30 მარტს ბათუმის საკრებულომ ბიუჯეტში ცვლილებების პროექტი დაამტკიცა. ამ ცვლილების მიხედვით, ბიუჯეტი 22 მილიონი ლარით გაიზარდა. ნამატი თანხა ძირითადად ინფრასტრუქტურულ და სხვა პროექტებზე გადაანაწილეს.
ერთ-ერთი ახალი პროექტი, რისთვისაც მერიამ ბიუჯეტში 500 000 ლარი გაითვალისწინა, ბათუმში პარკინგის მშენებლობას ითვალისწინებს.
შეცვლილი ბიუჯეტის მიხედვით, რომელიც საკრებულომ უკვე დაამტკიცა, პარკინგისთვის ადგილი გოგებაშვილის ქუჩაზე, თევზის ბაზრის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეურჩევიათ.
ბიუჯეტის მიხედვით, პროექტი მრავალწლიანია და, საერთო ჯამში, ბიუჯეტში ამ პროექტისთვის 8 მილიონი ლარია გათვალისწინებული.
ამ დროისთვის პროექტის შესყიდვაზე ტენდერი გამოცხადებული არ არის. მერიაში ჯერ ვერ დაგვიზუსტეს დაახლოებით რა ვადაში გეგმავენ ტენდერის გამოცხადებას.
არც ადგილი დაგვიზუსტეს. თუმცა „ბათუმელების“ ინფორმაციით, მერია პარკინგის სივრცის მშენებლობის ადგილად მოიაზრებს გოგებაშვილის #84-ის მიმდებარე მიწის ნაკვეთს, რომლის ფართობიც 8175 კვ.მეტრია.
უნდა ითქვას ისიც, რომ მომიჯნავე ტერიტორია ეკუთვნის შპს „ჯითი მოტორსს“, რომელმაც 2024 წელს ამ ტერიტორიაზე ავტოსატრანსპორტო საშუალების მომსახურების ობიექტის მშენებლობის ნებართვა მიიღო. კომპანიამ ეს ნაკვეთი ბათუმის მერიისგან იყიდა.
წითლად მონიშნულია ადგილი, სადაც სავარაუდოდ მერია საპარკინგე სივრცის მშენებლობას აპირებს, მარჯვნივ მწვანედ მონიშნულია შპს „ჯი-თი მოტორსის“ ტერიტორია, ხოლო მარცხნივ მიწის ნაკვეთი შპს „რენტინნს“ ეკუთვნის
ამ ეტაპზე უცნობია დაახლოებით რა მასშტაბის პარკინგის მშენებლობა სურს მერიას და იქნება თუ არა ის ე.წ. მრავალდონიანი პარკინგი. მერიამ ჯერ ტენდერი პროექტის შესყიდვაზე უნდა გამოაცხადოს. ეს ასევე ნიშნავს იმასაც, რომ მშენებლობა შესაძლოა წელს ვერ დაიწყოს.
„პარკირება“ ბათუმში
პარკირების ადგილების დეფიციტი ბათუმისთვის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევაა ბოლო 10 წელია. ბათუმში არამხოლოდ ტროტუარები და ველობილიკებია ავტომანქანებით ჩახერგილი, არამედ ზებრა გადასასვლელზეც ნახავთ გაჩერებულ ავტომანქანას.
„ადგილი არ არის და რა ვქნათ“ – ამ არგუმენტით ბათუმში უკვე მერიის თანამშრომლებიც ამართლებენ პარკინგის წესების დარღვევას. ისინიც აჩერებენ ავტომანქანებს ტროტუარებზე, ველობილიკებზე, ავტობუსის გაჩერების ადგილებზე.
ბათუმის მუნიციპალური ინსპექციის მანქანა ტროტუარზე
ამ და კიდევ ბევრი სხვა გამოწვევის წინაშე რომ აღმოჩნდებოდა ბათუმი სწორედ ქაოსური განაშენიანების გამო, ამაზე ურბანისტები წლებია აქტიურად საუბრობენ, თუმცა მათ არავინ უსმენს.
2024 წელს ბათუმში არსებული პარკინგის მწვავე პრობლემის ნაწილობრივ გადაჭრის მიზნით აჭარის მთავრობის ყოფილმა თავმჯდომარემ ბათუმის ცენტრალური სტადიონის სივრცე შესთავაზა როგორც ქალაქის სტუმრებს, ასევე ადგილობრივებს.
ერთი მხრივ, მერია აღიარებს ქალაქში პარკირების ადგილების ნაკლებობას, როგორც გამოწვევას, მეორე მხრივ კი, საზოგადოების პროტესტის მიუხედავად, საკრებულოსთან ერთად, ამტკიცებს სამშენებლო პროექტებს, სადაც პარკირების ადგილები ბინების რაოდენობაზე ბევრად ნაკლებია.
ამას ემატება ის გარემოებაც, რომ ახალი კომპლექსების მშენებლობისთვის კომპანიები საკუთარ მიწის ნაკვეთს თითქმის სრულად ითვისებენ, პარკინგისთვის ადგილი ძირითადად ე.წ. ნულ სართულზე [მიწისქვეშა სართული] აქვთ გათვალისწინებული, ეზოს სივრცეში კი ძირითადად მცირე, მაქსიმუმ ოცამდე ავტომანქანის ადგილს ტოვებენ.
მშენებელი, რომელიც დიდ „ფულს აკეთებს“, ამაში პრობლემას ვერ ხედავს. ამ კომპანიის წარმომადგენელი კი, თუ ვერ იპოვის გასაჩერებელ ადგილს, ისიც ტროტუარზე შეაყენებს საკუთარ მანქანას.
ახალაშენებული კორპუსების ეზოებში დატოვებული ადგილები უფასო პარკინგია, მიწისქვეშა სართულზე კი ერთი ავტომანქანის ადგილი 12-14 ათასი დოლარი ღირს.
პარკინგის პრობლემის გადაჭრის გზები მერიას ბათუმის გენგეგმის პროექტის ფარგლებშიც შესთავაზეს. კომპანიას ჯერ მუშაობა არ დაუსრულებია, თუმცა დოკუმენტის პირველი ნაწილი მერიას უკვე ჩააბარა.
კონცეფციის მიხედვით, მთავარი პრობლემა სისტემის დაურეგულირებლობაა ან რეგულირება კერძო მხარის მიერ, როცა საქმე რეგიონულ სატრანსპორტო სქემას ეხება. ამ მხრივ კონცეფციაში ავტოსადგურების პრობლემაზეც არის გამახვილებული ყურადღება.
კონცეფციის მიხედვით, ბათუმში საქალაქთაშორისო 4 ავტოსადგურიდან სამი თითქმის დეგრადირებულია და არ გააჩნია სათანადო ინფრასტრუქტურა, გარდა „მეტროს“ ავტოსადგურისა. ისინი ქალაქის ერთ წერტილშია კონცენტრირებული, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მონოცენტრულობის იდეას.
___
სპაციალისტების ხედვა პრობლემის მოგვარების გზებზე ნახეთ აქ:
მზია ამაღლობელის საქმე ე.წ. უდოს კომისიაზე განიხილეს და გამოიტანეს გადაწყვეტილება, რომ პატიმარი არ შეიძლება ვადაზე ადრე გათავისუფლდეს, რადგან ის „დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას“.
მზია ამაღლობელი წელიწადი და სამი თვე უკანონო პატიმრობაშია. მას ორი წელი აქვს მისჯილი ბათუმის პოლიციის უფროს ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო.
მოქმედი კანონმდებლობით, ნაკლებად მძიმე დანაშაულში მსჯავრდებულები შესაძლებელია პატიმრობიდან ვადაზე ადრე გათავისუფლდნენ, თუკი სასჯელის ნახევარი მოიხადეს.
პატიმრების საქმეებს სპეციალური კომისია განიხილავს, რომელსაც ოფიციალურად სპეციალური პენიტენციური სამსახურის მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭო ჰქვია, თუმცა საქართველოში ე.წ. უდოს კომისიას ეძახიან.
უდოს კომისიაზე პატიმრის ვადაზე ადრე გათავისუფლების შუამდგომლობას აყენებს ციხის ადმინისტრაცია.
მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების შუამდგომლობით #5 პენიტენციურმა დაწესებულებამ უდოს კომისიას მიმდინარე წლის 12 იანვარს მიმართა.
შუამდგომლობაში #5 პენიტენციური დაწესებულება მიუთითებდა შემდეგ გარემოებებზე:
„დაწესებულებაში ყოფნის პერიოდში მზია ამაღლობელი ძირითადად სარგებლობს საბიბლიოთეკო მომსახურებით, თავისუფალ დროს დაკავებულია კითხვით და წერით. ამჟამად დაასრულა იაპონური ენის შემსწავლელი ონლაინკურსი. აღიარებს მომხდარ ფაქტს, თუმცა ამ შემთხვევას არ მიაკუთვნებს სისხლის სამართლის დანაშაულს.
ფსიქოლოგთან ინტერვიუირების პროცესში არ გამოკვეთილა მიდრეკილება ემოციური აგრესიისაკენ, ანტისოციალური ქცევისაკენ, ფსიქოლოგიური მოწყვლადობისაკენ. არ გამოკვეთილა რომელიმე ეს რისკ-ფაქტორი.
არის კეთილგანწყობილი თანამოსაუბრის მიმართ. ვიზუალურად მოწესრიგებული. დიალოგში ერთვის მარტივად, თხრობის სტილი თანმიმდევრული, ლოგიკურად აყალიბებს არგუმენტებს, ჯანსაღი კოგნიტური და სოციალური უნარებით.
აქვს მომავლის გეგმები. პირველ რიგში ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული გამოწვევების გამკლავება, უნდა აღიდგინოს შრომისუნარიანობა, ასევე გააგრძელოს მოღვაწეობა პროფესიულ ნიშაში.
შეთავაზებულ იქნა შემთხვევის მართვის პროცესში ჩართვა, თუმცა მან მოცემულ ეტაპზე უარი განაცხადა, რის მიზეზადაც მიუთითა მიმდინარე სასამართლო პროცესები, ხოლო პროცესების დასრულების შემდეგ, მან გამოხატა მზაობა ჩაერთოს ფსიქო-სარეაბილიტაციო პროგრამებში.
სასჯელის მოხდის პერიოდში დისციპლინური სახდელი არ დაკისრებია, ადმინისტრაციის მიერ წახალისებულია ორჯერ ხანმოკლე პაემნის უფლებით.
შემჩნეული არ არის დაწესებულების დღის განრიგის და რეჟიმის დარღვევებში, ასრულებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ მოვალეობებს.
კარგი ურთიერთობა აქვს მსჯავრდებულებთან, არ არის კონფლიქტური, თავაზიანია თანამშრომლებთან მიმართებაში. წარსულში არ არის ნასამართლევი“.
შუამდგომლობა 2026 წლის 9 მარტს განიხილა პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივმა საბჭომ, რომელიც 4 წევრისაგან შედგება:
საბჭოს თავმჯდომარე თამარ გელოვანია (სპეციალური პენიტენციური სამსახურის წარმომადგენელი)
წევრები: მარინა ყუფარაძე (სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი),
ხატია თადიაშვილი (პრობაციის ეროვნული სააგენტოს წარმომადგენელი)
დავით ბუღაძე (საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, იუსტიციის სასწავლო ცენტრი).
მიუხედავად პენიტენციური დაწესებულების მიერ წარდგენილი დადებითი დახასიათებისა, კომისიამ უარი თქვა ვადაზე ადრე გათავისუფლებაზე.
გადაწყვეტილებაში კი მიუთითა, რომ სასჯელის მოხდისას წახალისების ზომების გამოყენება არ მიაჩნია ამაღლობელის გათავისუფლების გადაწყვეტილებისთვის გასათვალისწინებელ გარემოებად.
საბჭოს გადაწყვეტილება მზია ამაღლობელს 30 მარტს ჩაჰბარდა.
„პენიტენციური დაწესებულების ადმინისტრაციიდან მოწოდებული მასალების თანახმად, მზია ამაღლობელი დღემდე არ ნანობს მის მიერ ჩადენილ ქმედებას – ანუ კვლავ დემონსტრაციულად რჩება იმ აზრზე, რომ მისი ქმედება არ წარმოადგენს დანაშაულს.
ასევე იგი სხვადასხვა მიზეზის მოშველიებით არ ერთვება ადმინისტრაციის მხრიდან მისთვის შეთავაზებულ სოციალურ პროგრამებში, რაც პირდაპირპროპორციულად არის დაკავშირებული მსჯავრდებულის რესოციალიზაციის პროცესთან.
ამ კრიტერიუმზე მსჯელობისას საბჭომ განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია სწორედ იმ გარემოებას, რომ დღეის მდგომარეობით, სასჯელის მოხდილმა ნაწილმა არანაირი გავლენა არ მოახდინა მზია ამაღლობელის რესოციალიზაციის პროცესზე,“ – წერია პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივი საბჭოს გადაწყვეტილებაში.
თავის გადაწყვეტილებაში საბჭო მიუთითებს, რომ „სასჯელის მიზანს წარმოადგენს სამართლიანობის აღდგენა. სამართლიანობის აღდგენის მიზანი კი მიღწეულია მაშინ, როცა სასჯელი საზოგადოებასა და დაზარალებულ პირს უბრუნებს სამართლიანობის უზენაესობის შეგრძნებას”.
საბჭომ დაადგინა, რომ მზია ამაღლობელის პირობით ვადამდე გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღება “იქნება იმ მრავალრიცხოვანი სამართალდამცავის უპატივცემულობა, რომლებიც იცავენ ქვეყნის მართლწესრიგისა და კანონისადმი პატივისცემას“.
პენიტენციური სამსახურის ქალ მსჯავრდებულთა საქმეების განხილვის ადგილობრივმა საბჭომ დააადგინა, რომ მზია ამაღლობელის მიერ მოხდილმა სასჯელმა (14 თვე პატიმრობა) ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიერ ჩადენილი ქმედების გაცნობიერება, საზოგადოებრივი უშიშროების დაცვა და სამართლიანობის აღდგენა.
ცნობისათვის, პირობით ვადამდე გათავისუფლების საკითხის განხილვა საბჭოს მიერ დანიშნული სასჯელის ნახევრის მოხდის შემდგომ ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში (მზია ამაღლობელისთვის ბრალად შერაცხული ქმედება, სსკ-ის 353 ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედებაა) არის სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის და პენიტენციური კოდექსის იმპერატიული ნორმა, დანაწესი ,რისთვისაც არ მოითხოვება მსჯავრდებულის ან მისი ადვოკატის მიმართვა ან თანხმობა.
საკითხი განიხილება სასჯელის მოხდის დაწესებულების შუამდგომლობის საფუძველზე.
სასჯელაღსრულების დაწესებულება ვალდებულია ამგვარი შუამდგომლობით მიმართოს საბჭოს სასჯელის ნახევრის მოხდისთანავე.
პირობით ვადაზე ადრე გათავისუფლებისთვის კანონი არ ითხოვს დანაშაულის აღიარებას ან სინანულს.
მზია ამაღლობელის დაპატიმრების და შემდეგ მთელი სასამართლო პროცესების განმავლობაში „ქართული ოცნების“ მაღალჩინოსნები საჯარო განცხადებებში მისგან ბოდიშის მოხდას და მონანიებას ითხოვდნენ.
მზია ამაღლობელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში გაასამართლეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო. 2025 წლის 6 აგვისტოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მზია ამაღლობელს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.
სახალხო დამცველის ახალი ანგარიშის მიხედვით, ე.წ. ქურდულ სამყაროს ისევ აქვს გავლენა ციხეებში. ომბუდსმენს პატიმრებმა უთხრეს, რომ პრივილეგირებული პატიმრები „მაღალი კრიმინალური სტატუსის გამოყენებით“ ციხის ადმინისტრაციასთან არიან დაახლოებული.
„ამ პრაქტიკის არსებობა – ადმინისტრაციასთან დაახლოებული, პრივილეგირებული პატიმრები, მაღალი კრიმინალური სტატუსის გამოყენებით, გავლენას ახდენენ სხვა პატიმრებზე, აგვარებენ კონფლიქტებს და, მათ შორის, იძულების გზით აგროვებენ ე.წ. ობშიაკს, – დაადასტურეს იმ პატიმრებმა, რომლებსაც 2025 წელს მოუწიათ ზემოაღნიშნულ დაწესებულებებში ყოფნა,“ – აღნიშნულია სახალხო დამცველის ახალ ანგარიშში, სადაც 2025 წლის მონაცემებია მოცემული.
ციხეებში გავრცელებული პრაქტიკა აღწერილია ომბუდსმენის ანგარიშის სქოლიოში.
სახალხო დამცველის ინფორმაციით, ე.წ. მაყურებლების გავლენა პრობლემაა მე-14, მე-15 და მე-17 დაწესებულებებში.
„პატიმრების ძალადობისგან დაცვის თვალსაზრისით კვლავ გამოწვევად რჩება №14, №15 და №17 დაწესებულებებში პრივილეგირებული პატიმრების [ე.წ. მაყურებლების] დაწესებულებების მართვაში არაფორმალური მონაწილეობა, რაც არასათანადო მოპყრობის სერიოზულ საფრთხეს წარმოშობს და პატიმართა შორის ფიზიკურ და მძიმე ფსიქოლოგიურ ძალადობას იწვევს.
განსაკუთრებით საყურადღებოა, რომ სპეციალურმა პრევენციულმა ჯგუფმა პატიმრებისგან №11 არასრულწლოვანთა სარეაბილიტაციო დაწესებულებაში პატიმართა არაფორმალური იერარქიის არსებობის შესახებაც მიიღო ინფორმაცია.
არასრულწლოვან პატიმრებს შორის კრიმინალური სუბკულტურის გავლენების და მისი დაძლევის აუცილებლობაზე საუბრობდა ამავე დაწესებულების ერთ-ერთი თანამშრომელიც.
წამების პრევენციის ევროპული კომიტეტი თავის ანგარიშებში არაფორმალური ლიდერებისთვის უფლებამოსილების დელეგირების ფაქტებსა და ნახევრად ღია ტიპის დაწესებულებებში დამკვიდრებულ კრიმინალურ სუბკულტურაზე მიუთითებს. №17 და №14 დაწესებულებებში პატიმრების არაფორმალური იერარქიის აშკარა ნიშნებზე საუბრობს გაეროს წამების პრევენციის ქვეკომიტეტიც,“ – აღნიშნულია ომბუდსმენის ახალ ანგარიშში.
———
2026 წლის 19 მარტს ხელვაჩაურში ჩატარებულ სპეცოპერაციიის დროს აჭარაში, ძირითადად კი, ხელვაჩაურში 72 პირი დააკავეს „ქურდულ სამყაროსთან“ კავშირის ბრალდებით. 72 ბრალდებულთაგან 38 პირი მხოლოდ ერთი სოფლიდან – შარაბიძეებიდანაა.
The European Court of Human Rights has registered a third application submitted on behalf of Mzia Amaglobeli, founder of Batumelebi&Netgazeti, concerning ill-treatment that took place on January 12, 2025.
The application was submitted by the Georgian Young Lawyers’ Association (GYLA). It was submitted on March 4, 2026, and the ECHR registered the case within one week, on March 11, 2026. GYLA was notified of the registration on April 1.
The European Court of Human Rights is already reviewing two cases concerning Mzia Amaglobeli.
The first case concerns the unlawful use of detention against her as a preventive measure, for which GYLA has already submitted a written response challenging the state’s position.
The second case, relating to Amaglobeli’s administrative detention and associated violations, has also been registered by the European Court.
In relation to the third application, GYLA describes the events as follows:
“On January 12, 2025, around 1 a.m., police at the entrance of the Adjara Police Department unlawfully and violently detained Mzia Amaglobeli, causing her physical injuries and tearing her jacket. Upon being brought into the police compound, the Batumi Police Chief, Irakli Dgebuadze, verbally insulted her, cursed at her, and threatened her with arrest under criminal code. He also attempted physical violence against Mzia in the police compound, but officers restrained him.
The ill-treatment continued inside the police department. Additionally, Mzia Amaglobeli was denied access to a lawyer for several hours, searched without the presence of her attorneys, and had handcuffs applied behind her back in a humiliating manner, although there was no justification for this.”
In the third complaint filed with the European Court, GYLA argues that Mzia Amaglobeli’s fundamental rights under the Convention were violated, including:
Article 3 (substantive)— prohibition of torture and inhuman or degrading treatment, in conjunction with Article 14 — prohibition of discrimination Article 3 (procedural) — ineffective investigation Article 8 — right to respect for private and family life, in conjunction with Article 14 Article 13 — right to an effective remedy, in conjunction with Article 3
GYLA explains:
“Degrading treatment(Article 3 substantive, in conjunction with Article 14): Unjustified use of physical force by police, causing injuries, spitting in her face, denying water and toilet access, and severe verbal abuse on gender grounds constituted degrading treatment. These acts aimed to humiliate Mzia Amaglobeli for discriminatory reasons.
Ineffective investigation (Article 3 procedural): The state failed to ensure an independent and objective investigation of the ill-treatment. For example, investigators only reviewed video footage from one police entrance, which did not show Mzia being brought inside.
The investigation’s ineffectiveness is further highlighted by the Ministry of Internal Affairs’ public safety management center (“112”) replying that requested footage of the building perimeter for the relevant period was unavailable.
The investigation also failed to request documentation from Batumi City Hall showing that external surveillance cameras covering the entrance and courtyard were installed only after January 11, 2025.
It did not examine the reasons and actual circumstances behind the violation of Amaglobeli’s right to legal defense, and one expert report remains unreviewed.
False testimonies by police officers were left unaddressed. For example, Irakli Dgebuadze claimed he remained at the protest after detention, but footage shows him accompanying and verbally abusing her in the courtyard. Officers Berdia Peradze and Giorgi Bzhalava falsely claimed to have participated in the arrest, while footage shows Bzhalava was not involved. The investigation also failed to identify or question actual officers who witnessed the ill-treatment.
Despite Dgebuadze admitting at trial that he verbally abused Mzia Amaglobeli, she has not been recognized as a victim.
Violation of privacy and family life (Article 8, in conjunction with Article 14): Searches conducted without a lawyer and handcuffing her behind her back without any security risk constituted an unjustified and disproportionate interference with her privacy. These measures were applied solely to humiliate her, in a cynical and gender-discriminatory manner, exceeding legal boundaries.
Right to an effective remedy (Article 13, in conjunction with Article 3): There is no effective mechanism in Georgia for a person to obtain victim status. After the Special Investigation Service was dissolved, the case was transferred to the Adjara Prosecutor’s Office, revealing flawed practices.
Specifically, the prosecutor’s office failed to respond in writing to requests for victim status, and the courts, adopting a formalistic approach, refused to consider complaints, claiming no written denial from the prosecution existed. This left Mzia Amaglobeli without real means of protection, making it impossible to remedy the violated rights at the national level.”
Mzia Amaglobeli was prosecuted in the Batumi City Court for slapping Batumi Police Chief Irakli Dgebuadze. On August 6, 2025, Judge Nino Sakhelashvili sentenced her to two years of imprisonment.
The Kutaisi Court of Appeal upheld the verdict. The decision was made by three judges: Nikoloz Margvelashvili,Marina Siradze, and Nana Jokhadze. The Supreme Court did not review Amaglobeli’s appeal.
This decision was taken by the three judges of the Supreme Court’s Criminal Chamber: Levan Tevzadze, Merab Gabinashvili, and Mamuka Vasadze.
ბათუმელი ექიმი თამარ ნაკაშიძე ცხოველთა მოყვარულებს ძაღლების საყელოების გრავირებას უფასოდ სთავაზობს.
მისი თქმით, გრავირებული საყელოები ცხოველებს დაიცავს იმისგან, რომ ისინი ვინმემ დაუკითხავად არ აიყვანოს ქუჩიდან და არ დატოვოს მიუსაფარ ადგილებში.
„მთელი ოჯახი შეშფოთებული ვართ იმით, რაც ჩვენი ოთხფეხა მეგობრების ირგვლივ ხდება, რადგან მეც მყავს სახლში ორი ძაღლი.
მე და ჩემი მეუღლე ექიმები ვართ, მაგრამ ბათუმში გვაქვს დანადგარი და ვამზადებთ შინაური ცხოველებისთვის გრავირებულ ჟეტონებს, რომელზეც ცხოველის სახელი და მეპატრონის ტელეფონის ნომერია ამოტვიფრული.
ეს ჩვენი პატარა ოჯახური ბიზნესი და ჰობია. თუმცა, შეგვიძლია ბათუმში მცხოვრებ ცხოველთა მოყვარულებს უფასოდ დავუმზადოთ ასეთი ჟეტონები და ასე დავიცვათ ისინი, რომ აღარ აიყვანონ ისინი ქუჩიდან.
ძაღლი, რომელიც დადის ქუჩაში და არ აქვს რაიმე ნიშანი, რომ მას ჰყავს მეპატრონე ან შემკედლებელი, ხელს ჰკიდებენ და მიჰყავთ. მაგრამ თუ ძაღლს ექნება ჟეტონი, უნებართვოდ ვეღარ გადაიყვანენ“, – ამბობს „ბათუმელებთან“ თამარ ნაკაშიძე.
რა მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ ჟეტონზე ვინმე თავის ნომერს მიუთითებს, თუმცა შემდეგ აღარ იზრუნებს ამ ძაღლზე? – ვკითხეთ თამარს.
მისი თქმით, თუ საზოგადოება გარკვეულ პასუხისმგებლობას არ იგრძნობს მიუსაფარი ცხოველების მიმართ, მაშინ ისინი მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდებიან.
„მათი ბოლო იქნება კრემატორიუმი. როგორმე გავერთიანდეთ ბათუმელები და ერთად მოვიფიქროთ რამე. მე და ჩემმა მეუღლემ, ამჯერად ეს მოვიფიქრეთ – ჟეტონების გაკეთება ძაღლებისთვის, რომ ამ ფორმით მაინც შევძლოთ მათი გადარჩენა. ვიფიქრეთ, რომ თუ საყელური ექნება ძაღლს, მას გვერდს აუვლიან და აღარ გადაიყვანენ სხვაგან“, – ამბობს თამარ ნაკაშიძე.
მისი აზრით, მიუსაფარ ცხოველებთან დაკავშირებული პრობლემების მოგვარება სახელმწიფოს პირველ რიგში მეპატრონეების აღრიცხვიდან უნდა დაეწყო, რომ სცოდნოდა რამდენი ძაღლი ცხოვრობს შინაურ გარემოში და ქუჩაში აღმოჩენის შემთხვევაში ადვილად მომხდარიყო მეპატრონის იდენტიფიცირება.
„მეპატრონეებიდან უნდა დაწყებულიყო აღრიცხვა და კონტროლი, რომ ეს ძაღლები სახლიდან ქუჩაში აღარ აღმოჩნდნენ. ჩვენც ვხედავთ რამდენი ძაღლი დარბის ქალაქში. რამდენი ჰასკი გამოაგდეს გარეთ – მობეზრდათ. არ ვიცი, ეს როგორი ადამიანობაა.
ბევრს საყელოს გარეშე ჰყავს გაშვებული ძაღლი და ასეთი ცხოველებიც მიჰყავთ ხოლმე. ამიტომ, აუცილებელია პატრონიან ძაღლებსაც ჰქონდეთ ჟეტონი, სადაც ეწერება ძაღლის სახელი და პატრონის ნომერი.
კარგი იქნებოდა სახელმწიფოს ამაშიც ჩაედო გარკვეული რესურსი საწყის ეტაპზე მაინც, სანამ პირდაპირ ცხოველების დაჭერაზე გადავიდოდა. დარწმუნებული ვარ, გამოუჩნდებოდათ ამ ძაღლებს მზრუნველები“, – გვეუბნება ის.
თამარ ნაკაშიძე ბათუმში, ლუკა ასათიანის 105 ნომერი ცხოვრობს. „აქ გვიდგას გრავირების დანადგარიც და თუკი ვინმეს სურს, შინაური ან მიკედლებული ცხოველისთვის ჟეტონი დავუმზადოთ, შეუძლიათ დაგვიკავშირდნენ“, – ამბობს თამარი.
სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ ძაღლის საიდენტიფიკაციო საყურეების [ბირკა/საჭდე] და საყურის დასამაგრებელი ხელსაწყოს – აპლიკატორის შესყიდვაზე ელექტრონული ტენდერი გამოაცხადა.
სააგენტო 43 500 კომპლექტს საყურეს და 30 ცალ აპლიკატორს მაქსიმუმ 44 237 ლარად იყიდის. ტენდერში წინადადებების მიღება 2026 წლის 12 აპრილს დაიწყება და 14 აპრილს დასრულდება.
ტენდერის პირობის მიხედვით:
„საყურე ნიშანი უნდა შედგებოდეს ყვითელი ფერის, ერთი და იგივე საიდენტიფიკაციო ნომრის მქონე, ერთმანეთთან შეერთებადი/ჩაკეტვადი დედალი და მამალი ნაწილებისაგან. უნდა იყოს ელასტიკური, დამზადებული თერმოპლასტიკური პოლიურეთანის მასალისაგან, რომელიც შესაძლოა, შეიცავდეს უჟანგავი ლითონის ჩანართებს, ან დაბოლოებებს. უნდა იყოს ერთჯერადი გამოყენებისა და მდგრადი მაღალი და დაბალი ტემპერატურის მიმართ.
ამასთან, უნდა იძლეოდეს მასზე დატანილი ინფორმაციის წაკითხვის შესაძლებლობას ცხოველის სიცოცხლის განმავლობაში. საყურე ნიშანი დამაგრებისას არ უნდა საჭიროებდეს ცხოველის ყურის წინასწარ სავალდებულო დამუშავებას, დამაგრების შემდეგ არ უნდა იწვევდეს ტკივილს, ალერგიულ რეაქციებს, შეშუპებას, ანთებით პროცესებს, დაჩირქებას, ქსოვილის ნეკროზს და სხვა.
საყურის დიამეტრი უნდა იყოს – არანაკლებ 28 მმ – არაუმეტეს 30 მმ; ცხოველის იდენტიფიკაციისათვის არ უნდა გააჩნდეს ასაკობრივი შეზღუდვა. შეერთების/ჩაკეტვის შემდეგ დედალ და მამალ ნაწილებს შორის მანძილი უნდა იყოს არანაკლებ 7 მმ;
საყურე ნიშნის ორივე ნაწილზე აღნიშნული უნდა იყოს ცხოველის საიდენტიფიკაციო 8 ციფრიანი ნომერი არაბული ციფრებით. საყურე ნიშნები მარკირებული უნდა იყოს შემდეგი არაგანმეორებადი, მზარდი, თანამიმდევრული ნუმერაციით: GE 439 04001-დან GE 439 47500 ჩათვლით; ამოტვიფრული სიმბოლოები უნდა იყოს გარჩევადი წყლით, ან თეთრი სპირტით სველი ჩვრით გაწმენდის შემდეგაც…
მწარმოებელმა უნდა გასცეს საგარანტიო წერილი, რომლითაც აიღებს ვალდებულებას, იგივე მარკირებით არ დაამზადოს საყურე ნიშნები სხვა დამკვეთისთვის. მიმწოდებელი ვალდებულია, უზრუნველყოს აღნიშნული საგარანტიო წერილის წარმოდგენა“.
ტენდერში მონაწილე პრეტენდენტმა, „ფასების ცხრილის უნდა მიუთითოს შესყიდვის ობიექტის დასახელება/მოდელი, იმ შემთხვევაში თუ შემოთავაზებულ შესყიდვის ობიექტს არ გააჩნია მოდელი, უნდა გააკეთოს ჩანაწერი აღნიშნულის შესახებ, მაგ: „ცხოველის საყურე/ბირკა (მოდელი არ გააჩნია)“.
სააგენტომ საყურეები და აპლიკატორები ტენდერში გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებიდან 60 დღის ვადაში უნდა მიიღოს.
სურსათის ეროვნული სააგენტოს ძაღლის დასაჭერი სახელურიანი 364 ცალი მარყუჟის შესყიდვაზეც აქვს ტენდერი გამოცხადებული.
მარყუჟების შესყიდვაზე სააგენტომ ელექტრონული ტენდერი 436 800 ლარით გამოაცხადა, ანუ 1 ცალი მარყუჟის შესყიდვის მაქსიმალური ფასი 1 200 ლარია.
განახლება:ტენდერებში წინადადებების მიღება 2026 წლის 14 აპრილს დასრულდა.
შესყიდვების პორტალის მიხედვით ამ დროისთვის სააგენტოს შპს „ჯგ 20.26“ მარყუჟებს 95 500 ლარად სთავაზობს. აღნიშნული კომპანია 2026 წლის 10 მარტსაა რეგისტრირებული, ანუ ტენდერის გამოცხადებამდე 15 დღით ადრე. კომპანიის წილებს ფლობენ მარიამი ჭიპაშვილი /საქართველო/და ირაკლი ჯალაღონია /ორმაგი მოქალაქე საქართველო, რუსეთის ფედერაცია/. კომპანიის დირექტორია ირაკლი ჯალაღონია.
ძაღლის საიდენტიფიკაციო საყურეებს კი სააგენტოს შპს „უნიფორმ თრეიდი“ სთავაზობს 19 575 ლარად. ეს კომპანია 2024 წელსაა რეგისტრირებული. მისი მესაკუთრე და დირექტორია ჯუმბერ ყიფიანი.
ორთავე კომპანია სააგენტოს ჩინურ პროდუქციას სთავაზობს.
ტენდერები შერჩევა-შეფასების ეტაპზეა, შესაბამისად, ჯერ უცნობია მონაწილეობენ თუ არა მათში სხვა პრეტენდენტებიც.
სურსათის ეროვნული სააგენტო აცხადებს, რომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა მიმდინარეობს, რომელიც ითვალისწინებს მიუსაფარი ცხოველების ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, კასტრაცია/სტერილიზაციას და ერთიან ბაზაში რეგისტრაციას.
თუმცა, როგორც ცხოველთა უფლებადამცველები აცხადებენ, სააგენტო ქუჩიდან აყვანილ ძაღლებს ბუნებრივ არეალში აღარ აბრუნებს და ხშირად მიტოვებულ ადგილებში ტოვებს, რაც ცხოველების მიმართ არაჰუმანური მოპყრობაა. ისინი ცხოველების გაუჩინარებაზეც საუბრობენ.
რა ხდება მიუსაფარ ძაღლებთან დაკავშირებით
თბილისში, ფილარმონიასთან მოქალაქეები გამოექომაგნენ მიუსაფარ ძაღლს, რომელიც ცხოველთა მონიტორინგის სამსახურმა დაიჭირა და წაიყვანა. სამსახურის წარმომადგენელმა მათ უთხრა, რომ ძაღლი ცოფზე ასაცრელად მიჰყავდა.
მოქალაქეები პროცესს ეჭვის თვალით უყურებდნენ ბოლო დღეებში გავრცელებული ცნობების ფონზე:
დღეს, 2 აპრილს, მოქალაქეები თბილისში ცხოველთა მუნიციპალურ თავშესაფართანაც შეიკრიბნენ:
მოგვიანებით თბილისის მერია გამოეხმაურა ცხოველთა თავშესაფართან მიმდინარე აქციას და განაცხადა, რომ მოქალაქეთა ჯგუფი შენობაში თვითნებურად შეიჭრა და ხელი შეუშალა თავშესაფრის ვეტერინარებს საქმიანობაში.
სურსათის ეროვნული სააგენტო ცხოველების გაქრობის / შესაძლო დაწვის შესახებ ინფორმაციას უსაფუძვლოს უწოდებს და აცხადებს, რომ „მსგავსი ხასიათის ტყუილების ტირაჟირება ყოველგვარ მორალურ ზღვარს სცდება და წარმოადგენს საზოგადოების შეცდომაში შეყვანის მიზანმიმართულ მცდელობას“.
აქციებს პერიოდულად მართავენ ცხოველთა მოყვარულები, დამცველები და კინოლოგები ბათუმშიც.
მათი მთავარი მოთხოვნა ამ ეტაპზე არის ის, რომ კანონმდებლობიდან ამოიღონ ჩანაწერი, რომელიც ქუჩაში აყვანილი ცხოველის გარკვეულ ლოკაციაზე უკან დაბრუნებას გამორიცხავს.
„თუ ჩვენ გვექნება სწორი პოლიტიკა, აღვრიცხავთ ყველა პატრონიან ძაღლს და კატას, გვეცოდინება რამდენი პატრონიანი შინაური ცხოველი გვყავს ქვეყანაში, ავტომატურად ყველა მიტოვებულ შინაურ ცხოველზე გვექნება ინფორმაცია, თუ ვინ მიატოვა და მისი მეპატრონეები შესაბამის სანქციებს მიიღებენ.
თუ ქუჩაში არსებული მიუსაფარი მდედრი ძაღლების 70% გასტერილდა, მიუსაფრების რაოდენობა საგრძნობლად დაიკლებს და რა თქმა უნდა, შედეგი დაიდება. ამათ კი ყველაფერი დაიწყეს უკუღმა და არასწორად“, – ამბობს ცხოველთადამცველი მარიამ შეყილაძე.
დღეს, 2 აპრილს, აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პოსტზე „ქართული ოცნების“ წევრი ცოტნე ანანიძე აირჩიეს. ანანიძის გარდა სხვა კანდიდატურა არ ყოფილა წარდგენილი.
ყოფილმა თავმჯდომარემ, დავით გაბაიძემ ეს პოსტი 30 მარტს დატოვა. გაბაიძე ჯერჯერობით რჩება უმაღლესი საბჭოს რიგით წევრად, თუმცა როგორც მან ბრიფინგზე განაცხადა, არ არის გამორიცხული, რომ წევრის სტატუსიც დატოვოს.
დავით გაბაიძე აჭარის მთავრობის ყოფილი თავმჯდომარის, თორნიკე რიჟვაძის ახლობელია. რიჟვაძემ, ოფიციალური ვერსიით, გასული წლის 7 ივლისს ცეცხლსასროლი იარაღით თვითმკვლელობა სცადა. თორნიკე რიჟვაძე სამკურნალოდ გერმანიაში გადაიყვანეს, თუმცა ამ ეტაპზე უცნობია, სად იმყოფება ის თავის ოჯახთან ერთად.
დავით გაბაიძის თანამდებობიდან წასვლას სწორედ რიჟვაძის ირგვლივ განვითარებულ მოვლენებს უკავშირებენ, თუმცა თავად დავით გაბაიძე ამას გამორიცხავს.
რაც შეეხება ცოტნე ანანიძეს, ის „ოცნების“ უმაღლეს საბჭოში ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტს იკავებდა, ამ თანამდებობაზე ის ასევე „ოცნების“ წევრმა, ლაშა სირაბიძემ შეცვალა.
Starting April 3, 2026 holders of Georgian diplomatic, official, or service passports will require a visa to enter Switzerland. The decision was made by the Swiss Federal Council at its meeting on April 1.
Although Switzerland is not a member of the European Union, it has aligned itself with a decision taken by Brussels on this issue.
According to Switzerland’s foreign ministry,The measure is a further development of the Schengen acquis and will remain in place for 12 months. Other Georgian nationals are not affected.
“The Europan Union (EU) has recently reinforced its visa suspension mechanism for third countries, enabling it to temporarily impose visa requirements on new grounds. These include a deterioration of external relations with a third country due to a violation of human and fundamental rights.
The EU has decided to invoke these new provisions with regard to Georgia. Citing legislative changes adopted by Georgia last year, the EU has suspended visa-free travel for Georgian diplomats and public officials for a period of 12 months.
The EU decision constitutes a further development of the Schengen acquis, which Switzerland is obliged to adopt. The move involves amending the Ordinance on Entry and the Granting of Visas. Furthermore,several articles in the agreement between Switzerland and Georgia aimed at facilitating the issuance of visas are being suspended,” reads the statement.
თიბისი კონცეპტს და WM-ს (დაგროვილი კაპიტალის მართვა) საერთაშორისო საფინანსო გამოცემა Euromoney-ს ოთხი ჯილდო გადაეცა, მათ შორისაა მთავარი ჯილდო ნომინაციაში „ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის საუკეთესო პერსონალური საბანკო მომსახურება“. ბანკი ამ ჯილდოს მფლობელი რეგიონის მასშტაბით პირველად გახდა.
თიბისის პერსონალურმა საბანკო მომსახურებამ გამარჯვება მოიპოვა Euromoney-ის ჯილდოს კიდევ სამ კატეგორიაში:
„საქართველოში საუკეთესო პერსონალური საბანკო მომსახურება“,
„საქართველოში საუკეთესო პრემიალური საბანკო მომსახურება“
„საქართველოში საუკეთესო მაღალშემოსავლიანი მომხმარებლების მომსახურება“
Euromoney უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტია ფინანსური ინდუსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე ავტორიტეტულ და გავლენიან გამოცემად ითვლება. მისი ჯილდოები ეფუძნება არა მხოლოდ ფინანსურ მაჩვენებლებს, არამედ მომხმარებელზე ორიენტირებულ სტრატეგიას, ინოვაციებსა და სერვისის ხარისხს.
„წელს, პირველად მოვიპოვეთ რეგიონის მასშტაბით Euromoney-ს მთავარი ჯილდო ნომინაციაში „ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის საუკეთესო პერსონალური საბანკო მომსახურება“. ვულოცავ თიბისი კონცეპტის და თიბისი Wealth Management-ის გუნდის წევრებს ამ გამარჯვებას, ეს თიბისის კიდევ ერთი საერთაშორისო აღიარებაა“ – გიორგი თხელიძე, თიბისის გენერალური დირექტორი.
თიბისი კონცეპტი მომხმარებლის ყოველდღიურობის გასამარტივებლად მუდმივად ავითარებს ინოვაციურ პროდუქტებს, ქმნის სრულ ფინანსურ ეკოსისტემას და ექსკლუზიური შეთავაზებებით უნიკალურ გამოცდილებას უქმნის თავის მომხმარებლებს.
თიბისი ბანკმა, 2006 წელს, საქართველოში პირველმა დანერგა პერსონალური საბანკო მომსახურება და პროფესიონალთა გუნდისა და თანამედროვე ტექნოლოგიების შერწყმით, დღესაც აგრძელებს მომხმარებელზე ორიენტირებული, ინოვაციური პროდუქტების განვითარებას.
აღნიშნულ ნომინაციებში თიბისი კონცეპტის გამარჯვება კიდევ ერთხელ უსვამ ხაზს, რომ თიბისის მომსახურება არა მხოლოდ საერთაშორისო სტანდარტებს აკმაყოფილებს, არამედ რეგიონში არსებულ წამყვან ფინანსურ ინსტიტუტებს შორის ბაზრის ერთ-ერთი ლიდერი და აღიარებული ბრენდია.
Judge Tornike Kapanadze has dismissed the administrative offence case against Tabula journalist Mariam Kuprava, who had been accused of “artificially blocking the road” while covering the weekly protest, the “Saturday March.” Kuprava had faced up to 15 days of administrative detention, even though video evidence presented by the Ministry of Internal Affairs showed that she was clearly identifiable as a journalist, wearing a press badge and a “PRESS” armband.
During the March 30 hearing, a representative of the Ministry of Internal Affairs argued that, because Kuprava was not actively filming or photographing at a given moment, she had ceased to act as a journalist and had instead become a protester. The representative requested additional time to submit longer video footage to support this claim.
On April 2, the Ministry presented extended video evidence but failed to demonstrate that Kuprava was not engaged in photo or video recording, as they had claimed. This was sufficient for the judge to conclude that she had been performing her journalistic duties.
Despite the favorable outcome, Mariam Kuprava maintains that journalism should not be narrowly defined as only filming or photographing. She emphasizes that it also includes observing events, gathering information, and speaking with people on the ground.
The case against Mediachecker journalist Ninia Kakabadze, concerning the events of November 3, 2025, has already been heard, and a decision is expected on April 21. Meanwhile, the case against Netgazeti journalist Mariam Dzidzaria concerning January 31, 2026 has been postponed, with a new hearing date yet to be announced, after the Ministry of Internal Affairs failed to submit the necessary evidence.
2 აპრილი აუტიზმის შესახებ ცნობიერების ამაღლების მსოფლიო დღეა.
სპეციალისტების განმარტებით, აუტიზმი ნეიროგანვითარების თავისებურებაა, რომელიც გავლენას ახდენს ადამიანის სოციალურ კომუნიკაციაზე, ურთიერთობებსა და გარემოს აღქმაზე.
აუტიზმის შესახებ ცნობიერების ამაღლებაზე საუბრობს „ბათუმის დამოუკიდებელი ცხოვრების ცენტრი“.
მათი განმარტებით, „აუტიზმი ყველა ადამიანში სხვადასხვანაირად ვლინდება. ზოგს შეიძლება ჰქონდეს განსაკუთრებული ნიჭი მათემატიკაში ან ხელოვნებაში, ზოგს კი სჭირდებოდეს მხარდაჭერა ყოველდღიურ კომუნიკაციაში. თუმცა, ყველას აერთიანებს ერთი რამ – სამყაროსთან ურთიერთობის ინდივიდუალური გზა“.
ცენტრის განცხადებით, აუტიზმთან დაკავშირებით არაერთი მითია გავრცელებული. მაგალითად, ის, რომ აუტიზმი დაავადებაა.
„სინამდვილეში, აუტიზმი არის ნეიროგანვითარების თავისებურება, რაც იმას ნიშნავს, რომ აუტიზმის მქონე ადამიანების ტვინი განსხვავებულად „მუშაობს“ და აღიქვამს სამყაროს.
„სხვაგვარად ფიქრი“ ნიშნავს ახალ იდეებსა და უნიკალურ ხედვას, რაც ჩვენს საზოგადოებას მხოლოდ ამდიდრებს. ამიტომ შეეცადეთ დააფასოთ ნეირომრავალფეროვნება.
აუტისტური სპექტრის მქონე ადამიანებს ისევე სჭირდებათ სიყვარული და მეგობრობა, როგორც ყველას. თუმცა, შესაძლოა კომუნიკაციისთვის განსხვავებულ ფორმებს იყენებდნენ.
მითია ისიც, რომ აუტიზმი არის აღზრდის ბრალი. რეალურად, აუტიზმის განვითარებაში მოქმედებს გენეტიკური და ბიოლოგიური ფაქტორების ერთობლიობა და მას არანაირი კავშირი არ აქვს მშობლების აღზრდის მეთოდებთან“.
ცენტრის განმარტებით, მნიშვნელოვანია საზოგადოებამ მხარი დაუჭიროს აუტიზმის მქონე ადამიანებს და „გაგებით მოეკიდონ ატიპურ ქცევას“.
„ხშირად ხმაური, მკვეთრი განათება ან ხალხმრავალ გარემოში ყოფნა აუტიზმის მქონე ადამიანისთვის შესაძლოა, სტრესული აღმოჩნდეს. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია ამ ფაქტორების უარყოფითი გავლენის შემცირებაზე ფიქრი“.
აშშ-ს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) (2020 წლის) მონაცემებით, აუტიზმის შემთხვევების დინამიკა მზარდია.
სახალხო დამცველის 2026 წლის ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში აუტიზმის მქონე პირები მათი უფლებებისა და თავისუფლებების განხორციელების პროცესში კვლავ არაერთი სისტემური გამოწვევის წინაშე დგანან.
„ამ დრომდე არ არის დანერგილი აუტიზმის მქონე პირთა ოჯახების ფსიქო-სოციალურ მხარდაჭერაზე ორიენტირებული სერვისები. საზოგადოებაში არსებული სტიგმის შემცველი დამოკიდებულება, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ჩართულობა და ინფორმაციის ნაკლებობა მნიშვნელოვნად აფერხებს აუტიზმის მქონე პირთა პოტენციალის სრულყოფილად რეალიზებას.
განსაკუთრებულ პრობლემას წარმოადგენს აუტიზმის მქონე პირთა ჯანმრთელობის დაცვის სერვისებზე წვდომა. სომატური ჯანმრთელობის სერვისების დაგეგმვის დროს უნივერსალური დიზაინის გაუთვალისწინებლობა, შემთხვევათა მოქნილი და მულტიპროფილური მართვის სისტემის არქონა, სამედიცინო სერვისების მიწოდების პროცესში გონივრული მისადაგების პრინციპის უგულებელყოფა, სამედიცინო პერსონალის ნაკლები ინფორმირებულობა და სათანადო კომუნიკაციის უნარ-ჩვევების არქონა – არსებითად აფერხებს აუტიზმის მქონე პირთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უფლებების დაცვას“ – წერს ომბუსმენი.
მისივე შეფასებით, მწვავედ დგას გეოგრაფიულად მისაწვდომის, ინდივიდუალურ საჭიროებებზე მორგებული, დამოუკიდებელი ცხოვრების ხელშემწყობი სერვისების დეფიციტი.
„მუნიციპალიტეტებში არსებული სამიზნე პროგრამები სრულყოფილად ვერ ფარავს აუტიზმის მქონე ბავშვთა საჭიროებებს, ხოლო აუტიზმის მქონე ზრდასრულ პირთა აბილიტაცია-რეაბილიტაციის პროგრამები კვლავ არ არის დანერგილი.
ხარისხიანი და უწყვეტი ინკლუზიური განათლების უზრუნველსაყოფად აუცილებელია სკოლამდელი აღზრდისა და ზოგადი განათლების მიწოდების პროცესში აუტიზმის მქონე ბავშვთა საჭიროებების სრულყოფილად გათვალისწინება. ასევე, ქცევის პოზიტიური მართვის მხარდამჭერი, ეფექტური, მიზნობრივი პროგრამების დანერგვა. მნიშვნელოვანია სახელმწიფოს მიერ მოხდეს აუტიზმის მქონე პირთა ღია შრომის ბაზარზე დასაქმების აქტიური ხელშეწყობაც“ – ნათქვამია ომბუდსმენის შეფასებაში.
ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მზია ამაღლობელის სახელით გაგზავნილი მესამე საჩივარი დაარეგისტრირა, რომელიც 2025 წლის 12 იანვარს განხორციელებულ არასათანადო მოპყრობას ეხება.
საჩივარი საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ 2026 წლის 4 მარტს გაგზავნა და ევროპულმა სასამართლომ საქმე 1 კვირაში, 2026 წლის 11 მარტს, უკვე დაარეგისტრირა.
ინფორმაცია რეგისტრაციის შესახებ ორგანიზაციას 1 აპრილს ეცნობა.
სტრასბურგის სასამართლოში საიას გასაჩივრებული აქვს მზია ამაღლობელის კიდევ 2 საქმე: პირველი საქმე (no. 13661/25) ეხება მზია ამაღლობელის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონო გამოყენებას, სადაც საიამ უკვე წარადგინა წერილობითი შეპასუხება სახელმწიფოს პოზიციაზე, ხოლო მეორე საქმის საჩივარი (no. 36304/25), რომელიც უკავშირდება მზია ამაღლობელის ადმინისტრაციულ დაკავებას და მასთან დაკავშირებულ დარღვევებს, ასევე, დარეგისტრირებულია
რაც შეეხება 4 მარტს გაგზავნილ საჩივარს:
„2025 წლის 12 იანვარს, დაახლოებით ღამის პირველ საათზე, აჭარის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელთან პოლიციამ მზია ამაღლობელი უკანონოდ და ძალადობრივი მეთოდებით დააკავა, რის შედეგადაც მან ფიზიკური დაზიანება მიიღო და დაეხა ქურთუკი. პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში შეყვანისას, ბათუმის პოლიციის უფროსი ირაკლი დგებუაძე, მას სიტყვიერ შეურაცხყოფას აყენებდა, აგინებდა და „სისხლით დაჭერით“ ემუქრებოდა. მან პოლიციის დეპარტამენტის ეზოში მზია ამაღლობელზე ფიზიკური ძალადობაც სცადა, თუმცა თანამშრომლებმა შეაკავეს.
მზია ამაღლობელის მიმართ არასათანადო მოპყრობა პოლიციის დეპარტამენტის შენობაში გაგრძელდა. გარდა ამისა, მზია ამაღლობელს რამდენიმე საათის განმავლობაში არ მიეცა უფლება, ესარგებლა ადვოკატის მომსახურებით, მას ჩხრეკა ადვოკატების დასწრების გარეშე ჩაუტარდა და ხელბორკილები, დამცირების მიზნით, ზურგს უკან დაადეს, იმის გათვალისწინებით, რომ ამის არანაირი საჭიროება არ ყოფილა,“ – წერს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია მზია ამაღლობელის დაკავების დეტალების აღწერისას.
ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში წარდგენილი მესამე საჩივრით საია დავობს, რომ მზია ამაღლობელის მიმართ დაირღვა კონვენციით გათვალისწინებული ფუნდამენტური უფლებები:
მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი (წამების, არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობის აკრძალვა) მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში (დისკრიმინაციის აკრძალვა),
მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი (არაეფექტიანი გამოძიება),
მე-13 (სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება) მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში.
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია განმარტავს:
„დამამცირებელი მოპყრობა (მე-3 მუხლის მატერიალური ნაწილი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის მხრიდან გამოყენებული გაუმართლებელი ფიზიკური ძალა, რამაც სხეულის დაზიანებები გამოიწვია, სახეში შეფურთხება, წყლის მიწოდებისა და საპირფარეშოთი სარგებლობის აკრძალვა და გენდერული ნიშნით განხორციელებული მძიმე სიტყვიერი შეურაცხყოფა წარმოადგენს ღირსების შემლახველ მოპყრობას.
აღნიშნული ქმედებები მიზნად ისახავდა მზია ამაღლობელის დამცირებას დისკრიმინაციული მოტივით.
არაეფექტიანი გამოძიება (მე-3 მუხლის პროცედურული ნაწილი): სახელმწიფომ ვერ უზრუნველყო მზია ამაღლობელის მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის დამოუკიდებელი და ობიექტური გამოძიება, კერძოდ, საგამოძიებო უწყებამ შეისწავლა მხოლოდ პოლიციის დეპარტამენტის ერთი შესასვლელის ვიდეოჩანაწერი, საიდანაც მზია ამაღლობელი შენობაში საერთოდ არ შეუყვანიათ.
გამოძიების არაეფექტიანობას კიდევ უფრო მკაფიოს ხდის ის გარემოება, რომ ადვოკატის წერილზე, არსებობდა თუ არა შენობის პერიმეტრზე ვიდეოჩანაწერები, შსს-ს საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მართვის ცენტრმა „112“-მა უპასუხა, რომ მოთხოვნილი პერიოდის ჩანაწერები საერთოდ არ მოიპოვებოდა.
გამოძიებამ არ გამოითხოვა ბათუმის მერიიდან დოკუმენტაცია, რომლითაც დადასტურდება, რომ გარე სათვალთვალო კამერა, რომელიც ბათუმის პოლიციის დეპარტამენტის შესასვლელსა და ეზოს აღბეჭდავს, დამონტაჟდა 2025 წლის 11 იანვრის შემდგომ.
ასევე არ შეისწავლა მზია ამაღლობელის დაცვის უფლების დარღვევის მიზეზები და რეალური გარემოებები. ასევე არ არის მიღებული ერთ-ერთი ექსპერტიზის პასუხი.
გამოძიებამ რეაგირების გარეშე დატოვა პოლიციელთა ცრუ ჩვენებები: ირაკლი დგებუაძე ამტკიცებდა, რომ დაკავების შემდეგ აქციაზე დარჩა, თუმცა ვიდეოკადრებში ჩანს, რომ იგი მზიას ეზოში გაჰყვა და აგინებდა.
ასევე, ბერდია ფერაძე და გიორგი ბჟალავა თავს დამკავებლებად ასახელებენ, მაშინ, როცა კადრებით დასტურდება, რომ ბჟალავას დაკავებაში მონაწილეობა არ მიუღია.
გამოძიებამ არ დააიდენტიფიცირა და არ გამოკითხა რეალური დამკავებლები, რომლებიც მზიას მიმართ განხორციელებული არასათანადო მოპყრობის უშუალო მოწმეები არიან.
მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო პროცესზე ირაკლი დგებუაძემ აღიარა, რომ სწორედ ის აგინებს მზია ამაღლობელს, მზია ამაღლობელი დღემდე არ არის დაზარალებულად ცნობილი.
პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის ხელყოფა (მე-8 მუხლი მე-14 მუხლთან ერთობლიობაში): პოლიციის შენობაში, ადვოკატის გარეშე ჩატარებული ჩხრეკა და ხელბორკილების გამოყენება ყოველგვარი უსაფრთხოების რისკის არარსებობის პირობებში, წარმოადგენს პირადი ცხოვრების დაცულობის უფლებაში გაუმართლებელ და არაპროპორციულ ჩარევას. ვინაიდან ეს ზომები მზია ამაღლობელის მიმართ მხოლოდ მისი დამცირების მიზნით, ცინიკური და გენდერულად დისკრიმინაციული მოტივით იქნა გამოყენებული და სცილდებოდა სამართლებრივ ფარგლებს.
სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება (მე-13 მუხლი მე-3 მუხლთან ერთობლიობაში): ქვეყნის შიგნით არ არსებობს ეფექტიანი მექანიზმი, რათა პირმა მიიღოს დაზარალებულის სტატუსი.
მას შემდეგ, რაც სპეციალური საგამოძიებო სამსახური გაუქმდა, საქმე აჭარის პროკურატურამ გადაიბარა და გამოიკვეთა მანკიერი პრაქტიკა.
კერძოდ, პროკურატურა მომჩივნის ადვოკატის მოთხოვნებს დაზარალებულის სტატუსის მინიჭების შესახებ წერილობით არ პასუხობს, სასამართლო კი, თავის მხრივ, ფორმალისტური მიდგომით უარს ამბობს საჩივრის განხილვაზე იმ მოტივით, რომ არ არსებობს პროკურატურის წერილობითი უარი. პროკურატურის მხრიდან პასუხის გაუცემლობამ და სასამართლოს ამგვარმა პოზიციამ მზია ამაღლობელი დატოვა დაცვის რეალური საშუალების გარეშე, რამაც შეუძლებელი გახადა დარღვეული უფლებების აღდგენა ეროვნულ დონეზე“.
მზია ამაღლობელი ბათუმის საქალაქო სასამართლოში გაასამართლეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისათვის სილის გაწვნის გამო. 2025 წლის 6 აგვისტოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა მზია ამაღლობელს 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.
შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის ინფორმაციით, 2026 წლის ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე რეგისტრაცია 6 აპრილს დაიწყება.
ამავე დღეს იწყება საერთო სამაგისტრო გამოცდებისთვის რეგისტრაციაც.
ცენტრის ინფორმაციით, აბიტურიენტებსა და მაგისტრატობის კანდიდატებს რეგისტრაციის გავლა ელექტრონულად, ცენტრის ვებგვერდზე – online.naec.ge 11 მაისის 18:00 საათამდე შეეძლებათ.
ცენტრის ინფორმაციით, აუცილებელია, აპლიკანტებმა 6 აპრილის 10:00 საათიდან 6 მაისის 18:00 საათამდე უზრუნველყონ ჩასაბარებელი საგნების (არანაკლებ ერთი საგნის) საფასურის გადახდა, რათა შეძლონ რეგისტრაციის დასრულება 11 მაისისთვის.
მათივე ინფორმაციით, აბიტურიენტებს საგამოცდო ქალაქისა და საგანმანათლებლო პროგრამების არჩევა და ცვლილება შეეძლებათ.
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში საბაკალავრო და სამაგისტრო საფეხურებზე, ასევე, სახელმწიფო პროფესიულ სასწავლებლებში სწავლა სრულად ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ.
„ქართული ოცნების“ სადავო რეფორმის მიხედვით, სტუდენტს აღარ ეძლევა სახელმწიფო გრანტი, რაც იმას ნიშნავს, რომ კერძო უნივერსიტეტების სტუდენტები სახელმწიფო დაფინანსებას ვეღარ მიიღებენ და სწავლის მთლიანი საფასურის გადახდა თავად მოუწევთ.
მართალია, „ოცნების“ ხელისუფლება ამბობს, რომ სტუდენტთა მიღების კვოტები არ შემცირდება, თუმცა „რეფორმის“ მიხედვით, მომავალი წლიდან სტუდენტებს აღარ ექნებათ არჩევანი, მათთვის სასურველ უნივერსიტეტებში ისწავლონ არჩეული პროფესია, რადგან „ერთი ქალაქი-ერთი ფაკულტეტის“ პრინციპის ფარგლებში, „ოცნება“ სახელწიფო უნივერსიტეტებს უფლებას არ აძლევს მსგავსი პროგრამები განახორციელონ.
წლის დასაწყისში რუსეთის მეცნიერებისა და უმაღლესი განათლების მინისტრი, ვალერი ფალკოვი ქვეყნის უდიდესი უნივერსიტეტების რექტორებს შეხვდა. ამ შეხვედრაზე მან განაცხადა, რომ სტუდენტური კონტინგენტის მინიმუმ 2%-მა თავდაცვის სამინისტროსთან კონტრაქტები უნდა გააფორმოს.
ამის შესახებ რუსული დევნილი მედია – дождь-ი ავრცელებს ინფორმაციას Faridaily-ზე დაყრდნობით. дождь-ი წერს, რომ ინფორმაცია ტელეგრამარხმა თავის მხრივ იმ ნაცნობ რექტორებზე დაყრდნობით მოამზადა, ვინც მინისტრთან შეხვედრას ესწრებოდა.
სხვა წყარომ ციმბირის ერთ-ერთი უნივერსიტეტიდან კი „ფალკოვის ციფრები“ დაასახელა.
როგორც გამოცემა აღნიშნავს, გასულ წელს რუსეთის უნივერსიტეტებში 2.2 მილიონი კაცი სწავლობდა. თუ უნივერსიტეტები განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მოთხოვნას დააკმაყოფილებენ, არმია მინიმუმ 44 000 კონტრაქტორ ჯარისკაცს მიიღებს. თუ მობილიზაცია შეეხება პროფესიულ სასწავლებლებსაც, მაშინ ეს ციფრი 76 ათასს მიაღწევს.
სტუდენტებს სთავაზობენ 5-მილიონიან კონტრაქტს ერთი წლის ვადით. მობილიზაცია ძირითადად შეეხება იმ სტუდენტებს, ვისაც დაბალი მოსწრება აქვთ ან ვინც ერთწლიანი აკადემიური შვებულების აღებას გეგმავს.
სტუდენტები შეუერთდებიან იმ დანაყოფებს, რომლებიც დრონებით იბრძვიან უკრაინის წინააღმდეგ. ერთი წლის შემდეგ კი ისევ დაუბრუნდებიან უნივერსიტეტებს.
дождь-ის თანახმად, რუსეთის უნივერსიტეტებში არმიის პროპაგანდა 2025 წლის დეკმბრიდან დაიწყო.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2026 წლის 2 აპრილამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 300 030 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 300. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები, ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 830 ერთეული [+2]
ჯავშანტექნიკა – 24 334 ერთეული [+7]
საარტილერიო სისტემა – 39 228 ერთეული [+59]
MLRS – 1 713 ერთეული [+1]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 338 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 435 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 350 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 213 393 ერთეული [+2 497]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 491 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 33 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 86 773 ერთეული [+195]
სპეცტექნიკა – 4 107 ერთეული [+0]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე სტატისტიკური ინფორმაცია 25 თებერვლის შემდეგ აღარ განუახლებია რუსეთს.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ ტელეგრამ არხზე ბოლოს გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2026 წლის 25 თებერვლამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
670 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
117 299 უპილოტო საფრენი აპარატი
651 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
27 873 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 674 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
33 474 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
55 252 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
კაფე „არტ ბულვარი“ – იგივე „ჩაიხანა“ ფასადის ცვლილების ნაცვლად ექვემდებარება დემონტაჟს, როგორც ვიზუალით და ფუნქციით შეუსაბამო ობიექტი. მშენებარე რესტორანი „სან-რემო“ კი ბულვარის განაშენიანების გეგმაში აისახა, როგორც არსებული ობიექტი.
გარდა ამისა, „ჰოლანდიური სახლი“ ექვემდებარება რეკონსტრუქციას, ნაცვლად ფასადის ცვლილებისა – გადაწყვიტა ბათუმის მერიამ და საკრებულოც დაეთანხმა.
30 მარტს ბათუმის მერიის მიერ დაინიცირებული ეს ცვლილებები საკრებულომ 2022 წელს დამტკიცებულ გენგეგმაში ასახა.
ეს არ არის პირველი და, როგორც ჩანს, არც ბოლო ცვლილება, რომელიც მერიამ საკრებულოსთან ერთად დოკუმენტში შეიტანა ისე, რომ გენგემის ავტორებისთვის არაფერი უკითხავს. ცხადია, არც საზოგადოებისთვის აუხსნია, ვისი ინტერესების გათვალისწინებით ცვლიან დოკუმენტს, რომელზეც სპეციალისტებმა იმუშავეს და რომლის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარ მილიონი ლარი დაიხარჯა.
არც საკრებულოსთვის წარდგენილ განკარგულების პროექტის განმარტებით ბარათში და არც საკრებულოს სხდომაზე არავის განუმარტავს, რატომ არის „სან-რემო“ თავისი ახალი ვიზუალით შესაბამისი და „არტ ბულვარი“ შეუსაბამო.
მერიის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ სხდომაზე განაცხადა, რომ დოკუმენტი მუნიციპალიტეტის საკუთრებაა და ისე შეცვლის, როგორც ეს საქმეს დასჭირდება.
„ბათუმის საკრებულოს მიერ დამტკიცებული ბულვარის გენერალური გეგმა წარმოადგენს მუნიციპალურ საკუთრებას და ჩვენ, როგორც ქალაქდაგეგმარებისა და ურბანული პოლიტიკის განმსაზღვრელი უწყება, ვალდებულები ვართ გავითვალისწინოთ, როგორც სამართლებრივი, ასევე ისტორიულ-არქიტექტურული პრინციპები. მოვამზადოთ წინადადებები და საჭიროების შემთხვევაში მივმართოთ საკრებულოს გენგეგმაში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით“, – უთხრა ბათუმის მერიის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის სამსახურის ახალდანიშნულმა უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს, როცა სხდომაზე ცვლილების შესახებ ეს დოკუმენტი წარადგინა.
მეტიც, არჩილ გირკელიძემ სხდომაზე ფაქტობრივად დააანონსა, რომ ცვლილებები ბულვარის გენგემაში კიდევ იქნება.
„როგორც მოგეხსენებათ, ამ დრომდე მიმდინარეობს დამტკიცებული გენგეგმით განსაზღვრული შეუსაბამო ობიექტების დემონტაჟი, ასევე რამდენიმე ობიექტთან მიმართებაში წარმოებს სამართლებრივი პროცედურები და მათი სტატუსის დაზუსტების შემდეგ შევა დამატებითი ცვლილებები გენგემაში, რომლებსაც, სავარაუდოდ, შემდეგ სხდომებზე წარმოგიდგენთ.“
სხდომაზე მსხდომ „ოცნების“ უმრავლესობის წევრებს ამ საკითხზე არც პრეტენზია გამოუთქვამთ და არც კითხვები გასჩენიათ. საკითხის ასე დასმა მხოლოდ ოპოზიციამ გააპროტესტა.
„კი, არის ჩვენი საკუთრება, მაგრამ ჩვენს ჭკუაზე თუ შეგვეძლო იმის განსაზღვრა, რა იყო შესაბამისი და რა იყო შეუსაბამო, ამის დადგენა ექსპერტების გარეშე, ის დოკუმენტი რატომ გავაკეთებინეთ? – შეგახსენებთ ბატონო არჩილ, „ბაუ დიზაინის“ მთავარი რეკომენდაციაა, რომ ბულვარის სანაპირო ზოლში ე.წ. ყველა ფუნდამენტური ნაგებობა არის შეუსაბამო ბულვარის განვითარებასთან… რატომ არის ესენი შეუსაბამო და „სან-რემო“ შესაბამისი? ამ დოკუმენტში ასიათასობით ლარი გვაქვს გადახდილი. თუ ჩვენს ჭკუაზე უნდა გვეჭრა და და გვეკერა, რანაირი დოკუმენტია და რა აზრი აქვს მაშინ ასე მის მიღებას? “ – იკითხა ვაჟა დარჩიამ „ლელოდან“.
მშენებარე “სან რემო” ბათუმის პლაჟზე
მერიის ურბანული პოლიტიკის სამსახურის ახალდანიშნულმა უფროსმა, არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს განუმარტა, რომ საქმე სამართლებრივ საკითხებთან, ანუ ჯერ კიდევ მოქმედ იჯარებთან გვაქვს:
„სამართლებრივი პრინციპები დადგენილ გენგეგმაში გათვალისწინებული არ ყოფილა, კონკრეტულად ამ შემთხვევაში არსებობს მოქმედი იჯარა. ამ იჯარაში ამავე საკრებულოს პროექტით ცვლილებები შედის – 2067 წლამდე ექნება მესაკუთრეს მიწის ნაკვეთის განკარგვის უფლება, მათ შორის რესტორნის რეკონსტრუქციის უფლება. ჩვენ არ ვსაუბრობთ ახლა ნებართვის გაცემაზე, ჩვენ ვსაუბრობთ იმ მოცემულობის სამართლებრივად დადგენაზე, რაც გვაქვს ამ და სხვა ობიექტებთან მიმართებაში.“
ბათუმის ბულვარის გენგეგმის მომზადებაზე ბულვარის ადმინისტრაციამ ტენდერი 2019 წლის ივლისში გამოაცხადა. 27 სექტემბერს ხელშეკრულება „ბაუ დიზაინთან“ გააფორმეს. ამ კომპანიასთან ერთად იმუშავა „ურბიტექტურამ“.
დოკუმენტის მოსამზადებლად ბიუჯეტიდან ნახევარი მილიონი ლარი დაიხარჯა, გენგემა ბულვარის ადმინისტრაციამ ჩაიბარა, ჩატარდა საჯარო განხილვები, რამდენიმე საკითხი კონსულტაციების შემდეგ დააზუსტეს, საბოლოოდ კი ბათუმის საკრებულომ ბულვარის განაშენიანების გეგმა 2022 წელს ხმაურისა და პროტესტის ფონზე დაამტკიცა. ეს იმის გამო, რომ მის დამტკიცებამდე დოკუმენტში შპს „ამბასადორი ბათუმის“ მშენებარე ობიექტის შესახებ არსებული ჩანაწერი ამოიღეს. ამ ჩანაწერის მიხედვით, ამბასადორის მშენებარე შენობა ბულვარისთვის შეუსაბამო ობიექტი იყო.
დოკუმენტი დაამტკიცეს, თუმცა მისი აღსრულება არ დაწყებულა – როგორც მერიაში, ასევე საკრებულოში განმარტავდნენ, რომ მას ეტაპობრივად აღასრულებდნენ. მეტიც, ამ დოკუმენტზე მომუშავე ჯგუფის რეკომენდაციებს მერია გადაწყვეტილებების მიღების დროს გაითვალისწინებდა. იმავეს ამბობდნენ მერიაში.
დღეს კი ბათუმის ქალაქმშენებლობისა და ურბანული პოლიტიკის ახალდანიშნული სამსახურის უფროსი საკრებულოს განუმარტავს, რომ ბულვარში ანგრევენ იმ ობიექტებს, რომელთა მფლობელებსაც საქმის მოგვარების „ბერკეტი არ აქვთ“ და არ ეხებიან მათ, ვისაც ამის „ბერკეტი აქვს“…
„რაც თქვენც ახსენეთ, დემონტაჟი რომ მიმდინარეობს და ბევრი ობიექტი უკვე აღარ არსებობს ბულვარში, კიდევ გრძელდება ეს პროცესი. იქ არ ჰქონდათ ყოფილ მესაკუთრეებს იმის ბერკეტი, რომ შენარჩუნებულიყო ის, როგორც ნებართვიანი ობიექტი და მაგიტომაც დაინგრა.“ – განუმარტა არჩილ გირკელიძემ საკრებულოს წევრებს.
ბათუმის ბულვარში მიმდინარე პროცესი კარგად აჩვენებს, რომ საქმის „მოგვარების ბერკეტს“, როგორც ამას მერიის სამსახურის უფროსი უწოდებს, დიდი ფულის ძალა განაპირობებს: მოაგვარა შპს „ბათუმი ამბასადორმა“, რომელიც მაღალბიუჯეტიანი კომპანიაა და მოაგვარა „სან-რემომ“, რომელსაც ფლობს კომპანია „ხიდი 2006“, ანუ ედნარ პაპუნაიშვილი. მისი კომპანიები ბათუმში არაერთ მაღალბიუჯეტიან კომპლექსს აშენებენ.
როგორც ჩანს, ამ შემთხვევაში საქმე ისეთი „დიდი ფულის ძალასთან“ გვაქვს, რომელსაც შეუძლია ბათუმის ბულვარში, სანაპიროზე 1 ჰექტარზე მეტი ტერიტორია 50-წლიანი იჯარით მიიღოს.
რაც შეეხება იჯარას.
„სან რემოს“ მფლობელმა კომპანიამ – შპს „ხიდი 2006“-მა ბათუმის მერიასთან საიჯარო ხელშეკრულება 2018 წელს გააფორმა. ამ ხელშეკრულების მიხედვით, კომპანიას ზღვისპირა პლაჟი – 11 138 კვ.მეტრი და მასზე განთავსებული შენობა პირდაპირი წესით და პირობით გადასცეს.
შპს „ხიდი 2006“-თან გაფორმებული ხელშეკრულება, ბათუმში, რუსთაველის ქ. №34-ში მდებარე პირსის გაფართოებასა და ღამის კლუბების მოწყობას ითვალისწინებდა. ხელშეკრულების თანახმად, სამშენებლო სამუშაოები უნდა დაწყებულიყო არაუგვიანეს 2018 წლის ოქტომბრისა და დასრულებულიყო არაუგვიანეს 2019 წლის 31 დეკემბრისა.
კომპანიას ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად ნებართვები შესაბამისი უწყებებიდან კანონით გათვალისწინებული წესით უნდა მოეპოვებინა.
შპს ,,ხიდი 2006“-მა მშენებლობა მითითებულ ვადაში ვერ დაიწყო. როგორც საკრებულოს განმარტებით ბარათშია მოცემული, პროექტი გარემოს ეროვნულმა სააგენტომ დაიწუნა, რომელმაც დაწერა:
„სან-რემოს რესტორნის პირსის და შენობის სხვა ნაწილების რეკონსტრუქცია შესაძლებელია არსებული მოცულობების პირობებში ხიმინჯების რაოდენობის მომატების გარეშე. მდგრადობის მისაღწევად შესაძლებელია დეფორმირებული ხიმინჯების შეცვლა. სართულიანობის გაზრდის საჭიროების შემთხვევაში საჭიროა არსებული პირსისა და კარკასის დემონტაჟი და არსებული წესებისა და ნორმების, ზღვის სანაპიროს ჰიდრო და მორფოდინამიკური პირობების გათვალისწინებით ახალი პროექტის შედგენა.“
2019 წელს კომპანიამ შენიშვნების გასათვალისწინებლად ახალი ვადა მოითხოვა, შესაბამისი ცვლილება ხელშეკრულებაში მერიამ საკრებულოს თანხმობით შეიტანა – 2019 წლის ოქტომბერში. ამ დროს ბულვარის გეგნგეგმის მომზადებაზე ხელშეკრულება უკვე გაფორმებული იყო.
2019 წლის დეკემბერში კომპანია მერიას ხელშეკრულებაში ცვლილებაზე შეუთანხმდა. კომპანიას პირსის რეკოსტრუქციისა და გაფართოების სამუშაოების ვადად 2021 წლის 31 დეკემბერი განუსაზღვრეს. კომპანიმ 2020 წლის თებერვალში მშენებლობის ნებართვაც მიიღო. ამ დროს ბულვარის გენგეგმაზე მუშაობა დაწყებული იყო, პროექტში შემდეგი ცვლილების დროს კი – დამტკიცებული.
გასული წლის მარტში საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტის უფროსი, ბათუმის მერიის არქიტექტურის სამსახურის უფროსს სწერდა, რომ პროექტს სჭირდებოდა მთელი რიგი ღონისძიებები სახანძრო უსაფრთხოებისთვის. 2025 წლის აგვისტოში კომპანიას ამ შენიშვნების გათვალისწინება წერილობით მოსთხოვეს. „ბათუმელებისთვის“ ამ ეტაპზე უცნობია, რამდენად შეასრულა კომპანიამ მოთხოვნები სახანძრო უსაფრთხოებაზე.
სურსათის ეროვნული სააგენტო აცხადებს, რომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა მიმდინარეობს, რომელიც ითვალისწინებს მიუსაფარი ცხოველების ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, კასტრაცია/სტერილიზაციას და ერთიან ბაზაში რეგისტრაციას.
თუმცა, როგორც ცხოველთა უფლებადამცველები აცხადებენ, სააგენტო ქუჩიდან აყვანილ ძაღლებს ბუნებრივ არეალში აღარ აბრუნებს და ხშირად მიტოვებულ ადგილებში ტოვებს, რაც ცხოველების მიმართ არაჰუმანური მოპყრობაა.
ფეისბუქშიც ამ თემაზე ძალიან ბევრმა ცხოველთა დამცველმა გამოაქვეყნა კრიტიკული პოსტი – რომ სახელმწიფო ასეთი მიდგომით რეალურად მიუსაფარ ცხოველებს ანადგურებს, პრობლემას კი ვერ აგვარებს.
ფეისბუქში ასევე გავრცელდა ვიდეო, რომლის ავტორიც ამბობს, რომ გორთან ახლოს, მიუსაფარი ცხოველების თავშესაფრიდან მთელი ღამით ამოდიოდა კვამლი და იდგა მძაფრი სუნი.
ვიდეოს ავტორი ეჭვობდა, რომ შესაძლოა ქუჩიდან აყვანილი ცხოველების კრემაცია ხდებოდა, რასაც უარყოფს სურსათის ეროვნული სააგენტო. მათ განცხადებაც გაავრცელეს, სადაც წერენ, რომ მსგავსი ინფორმაცია არის „სიცრუე და საზოგადოების შეცდომაში შემყვანი“.
„ბათუმელები“ Zero Strays Georgia-ს დამფუძნებელს და ცხოველთადამცველ მარიამ შეყილაძეს ესაუბრა. ის ამ დღეებში ზუგდიდში იმყოფებოდა, სადაც სააგენტოს მიერ აყვანილი და შემდეგ, უკაცრიელ ადგილზე მიტოვებული ცხოველების მდგომარეობა შეისწავლა.
მარიამ შეყილაძე
მისი თქმით, 30 მარტს სააგენტომ აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში ზუგდიდიდან დაახლოებით 65 ძაღლი გადაიყვანა ქუთაისის თავშესაფარში. ამ ფაქტის დაფიქსირება მოახერხა ერთ-ერთმა ადგილობრივმა მოხალისემ და ინფორმაცია სოციალურ მედიაში გაავრცელა.
„ძალიან დიდი აჟიოტაჟი მოჰყვა ამ ამბავს. სურსათის ეროვნულმა სააგენტომ ამ 65 ძაღლიდან მხოლოდ 28 ძაღლი დააბრუნა დღეს ზუგდიდში და გვითხრა, რომ მხოლოდ იმ ძაღლებს აბრუნებდნენ, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ საყურე, ანუ იყვნენ გასტერილებული, კასტრირებული და აცრილები.
როცა ჩვენ ვეკითხებოდით სააგენტოს წარმომადგენლებს, რატომ მიჰყავდათ ასეთი ძაღლები თავშესაფრებში, გვპასუხობდნენ, რომ ცხოველები საჭიროებდნენ რევაქცინაციას. თუმცა დაბრუნებულ ცხოველებს იმავე საყურეებით აბრუნებდნენ, რითაც წაიყვანეს“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.
ფოტო: ცაბუნია ვართაგავა.
მას ვკითხეთ, განსხვავდება თუ არა სააგენტოს საყურე მოხალისეების მიერ გაკეთებული საყურისგან, რომ, ვთქვათ, გაარჩიოს დაინტერესებულმა პირმა, ნამდვილად თუ ჩაუტარდა ცხოველს რევაქცინაცია? მარიამი ამბობს, რომ ამაზე არ ფლობს ინფორმაციას.
„ყვითელი და წითელი საყურეები აქვთ მიუსაფარ აცრილ ძაღლებს. წითელი არის ოზურგეთის თავშესაფრის საყურეები და ყვითელი ჩვენი, მოხალისეების მიერ დამაგრებული გასტერილებულ ძაღლებზე. ჩვენ ვცნობთ ჩვენ მიერ გაკეთებულ საყურეებს, რადგან ვამოწმებთ ნომრებს და უკან დაბრუნებულ ძაღლებს ჰქონდათ იმავე ნომრის საყურეები. ეს იმას ნიშნავს, რომ სააგენტომ მოგვატყუა“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.
ის ასევე საუბრობს, სახელმწიფოს მხრიდან ცხოველების მიმართ არაჰუმანურ მოპყრობაზე.
„მე, პირადად, ვესწრებოდი ამ ძაღლების ზუგდიდში დაბრუნებას. მნიშვნელოვანი ფაქტი არის ის, რომ მიუსაფარ ცხოველებს აღარ აბრუნებენ პირვანდელი მიკედლების არეალში და ეს ძაღლებიც დატოვეს ხრიოკ ადგილზე, ტრასასთან, რომელსაც ჩვენ „სიკვდილის გზას“ ვეძახით, რადგან ამ გზაზე ყოველ მეორე დღეს მკვდარი ძაღლის ლეში გდია.
მიტოვებული ძაღლების სასაფლაოს ჰგავს ეს გზა, რადგან ძაღლების უმეტესობა მანქანის დაჯახების შედეგად კვდება.
ამ ტერიტორიაზე არის თხილის ქარხანა, მეტი არაფერი. არც ადამიანები არიან, არც კვების წყაროებია, არც დასაწყურებელი ადგილებია. ასეთ ვითარებაში ძაღლს მიკედლება არ შეუძლია. ძაღლი არის სოციალური არსება, რომელიც ეკედლება ხალხმრავალ ადგილებს, იქ, სადაც არის კვების წყაროები და არიან ადამიანები“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.
მისი თქმით, ცხოველთადამცველების მთავარი მოთხოვნაა, საპილოტე პროგრამა ჩატარდეს მაქსიმალურად სწორად, ჰუმანურად და წესების დაცვით. ყველა გადაყვანილი ძაღლი უნდა დაბრუნდეს პირვანდელ მიკედლების არეალში და არსად სხვაგან.
„ხრიოკსა და ტყეში ძაღლი თავს ვერ გადაირჩენს“, – ამბობს მარიამი.
მას ასევე ვკითხეთ, ხომ არ აქვს რაიმე დაზუსტებული ინფორმაცია გორის თავშესაფართან დაკავშირებით გავრცელებულ ვიდეოზე. მარიამ შეყილაძე ამბობს, რომ ამ საკითხზე არ ფლობს გადამოწმებულ ინფორმაციას.
„ჩვენ რაც გვაეჭვებს, არის ის, რომ უკვე სტერილური, კასტრირებული, აცრილი, საყურიანი ძაღლები გადაჰყავთ ამხელა კილომეტრებზე ქუთაისის თუ სხვა ქალაქების თავშესაფრებში. რისთვის? როცა ადგილზე შეიძლება ჩატარდეს ცოფის ვაქცინაციაც. თუ ახალი საყურის გაკეთება უნდათ, ეს ახალი საყურეც ადგილზე შეუძლიათ გაუკეთონ.
ამით დაიზოგება ჩვენი ბიუჯეტის თანხებიც, რომელსაც რეალურად სააგენტო ფლანგავს.
სახელმწიფომ მიუსაფარი ცხოველების ჰიპერპოპულაციის მართვის პროგრამა 2025 წელს დაიწყო, პირველ წელს თავშესაფარში 9 000 ძაღლი გადაიყვანეს სტერილიზაცია-კასტრაცია-ვაქცინაციის მიზნით. ცხოველთადამცველების თქმით, ძაღლების დიდი ნაწილი აღარ დაუბრუნებიათ მიკედლების პირვანდელ არეალში.
2026 წელს კი ახალი, 412-ე განკარგულება გამოიცა, რომლითაც 36 000-ზე მეტი მიუსაფარი ძაღლის სტერილიზაცია იგეგმება. თუმცა ამას დაემატა მუხლი, რომელიც ახლა უკვე კანონით კრძალავს მიუსაფარი ცხოველის ისეთ არეალში დაბრუნებას, სადაც არის სკოლა, საბავშვო ბაღი, კვების ობიექტები, სამედიცინო პუნქტები და ასე შემდეგ, რასაც უფლებადამცველები მწვავედ აკრიტიკებენ.
„არ უნდოდათ ამ ძაღლების უკან დაბრუნება და როცა ვეკითხებოდით სააგენტოს წარმომადგენლებს, თუ რას უპირებდნენ ამ ცხოველებს, იძახდნენ – „ბუნებაში ვაბრუნებთ“.
ბუნებაში დაბრუნებაში გულისხმობენ ალბათ რაღაც უკაცრიელ, ხრიოკ ადგილებში ცხოველების დატოვებას. ეს სრულიად მიუღებელია. საერთაშორისო გზამკვლევების მიხედვით, თუ ცხოველს პირვანდელ არეალში არ ვაბრუნებთ, მას ვწირავთ სიკვდილისთვის. მაშინ სტერილიზაციის პროგრამაც აზრს კარგავს და ტყუილად იფლანგება ბიუჯეტიც“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.
სააგენტოს მიერ გადაყვანილი ძაღლები
სურსათის ეროვნული სააგენტო წერს, რომ ცხოველების ვაქცინირებასთან ერთად, მიკროჩიპის გამოყენებით, ერთიან ბაზაში დაარეგისტრირებს პატრონიან ძაღლებს და სტერილიზაციას ჩაუტარებს ძუ ძაღლებს.
ახალი რეგულაციით, პასუხისმგებლობა დაეკისრება პირს, რომელიც რეგისტრირებულ ცხოველს ქუჩაში მიატოვებს. თუმცა, როგორც მარიამ შეყილაძე გვეუბნება, პატრონიანი ძაღლების რეგისტრაცია სააგენტოს ჯერ არ დაუწყია.
„როგორც ვიცი, ასეთი ძაღლების რეგისტრაცია ერთიან ბაზაში არ მიმდინარეობს და არც მიმკედლებლების ოფიციალური ბაზა არსებობს. მაგალითად, მე, ხუთი საკუთარი ძაღლი მყავს ზუგდიდში, მაგრამ არ ვიცი, სად და როგორ დავარეგისტრირო.
ამბობენ, რომ ამ მექანიზმს ეტაპობრივად შეიმუშავებენ, მაგრამ ვფიქრობ, რომ კონტროლი, პირველ რიგში, სწორედ სახლებიდან უნდა დაეწყოთ: რამდენიც არ უნდა ვსდიოთ ძაღლებს ქუჩაში, მაინც იმავე წრეზე ვივლით, თუ არ მოგვარდება ძაღლების აყვანის, პოპულაციისა და ზრუნვის საკითხი.
თუ ჩვენ გვექნება სწორი პოლიტიკა, აღვრიცხავთ ყველა პატრონიან ძაღლს და კატას, გვეცოდინება რამდენი პატრონიანი შინაური ცხოველი გვყავს ქვეყანაში, ავტომატურად ყველა მიტოვებულ შინაურ ცხოველზე გვექნება ინფორმაცია, თუ ვინ მიატოვა და მისი მეპატრონეები შესაბამის სანქციებს მიიღებენ.
თუ ქუჩაში არსებული მიუსაფარი მდედრი ძაღლების 70% გასტერილდა, მიუსაფრების რაოდენობა საგრძნობლად დაიკლებს და რა თქმა უნდა, შედეგი დაიდება. ამათ კი ყველაფერი დაიწყეს უკუღმა და არასწორად“, – ამბობს მარიამ შეყილაძე.
ცხოველების მიმართ ჰუმანური მოპყრობის, კანონიდან არაჰუმანური მუხლის ამოღების და ცხოველების ბუნებრივ არეალში დაბრუნების მოთხოვნით, მოქალაქეები თბილისსა და სხვა ქალაქებში აპირებენ საპროტესტო აქციების გამართვას.
_________________
მთავარი ფოტო: მიუსაფარი ძაღლები/ფოტო: მარიამ შეყილაძის.
Georgia’s Public Defender has presented its 2025 annual human rights report to parliament, also flagging concerns over protest-related enforcement, due process violations, prison deaths, and rising child poverty.
The 427-page report, released on March 31, reviews the state of human rights and freedoms across the country and highlights several systemic problems.
Several months apart, Judges Salikh Shainidze (top right) and Marina Fomaeva (bottom right) heard two separate administrative cases brought by the Ministry of Internal Affairs against Mzia Amaglobeli over the same incident — placing a poster in solidarity with arbitrarily detained citizens and in support of freedom of expression. Both judges found her liable for the same act and imposed fines.
The report finds that the principle of Non bis in idem — prohibiting double punishment — have been violated in the case of Batumelebi&Netgazeti founder Mzia Amaglobeli. She was first sanctioned over a January 11, 2025 protest incident in Batumi, including placing a sticker on a wall of police gate supporting building.
She was first charged under Article 173(1) of the Administrative Offenses Code, which covers disobedience to a lawful police order. In court, her lawyers argued she had only placed a sticker and had not engaged in any disobedience or other unlawful conduct. However, the court treated the act of placing the sticker itself as “disobedience” and found her liable under Article 173.
Several months later, police initiated a second administrative case against her under Article 150, which concerns damaging or altering the appearance of municipal property. The second charge was based on the same incident — same date, location, and action (placing the sticker on the police gate supporting construction).
The Public Defender says this raises serious concerns under the double jeopardy principle (non bis in idem), as Amaglobeli was effectively pursued twice for the same conduct. The ombudsman also warned that treating such acts as administrative offenses risks unjustifiably restricting freedom of expression and peaceful protest.
However Amaglobeli was found liable twice for the same offense. The case has also been taken to the European Court of Human Rights.
Law enforcement officers deployed to arrest or disperse protesters often cover their faces and wear no identifying insignia, making it impossible to identify those who beat citizens or commit other violations.
The report documents extensive use of Article 174(1) of the Administrative Offenses Code — governing assemblies — after recent legislative changes. Between November 2024 and October 2025, police recorded 8,200 alleged violations, affecting 4,070 individuals including 415 foreign citizens.
Many cases stemmed from broadly defined or newly penalized conduct, including wearing face coverings, standing on sidewalks, or being present on roadways during protests. The Public Defender notes that these changes were applied actively and often restrictively in practice.
Court review also raised concerns. In some cases, individuals were sanctioned simply for being present in an area where a road had already been blocked by others. Courts relied on video footage but often failed to assess whether the footage actually proved participation in a protest or obstruction. In at least one case, a person was given administrative detention, while another — who had a recognized disability — was found liable but only issued a warning.
The report also criticizes the lack of legal clarity around what constitutes “artificially blocking a roadway,” warning that vague definitions allow for inconsistent enforcement and risk arbitrary restrictions on assembly rights.
Photo from Batumelebi’s archive – Rustavi Women’s Prison
In 2025, 24 prisoners died in custody or in civilian clinics, including two suicides. All cases were opened under the same charge — negligence leading to death — but no one has been prosecuted so far.
The Public Defender highlights systemic delays in forensic examinations as a key barrier to effective investigations. In 16 cases, expert reports — mostly forensic medical opinions — were still pending at the time of reporting. In some instances, results had not been delivered even two years after being ordered.
The report also notes a lack of transparency: the state forensic bureau has recently stopped responding to inquiries about delays. According to the ombudsman, these shortcomings undermine the state’s obligation to conduct prompt and effective investigations into deaths in custody.
A broader trend is also noted: while yearly figures fluctuate, the number of prison deaths has shown a slight upward pattern in recent years.
The report points to a sharp increase in the number of children registered in the social assistance system, with 379,957 children listed and 23,322 newly registered in 2025.
278,639 children receive subsistence benefits, and 129,329 families with children depend on this support. While improved access to programs may partly explain the rise, the Public Defender stresses that the figures also reflect growing socio-economic hardship.
Emergency assistance programs expanded significantly, covering nearly 6,000 families in crisis — well above the previous year. However, the report finds these programs are largely reactive and fail to address long-term needs. Families often remain dependent on aid without gaining the support necessary for sustainable economic stability.
Services such as shelters for mothers and children remain limited in scope and capacity. The report emphasizes the lack of comprehensive data on child poverty and calls for deeper, systemic analysis to inform effective policy responses.
ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქართველოს 10 000 ევროს გადახდა დააკისრა, ბავშვზე სექსუალური ძალადობის საქმის არაეფექტიანი გამოძიებისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ ძალადობის მსხვერპლი უკვე 21 წლის გახდა, ის საქართველოს ჯერ დაზარალებულადაც კი არ უცნია. გამოძიება კი, ხუთის წლის შემდეგაც დაუსრულებელია.
რა ნაწილში გამოიჩინეს ქართველმა სამართალდამცველებმა გულგრილობა საქმის მიმართ, რატომ არ იმუშავეს ეფექტურად და რა ნაწილში დაირღვა ბავშვის უფლება? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ამ საქმის ერთ-ერთ ადვოკატს თამარ ლუკავას ესაუბრა.
ბავშვის უფლებებს ევროპის სასამართლოში არასამთავრობო ორგანიზაცია „საფარი“ იცავდა.
ქალბატონო თამარ, გვინდა დეტალურად განმარტოთ, რაში გამოიხატა საგამოძიებო უწყებების გულგრილობა საქმის გამოძიებისას, სად და როგორ დაარღვიეს 13 წლის ბავშვის უფლება, რა არ გააკეთა გამოძიებამ?
ძირითადი და პრობლემატური საკითხი არის გამოძიების გაჭიანურება და ის, რომ საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილება არ მიიღეს. შემაჯამებელ გადაწყვეტილებაში ვგულისხმობ იმას, რომ არასრულწლოვანს არ მიენიჭა დაზარალებულის სტატუსი და სავარაუდო დამნაშავე პირის მიმართ არ დაიწყო დევნა. ჩვენ ეს არაერთხელ მოვითხოვეთ, რადგან საქმეში იყო მთელი რიგი დარღვევები.
მაგალითად?
როდესაც არასრულწლოვანი „საფარში“ მოვიდა, პირველი ინფორმაცია, რაც მისგან მივიღეთ იყო ის, რომ არ იყო სრულად გამოკითხული, ანუ გამოძიებას მისგან არ ჰქონდა სრული ინფორმაცია მიღებული დანაშაულთან დაკავშირებით.
გამოკითხვის პროცესში დასვეს ისეთი შეკითხვები, რაც მატრავმირებელია დაზარალებულისთვის, არის ვიქტიმიზაციის გამომწვევი და არ არის შესაბამისი საქმესთან.
როგორი იყო ეს კითხვები?
მაგალითად, ჰქონდა თუ არა რაიმე ემოციური მიჯაჭვულობა ამ პირთან, რომელიც სექსუალურად ძალადობდა მასზე. ასეთი ტიპის არაკორექტული კითხვები იყო დასმული, როცა ამას არანაირი შეხება საქმესთან არ აქვს. მით უმეტეს, ბავშვისთვის ასეთი კითხვის დასმა პირდაპირ მატრავმირებელია.
ასევე, ჩაატარეს სამედიცინო ექსპერტიზა, რომლის აუცილებლობა საერთოდ არ არსებობდა, ვინაიდან საქმეში საუბარი იყო სექსუალური ხასიათის სხვაგვარ ქმედებაზე და არა მაგალითად პენეტრაციაზე. დაზარალებული საუბრობდა, რომ ეს არ იყო გაუპატიურება ან გაუპატიურების მცდელობა. შესაბამისად, გინეკოლოგიური შემოწმების ჩატარების აუცილებლობა არ არსებობდა.
რატომ გააკეთეს, მოისმინეთ ამაზე განმარტება?
სამწუხაროდ, ახსნა არ ჰქონდათ და ეს ძალიან ცუდი პრაქტიკაა, რაც იმ დროს ხდებოდა.
რადგან ბავშვი არ საუბრობს გაუპატიურებაზე ან მცდელობაზე, ჩვენ მოვითხოვდით არ ჩაეტარებინათ მისთვის გინეკოლოგიური შემოწმება. ეს არის საკმაოდ მატრავმირებელი ბავშვისთვის. სამწუხაროდ, არ გაითვალისწინეს.
ჩვენი ჩართულობით გამოიკითხა ბავშვი, მან მიაწოდა სრული ინფორმაცია გამოძიებას, შემდგომ გამოჰკითხეს მოწმეები, ბავშვს ჩაუტარდა ფსიქოლოგიური შეფასება და ფსიქოლოგის დასკვნაში მითითებულია, რომ ბავშვს იტანჯებოდა ამ ქმედებისგან, რომელიც განიცადა დამნაშავე პირის მხრიდან.
ჯერ კიდევ 2021 წელს საკმარისი მტკიცებულებები იყო საქმეში იმისთვის, რომ დაზარალებულის სტატუსი მიენიჭებინათ მსხვერპლისთვის და დაეწყოთ დევნა დამნაშავე პირის მიმართ. თუმცა 2022 წლამდე ჩვენ უშედეგოდ მივმართავდით დაზარალებულის სტატუსის მოთხოვნით პროკურატურას. შემდგომში უარი მივიღეთ პროკურატურიდან დადგენილებით დაზარალებულად ცნობაზე.
რის საფუძველზე თქვა პროკურატურამ უარი?
არც ამაზე ყოფილა განმარტება დადგენილებაში. როგორც წესი, შაბლონური პასუხი მოდის პროკურატურიდან – რომ „არ არის საკმარისი მტკიცებულებები დაზარალებულად ცნობისთვის“, მაშინ როცა, საქმეში საკმარისი მტკიცებულებები არსებობდა.
გამოძიების არაეფექტურობაზე მიუთითებს ევროპული სასამართლო, რომელ ნაწილში დააკლეს გამოძიება, ესეც რომ განვმარტოთ?
ბავშვის ფსიქოლოგიური შეფასება არ იყო გამოყენებული დასკვნაში, სადაც პირდაპირ იყო მითითებული, რომ ამ სქესობრივი დანაშაულიდან გამომდინარე ბავშვს ჰქონდა ტანჯვის განცდა. ბავშვის ჩვენებაა მნიშვნელოვანი, ასევე მოწმეთა ჩვენებები და სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც იმ დროისთვის საქმეში არსებობდა.
ეს დადგენილება გავასაჩივრეთ თბილისის საქალაქო სასამართლოში კანონით გათვალისწინებული წესით, თუმცა სასამართლოდანაც მივიღეთ უარი დაზარალებულის სტატუსზე. ეს უარიც იყო შაბლონური, არც აქ იყო განმარტებული მიზეზი, თუ რატომ გვითხრა უარი სასამართლომ დაზარალებულის სტატუსზე. შემდეგ, როცა ქვეყნის შიგნით არანაირი მექანიზმი არ დაგვრჩა იმისთვის, რომ დაზარალებულის სტატუსი მიგვეღო ბავშვის საქმეზე, გავასაჩივრეთ ევროპულ სასამართლოში.
დაზარალებულის სტატუსი დღემდე არ აქვს ხომ მსხვერპლს?
არა, დაზარალებულის სტატუსი ახლაც არ აქვს ბავშვს, რომელიც უკვე გახდა სრულწლოვანი. არც საქმეა დასრულებული.
ევროპის სასამართლო საუბრობს იმაზე, რომ გამოძიების პროცესში დაირღვა ბავშვის უფლებები. ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-3 ანუ წამების, არაადამიანური და დამამცირებელ მოპყრობის აკრძალვის შესახებ მუხლი და მე-8 – პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის აკრძალვა. გამოძიების რა ეტაპზე მოხდა ეს?
ბავშვი გამოიკითხა არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულებაში სპეციალიზებულმა პირმა, თუმცა სტანდარტი დაცული არ ყოფილა – ბავშვს გამოძიების პროცესში დაუსვეს ისეთი კითხვები, რომელიც მატრავმირებელი იყო მისთვის.
გამოკითხვას ესწრებოდა ნდობით აღჭურვილი პირი და გამომძიებელი – მხოლოდ მას შემდეგ გამოიკითხა ბავშვი ფსიქოლოგის და სოციალური სამსახურის წარმომადგენლის თანდასწრებით, როცა ჩვენ ჩავერთეთ.
სახელმწიფომ შექმნა სპეციალიზებული დაწესებულება – ცალკე შენობაა გამოყოფილი სქესობრივი დანაშაულის მსხვერპლებისთვის, სადაც არასრულწლოვნები, ბავშვები მიჰყავთ. ამ შენობაში ხდება გამოკითხვა, ტარდება ყველა საგამოძიებო მოქმედება.
მიუხედავად იმისა, რომ გამოკითხვის ოთახი აღჭურვილია ვიდეოკამერებით და მიკროფონით, ბავშვს მაინც არ გამოჰკითხეს იმ პროცედურით, რა პროცედურითაც უნდა ტარდებოდეს ეს გამოკითხვა.
როგორია ეს პროცედურა?
ოთახში ბავშვს უნდა კითხავდეს მხოლოდ ფსიქოლოგი და სხვა დამსწრე პირები, იქნება ეს გამომძიებელი, ადვოკატი თუ მისი სხვა წარმომადგენელი, სხვა ოთახიდან უნდა აკვირდებოდნენ პროცესს. 5 ადამიანი რომ არის ერთ ოთახში, სქესობრივ დანაშაულზე ინფორმაციის მიღება ბავშვისგან საკმაოდ რთულია.
საერთაშორისო სტანდარტითაც ხომ ასეა, არ იცავენ ამ სტანდარტს?
სამწუხაროდ, ეს სტანდარტი არ არის დაცული, მიუხედავად იმისა, რომ ინფრასტრუქტურა არის ამისთვის მოწყობილი.
პრობლემაა ის არის, რომ საპროცესო კოდექსში არ გვაქვს ჩანაწერი, რომელიც ვიდეო -ვიზუალით გადაღებულ გამოკითხვას მტკიცებულებად დაურთავს საქმეს გამოძიებისას. იმისთვის, რომ მტკიცებულების სახე მიიღოს ჩვენებამ, ის აუცილებლად უნდა იყოს ბეჭდური ხასიათის. ვიდეო მასალა რომც გახსნან და მოისმინონ სასამართლოზე, ბავშვის მიყვანა მაინც საჭიროა.
ანუ თქვენ ამბობთ, რომ ძალადობის მსხვერპლი ბავშვი სასამართლოზე აღარ უნდა გამოიკითხოს და ვიდეო-გამოკითხვა უნდა მიიღოს სასამართლომ მტკიცებულებად?
რა თქმა უნდა, ამას ვამბობთ წლებია, რომ ბავშვი არ შეიძლება სქესობრივ დანაშაულზე დაიკითხოს ბევრჯერ. საჭიროა გამოჰკითხოს მხოლოდ ერთხელ ფსიქოლოგმა, სხვა პირები კი ამ პროცესს სხვა ოთახიდან უნდა აკვირდებოდნენ და შემდეგ ეს ოქმი უნდა გამოიყენოს სასამართლომ.
გამოკითხვის ჩაწერა ხომ ოფიციალურად მიმდინარეობს, რატომ არ იღებს სასამართლო ასეთ ჩანაწერს?
საპროცესო კოდექსში არ გვაქვს ჩანაწერი, რომელიც მტკიცებულებად აქცევს ამ ვიდეო და აუდიო ჩანაწერს.
როგორ ფიქრობთ, რატომ არ შეაქვთ ცვლილება საპროცესო კოდექსში, რა უშლით ხელს?
2021 წელს, როდესაც ეს საქმე ჰქონდათ წარმოებაში, მაშინ ფიზიკურად ცალკე გამოყოფილი შენობაც არ არსებობდა ძალადობის მსხვერპლი ბავშვების გამოსაკითხად. ახლა არსებობს ეს შენობა, თუმცა მაინც არ გვაქვს შესაბამისი ჩანაწერი. თანაც, ასეთი შენობა მხოლოდ თბილისის ბაზაზე არსებობს და რეგიონებში არ არის ხელმისაწვდომი ძალადობის მსხვერპლებისთვის.
სტრასბურგის შეფასებაში ნათქვამია, რომ სამართალდამცველებმა მამინაცვლის, ანუ სავარაუდო მოძალადის წინააღმდეგ არ დაიწყეს გამოძიება. იყო დაკითხული ეს კაცი?
ჩვენება მიცემული აქვს, თუმცა ჩვენების შინაარსი ჩვენთვის უცნობია, რადგან ბავშვს არ აქვს დაზარალებულის სტატუსი. შესაბამისად, საქმის მასალებს ჩვენ ვერ ვნახავთ.
როგორ ფიქრობ, ის რაზეც სტრასბურგი საუბრობს, მხოლოდ გულგრილობაა თუ არაპროფესიონალიზმიც?
ალბათ ორივე. უმთავრესი პრობლემა მაინც კომპეტენციის ნაკლებობაა. მეორე, დამოკიდებულება პროკურატურის მხრიდან ასეთი ტიპის საქმეებზე, რადგან ფაქტი სახეზეა. 2021 წელს დაწყებულ გამოძიებაზე დღემდე არ არის შემაჯამებელი გადაწყვეტილება და ამ დარღვევებზე ისაუბრა ევროსასამართლომ, მათ შორის გამოძიების გაჭიანურებაზე.
სახელმწიფო ვალდებულია აღასრულოს ევროსასამართლოს გადაწყვეტილება. ეს გადაწყვეტილება ითვალისწინებს 10 000 ევროს კომპენსაციას დაზარალებული ბავშვის სასარგებლოდ. შესაძლებელია, რომ ეს ნაწილი აღასრულოს საქართველომ, მაგრამ გამოძიება მაინც არ მიიყვანოს ბოლომდე და ისევ თაროზე შემოიდოს ეს საქმე?
კომპენსაციის ნაწილში აღსრულება ხდება, თუმცა სამწუხაროდ, გამოძიების ნაწილი კვლავ რჩება პრობლემა ზოგიერთ საქმეზე. თუმცა, გამოძიების ნაწილში ჩვენ გავაგრძელებთ წარმოებას.
თიბისი კონცეპტი ქვეყანაში კულტურის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი მხარდამჭერი და უკვე, 15 წელია ჯაზფესტივალების მთავარი წარმდგენია.
30 აპრილიდან 3 მაისის ჩათვლით, თბილისი რიგით 29-ე ჯაზფესტივალს მასპინძლობს. ფესტივალი კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრსა და თათუზა ჯაზკლუბში ჩატარდება და ტრადიციულად, მსოფლიო დონის ჯაზშემსრულებლებს გააერთიანებს.
30 აპრილი: ჯაზის მე-15 საერთაშორისო დღე – ლუკა თოფურია და მეგობრები | თათუზა ჯაზკლუბი
*იუნესკოს მიერ დაწესებულ ჯაზის საერთაშორისო დღეს წელს მსოფლიოს 190 ქვეყანა აღნიშნავს, მასპინძელი ქალაქი ჩიკაგო იქნება
1 მაისი – მარკ რიბოს კვარტეტი (Marc Ribot Quartet “Hurry Red Telephone”) | მარჯანიშვილის თეატრი
2 მაისი – კინგა გლიკი (Kinga Glyk) | მარჯანიშვილის თეატრი
3 მაისი – ფრედ ჰერშის ტრიო (Fred Hersch Trio) | მარჯანიშვილის თეატრი
ფესტივალის ორგანიზატორია „ისთერნფრომოუშენსი“ ტრადიციული წარმდგენი კი თიბისი კონცეპტია.
თიბისი კონცეპტის წინასწარი გაყიდვის ფარგლებში, მხოლოდ თიბისი კონცეპტის Mastercard სადებეტო ბარათის მფლობელებს, 3 მაისის ჩათვლით, შესაძლებლობა აქვთ, ბილეთები 25%-იანი ფასდაკლებით შეიძინონ ბმულზე.
წინასწარი გაყიდვის შემდეგ, თიბისი კონცეპტის Mastercard სადებეტო ბარათებზე გავრცელდება 20%-იანი ფასდაკლება. *შეთავაზება არ ვრცელდება თიბისი კონცეპტის საკრედიტო ბარათებზე.
2011 წლიდან თიბისი კონცეპტი სისტემურად უჭერს მხარს საქართველოში ჯაზფესტივალების სერიას, რაც მნიშვნელოვნად უწყობს ხელს თანამედროვე მუსიკის განვითარებასა და საერთაშორისო კულტურული პროცესების გაძლიერებას. სწორედ, თიბისი კონცეპტის მხარდაჭერით რეგიონში ყველაზე მასშტაბური მუსიკალური მოვლენები შეიქმნა და განვითარდა. მათ შორისაა შავი ზღვის და თბილისის ჯაზფესტივალები, კახეთის ჯაზისა და ღვინის ფესტივალი „Jazz & Wine Kakheti“, ასევე ზამთრის ჯაზფესტივალი, რომელმაც, 2024 წელს, გუდაურში აიღო სტარტი და წელს პირველად ბაკურიანის სცენაზე გადაინაცვლა.
U.S. President Donald Trump has extended for another year the national emergency declared by Joe Biden.
Joe Biden declared the national emergency related to the harmful foreign activities of the Russian Federation in April 2021.
It was under this executive order addressing the Russian Federation’s harmful foreign actions that, on December 27, 2024, the United States sanctioned oligarch Bidzina Ivanishvili, the founder of Georgian Dream party, widely seen as informal ruler of Georgia.
Sanctioning an individual under this order means that the person is accused of directly or indirectly undermining democratic processes in the United States or other countries in favor of the Russian Federation.
Financial sanctions mean that all of Ivanishvili’s assets within U.S. jurisdiction, or controlled by U.S. persons, are frozen. It also includes transaction ban, risk of secondary sanctions, visa and travel restrictions.
“Specified harmful foreign activities of the Government of the Russian Federation—in particular, efforts to undermine the conduct of free and fair democratic elections and democratic institutions in the United States and its allies and partners; to engage in and facilitate malicious cyber-enabled activities against the United States and its allies and partners; to foster and use transnational corruption to influence foreign governments; to pursue extraterritorial activities targeting dissidents or journalists; to undermine security in countries and regions important to United States national security; and to violate well-established principles of international law, including respect for the territorial integrity of states—continue to pose an unusual and extraordinary threat to the national security, foreign policy, and economy of the United States.
[…]
Therefore, in accordance with section 202(d) of the National Emergencies Act (50 U.S.C. 1622(d)), I am continuing for 1 year the national emergency declared in Executive Order 14024,” the document sent by Donald Trump to Congress states.
„2025 წლის მონაცემებით, „სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში“ ირიცხება 379 957 ბავშვი, რომელთაგან 23 322 პირველად დარეგისტრირდა,“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის ანგარიშში, რომელიც ეხება საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობას.
სახალხო დამცველის ცნობით, საანგარიშო წელს, საარსებო შემწეობის მიმღებ ბავშვთა რაოდენობამ 278 639, ხოლო აღნიშული დახმარების პირველადად მიმღებთა მაჩვენებელმა 12 868 შეადგინა.
საგულისხმოა, რომ ბაზაში რეგისტრირებულია 186 163 ოჯახი, სადაც ერთი ბავშვი მაინც ცხოვრობს, ხოლო საარსებო შემწეობას 129 329 ოჯახი იღებს.
„2025 წელს „კრიზისულ მდგომარეობაში მყოფი ბავშვიანი ოჯახების გადაუდებელი დახმარების“ ქვეპროგრამაში 5 875 ოჯახი ჩაერთო, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება გასულ წელს ამ სერვისით მოსარგებლე ოჯახების რაოდენობას.
ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ ქვეპროგრამა თავისი ბუნებით რეაქტიული ხასიათისაა, იგი ვერ უზრუნველყოფს უკვე დამდგარი კრიზისის ეფექტიან დაძლევას.
წარმოების ფარგლებში შესწავლილი საქმეები კვლავაც მიუთითებს, რომ, მართალია, როგორც ცენტრალური, ისე ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ უზრუნველყოფილია ბავშვიანი ოჯახების შესაბამის სერვისებში ჩართვა, თუმცა ხსენებული პროგრამები ვერ ახდენს, ოჯახების საჭიროებების კვალდაკვალ, მათ გრძელვადიან გაძლიერებას, მხარდაჭერასა და დამოუკიდებელი ფუნქციონირების ხელშეწყობას,“- ვკითხულობთ სახალხო დამცველის ანგარიშში.
ანგარიშში ხაზგასმულია, რომ ბავშვის ბიოლოგიურ ოჯახში აღზრდის მხარდამჭერი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სერვისის, „დედათა და ბავშვთა თავშესაფრით უზრუნველყოფის ქვეპროგრამის“ ფარგლებში მოქმედებს 7 თავშესაფარი. მისი მომსახურებით გასულ წელს 75-მა სრულწლოვანმა და ორმა არასრულწლოვანმა დედამ, ასევე, 139-მა ბავშვმა ისარგებლა.
„დედათა და ბავშვთა თავშესაფრებთან დაკავშირებით, კვლავ უნდა აღინიშნოს სერვისის განვითარების საჭიროება, ბენეფიციართა ინდივიდუალური საჭიროებების უკეთ დასაკმაყოფილებლად, რათა თავშესაფრის დატოვების შემდგომ მათ შეძლონ მდგრადი სოციალური ფუნქციონირება.
ბავშვთა სიღარიბის რეალური მასშტაბებისა და მისი განმაპირობებელი ფაქტორების სისტემური და სიღრმისეული შეფასება ქვეყანაში დღემდე არასაკმარისად არის უზრუნველყოფილი.
სოციალური დაცვის პროგრამებში ჩართული ბავშვებისა და ოჯახების რაოდენობრივი მატების განმაპირობებელი ფაქტორი, ერთი მხრივ, შესაძლოა იყოს პროგრამების შესახებ ინფორმირებულობის ამაღლება, სოციალური დახმარების თანხის ზრდა, დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამის 4-წლიანი საშეღავათო პროგრამის ეფექტი, ასევე შეფასების მეთოდოლოგიის ცვლილება და რეგისტრაციის თავისებურებები.
თუმცა, მეორე მხრივ, აღნიშნული რაოდენობრივი მატება, ვერ აიხსნება მხოლოდ პროგრამების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებით, ვინაიდან შესაბამის პროგრამებში ჩართვა თავისთავად მიუთითებს ოჯახების არსებულ სოციალურეკონომიკურ საჭიროებებზე.
ამდენად, სოციალური დაცვის პროგრამებში ჩართული ბავშვებისა და ოჯახების რაოდენობრივი ზრდის განმაპირობებელი გარემოებების დასადგენად, აუცილებელია არსებული სტატისტიკის სისტემური და კომპლექსური ანალიზი, რათა განისაზღვროს ბავშვთა სიღარიბის რეალური მასშტაბი, გამოვლინდეს მისი განმაპირობებელი ძირითადი ფაქტორები და გატარდეს შესაბამისი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოლიტიკა,“ – ვკითხულობთ ანგარიშში.
31 მარტს საქართველოს სახალხო დამცველმა პარლამენტს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიში წარუდგინა.
საქართველოს სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშის მიხედვით, რომელიც 2025 წელს ქვეყანაში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობას აღწერს, კონსტიტუციითა და ევროპული კონვენციით ორჯერ მსჯავრდების აკრძალვის პრინციპი (non bis in idem) დაირღვა მზია ამაღლობელის მიმართ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცესში.
„პოლიციელებმა მზია ამაღლობელი დააკავეს ასკ-ის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, იმ მოტივით, რომ 2025 წლის 11 იანვარს, ბათუმში, პოლიციის შესასვლელთან ფასადზე აკრავდა სტიკერს, ასევე, პოლიციელებს აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას, ხოლო არაერთი მოწოდების მიუხედავად, შეეწყვიტა კანონსაწინააღმდეგო ქმედება, არ გაუთვალისწინებია.
დაკავების ოქმის მსგავსი შინაარსისაა 2025 წლის 11 იანვარს შედგენილი პოლიციელის პატაკიც.
სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილია 2025 წლის 14 თებერვალს, მზია ამაღლობელის მიერ 2025 წლის 11 იანვარს აქციაზე პოლიციის თანამშრომლებისთვის სიტყვიერი შეურაცხყოფისა და სხვა პირების დაკავებისას, პოლიციისთვის ხელის შეშლის გამო.
ამ საქმეზე სასამართლოში ადვოკატები ამტკიცებდნენ, რომ მან მხოლოდ სტიკერი გააკრა (სხვა ქმედება არ ჩაუდენია), და ამის გამო მისი დაკავებისა და პასუხისგებაში მიცემის კომპეტენცია პოლიციას არ ჰქონდა.
თუმცა, სასამართლომ მისი მხრიდან დაუმორჩილებლობა, რომელიც „სტიკერის“ გაკვრაში გამოიხატა, ასკ-ის 173-ე მუხლის ქვეშ სამართალდარღვევად განიხილა და სამართალდარღვევად ცნობას ერთ-ერთ საფუძვლად დაუდო.
რამდენიმე თვეში პოლიციამ კვლავ დაიწყო მზია ამაღლობელის მიმართ სამართალწარმოება, ამჯერად, ასკის 150-ე მუხლით, იმავე საფუძვლით, იმავე თარიღზე, ადგილზე, ფაქტსა და მოქმედებაზე მითითებით, რისთვისაც ის უკვე გასამართლებული იყო.
კერძოდ, 2025 წლის 30 აპრილს შედგენილი სამართალდარღვევის ოქმის თანახმად, 2025 წლის 11 იანვარს აქციაზე მზია ამაღლობელმა არ გაითვალისწინა პოლიციის მოთხოვნა და პოლიციის შენობის გარე ფასადზე გააკრა სტიკერი.
ხსენებულ საქმეზე სახალხო დამცველმა სასამართლოს მეგობრის (Amicus Curiae) მოსაზრება წარადგინა, სადაც ორჯერ მსჯავრდების აკრძალვის პრინციპის შესაძლო დარღვევის რისკსა და მშვიდობიანი პროტესტის ფორმის სამართალდარღვევად გაუმართლებლად კვალიფიკაციის საშიშროებაზე მიუთითა“, – ნათქვამია ანგარიშში.
შეგახსენებთ, რომ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას ადმინისტრაციული წესით მზია ამაღლობელის უსაფუძვლოდ დაკავების ამბავი სტრასბურგის სასამართლოში აქვს გასაჩივრებული.
საქართველოს სახალხო დამცველმა პარლამენტს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიში 31 მარტს წარუდგინა.
„2025 წელს,პენიტენციურ დაწესებულებაში/სამოქალაქო სექტორის კლინიკებში გარდაიცვალა 24 პატიმარი, საიდანაც ორ შემთხვევაში სუიციდის ფაქტი დაფიქსირდა. ყველა ამ შემთხვევაზე გამოძიება დაწყებულია ერთი და იმავე მუხლით – სამსახურებრივი გულგრილობა, რამაც გამოიწვია ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა,“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის 2025 წლის ანგარიშში.
31 მარტს საქართველოს სახალხო დამცველმა პარლამენტს საქართველოში ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის მდგომარეობის შესახებ ყოველწლიური ანგარიში წარუდგინა.
428-გვერდიან ანგარიშში ერთ-ერთი თავი ეთმობა სიცოცხლის უფლებას. სწორედ ამ თავშია საუბარი პატიმრების გარდაცვალების შემთხვევებსა და მათზე დაწყებულ გამოძიებაზე.
სახალხო დამცველის ანგარიშის მიხედვით, სისხლისსამართლებრივი დევნა არც ერთ საქმეზე არ დაწყებულა. ერთ საქმეზე კი, პროკურატურამ პირი დაზარალებულის უფლებამონაცვლედ ცნო.
„სასამართლო ექსპერტიზა ყველა საქმეზე დაინიშნა, თუმცა საყურადღებოა, რომ 16 საქმეზე ექსპერტიზის დასკვნა (15 შემთხვევაში ეს არის სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა) კვლავ არ არის მიღებული, რაც სწრაფი, ეფექტიანი გამოძიების ხელშემშლელი გარემოებაა.
აქვე, ინფორმაციისთვის წარმოვადგენთ პენიტენციურ სისტემაში 2020-2025 წლებში პატიმართა გარდაცვალების მაჩვენებელს, მათ შორის, სუიციდის შემთხვევებს. უარყოფითი დინამიკა, სამწუხაროდ, მცირედად მზარდია.
კერძოდ, 2020 წელს სულ გარდაიცვალა 15 პატიმარი, აქედან 5 იყო სუიციდის შემთხვევა. 2021 წელს დაფიქსირდა 20 პატიმრის გარდაცვალების შემთხვევა, აქედან 3 იყო სუიციდი. ანალოგიური მაჩვენებელი შემდეგ წლებში ასე გამოიყურება: 2022 წელს -21/4, 2023 – 14/2, 2024 – 24/4, 2025 – 24/2“ – ნათქვამია სახალხო დამცველის ანგარიშში.
პატიმრების გარდაცვალების სტატისტიკა წლების მიხედვით
ანგარიშში სახალხო დამცველი ექსპერტიზის გაჭიანურების სხვა შემთხვევების შესახებაც წერს.
ირკვევა, რომ ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სახალხო დამცველის აპარატს აღარ პასუხობს კითხვებზე, თუ რა მიზეზით ჭიანურდება ექსპერტიზის პასუხები სხვადასხვა საქმეზე.
„გარდა ბრალდებულების/მსჯავრდებულების გარდაცვალების შემთხვევებისა, ექსპერტიზის გაჭიანურების პრობლემა სახალხო დამცველის აპარატის მიერ შესწავლილი სხვა საქმეების ანალიზის საფუძველზეც გამოიკვეთა. აპარატის დაკვირვებით, ეს გამოწვევა, სამწუხაროდ, წლიდან წლამდე არ კარგავს აქტუალურობას, მათ შორის, სიცოცხლის უფლების საქმეებზე მიმდინარე გამოძიებების ჭრილში.
სახალხო დამცველის აპარატის მიერ სიცოცხლის ხელყოფის ფაქტებზე ინდივიდუალური საქმისწარმოების ფარგლებში შესწავლილ 3 შემთხვევაში, ექსპერტიზის დასკვნის გაჭიანურების საკითხი, საანგარიშო პერიოდშიც გამოიკვეთა.
კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნა, გამოძიებას, მისი დანიშვნიდან 2 წლის გასვლის შემდეგაც კი არ მიუღია.
გარდა სიცოცხლის ხელყოფის საქმეებისა, აპარატის წარმოებაში არსებულ საქმეზე, რომელიც ბრალდებულის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტზე დაწყებულ გამოძიებას შეეხებოდა, 18 თვის გასვლის მიუხედავად, დანიშნული ექსპერტიზის დასკვნა კვლავ არ არის მიღებული.
ამასთანავე, აღსანიშნავია, რომ თუკი გასულ წლებში, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო სახალხო დამცველის აპარატს აწვდიდა ინფორმაციას ექსპერტიზის გაჭიანურების მიზეზების შესახებ, უკანასკნელ პერიოდში ექსპერტიზის ბიურო აპარატს შეკითხვებზე, კერძოდ, იმაზე, თუ რა მიზეზით ჭიანურდება დანიშნული ექსპერტიზის ჩატარება და დასკვნის დამკვეთისთვის (გამოძიება) გადაცემა, პასუხს აღარ სცემს,“ – ნათქვამია ანგარიშში.
გარემოს ეროვნული სააგენტოს აჭარის რეგიონული ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიის ინფორმაციით, პირველი აპრილის 21 საათიდან 2 აპრილის 21 საათამდე ბათუმსა და მთლიანად აჭარაში მოსალოდნელია ცვალებადი მოღრუბლულობა. უმეტესად უნალექოდ.
იქროლებს ცვალებადი მიმართულების ქარი 10-15 მეტრი წამში.
ჰაერის ტემპერატურა სანაპირო ზოლში:
დღისით: 17 – 22 გრადუსი სითბო
ღამით: 5 – 10 გრადუსი სითბო
მთიან მუნიციპალიტეტებში:
დღისით: 16 – 21 გრადუსი სითბო
ღამით: 3 – 8 გრადუსი სითბო
მაღალმთიან ზონაში:
დღისით: 8 – 13 გრადუსი სითბო
ღამით: 0 – 3 გრადუსი სითბო
ზღვის ღელვა 2-3 ბალი იქნება, ზღვის წყლის ტემპერატურა +11 გრადუსია.
სინოპტიკოსების ცნობით, 3 აპრილს დღის მეორე ნახევრიდან და მომდევნო 2 დღეს აჭარის უმეტეს რაიონში დროგამოშვებით წვიმაა მოსალოდნელი.
სურსათის ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, ბათუმში ნახევარფაბრიკატების არალეგალური საწარმო გამოავლინეს.
„შპს ,,როგია“ (ბათუმი, მწვანე კონცხის ტერიტორია, სათნოების ქუჩა) ჰიგიენური ნორმების სრული დარღვევით, აღიარებისა და ეკონომიკურ საქმიანობათა რეესტრში რეგისტრაციის გარეშე აწარმოებდა ნახევარფაბრიკატებს.
დარღვეული იყო ასევე მომხმარებლისთვის სურსათის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების წესი.
კრიტიკული შეუსაბამობების გამო, ბიზნესოპერატორი დაჯარიმდა.
შპს „როგიას“ შეუჩერდა საწარმოო პროცესი კრიტიკული შეუსაბამობების აღმოფხვრამდე, საქმიანობის აღიარებამდე და რეგისტრაციამდე,“-წერს სურსათის სააგენტო.
საქართველოში 2026 წლის პირველი აპრილიდან დენის ტარიფი მოსახლეობისთვის 5 თეთრით გაძვირდა.
რაც შეეხება კომერციულ სექტორს, მათთვის დენის ტარიფი 4-6 თეთრით მოიმატებს.
დენის ახალი ტარიფი ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ [სემეკ] 2026 წლის 30 მარტს დაადგინა.
საქართველოში მოქმედებს საფეხურებრივი ტარიფი. აქედან გამომდინარე, თუ მაგალითად:
საყოფაცხოვრებო მომხმარებელი [როგორც გამრიცხველიანებული, ასევე საერთო მრიცხველის მქონე] თვეში საშუალოდ 101 კილოვატ საათამდე დენს მოიხმარდა, ის ყოველ 1 კილოვატში იხდიდა 14.7 თეთრს [თბილისში – 15.04 თეთრს], დღეიდან, პირველი აპრილიდან კი, გადაიხდის 19.7 თეთრს [თბილისში – 20.04 თეთრს].
თუ 101-დან 301 კილოვატამდე დენს მოიხმარდა – ტარიფი ამ დრომდე 18,7 თეთრი იყო [თბილისში – 19.05 თეთრი]. პირველი აპრილიდან კი 1 კილოვატში ასეთი მომხმარებელი 23.7 თეთრს [თბილისში 24,05 თეთრს] გადაიხდის.
რაც შეეხება 301 კილოვატზე მეტ მოხმარებას, ამ შემთხვევაში 1 კილოვატის ღირებულება 23.2 თეთრი [თბილისში – 23.5 თეთრი] იყო, პირველი აპრილიდან კი ეს ღირებულება იქნება შესაბამისად 28.2 და 28.5 თეთრი.
მეტი თვალასჩინოებისთვის ნახეთ ძველი და ახალი ტარიფები [მასში შედის დღგ-ს გადასახადიც] „ეპ ჯორჯია მიწოდებისა“ და „თბილისის ელექტრომიმწოდებელი კომპანიის“ აბონენტებისთვის:
ელექტროენერგიის ახალი ტერიფები [დღგ-ს ჩათვლით] 2026 წლის 1-ლი აპრილიდან / წყარო: სემეკიელექტროენერგიის ახალი ტერიფები [დღგ-ს ჩათვლით] 2026 წლის 1-ლი აპრილიდან / წყარო: სემეკი„ტარიფის მატებაზე, ძირითადად, გავლენა იქონია როგორც იმპორტდამოკიდებულებამ, ასევე ელექტროენერგიის შესასყიდი ფასის ზრდამ, ამასთანავე, ტარიფის ზრდას იწვევს ინვესტიციების მოცულობაც, თუმცა ამ მოცულობის ინვესტიციამ, რაც ახალ სატარიფო პერიოდშია გათვალისწინებული, უნდა უზრუნველყოს გამანაწილებელი სისტემის ეტაპობრივი მოწესრიგება და ელექტროენერგიის გათიშვების შემცირება.“ – აცხადებს სემეკი.
ეკონომისტების და ფინანსისტების განცხადებით კი, ელექტროენერგიის ტარიფის გაზრდით გაიზრდება პროდუქციის და მომსახურების ფასებიც [ყველაზე მეტად სურსათზე]. ამასთან, სემეკი ვალდებულია მოქალაქეებს დეტალური ინფორმაცია მიაწოდოს ამ დარგში გაწეული ხარჯების რეალურად რა ნაწილი და რამდენით აისახა გაზრდილ ტარიფში.
უკრაინის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დღევანდელი მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2026 წლის პირველ აპრილამდე პერიოდში, რუსეთის არმიის საბრძოლო დანაკარგი არის:
ცოცხალი ძალა – დაახლოებით 1 298 730 ადამიანი [გასულ დღე-ღამეში +1 060. ამ მონაცემებში შედის როგორც დაღუპულები ასევე დაჭრილები]
ტანკი – 11 828 ერთეული [+2]
ჯავშანტექნიკა – 24 327 ერთეული [+3]
საარტილერიო სისტემა – 39 169 ერთეული [+59]
MLRS – 1 712 ერთეული [+3]
საზენიტო საბრძოლო სისტემა – 1 338 ერთეული [+0]
თვითმფრინავი – 435 ერთეული [+0]
ვერტმფრენი – 350 ერთეული [+0]
უპილოტო საფრენი აპარატის ოპერატიულ-ტაქტიკური დონე – 210 896 ერთეული [+2 069]
ფრთოსანი რაკეტა [ჩამოაგდეს] – 4 491 ერთეული [+0]
გემი/ნავი – 33 ერთეული [+0]
წყალქვეშა ნავი – 2 ერთეული [+0]
მანქანები და საწვავის ავზები – 86 578 ერთეული [+219]
სპეცტექნიკა – 4 107 ერთეული [+2]
უკრაინის გენერალური შტაბის განცხადებით, საომარი მოქმედებების მაღალი ინტენსივობის გამო მონაცემები იცვლება.
უკრაინის სამხედრო დანაკარგებზე სტატისტიკური ინფორმაცია 25 თებერვლის შემდეგ აღარ განუახლებია რუსეთს.
რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს მიერ ტელეგრამ არხზე ბოლოს გავრცელებული მონაცემებით, ომის დაწყებიდან 2026 წლის 25 თებერვლამდე პერიოდში სულ განადგურებულია უკრაინის:
670 თვითმფრინავი
283 ვერტმფრენი
117 299 უპილოტო საფრენი აპარატი
651 საზენიტო სარაკეტო სისტემა
27 873 ტანკი და სხვა ჯავშანტექნიკა
1 674 მრავალჯერადი სარაკეტო გამშვები
33 474 საველე არტილერია და ნაღმმტყორცნი
55 252 სპეციალური სამხედრო მანქანა
ეს ის მონაცემებია, რომელსაც უკრაინა და რუსეთი ოფიციალურად ავრცელებენ, თუმცა ომის პირობებში შეუძლებელია ზუსტად გადამოწმება, რამდენად შეესაბამება მხარეების მიერ გავრცელებული ინფორმაცია დანაკარგების შესახებ რეალურ რიცხვებს.
ამასთან, აღნიშნულ მონაცემებთან ერთად რუსეთის თავდაცვა, უკრაინის და რუსეთის არმიის ცოცხალი ძალის საერთო დანაკარგების შესახებ სტატისტიკას არ აქვეყნებს. უკრაინის არმიის ცოცხალი ძალის დანაკარგების შესახებ მონაცემებს არ აქვეყნებს არც უკრაინა.
ფრაქცია „ქართული ოცნება“ აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობაზე ცოტნე ანანიძეს წარადგენს.
ეს პოსტი მას შემდეგ გახდა ვაკანტური, რაც დავით გაბაიძემ თანამდებობა დატოვა.
უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობაზე ცოტნე ანანიძის კანდიდატურას „ოცნება“ უახლოეს რიგგარეშე პლენარულ სხდომაზე წარადგენს.
გამომდინარე იქიდან, რომ „ქართული ოცნება“ უმრავლესობაშია, ცოტნე ანანიძის კანდიდატურას ახალ თანამდებობაზე ერთხმად დაამტკიცებენ.
ცოტნე ანანიძე უმაღლესი საბჭოს ორი მოწვევის დეპუტატია. ამჟამად უმაღლეს საბჭოში ქობულეთის დელეგატი და ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე იყო.
„ყველანაირად გონივრულად მოიქცნენ მაშინდელი ეროვნული ძალები,“ – ისტორიკოსი დიმიტრი შველიძე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოში დამოუკიდებლობის აღდგენაც დემოკრატიული გზით მოხერხდა: „ჯერ ხალხს ეკითხები და მერე აცხადებ დამოუკიდებლობას სამართლებრივად.“
„31 მარტის რეფერენდუმის უზარმაზარი დატვირთვა ის იყო, რომ მაშინ არა მარტო ჩვენთან, სხვა რესპუბლიკებშიც გამოცხადდა დამოუკიდებლობის დეკლარაციები – შეიძლებოდა დეკლარაცია ხელისუფლებას გამოეცხადებინა თავისით, ჩვენთან კი, მაშინდელმა ეროვნულმა ძალებმა გადაწყვიტეს, რომ აუცილებელი იყო ამისთვის სახალხო ლეგიტიმაცია.
მაგალითად, უკრაინაში დამოუკიდებლობა 1991 წლის აგვისტოში ხელისუფლებამ გამოაცხადა, 1991 წლის პირველ დეკემბერს კი ჩატარდა რეფერენდუმი. ამ რეფერენდუმით დადასტურდა ხალხის ნება. ჩვენთან უფრო დემოკრატიული ფორმა გამოიყენეს,“ – ამბობს დიმიტრი შველიძე.
რა ხდებოდა 35 წლის წინ საქართველოში და აქვს თუ არა მაშინ ჩატარებულ რეფერენდუმს დამოუკიდებლობაზე გზავნილი დღევანდელობისთვის? – „ბათუმელებმა“ ისტორიკოს დიმიტრი შველიძესთან ინტერვიუ ჩაწერა, იგი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია:
ბატონო დიმიტრი, რა ხდებოდა საქართველოში 35 წლის წინ, 31 მარტს, როცა რეფერენდუმი ჩატარდა დამოუკიდებლობის აღდგენაზე? დღევანდელი კონტექსტის გათვალისწინებით რის გამოყოფა მიგაჩნიათ მნიშვნელოვნად?
1990-1991 წლების მოვლენები ძალიან მღელვარე მოვლენები იყო, ბუნებრივია. საყოველთაო არჩევნების შედეგად, 1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებში მოვიდნენ ეროვნული ძალები ხელისუფლების სათავეში.
როდესაც ლაპარაკობენ, ისინი ჩქარობდნენო, ეს არაა სწორი: საქართველოს დამოუკიდებლობა მაშინვე არ გამოუცხადებია ზვიად გამსახურდიას. ის ძალიან გონივრულად მოიქცა, გამოაცხადა ე.წ. გარდამავალი პერიოდი და ამ გარდამავალ პერიოდში უნდა მომზადებულიყო ნიადაგი: ეკონომიკური, სამართლებრივი, პოლიტიკური, საერთაშორისო და ასე შემდეგ. ამის მერე უნდა გამოცხადებულიყო დამოუკიდებლობა.
ამასობაში, 1991 წელია. ცენტრალურმა ხელისუფლებამ – ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირი არსებობს – გამოაცხადა ე.წ. 17 მარტის რეფერენდუმი, რომელიც განახლებული საბჭოთა ფედერაციის აღდგენას მიეძღვნა. უნდა შექმნილიყო ე.წ. განახლებული ფედერაცია. ერთ კითხვაზე უნდა გაეცათ მოქალაქეებს პასუხი: „თვლით თუ არა საჭიროდ განახლებული ფედერაციის შექმნას, სადაც დაცული იქნება ადამიანის უფლებები?“ ე.წ. რეფერენდუმი ცხრა რესპუბლიკაში ჩატარდა და ექვსმა რესპუბლიკამ უარი განაცხადა. ამ 6 რესპუბლიკაში იყვნენ ბალტიისპირეთის სამი რესპუბლიკა, მოლდოვა, სომხეთი და საქართველო.
ჩვენთან ზვიად გამსახურდიას უზენაესმა საბჭომ გამოაცხადა საკუთარი, ქართული რეფერენდუმი, თუ შეიძლება, ასე ითქვას. ეს რეფერენდუმი ჩატარდა სწორედ 1991 წლის 31 მარტს, რომელსაც დღეს აღვნიშნავთ.
სხვათა შორის, მანამდე, 1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებზე, უამრავი ხალხი გამოცხადდა. მე ეს ჩემი თვალით ვნახე. 31 მარტის რეფერენდუმში სევე უამრავმა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა.
დიმიტრი შველიძე
რა განწყობა იგრძნობოდა მაშინ? თქვენ როგორ გახსოვთ ეს დღე?
იცით რა, ჩვენ გადავეჩვიეთ საერთო ეროვნული დღესასწაულების აღნიშვნას. გადავეჩვიეთ იმიტომ, რომ ეს უკანასკნელი 30-35 წელია ჩვენი ერი, რა დასამალია და, გაყოფილია ორ ბანაკად. მაშინ ბანაკებს შევარდნაძისტები და ზვიადისტები ერქვა. ეს დაყოფა, სამწუხაროდ, გრძელდება, ახლაც არ აქვს მნიშვნელობა, უმრავლესობა ვის მხარესაა.
ამ რეფერენდუმზე და 28 ოქტომბრის არჩევნებზე იყო საზეიმო და საერთო, ეროვნული განწყობა. ეს იგრძნობოდა ქუჩაში, ხალხის სიმრავლეში, გაღიმებულ სახეებში.
მიხარია, რომ ეს შეკითხვა დამისვით… ასეთი საზეიმო განწყობა იშვიათად მახსენდება. იცით, ეს შედეგებმაც დაადასტურა. მაშინდელ რეფერენდუმში მოსახლეობის აბსოლუტურმა უმრავლესობამ მიიღო მონაწილეობა.
რეფერენდუმი ჩატარდა აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში…
სამწუხარო გარემოებაა, რომ ჩვენმა მოძმე ოსმა მოსახლეობამ და აფხაზმა მოსახლეობამ მონაწილეობა ძირითადად არ მიიღო, მაგრამ ჩვენ არ უნდა ჩავთვალოთ, რომ აი, ოსები და აფხაზები სეპარატისტები არიან.
საერთოდ, ენა ბევრ რამეს აკეთებს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში: გააჩნია, როგორ ილაპარაკებ. მე, მაგალითად, ასე კი არ ვამბობ, რომ 90-იანი წლების დასაწყისში ერთმანეთს დაუპირისპირდა აფხაზთა ეროვნული ინტერესები და ქართველი ხალხის ეროვნული ინტერესები, არამედ ვამბობ: სხვადასხვა აღმოჩნდა მათი და ჩვენი ინტერესები.
მთელი უბედურება იმაშია, რომ მათ აღმოაჩნდათ ძლიერი მფარველები საბჭოთა ცენტრალური ხელისუფლების სახით, ბევრ შემთხვევაში გადაიბირეს ეს ხალხი. გადაიბირეს, რადგან ძალიან ცოტანი იყვნენ იმისათვის, რომ რამე წინააღმდეგობა გაეწიათ.
არ უნდა დავივიწყოთ, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე თვითონ აფხაზები მოსახლეობის 20-დან 30%-მდე შეადგენდნენ, უმეტესობა იყვნენ ქართველები.
31 მარტის რეფერენდუმს უფრო სიმბოლური დატვირთვა ჰქონდა? მანამდე ჩატარებულ არჩევნებში აშკარად დაფიქსირდა ხალხის ნება.
31 მარტის რეფერენდუმის უზარმაზარი დატვირთვა ის იყო, რომ მაშინ არა მარტო ჩვენთან, სხვა რესპუბლიკებშიც გამოცხადდა დამოუკიდებლობის დეკლარაციები. შეიძლებოდა დეკლარაცია ხელისუფლებას გამოეცხადებინა, ჩვენთან კი, მაშინდელმა ეროვნულმა ძალებმა გადაწყვიტეს, რომ აუცილებელი იყო ამისთვის სახალხო ლეგიტიმაცია.
მაგალითად, უკრაინაში დამოუკიდებლობა 1991 წლის აგვისტოში ხელისუფლებამ გამოაცხადა, 1991 წლის პირველ დეკემბერს კი ჩატარდა რეფერენდუმი. ამ რეფერენდუმით დადასტურდა ხალხის ნება.
ჩვენთან უფრო დემოკრატიული ფორმა გამოიყენეს: ჯერ ხალხს ეკითხები და მერე აცხადებ დამოუკიდებლობას სამართლებრივად.
ყველანაირად გონივრულად მოიქცნენ მაშინდელი ეროვნული ძალები. ამ ეროვნულ ძალებში სხვებიც იგულისხმებიან – მარტო ზვიად გამსახურდიას მომხრეები არ იყვნენ. იყვნენ, სამწუხაროდ, ეროვნული კონგრესის მომხრეებიც, რომლებიც კრიჭაში ედგნენ ეროვნულ ხელისუფლებას. ეს უკვე სხვა საუბრის თემაა.
როგორი იყო ზვიად გამსახურდიას როლი ამ რეფერენდუმში? რამდენად მკაფიო იყო ამ დროს მოსახლეობისთვის გამსახურდიას პოლიტიკური ხედვა?
ზვიად გამსახურდიას ორი დიდი დამსახურება მიუძღვის ქართველი ერის წინაშე: ერთი, რომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, მაგრამ ხშირად ივიწყებენ ამ დამოუკიდებლობის გამოცხადებას წინ რა უსწრებდა – ზვიად გამსახურდიამ ქართველ ხალხში დააბრუნა საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეა.
მე თვითონ მეორე კურსზე ვიყავი, როცა გავიგე, რომ საქართველო დამოუკიდებელი ყოფილა 1918 წლის 26 მაისიდან. ჩემს კურსზე არავინ არ იცოდა ეს. წარმოიდგინეთ, მე ვიყავი პირველი, რომელმაც გავაგებინე თანაკურსელებს ეს ამბავი.
საზოგადოებას საერთოდ დავიწყებული ჰქონდა საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეა. ზვიად გამსახურდიამ გააცოცხლა ეს იდეა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა გორგასლიანელების პირველი პროკლამაცია გამოაქვეყნეს, მერე დისიდენტური მოძრაობის ლიდერი იყო ზვიადი. ამ დროს გახდა საცნობი ბევრი რამ. ეს წინმსწრები მოვლენა ზვიად გამსახურდიას დამსახურებაა და მისი თანამებრძოლების – მერაბ კოსტავას და სხვების. მათ საერთო სახალხო იდეად აქციეს დამოუკიდებელი საქართველოს იდეა.
ზვიად გამსახურდიას ჰქონდა ქარიზმა, ქარიზმატული ლიდერი იყო. ქარიზმა ძალიან ბევრს ნიშნავს. შეიძლება, ჭეშმარიტებაზე დღეს ისეთი ენით გადმომცენ ამბავი, რომ საერთოდ არ დავინტერესდე, მაგრამ შეიძლება ისეთი ენით გადმომცენ, რომ აი, ამიტაცოს – ენთუზიაზმი აანთოს ჩემში. აი, ეს ჰქონდა ზვიად გამსახურდიას: შეეძლო, მიტინგზე აეყვანა ხალხი ცრუ დაპირებებით და ცრუ იდეებით კი არა, არამედ ძველი, ქართული, ტრადიციული სახელმწიფოებრივი იდეა გაეცოცხლებინა.
ჩვენთან, უნივერსიტეტში არსებობს ახალგაზრდების მიერ დაარსებული უახლესი ისტორიის ცენტრი და იქ გაიმართა დღეს კონფერენცია. იქაც მქონდა მოხსენება და იყო საუბარი ე.წ. შეცდომებზე. დამერწმუნეთ, მსოფლიო ისტორიაში ვერ იპოვით ისეთ მთავრობას, ისეთ პოლიტიკურ მოღვაწეს, რომელსაც შეცდომები არ ჰქონოდეს. რომაელებს ძველი გამოთქმა აქვთ – არამცთუ პოლიტიკოსები, ჩვეულებრივი ადამიანები ვერ ცხოვრობენ შეცდომების გარეშე. შეცდომა ადამიანის თვისებაა. ჩვენ ოთხი თუ ხუთი ხელისუფლება გამოვიცვალეთ და ჯერ უშეცდომო არც ერთი არ იყო. არც შეიძლებოდა, რომ სხვაგვარად ყოფილიყო.
არსებობს შეცდომები ძირეული, სერიოზული და არსებობს მეორეხარისხოვანი შეცდომები. მე ვერ ვპოულობ ზვიად გამსახურდიას მოღვაწეობაში გარდამტეხ და სერიოზულ შეცდომას. შეიძლებოდა, რომ როდესაც ხელისუფლებაში მოვიდა ზვიად გამსახურდია, ცოტა რბილი ყოფილიყო ოპოზიციის მიმართ. ხელისუფლებას ბევრი რამე შეუძლია. შეიძლებოდა, ასევე, კულტურის მოღვაწეებთან და ინტელიგენციასთან უფრო შემრიგებლური ენით ელაპარაკა ზვიად გამსახურდიას და ერთხელ თუ არა, ორჯერ, ხუთჯერ, ათჯერ ეცადა მათი დარწმუნება.
ინტელიგენციამ მაშინ მძიმე შეცდომა დაუშვა საკუთარი ერისა და ხალხის წინაშე. მაშინ რაც მოხდა – გადატრიალება, იქიდან მოდის ეს ყველაფერი, რაც 35 წლის მანძილზე ხდება.
ეს იყო ყველაზე დრამატული ფურცელი საქართველოს ისტორიაში. ხანდახან ამბობენ, ბაზალეთის ტრაგედიაო. ბაზალეთის ტრაგედია რა მოსატანია: ბაზალეთის ტბასთან ერთმანეთს ებრძოდა 600-მდე ადამიანი ერთ მხარეს და მეორე მხარეს 800-მდე კაცი. იქ რამდენიმე თავადი ებრძოდა ერთმანეთს – თეიმურაზ პირველის მომხრეები და სააკაძის მომხრეები. ეს იყო შეტაკება, ლოკალური ამბავი, რომელიც ნახევარ საქართველოს არ გაუგია. ეს ქვეყანამ მას შემდეგ გაიგო, როცა ბაზალეთის თემაზე ლექსები დაიწერა.
1991 წლის 22 დეკემბრიდან 1992 წლის 6 იანვრამდე მომხდარი ამბავი კი იყო გამოუსწორებელი შეცდომა – ტრაგედია. ტრაგედია კიდევ ისაა, რომ ვისაც გონიერება ევალებოდათ, მათ დაუშვეს უზარმაზარი შეცდომა და არა იმათ, ვისაც „აჩქარებულებს“ ეძახიან.
დღევანდელ შეხვედრაზე რით დაინტერესდნენ სტუდენტები, რა აღმოჩნდა მათთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი? რა გზავნილია 31 მარტის რეფერენდუმი დღევანდელობისთვის?
მაინც ვერ ვსწავლობთ ჭკუას. ვერ ვიტყვით, რომ გონივრულად წარვმართეთ ჩვენი ცხოვრება. დღევანდელი გადასახედიდან იმის თქმა შემიძლია, რომ პოლიტიკოსებმა უნდა ჩახედონ ისტორიას. ჩვენმა პოლიტიკურმა კლასმა უნდა ჩახედოს და ისწავლონ შეცდომებზე.
დღეს მსოფლიოში გზები აირია და, მათ შორის, საქართველოს ადგილი გაურკვეველია. ეს ქმნის ჩვენში დაძაბულობას და პოლიტიკურ დაპირისპირებებსაც. როცა გაირკვევა ჩვენი ადგილი, დავწყნარდებით, დამერწმუნეთ.
ცოტა რბილი ენა უნდა გამოვნახოთ ერთმანეთთან. ერთმანეთს არ უნდა ვეძახოთ მოღალატეები, მეორე მხრიდან „რეჟიმი“, მესამე მხრიდან „აკაცუკები“ და ასე შემდეგ.
The court hearing of Eliso Kiladze, founder of Qronika+, was closed at the request of the prosecution. The defendant herself opposed the prosecution’s motion, stating that, as a journalist, publicity is of fundamental importance to her.
Kiladze’s statement prior to the closure of the hearing was reported by InterpressNews (IPN).
“I do not agree with the prosecution’s position. I am a journalist, and publicity is important. I have been in complete isolation for one month and two days; I have been denied correspondence, visitation, and phone call rights. Obviously, I do not admit the charges against me. I am mentioned only once in connection with the alleged group, and I know none of the individuals involved except for two. There is no evidence whatsoever that I provided any recommendation to any ‘call center.’ On the contrary, I exposed these ‘call centers,’ which were owned by Davit Kezerashvili.
[…]
I was detained with the involvement of special forces; no official exposed for corruption has been arrested in such a manner. I must be given the opportunity to respond to the charges. The only place where I can speak is in a courtroom. Am I in 1937? The proceedings should be open to the media. If I am not given this opportunity, how am I supposed to prove my innocence?
If this is their intention, they may as well sentence me to execution — what is the point of these nine months?
I ask the court to take my position into account and not to close the proceedings. I deeply regret that I was unable to attend the hearings in Jangveladze’s case and could not be present during the examination of several key witnesses,” Eliso Kiladze stated.
Eliso Kiladze has been detained in connection with a case involving fraudulent call centers. She has been charged under Articles 180 and 194 of the Criminal Code of Georgia, which provides for a sentence of 9 to 12 years of imprisonment upon conviction.
In the same case, charges have also been brought against former Chief Prosecutor Otar Partskhaladze, brothers Davit and Giorgi Mikadzes — accused in the murder of Merab Jangveladze — as well as other individuals.
„ოთხ შვილზე ალბათ ცოტა ადრე უნდა ეფიქრა“ – თქვა კახა კალაძემ.
„ჰქონდა არჩევანი, ეფიქრა თავის 4 შვილზე და არა ეპატაჟზე“- თქვა შალვა პუპუაშვილმა.
„თავისმა ოთხმა შვილმა მოჰკითხოს დედამისს“ – თქვა ირაკლი ქადაგიშვილმა.
„თავად უნდა ახსოვდეს, რომ ქალი და 4 შვილის დედაა“- თქვა თენგიზ შარმანაშვილმა.
ასეთია „ქართული ოცნების“ ლიდერების კომენტარები ელენე ხოშტარიას პატიმრობაზე.
„შვილებმა მოჰკითხონ პასუხი“ – სინქრონულად იმეორებს პროპაგანდა. პოლიტიკოსი ქალი, დედა, რომელმაც კახა კალაძის საარჩევნო პლაკატზე ორი სიტყვა – „რუსული ოცნება“ მიაწერა, 1.5 წლით გაუშვეს ციხეში.
რას ნიშნავს ეს ფრაზები, თავად „ოცნების“ წარმომადგენლებს თუ აქვთ განცდა, რომ ერთ დღეს, საკუთარი შვილები დაუსვამენ კითხვებს? რა პასუხს სცემს უსამართლო სისტემის მსახურებს ისტორია და როგორია წარსული გამოცდილება? – ამ თემაზე „ბათუმელები“ ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორს, საქართველოში ფსიქოტრავმის საზოგადოების ერთ-ერთ თანადამფუძნებელს, ჯანა ჯავახიშვილს ესაუბრა.
ქალბატონო ჯანა, როცა „ქართული ოცნების“ წევრები პატიმარ ქალზე, დედაზე ამბობენ, რომ თავად არის საკუთარ პატიმრობაზე პასუხისმგებელი, რადგან მან არ იფიქრა შვილებზე, მმართველი ძალის როგორ ბუნებაზე მეტყველებს ეს და თქვენ როგორ აღიქვით სისტემის ასეთი დამოკიდებულება ადამიანის მიმართ?
პრინციპში, თვითონაც აცნობიერებენ, რომ დიდი ბოროტებაა არასრულწლოვან შვილებს, ოთხ შვილს, დედა ჩამოაცილონ 18 თვით, ქუჩაში, ბანერზე ფლომასტერით მიჯღაბნილი წარწერისთვის.
ძალიან დისპროპორციულია ეს სასჯელი ამ „სამართალდარღვევისთვის“, ისევე, როგორც აბსურდულია საპატიმრო სასჯელი ტროტუარზე დგომისთვის; ასევე დისპროპორციულია, მზია ამაღლობელის ციხეში გამოკეტვა დგებუაძისთვის სილის გაწვნის გამო. მაქსიმალური სიმკაცრეა და უფრო მეტიც, სისასტიკეა.
ქართული საზოგადოება კონსერვატულია მაინც, ამიტომ ოთხი შვილის დედის მიმართ ჩადენილი სისასტიკის გამო, როგორც ჩანს, მაინც გაჩნდა შიში, რომ მათი ამომრჩეველიც კი არ მიიღებდა ასეთ დამოკიდებულებას ქალის, დედის მიმართ, რომელიც მნიშვნელოვანი ფიგურაა ქართულ მენტალიტეტში. ამიტომ დაიწყეს ბრალეულობის ვექტორის გადატანა ელენეზე, რომ „მას უნდა ეფიქრა შვილებზე“.
სინამდვილეში, ელენე იბრძვის თავისი და სხვისი შვილების მომავლისთვის, ქვეყნის ღირსეული მომავლისთვის, ჩვენი საკონსტიტუციო კურსის შესაბამისად და რასაკვირველია, პროპაგანდა აქაც ცდილობს რეალობის გაყალბებას, გამრუდებას, რომ თურმე არ უნდა ებრძოლა სამშობლოსთვის. თურმე – სამშობლოზე ფიქრი და შვილებზე ფიქრი სხვადასხვა რამეა. ეს გზავნილია თავიანთი ამომრჩევლისთვის.
ჯანა ჯავახიშვილი.
ასე ცდილობენ დაარწმუნონ ისინი, რომ სისასტიკე კი არ ჩაუდენიათ, რომ ეს „აკაცუკია“ და არა დედა და ქალი. დეჰუმანიზაციას ახდენენ აქტიური ქალების იმისთვის, რომ საკუთარი ამომრჩევლის წინაშე გაიმართლონ თავი.
კალაძესაც ხომ ჰყავს ოთხი შვილი. როგორ ფიქრობთ, არასდროს დაუდგება მომენტი, როცა ერთი შვილი მაინც ჰკითხავს, რატომ დააპატიმრებინა ქალი მისი პლაკატის „დაზიანების“ გამო?
კალაძე თავისი ფასეულობების მიხედვით ფიქრობს თავის შვილებზე – მდიდრდება, მდიდრდება, მდიდრდება და ეს ჰგონია შვილებზე ფიქრი.
ასე ფიქრობდა ღარიბაშვილიც. ამიტომ ამგზავრებდა ჩარტერული რეისით, სახელმწიფოს ხარჯზე შვილს ამერიკაში, ამიტომ აგროვებდა ოქროს ზოდებს, რადგან ასე ესმით შვილებზე ფიქრი – ყველაფრის ფასად, სახელმწიფოს ხარჯზე, სინდისის სანაცვლოდ სიმდიდრის მოხვეჭა.
აქედან გამომდინარე, „შვილებზე ფიქრშიც“ ძალიან სპეციფიკურ რამეს გულისხმობენ ხოლმე. იმას, რაშიც ჩვენ ვერ გავუგებთ მათ. გულისხმობენ, რომ შვილებზე ფიქრი და სახელმწიფო ინტერესებზე ფიქრი ურთიერთგამომრიცხველია. ანუ, სამწუხაროდ, მათი „შვილებზე ფიქრი“, სახელმწიფოს წინააღმდეგაა, ელენე ხოშტარიას ფიქრი შვილებზე კი, ყველას შვილზე ფიქრია.
ფიქრობთ, რომ მათ შვილებს არასდროს შერცხვებათ მათი მამების, არასდროს აუჯანყდებიან?
გააჩნია როგორ ზრდიან ისინი შვილებს, როგორ წარიმართება მათი განვითარება, ვინ იქნებიან მათი როლური მოდელები, ვინ იქნება მათი ზნეობის ორიენტირი. თუ ისე გაზრდიან, რომ თავიანთი მამების და დედების ფასეულობებს გაიზიარებენ, მაშინ მათ არ ექნებათ იმის შიში, რომ შვილების შეკითხვებზე პასუხის გაცემა მოუწევთ.
ჩვენც ხომ ვამბობთ ხოლმე, ვაშლის ნაყოფი ვაშლის ხისგან შორს არ ვარდებაო.
მაგალითად, რუხაძე ავიღოთ, პროპაგანდისტული „იმედის“ ყოფილი მფლობელი, რომელიც ახლა ბრიტანეთში ცხოვრობს, მისი შვილი კი – აშშ-ში. ნუთუ არასდროს გასჩენია მის შვილს კითხვა, რატომ აშენებს მამამისი რუსულ კედლებს საქართველოს მოქალაქეებისთვის, რატომ ქმნის მტრის ხატს მისი ტელევიზია იმ დასავლეთისგან, რომლის სიკეთეებითაც თავად სარგებლობენ?
ვერ განვაზოგადებთ ასე. შესაძლებელია, შვილები ყოველთვის ვერ ხედავდნენ მამების უზნეობას, ერთი თარგით არ არის ყველა მოჭრილი. მაგრამ ფაქტია, რომ ორმაგი და სამმაგი სტანდარტიც აქვთ ხოლმე, როგორც საკუთარი, ისე სხვისი შვილების მიმართ.
ვნახეთ, რომ ღარიბაშვილმა ძარცვა, ძარცვა ქვეყანა და შვილი ამერიკაში გაუშვა სასწავლებლად. მაშინ როცა ქართველ ახალგაზრდებს ამის შესაძლებლობას უსპობენ და ბოლონიის პროცესიდან თიშავენ ქართული განათლების სისტემას.
სხვის შვილებს ტროტუარზე დგომის გამო იჭერენ და საერთოდ არ უწევენ ანგარიშს. სხვები კიდევ უფრო დიდი ხნით გამოკეტეს ციხეში.
ზოგადად, რეჟიმის ბუნებაა, მებრძოლი ადამიანის შვილები ამოიღოს მიზანში.
რაც ეს ანტიდემოკრატიული პროცესები დაიწყო „ოცნებამ“ საქართველოში, – შემოიღო რეპრესიული კანონები, დააკავეს პროტესტის მონაწილეები, ბევრმა გაიხსენა ცნობილი ფილმი „მონანიება“. არაერთისგან მოვისმინე, რომ დადგება დრო, როცა რეჟიმის მსახურები გაიზიარებენ ამ ფილმის პერსონაჟის, აბელ არავიძის ბედს. თქვენ თუ გაქვთ იგივე განცდა?
ორჯონიკიძის სახელი სალანძღავი მეტაფორაა ჩვენს სინამდვილეში, მაგრამ სხვადასხვანაირად იჩენს ხოლმე თავს მშობლების სამარცხვინო წარსული შვილებისა და შვილიშვილების თაობაში. სინამდვილეში, ეს დიდი მორალური ტვირთია, რომელმაც შეიძლება, შემდგომ თაობაში გამოიწვიოს ნიჰილიზმი, იმედგაცრუება ცხოვრებით და ამასთან დაკავშირებული პრობლემები, როგორც „მონანიებაშია“ ნაჩვენები.
„მონანიებაში“ რა მოხდა, – თავი გაინადგურა მომავალმა თაობამ, ხომ?! მაგრამ ფაქტია, რომ საკუთარი თავი ამ რეჟიმის მსახურებს არ წარმოუდგენიათ არავიძის ადგილას და არავინ ფიქრობს, რომ ერთ მშვენიერ დღეს შეიძლება „აბელი“ თვითონ იყოს.
მეორე მხრივ, ვხედავთ, როგორ ცდილობენ შეგვიცვალონ ისტორია. აგერ, ყველასთვის საამაყო მარო მაყაშვილზე რას ლაპარაკობენ, როგორ ცდილობენ ანწუხელიძის გმირობის დესაკრალიზაციას და ასე შემდეგ. თუმცა ისტორია გვიჩვენებს, რომ არ იმალება ბოროტი ზრახვები, ბოროტი ქმედებები და ორჯონიკიძისა და ფილიპე მახარაძის შთამომავლობას რცხვენიათ თავიანთი გვარის.
თუმცა, თუ შენ შენი აზროვნების და განწყობის საწინააღმდეგოდ იქცევი, მერე ეს აზროვნება და განწყობაც გეცვლება ქცევის შესაბამისად და შენ ტყუილს იჯერებ. მურუსიძეს თავი ყოჩი ჰგონია, ლექსებს დეკლამირებს, იმიტომ, რომ დაირწმუნა თავი, რომ კლანური მმართველობა კარგია, რომ „ასე სჭირდება ქვეყანას“.
ამგვარი ადამიანები ვერასდროს გაუგებენ ელენე ხოშტარიას, ვერასოდეს გაუგებენ მზია ამაღლობელს, ზვიად რატიანს, რადგან ოქროს ზოდების დაგროვება ჰგონიათ შვილებზე ზრუნვა. ხომ თქვეს ლილუაშვილზე, 100-ზე მეტ სახლს ფლობს გერმანიაშიო, ამ ხალხმა როგორ უნდა გაუგოს რუსთაველზე, პროტესტში მყოფ ადამიანებს.
დაუსჯელობის იმედი აქვთ, რადგან პასუხი არ მოეთხოვა იმ ადამიანებს, რომლებიც რუსეთის იმპერიის სასარგებლოდ აზიანებდნენ ამ ქვეყანას?
დესტალინიზაციაც რომ არ მოხდა, ალბათ ამის ბრალია. როგორც გერმანია გაიწმინდა მეორე მსოფლიო ომის მერე ჰიტლერისგან და ფაშიზმისგან, ასე უნდა მომხდარიყო დესტალინიზაცია საქართველოშიც. გადასინჯულიყო კოლონიური წარსული, ცრუ რუსული ნარატივები რუსეთის „გადამრჩენელი“ როლის შესახებ. ასე უნდა დარქმეოდა სახელი მტერს – მტრის და მოყვარეს – მოყვრის. მაგრამ არ მოხდა ასე.
იმ ხალხის რეაბილიტაციაც არ მოხდა რეალურად, რომელმაც სტალინური რეპრესიების დროს, ჩვენი მოსახლეობის 10%-ი იმსხვერპლა. „აგენტები“ დაარქვეს და დახვრიტეს ან გადაასახლეს. „ეს დაცინვა იყო და არა რეაბილიტაცია“- ამბობენ რეპრესირებულთა შთამომავლები.
თავის დროზე ზურაბ კიკნაძემ დაწერა, – როგორც მკვლელი ბრუნდება მკვლელობის ადგილას, ისე მობრუნდნენ ესენი, – ბოლშევიკებზე. იგულისხმა კვლავ რუსული ძალა და რუსეთის სინამდვილეში ცხოვრება.
„არავის მოეთხოვა და ჩვენ რატომ მოგვთხოვენ პასუხს?“ – ალბათ ასე ფიქრობენ ისინიც, ვინც დღეს ისევ რეჟიმს ემსახურება.
„რუბიოს რეალურად რომ შეეთავაზებინა გადატვირთვა კობახიძისთვის, ამ შემთხვევაში, რა თქმა უნდა, იქნებოდა ნახსენები აბსოლუტურად კონკრეტული საკითხები. ეს საკითხები შეიძლება ყოფილიყო ანაკლიის პორტი, ეს შეიძლება ყოფილიყო დაკავშირებული ირანთან, ან საქართველოში დემოკრატიის მდგომარეობასთან, ბევრ სხვა თემასთან, რომელიც საერთოდ არ იყო ნახსენები.
ეს სიმშრალე, როგორც ამერიკელების განცხადებაში, ასევე „ქართული ოცნების“ აშკარად პროპაგანდისტული განცხადება, პირდაპირ გვაძლევს ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ ამ საუბარში უფრო მეტად ამერიკელების მხრიდან იყო გაჟღერებული გარკვეული მოთხოვნები, რომლებსაც „ქართული ოცნება“ ჯერჯერობით არ გვიმხელს,“ – მიიჩნევს საერთშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი, გიორგი მელაშვილი, რომელსაც მარკო რუბიოს და ირაკლი კობახიძის სატელეფონო საუბრის შესახებ ვკითხეთ.
სატელეფონო საუბრის შემდეგ, სახელმწიდო დეპარტამენტი აღნიშნავს, რომ „განიხილეს ორმხრივი ინტერესის სფეროები, მათ შორის, კავკასიისა და შავი ზღვის რეგიონის უსაფრთხოების საკითხები…“, ირაკლი კობახიძემ კი განაცხადა, რუბიოს „პარტნიორობის განახლებაზე“ ვესაუბრეო.
„სატრანზიტო ფუნქცია, ჩვენი გეოგრაფიული მდებარეობა, არის ერთადერთი გარკვეული არგუმენტი, კარტი თუ გინდა ვიწოდოთ, რომელიც დარჩა „ქართულ ოცნებას“, იმიტომ, რომ სხვანაირად ისინი ვერ ახერხებენ ჩვენი დასავლელი პარტნიორების რამენაირად დაინტერესებას,“- მიიჩნევს გიორგი მელაშვილი.
რა ცვლილებას შეიძლება ველოდოთ აშშ-სა და საქართველოს შორის ურთიერთობებში? – „ბათუმელებმა“ გიორგი მელაშვილთან ინტერვიუ ჩაწერა. იგი „ევროპულ-ქართული ინსტიტუტის“ ხელმძღვანელი, თავისუფალი უნივერსიტეტის ლექტორი და საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტია.
ბატონო გიორგი, ფეისბუქპოსტში აღნიშნეთ, რომ რუბიოს და კობახიძეს შორის სატელეფონო საუბრის შესახებ გავრცელებულ განცხადებებში „შინაარსის არქონა ადასტურებს, რომ ეს იყო ცალმხრივი მოთხოვნის ზარი, რომელსაც „ოცნება“ პარტნიორობაზე საუბრად ფუთავს“. რა მოთხოვნა შეიძლება ჰქონოდა რუბიოს კობახიძესთან?
მარკო რუბიოსა და ირაკლი კობახიძის განცხადებები კარდინალურად განსხვავდება ერთმანეთისგან.
ამერიკელების შემთხვევაში ჩვენ გვაქვს ფაქტობრივად ერთწინადადებიანი, ძალიან მშრალი რელიზი, რომელშიც საერთოდ არ არის საუბარი პარტნიორობის განახლებაზე. საუბარია მხოლოდ საერთო ინტერესის მქონე საკითხების განხილვაზე, მაშინ როდესაც, ირაკლი კობახიძის პოსტში პირიქით, საუბარია გადატვირთვაზე, ახალი ფურცლით ურთიერთობების დაწყებაზე და ასე შემდეგ.
ეს პირდაპირ ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ „ქართული ოცნების“ პოსტი მიზნად ისახავს უფრო მეტად შიდა, ქართულ აუდიტორიაზე გავლენის მოხდენას. იქიდან გამომდინარე, რომ შინაარსობრივად ამ საუბარს არ მოჰყოლია რაიმე მნიშვნელოვანი გარღვევა, მათ მოუწიათ არაფერზე ბევრი სიტყვის გამოგონება.
რუბიოს რეალურად რომ შეეთავაზებინა გადატვირთვა კობახიძისთვის, ამ შემთხვევაში, რა თქმა უნდა, იქნებოდა ნახსენები აბსოლუტურად კონკრეტული საკითხები. ეს საკითხები შეიძლება ყოფილიყო ანაკლიის პორტი, ეს შეიძლება ყოფილიყო დაკავშირებული ირანთან, ან საქართველოში დემოკრატიის მდგომარეობასთან, ბევრ სხვა თემასთან, რომელიც საერთოდ არ იყო ნახსენები.
ეს სიმშრალე, როგორც ამერიკელების განცხადებაში, ასევე „ქართული ოცნების“ აშკარად პროპაგანდისტული განცხადება, პირდაპირ გვაძლევს ვარაუდის შესაძლებლობას, რომ ამ საუბარში უფრო მეტად ამერიკელების მხრიდან იყო გაჟღერებული გარკვეული მოთხოვნები, რომლებსაც „ქართული ოცნება“ ჯერჯერობით არ გვიმხელს.
გიორგი მელაშვილი
საუბარია ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენებზე. არ გამოვრიცხავ, გარკვეულწილად ყოფილიყო საუბარი უკრაინაში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, თუმცა აშკარა იყო, რომ ირანში დაწყებული ოპერაციის პირობებში ეს ზარი ადრე თუ გვიან აუცილებლად მოხდებოდა.
როგორც ჩანს, ანძის განათებამ ირანის ფერებში და სხვა არაადეკვატურმა ნაბიჯებმა, რომლებიც „ქართულმა ოცნებამ“ გადადგა ბოლო პერიოდში, დააჩქარა ეს ზარი, თუმცა ეს რომ მოხდა [სატელეფონო საუბარი], არის ნამდვილად კარგი. ჩვენ ვხედავთ, რომ რეგიონში შეერთებული შტატების ჩართულობა არ გამქრალა და ახლაც არის.
ეს სატელეფონო საუბარი და სატრანზიტო ფუნქციაზე აქცენტი იძლევა ვარაუდის საფუძველს, რომ „ოცნება“ შეძლებს კავშირის გააქტიურებას აშშ-თან?
საქართველოს როლი, სატრანზიტო ფუნქცია, რა თქმა უნდა, არის მნიშვნელოვანი, თუმცა სატრანზიტო ფუნქციას სჭირდება დასაწყისი და დასასრული.
„ქართულმა ოცნებამ“ გააფუჭა ურთიერთობები დასავლეთთან, რომელიც არის ამ მარშრუტის ერთ-ერთი ბოლო წერტილი. აქედან გამომდინარე, სატრანზიტო ფუნქციის მნიშვნელობა „ქართული ოცნების“ ქმედებების გამო არის გარკვეულწილად შემცირებული.
ამას ემატება სამხრეთით მიმდინარე პროცესი, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის დაახლოებისა და ნორმალიზაციის პროცესი. ამ კონტექსტში უნდა განვიხილოთ, მათ შორის, ეს სატელეფონო ზარიც.
ირანის ელჩი საქართველოში, ალი მოჯანი დღეს, 31 მარტს, სოციალურ ქსელში წერდა: „როდესაც ზოგიერთი ქვეყანა, უნებლიეთ ან ნაჩქარევად, საკუთარ სივრცესა და ტერიტორიას გარე ავანტიურისტებს უთმობს, ამის ფასს, ადრე თუ გვიან, ქვეყნის შიგნითვე იწვნევს…“
საქართველოსა და შეერთებული შტატების ურთიერთობები არის სტრატეგიულად, ფუნდამენტურად და ეგზისტენციალურად მნიშვნელოვანი საქართველოს სახელმწიფოებრიობის შესანარჩუნებლად. ირანის ისლამური რესპუბლიკის ელჩის განცხადება ვერანაირად ვერ გადაწონის საქართველოსა და შეერთებული შტატების ორმხრივი ურთიერთობების მნიშვნელობას.
ირანში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით საქართველოს ჰქონდა ერთადერთი ამოცანა, ჩვენ არ გამოვჩენილიყავით რომელიმე მხარის მხარდამჭერი.
„ქართული ოცნების“ ქმედებებმა შექმნა შთაბეჭდილება, როგორც თეირანში, ასევე ვაშინგტონში, რომ საქართველო უფრო კეთილგანწყობილი იყო ირანისადმი, ვიდრე ამერიკელებისა თუ ისრაელის მცდელობებისადმი. ამ მხრივ „ქართულმა ოცნებამ“ შეცდომა დაუშვა დასაწყისში.
ის, რომ ჩვენ ვფიქრობთ საკუთარ უსაფრთხოებაზე, ის, რომ ჩვენ გვაინტერესებს შეერთებულ შტატებთან ორმხრივი ურთიერთობების გაუმჯობესება, ეს არის სრულიად გასაგები და ერთადერთი ადეკვატური პოზიცია მიმდინარე სიტუაციაში. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ჩვენ უნდა გადავდგათ რამე ტიპის ნაბიჯები, რომელიც მისცემს ირანს მიზეზს, დაარტყას საქართველოს ტერიტორიას. ეს სრულიად დაუშვებელია და ეს არ უნდა მოხდეს.
კიდევ ერთხელ ვამბობ: არ უნდა შეიქმნას შთაბეჭდილება, რომ საქართველო მხარს უჭერს კაცთამჭამელ რეჟიმს, რომელიც დღეს არის თეირანში.
ივანიშვილი ამჯერად ცდილობს საქართველოს გეოგრაფიული უპირატესობის გამოყენებას? რამდენიმე დღის წინ სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელი მიიყვანეს ანაკლიის პორტში…
ანაკლიის შემთხვევაში აშკარა არის, რომ „ქართული ოცნება“ ცდილობს ამერიკელებისთვის ამ პროექტის მიყიდვას, როგორც საინტერესო საინვესტიციო პროექტის. აქ, მე მგონი, უფრო მეტად ჩანს „ქართული ოცნების“ მცდელობები, რომ ეს პორტის საკითხი გამოიყენოს ურთიერთობების ნორმალიზაციის და ახალი ფურცლიდან დაწყების მიზნით, ვიდრე მაინცდამაინც უშუალოდ ტრამპის ადმინისტრაციის მიმდინარე ინტერესი. ამას ჩვენ დავინახავთ ოდნავ მოგვიანებით.
ზოგადად, შავ ზღვაში ვხედავთ, რომ არის ნატოს ძალების გააქტიურება, მათ შორის ბულგარეთის, რუმინეთისა და თურქეთის. სამივე არის ნატოს წევრი სახელმწიფო. ამ ეტაპზე მნიშვნელოვანი სამხედრო ფლოტი ჰყავს შავ ზღვაში მხოლოდ თურქეთს, თუმცა ბულგარეთი და რუმინეთი ბოლო პერიოდში აქტიურად მუშაობენ საკუთარი საზღვაო შესაძლებლობების გაძლიერებაზე ნატოს ფორმატის ფარგლებში.
ანაკლიის პორტი გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია ჩვენთვის, საქართველოსთვის, ვიდრე შეერთებული შტატებისთვის, ჩინეთისთვის თუ ევროკავშირისთვის, ნებისმიერი სხვა მოთამაშისთვის. სატრანზიტო ფუნქცია, ჩვენი გეოგრაფიული მდებარეობა, არის ერთადერთი გარკვეული არგუმენტი, კარტი თუ გინდა დავარქვათ, რომელიც დარჩა „ქართულ ოცნებას“, იმიტომ, რომ სხვანაირად ისინი ვერ ახერხებენ ჩვენი დასავლელი პარტნიორების რამენაირად დაინტერესებას.
სამწუხაროდ, „ქართულმა ოცნებამ“ იმდენად გააუარესა მდგომარეობა, რომ ერთადერთი, რაც მათ დარჩათ, არის ეს გეოგრაფიული ფუნქცია.
„ოცნებას“ იმედი ჰქონდა, რომ დეკლარირებული ფსევდოკონსერვატიზმი, რომელიც „ქართულ ოცნებას“ ბოლო პერიოდში ახასიათებს, იქნებოდა საკმარისი ტრამპის ადმინისტრაციასთან ურთიერთობების დასამყარებლად. აღმოჩნდა, რომ ამერიკელებს ძალიან კარგად ესმით: ფსევდოკონსერვატიზმი არაფერ შუაში არ არის იმასთან, რაც ხდება, მათ შორის, ამერიკის კონსერვატიულ მოძრაობაში. ამიტომაც, ეს მცდელობა მაინცდამაინც წარმატებული არ ყოფილა.
ევროკავშირისგან განსხვავებით, ტრამპის ადმინისტრაცია ხომ არ უტოვებს შანსს ივანიშვილს თავი დააღწიოს იზოლაციას და ამისთვის გამოიყენოს იგივე ანაკლია?
ევროკავშირის მხრიდან ჩვენ ძალიან კარგად ვიცით, რა პირობები არის წამოყენებული. ამერიკელების მხრიდან კი, ასე ცალსახად პირობები განახლებული არ ყოფილა ბოლო პერიოდში.
ჩვენ გვაქვს წინა ადმინისტრაციის დროს გამოქვეყნებული პირობები და ასევე დავინახეთ, რომ სანქციები, რომელიც დააწესა წინა ადმინისტრაციამ, დონალდ ტრამპმა გაახანგრძლივა.
შესაბამისად, ივანიშვილის დასანქცირება, რომელიც წინა ადმინისტრაციამ დაიწყო, ახალმა ადმინისტრაციამ არა მარტო არ გააუქმა – პირიქით, გაახანგრძლივა სულ მცირე ერთი წლით. აქაც ჩანს ამერიკელების დამოკიდებულება.
ეს დამოკიდებულება მე მგონი სრულიად აშკარაა: ამერიკელები აგრძელებენ კომუნიკაციას „ქართულ ოცნებასთან“ იმიტომ, რომ მას გააჩნია ეფექტური ძალაუფლება, ამერიკელები აგრძელებენ პარტნიორობას საქართველოს შეიარაღებულ ძალებთან, თუმცა ამავდროულად, პოლიტიკური დიალოგი და პოლიტიკური ურთიერთობები აშკარად არის ყველაზე დაბალ დონეზე, რაც კი ყოფილა ქართულ-ამერიკულ ურთიერთობებში ბოლო პერიოდში.
ის, რომ ჩვენმა მეზობლებმა [სომხეთი, აზერბაიჯანი] მოახერხეს ტრამპის ადმინისტრაციასთან შესანიშნავი კომუნიკაციისა და ურთიერთობების დამყარება და ჩვენ მხოლოდ ახლა, ერთი წლის თავზე და ისიც ირანში მიმდინარე მოვლენების ფონზე მოვახერხეთ რუბიოსთან კომუნიკაციის დამყარება, ეს მეტყველებს აშშ-საქართველოს ურთიერთობების მიმდინარე მდგომარეობაზე. პასუხისმგებლობა ამ ყოველივეზე ეკისრება მხოლოდ და მხოლოდ „ქართულ ოცნებას“.
ერთადერთი სათამაშო კარტი, რაც დარჩა „ქართულ ოცნებას“, ერთადერთი არგუმენტი, ეს არის მხოლოდ და მხოლოდ სატრანზიტო ფუნქცია, სხვა ყველა არგუმენტი, შესაძლებლობა, რომ დაემყარებინათ ამერიკელებთან სტრატეგიული ურთიერთობა, მათ უბრალოდ აღარ გააჩნიათ.
ნებისმიერ შემთხვევაში ეს იქნება გარკვეულწილად ტრანზაქციული შეთანხმება ამერიკელების მხრიდან და „ქართულ ოცნებას“ მოუწევს შეთანხმება ნორმალიზაციაზე. სხვა ადეკვატური გამოსავალი „ქართულ ოცნებას“ უბრალოდ არ გააჩნია. მათ მოუწევთ გარკვეულ დათმობებზეც წასვლა.
აქ მთავარი დათქმაა, რამდენად ადეკვატურია თავად „ქართული ოცნება“, იმიტომ, რომ ბოლო პერიოდში მათ მიერ საგარეო პოლიტიკაში გადადგმული ნაბიჯები ადეკვატურად ვერ შეფასდება.
ანუ სატრანზიტო ფუნქცია არ აღმოჩნდა პირობა, „ქართულ ოცნებას“ აპატიონ დემოკრატიის განადგურება ქვეყანაში?
სატრანზიტო ფუნქცია არის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი ტრანზაქციული მოლაპარაკებისა, მაგრამ არა საკმარისი.
რა გამოსავალი რჩება ახლა ივანიშვილს, რომ თავი დააღწიოს იზოლაციას?
თავის დაღწევის ერთადერთი ადეკვატური გამოსავალი არის ამერიკელებთან მოლაპარაკება, ისევე, როგორც ევროპელებთან მოლაპარაკება, გარკვეული არადემოკრატიული ნაბიჯების უკან წაღება და ანტიდასავლურ რიტორიკაზე უარის თქმა.
ეს არის ერთადერთი ადეკვატური გამოსავალი არსებული მდგომარეობიდან, თუმცა სამწუხაროდ, ბოლო პერიოდში, „ქართული ოცნების“ ადეკვატურობასთან დაკავშირებით ძალიან დიდი კითხვის ნიშნებია დარჩენილი.
თუ „ოცნება“ რუსეთის დაკვეთით მოქმედებს, რა შემთხვევაში გადადგამს ივანიშვილი ამ ნაბიჯს?
მთავარი საკითხია, რამდენად დამოკიდებულია ივანიშვილი რუსეთის ფედერაციაზე. შეიძლება იყოს ორი მოსაზრება: პირველი არის ის, რომ თავიდან ბოლომდე არის ჩამოკიდებული რუსეთზე და ამ შემთხვევაში, რა თქმა უნდა, დასავლეთთან არანაირი დათმობა და არანაირი ურთიერთობების გადატვირთვა არასდროს არ იქნება.
მეორე ვარიანტია, რომ ივანიშვილს მაინც გააჩნია გარკვეული, დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის წარმოების შესაძლებლობა და ამ შემთხვევაში ჩვენ შეგვიძლია შევხედოთ, რა მოხდა, მაგალითად, ბელარუსში, სადაც ლუკაშენკოს ამერიკელებთან ურთიერთობების ნორმალიზაციის სანაცვლოდ მოუწია პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება.
ელოდებით, რომ იგივე შესაძლოა მოხდეს საქართველოში?
მე ველოდები გარკვეულ ტრანზაქციულ შეთანხმებას ამერიკელებსა და „ქართულ ოცნებას“ შორის. რა იქნება ამ ტრანზაქციული შეთანხმების პირობები, ამ ეტაპზე, წინასწარ, ცოტა რთული გასათვლელია, თუმცა აშკარაა, რომ „ქართულ ოცნებას“ მოუწევს დათმობებზე წასვლა.
ევროპელებთან მიმართებით, რა თქმა უნდა, ეს ვერ მოხდება, იმიტომ რომ ევროპელებთან იქნება საჭირო ცალკე მოლაპარაკება, სადაც „ქართულ ოცნებას“ მოუწევს გარკვეულ დათმობებზე წასვლა.
თუ ჩვენ ვსაუბრობთ „ქართული ოცნებისა“ და შეერთებული შტატების ურთიერთობაზე, ეს არის ცალკე თემა.
აქვე გვითხარით, სათკენ მიდის აშშ-ს და ევროკავშირის ურთიერთობები, რა ეტაპზე გადადის ეს ურთიერთობა? ვისმენთ ტრამპის არაერთ კრიტიკულ განცხადებას ევროპის ქვეყნების მიმართ.
ჩანს გარკვეული ტრანზაქციულობა ევროპელების მხრიდან. მთელი ამ დროის განმავლობაში შეერთებული შტატები ამბობდა, რომ მათ არ სჭირდებოდათ ევროპელი პარტნიორების დახმარება.
როგორც ჩანს, მოხდება გარკვეული გადააზრება, როგორც შეერთებული შტატების მხრიდან საკუთარ მოკავშირეებთან კომუნიკაციის, ასევე მოკავშირეების მხრიდან საკუთარი პრიორიტეტების გადალაგების. საბოლოო ჯამში, მივიღებთ გარკვეულ შეთანხმებას, რომელიც იქნება უკრაინასთან და ირანთან ერთობლივ პაკეტში. ორივე ეს ქვეყანა იქნება განხილული ამ შეთანხმების პირობებში.
“Let us pay attention to this phrase: no country is protected from the consequences of a regional crisis. The crisis is much closer than it may seem at first glance,” Iran’s Ambassador to Georgia, Seyed Ali Moujani, wrote in a social media post on March 31.
He accompanied the post with an image showing a warning engraved on a car’s side mirrors: “Objects in the mirror are closer than they appear.”
Several hours after publishing the post, Moujani’s Facebook account disappeared and can no longer be found (17:57, March 31, 2026).
“No one can ignore one fact about Donald Trump and U.S. policy: when some countries — whether unintentionally or in haste — allow external adventurers into their space and territory, sooner or later they end up paying the price within their own borders.
Today, the signs are clear: disruptions to export routes, capital outflows, and growing public anxiety driven by the consequences of a prolonged war, along with escalating risks — including the possibility of the United States using nuclear weapons — all stand before decision-makers in smaller countries.
Now, on the thirty-second day of the war, the White House is even considering shifting the costs of this conflict onto countries located south of Iran.
This is precisely the moment when short-term decisions and miscalculations turn into long-term challenges.
Those who supported Donald Trump yesterday are now being forced to pay the price for that decision.
This approach continues the same policy that Joe Biden also periodically pursued when opening new fronts. Today, even some NATO allies are opting for a ‘policy of distancing themselves from Washington.’
Let us pay attention to this phrase: no country is protected from the consequences of a regional crisis.
The crisis is much closer than it appears at first glance,” the Iranian ambassador to Georgia writes.
It is unclear whether the ambassador’s statement refers to reports circulated last night that U.S. Secretary of State Marco Rubio had a phone call with Georgian Dream Prime Minister Irakli Kobakhidze.
“Secretary of State Marco Rubio spoke with Georgia Prime Minister Irakli Kobakhidze today. They discussed areas of mutual interest including security in the Caucasus and Black Sea region,” the U.S. Embassy quoted Principal Deputy Spokesperson Tommy Pigott.
კრიპტოს ბაზარი გამოირჩევა თავისი მაღალი მერყეობით. თუ აქტიურად ადევნებ თვალს ციფრული აქტივების ფასებს, გეცოდინება, რომ ბიტკოინისა და ეთერიუმის ღირებულება ერთ დღეში შესაძლოა მნიშვნელოვნად შეიცვალოს. ეს მახასიათებელი ტრეიდერებისთვის მოგებაზე გასვლის შესაძლებლობაა, თუმცა მათთვის, ვისაც დანაზოგის სტაბილურობა სურს, გარკვეულ გამოწვევებთან არის დაკავშირებული. სწორედ ამ გამოწვევის საპასუხოდ შეიქმნა სტეიბლკოინები (Stablecoins), რომელთა მართვისა და შენახვისთვის საერთაშორისო კრიპტო ბირჟა ბაიბიტი ერთ-ერთ ყველაზე სანდო და კომფორტულ გარემოს სთავაზობს მომხმარებლებს.
თუ გსურს გაიგო, რატომ გახდა ეს აქტივები ასეთი პოპულარული და როგორ შეგიძლია მათი გამოყენება შენი ფინანსური მიზნებისთვის, ეს ბლოგი დეტალურად აგიხსნის მათი მუშაობის პრინციპს. ხოლო, თუ გადაწყვეტ სტეიბლკოინების შეძენას ან ვაჭრობას, Bybit ამისთვის ყველაზე კომფორტულ და უსაფრთხო გარემოს გთავაზობს.
რა არის სტეიბლკოინი და როგორ ინარჩუნებს ის ფასს?
სტეიბლკოინი არის კრიპტოვალუტის ტიპი, რომლის ფასი მიბმულია სტაბილურ აქტივზე, ყველაზე ხშირად კი – აშშ დოლარზე. მისი მთავარი დანიშნულებაა, ფასის მკვეთრი ცვალებადობის გარეშე, მომხმარებელს ბლოკჩეინ ტექნოლოგიის უპირატესობები (სისწრაფე, დეცენტრალიზაცია) შესთავაზოს.
ფასის სტაბილურობა ნარჩუნდება 1:1 პროპორციით. ეს ნიშნავს, რომ მიმოქცევაში არსებული ყოველი 1 სტეიბლკოინისთვის ემიტენტ კომპანიას რეზერვში შენახული აქვს შესაბამისი რაოდენობის ფიატური ვალუტა ან სხვა აქტივი. ამ მექანიზმის წყალობით, 1 ერთეული სტეიბლკოინის ღირებულება ყოველთვის $1-ის ტოლფასია. ბაზარზე ყველაზე გავრცელებული სტეიბლკოინებია USDT (Tether), USDC (USD Coin) და DAI.
რისკების ჰეჯირება – პოპულარობის მთავარი მიზეზი
სტეიბლკოინების პოპულარობის უპირველესი მიზეზი კაპიტალის დაცვის შესაძლებლობაა. ტრეიდერები მათ აქტიურად იყენებენ ჰეჯირებისთვის. როდესაც ბაზარზე ფასების კლების ტენდენცია (Bear Market) შეიმჩნევა, ინვესტორებს შეუძლიათ თავიანთი ცვალებადი აქტივები (მაგალითად, BTC ან ETH) მომენტალურად გადაცვალონ სტეიბლკოინებში.
ეს პროცესი საშუალებას გაძლევს დააფიქსირო მოგება ან შეინარჩუნო კაპიტალის ღირებულება ისე, რომ არ დაგჭირდეს კრიპტო აქტივების ფიატურ ფულში განაღდება და ბანკში გადატანა. სტეიბლკოინები გაძლევს ფსიქოლოგიურ და ფინანსურ სიმშვიდეს, რადგან ზუსტად იცი, რომ შენი კრიპტო საფულის ეს ნაწილი ბაზრის ვარდნის დროს ღირებულებას არ დაკარგავს.
სტეიბლკოინების ტიპები
იმისათვის, რომ სწორი არჩევანი გააკეთო, უნდა იცოდე, თუ რითია უზრუნველყოფილი კონკრეტული სტეიბლკოინი. ისინი სამ ძირითად კატეგორიად იყოფა:
ფიატით უზრუნველყოფილი (Fiat-Collateralized): ეს ყველაზე გავრცელებული ტიპია. რეზერვებში ინახება ნაღდი ფული ან სახელმწიფო ობლიგაციები. მაგალითად, USDT და USDC.
კრიპტოვალუტით უზრუნველყოფილი (Crypto-Collateralized): აქ უზრუნველყოფის სახით სხვა კრიპტოვალუტები გამოიყენება. ვინაიდან კრიპტო აქტივები ცვალებადია, ასეთ სტეიბლკოინებს აქვთ “ჭარბი უზრუნველყოფა“ (Over-collateralization). მაგალითად, DAI-ს შესაქმნელად იმაზე მეტი ღირებულების ეთერიუმია საჭირო, ვიდრე მისაღები სტეიბლკოინის ფასია.
ალგორითმული სტეიბლკოინები: მათ არ გააჩნიათ პირდაპირი რეზერვი. ფასის სტაბილურობას სპეციალური ალგორითმი და სმარტ კონტრაქტები არეგულირებენ, რომლებიც ავტომატურად მართავენ მიწოდებასა და მოთხოვნას.
პრაქტიკული გამოყენება და ლიკვიდურობა
სტეიბლკოინები ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ ტრეიდისთვის უსაფრთხო თავშესაფარი. მათი პრაქტიკული გამოყენება ყოველდღიურ ფინანსებში სულ უფრო იზრდება:
საერთაშორისო გადარიცხვები: ტრადიციული საბანკო სისტემით თანხის გაგზავნა სხვა ქვეყანაში რამდენიმე დღესა და დიდ საკომისიოს მოითხოვს. სტეიბლკოინებით ეს პროცესი, მინიმალური ხარჯებით, წუთებში სრულდება.
ლიკვიდურობა: კრიპტო ბირჟებზე სავაჭრო წყვილების უმეტესობა სწორედ სტეიბლკოინებზეა მიბმული. ეს მათ ბაზრის ყველაზე ლიკვიდურ აქტივებად აქცევს.
პასიური შემოსავალი: ბევრი პლატფორმა, მათ შორის ბაიბიტი, გთავაზობს სტეიბლკოინების Savings პროგრამებს. შენ შეგიძლია განათავსო შენი ციფრული დოლარები დეპოზიტზე და მიიღო წლიური სარგებელი, რაც სტანდარტულ საბანკო განაკვეთებს ხშირად აღემატება.
უსაფრთხოება და რეზერვების გამჭვირვალობა
მიუხედავად იმისა, რომ სტეიბლკოინები სტაბილურობისთვის შეიქმნა, მნიშვნელოვანია მათი სწორად შერჩევა. ყურადღება უნდა მიაქციო ემიტენტი კომპანიის გამჭვირვალობას. სანდო პროექტები პერიოდულად აქვეყნებენ აუდიტორულ დასკვნებს, რომლებიც ადასტურებს, რომ მათ რეზერვებში მართლაც ინახება შესაბამისი რაოდენობის აქტივები.
გაითვალისწინე, რომ სტეიბლკოინების შენახვისას უსაფრთხოების წესები იგივეა, რაც სხვა კრიპტოვალუტების შემთხვევაში: გამოიყენე ორფაქტორიანი ავტორიზაცია (2FA) და ენდე მხოლოდ გამოცდილ პლატფორმებს.
შეჯამება
სტეიბლკოინები წარმოადგენს აუცილებელ ხიდს ტრადიციულ ფინანსურ სისტემასა და ბლოკჩეინ ეკონომიკას შორის. მათ განაპირობეს კრიპტო ინდუსტრიის მასობრივი ათვისება, რადგან მომხმარებლებს მისცეს შესაძლებლობა, ისარგებლონ ციფრული ვალუტის უპირატესობებით ფასის მერყეობის რისკის გარეშე. სტაბილურობა, სისწრაფე და პასიური შემოსავლის შესაძლებლობა სტეიბლკოინებს ნებისმიერი კრიპტო პორტფელის ფუნდამენტურ ნაწილად აქცევს.
თუ გსურს დაიწყო სტეიბლკოინების გამოყენება, დააზოგო თანხა ან მართო შენი სავაჭრო რისკები, საერთაშორისო კრიპტო ბირჟა ბაიბიტი გთავაზობს ყველა საჭირო ინსტრუმენტს ამ პროცესის გასამარტივებლად.
