ სტუდენტები, ასე ვთქვათ, უფრო დაბალანაზღაურებადი მუშახელია და პლუს, თან რადგან უფრო ახალგაზრდები არიან, უკეთესად უძლებენ დატვირთვას“.
20 წლის ქრისტინე მალაყმაძე მეორე წელია მუშაობს. თავიდან ერთ-ერთ რესტორანში ჭურჭლის მწმენდავად მუშაობდა, ახლ უკვე სხვა რესტორანში მიმტანია. ამბობს, რომ პირველ წელს ბათუმის უნივერსიტეტში სწავლობდა, მას კი თბილისში უნდოდა გადასვლა, რის გამოც ეროვნული გამოცდების თავიდან ჩაბარება გადაწყვიტა: „ეს დამატებითი ხარჯები იყო, რეპეტიტორებთან უნდა მევლო და ამის გამო დავიწყე მუშაობა. წელს ჩავაბარე, ნორმალური ქულები მაქვს, თუმცა დედაქალაქში ცხოვრების ხარჯების ნაწილი მაინც მინდა საკუთარი სახსრებით დავფარო, ამიტომ ზაფხულშიც ვაგრძელებ მუშაობას“.
ქრისტინე ამჯერად ბულვარში მდებარე ერთ-ერთ რესტორანშია დასაქმებული, რომელიც მხოლოდ ტურისტულ სეზონზე მუშაობს. ის ამბობს, რომ მიმტანთა 99% სტუდენტი ან მოსწავლეა. ქრისტინეს თქმით, საკმაოდ მძიმე გრაფიკი აქვთ, შუაღამემდე მუშაობენ, კიბეებზე დააქვთ შეკვეთები, შეიძლება რთული კლიენტი შეხვდეთ. სტუდენტების მსგავს სამუშაოზე ანაზღაურება საკმაოდ დაბალია: „მაქსიმუმ ოცი ლარი გამოვიდეს დღეში, თან ფიზიკურად ყოველ დღე ვერ იმუშავებ. მიმტანად როცა მუშაობ, იცი, რომ ხელფასზე მნიშვნელოვანი კლიენტის დატოვებული ხურდაა, თუმცა ესეც არასტაბილურია, შეიძლება მთელი დღე იმუშაო და არაფერი დაგიტოვონ“, – ამბობს ქრისტინე.
19 წლის თეონა გურგენიძეც მეორე წელია ზაფხულობით მუშაობს. ის თბილისში სწავლობს და მეორე კურსზეა. ბათუმის ბულვარში ერთ-ერთი სამკაულების ღია მაღაზიის ასისტენტია. გარდა ამისა, დასვენების დღეებში ცდილობს სხვა საქმე ნახოს, მაგალითად, ფლაერების დარიგება ან მარკეტინგული კვლევის ინტერვიუერობა – ეს დამატებითი შემოსავალია. ფულს ისიც ბინისთვის აგროვებს, რომელსაც თბილისში ქირაობს. საკუთარი ხელფასით კმაყოფილია, ამბობს, რომ ფიზიკური დატვირთვა ნაკლებად უწევს და თავისი მეგობრების ფონზე, რომლებიც მიმტანებად მუშაობენ, საკუთარი ხელფასი არ ეცოტავება. მისთვის სირთულეს მხოლოდ ის წარმოადგენს, რომ მთელი დღის განმავლობაში ძალიან ცხელა, ღამის საათებში კი, რადგან მაღაზია ღია სივრცეშია, სიფრთხილეა საჭირო. თეონა უნივერსიტეტში სტიპენდიანტია, მუშაობაც უნდოდა სწავლის პერიოდში, მაგრამ შესაბამისი გრაფიკით სამსახური ვერ იშოვა და აღარ უცდია: „ლექციებს თუ არ დაემთხვევა გრაფიკი, მუშაობამ არა მგონია ხელი შემიშალოს… თუ, რა თქმა უნდა, არ ვიზარმაცებ“.
თეონასა და ქრისტინესგან განსხვავებით 18 წლის ნიკა ჩიტალაძემ წელს პირველად სცადა მუშაობა. იგი ორი თვე ერთ-ერთ სასტუმროში ადმინისტრატორის დამხმარედ, სამ დღეში ერთ დღეს, 24-საათიანი გრაფიკით მუშაობდა, ხელფასი – 250 ლარი კი, მისი თქმით, ძალიან დაბალი იყო იმისთვის, რომ თბილისში სწავლის ფული დაეგროვებინა. მოგვიანებით უცხო ენების არცოდნამ საქმე გაართულა, რის გამოც სამსახურიდან წამოვიდა, შემდეგ კი იმავე მიზეზის გამო სხვა სამუშაოს პოვნა გაუჭირდა: „ინგლისური საშუალოდ ვიცი, რუსული საერთოდ არ ვიცი. ტურისტულ სეზონზე მომსახურების სფეროში უცხო ენების გარეშე მუშაობის დაწყება რთულია“.
ნიკას სიტყვებს „მწვანე ბარის“ მფლობელი, დავით მამულაძეც ადასტურებს და ამბობს, რომ ენების ცოდნა მთავარი მოთხოვნაა, თუმცა ამასთან ერთად მუშაობის მსურველ ახალგაზრდას „ნერვები უნდა ჰქონდეს კარგ მდგომარეობაში“. დავით მამულაძეს ამ ეტაპზე მხოლოდ ერთი სტუდენტი ჰყავს დასაქმებული:
„უნივერსიტეტის გამოცდების დასრულებამდე არ მოდიან სტუდენტები და მაგ დროისთვის უკვე შევსებულია ადგილები, თორემ სტუდენტების მხრიდან დასაქმებაზე მოთხოვნა, რა თქმა უნდა, მაღალია“.
იურიდიული ფაკულტეტის მეოთხე კურსის სტუდენტი, ლელა აბულაძე თბილისში სწავლობს. ის ამბობს, რომ სხვადასხვა დაწესებულებაში დატოვა რეზიუმე, თუმცა ძირითადად მომსახურების სფეროს ვაკანსიებზე უკავშირდებიან. „მინდოდა, თან ჩემი პროფესიის განხრითაც განვვითარებულიყავი, მაგრამ ყველგან გამოცდილებას ითხოვენ, რომელიც არ ვიცი, საიდან მოვიტანო, თუ არსად ამიყვანენ. ბოლო თვეს ვიმუშავებ ალბათ, რაიმე სეზონურზე, მანამდე ცოტა დავისვენე“, – ამბობს ლელა.
როგორც ქრისტინე მალაყმაძე აღნიშნავს, სეზონზე, როდესაც უცხოელი დამსვენებლები სტუმრობენ რესტორანს, მისთვის და მისი მეგობრებისთვის უცხო ენების არცოდნა პრობლემაა, თუმცა თანამშრომლები ერთმანეთს ეხმარებიან და ცოტ-ცოტას თავადაც სწავლობენ: „უცხოელები ყოველთვის კარგი კლიენტები არიან, ამიტომ ტურისტების რაოდენობა ჩვენს ხელფასებზეც პირდაპირ აისახება. მაგრამ ენების არცოდნის გამო ხანდახან ჟესტებსაც ვიყენებთ, ვწვალობთ. განსაკუთრებით რთულია, როცა რომელიმე კერძის ახსნას ითხოვს კლიენტი. ბევრი კურიოზი ხდება, თუმცა იმ მომენტში ისეთი სტრესულია, რომ ვერც გეცინება“, – ამბობს ქრისტინე.
გონიოს ყოფილი პოლიგონის მიმდებარედ ზღვაში ამ დრომდე ეძებენ ორ სამხედრო მოსამსახურეს, რომლებმაც, თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, სწავლების დროს ზღვაში სიღრმითი ჩაყვინთვის შემდეგ, ვერ შეძლეს ზღვის ზედაპირზე ამოსვლა.
შემთხვევის ადგილზე სპეციალისტებს თურქეთიდან ელოდებიან.
თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, თურქეთიდან კიდევ ერთი ხომალდი დაიძრა, რომელიც შესაბამისი პერსონალით არის დაკომპლექტებული და სამძებრო აპარატურითაა აღჭურვილი. გემი საქართველოს ტერიტორიულ წყლებში 19 აგვისტოს შემოვა. სამინისტროს განცხადებით, საქართველოში თურქეთის სანაპირო დაცვის პირველი კატარღა 9-კაციანი ეკიპაჟით უკვე შემოსულია და ჩართულია სამძებრო ღონისძიებაში.
თავდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 16 აგვისტოს, სპეციალური ოპერაციების ძალების ორმა სამხედრო მოსამსახურემ, შავ ზღვაზე გეგმური საზღვაო სპეცდანიშნულების სწავლების დროს, ზღვაში სიღრმითი ჩაყვინთვის შემდეგ, ვერ შეძლო ზღვის ზედაპირზე ამოსვლა. მათი ადგილსამყოფელი ამ დრომდე დაუდგენელია. თავდაცვის უწყების ცნობით, სამხედროების გაუჩინარებისთანავე დაუყონებლივ დაიწყო სამძებრო-სამაშველო ღონისძიებები, რომელსაც სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტის ოპერატიული უზრუნველყოფისა და მონიტორინგის და გამოძიების მთავარი სამმართველოები, ასევე სპეციალური დანიშნულების ადგილობრივი დანაყოფი, საქართველოს შსს-ს შესაბამის დანაყოფებთან ერთად, ახორციელებენ.
“სამაშველო ღონისძიებებში საქართველოს შეიარაღებული ძალების ავიაციისა და საჰაერო თავდაცვის სარდლობის „იროკეზის“ ტიპის შვეულმფრენიც მონაწილეობს, რომელიც შესაბამისი სამაშველო შესაძლებლობებითაა აღჭურვილი. ადგილზე იმყოფება სამხედრო პოლიციისა და გენერალური ინსპექციის ხელმძღვანელობა. საქართველოს მთავრობის თხოვნის საფუძველზე, აშშ-ის მთავრობამ დაავალა აშშ-ის ევროპულ სარდლობას, რომ სპეციალური დანიშნულების ძალებმა მიიღონ ორი ქართველი სამხედრო მოსამსახურის გადარჩენის ოპერაციაში მონაწილეობა”,- ნათქვამია თავდაცვის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
გონიოს სანაპიროსთან შეკრებილები არიან გაუჩინარებული სამხედროების ოჯახის წევრები, რომლებიც სამხედროების ხელმძღვანელობას დაუდევრობაში ადანაშაულებენ.
მომხდართან დაკავშირებით სამხედრო პოლიციის დეპარტამენტში, საქართველოს მთავარ პროკურატურასთან შეთანხმებით, დაწყებულია გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 116-ე მუხლის II ნაწილით, რაც გაუფრთხილებლობით ორი ან მეტი პირის მიმართ სიცოცხლის მოსპობის მუხლია.
სოციალურ ქსელ ფეისბუქში, ბათუმელი სტუდენტი, ედო მჟავანაძე ფოტოპროექტით ეხმაურება 22 წლის დემურ სტურუას თვითმკვლელობის ფაქტს.
„არა ინდივიდუალურად, რომელიმე პოლიციელი არამედ თავად ეს სისტემაა დამნაშავე, ამ და სხვა უამრევი ადამიანის ცხოვრების დანგრევაში. მე არც ვეწევი, არც ვსვამ, მაგრამ მშვენივრად მესმის, რომ ქართული ნარკოპოლიტიკა არაადექვატურად მკაცრია. დღეს უკვე ყველამ ვიცით რომ მარიხუანას მომხამრებლისა თუ გარშემომყოფთათვის ბევრად ნაკლები ზიანი მოაქვს, ვიდრე ალკოჰოლს. ამ პირობებში ასეთი მკაცრი დევნა არააქედვატურია. გარდა ამისა ეს არის დასჯაზე დამყარებული პოლიტიკა და არასდროს იქნება შედეგის მომტანი“, – ამბობს ფოტოგრაფი ბათუმიდან.
ფოტო: ედო მჟავანაძე
ფოტოპროექტი სიმბოლურად 22 ფოტოს მოიცავს. პროექტის მონაწილეებს, ხელში აქვთ ქაღალდი, წარწერით: „დედა დარჩი მარტო მაგრამ რა ვქნა?!“. ამ სიტყვებით მთავრდებოდა დემურ სტურუას გამოსამშვიდობებელი წერილი.
ედო მჟავანაძის თქმით, მისი გზავნილი საზოგადოებისადმი არის მეტი თანაგრძნობა და იმის გაზიარება, რომ ამ სისტემამ, ხისტმა და ზედმეტად მკაცრმა მიდგომებმა, შეიძლება ნებისმიერი ადამიანი მიიყვანოს ზღვრამდე, რომლის წინაშეც დემურ სტურუა აღმოჩნდა.
ფოტო: ედო მჟავანაძე
8 აგვისტოს, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ დაფნარში, 22 წლის დემურ სტურუამ, სავარაუდოდ, პოლიციის მხრიდან ზეწოლის გამო თავი ჩამოიხრჩო.
ამავე თემას გამოეხმაურება “თეთრი ხმაურის მოძრაობა”, რომელიც შაბათს, 20 აგვისტოს, დემურ სტურუას თვითმკვლელობისა და ნარკოპოლიტიკის გასაპროტესტებლად სამტრედიის პოლიციის შენობასთან აქციას გამართავს
„გოგო და მფრინავი? ვერაფერს მიაღწევ, იქნებ, პროფესია შეიცვალო?“ – ეს და სხვა, მსგავსი, რეპლიკა 19 წლის ბათუმელ მარიამ ჯაიანს ხშირად ესმის. იგი საქართველოს საავიაციო უნივერსიტეტის საფრენოსნო ფაკულტეტის მეორე კურსის სტუდენტია. მარი ამბობს, რომ ეს გადაწყვეტილება აგვისტოს ომის შემდეგ, საქართველოს სამხედრო საავიაციო ძალებში მოსახვედრად მიიღო.
მარიამი თვითმფრინავებით გატაცებული ბავშვობიდანაა. მისი სათამაშოები ძირითადად ვერტმფრენები და საფრენი აპარატების მოდელები იყო. სიმაღლე, სისწრაფე და ექსტრემალური გართობაც ყოველთვის უყვარდა. მიუხედავად იმისა, რომ არც ოჯახში და არც სანათესაოში არავინ ჰყოლია ავიაციის სფეროში, ყოველთვის ამბობდა, რომ მფრინავობა უნდოდა. თავის სურვილში საბოლოოდ აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს დარწმუნდა, როცა 12 წლისამ ოჯახს განუცხადა – სამხედრო პილოტი უნდა გამოვიდეო.
წლების გასვლის შემდეგაც რომ არ შეიცვალა გადაწყვეტილება, მშობლები აღელდნენ. როგორც მარიამი ამბობს, ამის მიზეზი შიში იყო, თუმცა საბოლოოდ მის გადაწყვეტილებას ოჯახმა მხარი დაუჭირა და ახლა ის მფრინავის პროფესიას ეუფლება.
მარი ჯაიანი / ფოტო გადაღებულია სარეკლამო კამპანიის – #ისანიკომფორტი ფარგლებში
ერთიანი ეროვნული გამოცდების ჩაბარებამდე მარიამმა ჯერ სამედიცინო შემოწმება გაიარა, შემდეგ ერთიანი ეროვნული გამოცდები ჩააბარა და საქართველოს საავიაციო უნივერსიტეტში მოხვდა. ამბობს, რომ კურსელთა გარკვეულმა ნაწილმა პირველი კურსის შემდეგ ფაკულტეტი შეიცვალა და ახლა თხუთმეტამდე ბიჭი და ორი გოგო სწავლობს ტექნიკურ საგნებს, რაც „თვითმფრინავზე დაჯდომის წინაპირობას წარმოადგენენ“. სტუდენტები მესამე კურსამდე უძრავი საფრენი აპარატების კაბინებში ეცნობიან თვითმფრინავს.
„რომ არა ჩემი მშობლების მხარდაჭერა, ძალიან გამიჭირდებოდა“, – ამბობს მარიამი. მიუხედავად მხარდაჭერისა, მშობლები დღემდე ნერვიულობენ და იმედს არ კარგავენ, რომ მარიამი მფრინავობას თუ არა, სამხედრო მფრინავობას მაინც გადაიფიქრებს.
მარიამი ყვება, რომ დედა ყოველ ჯერზე, როცა რაიმე ავიაკატასტროფის შესახებ გაიგებს, ურეკავს და ეკითხება ხომ არ შეუცვლია აზრი. თუმცა პასუხი ამ დრომდე უარყოფითია. მარიამი დარწმუნებულია, რომ პილოტობა არის ის, რაც ნამდვილად უნდა. ერთადერთი, რაზეც ამჟამად ორჭოფობს, განხრის არჩევაა: მიუხედავად იმისა, რომ ყოველთვის უნდოდა და დღემდე ყველაზე მეტად სამხედრო ავიაცია აინტერესებს, მაინც ბოლომდე ვერ გადაუწყვეტია ამ უკანასკნელს აირჩევს თუ სამოქალაქო მიმართულებას.
მარი ჯაიანი / ფოტო გადაღებულია სარეკლამო კამპანიის – #ისანიკომფორტი ფარგლებში
„ფიზიკურად პატარა ვარ. სამხედრო ავიაციაში აუცილებელია ძალა, შტურვალი დიდ ფიზიკურ ძალისხმევას მოითხოვს“, – ამბობს მარიამი. ის ხშირად ვარჯიშობს, ჯანსაღად იკვებება და მოუთმენლად ელოდება იმ დღეს, როდესაც პირველად მოუწევს შტურვალის მართვა. მანამდე ჯერ კიდევ ერთი წელია. შემდეგ იქნება პირველი ფრენა.
ამ დღეს მარიამი განსაკუთრებით იმიტომაც ელოდება, რომ აქამდე სამოქალაქო თვითმფრინავითაც კი არასდროს უფრენია: „ცოტა უცნაურია, მაგრამ ფრენა ისე შემიყვარდა, რომ არასდროს მიფრენია. მგონია, რომ შემდეგ უფრო მეტად შემიყვარდება. ისედაც სიმაღლეები მიყვარს, თავისუფალი დრო თუ მაქვს, აუცილებლად მთებში მივდივარ, რაც შეიძლება მაღლა“.
რჩეულ საფრენ აპარატებსა და პილოტებზე საუბრისას მარიამი ამერიკელ ქალ პილოტებს იხსენებს, რომლებიც სხვადასხვა საუკეთესო სამხედრო მფრინავ აპარატებს მართავენ. განსაკუთრებული აღფრთოვანებით ამერიკულ ერთადგილიან, მოიერიშე რეაქტიულ თვითმფრინავ A10-ზე საუბრობს. ამბობს, რომ ამ საფრენი აპარატის მართვა მისთვის ზღაპრული ოცნებაა.
თუ საკუთარ ოცნებებს ბოლომდე მიჰყვება და საზოგადოებაში გავრცელებულ სტერეოტიპებს კიდევ ერთხელ დაამსხვრევს, მარიამ ჯაიანი პირველი ქართველი სამხედრო მფრინავი ვერ იქნება, მაგრამ მცირერიცხოვან ქართველ სამხედრო მფრინავ ქალებს შორის პირველი ბათუმელი ქალი იქნება სამხედრო თვითმფრინავის შტურვალთან.
პოლიტიკური პარტია “ცენტრისტები” ჯერ კიდევ არის იმ პარტიების ჩამონათვალში, ვინც აჭარის უმაღლეს საბჭოში მოსახვედრად იბრძოლებს. აჭარის უმაღლეს საარჩევნო კომისიას ამ დროისთვის “ცენტრისტების” რეგისტრაციის გაუქმებაზე არ უმსჯელია.
უსკოს თავმჯდომარემ, პარმენ ჯალაღონიამ “ბათუმელებს” უთხრა, რომ რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ, სავარაუდოდ, ხვალ იმსჯელებს, მას შემდეგ, როცა ცესკოდან მიიღებს ამ პარტიის რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილებას, თანდართულ დოკუმენტებთან ერთად.
უმაღლესი საბჭოს არჩევნებისთვის “ცენტრისტები (ბედუკაძე, ხაჩიშვილი)” უსკომ 24 ივლისს დაარეგისტრირა. „ცენტრისტების” რეგისტრაციის საფუძველი გახდა ამ პოლიტიკური ძალის ცესკოში რეგისტრაცია. დამატებითი დოკუმენტების მოთხოვნის უფლება ამ შემთხვევაში ჩვენ არ გვქონდა,” – ამბობს პარმენ ჯალაღონია.
“ცენტრისტებს” დღეს, 18 აგვისტოს, აქვთ ბოლო დღე იმისთვის, რომ ცესკოს გადაწყვეტილება სასამართლოში გაასაჩივრონ. ამ შემთხვევაში აჭარის უმაღლესი საარჩევნო კომისია სასამართლო განხილვის დასრულებას დაელოდება.
დღეს, 18 აგვისტოს, პოლიტიკური გაერთიანება „ახალი საქართველოს“ მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატმა მალხაზ ნაკაშიძემ ბრიფინგი გამართა. მან დაბა ჩაქვში მდებარე სპორტსკოლაში არსებულ მძიმე მდგომარეობაზე ისაუბრა. სწორედ ამ შენობაში გადიოდა წვრთნებს ქართველი ოლიმპიური ჯილდოს მფლობელი, ძალოვანი ირაკლი თურმანიძე.
„ბოლო ოცი წლის განმავლობაში არც ერთი ხელისუფლება, არც ცენტრალურ და არც ადგილობრივ დონეზე, არ დაინტერესებულა სპორტსმენებით, რის გამოც მათ ასეთ პირობებში უხდებათ მომზადება. შენობაში არ არის წყალი, ელექტროენერგია, გათბობა, გასახდელი და სხვა პირობები, რაც აუცილებელია მომზადებისათვის. არაერთი ცდისა და მოთხოვნის მიუხედავად სპორტსმენებს დღემდე არანაირი პასუხი არ მიუღიათ, არც ალტერნატიული ფართობის გადაცემაზე და არც ელემენტარული პირობების შექმნაზე“, – განაცხადა მალხაზ ნაკაშიძემ და აღნიშნა, რომ დადგეს შესაბამისი პირების პასუხისმგებლობის საკითხი და უმოკლეს ვადებში მოხდეს სპორტსმენებისათვის შესაბამისი პირობების შექმნა.
აჭარის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს, სპორტის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მუხრან ვახტანგაძის თქმით, არსებული მდგომარეობა სავარაუდოდ 2017 წლისთვის მოგვარდება. მისივე თქმით, სწორედ ამ დროისთვის იგეგმება ბათუმში სპორტის სასახლისა და სპორტული დარბაზების მშენებლობა, სადაც ძალოსნობის დარბაზიც იქნება. თუმცა კონკრეტულად სად და როდის, ამის შესახებ სპორტის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ინფორმაციას არ ფლობს.
მუხრან ვახტანგაძე [რომელიც „ქართული ოცნების“ მაჟორიტარობის კანდიდატადაა დასახელებული], შეკითხვაზე, უნდა ელოდონ თუ არა ძალოსნები მანამდე რაიმე ცვლილებებს ან მდგომარეობის გაუმჯობესებას, პასუხობს:
„ეგ დარბაზი საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს ბალანსზეა და ხელ-ფეხი შეკრული გვაქვს. აჭარის მთავრობის ხელმძღვანელობასთან, ყოფილთანაც გვქონდა საუბარი, შეხვედრები, მოლაპარაკებები, ოფიციალურადაც, ისეც, ასეც და ახლაც დღეს, ხვალ, ზეგ შევხვდები ბატონ ზურას, დაველაპარაკები და თუ რამე შესაძლებელი იქნება ყველაფერს გავაკეთებ. სამსაათიანი გადაცემებია გაკეთებული და მერამდენეჯერ უნდა იყოს ამ თემაზე საუბარი მე არ ვიცი.“
აჭარის მომავალი წლის ბიუჯეტზე მუშაობის შუა პროცესში რეგიონის მთავრობა შეიცვალა. დიდი ალბათობით, არჩევნების შემდეგ მთავრობა კვლავ შეიცვლება, ბიუჯეტის პროექტის დამტკიცება კი ასევე ახალარჩეულ უმაღლეს საბჭოს მოუწევს. როგორ დგება აჭარის ბიუჯეტი და რა ცვლილებების საშუალებას უტოვებს ახალ მთავრობას საბიუჯეტო პროცესი? – მითუმეტეს მაშინ, როცა ძირითადი პრიორიტეტები, რის საფუძველზეც ბიუჯეტი დგება, ყოფილი მთავრობისა და უმაღლესი საბჭოს მიერაა განსაზღვრული.
„ყოფილი მთავრობისა და უმაღლესი საბჭოს ხედვა რამდენად დაბალანსებული იყო, ეს ცალკე თემაა, თუმცა შესაძლებელია, რომ მომავალი წლის ბიუჯეტის პარამეტრები განსხვავებული იყოს და არსებული პრიორიტეტებიც შეიცვალოს. ბიუჯეტის შედგენის პროცედურა იძლევა ამის საშუალებას,“ – განაცხადა „ბათუმელებთან“ აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრმა რამაზ ბოლქვაძემ. თუმცა, მინისტრის თქმით, პრიორიტეტებში „ვერ მოხდება ძირეული ცვლილება“.
საბიუჯეტო პროცესი ანუ მომავალი წლის ბიუჯეტის შედგენაზე მუშაობა, ძირითადად, პირველი მარტიდან იწყება, როცა განისაზღვრება ძირითადი პარამეტრები. ეს პარამეტრები ეტაპობრივად ზუსტდება. ამ ეტაპზე, მთავრობის მიერ განსაზღვრული ზედა ზღვრები მხარჯავ დაწესებულებებშია გადაგზავნილი. დაწესებულებებმა ამ ზღვრების ფარგლებში კორექტირებული პროგრამები 25 აგვისტომდე უნდა წარადგინონ აჭარის ფინანსთა სამინისტროში.
სამინისტროში აცხადებენ, რომ მიმდინარეობს გარკვეულ საკითხებზე მსჯელობა და რაღაცები აუცილებლად შეიცვლება. სამინისტროში არ აკონკრეტებენ, თუმცა აცხადებენ, რომ შესაბამისი ცვლილებები შესაძლებელია ორ ეტაპად – 25 აგვისტომდე და შემდეგ 15 სექტემბრამდე პერიოდში განხორციელდეს.
„რადიკალურად განსხვავებული პრიორიტეტები ვერ იქნება – იმიტომ, რომ გარკვეულ პროექტებზე დაწყებული იყო მუშაობა და ეს პროექტები უნდა მივიდეს ბოლომდე. თანაც საბიუჯეტო პარამეტრებმა უნდა მოგვცეს იმის საშუალება, რომ რაღაცები გადავალაგოთ. ვფიქრობ, შესაძლებელია პირველი პროექტი გავიდეს რადიკალური ცვლილებების გარეშე. თუმცა რაღაც ცვლილებები აუცილებლად იქნება,“ – აცხადებს რამაზ ბოლქვაძე.
მინისტრის თქმით, რეგიონის პრიორიტეტები, ძირითადად, მაინც სახელმწიფო პრიორიტეტებიდან გამომდინარეობს: „ჩვენ ერთგვარ შემვსების ფუნქციას ვასრულებთ, რომ ახალი, ასე ვთქვათ, ინოვაციური პროექტები განვახორციელოთ“.
არის თუ არა ამ ეტაპზე ინოვაციური პროგრამების პროექტები? – სამინისტროში აცხადებენ, რომ ცვლილებები პროგრამებში არის და ექნება აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროს, ასევე განსხვავებული მიდგომები აქვს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, სადაც პრიორიტეტები გადახალისდება და ახალი პროგრამები გაჩნდება.
„ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროშიც ვფიქრობთ ახალ პროექტებზე, მეტი ინოვაციის, მეტი ინვესტიციის მოზიდვის კუთხით. გვინდა იყოს მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშემწყობი პროგრამები. კარგი იქნება სარეკრეაციო ადგილების დაგეგმარების ახალი პროექტებიც გაჩნდეს, – ეს არის ამ ეტაპზე ის, სადაც შესაძლოა ცვლილებები გვქონდეს,“ – აცხადებს მინისტრი.
აღსანიშნავია, რომ სამინისტროს ერთ-ერთი, „მცირე ბიზნესის ხელშეწყობის პროგრამა“ შესრულების დაბალი მაჩვენებლით გამოირჩევა. რამაზ ბოლქვაძე ამბობს, რომ ამ პროგრამის შესრულება მთლიანად დამოკიდებულია კომერციული ბანკებიდან გაცემულ სესხებზე: „ცუდი პროგრამის ბრალი არაა, თუ ბანკმა განიხილა ესა თუ ის პროექტი და გასცა სესხი, მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში ვერთვებით ამ სესხის პროცენტის თანადაფინანსებაში“.
„ვფიქრობ, შესაძლებელია ამ პროგრამის მოდიფიკაცია მოხდეს მომდევნო წლებში და სხვადასხვა სექტორი ჩაერთოს, რათა უფრო მეტი ბენეფიციარი გაუჩნდეს ამ პროგრამას. ამ მხრივ მუშაობა მიდის,“ – დასძენს რამაზ ბოლქვაძე.
ბიუჯეტის შედგენის პროცესს შესაბამისი კანონმდებლობა არეგულირებს, სადაც საზოგადოების ჩართულობაცაა გათვალისწინებული. სამინისტროში აცხადებენ, რომ ასეთი ერთი ეტაპი უკვე ჩავლილია – 10 მაისიდან 25 მაისამდე პერიოდი, როცა მხარჯავი დაწესებულებების მიერ ხდება პროგრამების შემუშავება და დაინტერესებული მხარეებისთვის გაცნობა. თუ იქნება ახალი წინადადებები, მოთხოვნები, დაწესებულებებმა ეს უნდა გაითვალისწინონ, ან არა და მთელი ეს ინფორმაცია კორექტირებულ პროგრამებთან ერთად წარადგინონ სამინისტროში. ანალოგიური ეტაპია პირველი სექტემბრიდან 15 სექტემბრამდე, როცა მხარჯავი დაწესებულება ყველა დაინტერესებულ მხარეს უკვე ქვეპროგრამების დონეზე ჩაშლილ ბიუჯეტს აცნობს. მხარჯავი დაწესებულება იღებს შენიშვნებს, წინადადებებს და თუ საჭიროდ ჩათვლის, აქვს უფლება დამატებით მოითხოვოს თანხა ამა თუ იმ პროგრამისთვის.
აღსანიშნავია, რომ საბიუჯეტო პროცესში პროგრამების რანგირებას, სპეციალური კრიტერიუმებით, პრიორიტეტების კომისია ახდენს. შესაბამისად, შესაძლოა ზოგი პროგრამა მოხვდეს პრიორიტეტებში, ბიუჯეტის პროექტში, ზოგი კი არა.
აჭარის ბიუჯეტიდან მუნიციპალური პროექტებიც ფინანსდება. თუ აუცილებელი პროგრამებისა და პროექტების დაფინანსებას აჭარის ბიუჯეტში არსებული თანხა არ ჰყოფნის, მაშინ აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო ფინანსური დახმარების მოთხოვნით მიმართავს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. კანონმდებლობით, ასეთი მოთხოვნა უკვე გაგზავნილი უნდა იყოს, თუმცა ჯერ არ არის გაგზავნილი.
„ჩვენ დამოკიდებული ვართ, რა ტრანსფერს მიიღებენ მუნიციპალური ბიუჯეტები საქართველოს ბიუჯეტიდან და აქედან გამომდინარე უნდა გავაკეთოთ ან არ გავაკეთოთ დამატებითი მოთხოვნა… ჩვენ რესურსი გვაქვს, რაც შესაძლოა ნებისმიერ დროს შეიცვალოს, ზრდას ვგულისხმობ, ეს იქნება ქონების განკარგვიდან თუ სხვა. აქედან გამომდინარე, თუ გვექნება სერიოზული ფინანსური რესურსი, მაშინ არც არის იმის აუცილებლობა, რომ მოვითხოვოთ ფინანსური დახმარება. როცა შევჯერდებით, თუ რა იქნება მუნიციპალური ბიუჯეტები და რა თანხას განსაზღვრავს სახელმწიფო მათთვის, აქედან გამომდინარე შეგვიძლია ვიფიქროთ პრივატიზაციის შედეგად მიღებული შემოსავლის გაზრდაზე ან მოვითხოვოთ დახმარება. გვაქვს ფინანსური დამოუკიდებლობაც და რესურსიც, რომ დავაკმაყოფილოთ რესპუბლიკური ბიუჯეტის მოთხოვნებიც და მუნიციპალიტეტებიც,“ – აცხადებს რამაზ ბოლქვაძე.
აჭარის მთავრობამ უმაღლეს საბჭოს მომავალი წლის რესპუბლიკური ბიუჯეტის პროექტი პირველ ნოემბრამდე უნდა წარუდგინოს.
დღეს, 17 აგვისტოს ბათუმში ასოციაცია „არტკავკასიის“ ორგანიზებით და „თიბისი ბანკის“ მხარდაჭერით საერთაშორისო პრინტ ფესტივალი – LIFE- N- STYLE გაიხსნა.
ფესტივალი „თიბისი ბანკის“ გალერეაში შოლკოგრაფიის ქართველი მხატვრების ნამუშევრებით გაიხსნა.
„ფესტივალი ბათუმში იღებს სტარტს და გაგრძელდება საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში, ბოლოს კი თბილისში დასრულდება. ამ ფესტივალის მიზანია ხელით ბეჭდვითი მედიის წინ წამოწევა. ეს არის სპეციფიური მხატვრობის ერთ-ერთი მიმართულება, აბრეშუმის ბადეზე ბეჭდვა. აბრეშუმის ბადეზე იხატება ნამუშევარი, ჯერ იბეჭდება ერთი ფენა, შემდეგ მეორე და ბოლოს მესამე ფენა. გმინდა, რომ ეს ტექნოლოგია უფრო პოპულარული და მოდური გახდეს“ – ამბობს ნანა ყირმელაშვილი, პროექტის დირექტორი, ასოციაცია „არტკავკასიის“ ხელმძღვანელი.
ფესტივალის ორგანიზატორების ინფორმაციით, ხელით ბეჭდვის ტექნიკა უნიკალურია იმითაც, რომ იძლევა შესაძლებლობას, მოხდეს ნამუშევრის რამდენიმე ეგზემპლარად ტირაჟირება, რომელთაგან ყველა ორიგინალია. სწორედ ეს განაპირობებს ამ ტექნოლოგიის მიმზიდველობას და ამასთან, უზრუნველყოფს მის მასიურ გავრცელებასა და ხელმისაწვდომობას.
საქართველოში, ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ხელით ბეჭდვის ტექნოლოგიის გამოყენებით შეიქმნა სპეციალური კოლექცია. ეს კოლექცია გადატანილი იქნა ტექსტილსა და კერამიკაზე. დამზადდა ჩანთები, მაისურები, საკოლექციო ჭურჭელი, რომლებიც გამოფენის პარალელურად იქნება წარმოდგენილი და ნამუშევრებთან ერთად გაიყიდება.
გალერეაში წარმოდგენილი ნამუშევრების ნახვა შესაძლებელი იქნება ბათუმის ქუჩებშიც: ზღვის სანაპიროზე, კაფეებში, სკვერებში, საცხოვრებელ და გასართობ სივრცეებში. ფესტივალი ბათუმში 7 სექტემბრის ჩათვლით გაგრძელდება.
„ფესტივალის სახელწოდება LIFE- N- STYLE“ მიგვანიშნებს ახალი ცხოვრების სტილზე – მთელს მსოფლიოში ხელოვნების ნიმუშის შეძენით მყიდველი საკუთარ თავს გარკვეულ სტატუსს ანიჭებს. ინტერიერის დიზაინს საქართველოში უკვე დიდი ყურადღება ეთმობა, გვინდა ხელი შევუწყოთ, თანამედროვე ხელოვნების თანამედროვე ინტერიერებთან ინტეგრაციას, ეს ფესტივალის ერთ-ერთი მისიაა,“ – ამბობს ნანა ყირმელაშვილი.
იგეგმება თუ არა შარაბიძეების დასახლებაში აკაკი შანიძის პირველი ჩიხის ინფრასტრუქტურის მოწესრიგება? – ბათუმის მერის წარმომადგენლის თანაშემწის, ზვიად ჭელიძის თქმით, ამ დროისთვის მხოლოდ მოხრეშვა-მოშანდაგებითი სამუშაოების ჩატარებაა დაგეგმილი. მისივე განმარტებით, კაპიტალური სამუშაოები აქ მოგვიანებით დაიწყება: „ველოდებით ქალაქის განაშენიანების მეოთხე ფაზას. 2017 წლის ბოლოსთვის დაიწყება დაპროექტება და 2018 წლისთვის სავარაუდოდ დაიწყება ეს მეოთხე ეტაპიც“.
აკაკი შანიძის პირველ ჩიხში მცხოვრებლები აცხადებენ, რომ სანიაღვრე სისტემის არარსებობის გამო ყოველი გაწვიმების დროს იტბორება უბანი და არავინ ყურადღებას არ აქცევს. „ჯერ გვითხრეს, რომ 2014 წელს გაკეთდება და აღარ დაიტბორებაო, ეხლა გვეუბნებიან, რომ 2017 წელს იქნებაო, როდემდე უნდა ვიყოთ ასე დაპირების მოლოდინში? სკოლის დროს ბავშვებსაც უჭირთ წვიმიან ამინდში სასწავლებელში მისვლა,“ – ამბობს იამზე მჟავანაძე.
აქ მცხოვრები მალხაზ ირემაძე ამბობს, რომ „სკოლის ეზოსაც არ გააჩნია სანიაღვრე სისტემა და წვიმის დროს წყალი გუბდება, შემდეგ სკოლის ეზოდან გადმოდის აქეთ და ტბორავს სახლების პირველ სართულებს“.
კითხვაზე, თუ რატომ მოხდა 2014 წლის სავარაუდო პროექტის 2017 წელში გადატანა, პასუხი ბათუმის მერიაში ვერ მივიღეთ.
აკაკი შანიძის პირველი ჩიხი, ბათუმი / 14.08.2016 / როინ გუნდაძის ფოტოაკაკი შანიძის პირველი ჩიხი, ბათუმი / 14.08.2016 / როინ გუნდაძის ფოტოაკაკი შანიძის პირველი ჩიხი, ბათუმი / 14.08.2016 / როინ გუნდაძის ფოტო
პაატა ბურჭულაძის პარტია აჭარის ორგანიზაციის ახალგაზრდული ფრთის წევრებმა დატოვეს. ახალგაზრდული ფრთის წევრების თქმით, დაახლოებით 70 ახალგაზრდა გაემიჯნა პარტიას. პარტიის აჭარის ორგანიზაციაში შეფასებები ამ დრომდე არ გაუკეთებიათ. კომენტარზე ასევე უარი გვითხრა გიგა ფარტენაძემ, ახალგაზრდული ფრთის ერთ-ერთმა ლიდერმა. მისი თქმით, წასვლის მიზეზები დეტალურადაა აღწერილი მათ მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
პარტია „სახელმწიფო ხალხისთვის“ აჭარის ორგანიზაციის რამდენიმე წევრის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ვკითხულობთ:
„აჭარის რეგიონის ახალგაზრდული მიმართულება მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოძრაობა რეგიონში ადეკვატურად ვეღარ პასუხობს არსებულ რეალობას, რაც კარგად ჩანს პარტიული და საარჩევნო სტრუქტურების მშენებლობასა და საქმიანობაში. ეს უკანასკნელი კარგად ავლენს, რომ პოლიტიკური მოძრაობა შორს დგას არსებული რეალობიდან. ჩვენ, რეგიონის ახალგაზრდებს, ვისაც შეგვტკივა გული ჩვენი რეგიონის განვითარებისთვის, მივისწრაფით აქ არსებული პრობლემების გამოვლენისა და მათი გადაჭრის გზების დასახვისკენ. მოძრაობა მიგვაჩნდა სწორედ მსგავსი ამოცანების რეალიზების ერთ-ერთ უმთავრეს რესურსად. დღეს უკვე თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ მან ვერ შეძლო საზოგადოებრივ ინტერესებზე კონცეტრირება. ვერ მოახერხა რეგიონის მოსახლეობასთან სწორხაზოვანი დიალოგის წარმოება, რაც მოძრაობის არასწორი სტრატეგიული და ტაქტიკური განათლების შედეგია. ბოლო პერიოდში მოძრაობის გარშემო სულ უფრო მეტად ჩნდება პასუხგაუცემელი კითხვები საზოგადოებაში, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს ეჭვებს საზოგადოებისათვის მიუღებელ სხვდასხვა პოლიტიკურ ძალებთან ალიანსის შესახებ. უყრადღებოდ დარჩა მოძრაობის ახალგაზრდული აქტივი, რომელსაც 3 თვეა, მხოლოდ შიშველი ენთუზიაზმით უწევს პარტიული დავალების შესრულება და ეს იმ ფონზე, როდესაც იკვეთება პარტიული ელიტის ძვირადღირებული კერძო ვოიაჟები ქვეყნის შიგნით და ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. აქედან გამომდინარე, მოძრაობის ახალგაზრდულმა ფრთამ მიიღო ერთსულოვანი გადაწყვეტილება მოძრაობის რიგების დატოვების და ინდივიდუალურ დონეზე საზოგადოებრივ საქმიანობის გაგრძელების შესახებ“.
დღეს, 17 აგვისტოს პარტია “სახელმწიფო ხალხსითვის” დატოვა თბილისში 25-მდე წევრმა.
ახლადაშენებული კორპუსის წყალმომარაგების მაგისტრალურ მილსადენზე დაერთების გამო, 18 აგვისტოს, 12:00 საათიდან 17:00 საათამდე, სასმელი წყლის მიწოდება შეუწყდებათ: ანგისის ქუჩის და მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული ჩიხების აბონენტებს. განცხადებას ბათუმის მერია ავრცელებს.
მერიის ინფორმაციით, დროის აღნიშნულ მონაკვეთში, სასმელი წყლის მიწოდება ასევე, შეუწყდება აეროპორტის გზატკეცილზე ლუწი ნომრების აბონენტებს, აღმაშენებლის წრიულიდან „ბათუმის დედათა და ბავშვთა რესპუბლიკურ ცენტრამდე“.
მოსამართლე დავით მამისეიშვილი ლერი შ.-ს საქმეს განიხილავს. მას ცემისა და მკვლელობის მცდელობის გარდა, სამართალდამცველებისგან გაქცევას ედავებიან. ბრალდებული მიმდინარე წლის 20 ივნისს ბადრაგირების დროს, მელიქიშვილის ქუჩაზე მანქანიდან გადმოხტა და მიიმალა.
“პოლიციის მეორე განყოფილების პოლიციელებმა სასტიკად მცემეს, ამიტომ გავიქეცი,“ – უთხრა დღეს მოსამართლეს ბრალდებულმა. მან ასე თქვა, რომ გაქცევას და ცემას აღიარებს, მკვლელობის მცდელობას – არა. გამოძიების ვერსიით, ურთიერთშელაპარაკების დროს ერთ-ერთ კარაოკე ბარში ბრალდებულმა მუცლის არეში დაჭრა დაზარალებული გია ბ. ბრალის წაყენების შემდეგ იგი პოლიციელებს ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში გადაჰყავდათ, როცა პოლიციელებს გაექცათ. რამდენიმე დღეში ბრალდებული თავისი ფეხით მივიდა პოლიციაში. დაზარალებული მკურნალობის შედეგად გადარჩა, თუმცა პროკურატურის მტკიცებით, ბრალდებულმა მას სიცოცხლისთვის საშიში ჭრილობა მიაყენა.
ბრალდებულს დღევანდელ სხდომაზე მოსამართლემ განუმარტა, რომ გამამტყუნებელი განაჩაენის შემთხვევაში, მინიმუმ 8 წლით ელოდება თავისუფლების აღკვეთა. მოსამართლეს ამ შემთხვევაში სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებულ მინიმალურ სასჯელზე ერთი წლის დამატება მოუწევს, რადგან ლერი შ. პირობითი მსჯავრის ქვეშ იმყოფება. ის ძარცვისთვის არის ნასამართლევი.
მოსამართლემ მიმართა ადვოკატ რამინ პაპიძესაც, სავარაუდო არაადამინაური მოპყრობის ფაქტზე მიემართა შინაგან საქმეთა სამინისტროს გენმერალური ინსპექციისთვის, ან პროკურატურისთვის. „ნებისმიერმა პირმა პასუხი უნდა აგოს იმაზე, რაც ჩაიდინა, მაგრამ ყველა იმსახურებს ჩვეულებრივ ადამიანურ მოპყრობას,“ – აღნიშნა დავით მამისეიშვილმა.
“ამ საქმეში თავდაპირველად სხვა ადვოკატი იყო. მას უკვე მიმართული აქვს გენერალური ინსპექციისთვის და ველოდებით რეაგირებას,” – უთხრა ადვოკატმა რამინ პაპიძემ „ბათუმელებს“.
„სთრით არტ ფესტივალის“ ფარგლებში კედლების მოხატვა გუშინ, 16 აგვისტოს, ხულოს მუნიციპალიტეტიდან დაიწყო. დღეს მხატვრები შუახევსა და ბათუმში მუშაობენ. პროექტი აჭარის ყველა მუნიციპალიტეტს მოიცავს და კედლების მოხატვა 31 აგვისტომდე დასრულდება.
აჭარის კულტურის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის, თეონა ბერიძის ინფორმაციით, ხულოში, ქართული ფოლკლორის მოტივების მიხედვით, უკვე მოიხატა საბაგირო გზის მიმდებარე ტერიტორია; ქედაში მოიხატება გამგეობის შენობასთან მისასვლელი კიბე, რომელიც წარმოადგენს საბჭოური არქიტექტურის ნიმუშს; ხელვაჩაურში [სოფელი აჭარისწყალი] გზის მიდებარე ტერიტორია; ქობლეთში კი პლაჟის მიმდებარე ტერიტორია.
ამ დროისთვის მიმდინარეობს შუახევში კულტურის ცენტრის ანფასის მოხატვა, ხოლო ბათუმში ელექტრო ბლოკის შენობის, რომელიც საცხოვრებელ კომპლექს „მაგნოლისათან“ მდებარეობს.
პროექტ „სთრით არტ ფესტივალის“ ფარგლებში ბათუმში ამ შენობის მოხატვა 19 აგვისტოსთვის დასრულდება
თითოეულ მუნიციპალიტეტში საშუალოდ 70 კვ/მ ფართობის მოხატვაა დაგეგმილი. მთლიანი რეგიონის მასშტაბით, შესაბამისად, 420 კვ/მ.
რაც შეეხება ნახატების თემატიკას – მათი შინაარსი მხატვრების თავისუფალი არჩევანია. ერთადერთი ჩანაწერი, რომელიც ამასთან დაკავშირებით არსებობს ხელშეკრულებაში არის ის, რომ „თემატიკა და კონცეფცია უნდა შეესაბამებოდეს გარემოს ლანდშაფტს და იკითხებოდეს ერთიან კონტექსტში“.
ფესტივალში მონაწილეობას მიიღებს ოთხი მხატვარი – ორი ქართველი, ერთი ავსტრიელი და ერთიც ამერიკელი.
„სთრით არტ ფესტივალი“ უკვე რამდენიმე წელია ტარდება ბათუმში. 2016 მასშტაბი გაიზრდა და უკვე აჭარის მუნიციპალიტეტებსაც მოიცავს. წელს, მთელი ფესტივალისთვის 24 990 ლარი აჭარის განათლების, კულტურისა და სპოტრის სამინისტროს ბიუჯეტიდან გამოიყო. წელს, ფესტივალზე გამოცხადებულ ტენდერში გამარჯვებული, ისევე როგორც გასულ წლებში, არის არტ სტუდია Dotcomma
ვახტანგ წულაძე ბათუმის მაჟორიტარი დეპუტატობის ერთ-ერთ კანდიდატად “ქართულმა ოცნებამ” გასულ კვირას დაასახელა. ვახტანგ წულაძე აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს უფროსია, რომლის უკანონო გადაწყვეტილებაც აჭარის მთავრობამ რეაგირების გარეშე დატოვა.
საუბარია გარემოს დაცვის სამმართველოში მომხდარ სექსუალური ძალადობის მცდელობაზე, რომლის საპასუხოდ სამმართველოს უფროსმა, ვახტანგ წულაძემ ძალადობის მსხვერპლი ორსული ქალი დაცვის ნაცვლად სამსახურიდან გაათავისუფლა. “უღირსი საქციელი” და “საჯარო სამსახურის დისკრედიტაცია” – ეს გათავისუფლების ბრძანებაში წერია, რომელიც საქართველოს სამივე ინსტანციის სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია.
ამ თემაზე “ბათუმელები” მიმდინარე წლის 13 მარტს წერდა. მაშინ აჭარის მთავრობის იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა, დავით გაბაიძემ გვითხრა, რომ ვახტან წულაძის საქმეს მთავრობის აპარატი მაშინ შეისწავლიდა, როცა უკანონოდ გათავისუფლებული თანამშრომლის განაცდურის თანხის გადახდის მოთხოვნა შევიდოდა მთავრობის აპარატში. დღეს დავით გაბაიძემ “ბათუმელებს” უთხრა, რომ ვახტანგ წულაძის საქმე აჭარის მთავრობას არ შეუსწავლია და არც განაცდურის გადახდის მოთხოვნის წერილი შესულა მათთან. “არ ვიცი, როგორც ჩანს, წულაძემ მოახერხა სამმართველოს ხარჯებიდან ამ განაცდურის დაფარვა. რატომ არ განიხილა მთავრობამ მისი საკითხი, ამას ვერ გიპასუხებთ, მე არ ვარ პასუხისმგებელი,” – ამბობს დავით გაბაიძე.
“საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოში” მიაჩნიათ, რომ ვახტანგ წულაძემ განზრახ მიაყენა ბიუჯეტს ზიანი. ანა ბერძენიშვილი, “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს” იურისტი: „რომც არ ყოფილიყო ეს ზიანი, მინიმუმ აქ გამოჩნდა მენეჯერული სისუსტე. უფრო მთავარი კი ისაა, რომ აჭარის მთავრობა იზიარებს ვახტანგ წულაძის პასუხისმგებლობას, როცა მან სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი სამსახურიდან სრულიად უკანონოდ დაითხოვა. ამით ვლინდება მთავრობის უპასუხისმგებლო მიდგომა. სახელმწიფომ რეაგირების ნაცვლად, წაახალისა საჯარო სამსახურებში სექსუალური ძალადობა”.
რატომ არ შეისწავლა აჭარის მთავრობამ ვახტანგ წულაძის შემთხვევა? – კითხვა აჭარის მთავრობამ უპასუხოდ დატოვა. მთავრობის ახალმა თავმჯდომარემ, ზურაბ პატარაძემ ავტომატურად გათავისუფლებული ვახტანგ წულაძე ხელახლა დანიშნა სამმართველოს უფროსად.
ვახტანგ წულაძის გადაწყვეტილებაზე რეაგირებას მოითხოვდა “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო”, რომელიც გათავისუფლებულის ინტერესებს სასამართლოში იცავდა, ასევე “ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია” და საქართველოს სახალხო დამცველი. “ვახტანგ წულაძე დასჯის ნაცვლად წაახალისეს,” – ასეთი განცდა აქვს იურისტს, ანა ბერძენიშვილს ვახტანგ წულაძის დეპუტატობის კანდიდატად დასახელებაზე.
ანა ბერძენიშვილი ხაზს უსვამს იმასაც, რომ ამ საქმეზე უზენაესმა სასამართლომ გადაწყვეტილება 18 თებერვალს მიიღო, ხოლო უკანონოდ გათავისუფლებული თანამშრომელი სამსახურში 7 ივნისს აღადგინეს. ამ თვეების განმავლობაში ვახტანგ წულაძემ ნებაყოფლობით არ აღასრულა სასამართლოს გადაწყვეტილება და კიდევ უფრო გაიზარდა განაცდურის ფასი.
უზენაესმა სასამართლომ ამ საქმეზე უპრეცედენტო გადაწყვეტილება მიიღო – სასამართლომ გათავისუფლებული თანამშრომლის აღდგენა მოითხოვა ტოლფასს თანამდებობაზე, სადაც ის გათავისუფლებამდე მუშაობდა. ასეთი იყო მოთხოვნა, იმის მიუხედავად, რომ ვახტანგ წულაძემ სამსახურიდან გათავისუფლებულის შტატიც გააუქმა, როცა სასამართლოში მის წინააღმდეგ შევიდა საქმე.
ამ დროისთვის აჭარის გარემოს დაცვის სამმართველოს აღდგენილი თანამშრომლისთვის გადახდილი აქვს დაახლოებით 17 ათასი ლარი, თუმცა აღსრულების პროცესი არ დასრულებულა. ვახტანგ წულაძემ სამსახურში დაბრუნებულ ქალს იმ შტატის მიხედვით გადაუხადა განაცდური, სადაც აღადგინა და არა იმ ხელფასის მიხედვით, რასაც უკანონო გათავისუფლებამდე თანამშრომელი იღებდა. სხვაობა დაახლოებით 2400 ლარს შეადგენს, რაზეც ვახტანგ წულაძეს უკვე მიუმართავს საჩივრით აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის – ის ამ სხვაობის გადახდას არ აპირებს. ანა ბერძენიშვილი “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოდან” ამბობს, რომ ათანხის გადახდა წულაძეს მაინც მოუწევს, რადგან “უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა”.
ვახტანგ წულაძეს პასუხი არ გაუცია აღდგენილი თანამშრომლის კიდევ ერთი წერილისთვის, რაც დეკრეტულ შვებულებას და კანონით განსაზღვრული 1000 ლარის ჩარიცხვას შეეხება. აღდგენილი თანამშრომელი ასევე აპირებს მოითხოვოს პრემია, რომელსაც ის აიღებდა, თუკი სამმართველოს თანამშრომელი იქნებოდა. “პრემია უნდა გაიცეს, რადგან ის გაიცემოდა არა ინდივიდუალური დამსახურებების მიხედვით, არამედ დღესასწაულებზე ყველასთვის. მართალია, სასამართლოს ამ კუთხით არ უმსჯელია, მაგრამ არსებობს ამ მოთხოვნის კანონიერი საფუძველო,“ – განმარტავს ანა ბერძენიშვილი.
ზაფხული კარგი დროა წიგნების წასაკითხად. იმის გასარკვევად, თუ რა წიგნებზეა მოთხოვნა ბათუმში, წიგნების ადგილობრივ მაღაზიებს მივმართეთ.
მაღაზიია – „წიგნები ბათუმში“ დამფუძნებელი ირაკლი ბაკურიძე ამბობს, რომ 2016 წლის მონაცემებით, მათთან ყველაზე რეიტინგული წიგნებია ჰარპერ ლის „მიდი დაააყენე დარაჯი“ და დენიელ კიზის „ბილი მილიგანის მრავალი გონება“.
ირაკლი ბაკურიძე ამბობს, რომ ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ასევე ყველაზე გაყიდვადი წიგნებია: დენიელ კიზის „ყვავილები ელჯერნონისათვის“, ჰარპერ ლის „ნუ მოკლავ ჯაფარას“ და „მე ვარ მალალა“, პაკისტანელი გოგონას, ნობელის პრემიის ყველაზე ახალგაზრდა ლაურეატის მშვიდობის დარგში, მალალა იუსაფზაის ავტობიოგრაფიული წიგნი.
ირაკლი ბაკურიძე ამბობს, რომ ასევე პოპულარულია ჯოან როულინგის „ჰარი პოტერისა“ და სიუზენ კოლინზის „შიმშილის თამაშების“ სერია.
მგანსხვავებული მონაცემები აქვთ წიგნების მაღაზია „ბიბლუსში“, აბაშიძის ქუჩაზე.
„ბიბლუსის“ მენეჯერი სოფო დუმბაძე ამბობს, რომ ყველაზე რეიტინგული წიგნი „ბიბლუსში“ დათო ტურაშვილის „ჯინსების თაობაა“, ასევე: ჰარ პერლის „ნუ მოკლავ ჯაფარას“ და მიშელ უელბეკის „პლატფორმა“.
სოფო დუმბაძე ამბობს, რომ მათთან ყველაზე კარგად ქართველი მწერლების წიგნები იყიდება. განსაკუთრებით კი გურამ დოჩანაშვილის „სამოსელი პირველი“ და ოტია იოსელიანის „ქალი გამოვიდა საღალატოდ“. რაც შეეხება უცხოურ მხატვრულ ლიტერატურას, „ბიბლუსში“ ყველაზე მოთხოვნადია დოსტოევსკის „იდიოტი,“ ასევე „დანაშაული და სასჯელი“ და კაფკას „პროცესი“. როგორც სოფო დუმბაძე აღნიშნავს, სამეცნიერო ლიტერატურაში ყველაზე კარგად იყიდება ენციკლოპედიები.
წიგნების მაღაზია „ლამპარის“ მენეჯერის, დავით ბარაბაძის ინფორმაციით, მათთან ყველაზე მოთხოვნადია დათო ტურაშვილის წიგნები, განსაკუთრებით – „ჯინსების თაობა“. ასევე, აკა მორჩილაძის წიგნები, განსაკუთრებით – „ფალიაშვილის ქუჩის ძაღლები“ და „გასეირნება ყარაბაღში“ . მისი თქმით, ასევე დიდი მოთხოვნაა ბათუმელი პოეტების, გენრი დოლიძისა და როინ აბუსელიძის წიგნებზე.
რაც შეეხება უცხოურ ლიტერატურას, „ლამპარში“ ყველაზე მეტად იყიდება ჯერომ სელინჯერის „თამაში ჭვავის ყანაში“, პაულო კოელიოს „ალქიმიკოსი“ და „ვერონიკამ სიკვდილი გადაწყვიტა“, ასევე, გაბრიელ გარსია მარკესის „მარტოობის ასი წელიწადი“.
დავით ბარაბაძე აღნიშნავს, რომ თუ სასკოლო წიგნებს არ ჩავთვლით, წიგნებს ძირითადად 20-დან 30 წლამდე ასაკის ახალგაზრდები ყიდულობენ.
ქართული წიგნის ბაზრის კვლევის მიხედვით, რომელიც 2013-2015 წლებს მოიცავს, გასულ წელს ყველაზე გაყიდვადი წიგნები იყო:
1. ზაზა ბურჭულაძე – „მინერალური ჯაზი“
2. გაბრიელ გარსია მარკესი – „იცხოვრე, რომ მოჰყვე“
3. გიორგი კეკელიძე – „გურული დღიურები“
4. დენიელ კიზი – „ყვავილები ელჯერნონისთვის“
5. კახა ბენდუქიძე – „სხვა არჩევანი არ გვაქვს“
6. ჯონ გრინი – „ქაღალდის ქალაქი“
7. კასანდრა კლერი – „ძვლების ქალაქი“
8. ჯონ გრინი – „ბედის ვარსკვლავის ბრალია“
9. ჰარპერ ლი – „ნუ მოკლავ ჯაფარას“
10. ჯეიმზ დაშნერი – „ლაბირინთში მორბენალი“ [წყარო: ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი]
ამავე კვლევის თანახმად, საქართველოში ყველაზე კარგად მხატვრული ლიტერატურა იყიდება.
მოსამართლე ვიოლეტა ფორჩხიძემ გამამტყუნებელი განაჩენი გამოუტანა ოთხ ახალგაზრდას „გოგოს მოტაცების საქმეზე“. განაჩენი გასაჩივრდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოში.
საქმე ეხება ქობულეთში გასული წლის ნოემბერში მომხდარ შემთხვევას, რომლის შემდეგადაც დაზარალებულმა სასამართლოს მოუყვა, თუ როგორ გაიტაცა ის ოზურგეთში იარაღის მუქარით ბიჭმა, ვისაც მასთან დაოჯახება სურდა. საქმის მასალების მიხედვით, გატაცებულმა თავის დასთან მოახერხა სატელეფონო შეტყობინების გაგზავნა და ამ გზით დაუკავშირდა პოლიციას. სამართალდამცველებმა იმავე საღამოს გამტაცებელთან ერთად, თანმხლები სამი ახალგაზრდაც დააკავეს.
სხვადასხვა მოწმესთან ერთად, ბრალდებულების სასარგებლოდ სასამართლოს ჩვენება მისცა მღვდელმაც. მისი თქმით, მას იმ საღამოს ტელეფონით დაუკავშირდნენ და წყვილის დალოცვა სთხოვეს. სასულიერო პირის ჩვენების მიხედვით, მან ადგილზე მოინახულა ახალშექმნილი ოჯახი და გოგომ თავისი სურვილით ცოლად გაყოლა დაუდასტურა. მოწმე სასულიერო პირის თქმით, შეხვედრაზე ასევე შეთანხმებულან, რომ მეორე დღეს ჯვრისწერა შედგებოდა.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ოთხივე ბრალდებულს დაუდასტურდა თავისუფლების უკანონო აღკვეთა და იარაღის მართლსაწინააღმდეგო ტარება. სამ ახალგაზრდას 7-7 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა, მეოთხეს კი ნარკოტიკების უკანონო მოხმარებასაც ედავებოდნენ და მას 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა შეუფარდეს.
წელს რიო დე ჟანეიროს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში საქართველოდან 40 სპორტსმენია წარდგენილი, აქედან ექვსი აჭარიდანაა. მათ წარმატებებსა და შანსებზე აჭარის სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის უფროსს, მუხრან ვახტანგაძეს ვესაუბრეთ.
ბატონო მუხრან, რომელი სპორტსმენები მონაწილეობენ აჭარიდან რიოს ოლიმპიურ თამაშებში და სპორტის რა სახეობებში?
ოლიმპიურ თამაშებში რიო დე ჟანეიროში აჭარიდან სულ ექვსი სპორტსმენია წარდგენილი: ამირან პაპინაშვილი და ვარლამ ლიპარტელიანი – ძიუდოში, ხათუნა ნარიმანიძე და იულია ლობჟანიძე – მშვილდოსნობაში, შმაგი ბოლქვაძე – ბერძნულ-რომაული ჭიდაობაში და ირაკლი თურმანიძე – ძალოსნობაში. მათგან უკვე ოთხმა მიიღო მონაწილეობა ოლიმპიურ თამაშებში. ამირან პაპინაშვილმა მეხუთე ადგილი მოიპოვა, რა თქმა უნდა, უფრო მეტიც შეიძლებოდა, მაგრამ ოლიმპიურ თამაშებზე ესეც საპრიზო ადგილია და ვფიქრობ, რომ წარმატებაა. ვარლამ ლიპარტელიანმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა ძალოსნობაში, ვფიქრობ, მას ოქროს მედლის მოპოვებაც შეეძლო და ეს ნამდვილად სამწუხაროა, მეც სპორტსმენი ვიყავი და ვიცი, რას ნიშნავს ვერცხლის მედალი, მაგრამ რეალურად ეს დიდი წარმატებაა, როგორც უშუალოდ მისთვის, ისე მთელი ქვეყნისთვის და განსაკუთრებით ჩვენი კუთხისთვის. ხათუნა ნარიმანიძე და იულია ლობჟანიძე უკვე გამოეთიშნენ ოლიმპიურ თამაშებს გუნდურ შეჯიბრში, ახლა 16 აგვისტოს ველოდებით, როცა შმაგი ბოლქვაძე იჭიდავებს და მიუხედავად იმისა, რომ იგი ჯერ ახალგაზრდაა (22 წლის) ძალიან დიდი შანსია, რომ ოქროს ან რომელიმე სხვა ხარისხის მედალი აიღოს, ის მსოფლიო ჩემპიონია ახალგაზრდებს შორის და ასევე წლევანდელი ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორია დიდებში. რაც შეეხება ირაკლი თურმანიძეს, იგი ძალოსნობაში მოქმედი ევროპის ჩემპიონია და ისიც ოლიმპიური მედლის კანდიდატია.
როგორ ემზადებოდნენ ეს სპორტსმენები ოლიმპიადისთვის?
რა თქმა უნდა, ყველა ოლიმპიელმა განსაკუთრებული მომზადება გაიარა საქართველოს ეროვნულ ნაკრებთან ერთად. ახლა ოლიმპიურ ნაკრებს ექვსი ფსიქოლოგი ახლავს რიოში და ისინი ნამდვილად მაქსიმალურად იყვნენ მომზადებულნი. მაგრამ საქმე ისაა, რომ ოლიმპიური თამაშები ეს ისეთი ღონისძიებაა, სადაც წინასწარ ვერაფერს იტყვი, ეს თამაშები ყოველთვის სავსეა მოულოდნელობებით. ჩვენ წარმატება უკვე გვაქვს ამ თამაშებზე და ორი წარმატების მოლოდინში ვართ.
რა კეთდება აჭარაში ან თუნდაც ქვეყნის მასშტაბით, სპორტის ოლიმპიური სახეობების პოპულარიზაციისათვის და ამ დარგებში წარმატებული სპორტსმენების მოსამზადებლად?
ჯერ იქედან დავიწყებ, რომ არსებობს საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო, რომელიც ყველაფერს აკეთებს სპორტის ყველა ოლიმპიური (და რა თქმა უნდა, არაოლიმპიური) სახეობის პოპულარიზებისა და განვითარებისთვის. ასევე მუშაობენ საქართველოს ეროვნული ფედერაციები, რომლებიც ყველა ღონეს ხმარობენ იმისთვის, რომ სპორტსმენები მაქსიმალურად მოემზადონ და კარგად გამოვიდნენ შეჯიბრებებზე. რაც შეეხება აჭარის სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტს, ყველაფერს ვაკეთებთ იმისთვის, რომ სათანადო პირობები შევუქმნათ ამ სპორტსმენებს. ჩვენ გვაქვს ერთჯერადი ჯილდოები, როგორც ოლიმპიური თამაშებისთვის, ისე მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატებზე, ასევე ევროპის პირველობებზე ახალგაზრდებსა და ჭაბუკებს შორის. მაგალითად, ახლა ვარლამ ლიპარტელიანი ვერცხლის მედლისთვის 15 000 ლარს მიიღებს, ჩემპიონი რომ გამხდარიყო, 20 000 ლარს მიიღებდა. ოლიმპიური ჩემპიონისთვის ეს ნამდვილად არ არის კოლოსალური თანხა, მაგრამ აჭარის რეგიონისთვის ვფიქრობ, ძალიან კარგია, მაქსიმალურად ვცდილობთ მათ წახალისებას.
წინა ოლიმპიადებზე აჭარიდან როგორი შედეგები გვქონდა?
ჩვენ გვქონდა მოპოვებული ერთი ოლიმპიური ბრინჯაოს მედალი ჭიდაობაში. ეს იყო სიდნეიში, ავსტრალიაში, 2000 წელს [სიდნეის ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი მაშინ სწორედ მუხრან ვახტანგაძე გახდა. ავტ.]. ასევე საბჭოთა კავშირის დროს (1980 წელს, მოსკოვში) აჭარიდან რევაზ ჩელებაძეს ჰქონდა ოლიმპიური ბრინჯაოს მედალი ფეხბურთში, ოღონდ იქ ოლიმპიურ თამაშებზე მხოლოდ 21 წლამდე იყო ფეხბურთელების ასაკი. ასე, რომ აჭარის ისტორიაში ორი ოლიმპიური ბრინჯაოა. ახლა უკვე ვერცხლი ავიღეთ, ანუ გაუმჯობესდა შედეგი. აჭარას ოლიმპიური ოქრო არ აქვს და იქნებ სწორედ შმაგი ბოლქვაძემ და ირაკლი თურამნიძემ მოიპოვონ ეს მედლები, მით უმეტეს, რომ ეს თავისუფლად შესაძლებელია.
თქვენი აზრით, რომელ სახეობებში გვაქვს მეტი შანსი?
ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში ვიტყვი, რომ საქართველოს ეროვნული ნაკრების 75-80 პროცენტს აჭარის რეგიონი ავსებს, ამ დონეზეა ჩვენს კუთხეში განვითარებული ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა. ჩვენს სპორტსმენებს ძალიან ძლიერი მეტოქეები ხვდებათ ახლა (მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი, მოქმედი ოლიმპიური ჩემპიონი), მაგრამ თუ მსოფლიო და ოლიმპიურ ჩემპიონებს ვერ და არ მოუგე, ისე ვერ გახდები ჩემპიონი.
დღეს, დილიდან, საპროტესტო აქცია მიმდინარეობდა ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხმორისში. აქციაზე შეკრებილი ორი სოფლის – ცხმორისსა და კოკოტაურის მოსახლეობა „ახალციხე-ბათუმის 220 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზის“ პროექტის ფარგლებში კოკოტაურსა და ცხმორისში გამავალი მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის ადგილმონაცვლეობას ან საკომპენსაციო თანხის გაზრდას მოითხოვდა.
აქციის მონაწილეების თქმით, მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზები სოფლის გზაზე, საცხოვრებელი სახლების მიმდებარედ და სავარგულებზე გადის, რითაც ზარალი ადგება მოსახლეობას, ბუფერულ ზონაში მოხვედრილ მოსახლეობას კი, მათი განმარტებით, სახელმწიფო საკუთრებასა თუ სარგებლობაში არსებულ ერთ კვადრატულ მიწის ნაკვეთზე კომპენსაციის სახით 13 ლარს უხდის, რის მიღებაზეც უარს აცხადებენ და თანხის გაზრდას მოითხოვენ. იმ შემთხვევაში თუ საქართველოს ელექტროსისტემა მათ მოთხოვნას არ გაითვალისწინებს და საკომპენსაციო თანხას არ გაზრდის, მოსახლეობა ამბობს, რომ სოფელში შესულ მშენებელ კომპანიას სამუშაოების წარმოების უფლებას არ მისცემენ.
დათუნა კონცელიძე: „მოვითხოვთ შესაბამისი კომპენსაცია გაიცეს, რა თანხასაც გვთავაზობენ ჩვენთვის მიუღებელია, მათხოვრულ თანხას გვთავაზობენ, ან პროექტის გატანა მოხდეს დასახლებული პუნქტიდან, ან შესაბამისი თანხა გაიცეს, თუ ჩვენს მოთხოვნას არ შეასრულებენ, ჩვენს საკარმიდამო ტერიტორიებზე ტექნიკას არ შევუშვებთ, ჩვენ არ ვკეტავთ სახელმწიფო გზებს, ჩვენ ჩვენს კუთვნილ ნაკვეთებს ჩავკეტავთ და ვიდრე ხელშეკრულებას არ გააფორმებენ ბუფერულ ზონაში მოხვედრილ ადამიანებთან, სამუშაოების დაწყების უფლებას არ მივცემთ“.
მალხაზ ირემაძე: „სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაეწყოთ ჩემს ნაკვეთში, მაგრამ მე არ მივეცი მუშაობის უფლება და არ შევუშვი. სახელმწიფო პროექტის წინააღმდეგი არ ვარ, მაგრამ შესაბამისი თანხით დამაკმაყოფილონ. მითხრეს 18 000 ლარი გეკუთვნითო, ხაზის გაყვანის შემთხვევაში 100 კვადრატი მიწა მრჩება სარგებლობაში, დანარჩენს ვერ ვისარგებლებ, მეორე ჯგუფის ავადმყოფი ვარ, სხვაგან წასვლა და მუშაობა მე არ შემიძლია, ჩემი ოჯახის შემოსავალი სოფლის მეურნეობიდან მოწეული ბოსტნეულია და თუ ჩემი ოჯახი ამის მოყვანასაც ვერ შეძლებს, ულუკმაპუროდ ვრჩებით“.
შოთა ნაკაშიძე: „ჩემს კუთვნილ ტერიტორიაზე შევიდნენ, მრავალწლოვანი ხეები დაგლიჯეს ისე, რომ აღწერაც არ გაუკეთებიათ, მეუბნებიან ხაზს გავიყვანთ, გადავზომავთ ნაკვეთებს და კომპენსაციას მერე მიიღებთო“.
საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის პროექტების ნებართვებისა და ქონების მართვის დეპარტამენის უფროსი ლევან ლომინაძე მოსახლეობის პრეტენზიებს უსაფუძვლოს უწოდებს და აცხადებს, რომ საკომპენსაციო თანხას წინასწარ დადგენილი კრიტერიუმები განსაზღვრავს, შესაბამისად, კომპენსაციის ოდენობა ინდივიდუალურია და ბუფერულ ზონაში მოხვედრილ მოსახლეობას თანხას ზარალის მიხედვით გადაუხდიან.
ლევან ლომინაძის ინფორმაციით, კომპენსაციისთვის აჭარის მუნიციპალიტეტებში 22 მილიონი ლარი დაიხარჯება.
„დოკუმენტების არსებობის შემთხვევაში კომპენსაციის გაცემა ეტაპობრივად ხდება. იმ შემთხვევაში თუ მიწა მესაკუთრეზე არ არის რეგისტრირებული, თუმცა აღნიშნულ ნაკვეთზე გამგეობიდან ცნობას მივიღებთ, რომ ნაკვეთი კერძო მფლობელობაშია, კომპენსაცია გაიცემა. რაც შეეხება მოსახლეობის პრეტენზიას, შეიძლება ფიქრობენ, რომ კომპენსაციას ვერ მიიღებენ, მაგრამ კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ, რომ ასე არ იქნება, ეტაპობრივად მოხდება მოსახლეობის კომპენსირება,“ – აცხადებს ლევან ლომინაძე.
“ჩემს თვალწინ დააკავეს რეზო ტაკიძე. ეს მოხდა სარფის საბაჟოზე, იქ, სადაც პასპორტებს უმოწმებენ ადამიანებს,” – მიმართა მოსამართლე დავით მამისეიშვილს მოწმე თემურ კახიძემ. ის დღეს, 16 აგვისტოს სასამართლოში დაცვის მხარემ წარმოადგინა. მოწმის მტკიცება იმის შესახებ, რომ რეზო ტაკიძე საბაჟოზე დააკავეს, პრინციპულად განსხვავდება გამოძიების ვერსიისგან – პოლიციელთა ჩვენებების მიხედვით, ბრალდებული თავისი ფეხით მივიდა ქობულეთის პოლიციის განყოფილებაში.
20 წლის რეზო ტაკიძის სასამართლო პროცესების დაწყებამდე, არაერთი საპროტესტო აქცია გაიმართა. ბრალდებულის თქმით, იგი პოლიციელებმა განყოფილების შენობაში სასტიკად სცემეს. საქმეში ფიგურირებს ირაკლი შაქარიშვილიც, რომელიც ქობულეთის პოლიციის უბნის ინსპექტორების სამმართველოს უფროსია: „შაქარიშვილი იჯდა იქ და მკითხა, მე მიცნობ, ბიჭო? მგონი, ირაკლი ხარ შაქარიშვილი-მეთქი. მომკლა ცემაში, მაგინებდა, გამაგდენ პოლზე. სასაკლაოზე ხარ მოყვანილი, თუ იცი შენო. შარვალი გამხადა ბუტა ანთაძემ, გაუპატიურებით მემუქრებოდა, მაცივრიდან გამოღებულ ცივ წყალს მასხამდნენ. არაფერი ვიცოდი ყაჩაღობის შესახებ. თქვი, რომ შენ იყავიო, თუ არა წამლით გაგივსებ ჯიბეებსო და მაინც გაგიშვებ „სროკზეო“, – ამბობდა რეზო ტაკიძე “ბათუმელებთან” გასული წლის 2 ნოემბერს.
დაცვის მხარის კიდევ ერთი მტკიცებულება ექსპერტიზის დასკვნაა, რომელიც ახლახანს დაიდო და რომლის მიხედვით რეზო ტაკიძეს სხეულზე ბლაგვი საგნით მიყენებული მსუბუქი ხარისხის დაზიანებები აქვს. ექსპერტიზა დაცვის მხარის მოთხოვნით პროკურატურამ ჩაატარა. გამოძიების ვერსია არც ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ შეცვლილა. პოლიციელთა ჩვენებების მიხედვით, ბრალდებულმა მათ პოლიციის შენობაში წინააღმდეგობა გაუწია.
“ექსპერტიზით მტკიცდება, რომ რეზო ნამდვილად ფიზიკური დაზიანებებით გამოვიდა პოლიციის შენობიდან. პოლიციელები კი ამბობენ, რომ წინააღმდეგობის გაწევის დროს დაშავდა ბრალდებული, მაგრამ ეს დამაჯერებლობას მოკლებულია – რეზოს სახის არეში და სხეულზე არაერთ ადგილას იყო ნაცემი,” – ამბობს ადვოკატი მერი ცინარიძე.
კიდევ ერთი საინტერესო დეტალი, რაც სასამართლოს წინა სხდომაზე გამოიკვეთა: ექვსმა პოლიციელმა სასამართლოს დაუდასტურა, რომ რეზო ტაკიძე საღამოს ათის ნახევარზე მოწმის სახით დაიბარეს [ეს უწყისში მითითებული ოფიციალური დროა],სოფელ გვარაში, ბენზინგასამართ სადგურზე მომხდარი ყაჩაღობის გამო. „თავისი ფეხით მოვიდა პოლიციაში, ვაწარმოებდი ზეპირ გასაუბრებას და ამ დროს ის გახდა აგრესიული, აიღო ჩემი მაგიდიდან კომპიუტერის მონიტორი და დაახეთქა, ხელებს იქნევდა, ფეხი ჩაარტყა პროცესორს. მერე სხვა პოლიციელებსაც აგინა, ვინც იქ შემოვიდა. წაიქცა გასვლის დროს და დავაკავეთ“, – დაახლოებით ამ სიტყვებით აღწერა პოლიციელმა ბესიკ კაკალაძემ პოლიციის შენობაში რეზო ტაკიძესთან შეხვედრა.
პოლიციელს დამაზუსტებელი კითხვა მოსამართლე დავით მამისეიშვილმაც დაუსვა: „რეზო ტაკიძე მოვიდა პოლიციაში 21 საათსა და 30 წუთზე, დაკავების ოქმში წერია, რომ დაკავება 00 საათსა და 10 წუთზე მოხდა. ორსაათნახევარი რატომ დასჭირდა გასაუბრებას? თან თქვენ აღნიშნეთ, რომ ზეპირ გასაუბრებას ახდენდით“. მაშინ ბესიკ კაკალაძემ მოსამართლეს უპასუხა, რომ კითხვები ბევრი იყო.
რეზო ტაკიძის ოჯახის წევრების მტკიცებით, მათთვის მთელი დღე-ღამის განმავლობაში არ იყო ცნობილი, სად იმყოფებოდა დაკავებული. “პოლიციელები რეზო ტაკიძის სახლშიც მივიდნენ და უკანონო ჩხრეკა ჩაატარეს, მაგრამ მშობლებს არ უთხრეს, რომ რეზო უკვე დაკავებული ჰყავდათ,” – აცხადებს ადვოკატი მერი ცინარიძე.
რეზო ტაკიძეს პოლიციელებისთვის წინააღმდეგობის გაწევის გარდა, სხვისი ნივთის განზრახ დაზიანებას ედავებიან. საუბარია კომპიუტერზე, რომელიც პოლიციელების ჩვენებით, ბრალდებულმა პოლიციის შენობაში დაამტვრია. რეზო ტაკიძე წინასწარ პატიმრობაში არ იმყოფება. სასამართლო დარბაზიდან იგი მოსამართლე ხვიჩა კიკილაშვილმა გაათავისუფლა – დაკავების პროცედურების აშკარა დარღვევის გამო.
მორიგ სასამართლო სხდომაზე მხარეებმა დასკვნითი სიტყვები უნდა თქვან, რომლის შემდეგაც მოსამართლე დავით მამისეიშვილმა საქმეზე გადაწყვეტილება უნდა გამოიტანოს.
ბათუმში საფეხბურთო სტადიონის მშენებლობაზე ტენდერის გამოსაცხადებლად ყველაფერი მზად არის, თუმცა შპს „სტადიონი“, რომელიც აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია, ტენდერს არ აცხადებს. კომპანიაში ამბობენ, რომ ტექნიკური ზედამხედველის გამოვლენას ელოდებიან, რისთვისაც ცალკე ტენდერი უკვე მეოთხედ გამოცხადდა – ამჯერად, შეცვლილი პირობებითა და ახალი წესით, რაც გულისხმობს შესყიდვას აუქციონის ანუ ვაჭრობის გარეშე.
„ტენდერი აუქციონის გარეშე ახალი სერვისია. სავალდებულო არ არის, მაგრამ ეს წესი შევარჩიეთ იმიტომ, რომ რეალურმა კომპანიამ გაიმარჯვოს. ხშირად კომპანიები, ტენდერი რომ მოიგონ, ვაჭრობისას იმდენად ამცირებენ თანხას, რომ შემდეგ იმ თანხაში ვეღარ ასრულებენ შეკვეთას. ეს კი ხშირად ქმნის პრობლემებს. გვინდა არ იყოს ასეთი ფასების უაზროდ დაგდება და შევარჩიოთ ისეთი კომპანია, რომლისგანაც მივიღებთ ხარისხიან მომსახურებას,“ – განაცხადა „ბათუმელებთან“ შპს „სტადიონის“ დირექტორმა, გიორგი ზირაქაშვილმა. მისივე თქმით, ახალი წესით, გამოირიცხება კომპანიებს შორის გარიგებაც, რასაც „ოფიციალურად არავინ ამბობდა, მაგრამ ამის ეჭვი ყოველთვის არსებობდა“.
ახალი წესის მიხედვით, ტენდერში მონაწილე კომპანიები ერთმანეთის მიერ დადებულ ფასს ვერ ხედავენ. არც ის ჩანს, თუ რომელი კომპანიები მონაწილეობენ. ყველა თავის ფასს სთავაზობს [ისე, რომ არ იცის პრეტენდენტის მიერ შეთავაზებული ფასი] და ამ ფასის დაკლება მხოლოდ ერთხელ შეუძლია, ერთი ბიჯით. ის, ვის მიერ შეთავაზებული ფასიც ყველაზე დაბალი აღმოჩნდება, გამოჩნდება ტენდერის ბოლოს და თუ აკმაყოფილებს სატენდერო პირობებს, იმარჯვებს კიდეც.
წესი, რომელიც ითვალისწინებს ტენდერის გამოცხადებას ვაჭრობის დაფარული მონაცემებით, ამასთან, დამატებითი რაუნდების გარეშე, მიმდინარე წლის პირველი ივლისიდან ამოქმედდა.
ბათუმში სტადიონის „სამშენებლო სამუშაოების ტექნიკური ზედამხედველობის მომსახურების შესყიდვაზე“ ტენდერი მეოთხედ, მიმდინარე წლის პირველ აგვისტოს გამოცხადდა.
სტადიონის ასაშენებლად აჭარის ბიუჯეტიდან 30 მილიონამდე აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი დაიხარჯება. რაც შეეხება ტექნიკურ ზედამხედველს – ის მშენებლობის პროცესის ზედამხედველობაში, სამი წლის განმავლობაში, 2 მილიონ 100 ათასამდე ლარს მიიღებს. სწორედ ამ თანხაზეა გამოცხადებული ტენდერი.
სატენდერო პირობების თანახმად, პრეტენდენტმა უნდა წარადგინოს ინფორმაცია სპეციალისტების გამოცდილების შესახებ ანალოგიური ტიპის სამუშაოებში. აქ იგულისხმება „ანალოგიური სირთულის სამშენებლო ობიექტზე განხორციელებული ტექნიკური ზედამხედველობა, როგორიცაა: სტადიონი ან სპორტული თამაშობებისთვის განკუთვნილი ღია ან დახურული ტიპის ობიექტი, საკონცერტო დარბაზი, თეატრი, კინოთეატრი და სხვა მსგავსი ობიექტი, რომლის მშენებლობის ღირებულება აღემატება 10 მილიონ ლარს, ხოლო მაყურებლებისათვის განკუთვნილი ადგილები [დასაჯდომი] აღემატება შვიდი ათასს“.
შესყიდვების გვერდზე უკვე გაჩნდა მიმწოდებელთა შეკითხვები, თუ „რა მოსაზრებით იქნა ამოღებული სატენდერო მოთხოვნებიდან პრეტენდენტის გამოცდილება, მაშინ როდესაც საქმე გვაქვს მაღალი რისკის შემცველ, მე-5 კლასის განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტის მშენებლობასთან?“; „რატომ შერბილდა სატენდერო მოთხოვნები, მაშინ როდესაც სახელმწიფო სტრუქტურებს პირიქით, მე-4 და მე-5 კლასის ობიექტების მიმართ აქვთ განსხვავებული, უფრო მაღალი მოთხოვნები როგორც ნებართვის გაცემისას, ასევე ობიექტის ექსპლუატაციაში მიღების დროს?“; რა პრინციპით განისაზღვრა მოთხოვნილი 7000 დასაჯდომი ადგილი მაშინ, როდესაც საქართველოში ბოლო 5 წლის განმავლობაში აშენებული ასეთი ნაგებობა იძებნება მხოლოდ ერთი? [ასეთ შემთხვევაში ირღვევა კანონით განსაზღვრული ჯანსაღი კონკურენციის პრინციპი]“ – 9 აგვისტოს დასმულ ამ შეკითხვებს პასუხი სატენდერო კომისიამ 16 აგვისტოს გასცა: „სატენდერო კომისიის გადაწყვეტილებით გამოცდილებასთან დაკავშირებით უპირატესობა მიენიჭა კომპანიაში დასაქმებული კადრების გამოცდილებას, შესაბამისად სატენდერო მოთხოვნები შეიცვალა და არ შერბილდა. სამშენებლო ობიექტის მაშსტაბურობიდან და მისი სირთულეებიდან გამომდინარე განისაზღვრა აღნიშნული მოთხოვნა – 7 ათასი დასაჯდომი ადგილი.
„პირველად როცა გამოცხადდა და არავინ მიიღო მონაწილეობა, ეს დავაბრალეთ იმას, რომ საქმის კურსში არ იყო ხალხი და შეიძლება ვერ ნახეს; მეორედ გამოვაცხადეთ ტენდერი და ვერ დააკმაყოფილა პირობები ვერც ერთმა კომპანიამ. მესამედ როცა გამოვაცხადეთ, გაასაჩვრა ერთ-ერთმა კომპანიამ შესყიდვების სააგენტოში და მოტივად დადო ის გარემოება, რომ მთავარია თანამშრომლების გამოცდილება და არა ფირმის გამოცდილება. სააგენტომ ნაწილობრივ დააკმაყოფილა სარჩელი და მოგვცა რეკომენდაცია, გადაგვეხედა სატენდერო პირობებისთვის და ყურადღება როგორც კომპანიის, ასევე თანამშრომლების გამოცდილებაზე გაგვემახვილებინა,“ – აცხადებენ შპს „სტადიონში“.
გიორგი ზირაქაშვილის თქმით, სტადიონის მშენებლობაზე ტენდერი მას შემდეგ გამოცხადდება, როგორც კი ტექნიკურ ზედამხედველს გამოავლენენ. კითხვაზე, რატომ დაიწყო „რესპუბლიკური საავადმყოფოს~ მშენებლობა მაშინ, როცა ზედამხედველი ამ შემთხვევაში დღემდე არ არის გამოვლენილი? – „სტადიონის“ დირექტორი პასუხობს: „საავადმყოფოს შემთხვევაში გვყავს თანამშრომელი ინჟინერი და მისი ზედამხედველობით კეთდება ყველაფერი. როცა ტენდერით გამოვლინდება სხვა, ის გადაიბარებს ზედამხედველობას. აქაც გვინდოდა თავიდანვე ყოფილიყო ზედამხედველი ჩართული, თუმცა სამჯერ ჩაგვივარდა ტენდერი… საქმეს ხომ არ გავაფუჭებდით და ავიყვანეთ ინჟინერი“.
შპს „სტადიონი“ სწორედ საავადმყოფოსა და სტადიონის ასაშენებლად შეიქმნა. საავადმყოფოს მშენებლობის ზედამხედველობის შესყიდვაზეც, ახალი წესით ტენდერი მეოთხედაა გამოცხადებული, თანხით – 750 ათასი ლარი. შენობის ფუნდამენტი კი უკვე ჩასხმულია და პირველი-მეორე სართულის მშენებლობა მიმდინარეობს.
გამოცხადდება თუ არა სტადიონის მშენებლობაზე ტენდერი, თუ მეოთხე ცდაზეც ვერ გამოვლინდა ზედამხედველი? – შპს „სტადიონში“ ამ კითხვაზე პასუხი არ აქვთ: „ზუსტად არ ვიცით, ზემდგომთან, აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსთან გავდივართ კონსულტაციებს. სხვა მხრივ ყველა სახის ნებართვა, მათ შორის მშენებლობის, უკვე გვაქვს“.
სტადიონის ზედამხედველობასთან დაკავშირებით ტენდერში წინადადებების მიღება დღეს, 16 აგვისტოს დასრულდა.