Batumelebi

7 წლის ანდრია გოგიტიძეს საზოგადოების დახმარება სჭირდება. მას თავის ტვინში სიმსივნე აღმოაჩნდა და ამჟამად  თურქეთში, კლინიკა „მედიქალ პარკში“ მკურნალობს.

„მეოთხე სტადია აქვს, მაგრამ როგორც ექიმებმა გვითხრეს, მკურნალობას ექვემდებარება.

ბუნებრივია, მკურნალობა დიდ თანხებთან არის დაკავშირებული. 16 ათასი დოლარი დაგვიჯდა გამოკვლევები და ბიოფსია, ახლა კი სხივურ და ქიმიოთერაპიას გავდივართ.

მკურნალობისთვის პირველ ეტაპზე 55 ათასი დოლარია საჭირო“ – ამბობს ბავშვის დედა, ინდირა მსხალაძე.

დედის თქმით, ბავშვის მდგომარეობა დაახლოებით 20 დღის წინ დამძიმდა.

„ბათუმში, მეჯინისწყალზე ვცხოვრობთ. ბავშვს თავიდან სიცხე მისცა და ჰქონდა ღებინებაც. ოთხი დღე ბავშვთა საავადმყოფოში იწვა, გვითხრეს, ვირუსი აქვსო. როცა გამოგვწერეს, შემდეგ სხვა სიმპტომებიც გამოუვლინდა, ბავშვი კარგავდა წონასწორობას გადაადგილებისას.

გადაუღეს ტომოგრაფია რეფერალურში და გვითხრეს, რომ ჰაიმორიტი აქვსო. შემდეგ ისევ უნდა ჩაეტარებინათ გამოკვლევები, მაგრამ უარი ვუთხარით და პირდაპირ წამოვედით თურქეთში“ – გვეუბნება ბავშვის დედა.

ინდირა მსხალაძის თქმით, ბავშვს სიმსივნე ტვინის უკანა ნაწილში, ღერძზე, აღმოაჩნდა.

დედის თქმით, სახელმწიფო მხოლოდ გამოკვლევების ჩატარების დროს დაეხმარა, თუმცა სხივურ და ქიმიოთერაპიას გაცილებით დიდი თანხა სჭირდება.

„ბიოფსია ძალიან ძვირი დაჯდა, 16 ათასი დოლარი, სახელმწიფო კი მხოლოდ 16 ათასი ლარით დაგვეხმარა. დანარჩენი თანხა ჩვენ გადავიხადეთ.

ამჟამად ჩვენი ფინანსური რესურსები ამოწურულია და საზოგადოების დახმარების იმედად ვართ“- ამბობს დედა.

_________________________________________________________

ანდრიას დახმარების მსურველებს, შეგიძლიათ თანხა ჩარიცხოთ როგორც „საქართველოს ბანკის“ ასევე „თიბისი ბანკის“ ანგარიშებზე:

საქართველოს ბანკი: GE94BG0000000161473854

 თიბისი: GE25TB7928445061100088

მიმღები: გიორგი გოგიტიძე

მაღალმთიან აჭარაში მეწყრული პროცესები თოვლის დნობისა და წვიმიანი ამინდის პარალელურად გააქტიურდა.

აჭარაში მიმდინარე მეწყრულ პროცესებზე „ბათუმელები“ მამუკა ფუტკარაძეს ესაუბრა, აჭარის გარემოსდაცვის და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს გეოლოგიური სამსახურის უფროსს, რომელიც ბოლო დღეების განმავლობაში, გეოლოგთა ჯგუფთან ერთად, ხულოში, შუახევსა და ქედაში მეწყრულ ზონებს სწავლობდა და საველე სამუშაოებს ასრულებდა.

მამუკა ფუტკარაძის თქმით, ნალექმა იმდენად შეუწყო ხელი მეწყრული პროცესების გააქტიურებას, რომ მაღალმთიან აჭარაში ახლა მეწყრის არამხოლოდ მიძინებულ, არამედ ახალ კერებსაც ვხვდებით.

მისი თქმით, გეოლოგთა ჯგუფმა ამ დროისთვის მოინახულა ყველა კრიტიკული ადგილი მუნიციპალიტეტებში და ამზადებენ შესაბამის დასკვნებს, რომლებსაც ამ კვირის ბოლოს გაუგზავნიან მუნიციპალიტეტებს, შესაბამისი რეკომენდაციებით.

„ხულოში, სოფელ ძმაგულაში, ბოძაურსა და რიყეთში იყო დიდი მეწყრები. ასევე, დეკანაშვილებსა და ოქრუაშვილებშიც იყო [მეწყრული პროცესები], მაგრამ ისეთი კატასტროფული სიტუაცია არ არის. ჩვეულებრივად, აჭარის მაღალმთიანეთის გეომორფოლოგიური პირობებისთვის დამახასიათებელი ჩვეულებრივი პროცესებია.

რაც შეეხება შუახევს, ახლა ვართ ფურტიოში, ავდივართ ბარათაულში, ბუთურაულში. ვიყავით ჯაბნიძეებში, სადაც გზაზე იყო მეწყერი. ასევ ვიყავით ჭვანაში, ხაბელაშვილებში. მოვინახულებთ ტუნაშვილებსაც.

ყველაზე უფრო მოწყვლადი წელს მეწყრული პროცესების მხრივ, ქედის მუნიციპალიტეტია. სოფელ კოკოტაურში სახლი წაიღო მეწყერმა და დაახლოებით 6 ოჯახია მეწყერსაშიშ ზონაში.

დიდი მეწყერი გვაქვს ახოშიც, სადაც დაახლოებით 7 ოჯახია ყველაზე მაღალი რისკის ზონაში. შემდეგაა გეგელიძეები, სადაც 3 ოჯახს ემუქრება საფრთხე.

სოფელ გულებში მთელი სოფელია დანაპრალებული. აქ უკვე სხვა რეკომენდაციები იქნება გაცემული. ასევე, დიდი მეწყერი იყო და ისევ გააქტიურდა სოფელ ოქტომბერში“, – გვითხრა მამუკა ფუტკარაძემ.

მისი თქმით, დანარჩენი გეგმური შემოწმებები მაღალმთიან აჭარაში მაშინ განხორციელდება, როდესაც სრულად გადნება თოვლი.

მამუკა ფუტკარაძე გვეუბნება, რომ წინასწარ რთულია განსაზღვრა, სად რა მოხდება: „აი, ხულოში კრიტიკული უბნები ვნახეთ, მაგრამ შეიძლება თოვლის დნობის პროცესმა ისევ გააქტიუროს რაღაც ადგილები. ძალიან რთულია პროგნოზირება.

თოვლის დნობის პროცესზე ინტენსიურმა ნალექმა წვიმის სახით აჭარის მთიანეთისთვის ძალიან რთული და დამანგრეველი ეფექტი მოიტანა“.

როგორც მამუკა ფუტკარაძე ამბობს, იქ, სადაც რაიმე სახის მეწყრული პროცესი დაწყებულია, მუნიციპალიტეტები უსაფრთხოების მიზნით უზრუნველყოფენ ოჯახების უსაფრთხო საცხოვრებელ ადგილებში გადაყვანას – „სანამ პროცესს შევისწავლით და ჩვენი დასკვნა იქნება, რადგან უსაფრთხოება და ადამიანის სიცოცხლე ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანია და რისკის გაწევას თავის დაზღვევა აჯობებს“ – გვითხრა მან.

მისი თქმით, ბევრი რამ უწყობს ხელს მეწყრული პროცესების გააქტიურებას, განსაკუთრებით კი სოფლებში მასობრივად მოშლილი სანიაღვრე არხები, რის გამოც დამდნარი თოვლი და წვიმის წყალი ფერდობებზე უსისტემოდ მოედინება.

„ადრე ყურადღებას აქცევდა ხალხი, რომ მათ საცხოვრებელ გარემოში სანიაღვრე არხები გამართული ყოფილიყო, მაგრამ სამწუხაროდ, ამას უკვე ყურადღება აღარ ექცევა.

საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისას თუ გზის გაყვანის დროს ჩამოჭრილი ფერდობები გამაგრებული არ არის და მათი ჩამოშლა ხდება“.

საუბრის ბოლოს, მამუკა ფუტკარაძემ გვითხრა, რომ იქ, სადაც დაწყებულია მეწყრული პროცესები, უსაფრთხოების მიზნით, აჯობებს ოჯახი გაერიდოს ადგილს, დროებით მაინც, სანამ რეკომენდაცია მომზადდება.

„თუ მეწყერსაწინააღმდეგო პრევენციული ღონისძიება არის შესაძლებელი დაიგეგმოს და განხორციელდეს, ეს კარგია და შესაძლოა ამის განხორციელებამდე იყოს ოჯახი ქირით გაყვანილი, ან თოვლის დნობის პროცესის დამთავრებამდე და ა.შ.

მრავალი ასპექტია ამის განსასაზღვრად, სტანდარტულად ვერ მიუდგები“, – გვითხრა მამუკა ფუტკარაძემ.

„ბათუმელები“ ესაუბრა გეოლოგ ტარიელ ტუსკიასაც, რომელიც წლებია აჭარაში მეწყრულ პროცესებს აკვირდება. მისი თქმით, ჩვენს რეგიონში გეოლოგიურად მუდმივად რთული სიტუაციაა.

„ყველაზე მეტად მეწყრულ პროცესებს ადგილობრივი მოსახლეობა აქცევს ყურადღებას, მის ყველა გააქტიურებას, გაჩენილ ახალ ნაპრალებს ისინი აფიქსირებენ და შეძლებისდაგვარად აკეთებენ იმ ღონისძიებებს, რამაც შეიძლება შეაჩეროს მეწყერი, თუმცა გამორიცხვა შეუძლებელია.

ყველა მეწყერსაწინააღმდეგო ღონისძიება ძალიან ძვირადღირებულია და საბოლოოდ, მაინც არ გამორიცხავს მეწყერს, შესაძლოა 10-15 წლის შემდეგ გააქტიურდეს ისევ“, – გვითხრა ტარიელ ტუსკიამ.

_____________

ფოტო „ბათუმელების“ არქივიდან

ქუთაისის მერია ღვაწლმოსილ ქუთაისელ მხატვრებზე ტელეგადაცემის მოსამზადებლად ტენდერს აცხადებს.

შესყიდვის სავარაუდო ღირებულება 5 ათასი ლარია.

სატენდერო პირობების თანახმად, ტენდერში გამარჯვებულმა „4 ღვაწლმოსილ ქუთაისელ მხატვარზე 4 ტელეგადაცემა“ უნდა მოამზადოს და ეთერში გაუშვას.

„ტელეგადაცემის სახელწოდება უნდა შეთანხმდეს შემსყიდველთან. თითოეული გადაცემა უნდა იწყებოდეს ინფორმაციით მხარდამჭერის შესახებ. გადაცემის მომზადებისთვის მიმწოდებელმა უნდა მოამზადოს ინტერვიუები და უზრუნველყოს ეთერში გასვლა, მონტაჟი და დაარქივება.

გადაცემის ბოლოს წამყვანმა საჭიროა აღნიშნოს: „გადაცემა დაფინანსებულია ქალაქ ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერიის კულტურის, სპორტის, განათლებისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამსახურის მიერ,“ – ნათქვამია სატენდერო განაცხადში.

სატენდერო პირობების თანახმად, თითოეული გადაცემის ხანგრძლივობა 20-30 წუთი უნდა იყოს და კვირაში ერთხელ, შაბათ დღეს გავიდეს. მომზადებული გადაცემები ეთერში გასვლამდე უნდა შეთანხმდეს შემსყიდველთან.

ტენდერში წინადადებების მიღება 21 მარტს დაიწყება და 23 მარტს დასრულდება.

ბათუმის ახალ ბულვარში, ხიმშიაშვილის #13-ის მიმდებარედ, პირდაპირ პლაჟზე არსებული მსუბუქი კოსტრუქციის კედლები ბეტონით ამოაშენეს, რაც კანონით დაუშვებელია. პლაჟზე მხოლოდ მსუბუქი კონსტრუქციის მოწყობაა შესაძლებელი მერიასთან შეთანხმებით. სამუშაოებს შპს „გთემ ჰოსფითალითი გრუპი“ აწარმოებს, ეს კომპანიაა ამ ტერიტორიის მოიჯარეც.

მერიასთან შეთანხმების მიხედვით, აქ ახალ პირსს აშენებენ, არსებული პირსი გასულ წელს შტორმის შედეგად დაზიანდა და  სახიფათო გახდა.

პირსის სამშენებლო ტერიტორია ნაწილობრივ შემოღობილია. აქ განთავსებული საინფორმაციო დაფის მიხედვით, მშენებლობის ნებართვა  ბათუმის მერიამ 2022 წლის ივლისში გასცა, 2023 წლის 13 მაისამდე ვადით.

დაფაზე აღნიშნულია, რომ მიმდინარეობს პირსის რეკონსტრუქცია, თუმცა აქ არსებული პირსი, რომელიც ზღვამ დააზიანა, დანგრეულია.

ტერიტორია 1271 კვ.მეტრია და აქ შენობა ადრეც იდგა, თუმცა მისი მასშტაბი შეცვლილია.

დაარღვია თუ არა კომპანიამ მერიასთან შეთანხმების პირობები ამის დადგენა მუნიციპალური ინსპექციის კომპეტენციაა.

ინსპექცია ადასტურებს, რომ კომპანიამ სანებართვო პირობები დაარღვია, რასთან დაკავშირებიოთაც მიმდინარეობს საქმის წარმოება. კითხვაზე, როდის დაიწყო საქმის წარმოება ჯერ პასუხი არ გვაქვს.

შპს „გთემ ჰოსფითალითი გრუპი“ 2021 წელს დაფუძნებული კომპანიაა და ედნარ პაპუნაიშვილს ეკუთვნის.

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოდან მიღებული ინფორმაციის მიხედვით, 2020 წლის პირველი იანვრიდან 2023 წლის პირველ იანვრამდე პერიოდში, საქართველოში სხვადასხვა უფლებით ცხოვრების ნებართვა მიიღო რუსეთის 16 567-მა მოქალაქემ.

მათგან 10 043 პირს საქართველოში ბინადრობის ნებართვა მისცეს. საქართველოს მოქალაქეობა კი, რუსეთის 6 524 მოქალაქეს მიანიჭეს [მათგან 3200 პირს უშუალოდ 2022 წელს, მათ შორის, საქართველოს ყოფილ მოქალაქეებსაც].

ბინადრობის ნებართვა

მაგალითად, ამ პერიოდში საქართველოში ბინადრობის ნებართვას მოითხოვდა რუსეთის 1068 მოქალაქე და აქედან უმრავლესობას – 996 პირს, მოთხოვნა დაუკმაყოფილეს. აღნიშნული პირები საქართველოს ყოფილი მოქალაქეები არიან.

გაცილებით ბევრმა მიიღო საქართველოში მოკლევადიანი ბინადრობის უფლება. აღნიშნულ წლებში ამ უფლებას ითხოვდა რუსეთის 2 261 მოქალაქე, განცხადება დაუკმაყოფილეს 1 536 პირს.

საქართველოში მუდმივი ცხოვრების ნებართვა მოითხოვა რუსეთის 4 832-მა მოქალაქემ, დააკმაყოფილეს უმრავლესობა – 4076 პირი.

ოჯახის გაერთიანების მიზნით საქართველოში ბინადრობის უფლება მოითხოვა რუსეთის 1482-მა მოქალაქემ, დააკმაყოფილეს 1306 პირი.

შრომითი ბინადრობის უფლება მიიღო რუსეთის 1232-მა მოქალაქემ, ხოლო საინვესტიციო ბინადრობის ნებართვა რუსეთის 119 მოქალაქიდან მისცეს 81 მოქალაქეს საქართველოში.

ამავე პერიოდში სასწავლო ბინადრობის უფლებას ითხოვდა რუსეთის 905 მოქალაქე, დააკმაყოფილეს 816 პირის განცხადება.

მოქალაქეობა

2020-2022 წლებში საქართველოს მოქალაქეობის აღდგენა მოითხოვა რუსეთის 38-მა მოქალაქემ, დააკმაყოფილეს მხოლოდ 9 განაცხადი.

საქართველოს მოქალაქეობის დროებითი აღდგენის უფლების თხოვნით საქართველოს ხელისუფლებას რუსეთის 4095-მა მოქალაქემ მიმართა, მათგან საქართველოს მოქალაქეობა აღუდგინეს 2 845 პირს [ესენი არიან ის პირები, რომლებმაც საქართველოს მოქალაქეობა რუსეთის მოქალაქეობის მიღებით დაკარგეს].

2020-2022 წლებში მოქალაქეობის გამარტივებული წესით მინიჭებას ითხოვდა რუსეთის 14 მოქალაქე, თუმცა დაკმაყოფილდა მხოლოდ 4 პირი.

სამაგიეროდ, საქართველოს მოქალაქეობა გამონაკლისი წესით მიანიჭეს რუსეთის 3 666 მოქალაქეს და განხილვაშია კიდევ 1 417 პირის განცხადება.

გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის თანამშრომლებმა, სასაზღვრო პოლიციის თანამშრომლებთან ერთად, შავი ზღვის დაბინძურების ფაქტი გამოავლინეს.

ნავთობშემცველი წყლებით ზღვა ვანუატუს დროშის ქვეშ მცურავმა გემმა დააბინძურა.

ფოთის სასამართლომ გემი სამართალდამრღვევად ცნო და ჯარიმის სახით 65 ათასი ლარის გადახდა დააკისრა.

გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ინფორმაციით, ვანუატუს დროშის ქვეშ მცურავ გემს საქართველოს ტერიტორიული წყლების დატოვებისა და თავისუფალი ნაოსნობის უფლება დაკისრებული საჯარიმო სანქციისა და გარემოსთვის მიყენებული ზიანის თანხის გადახდის შემდეგ მიეცა.

6 მარტს, დილით, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოკოტაურში მეწყერმა საცხოვრებელი სახლი და დამხმარე ნაგებობები დაანგრია.

სახლში მცხოვრებმა ოჯახმა, სამი მცირეწლოვანი შვილით, 5 მარტს, მას შემდეგ დატოვა შენობა და ნათესავის სახლს შეაფარა თავი, როცა სახლთან ახლოს, სოფლის ცენტრალურ გზაზე ჩამოწოლილი მეწყრული მასა ნახეს და მიხვდნენ, რომ საცხოვრებელ სახლში მათი ყოფნა უსაფრთხო არ იყო.

ოჯახის წევრის, ინოლა შაინიძის თქმით, 5 მარტს დარეკეს მერიაში დახმარების სათხოვნელად, როცა იძულებულები გახდნენ, საცხოვრებელი სახლი დაეტოვებინათ.

მუნიციპალიტეტმა ოჯახს ტრაქტორი და თვითმცლელი გაუგზავნა. ინოლას თქმით, მეწყრულ მასას ჩაკეტილი ჰქონდა ცენტრალური გზა და სანამ ტრაქტორით გზა არ გახსნეს, სახლის დატოვებას ვერ ახერხებდნენ.

„შეუძლებელი იყო ეზოში გასვლაც“, – გვითხრა ინოლამ.

„სახლიდან არც არაფერი გამოგვიტანია, ელემენტარული საბუთები და მსგავსი რაღაცები გამოვიტანეთ, სხვა ყველაფერი [მეწყერმა] წაიღო, სამწუხაროდ. მუნიციპალიტეტიდან ორშაბათს, 6 მარტს, იყვნენ ამოსულები, მაგრამ ჩემი სახლი უკვე აღარ იყო“, – ამბობს ინოლა.

როგორც ინოლასგან შევიტყვეთ, ოჯახი შუაგულ სოფელში  ცხოვრობდა და ვერავის წარმოედგინა, ეს ადგილი თუ მეწყერსაშიში იყო. ქალის თქმით, ნაპრალები არ ჰქონდა  მიწის იმ ნაწილსაც, რომელიც ჩამოიშალა.

„საცხოვრებელ სახლთან ერთად მეწყერმა წაიღო ეზო, კარ-მიდამო, ახალაშენებული ნალია, ბოსელი, საქათმე… გარაჟი გვქონდა, აღარც გარაჟი გვაქვს, სადაც მანქანაც იდგა და ისიც წაიღო. რაც გაგვაჩნდა, არაფერი აღარ დაგვრჩა. უბრალოდ, მიწაც რომ დავამუშაო და კარტოფილი, სიმინდი თუ მწვანილი დავთესო, ესეც არ დამიტოვა მეწყერმა. ფაქტობრივად, ჰაერში ვართ.

ბავშვები 5 მარტსვე გადავიყვანე დედაჩემთან და დღემდე იქ არიან. ახლა სკოლა დაიწყო და უნდა ამოვიყვანო, მაგრამ ჯერ არ ვიცი, რა იქნება სკოლის ამბავზეც“, – გვიყვება ინოლა.

მისი თქმით, 5 მარტს მოახერხეს მეწყერსაშიში ზონიდან გამოეყვანათ პირუტყვი, მაგრამ შინაური ფრინველების გამოყვანა ვერ შეძლეს, რახან არ ელოდნენ მოვლენების ასე განვითარებას.

„მერიიდან გვპირდებიან, დახმარება იქნებაო, მაგრამ ათასი ფორმალობაა“ – ამბობს ინოლა.

ბოლო დღეებში აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს გეოლოგები მაღალმთიან აჭარაში დამეწყრილ და მეწყერსაშიშ ზონებს სწავლობენ. ისინი იყვნენ სოფელ კოკოტაურშიც, თუმცა გეოლოგიური დასკვნა ჯერ არ მოუმზადებიათ.

აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს გეოლოგიის სამსახურის უფროსმა, მამუკა ფუტკარაძემ გვითხრა, რომ მეწყრული პროცესების თვალსაზრისით ამ წელს ყველაზე მოწყვლადი ადგილი სწორედ ქედის მუნიციპალიტეტია. „კოკოტაურის დასახლებაში დიდი მეწყერია და დაახლოებით 6 ოჯახია მოყოლილი [მეწყერსაშიშ ზონაში]“ – გვითხრა მან.

„ბათუმელები“ კომენტარისთვის ქედის მერიას დაუკავშირდა. აქ გვითხრეს, რომ სოფელში „6 ოჯახის მდგომარეობის შესწავლა მიმდინარეობს, სხვა ოჯახებს საფრთხე არ ემუქრებათ“. მერიაში ასევე გვითხრეს, რომ ამჟამად გეოლოგების დასკვნას ელოდებიან.

„14 წლის ვიყავი, როცა რუსულმა სამხედრო ვერტმფრენმა ჩემს სახლს გადაუფრინა. მას შემდეგ დავიწყე იმაზე ფიქრი, თუ რატომ ხდება ასეთი უსამართლობა მსოფლიოში. ალბათ პოლიტიკითაც იმიტომ დავინტერესდი, რომ ამ კითხვებზე პასუხები მიმეღო“- ამბობს მაკა ტოხიშვილი.

2023 წელს მაკა ტოხიშვილი შეარჩიეს ბარაკ ობამას ფონდის ლიდერების ევროპის პროგრამაში, რომლის მიზანი მსოფლიოში ლიდერობის განვითარებისა და სამოქალაქო ჩართულობის ხელშეწყობაა.

როგორ ხედავს მაკა საკუთარ მომავალს საქართველოში და რატომ გადაწყვიტა დღეს კანადაში ცხოვრება? – ამ თემაზე ის „ბათუმელებთან“ საუბრობს.

• მაკა, როგორ მოხვდით ობამას ლიდერთა პროგრამაში?

როცა ობამას ფონდში აპლიკაცია გავაგზავნე, მაშინ ორგანიზაცია „პროგრესის ცენტრში“ სტატუსშეჩერებული სტუდენტების პრობლემაზე ვმუშაობდი. გახსოვთ ალბათ, პანდემიის პერიოდში ათასობით სტუდენტი დარჩა შემოსავლის გარეშე და არაერთ სტრუქტურასთან ვმუშაობდი, რომ სახელმწიფოს ეს პრობლემა დაენახა.

მე პირადად მაქვს გამოცდილი, თუ რას ნიშნავს სტუდენტის სტატუსის შეჩერება, როცა ბაკალავრიატზე ვიყავი და სოციალური მდგომარეობის გამო მომიწია სტატუსის შეჩერება, ჩემს მშობლებს კი – ემიგრაციაში წასვლა.

ძალიან მძიმეა, როცა უყურებ შენი ჯგუფელები როგორ ამთავრებენ უნივერსიტეტს, შენ კი არ შეგიძლია მათთან ერთად მოისხა მანტია და აიქნიო ქუდი. ძალიან მძიმეა, როცა ამ ყველაფერს შორიდან უყურებ.

მაგისტრატურაზეც როცა ვაბარებდი, უბრალოდ ვცადე, რადგან არც მაშინ მქონდა სწავლის გაგრძელების შესაძლებლობა, უბრალოდ, ბოლო დღეს სრულიად უცხო ადამიანმა დააფინანსა ჩემი სწავლა და მე ვიცი, რა ფასი აქვს ამ ყველაფერს.

ამიტომ, როცა მომეცა შესაძლებლობა, ყველაფერი გავაკეთე, რომ სტუდენტებს დავხმარებოდი და მიხარია, რომ სახელმწიფომ აღიარა ეს პრობლემა მაშინ და დააფინანსა სტუდენტები.

ჩემი ამ ბრძოლის შედეგი წარვადგინე ობამას ფონდში აპლიკაციაზე მუშაობისას.

ასევე, წარვადგინე „ახალგაზრდობის სააგენტოს“ მრჩეველთა საბჭოში ჩემი საქმიანობა და როცა პარლამენტში სტაჟირებით მოვხვდი, გავაზიარე მშვიდობის ინიციატივები და ფარული კენჭისყრით გამომავლინეს გამარჯვებულად.

ღია მმართველობის ხელშეწყობის პროგრამის ფარგლებში ვთანამშრომლობდი აფხაზ ახალგაზრდებთანაც და ეს საკომუნიკაციო ჯგუფი დღესაც არსებობს.

• რამდენად კარგად მუშაობს ეს ჯგუფი?

ჩვენ ძირითადად ეთნიკურ ქართველებთან ვმუშაობთ, მაგრამ სამწუხაროდ, მთავრობას არ აქვს მიდგომა, რომ გააუმჯობესოს ეს ურთიერთობები. ჩვენ ძალიან გვჭირდება ვიცოდეთ, რა რეალობაა აფხაზეთში, დაინტერესებული უნდა ვიყოთ ამ ხალხით და დავეხმაროთ, მაგრამ სახელმწიფო იმაზეც კი არ აწვდიდა ინფორმაციას ახალგაზრდებს, როდის ტარდებოდა გამოცდები, რომ გადმოსულიყვნენ ენგურზე, ან საერთოდ უნდა გასულიყვნენ თუ არა გამოცდებზე და ამაზეც ჩვენ, ახალგაზრდები ვაწვდიდით ინფორმაციას.

ამ ყველაფრის შესახებ მოვყევი აპლიკაციაში. ასევე, აპლიკაციის შევსებისას ყველაზე რთული იყო პასუხი კითხვებზე, რა ღირებულებების მატარებელი ვართ, რა არის ჩვენი ბუნებრივი უნარები, როგორ ვაქციეთ მერე ეს პროფესიულ უნარებად და ასე შემდეგ.

თითქოს ეს ყველაფერი ვიცით, მაგრამ საქართველოში ამას მაინც არ ვარქმევთ სახელს. ამიტომ ეს აპლიკაცია დამეხმარა, ბოლომდე გამეაზრებინა ჩემი რეალური ღირებულებები და სახელიც დამერქმია მისთვის.

• რა იცით ობამას ფონდზე, რას ელოდებით მისგან?

ობამას ფონდს 2020 წლიდან ევროპის მასშტაბით შექმნილი აქვს ლიდერთა კოჰორტა, რაც ნიშნავს იმას, რომ ლიდერების ამ ქსელში უნდა გაერთიანდნენ ერთნაირი მახასიათებლების მქონე ადამიანები.

საქართველოში აქტიურად ვიყავი ჩართული პოლიტიკურ საკითხებში და ვფიქრობ, ცხოვრებაში ჩემი მისია უკავშირდება მშვიდობის და დეოკუპაციის თემებს.

სოფელ ქვემო ქედში მშვიდად ვცხოვრობდი ბებიასთან ერთად. 14 წლის ვიყავი, როცა ჩემს სახლზე რუსულმა თვითმფრინავებმა გადაიფრინეს და დაბომბეს სამხედრო ბაზა. ვისაც აქვს ომის გამოცდილება, ვიცით, რას ნიშნავს ეს.

იმდენად იმოქმედა ჩემზე, დავიწყე ფიქრი და გამიჩნდა კითხვები, თუ რატომ ხდებოდა ასეთი უსამართლობები. ამიტომ დავინტერესდი პოლიტიკის მეცნიერებით და ამ მიმართულებით ვმუშაობ დღესაც.

• მიიღეთ კითხვებზე პასუხი, თუ ისევ ძიებაში ხართ?

ჩემი და ალბათ, ბევრი სხვა ადამიანის კითხვებზე ერთი პასუხი არსებობს – ის, რომ რუსეთს არსებობის მანძილზე მხოლოდ ექსპანსიონისტური პოლიტიკა აქვს და დიდი ილუზიაა, თუკი ვინმე ფიქრობს, რომ მათთან მოლაპარაკებით, მშვიდობიანი მიდგომით რამეს შევცვლით.

ამას ჩვენი ისტორიაც გვაჩვენებს. ჩვენი შეცდომები გვაჩვენებს, რომ რუსეთთან ერთი-ერთზე ყოფნა ნიშნავს სიკვდილს. რუსეთთან ტკბილი ენით საუბარი არ მუშაობს, რადგან რუსული იდეოლოგია ამას გამორიცხავს. სხვათა შორის, ნოე ჟორდანია ამბობდა, რომ ყველაზე კარგად გამოცდილმა „შემძრომებმაც“ ვერ მოახერხეს რუსეთთან მოლაპარაკება, ამიტომ ილუზიაა ის, რომ მათთან მოლაპარაკებით რაიმეს მოვაგვარებთ.

• დღეს, როცა „ქართული ოცნების“ პოლიტიკას უყურებთ რუსეთთან მიმართებაში, რა აზრის ხართ?

როცა საქართველოში ვიყავი, მაშინაც და ახლაც მაქვს იმის განცდა, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ საქართველოს იზოლაციაში მოქცევა გადაწყვიტა, თითქოს საქართველოს შეუძლია თვითმყოფადად გადარჩენა. ეს რომ ასე იყოს, რა თქმა უნდა, ძალიან კარგი იქნებოდა, მაგრამ სამწუხაროდ ეს არის ილუზია.

ნეიტრალიტეტი რომელ ქვეყნებსაც აქვთ, მათ რეალურად შეუძლიათ თავის დაცვა და ძალიან ძლიერი შეიარაღება აქვთ. წარმოგიდგენიათ, რამხელა ილუზია შეიძლება ჰქონდეთ, როცა „ოცნება“ იზოლაციაზე საუბრობს.

ქართველები კარგად უნდა ვიცნობდეთ ჩვენს ისტორიას, მათ შორის ილიას. ყველაფრის სახელმძღვანელო გვაქვს, ყველა შეცდომა უკვე დაშვებული გვაქვს და ახლა იმავე წრეზე ვტრიალებთ. ჩვენი მართლა დიდებული ქართველები ამბობენ, რომ ნეიტრალიტეტი ილუზიაა.

• თქვენი აზრით, 7-8 მარტის საპროტესტო აქციებმა არ აჩვენა, რომ ხალხი არ იმყოფება ილუზიაში და პირიქით, აქვს რეალობის განცდა?

ნამდვილად და ძალიან მიხარია, რომ საერთაშორისო ფლანგზეც, თუნდაც უკრაინასთან მიმართებაში, გამიჯნულია ქართველი ხალხის ნება, ჩვენი აზროვნება და ხელისუფლების მიდგომები.

„ქართულ ოცნებაში“ არის ნაწილი, ვისაც მართლა არ ჰყოფნის კომპეტენცია და ცოდნა, განსაზღვროს რა დონის საფრთხეები მოუტანეს საქართველოს და მეორე ნაწილი, ნამდვილად მოღალატეა, რომელსაც პირადი კეთილდღეობის გამო მეათასეხარისხოვნად მიაჩნია ქვეყნის ბედი.

მაგრამ, მეცნიერებიც ამბობენ, რომ ადამიანებს არ შეგვიძლია კარგად ვიცხოვროთ, თუ ჩვენ გარშემომყოფებს კეთილდღეობა არ აქვთ. შეუძლებელია მაღალჩინოსნების შვილები ბედნიერები იყვნენ, როდესაც მათ გვერდით სხვა ახალგაზრდებს შიათ, განათლებას ვერ იღებენ, რა თქმა უნდა, თუ ისინი დარჩებიან საქართველოში.

• თქვენ რატომ წახვედით ამერიკაში, ამ პროგრამის გამო, თუ მანამდე გადაწყვიტეთ?

ახლა ვარ ტორონტოში და აქ ვცხოვრობ ათ თვეზე მეტია. აქ ჩამოსვლა ორ მიზეზს უკავშირდება, ერთი არის პირადული და მეორე – კარიერული.

ჩემი მეუღლე 6 წელზე მეტია კანადაშია და დიდი ხანია, რაც დისტანციურად ვიყავით. ამიტომ, როცა მაგისტრატურა დავასრულე, ძალიან მინდოდა საზღვარგარეთ სწავლის გაგრძელება, განსაკუთრებით ამერიკაში და ისე მოხდა, რომ ამ პროგრამაში შემარჩიეს და წამოვედი ამერიკაში.

მეუღლე პროფესიით გეოლოგია და მასაც ისეთი ისტორია აქვს, როგორც ბევრ მიზანდასახულ ქართველს. საქართველოში ერთ-ერთ გეოლოგიურ კომპანიაში მუშაობდა ინჟინერ-გეოლოგად, თუმცა მაინც გადაწყვიტა წამოსვლა.

მეც მქონდა ეს გამოწვევა. როდესაც ხვდები, რომ ერთ ადგილზე დგახარ და წინ ვერ მიდიხარ, რაღაცნაირი შეგრძნება გაქვს, თითქოს გარდაცვალებას უდრის და გინდა, რაღაც ახალი დაიწყოს. მეორე მხრივ, პროფესიით დასაქმება საქართველოში ნამდვილად არაფერს ნიშნავს, რადგან შრომის შესაბამის ანაზღაურებას ვერ იღებ და არსებობის შესაძლებლობაც კი კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას ხოლმე, სამწუხაროდ.

მაგალითად, სამ სამსახურში როცა ვმუშაობდი, ჩემ მიერ გამომუშავებული ხელფასი უდრიდა კანადაში ჩემი მეუღლის ერთი დღის ხელფასს.

• ბევრი ქართველი სწავლობს პრესტიჟულ უნივერსიტეტებში ან ხვდება პროგრამებში, მაგრამ საბოლოოდ მაინც დასავლეთში მიდიან საცხოვრებლად. წახვედით თქვენც. რა სიკეთეს მოუტანს თუნდაც თქვენი ამ პროგრამაში მონაწილეობა საქართველოს, თუკი კანადაში იცხოვრებთ?

ჩემი ყოველდღიური საქმიანობა, აი, ეს მძიმე გონებრივი შრომა, ჩემი და ჩემი მეუღლის აქ ყოფნაც, საქართველოში დაბრუნებას უკავშირდება. მანამდე კი, აქედანაც შემიძლია ჩემი წვლილი შევიტანო საქართველოს განვითარებაში. ახლა რასაც ობამას ფონდი მაძლევს, არის ის, რომ მსოფლიოში ძალიან ბევრ ახალგაზრდა ლიდერთან მაქვს კომუნიკაცია და ჩვენ ერთად ვქმნით მშვიდობის პლატფორმას, რომელიც თავის თავში მოიცავს ერთმანეთის ქვეყნების თავისუფლებისთვის თანადგომას.

იმ დღეს, როცა აქცია დაარბიეს თბილისში, უამრავი შეტყობინება მივიღე მთელი მსოფლიოდან, მათ შორის, ობამას ფონდისგან და ბევრს ნიშნავს ეს, რადგან კოორდინირებულად მთელი მსოფლიოს ლიდერები ვიმოქმედებთ, რომ გავაძლიეროთ ერთმანეთი.

ერთობლივი განცხადებაც გავავრცელეთ, რომელსაც 85 ქართველი ემიგრანტი შემოუერთდა სხვადასხვა ქვეყნიდან და გამოვხატეთ ჩვენი უარყოფითი აზრიც რუსულ კანონთან დაკავშირებით.

ასევე, შევქმენით პლატფორმა ქართველი ახალგაზრდებისთვის, რომ მიიღონ ინფორმაცია იმის შესახებ, როგორ და სად მიიღონ უცხოეთში კარგი და ხარისხიანი განათლება.

ასევე, დღეს მსოფლიოს დღის წესრიგში უკრაინა დგას და ნაკლებად ახსენებენ საქართველოს. ამიტომ შევეცდებით, ჩვენი ქვეყნის საკითხიც გავააქტიუროთ და დავაყენოთ დღის წესრიგში, სადაც კი შევძლებთ.

• რა მიზნები გაქვთ საქართველოსთვის?

ვფიქრობ, ჩემი ბუნებრივი უნარია, ახალგაზრდები დავარწმუნო იმაში, რომ იპოვონ საკუთარი მნიშვნელობა და თავიანთი პასუხისმგებლობა ქვეყნის წინაშე. შევჯერდეთ ღირებულებებზე, რომელსაც კითხვის ნიშანი და „მაგრამ“ აღარ მოჰყვება.

მაგალითად, იმაზე, რომ რუსეთი დამპყრობელია და ამის შემდეგ „მაგრამ“ არ იწერება, რომ საქართველოს ნეიტრალიტეტის პირობებში არსებობა არ უწერია. ამას სჭირდება მუშაობა.

სხვათა შორის, ნიჰილიზმის დათესვა და უიმედობაც რუსული პოლიტიკის ნაწილია, ასევე მისგან უძლეველობის ხატის ან ომის შიშის თესვა, ისევე როგორც მართლმადიდებლობის იდეოლოგიურ იარაღად გამოყენება და ამას არც მალავენ.

ხელისუფლების იმედი არ მაქვს, მაგრამ იმედი მაქვს ხალხის, რომელიც მოიტანს პოლიტიკურ ცვლილებებს და აიღებს პასუხისმგებლობას თავისთავზე, ისე, როგორც მოხდა ამ დღეებში.

• ბოლოს გკითხავთ, როგორც ვიცი, ობამებთან შეხვედრას აპირებთ. სად იქნება ეს?

ევროპაში იგეგმება შეხვედრა საკმაოდ მალე, სადაც 105 ლიდერი შეიკრიბება და რა თქმა უნდა, ძალიან მიხარია, რომ აქ ჩემს ქვეყანას წარმოვადგენ. ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მოტივაცია ბარაკ და მიშელ ობამებთან შეხვედრაცაა, რა თქმა უნდა.

იმ დღეს ვიხსენებდი, როცა პირველი სტიპენდიით „ამერიკის საგარეო პოლიტიკა“ შევიძინე და ვაკის პარკში ვკითხულობდი. მაშინ ალბათ ვერ წარმოვიდგენდი, რომ რაც იქ ეწერა, ამ ყველაფრის მონაწილე ვიქნებოდი და მერქმეოდა ბარაკ ობამას ლიდერი.

მახინჯაურის საავტომობილო გვირაბში 16 მარტს, დილის 11 საათიდან საღამოს 5 საათამდე, მოძრაობა ნაწილობრივ შეიზღუდება ქობულეთი-ბათუმის მიმართულებაზე. აღნიშნულ პერიოდში მოძრაობა გადაეთვება სავალი ნაწილის მარცხენა სამოძრაო ზოლზე.

„საერთაშორისო მნიშვნელობის სენაკი-ფოთი (ასაქცევი)-სარფის საავტომობილო გზის 92-ე კმ-ზე არსებულ ჩაქვი-მახინჯაურის საავტომობილო გვირაბში, ასფალტ-ბეტონის საფარის მოწყობის სამუშაოების მიზნით, 2023 წლის 16 მარტს 11:00 სთ-დან, 17:00 სთ-მდე, გვირაბის ქობულეთი-ბათუმის მიმართულებაზე, ნაწილობრივ შეიზღუდება მოძრაობა და განხორციელდება სავალი ნაწილის მარცხენა სამოძრაო ზოლზე.“ – აღნიშნულია საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

3 წლის ბავშვი, რომელიც 12 მარტს ბატუტზე თამაშის დროს დაშავდა, მკურნალობის გასაგრძელებლად თურქეთში გადაიყვანეს. ბავშვის უფროსი ძმა, რომელიც მასთან ერთად თამაშობდა, დაიღუპა.

შემთხვევა სამი დღის წინ მოხდა. ბავშვები მშობლებთან ერთად ბათუმის ბულვარში გაშლილ ბატუტზე თამაშობდნენ, რა დროსაც ქარი ამოვარდა. ქარმა ბატუტი ადგილიდან მოგლიჯა, შედეგად ბატუტზე მყოფი ბავშვებიდან ერთი დაიღუპა, ერთი კი მძიმე დაზიანებებით ბათუმის დედათა და ბავშვთა საავადმყოფოში მკურნალობდა.

მას შემდეგ, რაც 9 წლის ბავშვი დაკრძალეს, დაშავებული მეორე შვილი ოჯახმა წუხელ, 14 მარტს, თურქეთში წაიყვანა სამკურნალოდ.

დაშავებული ბავშვის მკურნალი ექიმები ბათუმში გუშინ აცხადებდნენ, რომ ბავშვის მდგომარეობა სტაბილურად მძიმეა და შეიმჩნევა დადებითი ტენდენცია.

შსს-მ მომხდარ ფაქტზე ერთი პირი დააკავა.

შემთხვევიდან სამი დღე გავიდა. ამის მიუხედავად, ბათუმის ბულვარს ან ბათუმის მერიას განმარტება არ გაუკეთებია, მოწმდებოდა თუ არა ბულვარში განთავსებული ატრაქციონები.

„ვენეციის კომისია ზოგადად აფასებს უშუალოდ შემოთავაზებულ ცვლილებებს, ჩვენ შემთხვევაში კი, კომისია ადაპტირდა ამ ხრიკებთან და აფასებს არა კონკრეტულ ცვლილებას, არამედ კონტექსტს,“ – ეს შთაბეჭდილება შეექმნა საია-ს ყოფილ თავმჯდომარეს, იურისტ ნიკა სიმონიშვილს ვენეციის კომისიის მორიგ დასკვნაზე, რომელიც სასამართლო სისტემის რეფორმას ეხება საქართველოში.

რა არგუმენტით მიიჩნია ვენეციის კომისიამ, რომ საქართველო კომისიის რეკომენდაციებს არ ასრულებს და ეს არ არის „ფუნდამენტური რეფორმა“? – „ბათუმელებმა“ იურისტ ნიკა სიმონიშვილს ამ თემაზე რამდენიმე კითხვა დაუსვა.

სასამართლო რეფორმაზე ვენეციის კომისიამ დასკვნა დღეს, 14 მარტს, გამოაქვეყნა.

• ბატონო ნიკა, ვენეციის კომისიის მიერ დღეს გამოქვეყნებული დასკვნა კრიტიკულია სასამართლო რეფორმაზე საქართველოში. რა არის კომისიის მთავარი გზავნილი? 

ვენეციის კომისიის ეს დასკვნა საერთოდ არ არის გასაკვირი ადამიანებისთვის, რომლებიც ბოლო წლებში აქტიურად ვიყავით ჩართული სასამართლო რეფორმის საკითხებზე. ყველაზე მნიშვნელოვანი გზავნილი ალბათ არის ის, რომ ვენეციის კომისია საუბრობს იმას, რასაც ჩვენ, სამოქალაქო სექტორი, ვსაუბრობდით ბოლო წლებში, როცა ვამბობდით, რომ ეს რეფორმა, რაც „ოცნებამ“ შემოგვთავაზა, არის ფრაგმენტული და არ გვთავაზობს სასამართლო სისტემის ფუნდამენტურ რეფორმას.

ვენეციის კომისია თავის დასკვნაში ხაზს უსვამს ყოვლისმომცველ და ფუნდამენტურ რეფორმაზე, რაც ქვაკუთხედია სასამართლოს სისტემისთვის. როცა ვსაუბრობთ იმაზე, რომ სასამართლოს დამოუკიდებლობას უნდა მივაღწიოთ, ამ მიმართულებით უმნიშვნელოვანესი რგოლი არის იუსტიციის უმაღლესი საბჭო. ვენეციის კომისია ხაზს უსვამს იმ საკითხებს, რაც აუცილებელია იუსტიციის საბჭოს დამოუკიდებლობის მოსაპოვებლად. დასკვნაში აღნიშნულია ისიც, რომ საბჭოს არამოსამართლე წევრები ამ დრომდე არ არიან არჩეულები.

რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია: ვენეციის კომისიას მითითება აქვს, გადაწყვეტილების მიღების პროცესში მოსამართლე და არამოსამართლე წევრების ძალაუფლების ბალანსზე. დღეს გვაქვს დისპროპორცია და ვენეციის კომისია ხაზს უსვამს ამას. კომისია საუბრობს ასევე  საბჭოს მოსამართლე წევრების არჩევის საკითხზე და განსაკუთრებით ხაზს უსვამს იმ შეზღუდვის მოხსნას, რაც მოსამართლე წევრს აძლევს საშუალებას, ერთზე მეტად იყოს არჩეული საბჭოში.

ვენეციის კომისიას ჰქონდა მანამდე შეფასება, რომ ეს საკითხი არ იყო დასაბუთებული. მე როცა ვმონაწილეობდი საპარლამენტო სამუშაო ჯგუფში, კომიტეტის წევრები ხელისუფლების მხრიდან, ამ ჩანაწერის მიმართ პირდაპირ თარგმანში ცდილობდნენ ჩვენ მოტყუებას. ამბობდნენ, თითქოს ეს ჩანაწერი ვენეციის კომისიამ გამართლებულად მიიჩნია. სინამდვილეში კი, ვენეციის კომისია საუბრობდა იმაზე, რომ ამ ყველაფერს გამართლება სჭირდებოდა, შესაბამისი გამამართლებელი არგუმენტის მოტანა. ვენეციის კომისია ამჯერადაც მიუთითებს, რომ ეს საკითხი გამოსწორებული არ არის.

• რა არგუმენტით მიიჩნევს ვენეციის კომისია, რომ სასამართლოს რეფორმა არ არის ფუნდამენტური და არ არის მიმართული სასამართლოს დამოუკიდებლობისკენ? 

რამდენიმე არგუმენტია. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დაკომპლექტების საკითხის გადახედვა და მოსამართლე და არამოსამართლე წევრებს შორის თანაბრობის შემოტანა. ამაზე იყო ადრეც სამოქალაქო სექტორიდან აქცენტები დასმული. საბჭოს დაკომპლექტება და მის მიერ გადაწყვეტილების მიღების წესი არის ის ფუნდამენტური საკითხები, რასთან დაკავშირებითაც სავალდებულოა საკანონმდებლო ცვლილებების გატარება.

• ვენეციის კომისია ახსენებს კორპორატივიზმს. ეს ტერმინი გულისხმობს სასამართლო კლანს? 

დიახ, კომისია დიპლომატიურად აღწერს კლანს და მას კორპორატივიზმით მოიხსენიებს. კორპორატივიზმში მოიაზრება კლანი, რაც არის ჩვენს სასამართლო სისტემაში.

რაც მთავარია, ვენეციის კომისია ამბობს, რომ ფუნდამენტური რეფორმა უნდა გამორიცხავდეს ამ კორპორატივიზმს, რომ ერთი ჯგუფის მიერ არ იყოს გადაწყვეტილება მარტივად მიღებული. ვენეციის კომისია დასკვნაში საუბრობს კონკრეტულ მექანიზმებზე, რომლებიც იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ მოხდეს კონკრეტულ მოსამართლეებზე ზეწოლა.

ეს მექანიზმები „ქართულმა ოცნებამ“ გააჩინა ჯერ კიდევ 2021 წლის ბოლოს, როცა ყოველგვარი კონსულტაციის და ჩართულობის გარეშე მიიღეს ცვლილებები დაჩქარებული წესით. ვენეციის კომისიას მაშინაც ჰქონდა ძალიან მკაცრი შეფასებები და რეკომენდაციები 2022 წელს, 2023 წელს კი, გვიწერს იმას, რომ 2022 წელს გაცემული პრინციპული რეკომენდაციებიდან არც ერთი გამოსწორებული არ არის. ეს ეხება პოლიტიკურ ნეიტრალიტეტს, მოსამართლეების მივლინების წესის დახვეწას და ასე შემდეგ.

• არის რომელიმე რეკომენდაცია, რაც სასამართლოს რეფორმის საკითხზე 2022 წელს გასცა ვენეციის კომისიამ და შესრულდა? 

მეტ-ნაკლებად პოზიტიურად არის შეფასებული სასამართლოს აქტების ხელმისაწვდომობის საკითხი. ამ შემთხვევაში აღნიშნულია, რომ ეს საკანონმდებლო პაკეტი არის მომზადების პროცესში და დააკვირდებიან მის მიღებას, ასევე, იმპლემენტაციის პროცესს. ამ კუთხით ცვლილებები აქამდე უნდა ყოფილიყო მიღებული.

სასამართლო აქტები, მოგეხსნებათ, არ იყო ხელმისაწვდომი და მითითება ხდებოდა, რომ სასამართლოს მიერ მიღებული აქტები პერსონალურ მონაცემებს შეიცავდა. საკონსტიტუციო სასამართლომ არაკონსტიტუციურად ცნო ასეთი ნორმატიული შინაარსის მქონე შესაბამისი ჩანაწერი და თქვა, რომ ხელმისაწვდომობა უნდა იყოს უზრუნველყოფილი, გამონაკლისი კი, კანონით უნდა დადგინდეს. კანონმდებელს უნდა დაედგინა, რა შემთხვევაში შეიძლება შეიზღუდოს წვდომა სასამართლო აქტებზე. დღემდე ეს ცვლილებები არ მიუღია პარლამენტს.

ნაცვლად გამჭვირვალობისა, მივიღეთ ის, რომ უფრო მეტად თვითნებურად იღებენ გადაწყვეტილებას კონკრეტული აქტების გასაჯაროებასთან დაკავშირებით.

„ქართული ოცნება“ მერამდენედ ცდილობს ტექნიკური ხრიკით და მანიპულაციით დაიძვრინოს თავი. „ოცნება“ აინიცირებს საკანონმდებლო ცვლილებას, რომელიც  ცალკე აღებული შეიძლება არ არის ნეგატიური შინაარსის მატარებელი, გარკვეულ პროცესუალურ გაუმჯობესებასაც მოიცავს, მაგრამ არის მესამე და მეოთხეხარისხოვანი.

„ოცნება“ მხოლოდ ფასადურად ატარებს რეფორმას. ვენეციის კომისია, ზოგადად, აფასებს უშუალოდ შემოთავაზებულ ცვლილებებს, ჩვენ შემთხვევაში კი, კომისია ადაპტირდა ამ ხრიკებთან და აფასებს არა კონკრეტულ ცვლილებას, არამედ კონტექსტს.

• გამოდის, რომ სასამართლო სისტემაზე პირობა შესრულებულად ვერ ჩაითვლება ცნობილი 12 პირობიდან, თუმცა შემოდგომამდე შესაძლებელია ფუნდამენტური ცვლილება? 

დიახ, მომზადებას, ინიცირებას და მის მიღებას ბევრი დრო არ სჭირდება, თუ პოლიტიკური ნება იქნება.

სამუშაო ჯგუფში, რასაც ვაკვირდებოდი, კარგად ჩანდა, რომ ხელისუფლებას ძალიან კარგად ესმის, რასაც გულისხმობს ეს „ფუნდამენტური ცვლილებები“. ეს კიდევ ერთხელ გვითხრა ახლა ვენეციის კომისიამ. ეს მარტივად გულისხმობს სასამართლოზე კონტროლის დაკარგვას. ხელისუფლებაში კი ამის ნება არ აქვთ.

• საპროტესტო აქციების დროს ხელისუფლებას მოუწია უკან დახევა. გამორიცხავთ, რომ სასამართლოს დამოუკიდებლობისთვის ნაბიჯების გადადგმაც მოუწიოს „ოცნებას“? 

თუ ისევ იქნება პროტესტი, შესაძლებელია ხელისუფლებამ უკან დაიხიოს. მნიშვნელოვანია, რომ ჩუმად არ ჩაიაროს ამ საკითხმა და არ დარჩეს ეს სამოქალაქო სექტორისა და პროფესიონალების პროტესტის საგანი.

„ფასების კონტროლს რამდენიმე უარყოფითი შედეგი შეიძლება მოჰყვეს. უპირველეს ყოვლისა, ეს ხშირად იწვევს საქონლისა თუ მომსახურების დეფიციტს, რადგან ფასი ხელოვნურად ეცემა საბაზრო წონასწორობის წერტილს ქვემოთ, რაც ქმნის ჭარბ მოთხოვნას,“ – აღნიშნულია კვლევაში, რომელსაც კვლევითი ორგანიზაცია ISET-ი ავრცელებს.

კვლევითმა ინსტიტუტმა ფასების შესაძლო კონტროლზე მოამზადა კვლევა „ფასების კონტროლი და მისი გავლენა ეკონომიკაზე“. ფასების რეგულირების შესახებ ირაკლი ღარიბაშვილმა 2023 წლის თებერვალში განაცხადა.

2023 წელიც სურსათის ფასების ზრდით დაიწყო, თუმცა სურსათის ფასების წლიური ზრდის ტემპი შემცირდა და 15% იყო. 2022 წლის მაისში საქართველოში სურსათის ფასები წლიურ ჭრილში – 22%-ით გაიზარდა. შემდეგ სიტუაცია გარკვეულწილად დასტაბილურდა და წლის დარჩენილ თვეებში ფასების ზრდის საშუალო წლიურმა მაჩვენებელმა 16.5% შეადგინა.

2022 წელს სურსათისა და უალკოჰოლო სასმელების კატეგორიაში შემავალი პროდუქტების ფასების საშუალო წლიური ზრდის მაჩვენებელი 17.9% იყო.

„…ფასების მაქსიმალური ზღვრის დაწესებამ შეიძლება გამოიწვიოს საქონლის ან მომსახურების ხარისხის შემცირება, რადგან მწარმოებლებმა შესაძლოა დაიწყონ ხარჯების შემცირების გზების ძიება. გამყიდველებს შეუძლიათ ფასის გაზრდის ნაცვლად კანონს თავი აარიდონ ხარისხის შემცირებით.

მომხმარებლებს შესაძლოა, აგრეთვე, მოუწიოთ საქონლისა და მომსახურების ძიებასთან დაკავშირებული ისეთი ხარჯების
გაწევა, როგორიც გრძელი რიგები ან დახარჯული დროა, ისეთი პროდუქტის შესაძენად, რომელზეც დიდი მოთხოვნაა, მიწოდება კი – მცირე.

როგორც წესი, როდესაც დაწესებულზე უფრო მაღალი ფასის გადახდა უკანონოა, მყიდველები პოულობენ გზას, რომ ქრთამის სახით გადაიხადონ მეტი, რაც, საბოლოოდ, ზრდის კორუფციის დონეს. გარდა ამისა, ფასის ზედა ზღვრის დაწესებამ შეიძლება გამოიწვიოს ვაჭრობით მიღებული საზოგადოებრივი სარგებლის დაკარგვა, რადგან გამყიდველებს შეიძლება არ შეეძლოთ ან არ სურდეთ საქონლის ხელოვნურად დაბალ ფასად წარმოება.

ფასების კონტროლის შემთხვევაში, არ შედგება სარგებლის მომტანი ზოგიერთი გარიგება. ეს კი იწვევს საზოგადოებრივ დანაკარგს, რომელიც მომხმარებლისა და მწარმოებლის დაკარგული სარგებლის ჯამია, როდესაც ვაჭრობის შედეგად ორმხრივი სარგებლის მიღება არ მომხდარა.

საფასო ზღვრის დაწესებამ შეიძლება გამოიწვიოს რესურსების არასწორად გადანაწილება, რადგან მწარმოებლებმა, შესაძლოა,
ყურადღება დარეგულირებული ბაზრიდან სხვა, თავისუფალ ბაზრებზე გადაიტანონ, რაც მომხმარებელს ნაკლები არჩევანისა და დაბალი ხარისხის პროდუქციის წინაშე დატოვებს.

უფრო მეტიც, მოგების მარჟის კონტროლმა შეიძლება საბოლოოდ გამოიწვიოს უფრო მაღალი ფასები ზოგ სასურსათო პროდუქტზე. ეს იმიტომ ხდება, რომ შედარებით დაბალი ხარისხის პროდუქტი ჩვეულებრივ იყიდება უფრო დაბალი მარჟით, ხოლო მაღალი ხარისხის პროდუქტი – მაღალი მარჟით.

მარჟის საერთო ზედა ზღვრის დაწესების შემთხვევაში, დაბალი ხარისხის პროდუქტიც კი შეიძლება გაძვირდეს, რადგან მაღალი მარჟის პროდუქტების გამყიდველები ვერ შეძლებენ საკმარისი მოგების მიღებას. მოწყვლადი ჯგუფები, რომლებსაც როგორც წესი, არ შეუძლიათ მაღალი ხარისხის პროდუქტის შეძენა, უფრო დაბალი ხარისხის პროდუქტებს ყიდულობენ, ამიტომ მოგების მარჟის ზედა ზღვრის დაწესებამ შეიძლება არაპროპორციულად იმოქმედოს მოწყვლად მოსახლეობაზე და დააზარალოს ის.

იმდენად, რამდენადაც ეკონომიკაში ბაზრები ურთიერთდაკავშირებულია, ერთ ბაზარზე დაწესებული ფასების კონტროლი გავლენას ახდენს სხვა ბაზრებზე, ვინაიდან ერთ ბაზარზე არსებული დეფიციტი შეფერხებასა და დეფიციტს წარმოშობს სხვა ბაზრებზეც. ამიტომ ფასების კონტროლის ეფექტი ვრცელდება იმ ბაზრებზე, რომლებზეც არ არის დაწესებული ფასების კონტროლი, რაც საბოლოოდ მთელ ეკონომიკას აზარალებს,“ – აღნიშნულია ISET-ის კვლევაში.

მკვლევრები საქართველოს მთავრობას რამდენიმე ალტერნატივასაც სთავაზობენ, მათ შორისაა, კონკურენციის ზრდის უზრუნველყოფა, სოფლის მეურნეობაში პროდუქტიულობის გაზრდა, სასაწყობე და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება, საიმპორტო ბაზრების დივერსიფიკაცია.

„ვიხრჩობით ცემენტში, საშინელი მტვერია, მთელი დღე ფანჯარას ვერ გააღებ, ზოგჯერ ღამითაც მუშაობს ტრაქტორი, ტრაილერები იცლებიან, ხმაურია,“ – ამბობს ბათუმში, მამია ვარშანიძის ქუჩაზე მცხოვრები მადონა ვარშანიძე. იგი თავისი სახლის გვერდით და მჭიდროდ დასახლებულ უბანში ცემენტის საწყობის არსებობას აპროტესტებს.

„აქედან მარაგდება სხვა მაღაზიებიც, როგორც გავიგე, ბაგრატიონის ქუჩაზე პირდაპირ ქუჩაში ცლიან მანქანებს. სხვა რეგიონებშიც ამ საწყობიდან მიაქვთ ცემენტი“ – გვიყვება მადონა ვარშანიძე. – „მეზობლებმა ერთობლივი განცხადებაც შევიტანეთ გარემოს ზედამხედველობაში, რამდენჯერმე დავრეკეთ ცხელ ხაზზეც, პოლიციაც გამოვიძახეთ, მაგრამ არაფერი იცვლება,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ მადონა ვარშანიძემ. მისივე თქმით, სავაჭრო ობიექტის მესაკუთრე მამუკა ფარტენაძე ხშირად უმეორებს, რომ სუს-ის ყოფილი თანამშრომელია და გავლენები აქვს.

„ამას წინათ ქურდული მენტალიტეტის კაციც მოგვიგზავნა, ჩემს ძმას ელაპარაკა, ისიც ვარშანიძეა, შეეშვით, ნუ ჩივითო… ჩემი პოზიციაა ის, რომ ასე სიცოცხლეს აზრი არ აქვს, ძილი და მოსვენება უკვე შეუძლებელია, არავინ გვაქცევს ყურადღებას, როგორ აისახება ასეთი მტვერი ჩვენს ჯანმრთელობაზე?

თავიდან, საწყობს როცა აწყობდნენ, საყვირსაც ვერ ვართვევინებდით ტრაქტორს, ეტყობა, გვაჩვევდნენ ხმაურს. საწყობის გვერდით, ჩემს სახლამდე ჯერ ჩემი ბიძაშვილის სახლია, შშმ პირია და იმაზე თქვა, ეს სახლი უკანონოდ არის ჩადგმულიო, მეორე მეზობელს უთხრა, რომ მის ფართობში არიან შეჭრილი. ასე სცადა ყველას გაჩუმება.

ბოლოს, აქეთ მიჩივლეს და ხულიგნობის მუხლით გადამიყვანეს სასამართლოში. მოსამართლემ გაფრთხილება მომცა, მაგრამ მაინც რომ არ გავჩერდით, შემდეგ პოლიციის მე-4 განყოფილებაში გადაგვიყვანეს. პოლიციის უფროსმა მითხრა, კაცს თავისი ბიზნესი აქვს, რა გინდა, აღარ დარეკოთ აწი 112-ზეო…“ – გვიყვება მადონა ვარშანიძე.

„მთელი ჩემი ცხოვრება მაგ ხალხს [ქურდული სამყარო] ვებრძვი და მომიყვანოს ვინმე, რომელიც იტყვის, რომ მივუგზავნე, გამორიცხულია“, – გვითხრა მამუკა ფარტენაძემ, სავაჭრო ობიექტის მესაკუთრემ. მან დაგვიდასტურა, რომ სუს-ში მუშაობდა და გამორიცხავს მის მიერ კანონის დარღვევას.

„7 წელია უკვე ამ სამსახურიდან [სუსი] წამოსული ვარ, ჩვეულებრივი თანამშრომელი ვიყავი და არასდროს არ მისარგებლია სამსახურებრივად. ჩვეულებრივი ბიზნესმენი კაცი ვარ… სუსი რომ შეიქმნა, მე წამოვედი სამსახურიდან [სუსი 2015 წელს შეიქმნა], ეს საკითხები კონფიდენციალურია და ამ საკითხებზე ნუ მელაპარაკებით, ჩემს პირად ცხოვრებას ნუ ეხებით, ძალიან გთხოვთ. ნახავთ სამართალდარღვევას, რეაგირება მოახდინეთ. უკანონო საქმიანობას არ ვეწევი, კანონის ფარგლებში ვეწევი ყველანაირ საქმიანობას.

პოლიციაში არაერთი განცხადება მაქვს დაწერილი ამ მეზობლის წინააღმდეგ, გადაყვანილი იყო სასამართლოში და გააფრთხილეს…,“ – უთხრა მამუკა ფარტენაძემ „ბათუმელებს“.

მტვერი და ხმაური, რაც გამოწვეულია ცემენტის მასობრივად ჩამოცლით, დასაწყობებით და შემდეგ მისი გატანით, არ არის მინიმუმ შემაწუხებელი? – ვკითხეთ მამუკა ფარტენაძეს.

„მაგას აქვს მისი დეციბალები, თუ იცით, მე ძალიან კარგად ვიცი ეს საკითხები და გავლილი მაქვს, ყველანაირი კანონის ჩარჩოში ხორციელდება აღნიშნულ ობიექტზე კომერციული საქმიანობა.

ცემენტი კორპუსების ქვეშაც იყიდება, ანალოგიური საცალო ვაჭრობა მიმდინარეობს ამ ობიექტზე… ეს კომერციული დანიშნულების ობიექტია, სადაც არის საცალო ვაჭრობა,“ – დასძინა მამუკა ფარტენაძემ.

გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტში ამ დრომდე ვერ გვითხრეს, დაფიქსირდა თუ არა სამართალდარღვევა ამ ობიექტზე. „საყოფაცხოვრებო მომსახურების ობიექტის მოწყობაზე“ კი, ნებართვა ბათუმის მერიას 2022 წლის თებერვალში გაუცია.

12 მარტს ტელეკომპანია „იმედისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში ირაკლი ღარიბაშვილმა 18-ჯერ ახსენა მიხეილ სააკაშვილი, 7-ჯერ „ნაციონალები“, 21-ჯერ სიტყვა ომი, 4-ჯერ რუსეთი და 6-ჯერ „ფრანკლინის კლუბი“.

14 მარტს პარტია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ, პრესკონფერენცია გამართა. 34-წუთიან გამოსვლაში კობახიძემ 20-ჯერ ახსენა „ნაციონალური მოძრაობა“, 3-ჯერ – მიხეილ სააკაშვილი, ერთხელ – სიტყვა ომი, 6-ჯერ „ფრანკლინის კლუბი“ და 4-ჯერ „ლიბერალური ფაშიზმი“.

მიუხედავად იმისა, რომ 7-9 მარტს თბილისში, პარლამენტის წინ, გამართულ საპროტესტო აქციაზე ათასობით მოქალაქე გამოვიდა რუსული კანონის წინააღმდეგ, მმართველმა პარტიამ პროტესტი მაინც საქართველოს მესამე პრეზიდენტ, მიხეილ სააკაშვილსა და „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“ დაუკავშირა.

7-9 მარტის მრავალათასიანი აქციების შემდეგ საზოგადოებასთან პირველად ირაკლი ღარიბაშვილი გამოჩნდა 12 მარტის საღამოს.

ირაკლი ღარიბაშვილის, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის მთავარი გზავნილები ტელეკომპანია „იმედის“ ეთერიდან მოისმინეს საქართველოს მოქალაქეებმა.

ღარიბაშვილმა ილაპარაკა რუსულ კანონზე და ამტკიცა, რომ „რთული, ემოციური დღეები“ ქვეყანამ „ოცნების“ მთავრობის „გონივრული გადაწყვეტილებით“ გადაიტანა.

პრემიერმა ამავე ინტერვიუში შეაფასა აქცია და თქვა, რომ ახალგაზრდების ნაწილი, რომლებიც საპროტესტო აქციაზე იდგნენ, დაკავშირებულნი იყვნენ „ნაციონალურ მოძრაობასთან“, ნაწილი „ფრანკლინის კლუბის“ წევრი იყო, ნაწილი კი „შეცდომაში იყო შეყვანილი და მართული“. ღარიბაშვილმა პროვოკაციულ, გამომწვევ ქმედებებში დაადანაშაულა პარტია „გირჩი-მეტი თავისუფლების“ წევრი ახალგაზრდებიც.

შესავლის შემდეგ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ქვეყნის ყოფილ პრეზიდენტზე, პატიმრობაში მყოფ მიხეილ სააკაშვილზე ისაუბრა.

56-წუთიან ინტერვიუში ირაკლი ღარიბაშვილმა მიხეილ სააკაშვილი 18-ჯერ ახსენა. ინტერვიუს შუა ნაწილში ისიც კი თქვა, რომ მას პატიმარ სააკაშვილზე საუბარი არ სურდა. „მე არ მინდა პატიმარზე ბევრი ვილაპარაკო და ერთგვარი პირობაც კი ვთქვი, რომ აღარ მინდა სააკაშვილზე საუბარი,“ – თქვა ირაკლი ღარიბაშვილმა და ამის შემდეგ სააკაშვილი კიდევ რვაჯერ ახსენა.

პრემიერ-მინისტრი სააკაშვილის დემონიზაციას მთელი ინტერვიუს განმავლობაში ეწეოდა. ღარიბაშვილის მტკიცებით, სააკაშვილი საქართველოში „შემოაგზავნეს ორგანიზებულად, მთავარი მიზანი იყო აქ გადატრიალების მოწყობა და საჭირო დროს ქვეყნის ჩართვა ომში“.

სიტყვა „ომი“ და „მეორე ფრონტი“ ირაკლი ღარიბაშვილმა ინტერვიუს დროს 21-ჯერ ახსენა. პრემიერ-მინისტრის გზავნილი იყო, რომ მიხეილ სააკაშვილი სპეციალურად შემოაგზავნეს საქართველოში, რომ შემდეგ მას გადატრიალება მოეწყო და ქვეყანა ომში ჩაერთო.

ასევე, ინტერვიუს დროს ღარიბაშვილი ამტკიცებდა, რომ „ქართული ოცნება“ არის პროევროპული ძალა.

14 მარტს პარტია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ, პრესკონფერენცია რუსულ კანონზე საუბრით დაიწყო და თავს დაესხა „ფრანკლინის კლუბს“. რუსული კანონის წინააღმდეგ წარმოებული კამპანია მოიხსენია, როგორც „ლიბერალური ფაშიზმის“ მაგალითი, ხოლო ექსტრემისტები უწოდა ახალგაზრდებს, რომლებიც საპროტესტო აქციებში მონაწილეობდნენ.

ამის მიუხედავად, ირაკლი კობახიძის გამოსვლაც ძირითადად „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისადმი“ იყო მიძღვნილი. მმართველი პარტიის თავმჯდომარემ ამ ბრიფინგზე 20-ჯერ ახსენა „ნაციონალები“.

კობახიძის მტკიცებით, 7-9 მარტის აქციები იყო ხელისუფლებისა და „ნაციონალური მოძრაობის“ დაპირისპირება, სადაც გათამაშდა „კავკასიური ცარცის წრე“.

„როცა დავინახეთ, რომ ნაციონალური მოძრაობა ბავშვს სასიკვდილოდ იმეტებდა, ხელისუფლებამ მყისიერად გაუშვა მას ხელი,“- თქვა ირაკლი კობახიძემ.

მსგავსად ირაკლი ღარიბაშვილისა, ირაკლი კობახიძემ ხაზი გაუსვა, რომ კანონპროექტის გაწვევით ხელისუფლებამ თავისი ჰუმანური სახე აჩვენა.

კობახიძის თქმით, რუსული კანონის მიმართ პროტესტი გამოხატეს გულწრფელმა მოქალაქეებმაც, მაგრამ მათმა გუნდმა გაშიფრა „ექსტრემისტული ახალგაზრდული პოლიტიკური დაჯგუფებები“.

საქართველოს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს ცნობით, ქართველმა მეზღვაურმა არმაზ არძენაძემ სამაშველო ოპერაციაში მიიღო მონაწილეობა, რის შედეგად სამი მეთევზე გადაარჩინეს.

„8 მარტს, 14:00 საათზე, მექსიკის წყლებში მეთევზეებმა დიდი რაოდენობით თევზი დაიჭირეს. ზედმეტი წონის გამო ნავი წყლით აივსო. ყოველგვარი აღჭურვილობის გარეშე დარჩენილი მეთევზეები 12 საათის განმავლობაში ელოდნენ შველას.

9 მარტს, 04:00 საათზე, გემ MH COLUMBIA-ს ვახტაზე მყოფმა მატროსმა გაიგონა გასაჭირში ჩავარდნილი ადამიანების ხმა.

გემის ეკიპაჟი „ბრმად“ გაჰყვა ხმას და 4-საათიანი, საკმაოდ რთული და შრომატევადი სამაშველო ოპერაცია წარმატებით დასრულდა“ – წერს საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო.