Batumelebi

„ძლიერად მოქაჩა თმა, ფეხები ჩაარტყა მუცელში და ძირს წაქცეულს ორივე ხელი ძლიერად მოუჭირა ყელზე,“ – ასეა აღწერილი სასამართლო დოკუმენტებში ქმრის მიერ ცოლზე ძალადობის ერთ-ერთი შემთხვევა. ამის მიუხედავად ძალადობაში ბრალდებული კაცი სასამართლომ გაამართლა.

აქ წაიკითხეთ: რატომ არ სჯიან მოსამართლეები ცოლზე ძალადობაში ბრალდებულ ქმრებს – ექსპერტების შეფასება

ბოლო წლებში ოჯახში ძალადობის საქმეებზე გამამართლებელი განაჩენების გამოტანის მაჩვენებელმა იმატა, რასაც მოსამართლეები ძირითადად ისევ ძალადობის მსხვერპლ ქალებს უკავშირებენ – მათ დუმილი აირჩიეს.

უზენაესი სასამართლოს მიერ 2023 წელს მიღებულ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაშიც წერია, რომ ნამტირალევმა ქალმა და მისმა დედამ, რომელიც მოწმედ იყო სასამართლოში გამოძახებული, უარი განაცხადეს ბრალდებულის წინააღმდეგ ჩვენების მიცემაზე.

შესაბამისად, ცოლზე ძალადობაში ბრალდებული ეს კაცი ბათუმის საქალაქო სასამართლომ უდანაშაულოდ მიიჩნია.

გამოძიების ვერსიით კი, ბრალდებულმა სამჯერ, სხვადასხვა დროს სცემა ცოლს.

„…დროებით საცხოვრებელ ბინაში, ურთიერთშელაპარაკების ნიადაგზე წარმოქმნილი კონფლიქტისას, ჯ. ზ-მა ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა ოჯახის წევრს, არარეგისტრირებულ ქორწინებაში მყოფ მეუღლეს – ი. ჯ-ს, კერძოდ, ხელი დაარტყა მარცხენა ყურის არეში, რის შედეგადაც დაზარალებული დაეცა საწოლზე, ხოლო შემდეგ ფეხები და ხელები ჩაარტყა მუცელში და ორივე ხელი ძლიერად მოუჭირა ყელზე… ძლიერად მოქაჩა თმა, ფეხები ჩაარტყა მუცელში და ძირს წაქცეულს ორივე ხელი ძლიერად მოუჭირა ყელზე,“ – ეს ძალადობის ერთ-ერთი შემთხვევის აღწერაა ბრალდების შესახებ დადგენილებიდან.

გამოძიების ვერსიით, ბრალდებულის ბინაში იპოვეს ნედლი მარიხუანაც 42, 355 გრამი. სასამართლომ მხოლოდ ამ ნაწილში მიიჩნია დამნაშავედ ჯ. ზ. და მას ჯარიმის სახით 3 ათასი ლარის გადახდა დააკისრა. ეს ჯარიმაც შეუმსუბუქდა ბრალდებულს, რადგან პატიმრობაში იყო 29 სექტემბრიდან 14 ოქტომბრამდე.

საბოლოოდ ჯ.-ს 2 ათასი ლარის გადახდა მოუწია.

მას შემდეგ, რაც სააპელაციო სასამართლომ ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ გამოტანილი განაჩენი უცვლელი დატოვა, პროკურატურას უზენაესი სასამართლოსთვის მიუმართავს:

გამოძიება ამ საქმეზე 2021 წლის 28 სექტემბერს დაწყებულა, როცა ქალს 112-ში დაურეკავს და უთქვამს: „მეუღლე მახრჩობს“.

„…მოცემულ საქმეზე გამოძიების დაწყებას საფუძვლად დაედო 2021 წლის 28 სექტემბერს ი. ჯ-ს მიერ 112-ში შესული შეტყობინება, რომ „მეუღლე ახრჩობდა“, რაც მან ასევე დაადასტურა გამოკითხვისას. სხვა მტკიცებულებები კი მხარეებმა მიიჩნიეს უდავოდ.

გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ საკონსტიტუციო სასამართლო არ გამორიცხავს გამონაკლის შემთხვევებში ირიბი ჩვენების გამოყენების მართლზომიერებას. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 თებერვლის N527აპ-17 გადაწყვეტილებაში კი მითითებულია, რომ ,,ოჯახური დანაშაული, მისი ბუნებიდან გამომდინარე, მოწმეთა სიმრავლით არ გამოირჩევა.

დანაშაულის მსხვერპლი შესაძლოა მისი ოჯახის წევრის სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან თავის არიდებას ცდილობდეს, რის გამოც მისი ჩვენების უტყუარობა საქმეში არსებული ყველა ფაქტობრივი გარემოებისა და მტკიცებულების დეტალური ანალიზის შედეგად უნდა შეფასდეს“.

მოცემულ შემთხვევაში შეტყობინების ინიციატორმა ი. ჯ-მ, რომელიც გახდა ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი, გამოძიების დაწყების შემდეგ აქტიურად ითანამშრომლა გამოძიებასთან, მიაწოდა ინფორმაცია ძალადობის ფაქტის შესახებ, ჩაიტარა სამედიცინო ექსპერტიზა, ხოლო საქმის არსებითი განხილვის დროს სასამართლოს არ მიაწოდა ჯ. ზ-ის მამხილებელი ინფორმაცია, რაც ძალიან ჰგავს ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა ქცევას,“ – მიუწერია პროკურორს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებისთვის.

„დაზარალებულმა ი. ჯ–სამ [მეუღლემ] და მოწმე ე. ზ–მა [დედამ] უარი განაცხადეს ახლო ნათესავის წინააღმდეგ ჩვენების მიცემაზე. ამდენად, შეუძლებელია დაზარალებულის და მოწმის მიერ გამოძიების დროს, გამოკითხვისას, მიწოდებული ინფორმაციის გამოყენება გამამტყუნებელი განაჩენის გამოსატანად. ამასთან, არ იკვეთება, რომ დაზარალებულმა და მოწმემ ამ უფლებით ისარგებლეს მნიშვნელოვანი მიზეზის არსებობის, ჯ. ზ–ს მხრიდან დაშინების ან სხვაგვარი გავლენის გამო,“ – ვკითხულობთ განჩინებაში.

საქმეში წარმოდგენილი იყო ექსპერტიზის დასკვნა, რომლითაც დასტურდებოდა ქალის სხეულზე დაზიანებები, თუმცა უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს:

„მართალია, ზემოაღნიშნული დასკვნით დადგინდა, რომ დაზარალებულს ნამდვილად აღენიშნებოდა დაზიანება, მაგრამ სხვა პირდაპირი მტკიცებულება, რაც უტყუარად დაადასტურებდა, რომ ექსპერტიზის დასკვნაში მითითებული დაზიანება ი. ჯ–სამ მიიღო ჯ. ზ.–ის ძალადობრივი ქმედების შედეგად და რომ მან აღნიშნულის შედეგად განიცადა ფიზიკური ტკივილი, წარმოდგენილი არ არის, თვითონ დაზარალებულს კი, სასამართლოში ჩვენება არ მიუცია.,“ – აღნიშნულია განჩინებაში.

პროკურორ აკაკი მოქერიას საჩივარი უზენაესმა სასამართლომ დაუშვებლად ცნო.

___

ხელვაჩაურის მერი, ზაზა დიასამიძე „ბათუმელებთან“ ადასტურებს ინფორმაციას, რომ სამუშაო მივლინებით კვიპროსზე იმყოფება. თუმცა უარყოფს, რომ მასთან ერთად ბიუჯეტის ხარჯზე მისი მეუღლეც გაემგზავრა.

მერმა „ბათუმელებთან“ სატელეფონო საუბარში აღნიშნა, რომ ის ნამდვილად გაემგზავრა ქალაქ ლარნაკაში ხელვაჩაურის კულტურის ცენტრის ანსამბლებთან ერთად, რომლებიც საერთაშორისო ფესტივალში მონაწილეობენ.

ზაზა დიასამიძის ინფორმაციით დაგეგმილი აქვს ოფიციალური შეხვედრა ლარნაკას მერთან და სხვა ოფიციალურ პირებთან.

„ვხვდები ორ მერს, ოფიციალურ შეხვედრაზე და ოფიციალურ სადილზე“.

მერის მივლინების თაობაზე ინფორმაცია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ხელვაჩაურის ორგანიზაციის ხელმძღვანელმა მიშა ბოლქვაძემ გუშინ გაავრცელა და  ბიუჯეტის არამიზნობრივ ხარჯვაზე გააკეთა აქცენტი.

მისივე ინფორმაციით, მივლინებაში მერთან ერთად იმყოფებიან საკრებულოს თავმჯდომარე, თენგიზ ირემაძე და საკრებულოს კიდევ ერთი წევრი, რამაზ თავდგირიძე. ამ ინფორმაციას საკრებულოში უარყოფენ. საკრებულოს თავმჯდომარის მდივნის ინფორმაციით, ის ადგილზეა და მუშაობს. რაც შეეხება რამაზ თავდგირიძეს, საკრებულოში გვითხრეს, რომ ოფიციალური ვიზიტით საკრებულოდან არავინ იმყოფება კვიპროსზე.

ხელვაჩაურის მერის მეუღლესთან ერთად გამგზავრების შესახებ ინფორმაცია არ დაადასტურეს მერიის პრესსამსახურშიც.

პრესსამსახურის განმარტებით მერი ლარნაკაში საქმიანი ვიზიტით იმყოფება და ლარნაკას მერთან შეხვედრას გეგმავს.

პრესსამსახურის განმარტებით, მერის ვიზიტის ფარგლებში ასევე დაგეგმილია:

„ხმელთაშუა ზღვის ფოლკლორული ცეკვების საგუნდო და ტრადიციული ბენდების მეთექვსმეტე საერთაშორისო ფესტივალი, სადაც მონაწილეობას იღებენ ხელვაჩაურის კულტურისა და ხელოვნების ცენტრებთან არსებული ანსამბლები“.

რაც შეეხება საკრებულოს თავმჯდომარეს. საკრებულოში ამ საკითხთან დაკავშირებით ჯერ კომენტარი არ გაუკეთებიათ.

საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ინფორმაციით, შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საჯავახო-ჩოხატაური-ოზურგეთი-ქობულეთის საავტომობილო გზის 32-ე კმ-ზე, დროებითი ხიდის მოწყობის სამუშაოები მიმდინარეობს.

„11 სექტემბერს, აღნიშნული გზის 32-ე კმ-ზე [სოფელ ნაგომართან], არსებული ხიდი და გზის სავალი ნაწილი დაზიანდა და ყველა სახის ავტოტრანსპორტის მოძრაობა აკრძალულია.

დროებითი ხიდის მოწყობის პერიოდში, მსუბუქი ავტოტრანსპორტი ადგილობრივი გზის გამოყენებით [ბუკნარი-ნაგომარის შემოვლითი გზა] მოძრაობს, ხოლო მისაბმელიანი და ნახევრადმისაბმელიანი ავტოტრანსპორტისა და სატვირთო ავტომობილების მოძრაობა შესაძლებელია საერთაშორისო მნიშვნელობის სამტრედია-ლანჩხუთი-გრიგოლეთის საავტომობილო გზის გამოყენებით“ – აცხადებს გზების დეპარტამენტი.

დეპარტამენტის ინფორმაციითვე, „პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობს საპროექტო სამუშაოები, რომლის დასრულების შემდეგაც დაიწყება ახალი ხიდის მშენებლობა. ახალი ხიდის მშენებლობის დასრულებამდე გადაადგილება დროებითი ხიდისა და შემოვლითი გზის საშუალებით მოხდება“.

„ბოლო პერიოდში საკმაოდ მსუბუქად უყურებს სასამართლო ოჯახში ძალადობის საქმეებს… მიუხედავად იმისა, რომ ამდენს ვლაპარაკობთ ფემიციდის არაერთ შემთხვევაზე, მოსამართლეების მგრძნობელობა გაზრდილი არ არის,“ – მკაფიოა საიას ანალიტიკოსის, თამარ ბოჭორიშვილის შთაბეჭდილება ტენდენციაზე: საერთო სასამართლოების მიერ მიღებული გამამართლებელი განაჩენების დიდი ნაწილი ოჯახში ძალადობაზე მოდის.

„ჩემი აზრით, უფრო მეტი შეკითხვა უნდა დასვან მოსამართლეებმა თუნდაც ამ ნაწილში: რატომ არ აძლევს დაზარალებული ჩვენებას სასამართლოს? ამის მიზეზი შეიძლება იყოს ეკონომიკური დამოკიდებულება ან შიში ძალადობაში ბრალდებულის მიმართ,“ – ეს უფლებადამცველი გოგა ხატიაშვილის მოსაზრებაა. ის, წლების განმავლობაში შსს-ში ადამიანის უფლებათა დაცვის სამმართველოს ხელმძღვანელობდა.

უფლებადამცველებს „ბათუმელები“ სასამართლო სისტემის ტენდენციაზე ესაუბრა: რატომ გამოაქვთ მოსამართლეებს უმეტეს შემთხვევაში გამამართლებელი განაჩენი, როცა საქმე ოჯახში ძალადობას ეხება და რას ნიშნავს ეს? – უზენაესი სასამართლოს სტატისტიკის მიხედვით, 2020 წელს გამამართლებელი განაჩენების 51.8 % იყო ოჯახში ძალადობის საქმეები, 2019 წელს კი, სახალხო დამცველის სპეციალური ანგარიშის მიხედვით – 66 %.

ამ მიმართულებით სხვა წლების ზუსტი სტატისტიკა უცნობია, თუმცა მხოლოდ უზენაესი სასამართლოს მიერ 2023 წელს გამოტანილ განჩინებებს რომ გადახედოთ, მარტივად დაინახავთ, რომ ოჯახში ძალადობის საქმეებზე გამოტანილ გამამართლებელი განაჩენები გამამტყუნებლით იშვიათად იცვლება.

გამამართლებელი განაჩენის მიმღები მოსამართლეები მეტწილად მიუთითებენ იმას, რომ დაზარალებულად ცნობილმა ქალმა სასამართლოში დუმილი არჩია და საქმეში აღარ დარჩა პირდაპირი მტკიცებულება, რასაც შეიძლება დაეყრდნოს გამამტყუნებელი განაჩენი. თუმცა „ბათუმელებმა“ უზენაესი სასამართლოს 2023 წლის გადაწყვეტილებებში იპოვა ისეთი განჩინებაც, როცა დაზარალებულად ცნობილმა ქალმა სასამართლოში დუმილი არჩია, სასამართლომ კი, ამის მიუხედავად გამამტყუნებელი განაჩენი მაინც მიიღო.

უფლებადამცველები რამდენიმე პრობლემას ასახელებენ, რის გამოც ეს ვითარება გვაქვს. იურისტები საუბარს საგამოძიებო ორგანოების სრულყოფილ მუშაობაზე აქცენტით იწყებენ, რადგან გამოძიების ეტაპზე ვერ გროვდება სათანადო მტკიცებულებები.

„ამ გზაზე ხშირად გაჩუმებას არჩევს დაზარალებულად ცნობილი ქალი. და რატომ ჩუმდება? – ესაა მთავარი შეკითხვა, საწყის ეტაპზე ის ყველაფერს უყვება გამოძიებას, მაგრამ მტკიცებულების ძალა მხოლოდ სასამართლოსთვის მიცემულ ჩვენებას აქვს. გამოდის, რომ ამ პროცესში დაზარალებული კარგავს ნდობას მართლმსაჯულების სისტემის მიმართ, მას აქვს განცდა, რომ ვერ დაიცავს სახელმწიფო და ჩუმდება,“ – გვიყვება თამარ ბოჭორიშვილი, საიას სისხლის სამართლის საქმეების ანალიტიკოსი.

ეს ორგანიზაცია წლებია სასამართლო სხდომებს აკვირდება, მათ შორის, ოჯახში ძალადობის საქმეებს. 2022 წელს საია სისხლის სამართლის 490  საქმის განხილვას ესწრებოდა სხვადასხვა სასამართლოში. ამ საქმეებს შორის მიღებული გამამართლებელი განაჩენების 92% ოჯახში ძალადობის საქმე იყო.

„ეს მოცემულობა არსებითად წელსაც არ შეცვლილა, ყველა მეოთხე საქმე, რასაც განიხილავს სასამართლო და ჩვენ ვესწრებით, არის ოჯახში ძალადობის საქმე. შესაძლოა, მოსამართლეები დაიღალნენ ამ საქმეების განხილვით, თან როცა ხშირად დაზარალებული ჩვენების მიცემაზე უარს ამბობს და არაა საკმარისი მტკიცებულებები გამოძიების ხარისხიდან გამომდინარე.

ოჯახში ჩადენილი დანაშაულის სპეციფიკა არის ის, რომ ბევრი მოწმე არ არის, მაგრამ გამოძიება არ უნდა ეყრდნობოდეს მხოლოდ ოჯახის წევრების ინფორმაციას. როგორც წესი, მსხვერპლი პოლიციას მიმართავს არა ძალადობის პირველივე შემთხვევაში, არამედ როცა უკვე გამოუვალ მდგომარეობაშია. ამ დროს მეზობლების, ახლობლების, მეგობრების ინფორმაცია შესაძლოა რელევანტური იყოს. გამოძიების ეტაპზე არ ჩანს, რომ გამომძიებლები აქტიურად ცდილობდნენ ამ მტკიცებულებების მოპოვებას.

სხვა შემთხვევაში ძალიან რთული დასასაბუთებელია მოსამართლისთვის, კონკრეტულად რა მტკიცებულებებს ეყრდნობა გამამტყუნებელი განაჩენი. თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლისგან მომისმენია, რომ დაზარალებულის ჩვენება არ ჰქონია საქმეში, მაგრამ სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, დაზარალებულის გამოძიების ეტაპზე მიცემული ჩვენება გამოუყენებია, ან მოსამართლე ეყრდნობა ექსპერტიზის დასკვნას, სადაც დასტურდება ჯანმრთელობის დაზიანება, ხანდაზმულობაც დასტურდება და პოლიციელების აღწერა ერთმანეთს ემთხვევა. ასეთი მოსამართლე ბევრი არ არის,“ – ამბობს თამარ ბოჭორიშვილი.

საიას იურისტი გამოყოფს საკვანძო საკითხს: თუ მოსამართლეები დაიწყებენ პირდაპირი მტკიცებულების გარეშე გამამტყუნებელი განაჩენების მიღებას, შესაძლოა მტკიცებულების სტანდარტი, ზოგადად,  სისხლის სამართლის ყველა საქმეზე შეიცვალოს. მეორე მხარეს კი არის ქალზე ძალადობის, ფემიციდის მზარდი შემთხვევები და ოჯახში ძალადობა – საქმეები, რომლებსაც, როგორც წესი, ბევრი მოწმე და თვითმხილველი არ ჰყავს.

„…შესაძლოა, უზენაესი სასამართლოს მიდგომა კონკრეტულ საქმეში იყოს სწორი, როცა ოჯახში ძალადობაზე გამოტანილი გამამართლებელი განაჩენი შეცვალა გამამტყუნებლით, მაგრამ ეს არ მოერგოს სხვა საქმეს და იქ სხვა გარემოებები იყოს, ინდივიდუალურია ეს ძალიან.

ჩვენი რეკომენდაციაა, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანია, რა თქმა უნდა, დაზარალებულის ჩვენება, მაგრამ არსებობს სხვა სარწმუნო მტკიცებულებები, მაგალითად, შემთხვევის ადგილზე მისული მოწმეები, პოლიციელები, ასევე ექსპერტიზის დასკვნა. მოსამართლე უნდა ამოვიდეს მსხვერპლის საუკეთესო ინტერესიდან,“ – ამბობს თაკო ბოჭორიშვილი და საუბრის დროს ახსენებს, რომ მოსამართლეების მიდგომა ბოლო წლებში „შერბილდა“.

„ვერ ვხსნი, რატომ შერბილდა, მაგრამ გამამტყუნებელი განაჩენიც როცა გამოაქვს მოსამართლეს, იყენებენ მხოლოდ მსუბუქ სასჯელებს. უშუალოდ ოჯახში ძალადობის მუხლით განხილულ საქმეებზე ყველაზე ხშირად იყენებენ პირობით მსჯავრს და საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას, იშვიათად იყენებენ რეალურ სასჯელს [ციხეში სასჯელის მოხდა], როცა მკვლელობის მცდელობასაც ჰქონდა ადგილი, ან სხვა გარემოებაა.

აღკვეთი ღონისძიების შეფარდების დროსაც, თუ ადრე ოჯახში ძალადობაში მუხლით ბრალდებულებს ხშირად აპატიმრებდნენ ხოლმე, ახლა ძირითადად სასამართლო გირაოს იყენებს.

ხელისუფლება ხშირად ამბობს, რომ გამამართლებელი განაჩენების მზარდი მაჩვენებელი სასამართლოს დამოუკიდებლობას აჩვენებს, მაგრამ ჩვენი დაკვირვებით, ეს უფრო აჩვენებს იმას, რომ გამოძიება არ იყო ხარისხიანი,“ – მიიჩნევს საიას სისხლის სამართლის ანალიტიკოსი, თამარ ბოჭორიშვილი.

„ეს არის მართლმსაჯულების სისტემის აქილევსის ქუსლი და დაუძლეველი პრობლემა,“ – მიიჩნევს უფლებადამცველი გოგა ხატიაშვილი, მასაც ოჯახში ძალადობის საქმეებზე გამოტანილ გამამართლებელ განაჩენებზე ვესაუბრეთ: რასთან გვაქვს საქმე?

შსს-ს ყოფილი მაღალჩინოსნის აზრით, მთავარი პრობლემა აქ ისაა, რომ სასამართლოებს, მათ შორის, უზენაეს სასამართლოს, არ აქვთ ერთგვაროვანი პრაქტიკა, საგამოძიებო ორგანოები კი, სათანადოდ და სრულყოფილად არ მუშაობენ.

„გამოძიებისა და ბრალდების ორგანოებმა უნდა გაითვალისწინონ ის, რომ დაზარალებულმა შემდგომში ჩვენება აღარ მისცეს სასამართლოს. ამიტომაც, მაქსიმალური ძალისხმევა უნდა დახარჯონ იმისთვის, რომ გამოძიება მხოლოდ დაზარალებულის ჩვენებაზე არ იყოს დამოკიდებული,“ – გვიყვება გოგა ხატიაშვილი.

უფლებადამცველს ვკითხეთ სასამართლოს მიერ ოჯახში ძალადობის მუხლით განხილულ რამდენიმე საქმეზე, როცა ექსპერტიზის დასკვნით დასტურდება კონკრეტული დაზიანებები ქალის სხეულზე, მაგრამ მოსამართლე წერს, რომ უცნობია, საიდან მიიღო ეს დაზიანება მსხვერპლმა.

„ხშირია ეს, როცა ექსპერტიზით დასტურდება დაზიანებები და ხანდაზმულობაც არ ეწინააღმდეგება დანაშაულის ჩადენის თარიღს, მაგრამ მოსამართლე წერს, რომ დაზარალებულმა ჩვენება არ მოგვცა და არ მყავს პირი, ვინც მეტყვის, ვინ მიაყენა ეს დაზიანებებიო. აქ არის ძალიან მნიშვნელოვანი იგივე 112-ის ჩანაწერი. ყოფილა ასეთი შემთხვევაც, როცა 112-ის სატელეფონო ჩანაწერი მიუჩნევია მოსამართლეს პირდაპირ მტკიცებულებად. ამ დროს მსხვერპლი უკავშირდება პოლიციას და ასახელებს ზიანის მიმყენებელ პირს. ეს არის საკმაოდ მაღალი ხარისხის მტკიცებულება.

გადამწყვეტი ყოფილა ასევე მესამე პირთა ჩვენებები, ეს შეიძლება იყოს პოლიციელი, რომლის ჩვენებაც პირდაპირი მტკიცებულება არ არის, მაგრამ პირდაპირია იმ ნაწილში, როცა ის საუბრობს დაზარალებული ქალის ფსიქო-ემოციურ მდგომარეობაზე. მტკიცებულება არ ფასდება, როგორც ცალკე აღებული, მოსამართლეები ხელმძღვანელობენ კანონით განსაზღვრული „გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით“, რომ მტკიცებულებები უნდა იყოს შეთანხმებული, აშკარა და დამაჯერებელი. ეს ერთობლიობაში ფასდება და ქმნის ლოგიკურ ჯაჭვს.

მაგალითად, მუქარის ერთ-ერთ საქმეში დამნაშავე დაემუქრა მსხვერპლს და წავიდა შემთხვევის ადგილიდან, როდესაც იქ მივიდა მესამე პირი, დამნაშავე უკვე წასული იყო, მაგრამ მათ ნახეს მუქარით გამოწვეული ემოცია დაზარალებულში. ეს 2022 წლის საქმეა, როცა მესამე პირთა ჩვენებები მოსამართლემ მიიჩნია პირდაპირ მტკიცებულებად. მოსამართლემ მიიჩნია, რომ ეს ჩვენებები ფასდება პირდაპირ მტკიცებულებად სწორედ დაზარალებულის შეგრძნებების ნაწილში.

ჩვენი კანონმდებლობა ამბობს, რომ გამამტყუნებელი განაჩენი უნდა ეფუძნებოდეს ერთმანეთთან შეთანხმებულ, აშკარა და დამაჯერებელი მტკიცებულებების ერთობლიობას და ხშირად ამ საკანონმდებლო ჩანაწერის ხისტი ინტერპრეტაცია ხდება – რომ აი, 2 პირდაპირი მტკიცებულება მაინც უნდა არსებობდეს საქმეში. ეს ასე პირდაპირ კანონმდებლობიდან არ გამომდინარეობს და მოსამართლეებმა უნდა გადაწყვიტონ საქმის სპეციფიკიდან გამომდინარე,“ – ამბობს გოგა ხატიაშვილი.

შესწავლის გარეშე გოგა ხატიაშვილს უჭირს იმის გამოკვეთა, თუ რა ტენდენციასთან გვაქვს საქმე.

„რთულია შესწავლის გარეშე დასკვნები გავაკეთოთ, ამას სჭირდება მიზეზების გარკვევა. ყოველთვის ასე იყო, რომ მეტი გამამართლებელი განაჩენი ამ კატეგორიის საქმეებზე დგებოდა, ყოველწლიურად იზრდება ოჯახში ძალადობის გამოვლენის მაჩვენებელი, იზრდება სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მაჩვენებელი და, შესაბამისად, მიმართვა სასამართლოზე. შესაბამისად, ეს პროპორციებიც გაიზარდა.

ტენდენციის სახით იკვეთება ის, რომ მოსამართლეები ხშირად ხისტად უყურებენ  მტკიცებულებათა სტანდარტს და არასწორ ინტერპრეტაციას აკეთებენ. მომისმენია მოსამართლეების წუხილიც, რომ რეალურად შესაძლებლობა არ რჩებათ, გამამტყუნებელი განაჩენი გამოიტანონ, ამ დროს ზოგჯერ ყურადღების მიღმა რჩება ბრალდებულის, ან მისი გარემოცვის ზემოქმედება დაზარალებულზე. როცა დაზარალებული ჩვენებას არ აძლევს სასამართლოს, შესაძლოა ამის მიზეზი იყოს დანაშაულებრივი გზით მასზე ზემოქმედება.

მაგალითად, ერთ-ერთი სასამართლო პროცესი გადადო მოსამართლემ იმის გამო, რომ ვერ დარწმუნდა, რამდენად გაცნობიერებულად არ აძლევდა დაზარალებული ჩვენებას სასამართლოს. დეტალური კითხვები უნდა დაუსვას მოსამართლემ დაზარალებულს იმის გასარკვევად, თუ რამდენად გაცნობიერებულად არ აძლევს იგი ჩვენებას. ამ დროს პროკურორიც იქ ზის, ის ამას უნდა უსმენდეს ყურადღებით და საჭიროების შემთხვევაში უნდა ხდებოდეს დაზარალებულთან დამატებით კომუნიკაცია, კოორდინატორები სწორედ ამიტომ არსებობენ.

იყო ისეთი შემთხვევაც, როცა დაზარალებულმა განმარტა, როგორ დაუკავშირდა ბრალდებულის ადვოკატი და სთხოვა, არ მიეცა ჩვენება. ვერ გავარკვიეთ, შემდეგ რა ბედი ეწია ამ საქმეს. როგორია ამ კუთხით მაჩვენებელი, როცა გამოიკვეთა დაზარალებულზე ზემოქმედება, არ ვიცით, ამ ტიპის სტატისტიკას არ აწარმოებს სახელმწიფო,“ – გვიყვება გოგა ხატიაშვილი.

უფლებადამცველს 2022 წელს მოუმზადებია კანონპროექტი, რომლის მიხედვითაც, დაზარალებულს უნდა ჰქონდეს უფლება, ბრალდებულის დაუსწრებლად მისცეს ჩვენება სასამართლოს, ანუ ვიდრე ძალადობის მსხვერპლი ქალი მოსამართლეს მოუყვება რა მოხდა, ბრალდებული სასამართლო დარბაზიდან დროებით გაჰყავთ.

„ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან დაზარალებულმა შესაძლოა ვერ მისცეს ჩვენება მოძალადის პირისპირ ვერბალური ან ფსიქოლოგიური ზეწოლის ფონზე. არ ვიცი, რა ბედი ეწია ამ კანონპროექტს, მაგრამ კანონის შეცვლის გარეშე ახლაც შეიძლება დაზარალებულს ამის საშუალება მისცეს მოსამართლემ „სტამბოლის კონვენციის“ საფუძველზე. ეს საერთაშორისო ხელშეკრულებაა და კანონმდებლობის ნაწილი. რამდენიმე შემთხვევა იყო კიდეც, ასეთ სხდომას მეც ვესწრებოდი, როცა ბრალდებული სხდომის დარბაზიდან გაიყვანეს და ისე მისცა სასამართლოს ჩვენება დაზარალებულმა,“ – გვითხრა გოგა ხატიაშვილმა.

კიდევ ერთი პრობლემა ეკონომიკური ძალადობის კრიმინალიზებაა. ამ კუთხითაც კანონმდებლობა არ შეცვლილა. ეს ის ფაქტორია, რის გამოც ხშირად დაზარალებულად ცნობილი ქალი მოძალადე ქმარს ურიგდება და სასამართლოსთვის ჩვენების მიცემაზე უარს ამბობს.

„ყოვლისმომცველი პოლიტიკაა საჭირო, რომ ეს შეიცვალოს – დაზარალებულის ეკონომიკური გაძლიერება უმნიშვნელოვანესია, რომ ის მოძალადეზე არ იყოს დამოკიდებული. ეკონომიკური ძალადობა კი არის ახლა ძალადობის ფორმა ჩვენი კანონმდებლობით, მაგრამ რეაგირება ხდება მხოლოდ ადმინისტრაციული წესით, ანუ შემაკავებელი და დამცავი ორდერების გამოცემის გზით. ეკონომიკური ძალადობა უნდა იყოს კრიმინალიზებული, როგორც ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ძალადობა. ამაზე თავის ანგარიშში მსჯელობს სახალხო დამცველიც,“ – აღნიშნა „ბათუმელებთან“ უფლებადამცველმა გოგა ხატიაშვილმა.

როგორია სახალხო დამცველის რეკომენდაცია, როცა ოჯახში ძალადობის საქმეები ხშირად გამამართლებელი განაჩენით სრულდება? – სახალხო დამცველის აპარატში გვითხრეს, რომ ამ თემაზე ვერ დაგველაპარაკებიან და შეფასება მორიგ საპარლამენტო ანგარიშში აისახება.

___

„ბათუმელებმა“ სტატია მოამზადა USAID სამართლის უზენაესობის პროგრამის მხარდაჭერით. პროგრამას ახორციელებს აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტი (EWMI) ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) მხარდაჭერით.

სტატიის შინაარსზე სრულად პასუხისმგებელია „ბათუმელები“ და მასში გამოთქმული მოსაზრებები შესაძლოა არ ასახავდეს ზემოთ ნახსენები საერთაშორისო ორგანიზაციების შეხედულებას.

ამ თემაზე:

ბათუმში, ბაგრატიონის ქუჩის #117-ში კავკასიის უნივერსიტეტი საგანმანათლებლო კომპლექსს აშენებს. კომპანიამ მშენებარე პროექტში ცვლილება და კ2 კოეფიციენტის გაზრდა მოითხოვა, რომლის მიხედვითაც კომპლექსის კამპუსის შენობა 26-სართულიანი იქნება.

სწორედ ამ ცვლილების დასამტკიცებლად მშენებარე პროექტს ბათუმის მერიამ, საკრებულოს თანხმობით, განსაკუთრებული მუნიციპალური პროექტის სტატუსი მიანიჭა.

კონკრეტული პროექტისთვის განსაკუთრებული მუნიციპალური პროექტის სტატუსის მინიჭების შესაძლებლობას მერიას სამშენებლო კოდექსი აძლევს. ეს ცვლილება კოდექსში ავარიული სახლების პროგრამასთან ერთად დამტკიცდა.

კავკასიის უნივერსიტეტის თავდაპირველი პროექტი ოთხსართულიან სასწავლო დაწესებულებას და 6-სართულიან კამპუსს ითვალისწინებდა. რომლის ქვედა სართულზეც პარკინგის მოწყობას გეგმავდნენ.

კომპანიამ კ2 კოეფიციენტის გაზრდა მოითხოვა, რაც მომავალში კამპუსის შენობის სიმაღლის გაზრდას გულისხმობს, ამიტომაც დასჭირდათ მშენებარე პროექტისთვის განსაკუთრებული მუნიციპალური პროექტის სტატუსის მინიჭება. საკრებულოში წარდგენილი დოკუმენტების მიხედვით. კომპანია კამპუსის შენობის სიმაღლეს 26 სართულამდე გაზრდის.

მერიის ინფორმაციით, სანაცვლოდ, დაწესებულება მომატებული კოეფიციენტით მიღებული ფართობის 10%-ს, შეთანხმების შესაბამისად, მუნიციპალიტეტს გადასცემს. ამას კანონი ავტომატურად ითვალისწინებს იმ შემთხვევაში, როცა კომპანია კოეფიციენტის გაზრდას ითხოვს.

სამშენებლო მიწის ნაკვეთი, სადაც კავკასიის უნივერსიტეტი საგანმანათლებლო კომპლექსს აშენებს, მეათე საჯარო სკოლის მიმდებარედ, ერთ ჰექტარზე მეტ ფართობს მოიცავს. ეს ნაკვეთი აჭარის მთავრობამ აქ საგანმანათლებლო დაწესებულების აშენების პირობით გაყიდა.

მთავრობასთან ნაკისრი ვალდებულებებისა და  ბათუმის მერიაში წარდგენილი დოკუმენტების მიხედვით, შენობა აღჭურვილი უნდა იყოს თანამედროვე ინფრასტრუქტურით, ბიბლიოთეკით, ლაბორატორიებით, სპორტული მოედნებითა და საცურაო აუზით, აშენდება სტუდენტური საერთო საცხოვრებელიც.

სანებართვო პირობების თანახმად, მშენებლობა 2023 წელს უნდა დასრულებულიყო. ამ დროისთვის დასრულებულია მხოლოდ საგანმანათლებლო დაწესებულების კარკასი, სარემონტო სამუშაოები ჯერ არ დაწყებულა.

2019 წელს აჭარის მთავრობასთან დადებული ხელშეკრულების მიხედვით, ტერიტორიის განვითარების კონცეფცია უნდა მოიცავდეს სასწავლო დაწესებულებას, თუმცა არ შემოიფარგლებოდეს ამით. აქ უნდა მოეწყოს ასევე საჩოგბურთო კორტები, კალათბურთის მოედანი, სპორტული აქტივობებისათვის განკუთვნილი ეზო, დასასვენებელი და სამუშაო სივრცეები, თანამედროვედ აღჭურვილი სპორტული კომპლექსი და სკვერი.

შპს „კავკასიის უნივერსიტეტის“ 82 პროცენტს ხატია გოგლაძე ფლობს. დარჩენილ წილებს იყოფენ ბორის ლეჟავა, [2.5%] მანანა თურქია,[2.5%] თორნიკე შენგელია [10.5%]  და რატი სხირტლაძე [2.5%].

ბათუმის თოჯინების თეტრის შენობაში კაფეს ხნიან. კაფეს მოსაწყობად, შენობის პირველ სართულზე სარემოტო სამუშაოებს მთელი ზაფხულის განმავლობაში აწარმოებდნენ. საბოლოოდ შენობის ფასადის ნაწილში ჩასვეს შუშა, რომელიც ქუჩას ირეკლავს.

კანონის მიხედვით, ძეგლი დომინანტი უნდა იყოს და მან ვისაც ძეგლის დაცვა ევალება, არ უნდა დაუშვას არავითარი მშენებლობა ან სხვა რაიმე კოსტრუქციის მოწყობა-განთავსება, რაც ძეგლის დაჩრდილვას გამოიწვევს.

კანონი ასევე ამბობს, რომ ძეგლზე არ უნდა განხორციელდეს ისეთი ჩარევა, რაც მის ავთენტურობას საფრთხეს შეუქმნის.

აჭარის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს [კმდს] ინფორმაციით, პროექტი სააგენტოსთან შეთახმებულია, სხვა დეტალებზე კი – გამოითხოვეთო. გვითხრეს ისიც, რომ მოძრავი ვიტრაჟია შუშა, რომელიც ფასადზე ჩასვეს.

საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, თეატრის შენობაში 51.84 კვ.მეტრი ფართობი კაფეს მოსაწყობად საიჯარო წესით, ხუთი წლის ვადით, შპს „გლობალ კაფე ჯორჯიას გადაცეს“.

კომპანია 2023 წლის 6 ივლისს საქართველოს და ყაზახეთის მოქალაქეებს დაუფუძნებიათ. 50 პროცენტი ყაზახეთის მოქალაქეს, აიატტილლო აზიმოვს ეკუთვნის, დარჩანილი 50 პროცენტი კი 19 წლის ლუკა მსხალაძის საკუთრებაა.

კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯია“ განცხადებით ეხმიანება „მთავარი არხის“ სიუჟეტს „შუახევიჰესთან“ დაკავშირებით და აცხადებს, რომ ჰესის ოპერირება უსაფრთხოა.

„გვინდა სრული პასუხისმგებლობით განვაცხადოთ, რომ დიდაჭარის კაშხალი სტრუქტურულად მდგრადია, უსაფრთხოა ექსპლუატაციის მიმართულებით და სრულ შესაბამისობაშია ქართულ და საერთაშორისო სტანდარტებთან.

2017 წლის დასაწყისში აგებული დიდაჭარის კაშხალი პასუხობს ყველა საერთაშორისო ტექნიკურ მოთხოვნას, ხოლო ყველა კონსტრუქციას წინასწარ გაწერილი განრიგისა და პროცედურების შესაბამისად უტარდება რუტინული მომსახურების სამუშაოები.

ბეტონის დიდი კონსტრუქციები აშენებულია კონკრეტული თანმიმდევრობით, ცალკე მდგარი სექციების სახით, სადაც უზრუნველყოფილია სივრცე გაფართოებისა და შეკუმშვის პროცესებისთვის, რომლებიც გამოწვეულია ტემპერატურის ცვალებადობით. დასაშვები ოდენობით წყლის მცირე ფილტრაცია ჩვეულ მოვლენას წარმოადგენს და მისი აღმოფხვრა ხდება რუტინული მომსახურების დროს.

სხვადასხვა კონსტრუქციისთვის აუცილებელი რუტინული მომსახურება ხორციელდება გეგმის შესაბამისად. დიდაჭარის კაშხალს უტარდება უწყვეტი მონიტორინგი, რისთვისაც გამოიყენება კაშხალზე დაყენებული საუკეთესო ინსტრუმენტები და ვიზუალური ინსპექცია“ – წერს კომპანია პრესრელიზში.

აქვე ვკითხულობთ, რომ „აჭარისწყალი ჯორჯია“ სარგებლობს კაშხლის საერთაშორისო სპეციალისტების მომსახურებით, რომელთა მოვალეობებში შედის კაშხლის უსაფრთხოებისა და მდგრადობის შემოწმება და კაშხლის კონსტრუქციაზე დამატებითი სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობის შემთხვევაში, შესაბამისი რეკომენდაციების მომზადება.

„2023 წლის იანვარი-მარტის პერიოდში კაშხლის სპეციალისტებმა დიდაჭარის კაშხალზე განახორციელეს დეტალური შეფასება, გადაამოწმეს შესაბამისი მონაცემები და მოამზადეს დასკვნა, რომლის თანახმადაც კაშხლის კონსტრუქცია უსაფრთხოა, ხოლო წყლის გამონადენი კაშხალზე დიზაინით გათვალისწინებულ საზღვრებშია.

დიდაჭარის კაშხალი და მასთან დაკავშირებული ყველა ნაგებობა სათანადო საექსპლუატაციო მდგომარეობაშია. კაშხლის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით შესაძლო შეშფოთებას არავითარი საფუძველი არ გააჩნია“ – აცხადებს კომპანია.

დიდაჭარის კაშხალზე „ბათუმელები“ 2020 წელსაც წერდა. კომპანია „აჭარისწყალი ჯორჯიაში“ მაშინაც თქვეს, რომ „ამგვარი გაჟონვები ჩვეულებრივი მოვლენაა“ და კაშხლის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით შეშფოთების საფუძველი არ არსებობს.

„შუახევიჰესის“ მშენებლობა 2013 წლის სექტემბერში დაიწყო. ჰესის სიმძლავრე 187 მეგავატს შეადგენს (178-მეგავატიანი სადგური შუახევში და მცირე 9,8-მეგავატიანი სადგური მდინარე სხალთაზე). პროექტი მოიცავს ორ კაშხალს წყალსაცავებით და ერთ დამბას მდინარეებზე: აჭარისწყალი, სხალთისწყალი და ჩირუხისწყალი.

52 მეტრის სიმაღლის დიდაჭარის კაშხალი ორი მდინარის – აჭარისწყლისა და მდინარე ღორჯომის შესართავთან მდებარეობს. წყალსაცავის მაქსიმალური მოცულობა 998 000 კუბ.მ-ია, ზედაპირის ფართობი კი – 152 500 კვ.მ.

ფოტო: „ბათუმელები“/გურამ მურვანიძე 

ამავე თემაზე: 

მარი ოზაშვილს არასდროს უფიქრია, რომ ემიგრაციაში წავიდოდა. უბრალოდ ათწლიანი ვიზა მიიღო მეგობრებთან ერთად და ამერიკაში მცხოვრებ დასთან წასვლა გადაწყვიტა ქვეყნის დასათვალიერებლად 2019 წლის ზაფხულში. მაშინ ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში [საია] მუშაობდა, ბევრი პროექტი ებარა და შვილიც პატარა ჰყავდა, მერე პანდემია დაიწყო და საზღვრები დაიკეტა. არ იყო მზად ახალი ცხოვრება დაეწყო სხვა ქვეყანაში, მაგრამ მარიზე გავლენა დამ მოახდინა, რომელიც ხშირად ესაუბრებოდა ამერიკასა და ახალ შესაძლებლობებზე.

აშშ-ში პანდემიის დასრულების მერე წავიდა. საიასთან თანამშრომლობა არ შეუწყვეტია და პროექტებზე დისტანციურად მუშაობდა. უნდოდა მედიამენეჯმენტი ესწავლა ამერიკაში, მაგრამ მისი ტურისტული ვიზის სტუდენტური ვიზით ჩანაცვლება ადგილზე შეუძლებელი აღმოჩნდა და დოკუმენტების მომზადებას ბევრი დრო სჭირდებოდა.

სხვადასხვაგან გამოცადა საკუთარი შესაძლებლობები. ამბობს, რომ სირთულეები ცხოვრების პირველ ეტაპზე ჰქონდა, მაგრამ არა ისეთი, როგორიც სხვა ქვეყანაში ახალჩასულ ემიგრანტებს აქვთ ხოლმე. ცხოვრობდა დასთან ერთად, ამერიკაში დახვდნენ მეგობრებიც და პირველად საჭიროებებზე ზრუნვა ჩასვლისთანავე არ უწევდა.

„აქ დროებითი სამსახურის პოვნა რთული არ არის, ყოველდღიური ფული როცა გჭირდება.

ჩემი და მუშაობდა უძრავი ქონების სააგენტოში და ვეხმარებოდი, თავისუფალ დროს ფურშეტის მომზადებასა და ორგანიზებაშიც ვიღებდი მონაწილეობას. რთული იყო ის, რომ არავინ გიცნობს, არავინ იცის, ვინ ხარ, რა გიკეთებია აქამდე და დაქირავებული ხარ, გევალება მხოლოდ იმის კეთება, რისთვისაც დაგიქირავეს, მეტი არავის არაფერი აინტერესებს შენგან, მაგრამ ჩემ გვერდით იყვნენ ახლობლები, მეგობრები და რაღაცნაირად გავუმკლავდი ამ რეალობას.

შემიძლია ვთქვა, რომ ადვილად ავუღე ალღო თავიდანვე ამერიკაში თვითდამკვიდრებისთვის პირველივე სირთულეებს“ – ამბობს მარი ოზაშვილი, რომელიც ახლა საემიგრაციო ადვოკატის, ალინა კაცის კომპანიაში მუშაობს და ემიგრანტებს დოკუმენტების მოწესრიგებაში ეხმარება, საკუთარ უფლებებსა და მოვალეობებს აცნობს.

იურიდიულ კომპანიაში მარტივად დაიწყო მუშაობა, რადგან საქართველოდან ჩამოსული მეგობრები, ნაცნობები ხშირად მიმართავდნენ ემიგრაციასთან დაკავშირებული სხვადასხვა კითხვით. მარი მეგობრებთან ერთად ეძებდა ამ ინფორმაციას, კითხულობდა კანონმდებლობას, ისწავლა ოფიციალური დოკუმენტების შევსების ფორმები, უყურებდა ემიგრაციის თემაზე ყველა გადაცემას, ეცნობოდა ემიგრანტებთან დაკავშირებულ ყველა ოფიციალურ ინფორმაციას და ასე დააგროვა ცოდნა, რაც დასაქმებისას გამოადგა.

მარი ოზაშვილს „ბათუმელები“ ამერიკაში ქართველების მიგრაციის დიდ ტალღაზე, მიზეზებსა და მიგრაციასთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხზე ესაუბრა.

• საქართველოდან ამერიკაში ჩამოსული დაახლოებით რამდენი ადამიანი მოგმართავთ ყოველთვიურად? რა კითხვებით მოგმართავენ ძირითადად და რით ეხმარებით მათ?

მომსახურებას ვუწევთ საქართველოს მოქალაქეებს, რომლებსაც საემიგრაციო საკითხებში სჭირდებათ დახმარება. ეს არ ეხება მხოლოდ მექსიკიდან შემოსულ ქართველებს, ეხება ნებისმიერ საემიგრაციო საკითხს, მათ შორის ქორწინების ქეისებს, განქორწინებას, ყველანაირ საემიგრაციო საკითხს, რაც საბუთებთანაა დაკავშირებული.

ჩემი დაკვირვებით, მიგრანტების ტალღა საქართველოდან განსაკუთრებით გაიზარდა პანდემიის შემდგომ პერიოდში.

უფრო ხელმისაწვდომი გახდა მექსიკის გზით ამერიკაში შემოსვლა და თავშესაფრის მაძიებელთა რაოდენობაც გაიზარდა. თავიდან ბევრმა არ იცოდა, რომ ჰქონდათ თავშესაფრის მოთხოვნის უფლება.

ახლა ეს ინფორმაციული ვაკუუმი აღარ არის, თუნდაც დიდ ფეისბუქჯგუფებში გავრცელებული ინფორმაციის საშუალებით. საქართველოს საკმაოდ ბევრი მოქალაქე მოგვმართავს ყოველდღიურად. საქართველოდანვე მირეკავენ ხშირად, გვიკავშირდებიან აქ ჩამოსულებიც, ბიუროშიც ბევრი რეკავს. კვირაში დაახლოებით 20-30 კონსულტაცია გაიცემა ჩვენს საადვოკატო ბიუროში. ამაში არ ვთვლი ჩემს ზეპირ კონსულტაციებს, ახლობლების ზარებს, პირადი კონტაქტების საშუალებით ონლაინ თუ სატელეფონო ზარებით კითხვებზე პასუხებს. ასეთი ყოველდღიურად უამრავია.

მექსიკიდან შემომსვლელთა სტატისტიკა მზარდია. ძირითადად საკუთარ უფლებებში გარკვევა სჭირდებათ, როგორ მიიღონ ლეგალურად მუშაობის უფლება და რამდენად აქვთ შანსი მიიღონ მწვანე ბარათი, ცხოვრების უფლება, დაზღვევა და გახდნენ სამომავლოდ აშშ-ის მოქალაქეები.

• რას ურჩევდით საქართველოდან ამერიკაში წასვლის მსურველ საქართველოს მოქალაქეებს, რა უნდა გაითვალისწინონ წამოსვლამდე, რა არის ის უნარ-ჩვევები, რის გარეშეც აშშ-ში წასვლა არ ღირს?

ამერიკაში წამომსვლელებს პირველ რიგში ვურჩევდი კარგად გაიაზრონ ნაბიჯები, რომელთა გადადგმასაც აპირებენ. ხშირად აქაური ცხოვრება ახალჩამოსულებისთვის ისეთი არ არის, როგორიც წარმოუდგენიათ.

მექსიკის გზით წამოსულებს, ვისაც თავშესაფრის მოთხოვნა სურთ, ვურჩევდი კარგად დაფიქრდნენ და შეისწავლონ სირთულეები, რასაც შესაძლოა აქ გადააწყდნენ. პირველ რიგში გასათვალისწინებელია, რომ თავიდან დასჭირდებათ ბინა ან ოთახი, ადგილი, სადაც ღამეს გაათევენ.

ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პირველ ეტაპზე საჭიროა გარკვეული თანხა, რომ იარსებონ, საკვების, პირველადი მოხმარების ნივთებისთვის, თავის გასატანად. ხშირად ჩამოსვლისთანავე ვერ პოულობენ სამსახურს. ვიღაცებს უმართლებთ და მალე საქმდებიან, მაგრამ დიდი საემიგრაციო ტალღის ფონზე გაზრდილია კონკურენცია და დიდი შანსია, რომ დამსაქმებელმა აარჩიოს სხვა და არა თქვენ.

ენის ცოდნა გადამწყვეტია, ადრე საქმდებოდნენ ინგლისური ენის არცოდნის შემთხვევაშიც კი, მაგრამ ახლა ყველა დამსაქმებელი ითხოვს სულ მცირე საკომუნიკაციო დონეზე ენის ცოდნას. აუცილებელია ელემენტარულად მოახერხოთ დამსაქმებელთან გასაუბრება. ის ხალხი, ვინც საერთოდ ვერ საუბრობს ინგლისურად, უფრო მეტ პრობლემებს აწყდება ენის მცოდნეებთან შედარებით.

უნდა იცოდნენ ადამიანებმა რა გააკეთონ პირველ ეტაპზე. საჭიროა აქ ყოფნისას რაიმე სახის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი მაინც გქონდეთ. სულერთია რა სახის იქნება ეს დოკუმენტი.

საზღვარზე შემოსვლისას საემიგრაციო ოფიცრები ართმევენ და ატოვებინებენ პასპორტებს. ეს არის პრობლემა ამ ადამიანებისათვის.

ასეთ შემთხვევაში ვურჩევდი ყველას იქონიონ ქართული მართვის მოწმობები, რაც ასევე არის გარკვეული სახის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტი.

ხანდახან აქ ჩამოსული ქართველები ამზადებინებენ და აგზავნინებენ საქართველოდან ახალ პასპორტებს, რაც ძალიან დიდი შეცდომა და პრობლემაა, რადგან ეს ნიშნავს, რომ საემიგრაციო სამსახურის ქმედებას უგულებელყოფ, რადგან საემიგრაციო სამსახურმა მიიჩნია, რომ უნდა ჩამოერთვა თქვენთვის პასპორტი.

ასევე არსებობს საშუალება წერილობით გამოითხოვოს ადამიანმა საემიგრაციო სამსახურიდან პასპორტი, შესაძლოა დაგიბრუნდეთ, ეს ხშირად არ იციან ჩამოსულებმა, ვერ იგებენ, რატომ შეიძლება ქმნიდეს პრობლემას საემიგრაციო სამსახურთან ახალი პასპორტის გამოჩენა.

უკანონო გზით საბუთების გაკეთება ამერიკაში სამომავლოდ დიდ პრობლემებს უქმნის მიგრანტებს.

მექსიკიდან ან ტურისტული ვიზით ჩამოსულებს სულერთია, ყველას, ვისაც თავშესაფრის მოთხოვნა სურს, ვურჩევდი, ამერიკაში ჩამოსვლისთანავე მოძებნონ კომპეტენტური ადამიანი, რომელიც ჩაიბარებს მათ საქმეს, დაეხმარება და მიიყვანს გარკვეულ ეტაპამდე მაინც, რადგან ყველას არ აქვს საშუალება, აქ ჩამოსვლისთანავე ადვოკატი დაიქირაოს. არიან ადამიანები, ვინც ადვოკატთან მისვლამდე დაეხმარებიან მათ. პარალეგალებს [პირი, რომელსაც არ აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, თუმცა აქვს საჭირო ცოდნა, გასწიოს პირველადი სამართლებრივი კონსულტაცია] ვგულისხმობ.

თუმცა ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ფრთხილად შეარჩიონ პარალეგალი, რადგან ბევრი არაკომპეტენტურია ბაზარზე და შეიძლება ამან მეტი სირთულე შექმნას დახმარების ნაცვლად.

მიმაჩნია, რომ ვინც ამერიკაში წამოსვლას აპირებს, ჯერ უნდა გაწევრიანდეს ფეისბუქჯგუფში – „ჩვენ ამერიკაში“. აქ ბევრ მნიშვნელოვან და საინტერესო ინფორმაციას მიიღებენ.

• რით განსხვავდება ერთმანეთისგან არალეგალური გზით ამერიკაში ჩამომსვლელთა მდგომარეობა ლეგალურად ჩამომსვლელთა მდგომარეობისგან? ხშირად მწვანე ბარათით ჩამოსულებიც ჰყვებიან, რომ მუშაობისა და ცხოვრების უფლების მიუხედავად დიდხანს ვერ პოულობენ სამსახურს და ვერ ქირაობენ ბინას.

არალეგალური გზით ჩამოსულები დიდ სირთულეებს აწყდებიან და უწევთ ყველაფრის ნულიდან დაწყება, ბრძოლა ყოველდღიური გადარჩენისა და ამერიკაში ლეგალურად სამუშაო უფლების მოპოვებისთვის. შემდეგ უკვე თავშესაფრის მიღებას ელოდებიან და სხვადასხვა სტატუსს: სოციალურ დაზღვევას, ჯანმრთელობის დაზღვევას და ა.შ.

უკეთეს მდგომარეობაში არიან ადამიანები, რომლებიც მწვანე ბარათით ჩამოდიან ამ ქვეყანაში.

თუმცა ყველასთვის თანაბრად რთულდება ყველაფერი, როცა საქმე სამსახურის შოვნას ეხება.

ყველა სამსახურში უპირატესობა ლეგალურად დასაქმების კანდიდატს, მწვანებარათიანს აქვს. თუმცა მხოლოდ ამ უფლების ქონაც არაა საკმარისი, თუ ინგლისური არ იცი.

ცხოვრებისა და მუშაობის უფლების მქონე ახალჩამოსულებიც აწყდებიან პრობლემას ბინის დაქირავების დროს. ნიუ იორკში ბინის დაქირავება საკმაოდ რთულია, დიდ ბიუროკრატიასთანაა დაკავშირებული და ამისთვის გარკვეულ მოთხოვნებს უნდა აკმაყოფილებდეთ. ამ ქალაქს იმიტომ ვახსენებ, რომ მიგრანტების დიდი ნაწილი სწორედ ნიუ იორკში ჩამოდის თავიდან.

აქ ბინის შენს სახელზე დასაქირავებლად საჭიროა გქონდეს საკრედიტო ისტორია, გადახდილი გადასახადები, უნდა გიფიქსირდებოდეს ყოველთვიური შემოსავალი და ა.შ. მხოლოდ ის, რომ მწვანე ბარათი გაქვს, არ გაძლევს შესაძლებლობას ბინა იქირაო. ასეთ დროს გადამქირავებლისგან ქირაობენ საძინებელ ოთახებს.

შენს სახელზე ნიუ იორკში ვერ იქირავებ ბინას მანამ, სანამ არ გექნება ფიქსირებული შემოსავალი, გადახდილი გადასახადები და კარგი საკრედიტო ისტორია, არ აქვს ამ შემთხვევაში მნიშვნელობა, მწვანე ბარათი გაქვს თუ არ გაქვს.

კარგი საკრედიტო ისტორიის შესაქმნელად დროა საჭირო. ამ სირთულეების გადალახვისას თანაბრად ექმნებათ პრობლემები საბუთიანებსაც და უსაბუთოებსაც.

თუმცა მწვანე ბარათით ჩამოსულებს მეტი შესაძლებლობა აქვთ ამ ქვეყანაში, შეუძლიათ აიღონ სხვადასხვა საკრედიტო ბარათი, მალე შექმნან საკრედიტო ისტორია და მარტივად მიუწვდებათ ხელი იმ სიკეთეებზე , რასაც ამერიკა აძლევს საკუთარ მოქალაქეებს. აქვთ, მაგალითად, ინგლისური ენის შემსწავლელ კურსებზე დასწრების უფლება სხვადასხვა კოლეჯსა და უნივერსიტეტში, უფინანსდებათ სწავლის ნაწილი უმაღლეს სასწავლებლებში, თუ საკმარის კრედიტებს აგროვებენ და ა.შ.

არალეგალურად შემოსულ ადამიანებს ვურჩევდი პირველ რიგში მოითხოვონ თავშესაფარი, მაგრამ სახელმწიფოს უნდა დააჯერო, რომ შენ იმსახურებ თავშესაფარს, ამისთვის საჭიროა მყარი, რეალური და ფაქტებით განმტკიცებული ქეისი.

უმჯობესია, თავშესაფრის მოთხოვნაზე განცხადება გაიგზავნოს ძალიან სწრაფად. ვხვდები ადამიანებს, რომლებიც ერთი წელია ამერიკაში არიან და თავშესაფარი ჯერ არ მოუთხოვიათ, კანონმდებლობაში კი წერია, რომ შემოსვლიდან ერთი წლის განმავლობაში უნდა მოითხოვო თავშესაფარი. თუ გადადე, საქმე რთულდება და მერე გიწევს განმარტება, თუ რატომ არ მოითხოვე თავშესაფარი კანონით დადგენილ ვადაში.

შესაბამისად ყველას ვურჩევდი, რომ ძალიან მარტივად, საზღვრის გადმოკვეთისთანავე გაგზავნონ თავშესაფრის მოთხოვნა ადვოკატის ან კვალიფიციური პარალეგალის დახმარებით ამერიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის სასამართლოში, უბრალოდ ზოგის საქმე გვიან აისახება სისტემაში, ზოგის – ადრე.

• კიდევ რას ურჩევდით ამერიკაში არალეგალურად მყოფ ქართველებს? რა ეტაპები უნდა გაიარონ მათ და რა უნდა გააკეთონ მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, გარემოსთან ადაპტაციისთვის?

თავშესაფრის მაძიებელმა ყველა პირმა უნდა იცოდეს, რომ თავშესაფრის მოთხოვნის წერილის გაგზავნიდან 150-180 დღის შემდეგ უფლება აქვთ მოითხოვონ სოციალური დაცვის ბარათი (social security card)  და მუშაობის უფლება. ამ უფლებების მოთხოვნისთანავე მიღება, მანამ, სანამ თავშესაფრის მოთხოვნა დაკმაყოფილდება, უკვე ძალიან კარგი შედეგია, რადგან სანამ თავშესაფარს მიიღებ და სასამართლო განიხილავს შენს საქმეს, ქმნი საკრედიტო ისტორიას და იხდი გადასახადებს.

მერე იწყება ბრძოლა თავშესაფრის მოსაპოვებლად, რაც გულისხმობს სასამართლო პროცესებს და მერე უკვე საბოლოო პროცესზე გადაწყდება, დააკმაყოფილებენ თუ არა თავშესაფრის მაძიებლის მოთხოვნას. თავშესაფრის მიღების მერე ადამიანს ეძლევა შესაძლებლობა, განაცხადი გააკეთოს მწვანე ბარათზე.

თუ მოსამართლემ არ დააკმაყოფილა თავშესაფრის მოთხოვნის განაცხადი, უმეტესწილად გამოაქვს დეპორტაციის გადაწყვეტილება. არის შანსი, რომ არ გამოიტანოს დეპორტაციის გადაწყვეტილება, ეს უკვე ინდივიდუალურია. გააჩნია საქმეს, თუმცა დეპორტაციის გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლებაც აქვს ადამიანს, რომ გააგრძელოს ბრძოლა თავშესაფრის მისაღებად, ამას სჭირდება ადვოკატი, რომელიც მიიყვანს საქმეს ბოლომდე. ყველაფერი დამოკიდებულია ცალკეულ ადამიანზე, ისტორიაზე, ამ ისტორიის ნამდვილობასა და მტკიცებულებებზე.

დიდი მნიშვნელობა აქვს, რომელი მოსამართლე განიხილავს ამა თუ იმ საქმეს. ყველა მოსამართლე საკუთარი სურვილით იღებს გადაწყვეტილებას, თუმცა კანონზე დაყრდნობით. ამერიკის სასამართლო, მოგეხსენებათ, ერთ-ერთი ყველაზე პრეცედენტული სასამართლოა და მოსამართლეებს აქვთ უფლება შექმნან პრეცედენტები, შესაბამისად მათ გადაწყვეტილებას წინასწარ ვერ განსაზღვრავ.

ხშირად ვაკვირდებით ამა თუ იმ მოსამართლის სტატისტიკას, დადებითი და უარყოფითი გადაწყვეტილებების სიხშირეს და თანაფარდობას. ამ დაკვირვების საფუძველზე შემიძლია ვთქვა, რომ ყველაფერი ინდივიდუალურია.

• რა მოტივით ტოვებენ ქვეყანას მიგრანტები, რომლებიც თქვენს საადვოკატო ბიუროს მიმართავენ, როგორია ძირითადი საქმეები, მარტო მოდიან, თუ ოჯახებით? რა არის, თქვენი შეფასებით, მიგრაციის ასეთი ტალღის განმაპირობებელი?

ჩვენთან მოსული ადამიანების უმეტესობა ძირითადად პოლიტიკური ნიშნითაა დევნილი საქართველოდან. მოდიან მარტოც, ოჯახებთან ერთადაც, მოდიან მცირეწლოვანი ბავშვებით, ფეხმძიმეებიც მოდიან, ისინიც მექსიკით კვეთენ საზღვარს, რაც წარმოუდგენლად რთულია. პოლიტიკური დევნილებიც და სხვებიც სხვადასხვაგვარი შევიწროების მსხვერპლები არიან.

ასევე გვაქვს სექსუალური უმცირესობების ქეისები, რომლებიც ხშირად ხდებიან სხვადასხვაგვარი ძალადობის მსხვერპლი. უწევთ ისეთ რეალობაში ცხოვრება, სადაც ვერ ახერხებენ საკუთარი იდენტობის გამოხატვას, ამერიკა კი მათთვის არის ადგილი, სადაც ელემენტარულად ქუჩაში გასვლა შეეძლებათ, საკუთარი იდენტობის მუდმივად მალვა არ მოუწევთ და არ შეეშინდებათ, რომ გარეთ ვინმე ორიენტაციის გამო მოკლავს. ისინი ხშირად ოჯახის წევრებისგანაც ხდებიან ძალადობის მსხვერპლები.

საქართველოს სხვადასხვა რეგიონიდან ჩამოსულები მოგვმართავენ. წარმოუდგენელ ამბებს ჰყვებიან, რისი გადატანა უწევდათ საკუთარ რეგიონში, საკუთარ ოჯახში, ოჯახის წევრების, მეზობლების, ნათესავების მხრიდან. ისინი სერიოზული საფრთხის ქვეშ არიან, რადგან არასდროს იციან როდის გახდებიან ძალადობის მსხვერპლი. ხშირად ოჯახის მამაკაცი წევრები არიან ხოლმე მოძალადეები: მამები, ბიძები, ბაბუები, სწორედ ამისგან გამორბიან ისინი და სთხოვენ თავშესაფარს ამერიკას.

უმეტესწილად მოგვმართავენ ისეთი ადამიანები, რომლებიც ვერ ამჟღავნებენ საქართველოში, რომ სექსუალურ უმცირესობას წარმოადგენენ, ისინი შეიძლება ცხოვრობდნენ  ჰეტეროსექსუალებივით, მაგრამ განიცდიდნენ დიდ სტრესს და ზეწოლას.

ერთი კონკრეტული ქეისის გახსენება გამიჭირდება, მაგრამ ადამიანები თანაბრად განიცდიან ზეწოლას როგორც სახელმწიფოს, ასევე საზოგადოების, მათ შორის ოჯახის წევრების მხრიდან. ყველაზე სამწუხარო ამ ამბავში არის ის, რომ ძალადობის მსხვერპლები, რომლებიც მიმართავენ სახელმწიფო სტრუქტურებს, ხშირად ხდებიან მათი მხრიდანაც ძალადობის მსხვერპლები, რაც მიუღებელი და წარმოუდგენელია. ასეთ ადამიანებს უჩნდებათ დაუცველობის განცდა, რომ სახელმწიფო მათ კი არ იცავს, პირიქით, თავადაც ხდება მოძალადე.

განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულების მქონე ადამიანებიც ხშირად ხდებიან ზეწოლის მსხვერპლები მათივე ნათესავებისგან, რომლებიც მუშაობენ სახელმწიფოს სხვადასხვა ძალოვან სტრუქტურაში. მათ რცხვენიათ, რომ ოჯახის წევრს განსხვავებული პოლიტიკური შეხედულება აქვს, რადგან სავარაუდოდ ისინიც განიცდიან ზეწოლას მაღალჩინოსნებისგან. ეს ერთგვარი ჯაჭვია ზეწოლისა და ძალადობის, რასაც სისტემაში დასაქმებული ხალხი განიცდის.

მქონია შემთხვევა, როცა სისტემას გამოქცეული საქართველოს მოქალაქეები მოსულან ჩვენთან, მათ შორის საკმაოდ მაღალ პოზიციაზე მომუშავეები, რომლებსაც უწევდათ ისეთი დავალებების და ბრძანებების შესრულება, რაც მათთვის იყო მიუღებელი, ამორალური.

რთულია ისეთ გარემოში ცხოვრება, სადაც მუდმივად გეშინია, არ გაქვს შენი აზრის, შეხედულებების ღიად გამოხატვის შესაძლებლობა. მეტიც, შეიძლება შენი განსხვავებული პოზიციისთვის შენი ოჯახის წევრს შეექმნას პრობლემა და ეს არ არის მსუბუქი მუქარა. ხშირად ეს მუქარები განსხვავებულად მოაზროვნე ადამიანების ოჯახის წევრების სიცოცხლეს აგდებს საფრთხეში.

კიდევ უფრო რთულადაა საქმე სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლებთან. მქონია შემთხვევები, როცა ისეთ მდგომარეობაში ჩამოდიოდნენ, პირველ რიგში ფსიქოლოგის დახმარება სჭირდებოდათ, რომ საკუთარი ამბის მოყოლა შესძლებოდათ. ამას ყოველდღიურ პრაქტიკაშიც ვაწყდები, ხანდახან მიწევს შევითავსო ფსიქოლოგის როლიც და ვარწმუნებ ადამიანებს, რომ აქ უსაფრთხოდ არიან და არ უნდა ეშინოდეთ, რომ მათი ამბავი გამჟღავნდება, ხშირად მიწევს მტკიცება, რომ მათი ამბები კონფიდენციალურია. ხშირად არ სჯერათ, ნდობა დაკარგული აქვთ, იმდენად დაშინებულები არიან გარემოსგან.

ეს არის ის რეალობა, რაშიც აქ გვიწევს ცხოვრება. იმედს ვიტოვებ, ყველაფერი გამოსწორდება საქართველოში და ადამიანები შეძლებენ იცხოვრონ მშვიდად, მხარი დაუჭირონ იმ პოლიტიკურ ძალას, ვინც სურთ. უყვარდეთ ის, ვინც სურთ და იცხოვრონ იმასთან, ვისთანაც სურთ.

• როგორ ფიქრობთ, რა უნდა გააკეთოს საქართველოს სახელმწიფომ, თავიდან რომ აიცილოს საქართველოს მოქალაქეების დიდი მიგრაცია უცხო ქვეყნებში?

სამწუხაროა, რომ მიგრანტთა უმეტესობას წარმოადგენენ ახალგაზრდები, რომლებსაც აქვთ უნარი იმუშაონ საკუთარ ქვეყანაში, რესურსი მოახმარონ საქართველოს და არა სხვა სახელმწიფოს, სწორედ ასეთი ხალხი ტოვებს ქვეყანას და ეძებს თავშესაფარს.

ამის შესაჩერებლად სახელმწიფომ ყველა ადამიანის უფლებების თანაბარი დაცულობა უნდა უზრუნველყოს. სექსუალური უმცირესობების წარმომადგენლებმა თავი უნდა იგრძნონ უსაფრთხოდ, მათი შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება უნდა იყოს დაცული, ყველას უნდა შეეძლოს აზრის თავისუფლად გამოხატვა და არ უნდა ხდებოდნენ სხვადასხვა დაჯგუფებისგან ძალადობის მსხვერპლები.

ქვეყანაში უნდა არსებობდეს მინიმალური ეკონომიკური კეთილდღეობა მაინც, რომ მშობლებმა შეძლონ შვილების კარგად გამოკვება. ბავშვს არ უნდა შიოდეს. სახელმწიფოს აქვს ამის რესურსი, უბრალოდ უნდა არსებობდეს პოლიტიკური ნებაც. საჭიროა სწრაფი ნაბიჯების გადადგმა ამ ყველაფრის გამოსასწორებლად. ეს პრობლემები განაპირობებს მიგრაციის დიდ ტალღას არამხოლოდ ამერიკის, არამედ ევროპის ქვეყნების მიმართულებითაც.

• საქართველო ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსს ელოდება, როგორ ფიქრობთ, რას ნიშნავს ეს ქვეყნისთვის და რას მოგვცემს ევროინტეგრაცია?

სწორედ იმისთვის, რომ ზემოხსენებული პრობლემები მოგვარდეს და ყველა ადამიანი იყოს დაცული, შეძლოს აზრის, პოზიციისა და შინაგანი მდგომარეობის შიშის გარეშე გამოხატვა, მნიშვნელოვანია საქართველო გახდეს ევროკავშირის წევრი.

სამწუხაროდ ყბადაღებულ რუსულ პროპაგანდას აყოლილი ნარატივები აკნინებს ყველა იმ ღირებულებას, რაც ევროინტეგრაციას მოჰყვება ჩვენი ქვეყნისთვის. ის ხალხი, ვინც საქართველოს ევროინტეგრაციას არ ემხრობა და რუსულ პროპაგანდას ეწევა, პირდაპირი მნიშვნელობით საქართველოს მტერია. ეს ადამიანები საფრთხეს უქმნიან ქვეყანას და ჩვენი შვილების მომავალს.

მნიშვნელოვანია ევროინტეგრაციის მომხრე საქართველოს ყველა მოქალაქე გაერთიანდეს და მიიტანოს საზოგადოებამდე სწორი ინფორმაცია პროცესზე, ევროპულ ღირებულებებზე, სიკეთეებზე, რასაც საქართველო სტატუსის მოპოვების შემთხვევაში მიიღებს.

ძალიან მნიშვნელოვანი საინფორმაციო კამპანია გაძლიერებული რუსული პროპაგანდის ფონზე. აშკარაა, რომ რაც უფრო ვუახლოვდებით ევროპას, მით უფრო ძლიერდება რუსული პროპაგანდა საქართველოში, ეს ძალიან მტკივნეული და ტრაგიკული ამბავია.

სწორედ ევროპული პროგრამებით მე და ჩემმა კოლეგებმა ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციიდან უამრავი კარგი პროექტი განვახორციელეთ საქართველოში.

სწორედ ევროინტეგრაციაა საქართველოში ემიგრანტების დაბრუნების გარანტია. ვისურვებდი, მალე ევროკავშირის წევრ საქართველოში მომიწიოს დაბრუნება და არა რუსეთის რომელიღაც კოლონიაში.