Batumelebi

დმიტრო კოზაცკი, მეტსახელად „ორესტი“, რომელიც მთელმა მსოფლიომ „აზოვსტალში“ გადაღებული ფოტოებით გაიცნო, მაისის შემდეგ რუსების ტყვეობაშია.

ბოლო თვეების განმავლობაში ახლობლებს მის შესახებ არანაირი ცნობა არ ჰქონდათ. დმიტრომ ოჯახს ოლენოვკაში მომხდარი აფეთქების შემდეგ დაურეკა და მთავარი ამბის თქმა მოასწრო – რომ ცოცხალია.

მისი და, დარია იურჩენკო, იხსენებს, რომ 2 აგვისტოს მის მობილურზე რუსული ნომრიდან დარეკეს. თავიდან იფიქრა, რომ ისევ „კეთილისმსურველი“ რუსები იქნებოდნენ, თუმცა შორიდან ნაცნობი ხმა გაისმა.

„ალო, დიმა ვარ“, „რა?“ „დიმა ვარ“ – შოკში ვიყავი. ვეკითხები, დიმა როგორ ხარ, ცოცხალი ხარ? ჯანმრთელად ხარ?“  – იხსენებს დარია.

ოლენოვკაში უკრაინელი სამხედრო ტყვეების დაღუპვის შემდეგ, ოჯახი განსაკუთრებულად ღელავდა. დმიტრომ დას უთხრა, რომ ჯანმრთელადაა და დონეცკის ოლქში იმყოფება.

„როცა დარეკა, იქვე „გამომძიებელი“ ედგა, როგორც ჩანს დარეკვის უფლება მისცეს,“ – ამბობს დარია.

საუბარი მოკლე იყო, ზუსტად ისეთივე რამდენიმეწამიანი, როგორც თვეების წინ, როდესაც დმიტრომ ოჯახთან დარეკვა პირველად მოახერხა.

„მე ვუთხარი, რომ ძალიან მიყვარს, მიპასუხა, რომ მასაც და ტირილი დაიწყო. ორივე ავტირდით,“ – დარიას თქმით, იმ დღეს დიმას დედასთან დარეკვის უფლებაც მისცეს.

_________

დმიტრო კოზაცკი 2014 წელს უკრაინის „ღირსების რევოლუციის“ მონაწილე იყო, 2015 წელს უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შეუერთდა, 2017 წლიდან კი  – „აზოვს“.

2022 წლის პირველი მარტიდან დმიტრო, მარიუპოლის სხვა დამცველებთან ერთად, „აზოვსტალის“ ქარხანაში იმყოფებოდა, მაისში კი ტყვედ ჩაბარდა.

დმიტრო კოზაცკის შესახებ მსოფლიომ ტყვეობამდე რამდენიმე დღით ადრე, 10 მაისს შეიტყო, როდესაც მან ფეისბუქის საკუთარ გვერდზე ფოტოების სერია გამოაქვეყნა წარწერით – „ჩემი ყველაზე მტკივნეული ფოტორეპორტაჟი აზოვსტალიდან“. ფოტოზე დაჭრილი უკრაინელი სამხედროები არიან ასახულნი. მარიუპოლის მცველების ეს სურათები სწრაფად გავრცელდა მედიაში.

26 წლის დმიტრო კოზაცკი, რომელსაც მარიუპოლში „აზოვსტალის თვალს“ ეძახდნენ, ამ ფოტოსესიისთვის პრესტიჟულ პოლონურ კონკურსზე, Grand Press Photo 2022-ზე სპეციალური პრიზით დააჯილდოვეს.

დიდი ბრიტანეთის დაზვერვის ინფორმაციით, 17 აგვისტოს, ხარკოვზე რუსების სარაკეტო დარტყმების შედეგად, სულ მცირე 12 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა.

„ფრონტის ხაზის ამ მონაკვეთზე მაისის შემდეგ ვითარება თითქმის არ შეცვლილა. უკრაინის სიდიდით მეორე ქალაქი იყო ერთ-ერთი დასახლებული პუნქტი, რომელიც სრულმასშტაბიანი ომის დაწყების შემდეგ გამუდმებით იბომბებოდა.

ხარკოვი, რომელიც რუსეთის ფრონტის ხაზიდან მხოლოდ 15 კილომეტრითაა დაშორებული, დაზარალდა, რადგან ის რუსეთის არტილერიის ნებისმიერი ტიპისთვის მისაწვდომი ზონაა. ზალპური ცეცხლის რეაქტიულმა დანადგარებმა და არაზუსტმა ზონალურმა შეიარაღებამ გამანადგურებელი ზიანი მიაყენა ქალაქის უდიდეს ნაწილს,“ – წერს დაზვერვა 19 აგვისტოს რელიზში.

უწყების ინფორმაციით, რუსეთის არმია ხარკოვის სექტორზე ლოკალურ თავდასხმებს განაგრძობს და ამით ცდილობს, აიძულოს უკრაინა, ამ სექტორზე დატოვოს თავისი ძალების დიდი ნაწილი, რათა სხვა ტერიტორიებზე კონტრშეტევებისთვის ვეღარ გამოიყენოს.

უკრაინული მედიის ცნობით, 17 აგვისტოს რუსეთმა ხარკოვში სამსართულიან საცხოვრებელ სახლს დაარტყა. 18 აგვისტოს ღამით კი რუსეთმა ბელგორადიდან ხარკოვისკენ 8 რაკეტა გაუშვა. ერთ-ერთი მათგანი 4-სართულიან საერთო საცხოვრებელს მოხვდა.

გაერთიანებული სამეფოს თავდაცვა უკრაინის შესახებ სადაზვერვო ცნობარს ყოველდღიურად აქვეყნებს. გუშინდელი რელიზის თანახმად, რუსეთის ძირითადი საბრძოლო ტანკების მწყობრიდან გამოსვლის მაღალი მაჩვენებელი ნაწილობრივ გამოწვეულია იმით, რომ რუსეთის არმია სათანადოდ და ადეკვატურად ვერ იყენებს ტანკების დინამიკური დაცვის სისტემას (ERA).

ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურზე ავარია ზიანს მიაყენებს არამხოლოდ უკრაინას, არამედ მის მეზობელ სახელწიდოებს, მათ შორის რუსეთსაც, რომლის გარკვეული ტერიტორიაც შესაძლოა ასობით წლის განმავლობაში სოფლის მეურნეობისთვის გამოუსადეგარი გახდეს – ამბობს ბირთვული უსაფრთხოების ექსპერტი ოლგა კოშარნა.

როგორც მან 24-ე არხს უთხრა, მეცნიერებმა გააკეთეს მოდელირება, თუ სად და როგორ გავრცელდება რადიონუკლიდები მძიმე ავარიის – აქტიური ზონის გადნობის შემთხვევაში.

მეცნიერების გათვლებით, ყველაზე საშიში ზონა 50-100 კილომეტრის რადიუსი იქნება, ყველა მიმართულებით ატომური ელექტროსადგურიდან. რადიონუკლიდების მნიშვნელოვანი კონცენტრაცია მიაღწევს კიევამდე. გარდა ამისა,  ჰაერის დაბინძურება შესაძლებელია მეზობელ სახელმწიფოებში – ბელარუსის აღმოსავლეთ ნაწილში, პოლონეთსა და ბალტიის ქვეყნებში.

„ეს სრულიად რეალისტური სცენარია, ეს მონაცემები დადასტურებულია, მათ უნდა ვენდოთ“, – ამბობს ოლგა კოშარნა და დასძენს, რომ ერთი ზონის გადნობა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (აესს) საზომით – მე-7 დონეა, რაც  ფუკუშიმა 1-ზე მომხდარ ავარიის შედეგებს უტოლდება. – „თუ დასავლეთის ან სამხრეთ-დასავლეთის ქარი იქნება, რადიონუკლიდებს რუსეთის ტერიტორიაზე წაიღებს. კრასნოდარის მხარე და ყუბანი სოფლის მეურნეობისთვის მომდევნო 300 წელი გამოუსადეგარი იქნება.“

რა ხდება ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურზე – მოკლედ:

• რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ დღეს განაცხადა, რომ 19 აგვისტოს, როდესაც უკრაინაში გაეროს გენერალური მდივანი იქნება, კიევი ზაპოროჟიეს სადგურზე პროვოკაციას გეგმავს. უწყების ცნობით, პროვოკაციის მიზანი სადგურის საცავების უსაფრთხოების დარღვევა და რადიაციის გაჟონვის გამოწვევაა, რათა ამ ტექნოგენურ კატასტროფაში შემდეგ რუსეთი დაადანაშაულონ.
• ანტონიუ გუტიერეშის ვოლოდიმირ ზელენსკისთან შეხვედრის ერთ-ერთი თემა სწორედ ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურის უსაფრთხოება იქნება. გაეროს გენერალური მდივანი უკრაინაში გუშინ ჩავიდა და 19 აგვისტომდე დარჩება.
• ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს დირექტორმა კი განაცხადა, რომ, მზადაა თავად უხელმძღვანელოს მისიას, რომელიც ზაპოროჟიეში ჩავა და იქ შექმნილ სიტუაციას შეისწავლის.
• უკრაინის ხელისუფლების თქმით, რუსმა სამხედროებმა ატომური ელექტროსადგური დანაღმეს და მუდმივი საარტილერიო დარტყმებით საფრთხეს უქმნიან მას.
• დასავლური მედიის ცნობით, რუსებმა ატომური სადგურის ტერიტორიაზე მძიმე შეიარაღება და ტექნიკა შეიყვანეს და სადგურს სამხედრო ბაზად იყენებენ.
• „ენერგოატომის“ განცხადებით, რუსებმა არაერთხელ გაუხსნეს სადგურს საარტილერიო ცეცხლი, რათა მისი ინფრასტრუქტურა დაეზიანებინათ და ელექტროსადგური უკრაინის საერთო ენერგოსისტემიდან გაეთიშათ.
• მას შემდეგ, რაც 11 აგვისტოს რუსეთის არმიამ კიდევ ერთხელ გაუხსნა ცეცხლი ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურს,  გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტიერეშმა სადგურის სრული დემილიტარიზაცია მოითხოვა.
• ზაპოროჟიეს სამხედრო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის, ალექსანდ სტარუხის თქმით, ატომურ სადგურზე ავარიის შემთხვევაში, ზაპოროჟიესა და დნეპროპეტროვსკის ოლქებიდან დაახლოებით 400 000 ადამიანის ევაკუაცია გახდება საჭირო.
• რუსმა სამხედროებმა ევროპის უმსხვილესი ატომური ელექტროსადგური ჯერ კიდევ ომის დასაწყისში, 4 მარტს, დაიკავეს.

___

რუსეთის თავდაცვა ირწმუნება, რომ კიევი ატომურ სადგურზე პროვოკაციას გეგმავს 19 აგვისტოს, როდესაც უკრაინაში გაეროს გენერალური მდივანი იქნება.

აშშ-ის ომის კვლევის ინსტიტუტის შეფასებით, რუსეთი სავარაუდოდ ქმნის საინფორმაციო საფუძველს ე.წ. False-flag ოპერაციისთვის*, რათა ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურზე პროვოკაცია უკრაინულ მხარეს დააბრალოს.

გუშინ რუსეთის თავდაცვის უწყებამ განაცხადა, რომ დღეს, 19 აგვისტოს, უკრაინა ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურზე პროვოკაციისთვის ემზადება, რათა ბირთვულ კატასტროფაში შემდეგ უკრაინა დაადანაშაულოს.

„ამავე დროს, „როსატომმა“ 19 აგვისტო მოულოდნელად დასვენების დღედ გამოაცხადა ზაპოროჟიეს სადგურზე მყოფი თანამშრომლებისთვის. სადგურის კადრებში, რომლებიც ამ დღეებში სოციალურ ქსელებში გაჩნდა, ჩანს ხუთი რუსული სატვირთო მანქანა ერთ-ერთ რეაქტორთან.

ეს შეიძლება მიუთითებდეს, რომ რუსეთის ძალების ამზადებენ წინაპირობებს, რომ სადგურზე პროვოკაცია მოაწყონ და სადგურზე მომხდარ ნებისმიერ მოვლენაში უკრაინული მხარე დაადანაშაულონ,“ – წერენ ინსტიტუტის ანალიტიკოსები.

ISW ყირიმში გუშინ მომხდარ აფეთქებებზეც ამახვილებს ყურადღებას და აღნიშნავს, რომ მის ანალიტიკოსებს მიზეზებისა და ზიანის დამოუკიდებლად შეფასების შესაძლებლობა არ აქვთ. სააგენტო Reuters-ის ცნობით, 18 აგვისტოს, სულ მცირე ოთხი აფეთქება მოხდა სევასტოპოლთან, ბელბეკის ავიაბაზაზე.

რაც შეეხება საბრძოლო მოქმედებებს, ISW-ის უახლეს ანგარიშში ნათქვამია, რომ რუსეთის არმია განაგრძობდა წარუმატებელ შეტევებს აღმოსავლეთის მიმართულებაზე, თუმცა 18 აგვისტოს, პირველად 6 ივლისის შემდეგ, რუსეთს არანაირი ტერიტორიული წინსვლისთვის არ მიუღწევია.

*False-flag ოპერაცია – იმგვარად მოწყობილ სამხედრო ქმედებაა, რომ კონფლიქტის მეორე მხარეს დაჰბრალდეს.

____

რუსეთის თავდაცვა ირწმუნება, რომ კიევი ატომურ სადგურზე პროვოკაციას გეგმავს 19 აგვისტოს, როდესაც უკრაინაში გაეროს გენერალური მდივანი იქნება.

ყაზახეთის მოქალაქე დიუსემბინ ჟასულანი, საბრძოლო მეტსახელით „ჯაზი“, „აზოვის“ წევრია. უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს 2021 წელს შეუერთდა, ჯერ საარტილერიო დივიზიონში იბრძოდა, შემდეგ უკვე „აზოვში“.

თუკი რუსეთის სრულმასშტაბიანი ომი ყველასთვის 24 თებერვალს დაიწყო, მისთვის ეს 17 თებერვალს მოხდა, როდესაც რუსებმა დონეცკში განლაგებულ მის დანაყოფს ცეცხლი „გრადებიდან“ გაუხსნეს.

დიუსემბინ ჟასულანი, რომელმაც ომში გამოჩენილი სიმამაცისთვის უკრაინის სახელმწიფო ჯილდო მიიღო, თავის ისტორიას 24-ე არხს უყვება.

გზა ომისკენ

ჯერ კიდევ ყაზახეთში ვიყავი პროპაგანდის მსხვერპლი. არის გააზრებული პატრიოტიზმი და არის გულუბრყვილოც. 2011 წელს, როდესაც ხალხი ფულს იხდიდა, რომ არმიაში არ წაეყვანათ, მე პირიქით, ვიხვეწებოდი, რომ იქ მოვხვედრილიყავი. სამხედრო კომისარიატში გაოგნებულები მიყურებდნენ, რადგან კანონით მქონდა უფლება, არ მემსახურა – ოჯახში შემოსავლის ერთადერთი შემომტანი ვიყავი.

მოვახერხე და ყველაზე ელიტარულ დანაყოფში მოვხვდი – ყაზახეთის საზღვაო ქვეითთა ერთადერთ ბრიგადაში. ერთი წელი ვიმსახურე და მივხვდი, რომ „სამხედრო ფორმის“ გახდა არ მინდოდა, თუმცა ყაზახეთში სამხედრო სამსახურიც არ მომწონდა.

2015 წლიდან რამდენჯერმე მოვხვდი უკრაინაში და სულ უფრო და უფრო მიყვარდებოდა ეს ქვეყანა და გადავწყვიტე, თუ მას საფრთხე დაემუქრებოდა, მზად ვიქნებოდი, საკუთარი სიცოცხლე გამეწირა.

„ყაზახეთში ისეთი სისტემაა, მუდმივად მონობაში იქნები“

მივხვდი, რომ ყაზახეთში მომავალი ვერ მექნებოდა. საკუთარ სამშობლოში თავს უცხოდ ვგრძნობდი. ვგრძნობდი, რომ თავისუფლად სუნთქვა არ შემეძლო. იქ სადაც ვმსახურობდი, დარჩენას მთავაზობდნენ, მაგრამ ყაზახეთში ისეთი სისტემაა, რომ მთელი ცხოვრება უნდა იყო მონა, რომელსაც არანაირი თავისუფლება არ აქვს.

და თუ ამ თავისუფლებას მოინდომებ, ან უკვალოდ გაქრები, როგორც ჩვენთან ხშირად ხდება ხოლმე, ან უბრალოდ ციხეში ამოყოფ თავს.

მე ასეთი არჩევანი მქონდა – დამეწყო თავისუფლებისთვის ბრძოლა იქ და უკვალოდ გავმქრალიყავი სხვებივით ან მეცხოვრა რაღაც მეტისთვის და თავისუფლების ჰაერით მესუნთქა.

2014 წელს პირველად დავინტერესდი უკრაინით. მანამდე უბრალოდ გეოგრაფია ვიცოდი, ვიცოდი, რომ იყო რუსეთი, ბელარუსი, უკრაინა და სხვა სლავური სახელმწიფოები.

2015 წელს პირველად დავიწყე თავისუფლად ფიქრი

ყაზახეთში ძალიან ძლიერია რუსული მედიის გავლენა. მეც ვუყურებდი ამ მედიას და მრჩებოდა შთაბეჭდილება, რომ უკრაინაში საშინელებაა ცხოვრება, რომ აქ სისტემა კიდევ უფრო უარესია, ვიდრე ყაზახეთში და რომ აქ სასტიკი ხალხი ცხოვრობს.

მე თვითონ ისეთ რეგიონში დავიბადე და გავიზარდე, სადაც ყველა რუსულად ლაპარაკობს და მეც პრინციპულად არ ვლაპარაკობდი ყაზახურად. ასე მიიჩნეოდა და ასე იყო მიღებული, რომ თუ მშობლიურ ენაზე ლაპარაკობ, „კოლმეურნე გლეხი“ ხარ. მაშინ, პროპაგანდის გავლენით, მეც ვფიქრობდი: „ეს ხომ დაუშვებელია, რომ ადამიანებს უკრაინაში რუსულად ლაპარაკს უკრძალავენ?“

როცა მაიდანი დასრულდა, ბილეთი ვიყიდე და გადავწყვიტე, ეს ქვეყანა ჩემი თვალით მენახა. ჩამოვედი და შემიყვარდა. მივხვდი, რომ პროპაგანდის მსხვერპლი ვიყავი, რომ ძალიან სასტიკად მომარტყეს და მაშინ, 2015 წელს, ალბათ პირველად დავიწყე თავისუფლად ფიქრი.

შოვინიზმი და იმპერიალისტური სული

„სხვისი ჭირი“ ჩვენი ყველას საერთო პრობლემაა, როდესაც მთავარია შენ იყო კარგად და სულერთია, რა ხდება მეზობელ ქვეყანაში.

რუსეთი მხოლოდ აგრესორი ან ტერორისტი ქვეყანა არაა. მთელი თავისი არსებობის განმავლობაში რუსეთი შოვინიზმითა და იმპერიალისტური სულით იტანჯება. კი გადაწერეს საკუთარი ისტორია და მთელი ქვეყანაც სხვებისგან მითვისებულ მიწებზეა აშენებული: ყუბანი და ბელგოროდი – უკრაინის მიწები იყო, ასტრახანი, ომსკი, ორენბურგი – ყაზახეთის, არის კიდევ იაპონიის, საქართველოსა და კიდევ სხვათა ტერიტორიები.

ჩემი დაკვირვებით, რუსებმა კარგად იმუშავეს უკრაინაში, რათა ის „დასავლეთად“ და „აღმოსავლეთად“ დაეყოთ. ასეთივე სამუშაო გაწიეს სპეცსამსახურებმა ყაზახეთშიც. დიახ, ჩვენც მსხვერპლი ვართ, თუმცა თუ ჩვენ კვლავაც „სხვისი ჭირის“ პრინციპით გავაგრძელებთ ცხოვრებას, ეს ომი ვერაფერსაც ვერ შეცვლის.

არის ასეთი გამოთქმა „ჩემოდანი-ვაგზალი-რუსეთი“ – ყველას, ვინც „რუსულ სამყაროს“ უჭერს მხარს, მოქალაქეობა უნდა ჩამოერთვას.

ყაზახეთში ბევრი რუსია, ვისაც მართლა უყვარს ჩვენი კულტურა და თავს ყაზახად მიიჩნევს, თუმცა მათი უმრავლესობა მაინც იმპერიალისტური იდეებითაა შეპყრობილი და მიიჩნევს, რომ ეს ჩვენ ვართ სტუმრები საკუთარ სამშობლოში.

ამ არაჯანსაღ ხალხს რომ უსმინო, მიხვდები, რომ ეს მთელი სახელმწიფოს ავადმყოფობაა და ეს ავადმყოფობა რუსეთის ფარგლებს გარეთაც გავრცელებულია.

„90-დან 26 გადარჩა, მაგრამ ბრძანება შეასრულეს“

ბევრი ისეთი მომენტია, რომელიც არასოდეს დამავიწყდება.

ვოლნოვახის გარშემო პოზიციებს ვამაგრებდით, მაგრამ რუსებმა ჩვენი პოზიცია ერთი მხრიდან გაარღვიეს. მტერი შიგნით შემოვიდა და შიგნიდან დაიწყო ჩვენი განადგურება. წამებში იღუპებოდნენ მებრძოლები. უკან უნდა დაგვეხია, სხვა გზა არ იყო.

ერთადერთი დერეფანი გვქონდა და იმასაც გამუდმებით ესროდნენ. ექვსი ტყვიამფრქვევიდან გვიშენდნენ ცეცხლს. რკინიგზაზე როცა გადავირბინეთ, დავინახე, რომ იქაც მეტყვიამფრქვევე იჯდა და როგორც ტირში ესვრიან ხოლმე სამიზნეებს, ისე გვესროდა.

ჯერ კვაზირესპუბლიკების სამხედროები მოდიოდნენ, იმათ უკან კი – კადიროველები. საშინელი ბრძოლა იყო. მძიმე შეიარაღებაც არ გვქონდა.

90-დან 26 გადავრჩით, მაგრამ ბრძანება შევასრულეთ „მუშტებით ტანკების წინააღმდეგ“, ვლადიმიროვკის იქით მტერმა ვეღარ წაიწია.

ამ ბრძოლაში დავიჭერი, სამი ნამსხვრევი მომხვდა და ჰოსპიტალში მოვხვდი, თუმცა ჭრილობებზე უარესი ძლიერი ტვინის შერყევა იყო. იმ ბრძოლის გახსენებისაც კი მეშინოდა, მარჯვენა ყურიდან ორი დღე მდიოდა სისხლი და ერთი კვირა ყურებში ხმაური არ გაჩერდა.

11 დღის შემდეგ ომში დავბრუნდი.

„იურიდიულად დაუცველი ვარ“

ყაზახეთში ხალხი მუდმივად ხედავს რუსულ კლიპებს, როგორ მიდიან რუსულ სამხედრო ფორმაში ჩაცმული ყაზახები უკრაინაში საომრად. ისინი პუტინის ხელისუფლების პერიოდში გაიზარდნენ და ზომბირებულები არიან, თუმცა სოციალურ ქსელებში ხედავენ იმასაც, რომ არიან ყაზახები, რომლებიც უკრაინის მხარეს იბრძვიან.

ჩემი ვიდეოებიც გაჩნდა სოციალურ ქსელებში და ბევრ ყაზახს მოსწონს ისინი.

სპეცსამსახურების ყურადღებაც მივიქციე და ბოლოს ერთ-ერთი უწყების საიტზე გამოქვეყნდა ინფორმაცია, რომ საქმე აღიძრა ყაზახეთის მოქალაქეზე, რომელიც უკრაინის მხარეს იბრძვის. მედიასაშუალებებმა ჩემი ფოტოებიც გამოაქვეყნეს. თუმცა საქმე ისაა, რომ მათ საქმის აღძვრა ოფიციალურად არ შეუძლიათ მანამდე, ვიდრე პირადად იქ არ ვიქნები.

ყაზახეთში მელოდებიან და მეძებენ. არაოფიციალური ინფორმაციით, რომელიც შევიტყვე, უკრაინაში ყაზახეთის საელჩოში არ მიმესვლება, რადგან აქ არის ხალხი, ვინც ჩემს ყაზახეთში დაბრუნებას ეცდება და თუ დამაბრუნებენ, 10 წელი პატიმრობა მემუქრება.

ნამდვილად ვაპირებ უკრაინის მოქალაქეობის მოთხოვნას. ამისთვის საჭიროა, უარი ვთქვა ყაზახეთის მოქალაქეობაზე – ეს გადაწყვეტილება უკვე მიღებული მაქვს და სისხლითაც დავამტკიცე, რომ ფიცი სწორედ უკრაინას მივეცი.

თუმცა არის სამართლებრივი ნიუანსები – უკრაინის მოქალაქეობა რომ მივიღო, საერთაშორისო პასპორტი მჭირდება (ჩემი დოკუმენტები ერთ-ერთი აფეთქებისას დაიწვა). ამისთვის უნდა მივიდე ყაზახეთის საელჩოში, სადაც ვერ მივალ.

რას ნიშნავს ჩემთვის თავისუფლება?

ფილოსოფიური საკითხია. ყაზახეთის სისტემაში როდესაც ცხოვრობ, ასე ფიქრის უფლება არ გაქვს, რადგან ამ ფიქრებს მერე კითხვების დასმამდე მიჰყავხარ.

ჩემთვის თავისუფლებაა, როდესაც მე არჩევანის უფლება მაქვს.

თავისუფლება ნიშნავს – ყოველდღე მინდოდეს სიცოცხლე.

ახლა ომში ვარ და მაშინაც კი, თუ ჩემი სიცოცხლე შეწყდება, მეცოდინება, რომ ადამიანებს თავისუფლად სუნთქვა შეუძლიათ.

რადგან ეს ომი ყველა ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკაში შეცვლის სიტუაციას.

მთავარია – როგორმე ეს იმპერია დავანგრიოთ, რომელიც არავის აძლევს თავისუფლების შანსს, არც უკრაინელებს, არც ყაზახებს, არც ბელარუსებს.

უკრაინის გამარჯვება მთელი მსოფლიოსთვის გახდება ბრწყინვალე მაგალითი და მტკიცებულება, რომ დიდებას შეიძლება თავისუფლებისთვის ბრძოლით მიაღწიო.

მჯერა, რომ ყაზახეთის ხალხი იქნება ერთ-ერთი პირველი, ვინც რუსეთთან კავშირს გაწყვეტს.

მთავარი ფოტო: დიუსემბინ ჟასულანი/ფოტო: 24tv.ua

უკრაინელი ტელეწამყვანის, სერგი პრიტულას ფონდის მიერ მოწყობილი აქციის – „სახალხო ბაირაქტარის“ ფარგლებში შეგროვებული 600 მილიონი გრივნა (დაახლოებით 17 მილიონი აშშ დოლარი) კოსმოსური თანამგზავრის შეძენაზე დაიხარჯა.

როგორც „უნიანი“ იტყობინება, ფონდმა უკრაინის თავდაცვის სამინისტროსთან კონსულტაციების შემდეგ მიიღო ასეთი გადაწყვეტილება – თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ შეგროვებული თანხით სამი „ბაირაქტარის“ ტიპის დრონი ეყიდათ, თუმცა კომპანიამ ისინი უსასყიდლოდ გადასცა უკრაინას.

პრიტულას ფონდმა „ბაირაქტარების“ ნაცვლად ფინური დისტანციური ზონდირების კოსმოსური თანამგზავრის სრული მომსახურების პაკეტი შეიძინა. ეს, პრიტულას თქმით, დაეხმარება უკრაინის ჯარს „მაქსიმალურად სწრაფად მიიღოს მაღალი ხარისხის თანამგზავრული ფოტოები, რაც [მათ] დაეხმარება ოპერაციების ოპერატიულ დაგეგმარებაში“.

„შევიძინე თანამგზავრი. ეს არ არის უბრალოდ ერთი თანამგზავრი. ის გვაძლევს წვდომას ICEYE-ის [თანამგზავრის მწარმოებელი კომპანია – რედ.] თანამგზავრების ფოტოების ბაზაზე. მომსახურების ერთ წელიწადზე მეტის ღირებულება დავფარეთ. სროლის ხმა ხშირი იქნება“, – აღნიშნა ტელეწამყვანმა.

„უნიანის“ ცნობით, ICEYE-ის ჯგუფის აპარატები თვალს ადევნებენ დედამიწას მიკროტალღურ დიაპაზონში, რაც საშუალებას იძლევა, ფოტოები გადაღებული იყოს ამინდის პირობების ან დღის მონაკვეთის მიუხედავად. მონაცემები, როგორც წესი, ყოველ რამდენიმე საათში ახლდება.

ფოტოებზე, რომლებსაც ამ ჯგუფის თანამგზავრები იღებენ, ცალკეული ადამიანების სახის გარჩევაც კი შეიძლება.

რუსეთის თავდაცვის სამინისტრო ავრცელებს ინფორმაციას, რომ კიევი ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურზე პროვოკაციას გეგმავს 19 აგვისტოს, ზუსტად იმ დღეს, როდესაც უკრაინაში გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტიერეში იქნება.

უწყების ცნობით, პროვოკაციის მიზანი სადგურის საცავების უსაფრთხოების დარღვევა და რადიაციის გაჟონვის გამოწვევაა, რათა ამ ტექნოგენურ კატასტროფაში შემდეგ რუსეთი დაადანაშაულონ.

როგორც რუსეთის თავდაცვა ტელეგრამ არხზე წერს, პროვოკაციისთვის ემზადება ოპერატიულ-ტაქტიკური ჯგუფი „დნეპრი“ და ასევე, 44-ე საარტილერიო ბრიგადა, რომელიც უწყების ცნობით, 19 აგვისტოს სადგურისთვის ცეცხლის გახსნას ქალაქ ნიკოპოლიდან აპირებს.

„უკრაინის ხელისუფლებამ არაერთხელ გაავრცელა ჭორები, თითქოს რუსეთის არმიამ ატომური ელექტორსადგურის ოკუპაცია მოახდინა და სადგურის ტერიტორიიდან უხსნის ცეცხლს უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს. ხაზს ვუსვამთ, რომ რუსეთის არმიას არ აქვს მძიმე შეიარაღება არც სადგურის ტერიტორიაზე და არც მის მიმდებარე რაიონებში. იქ მხოლოდ დაცვის დანაყოფები იმყოფებიან. რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალები ყველაფერს აკეთებს, რათა ზაპოროჟიეს ელექტროსადგურის უსაფრთხოება უზრუნველყონ,“ – ნათქვამია გენერალ-ლეიტენანტ იგორ კონაშენკოვის განცხადებაში.

რუსეთის თავდაცვა დასძენს, რომ მზადაა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს წარუდგინოს ფოტომტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებს, რომ ასეთი შეიარაღება ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურში მყოფ რუსულ არმიას არ აქვს.

გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტიერეში უკრაინაში 17 აგვისტოს ჩავიდა. ის დღეს ლვოვში ვოლოდიმირ ზელენსკისა და თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანთან ერთად სამმხრივ სამიტში მიიღებს მონაწილეობას, ხოლო 19 აგვისტოს ოდესის პორტს ეწვევა. ცნობილია, რომ გაეროს გენერალური მდივნისა და უკრაინის პრეზიდენტის შეხვედრის ერთ-ერთი თემა სწორედ ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურის საკითხი იქნება.

________

რუსმა სამხედროებმა ევროპის უმსხვილესი ატომური ელექტროსადგური ჯერ კიდევ ომის დასაწყისში, 4 მარტს, დაიკავეს, ხოლო მისი თანამშრომლები მძევლებად აიყვანეს.

როგორც ენერგოდარის მერი დმიტრო ორლოვმა The New York Times-ს უთხრა, ომის ხუთი თვის განმავლობაში რუსმა სამხედროებმა ელექტროსადგურის სულ მცირე 100 თანამშრომელი აწამეს. მისი თქმით, ვითარება ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურის გარშემო ყოველდღიურად უარესდება. ბოლო კვირაში კი განსაკუთრებით გაიზარდა იმ ადამიანების რაოდენობა, ვინც გარშემო დასახლებული პუნქტებიდან ევაკუაციას ცდილობს.

უკრაინული მხარე მუდმივად საუბრობს ატომურ ელექტროსადგურზე უსაფრთხოების დარღვევის საფრთხეზე. მას შემდეგ, რაც 11 აგვისტოს რუსეთის არმიამ კიდევ ერთხელ გაუხსნა ცეცხლი ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურს,  გაეროს გენერალურმა მდივანმა ანტონიუ გუტიერეშმა სადგურის სრული დემილიტარიზაცია მოითხოვა.

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს დირექტორმა კი განაცხადა, რომ, მზადაა თავად უხელმძღვანელოს მისიას, რომელიც ზაპოროჟიეში ჩავა და იქ შექმნილ სიტუაციას შეისწავლის.

დასავლური მედია ჯერ კიდევ ივლისში წერდა, რომ რუსები ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურს თავიანთი ტექნიკისა და პირადი შემადგენლობის ბაზად იყენებენ,  უკრაინის უშიშროების ცნობით კი, სამხედროებმა ატომური ობიექტი დანაღმეს.

„ენერგოატომის“ განცხადებით, რუსებმა არაერთხელ გაუხსნეს სადგურს საარტილერიო ცეცხლი, რათა მისი ინფრასტრუქტურა დაეზიანებინათ და ელექტროსადგური უკრაინის საერთო ენერგოსისტემიდან გაეთიშათ.

სპეციალისტების თქმით, ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურზე ავარიის შემთხვევაში, შედეგები გამანადგურებელი იქნება.

ივლისის განმავლობაში ევროპის ექვს უდიდეს ქვეყანას უკრაინის მიმართ სამხედრო დახმარების ახალი ვალდებულებები არ აუღია – მსგავსი რამ თებერვლის შემდეგ პირველად მოხდა და ეს მიუთითებს, რომ ევროპის სამხედრო დახმარება შესაძლოა მნიშნელოვნად შემცირდეს ზუსტად მაშინ, როდესაც კიევი გადამწყვეტ კონტრშეტევებს იწყებს – წერს გამოცემა Politico კიელის მსოფლიო ეკონომიკის ინსტიტუტის მონაცემებზე დაყრდნობით.

ინსტიტუტი ომის დაწყების პირველი დღიდან აწარმოებს უკრაინის სამხედრო დახმარების თრექერს, რომლის უახლესი მონაცემებიც დიდ ბრიტანეთს, საფრანგეთს, გერმანიას, ესპანეთის, იტალიასა და პოლონეთს მოიცავს.

როგორც Politico აღნიშნავს, ეს მონაცემები ადასტურებს იმას, რასაც უკრაინის სამხედრო პირები და პოლიტიკოსები გამუდმებით იმეორებენ, რომ მთავარი ევროპული სახელმწიფოები ვერც კი უახლოვდებიან აშშ-ის უკრაინისთვის სამხედრო დახმარების გაწევაში.

კრისტოფერ ტრებეში, იმ გუნდის ხელმძღვანელი, რომელიც უკრაინის მხარდაჭერას თვალყურს ადევნებს, ამბობს, რომ მონაცემების მიხედვით, აპრილის შემდეგ ევროპის სამხედრო დახმარების კლება შეინიშნება.

„მიუხედავად იმისა, რომ ომი კრიტიკულ ფაზაში შედის, დახმარების ინიციატივები მცირდება“, – ამბობს ის.

მისი თქმით, გასულ კვირას კოპენჰაგენის შეხვედრაზე უკრაინისთვის განსაზღვრული 1,5 მილიარდი ევროს სამხედრო დახმარება „მიზერულია იმასთან შედარებით, რაც ომის საწყის ეტაპზე გამოიყოფოდა“.

„მე ვიტყოდი, რომ ეს გასაოცრად ცოტაა იმასთან შედარებით, რაც სასწორზე დევს“, – ამბობს ტრებეში.

ლატვიის თავდაცვის მინისტრი არტის პაბრიკსი Politico-ს ეუბნება, რომ ისეთი ქვეყნები, როგორიც საფრანგეთი და გერმანიაა, მეტს უნდა აკეთებდნენ უკრაინის დასახმარებლად.

„თუ გვინდა, რომ ეს ომი რაც შეიძლება მალე დასრულდეს, მათ უნდა ჰკითხონ საკუთარ თავს, აკეთებენ კი საკმარისს ამისთვის“, – ამბობს პაბრიკსი.

„ევროპამ უნდა გამოიღვიძოს“, – ამბობს ესტონეთის თავდაცვის ყოფილი მინისტრი რიჰო ტერასი. – „ყოველდღიურად ასობით ადამიანი კვდება, არამხოლოდ ჯარისკაცები, ქალები და ბავშვები. ხალხს რეალურად არ ესმის, რომ ჩვენ ომში ვართ.“

უკრაინაში დღეს თურქეთის პრეზიდენტს რეჯეფ თაიფ ერდოღანს ელოდებიან. ლვოვში გუშინ საღამოს უკვე ჩავიდა გაეროს გენერალური მდივანი ანტონიუ გუტიერეში. ორივე ლიდერი, უკრაინის პრეზიდენტ ვოლოდიმირ ზელენსკისთან ერთად, სამმხრივ სამიტში მონაწილეობს.

„მოსალოდნელია, რომ ერდოღანი ზელენსკის პუტინთან შეხვედრას შესთავაზებს“, – დიპლომატიურ წრეებში არსებულ წყაროებზე დაყრდნობით იუწყება თურქული ტელეკომპანია A Haber-ის კორესპონდენტი ლვოვიდან.

„იმ ცნობების მიხედვით, რომლებიც ჩვენ რუსული წყაროებიდან მივიღეთ, რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი შესაძლოა შეხვედეს ვოლოდიმირ ზელენსკის. რუსული მხარე აცხადებს, რომ ლიდერებმა შესაძლოა განიხილონ და განსაზღვრონ ომის ე.წ. „საგზაო რუკა“ და შემდეგ მხარეებმა ამ რუკის განხორციელებაზე მუშაობა დაიწყონ“, – ამბობს CNN Turk-ი

დღეს უკრაინის ქალაქ ლვოვში ზელენსკის, ერდოღანსა და გუტიერეშს შორის სამმხრივი მოლაპარაკებები გაიმართება.

როგორც თურქეთის პრეზიდენტის საიტზე გამოქვეყნებულ რელიზშია მითითებული, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ერთდღიანი სამუშაო ვიზიტით ეწვევა უკრაინას.

„მოლაპარაკების ფარგლებში, ლიდერები ისაუბრებენ თურქეთ-უკრაინის სტრატეგიული პარტნიორობის ყველა ასპექტზე. ასევე, სამმხრივ სამიტზე განიხილავენ იმ პოტენციურ ნაბიჯებს, რომლებიც შეიძლება გადაიდგას უკრაინული ექსპორტის მხარდასაჭერად და რუსეთ-უკრაინის ომის „დიპლომატიური გზებით“ დასასრულებლად“, – ნათქვამია განცხადებაში.

თურქეთის პრეზიდენტი 5 აგვისტოს ვლადიმერ პუტინს სოჭში შეხვდა.

დიდი ბრიტანეთის დაზვერვის შეფასებით, რუსეთის ძირითადი საბრძოლო ტანკების მწყობრიდან გამოსვლის მაღალი მაჩვენებელი ნაწილობრივ გამოწვეულია იმით, რომ რუსეთის არმია სათანადოდ და ადეკვატურად ვერ იყენებს ტანკების დინამიკური დაცვის სისტემას (ERA).

„სწორად გამოყენების შემთხვევაში, დინამიკური ჯავშანი ამცირებს ჭურვის ეფექტიანობას ჯერ კიდევ მანამდე, ვიდრე ის ტანკს მოხვდება,“ – წერს უწყება 18 აგვისტოს რელიზში და მიუთითებს, რომ რუსეთის არმიამ თავისი საბრძოლო კულტურა ვერ გააუმჯობესა 1994 წლის ჩეჩნეთის ომის შემდეგ, როდესაც ჩეჩენმა მებრძოლებმა ხელის ტანსკაწინააღმდეგო ხელყუმბარებით ათობით რუსული ტანკი ააფეთქეს და დააზიანეს იმის გამო, რომ რუსულ ტანკებს ან არ ჰქონდათ დინამიკური დაცვის კონტეინერები, ან სხვადასხვა მიზეზით ვერ იყენებდნენ მათ.

„რუსული ტანკების ეკიპაჟებს აკლიათ მომზადება და დინამიკური ჯავშნის გამოყენების ტრენინგი, რის გამოც ისინი მხოლოდ ნაწილობრივ აუვნებელყოფენ ასაფეთქებელ მოწყობილობებს, ან საერთოდაც ვერ ახერხებენ ამას.“

დაზვერვის შეფასებით, ეს ომი არის რუსეთი სამხედრო სარდლობის წარუმატებლობის დადასტურება და ცხადად აჩვენებს, რომ მეთაურები სამხედრო დისციპლინის დაცვას ვერ ახერხებენ – სწორედ ესაა რუსეთის ძალების დაბალი ეფექტიანობის ერთ-ერთი მიზეზი.

ERA – დინამიკური ჯავშანი, საბრძოლო ჯავშანმანქანების დაცვის სისტემაა და შედგება მეტალის კონტეინერებისგან, რომლებიც ტანკის ძირითადი ჯავშნის ზედაპირზეა განლაგებული. ERA იყენებს ასაფეთქებელ ელემენტებს, რათა ტანკზე მოხვედრილი ჭურვის კუმულაციური ჭავლი და ჭურვის ეფექტიანობა შეამციროს და ხელი შეუშალოს ჯავშნის გარღვევას.

კონტრაფეთქების იდეა, რომელიც საფუძვლად დაედო დინამიკური ჯავშნის სისტემას, მეორე მსოფლიო ომის გამოცდილებით, 1940-იანი წლების ბოლოს გაჩნდა.

უკრაინის გენშტაბის მონაცემებით, რუსეთმა უკრაინასთან ომში უკვე დაკარგა 1 886 ტანკი და 4 162 ერთეული ჯავშანტექნიკა.

უკრაინის პრეზიდენტი ვოლოდიმირ ზელენსკი აცხადებს, რომ ზაპოროჟიეს ატომურ სადგურზე ნებისმიერი „რადიაციული ინციდენტი“ საფრთხე იქნება როგორც ევროკავშირის ქვეყნებისთვის, ასევე საქართველოსთვის, თურქეთისა და უფრო მოშორებით მდებარე ქვეყნებისთვისაც. ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგური ევროპაში უდიდესია. ის რუსეთმა მიმდინარე წლის მარტში დაიკავა, მას შემდეგ, რაც უკრაინაში შეიჭრა.

რამდენად რეალურია ატომური ობიექტის აფეთქება და რა საფრთხე ელის საქართველოს?

„ბათუმელების“ კითხვებს ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი,  გამოყენებითი კვლევების ცენტრის ხელმძღვანელი, ალექსანდრე ღონღაძე პასუხობს.

• ბატონო ალექსანდრე, დავიწყოთ იმაზე საუბრით, თუ რა მასშტაბისაა ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგური და რამდენად სახიფათო შეიძლება იყოს მისი დაზიანება?    

ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგური ჩერნობილის მერე ააშენეს (1984-1995 წლებში). დიდი სიმძლავრე აქვს. ყველაზე მეტი ატომური, ბირთვული საწვავია რეაქტორებში და ყველაზე მეტ ენერგიას გამოიმუშავებენ.

რადგან ჩერნობილის მერე აშენდა, ყველა შეცდომა, რომელიც ჩერნობილში დაუშვეს, აქ იყო გათვალისწინებული. გაჟონვის შემთხვევაში, დაცვის სისტემაში შევიდოდა სარკოფაგი, რომელიც გადაეფარებოდა ამ ატომურ ელექტროსადგურს და არაფერი არ გაჟონავდა იქიდან.

ასე იყო აქამდე ცნობილი.

ახლა არანაირი ინფორმაცია არ არის, ეს სარკოფაგი ამოქმედდა თუ არა. არც რუსეთის და არც უკრაინის მხარე ამაზე არ ლაპარაკობს.

თუ რაკეტა მოხვდება, სარკოფაგი ვერ გაუძლებს. სარკოფაგი იმისთვის იყო, რომ გაჟონვა არ მომხდარიყო. რუსებმა დაიკავეს ელექტროსადგური და ახლა აბრალებენ უკრაინელებს, რომ ისინი ბომბავენ. ეს ყოველგვარ ლოგიკასაა მოკლებული, რადგან თუ დაბომბეს და აფეთქება მოხდა ატომურ ობიექტზე, ფაქტობრივად, მთელი ევროპა და, პირველ რიგში, უკრაინა აღმოჩნდება საფრთხის ქვეშ.

საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდება რუსეთიც და ბელარუსიც. მაგალითად, ჩერნობილის აფეთქების შემდეგ ბელარუსი უფრო დაზარალდა, ვიდრე უკრაინა. მანდ რომ მოხდეს რამე, ცხადია უკრაინა საფრთხეშია, მაგრამ რუსეთიც ცუდ მდგომარეობაში აღმოჩნდება.

ჩვენც გვემუქრება საფრთხე, მაგრამ უფრო ნაკლებად. რატომ? ქარი მოძრაობს სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ.

ჩვენ ჩერნობილისგან პირდაპირი ზემოქმედებით არ დავზარალებულვართ. დავზარალდით იმის გამო, რომ რადიოაქტიური ნივთიერებებით სავსე ღრუბელი წამოვიდა ჯერ ევროპისკენ, შემდეგ თურქეთში, სადაც დატრიალდა, წამოვიდა საქართველოსკენ და  ჩამოიცალა ჩვენთან.

• რა საფრთხე ელის უკრაინას და ევროპას, თუკი ატომურ ელექტროსადგურს ააფეთქებენ? კიდევ რომელი ქვეყნები მოხვდებიან საფრთხის არეალში?

რუმინეთი, ბულგარეთი, მთელი ბალკანეთი იქნება საფრთხის ქვეშ. რუსეთი და ბელარუსი თავისთავად. თუმცა მაინც ყველაფერი ქარის მიმართულებაზეა დამოკიდებული. ჩერნობილის ამბავი გავიხსენოთ – შვედეთმა აღმოაჩინა რადიაციული ფონის მატება. განგაშის ზარი რომ შემოკრა, მერე თქვეს მხოლოდ რუსებმა, ჩვენთან აფეთქდაო.

საქართველოსთვის საფრთხე იქნება – თუ აფეთქება მოხდა, ჩვენც დავზარალდებით, რაღაცა ნაწილი აუცილებლად მოვა. გამორიცხულია, რომ არ შეგვეხოს. პირველ ეტაპზე, რადიაციული ღრუბლის მიმართულება უნდა დადგინდეს, ჩვენკენ ხომ არ მოდის. როგორია ალბათობა იმის, რომ ისევ ჩვენკენ წამოვა, არ ვიცი.

უბრალოდ, უნდა გვახსოვდეს, რომ დავიცვათ წესები.

ჩერნობილი 1986 წლის 26 აპრილს მოხდა. პირველ მაისს ბავშვები გამოიყვანეს დემონსტრაციაზე და აწერინეს  ასფალტზე – მშვიდობა მსოფლიოს. ყველაზე დიდი კონცენტრაციით რადიაციული ნარჩენები გვხვდება ნიადაგში, ასფალტზე. ამის გამო ბავშვებმა მიიღეს რადიაცია, ამან მერე გამოიწვია სწორედ ის, რომ ბავშვები სისხლს აღებინებდნენ. რადიაციული ფონის დროს, წვიმაში არ უნდა გახვიდე გარეთ. ასევე, ბავშვები სახლში უნდა იყვნენ, რათა ნიადაგს არ შეეხონ.

ჩერნობილის დროს კახეთში, გურჯაანში, ვაზის ფოთოლზეც კი აღმოვაჩინეთ რადიაცია.

როცა რუსეთთან გაქვს საქმე, ძნელია პროგნოზი, მაგრამ მაინც ვფიქრობ, რომ დიდ აფეთქებაზე ვერ წავლენ. არა იმიტომ, რომ ჰუმანურები არიან, არამედ თვითონაც ძალიან დაზარალდებიან.

• რამდენიმე დღის წინ უკრაინის ბირთვული ენერგიის სახელმწიფო სააგენტომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ატომური ელექტროსადგურის მახლობლად ჭურვი ჩამოვარდა, რომელმაც რადიაციის მონიტორინგის სამი დეტექტორი დააზიანა. ეს რას ნიშნავს? სამი დეტექტორის დაზიანება რამდენად სახიფათოა?

რადიაციის მონიტორინგის დეტექტორები ზომავს რადიაციის დონეს. სამი დაზიანდა, მაგრამ იქ ათი იქნება. ე.ი. 7 მუშაობს. პრობლემა  ეგ არ არის. კარგია, რომ რეაქტორს არ მოხვდა და მხოლოდ დეტექტორები დააზიანა. ეს იმდენად საფრთხეს არ ქმნის.

• უკრაინის ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს მდივანი ოლექსი დანილოვი აცხადებს, რომ არსებობს შესაძლებლობა, რუსეთმა ზაპოროჟიის ატომური ელექტროსადგურის აფეთქება გადაწყვიტოს. რამდენად შესაძლებელია ამის განხორციელება ტექნიკურად?

ეგ შეიძლება, მაგრამ იქნება სისულელე. ძალიან დაზარალდება რუსეთიც. რუსეთს დაადანაშაულებენ ატომურ-ბირთვულ ტერორიზმში. თუ მან ეს ჩაიდინა, ეს იქნება ცალსახა, რომ ბირთვული ტერორისტია რუსეთი.

იგივეა, რომ ატომური ბომბი ისროლოს. პირველ რიგში, თვითონ დაზარალდებიან. არ მგონია, რომ მაგაზე წავიდნენ.

• უკრაინის ინფორმაციით, რუსები ზაპოროჟიეს ატომურ ელექტროსადგურს თავიანთი ტექნიკისა და პირადი შემადგენლობის ბაზად იყენებენ. უკრაინის უშიშროება აცხადებს, რომ სამხედროებმა ატომური ობიექტი დანაღმეს. ეს რამდენად რეალისტური შეიძლება იყოს და რა ტიპის საფრთხეებს შეიცავს?

ეგ მგონია, რომ რეალურია. მოსალოდნელია რუსეთისგან მსგავსი ქცევა. თუკი გასვლა მოუწევთ, დანაღმავენ და მერე შეეცდებიან უკრაინელებს დააბრალონ. საფრთხე იქნება. მაგრამ ვფიქრობ, სპეციალისტები მთელი მსოფლიოდან დაეხმარებიან უკრაინას ამ საფრთხის განეიტრალებაში. ეს მსოფლიოსთვისაა საფრთხე. არ დატოვებენ მარტო უკრაინას.

• ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურიდან რადიაციული საფრთხის გამო რუმინეთმა მოლდოვას 1 მილიონი აბი კალიუმის იოდიდი გადასცა. როგორ იცავს ეს პრეპარატი ადამიანს რადიაციისგან? რამდენად რეკომენდებულია მისი მიღება?

როცა ატომურ ელექტროსადგურზე გაჟონვა ხდება, პირველად დიდი ოდენობით მოდის რადიაციული იოდი. ამ დროს ჩვეულებრივ იოდს იღებენ მცირე რაოდენობით, რომ ადამიანს ჰქონდეს იმუნიტეტი და დიდი რადიაციული იოდი არ მიიღოს.

მაგრამ იოდის მიღება სახიფათოა, რადგან მეორე მხრივ, თვითონ ეს იოდია საწამლავი. ექიმის დანიშნულების გარეშე მისი მიღება არ შეიძლება.

• უკრაინული მხარე პერიოდულად ავრცელებს ინფორმაციას, რომ ზაპოროჟიეს სადგურისკენ რუსები ისვრიან. ასევე იმის შესახებ, რომ ამ სადგურის 100-მდე თანამშრომელი აწამეს. პროფესიულ წრეებში თუ ვრცელდება ამაზე ინფორმაცია და რა არის თქვენთვის ცნობილი?

არ ვიცი, არის კი რუსების ინტერესში რომ აწამონ? მეორე მხრივ, ატომურ ელექტროსადგურში ჰყავთ და არ უშვებენ გარეთ. ეს წამებაა, აბა რა არის? პროფესიულ წრეებში სამწუხაროდ არანაირი ინფორმაცია არ ვრცელდება. მსგავსი არაფერი ჩვენ არ ვიცით.

• უკრაინული ენერგოოპერატორის, ენერგოატომის განცხადებით, რუსეთი გეგმავს ზაპოროჟიეს ბირთვული ელექტროსადგურის მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია ანექსირებული ყირიმის ქსელს დაუერთოს, პროცესში კი სადგურს აზიანებენ. ეს რამდენად რეალურია?

ძალიან რთული იქნება. ვერც წარმომიდგენია… ცხადია, რუსეთს უნდა ატომურ სადგურზე არსებული ენერგია წავიდეს ყირიმში.  ამის განხორციელება შესაძლებელია, მაგრამ ძალიან რთული იქნება. ელექტროენერგიის გადაცემას ხომ მავთული სჭირდება?  წარმოიდგინეთ ზაპოროჟიედან ყირიმამდე მავთულის გაჭიმვა. უკრაინელები უქმად ხომ არ იქნებიან? ამის წინააღმდეგი იქნება უკრაინა, ჩვეულებრივ საბრძოლო წინააღმდეგობას გაუწევს და მართალიც იქნება.

თან რუსეთს ეს მავთულიც არ აქვს. ირანს სთხოვს რაღაცებს. რომც მიიღონ, ხომ უნდა დაამონტაჟონ? უკრაინა გულხელდაკრეფილი არ იჯდება ამ დროს.

• მსოფლიოს 42-მა ქვეყანამ მოუწოდა რუსეთს, ზაპოროჟიეს ატომური ელექტროსადგურის დატოვებისაკენ. „რუსეთის სამხედროთა ყოფნა ხელს უშლის უკრაინას, დაიცვას ბირთვული უსაფრთხოების შენარჩუნებისთვის ნაკისრი ვალდებულებები, ატომური ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს კი – ობიექტზე თავისი უფლებამოსილებების შესრულებაში“ – ეწერა მათ მიმართვაში. რისი გაკეთება შეუძლია ამ პირობებში ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA)?

ეგ ძალიან დიდი ორგანიზაციაა და მაგის წინააღმდეგ ვერ წავა რუსეთი. თუ გაგიჟდა პუტინი, მაშინ… ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო არის ძალიან ძლიერი ორგანიზაცია და მაგის წინააღმდეგ არც ერთი ქვეყანა ჯერ არ წასულა. რუსეთი ერიდება სააგენტოსთან კონფლიქტს, მაგრამ ადრე თუ გვიან მაინც მოუვა საკუთარი ქცევის გამო.

უკრაინამ აიღო ვალდებულება, არ გამოიყენოს დასავლური შეიარაღება რუსეთის ტერიტორიაზე. არ არსებობს რაიმე პირობა პარტნიორებისგან, რომ უკრაინას არ შეუძლია ამ შეიარაღების გამოყენება ოკუპირებულ ყირიმში – განმარტავს უკრაინის თავდაცვის მინისტრი „ამერიკის ხმასთან“ ინტერვიუში.

ჟურნალისტმა თავდაცვის მინისტრს ჰკითხა, აქვს თუ არა უკრაინას ისეთი შეიარაღება, რომელსაც სამიზნეების განადგურება ყირიმშიც შეუძლია და არის თუ არა რაიმე შეთანხმება შეერთებულ შტატებთან ამგვარი თავდასხმების ლეგიტიმურობაზე.

„ჩვენ გვაქვს შეთანხმება შეერთებულ შტატებთან, რომ არ გამოვიყენებთ მათგან მიღებულ შეიარაღებას რუსეთის ტერიტორიაზე, მაგრამ თუ ვლაპარაკობთ დროებით ოკუპირებული ტერიტორიების დეოკუპაციაზე, იმ ადგილებზე, სადაც ახლა მტერი იმყოფება, არა, ასეთი შეზღუდვა არ გვაქვს.

რაც შეეხება იარაღს, ნებისმიერ შეიარაღებას აქვს მოქმედების შესაბამისი მანძილი. იმის გათვალისწინებით, რა წერტილიდან, რა ადგილიდან ხდება ან იგეგმება დარტყმა, განვსაზღვრავთ, შეგვიძლია თუ არა მივწვდეთ ამა თუ იმ სამიზნეს,“ – ამბობს ოლექსი რეზნიკოვი.

ოკუპირებულ ყირიმში ბოლო ორი კვირის განმავლობაში რამდენიმე აფეთქება მოხდა. 9 აგვისტოს „საბრძოლო მასალების საწყობი“ აფეთქდა „საკის“ სამხედრო აეროდრომზე. სხვადასხვა წყაროს ცნობით, განადგურდა სულ მცირე 8 რუსული თვითმფრინავი.

აფეთქებები მოხდა 16 აგვისტოსაც, ჯანკოიში და გვარდეისკოეს სამხედრო ბაზაზე. ზიანის შესახებ რუსეთის თავდაცვას ინფორმაცია არ გაუვრცელებია, თუმცა ცნობილია, რომ ჯანკოიში დაზიანდა სარკინიგზო მონაკვეთი და ელექტროსადგური.

საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და უწყებების შეფასებით, „ინციდენტებმა“ სერიოზული დარტყმა მიაყენა რუსეთის საბრძოლო რესურსებს.

„თანამედროვე ომი, ეს რესურსების ომია. რესურსები კი, ბუნებრივია, იწურება ორივე მხარისთვის. შესაბამისად, თითოეულ მხარეს აღსადგენად დრო სჭირდება,“ – უთხრა უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა „ამერიკის ხმის“ უკრაინულ ბიუროს.

რეზნიკოვის ცნობით, რუსეთის არმიამ, უკრაინაში გამოყენებული თავისი საბრძოლო პოტენციალის უკვე, სულ მცირე, მესამედი დაკარგა. კერძოდ, თავისი ელიტარული კორპუსის 30% – მედესანტეები, ქვეითები, სპეცრაზმელები, მათ შორის, ოფიცრები და სერჟანტები.

მინისტრის თქმით, განადგურებული რუსული თვითმფრინავების რაოდენობა მოწმობს, რომ რუსეთმა უკრაინაში დაკარგა „სხვადასხვა კვალიფიკაციის ათასამდე პილოტი, საუკეთესო მფრინავები, რომლებსაც ღამით ფრენა და გარკვეული მანევრების შესრულება შეეძლოთ“.

„ამიტომ, შეიძლება ითქვას, რომ საბრძოლო მოქმედებების თვალსაზრისით, სიტუაციის „გაციება“ შესაძლებელია, მაგრამ „გაყინვა“ იმის, რასაც ადამიანები „კონფლიქტს“ უწოდებენ – არა, რადგან ეს კონფლიქტი არ არის, ეს ომია. ომი გადარჩენისთვის და ჩვენ დავიცავთ თავს, რომ გადავრჩეთ,“ – თქვა უკრაინის თავდაცვის მინისტრმა.

უკრაინის გენშტაბის დღევანდელი ინფორმაციით, უკრაინასთან ომში რუსეთის დანაკარგი 44 100 სამხედრო, 1 886 ტანკი, 4 000-ზე მეტი ჯავშანმანქანა, 200-ზე მეტი თვითმფრინავი და ასობით საარტილერიო და საზენიტო სისტემაა.

მთავარი ფოტო: pravda.com.ua